Wikipedia sowiki https://so.wikipedia.org/wiki/Bogga_Hore MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk Portal Portal talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Isaaq 0 1686 297790 296602 2026-05-24T06:46:37Z Muuse8 36079 297790 wikitext text/x-wiki {{nutshell|Kani waa maqaal ku saabsan beel (qabiil), fadlan dhexdhexaad ka ahoow qoraalkaaga}} {{Farac| |group = Isaaq <br> بنو إسحاق |image = |poptime = |region1 = {{flagcountry|Somaliland}} |Region2 = {{flagcountry|Ethiopia}} |region3 = {{flagcountry|Kenya}} |langs = [[Somali language|Somali]] |rels = [[Islam]] |related-c = [[Dir]], iyo Dadka kale ee [[Soomaalida]] |region2={{flagcountry|Ethiopia}}}} '''Isaaq'''<ref>[https://books.google.com/books?id=5POdm7UKXP4C&pg=PA103&dq=aydur+first+footsteps&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiMnZecoNPOAhVLB8AKHRPgCt4Q6AEIHDAA#v=onepage&q=aydur%20first%20footsteps&f=false Burton Richard Francis First Footsteps in East Africa 1856 Longman, Brown, Green & Longmans London]</ref> ({{lang-ar|بنو إسحاق}},{{lang-en|Isaaq}})waa [[beel]] ka mid ah Qabiilada [[Dadka Soomaalida|Soomaalida]], kuwaasi oo ku dhaqan [[Soomaaliland|Jamhuriyada Somaliland]] , [[Itoobiya]] , [[Jabuuti]] iyo [[kenya]]. ==Taariikh== [[File:Sheekh Isaaq.jpg|thumb|Qabriga Sheekh Isxaaq, kaasi oo ku aasan magaalada [[Maydh]].]] Sida ku xusan buugaagta wakhtiyo hore la qoray iyo Dhaqan Soomaaliga ah, beesha Isaaq waxay ka soo tafiirmeen Sheekh lagu magacaabi jirey Sheekh Isxaaq ibn Axmed <ref>[https://books.google.com/books?id=9fAjtruUXjEC&lpg=PP1&pg=PA104#v=onepage&q&f=false Blood and Bone: The Call of Kinship in Somali Society, Lewis Ioan. M. The Red Sea Press Inc. 1994 Larwenceville, NJ]</ref> kaasi oo la sheegay inuu asal ahaan ka soo ambobaxay wadanada Carabta wakhti lagu qiyaaso intii u dhexaysan qarnigii 12aad ilaa qarnigii 13aad. Shiekh Ishaaq waa [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Dir Dir],gaar ahaana waa Maha Dir.<ref>Fage, J. D.; Oliver, Roland; Oliver, Roland Anthony; Clark, John Desmond; Gray, Richard; Flint, John E.; Roberts, A. D.; Sanderson, G. N.; Crowder, Michael (1975). The Cambridge History of Africa. Cambridge University Press. <nowiki>ISBN 978-0-521-20981-6</nowiki>.</ref><ref>Hayward, R.J.; Lewis, I.M. (17 August 2005). Voice and Power. Routledge. p. 242. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref> Intaas waxaa dheer, Sheekhu wuxuu guursaday labba gabdhood,ku waasoo kala aha, Habarmagado iyo Habar xabuusho, kuwaas oo ay ka soo tarmeen sideeda ilma Shiekh Isxaaq .<ref>Rima Berns McGown, ''Muslims in the diaspora'', (University of Toronto Press: 1999), pp. 27–28</ref><ref>I.M. Lewis, ''A Modern History of the Somali'', fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), p. 22</ref><ref>Adam, Hussein M. (1980). Somalia and the World: Proceedings of the International Symposium Held in Mogadishu on the Tenth Anniversary of the Somali Revolution, October 15–21, 1979. Halgan.</ref> ==Xubnaha Beesha== '''Sheikh Isxaaq''' <ref>I. M. Lewis, ''A pastoral democracy: a study of pastoralism and politics among the Northern Somali of the Horn of Africa'', (LIT Verlag Münster: 1999), p. 157.</ref> waxaa ka soo tafiirmay reeraha hoos ku xusan: ''1. Habar Xabuusheed'' * Axmed (Tol-Jeclo) * Ibrahiim (Sanbuur) * Mahammad (‘imraan) * Muuse (Haberjeclo) **Mohamed Abokor **Muse Abokor **Samane Abokor ''2. Habar Magaadle'' * Abdirahman (Habar Awal) **Said Muse **Isse Muse * Muhammad (Arap) * Ayub **Said **Ibrahim *Habar Yonis (Said) ==Deegaan== Beesha Isaaq Waxay dhulka Soomaaliyeed, gaar ahaan,ka dagataa [[Somaliland]], sidoo kale gobolka Naivasha Kenya, iyo DDS ee somalida [[Itoobiya]] ,iyagoo gaar u leh dhulka Hawad And reserve area. Deeganda beeshu dagto waa mid aad bulaadhan , taasoo Xubana beesha isaaq ay kula astaysanyihiin degaano gaar ah , oo lagu kala badanyahay Mamulkooda. ==Dadka Caanka Ah== ===Siyaasiinta=== [[File:Muhammad_Haji_Ibrahim_Egal_1968.jpg|right|243x243px]] *Muhammad Haji Ibrahim Egal, former prime minister of Somalia July 1960, July 1967– November 1969; former president of Somaliland from May 1993 to May 2002. *Ahmed Mohamed Mohamoud, former president of Somaliland from June 2010 to December 2017, fourth and longest-serving chairman of the Somali National Movement, and former chairman of the Kulmiye Party *Muse Bihi Abdi, current president of Somaliland *Abdirahman Ahmed Ali Tuur, last Somali National Movement chairman and first president of Somaliland *Abdirahman Mohamed Abdullahi, Speaker of the House of Representatives of Somaliland and the chairman of Wadani political party *Ahmed Yusuf Yasin, was the vice-president of Somaliland from 2002 until 2010. and the second chairman of UDUB party. *Abdurrahman Mahmoud Aidiid, former mayor of Hargeisa, the capital of the Somaliland *Abdikarim Ahmed Mooge, former mayor of Hargeisa *Ali Abdi Farah, former minister of communication and culture in Djibouti *Ali Ismail Yacqub - first minister of defence for the Somali Republic *Abdirahim Abbey Farah, former United Nations under-secretary general ===Abwaanada=== *Salaan Carrabey – legendary poet *Mohamed Nur Fadal - famous poet, WWI veteran and entrepreneur *Abdillahi Suldaan Mohammed Timacade, known as 'Timacade', a famous poet during the pre- and post-colonial periods *Mohamed Hashi Dhamac (Gaarriye), legendary Somali poet and political activist *Hadrawi, poet and philosopher; author of Halkaraan; also known as the "Somali Shakespeare" *Hurre Walanwal — renowned Somali poet and songwriter[88] *Elmi Boodhari, legendary and beloved poet and pioneer for many Somali poetry/music genres, specifically romance and is dubbed the "King of Romance *Hussein Hasan - legendary warrior and poet and was the grandson of the 1st Isaaq Sultan Guled Abdi *Farah Nur, a famous warrior, poet and sultan of the Arap subclan[89] *Kite Fiqi – legendary Habr Je'lo warrior and poet ===Sarakiisha Milatariga === *Mohamed Dalmar Yusuf Ali, more commonly known as "Mohamed Ali", high-ranking commander of the WSLF and SNM *Ahmed Hurre Haariye - Commander of the Somaliland Coast Guard[94][95] *Nimcaan Yusuf Osman, current chief of staff of the Somaliland Armed Forces *Deria Hassan, fourth Grand Sultan of Isaaq, recognised for being a wise and astute leader. *Mohamed Kahin Ahmed, high-ranking SNM commander and current Minister of Interior of Somaliland *Guled Haji, wise sage and commander of the Habr Yunis *Mohamed Hasan Abdullahi, former chief of staff of the Somaliland Armed Forces *Ibrahim Boghol, high-ranking commander of the Dervish movement *Nuh Ismail Tani, former chief of staff of the Somaliland Armed Forces *Mohamed Hashi Lihle - colonel of the SNA and later the commander of the military wing of the Somali National Movement *Mohamed Bullaleh - prominent 20th-century tribal chief and commander of the Hagoogane raid that destroyed Dervish movement ===Aqoonyahanada === *Musa Haji Ismail Galal, a Somali writer, scholar, linguist, historian and polymath *Abdillahi Diiriye Guled - Literary scholar and discoverer of the Somali prosodic system *Jama Musse Jama, prominent Somali ethnomathematician and author *Hussein Mohammed Adam (Tanzania) - foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA) ===Fanka Iyo Sugaanta === *Abdullahi Qarshe, Somali musician, poet and playwright; known as the "Father of Somali music" *Ali Feiruz, popular musician in Djibouti, Somaliland and Somalia *Ahmed Mooge Liibaan, prominent Somali instrumentalist and vocalist *Nadifa Mohamed – Somali novelist. Winner of the 2010 Betty Trask Prize *Chunkz – English YouTuber, musician, host and entertainer *Ahmed Gacayte – famous Somali singer, songwriter and composer *Sahra Halgan, Somali singer and cultural activist *Shamis Abokor Ismail (Guduudo Carwo), Somali singer === Hogamiyaasha Iyo Wadaada === *Sheikh Bashir, wadaadka hoogaamiyay 1945 Sheikh Bashir Rebellion *Sheikh Ali Warsame – qadi iyo khaddib weyn ee diinta Islaamka, aasaasaha AIAI (1939–2022) *Sheikh Mustafe Haji Ismail, Somali-Norwegian khaddib, murtimaale iyo aqoonyahan diimeed *Sheikh Madar – madaxda taqiirada Qadiriyya tariqa oo dadabsi ku lahaa balaarinta Hargeisa *Shiekh Mohamed Ali Geedi *Abdallah Shihiri, wasiirka dibadeed ee Garad Diiriye Guure *Deria Arale, gacanyaraha Garad Diiriye Guure *Haji Sudi, kaaliyaha Garaad Diiriye Guure *Sheikh Mohamed Sheikh Omar Dirir - aqoonyahan iyo ganacsade dadabsi leh *Sultan Nur Ahmed Aman, gacanyaraha garaad Diiriye Guure *Ridwan Hirsi Mohamed – ra'iisul wasaaraha-ku-xigeenka Soomaaliya; wasiirka arrimaha diimeed ee Soomaaliya *Yasin Handule Wais, aqoonyahan diimeed iyo aasaasaha xisbiga ugu horeeyey ee diin ee Soomaaliland ===Salaadiinta Iyo Ugaasyada === *Deria Hassan, 4th Grand Sultan of the Isaaq *Abdillahi Deria, 5th Grand Sultan of the Isaaq *Guled Abdi, 1st Grand Sultan of the Isaaq *Imam Axmed Gurey, Conqueror of Abyssinia *Awad Deria, 5th Sultan of the Habr Yunis *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. *Deria Sugulleh Ainashe, 2nd Sultan of the Habr Yunis *Hersi Aman, 3rd Sultan of the Habr Yunis *Sharmarke Ali Saleh, major trader and governor of Berbera, Zeila and Tadjoura *Farah Guled, 2nd Grand Sultan of the Isaaq *Sultan Mohamed Sultan Farah - Sultan of the Arap clan and commander of the SNM's 10th *division *Sultan Abdulrahman Deria, Sultan of the Habr Awal clan *Sultan Abdillahi Deria, prominent anti-colonial figure and 5th Grand Sultan of the Isaaq *Mahamed Abdiqadir – 8th Grand Sultan of the Isaaq *Madar Hersi, 7th Sultan of the Habr Yunis Sultanate *Daud Mahamed, 9th and current Grand Sultan of the Isaaq *Sultan Osman Sultan Ali Koshin, the current Grand sultan of the Issa Musse clans ==Sidoo kale fiiri== * [[Dir]] *[[Soomaali|Beelaha Soomaalida]] ==Tixraac== {{reflist}} {{Beelaha Soomaalida}} {{Commons|Category:Dir (clan)}} [[Category:Qabiilada Soomaalida]] [[Category:Soomaali]] [[Category:Dadka Soomaaliga]] [[Category:Somaliland]] [[Category:Qabaa'ilada Soomaaliya]] [[Category:Isaaq]] 68xofgs8t8ko4td2kktrjtji7yis3ha Soomaaliland 0 1909 297794 296291 2026-05-24T09:32:23Z Muuse8 36079 /* Juquraafiga */ 297794 wikitext text/x-wiki {{Qoraal dheer}} {{Infobox country |latd=9 |latm=33 |latNS=N |longd=44 |longm=03 |longEW=E |leader_name2 = Maxamed Cali Aw Cabdi |leader_name3 = Yaasiin Maxamed xiir faratoon |conventional_long_name = Jamhuuriyadda Soomaaliland</br>جَمْهورِيَدْدَ سومالِلَنْدْ |native_name = {{smaller|{{native name|en|Republic of Somaliland}}<ref>Name used in [http://www.somalilandlaw.com/Somaliland_Constitution/body_somaliland_constitution.htm#Heading The Constitution of the Republic of Somaliland] and in [http://www.somalilandlaw.com/Faafinta_Rasmiga_JSL_S1_Cad_1aad_2012.pdf Somaliland Official Gazette]</ref><br />{{native name|ar|{{lower|0.1em|<big>جمهورية صوماليلاند</big>}}|italic=no}}</big><br />{{smaller|''{{transl|ar|Jumhūrīyat Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''}}}}<br/><ref>Susan M. Hassig, Zawiah Abdul Latif, ''Somalia'', (Marshall Cavendish: 2007), p.10.</ref> |image_flag = Flag of Somaliland.svg |image_coat = Emblem of Somaliland.svg |common_name = Somaliland |symbol_type = National emblem |national_motto = <br />{{native phrase|ar|{{lower|0.1em|[[Shahaadah|<big>لا إله إلا الله محمد رسول الله</big>]]}}|italics=off|nolink=on}}<br />''Lā ilāhā illā-llāhu; muhammadun rasūlu-llāhi''<br />{{small|"[[Shahadah|Ilaah ma jiro Alle mooye; Muxammed waa rasuulka Alle]]"}} |national_anthem = <br />{{lang|so|''[[Samo ku waar]]''}}<br />{{small|''Long life with peace''}}<br /><center> {{center|[[File:Samo ku waar - Anthem of Somaliland (Instrumental).ogg]]}} |image_map = Somaliland (orthographic projection).svg |capital = [[Hargeysa]] |largest_city = [[Hargeysa]] |Portka = [[Berbera]] |official_languages = [[Af Soomaali]] |demonym = Somalilander |government_type = Madaxweynenimo leh [[Dastuurka Somaliland|Dastuur Jamhuuriya]] |leader_title1 = [[Madaxweyne]] |leader_name1 = {{nowrap|[[Abdirahman Mohamed Abdulahi Cirro]]}} |leader_title2 = [[madaxwayne kuxigeen]] |leader_title3 = Gudoomiyaha Golaha Wakiilada |legislature = Baarlamaanka Somaliland |upper_house = Golaha Guurtida Somaliland|Golaha Guurtida |lower_house = Golaha Wakiilada Somaliland|Golaha Wakiilada |established_event1 = Ku dhawaaqdey |sovereignty_type = Dowlada |sovereignty_note = iyo Awooda |established_event2 = Aqoonsiga |established_date1 = May 18, 1991 |established_date2 = Dal aan la aqoonsanayn<ref>{{Cite web |ciwaan=Issue 270, 28 March 2016 |url=http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |access-date=26 July 2016 |archive-date=21 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321062435/http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |dead-url=yes }}</ref> |area_km2 = 137600 |area_sq_mi = 53100<ref>[http://somalilandgov.com/somaliland-geography/ Somaliland Geography, 28 March 2016]</ref> |percent_water = |population_estimate = 6,200,000<ref>REPORTER, I. (2012, September 18). As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub? Retrieved December 26, 2015, from http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582">[http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582 As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub?, International Business Times, 2013]</ref> |population_census = |population_estimate_year = 2024 |population_estimate_rank = |population_census_year = |population_density_km2 = 25 |population_density_rank = |population_density_sq_mi = 66 |GDP_PPP = $3.782 Billion<ref>World Bank. ''[http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2015/01/29/new-world-bank-gdp-and-poerty-estimates-for-somaliland New World Bank GDP and Poverty Estimates for Somaliland]{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' January 29, 2015. Accessed February 14, 2015.</ref> |GDP_PPP_year = 2022 |GDP = 3.2 Billion Dollars |GDP_PPP_per_capita = $852 |GDP_PPP_per_capita_rank = |HDI = |HDI_year = |HDI_rank = |currency = [[Somaliland shilling]] |currency_code = SSH |time_zone = [[East Africa Time|EAT]] |utc_offset = +3 |utc_offset_DST = +3 |time_zone_DST = not observed |date_format = d/m/yy (AD|Anno Domini) |drives_on = right |calling_code = [[+252]] {{small|(Somalia)}} |iso3166code = |cctld = |footnote_a = Qiimeynta aheyn sida Somaliland waa [aqoonsi diblomaasiyadeed [|<nowiki> Somaliland State]].</nowiki> |footnote_b =Jamhuuriyadda Somaliland |area_magnitude = 1 E11 |HDI_category = }} '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland''; [[Af Carabi]]: صوماليلاند , {{lang|ar|أرض الصومال|rtl=yes}} ''{{transl|ar|Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''), si rasmi ah '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland'', [[Af Carabi]]: صوماليلاند wuxuu xad la leedahay [[Jabuuti]], [[Itoobiya]] iyo maamulka [[Waqooyi Bari|Puntland]] [[Soomaaliya]]. Somaliland waxey kamid tahay dhulkii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|Maxmiyada Ingiriis ee Somaliland ]] ee [[Ingiriis]] ku maamuli jiray . Waxay xornimadda ka qaatay Ingiriiska [[Juun]] [[26]] [[1960]]. 1 July 1960 kii waxay la midowday koonfurta Soomaaliya oo [[Talyaani|Talyaanigu]] guumeysan jiray.[[Magaalo|magaalada]] caasimada u ahi waa [[Hargaysa]]. [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] oo ahaan jirey Gudoomiyihii Ururkii Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed [[SNM]], ayaa noqday madaxweynahii ugu horeeyay ee Somaliland. Waxaa ku xigey [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] noqdey Madaxweynihii Labaad ee Somaliland, waxaana ka danbeeyay [[Daahir Rayaale Kaahin]]. Kahina waxa ku xigay [[Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo)]]. Waxa ku xigay [[Muuse Biixi Cabdi]]. Waxa imika ah Madaxweynaha JSL Mudane Abdirahman Mohamed Abdulahi cirro Somaliland waxaa ka jira saddex xisbi siyaasadeed oo kala ah [[Kulmiye]], [[Wadani]] iyo KAAH. ==Taariikhda== ::''Sidoo kale eeg: [[Taariikhda Somaliland]]'' Somaliland waa magac aad cusub marka la eego taariikhda uu maamulkan leeyahay somaliland waxaa horay loogu magacaabi jiray dhulkii uduga iyo cadarka iyo bukhuurka ama uduga waa sida ay u yaqaaneen masaaridii horee. halka giriigii hore ay u yaqaaneen dhulkii berbera waa halka uu kasoo jeedo magaca [[berbera]] xiligii muslimka amaba qarniyadii uu muslimku soo gaadhay somaliland waxa looyaqaanay dhulkii [[saylac]] ugu danbayntii xiligan aan joogno waxa lagu magacaabaa Somaliland. ===Wakhtiyadii Hore=== ::''Sidoo kale eeg: [[Laas Geel]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Dhambalin]] iyo [[Dhaymoole]]'' [[File:Laas Geel single cow.jpg|thumb|250px|Farshaxanka dhagaxa weyn ee loo yaqaan 'Neolithic rock art' ee dhismaha [[Laas Geel]] oo muujinaya sac geeso dheer leh.]] Taariikhdii bilawga ahayd ee casri jaahiligii Somaliland waxay ku taal geeska Afrika, dhinaca Waqooyi galbeed waxa ka xigay deris la tahay dalka Jamhuuriyada Jabouti, galbeedna waxaa ka xiga Ethiopia, barina waxaa ka xiga somalia. Tirada dadka Somalilad waxaa lagu qiyaasaa 6,2 malyan. Baaxadda dhulka ay ku fadhido Somaliland waa 139,000 km½ Somaliland waxaa dhinaca waqooyiga ka xiga [[badda cas]] oo ku fadhida xeeb dhererkodu yahay 908 km½. Somaliland oo leh taariikh aad u balaadhan dadkuna aanu wada aqoon. Waxay kamid tahay meelihii ugu horeeyay ee ay ka hana qaaday ilbaxnimada adduunku. Dadka taariikhda ku xeel-dheeri waxay sheegeen in farraaciintii hore asalkoodu Somali kasoo jeedaan. Deganaana jireen dhulka xeebaha badda cas, taasoo markii danbana ay xidhiidh qoto dheer la lahaayeen Somaliland. Waxaana xaddaaradda Somaliland ku simantahay ilaa 7000 sanadood ciise hortii. ===Wakhtigii Diinta Islaamka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadi Ifat]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadii Cadal]]'' [[File:YagbeaSionBattlingAdaSultan.JPG|thumb|250px|Suldaanka reer Adal (midig) iyo ciidankiisa oo la dagaallamaya King Yagbea-Sion iyo raggiisa. Laga soo bilaabo Le livre des Merveilles, qarnigii 15aad.]] [[File:Zayla.jpg|thumb|250px|Burburka [[Saldanadii Cadal]] ee Saylac, Awdal.]] Markii diintu soo degtay qarnigii 7aad, geeska Afrika waxay noqotay meel aad u muhiima markii uu muslimay boqorkii Xabashida ee Nataashi. Waxaana xeebaha Somaliland ahaayeen meel istiraaji ah oo asxaabtii usoo xijrootay. Qarnigii 13naad waxaa culimadii carbeed ee dalka timid kadhiseen saldanad la odhan jiray Bebad oo ay xukumi jirtay boqortooyadii Walaashma. Waana markii koowaad inta taariikhda lagu hayo qabaa'ilkii Somalidu yeeshaan maamul dhexe. Somaliland waxaa ay kamid tahay bariga Afrika marka laga yimaado [[Itoobiya]] dalkii ugu horreyey ee ay ka hanaqaaday maamul dawladeed, inkastoo aan runta laga sheegin taariikhda dhab ah ee Somaliland haddana waxaan muran ku jirin in Somaliland qarnigii 15naad ay lahayd dawlad dunida laga ictiraafsanyahay gaar ahaana markii uu hoggaanka qabtay Immam Ahmed Qasali (Guray). Maamulkaas oo markii danbe la magac baxday dawladii Awdal. Xukumina jirtay inta u dhaxaysa xeebaha badda cas ilaa Herer. ===Saldanadihii hore ee casriga ahaa=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanada Isaaq|Saldanadii Isaaq]] iyo [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]]'' [[File:Sultan Nur Map.png|thumb|250px|Khariidadda Jarmalka qarnigii 19-aad oo muujinaya [[Nuur Axmed Amaan|Suldaan Nuur]] Degaanka badhtamaha Somaliland]] [[File:Flag of British Somaliland (1952–1960).svg|250px|thumb|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|British Somaliland]].]] Horraantii xilligii casriga ahaa, dowladihii kala dambeeyay ee Saldanadii Adal iyo Ajuran Sultanate waxay bilaabeen inay ka hanaqaadaan Soomaaliya. Kuwaas waxaa ka mid ahaa Isaaqa Saldanada iyo Habr Yunis Sultanate. Hawl-galkii ugu horreeyay ee dhexmara Soomaalida gobolka iyo Ingriiska wuxuu ahaa 1827 "Maqaallo Saaxiibtinimo iyo Ganacsi oo u dhexeeya Qabiilka Habar Awal iyo England. Tan waxaa xigay heshiis Ingiriis ah oo lala galay Badhasaabkii Saylac 1840. Ka dib hawlgal ayaa la bilaabay inta u dhaxaysa Ingiriiskii iyo odayaashii Habar Garxajis iyo Habar Toljaala ee reeraha Isaaqa 1855, sanad ka dib ayaa la soo gabagabeeyey "Qodobadii Nabadda iyo Saaxiibtinimada" ee u dhexeeyey Shirkadda Habar Awal iyo East India Company. kuna dhammaaday heshiisyadii rasmiga ahaa ee Ingiriisku la saxeexday wixii hadda ka dambeeya qabiilooyinkii 'British Somaliland', oo dhacay intii u dhexeysay 1884 iyo 1886 (heshiisyada waxaa lala saxeexday Habar Awal, Gadabursi, Habar Toljaala, Habar Garxajis, Esa, iyo beelaha Warsangali), kan waxay gogol xaar u ahayd Ingriisku inuu ka sameeyo maxmiyad goboleed loogu magac daray British Somaliland, Ingriiskuna wuxuu gaashaan u ahaa maxakamadda Cadan waxayna u maamushay sidii qayb ka mid ah Bri tish India ilaa 1898. British Somaliland ka dibna waxaa maamulayay Xafiiska Arimaha Dibada ilaa 1905, ka dibna Xafiiska Gumeysiga ===Maxmiyaddii British Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ololaha Somaliland]] iyo [[Ololaha Somaliland (1920)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Duulaankii Talyaanigu ku qaaday British Somaliland]]'' [[File:Corriere Della Sera - 17 agosto 1940 - Offensiva in Africa - titolo.JPG|thumb|250px|Wargeyska Corriere della Sera ee ka soo baxa dalka [[Talyaaniga]] oo ka hadlaya bilowgii weerarkii British Somaliland.]] [[File:The National Archives UK - CO 1069-8-37.jpg|thumb|250px|right|Duqeyn diyaaradeed oo lagu garaacay qalcado Dowladii [[Darawiish|Deraviish]] ah [[Taleex]]..]] [[File:Independence Day State of Somaliland.png|thumb|upright=0.8|right|Heshiisyada iyo isweydaarsiga Waraaqaha ee u dhexeeya Dawladda Boqortooyada Ingiriiska iyo Dawladda Somaliland oo ku lammaan Xoriyadda Somaliland.]] [[File:The Somaliland Protectorate Constitutional Conference, London.png|thumb|250px|Shirweynihii dastuurka maxmiyadda [[British Somaliland]], London, May 1960 kaas oo lagu go’aamiyey in 26 Juun ay noqoto maalinta Xorriyadda, sidaasna lagu saxeexay 12 May 1960. Waftiga Somaliland ka socday :- 1.Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal,2.Axmed Xaaji Ducaale, 3.Cali Garaad Jaamac iyo 4.Xaaji Ibraahim Nuur.Laga soo bilaabo Xafiiska Gumeysiga: Ian Macleod, D. B. Hall, H. C. F. Wilks (Xoghaye).]] Ololaha Somaliland, oo sidoo kale loogu magac daray Dagaalkii Dervish, wuxuu ahaa safarado milateri oo isdaba joog ah oo ka dhacay intii u dhaxeysay 1900 ilaa 1920 dhulka Khatumo ama dooxada Nugaal, oo ay iskaga hor yimaadeen Boqortooyadii Diiriye Guure iyo Amiirkiisa ee ahaa Sayid Mohammed Abdullah Hassan (oo ururkooda lagu naanaysi jiray "Dervishes" ) ka dhan ah Ingiriiska. Ingiriiska waxaa ka caawiyey weeraradoodii Xabashi iyo Talyaani. Intii lagu jiray Dagaalkii Koowaad ee Adduunka ([[1914]]–[[1918]]), Xasan wuxuu sidoo kale gargaar ka helay Ottomans, Jarmal iyo, in muddo ah, oo uu ka helay Imbaraadoor Iyasu V-kii Itoobiya. Colaadda ayaa dhammaatay markii Ingriiska uu si milatari u duqeeyey magaalo-madaxda Dervish-ka ee Taleex bishii Febraayo 1920-kii. Safarkii Shanaad ee ololihii Somaliland ee [[1920]]-kii wuxuu ahaa safarkii ugu dambeeyay ee Ingiriisku kaga soo horjeedo xoogaggii Dervish-ka ee Maxammed Cabdillaahi Xasan (oo had iyo goor Ingiriisku ugu yeedho "Mad Mullah" sharaf dhac), hoggaamiyaha diinta ee Ciid-Nugaal. In kasta oo dagaalkii ugu badnaa dhacay bishii Jannaayo ee sannadka, haddana ciidammada Ingiriisku waxay bilaabeen u diyaar garowga weerarkan horraantii Noofambar [[1919]]. Ciidammada Ingiriisku waxay ka koobnaayeen xubno ka tirsan Royal Air Force iyo Somaliland Camel Corps. Dagaal seddex usbuuc ah kadib, Dervishes-kii Xasan waa la jabiyay, taasoo keentay wax ku ool ah iska caabintii 20-ka sano ahayd. Qabsashadii Talyaanigu ee British Somaliland waxay ahayd olole milatari oo ka dhacay Bariga Afrika, kaas oo dhacay bishii Ogos 1940kii kaas oo dhex maray xoogaggii Talyaaniga iyo kuwii dhawr waddan oo Ingiriis iyo Barwaaqo-sooran ah. Socdaalkii Talyaanigu wuxuu qayb ka ahaa Ololihii Bariga Afrika. ===Dawladii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladii Somaliland (1960)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland 1960]]'' [[File:Somaliland_Flying_for_the_first_time_The_White_and_Blue_Somali_Flag_at_the_Independence_Celebrations_on_26_June_1960.jpg|thumb|250px|Somaliland oo markii ugu horeysay: Calanka Soomaaliya la taagay ee aha Caddaan iyo Buluugga ah ee Dabaal - degyadii [[Maalinta Madaxbanaanida (Maamulka Somaliland)|Xorriyadda]] ee 26-kii Juun 1960 Ra'iisul-wasaaraha [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawlad-goboleedka Somaliland]] iyo [[Madaxwaynaha Somaliland|madaxweynihii labaad ee Somaliland]] [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal ayaa]] salaamay calanka.]] Bishii Meey 1960kii, dawladda Ingiriisku waxay sheegtay inay diyaar u tahay inay madax-bannaani siiso maxmiyaddii xilligaa ee British Somaliland, iyada oo ujeedkeedu ahaa in dhulku la midoobo maamulkii Talyaanigu xukumi jiray ee Somaliland ee hoos-tagi jiray Maamulkii Talyaaniga (Talyaanigii hore ee Somaliland) . Golaha Sharci Dejinta ee British Somaliland wuxuu qaraar ka soo saaray bishii Abriil 1960 oo ay ku codsanayeen madaxbannaanida iyo la midowga dhulka la aaminay ee Somaliland, kaas oo qorshuhu ahaa in ay madax-bannaanideeda hesho 1-dii Julaay ee sanadkaas. Golayaasha sharci dejinta ee labada deegaan ayaa isku raacay soo jeedintan ka dib shir wadajir ah oo ay ku yeesheen magaalada Muqdisho. 26-kii Juun 1960, Maxmiyaddii hore ee British Somaliland waxay muddo kooban qaadatay madax-bannaanida iyada oo ah Dawladdii Somaliland, iyada oo Territori-ka Somaliland la raacay shan maalmood ka dib. Intii lagu jiray muddadii koobnayd ee ay la soo noqotay madax-bannaanida, Qaranka Somaliland wuxuu ka kasbaday ictiraaf shan iyo soddon iyo shan dal oo madax-bannaan. Maalintii ku xigtay, 27kii Juun 1960kii, Golaha Sharci Dejinta ee dhowaan la qabtay waxay ansixiyeen sharci si rasmi ah ugu oggolaanaya midowga Qaranka Somaliland iyo Gobollada Amaanada ee Somaliland 1dii Luulyo 1960 ===Xoriyadii 1960 iyo wixii kadanbeeyay=== ::''Sidoo kale eeg: [[Jamhuuriyadda Soomaaliyeed]] iyo [[Soomaaliweyn]]'' Dawlada Ethiopia ayaa waxay qorshaynaysaa sidii ay u aqoon san lahayd somalailand. Bishii febraayo 1960kii ayaa wafdi uu hoggaaminaayo Alle ha u naxariistee [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] u anbaxaxeen dalka Ingiriiska, waxaana heshiis ay la soo galeen dawladdii ingiriiska in Somaliland xornimo buuxda lasiiyo. 26 Juun 1960kii bay markii maxmiyadii ingriiska ee Somaliland "British Somaliland protectorate" xornimadeeda ka qaateen dawladii Ingiriiska,sida aan la socono intii ka horraysay 01 Luulyo 1960kii Somaliland waxay ahayd dawlad gooniya (independent state). waxayna noqdeen dawlad madax bannaan oo la aqoonsan yahay ilaa 01 Luulyo 1960kii. Isla maalintaas Waxay ku beegnayd maalintii Koonfurta Soomaaliya (Italian somaliland) in ay ka baxaan nidaamka (Trusteeship) (Nidaamka Wakiilnimada Caalamiga ah) "Koonfurta Soomaaliya: Waxay ahayd Trust Territory oo Talyaanigu maamulayay (1950–60) iyadoo hoos imanaysa Qaramada Midoobay" Luulyo 1960: Soomaaliya (Koonfur) waxay ka baxday Trusteeship oo ay noqotay dal madaxbannaan. Isla maalintaas 1 Luulyo 1960 kii ayuu dhacay midowgii labada dal ee Somaliland iyo Somalia inkastoo midawgaas mad madaw badani ku jiro. Dad badanina waxay aaminsanyihiin in midowgaasi ahayn mid sharciya. Waxaana Aragtidiisi sii xoogaysatay markii qorayaal ajaanib ahi sameeyeen daraasado arinta cadaynaya. Sida "Professor Mario G. Losano (Mario Giovanni Losano)" Bishii Luulyo1961kii waxaa dadka reer Somaliland gaashaanka ku dhufteen oo cod aqliyad ah ku diideen distoorkii qeexayey ee lagu sharciyeynaayey israaca labada dal ee Somaliya iyo Somaliland. Laakiin nasiib darro dawladdii markaas jirtay oo reer Koonfureedka ahayd waxay diideen inay aqoonsadaan maxsuulkii doorashadaas sababtoo maslaxad baan ugu jirin arrintan. Bishii december 1961 waxaa madaxdii ciidamada qalabka sida ee Somaliya isku dayeen inay dhigaan inqilaabkii dhicisoobay. Inqilaabkaasna waxay doonayeen inay kula soo noqdaan madaxbannaanidii luntay. 1967kii waxaa dalka ka noqday raysal wasaare Mohamed X.Ibrahim Cigaal. Halka uu madaxweynaha ka noqday Cabdirashid Cali sharmake. 15 Oktober 1969kii waxaa magaalada laascaanood lagu dilay madaxweynihii Jamhuuriyadda Somalida ee Cabdirashid Cali Sharmaake. === 1961 kacdoon ka reer Somaliland === ::''Sidoo kale eeg: [[1961 kacdoon ka dhacay Soomaaliya]]'' Kacdoonkii 1961 ee Soomaaliya wuxuu ahaa kacdoon aan guuleysan oo isku day afgambi ah oo ka dhacay waqooyiga Soomaaliya imikana ah Somaliland kaasoo dhacay bishii Diseembar [[1961]]. === Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay === Waxaana midnimadii 60kii guul darro ku dhamaatay markii 21 Oktober [[1969]]kii uu dalka ka dhacay inqilaab aan dhiig ku daadan ee ay dhigeen ciimada qalabka sidaa, waxaana talada la wareegay ciidamada oo uu hoggaaminaayo mujrimkii Gen. Mohamed Siyaad Barre. 10 januari 1970kii waxaa kelidii taliyihii Siyaad Barre sameeyey maxkamadii badbaada oo xukumi jirtay xukunka dilka si looga takhaluso dadka aan taageersanayn madaxweynaha. 21 Oktober 1970kii wuxuu Siyaad Barre ku dhawaaqay in Somaliya qaadatay nidaamka hantiwadaaga cilmiga ku dhisan. Taasoo rabay inuu ugu bedelo inqilaabkii hab ku salaysan dhaqaaq siyaasadeed oo ku salaysan aydhiyooliyadda hantiwadaaga. Waxaana loo ololeeyey wixii loogu magacdaray kacaankii hantiwadaaga Somaliyeed. Xagaagii 1972kii waxaa la sameeyey ciimadii guulwadayaasha oo ujeedadoodu ahayd inay cabudhiyaan oo xabsiga u taxaabaan dadka shacbiga ee lagu tuxmo inay kacaan diid yihiin. July 1972kii waxaa la dilay labadii Jenaraal ee Salaad Gabayle, iyo Mohamed aynaanshe oo ka tirsanaa saraakiishii inqilaabka dhigay. Salaad gabayle wuxuu ahaa madaxweyne ku xigeen. Waxaa lagu xukumay dil ka dib markii lagu eedeeyey inay maleegayeen shirqool ay xukunka kaga tuurayaan Siyaad Barre. Oktober 1972kii waxaa lagu dhaqaaqay in la qoro [[Af-soomaliga]] oo uu noqdo luqadda rasmiga ah ee dalka. 1972kii-1975kii waxaa la qaaday ololihii barashada qorista Somaliga oo markii danbana isu rogay olalihii horumarinta reer miyiga ee la rabay in dadku waxna qoraan waxna akhriyaan. 1975kii waxaa la sameeyey 15 gobol oo cusub oo lagu bedelayeey 8 gobol ee hore u jiray. Waxaana ay ka koobnaayeen 78 degmo. Somaliland oo ka koobnayd 3 gobol looma samayn gobolo iyo degmooyin cusub toona. 1975kii Siyaad Barre wuxuu shaqadii ka eryey 50 saraakiil sare iyo madax ah oo badankooda ka soo jeeda Somaliland, waxaana uu ku bedelay dadka uu ku tuhmaayey inay taageersanyihiin kacaanka oo u badnaa caa'iladiisa ah. M.s.bare wuxuu ku dhawaaqay inay raga iyo dumarku siman yihiin culimadii iyo dhalinyaradii kasoo horjeedsatayna laayay dhamaantood. 1977kii maamulkii siyaad Barre wuxuu weerar ku qaaday dalka Itoobiya, waxaana markii hore uu ku guulaystay dagaalkaas. Laakiin waxaa dagaalku dhamaaday markii ciidamo Ruush iyo Kuubaan ahi usoo gurmadeenItoobiya ee ay si toosa dagaalka usoo galeen. Waxaana ciidamadii Somaliya dibuga soo noqatay dhammaan dhulkii horuu qabsadeen. ===Xasuuqii Isaaq ama Xasuuqii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xasuuqi Isaaq]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[SNM]]'' [[File:Exhumed skeletal remains of victims of the Isaaq genocide.jpg|thumb|250px|Haraaga la soo saaray ee dhibanayaashii xasuuqii Isaaq ee laga helay xabaal wadareed ku yaal magaalada Berbera, Somaliland.]] [[File:4z2.jpg|thumb|250px|Ilaa 90% magaalada Hargeysa (magaalada labaad ee ugu weyn Jamhuuriyadda Soomaaliya) waxaa burburiyey dawladda Soomaaliya.]] Awooddii akhlaaqeed ee dowladdii Barre si tartiib tartiib ah ayay u lumisay, iyadoo Soomaali badan ay ku hungoobeen nolosha xukunka militariga. Bartamihii 1980-meeyadii, dhaqdhaqaaqyo iska caabin ah oo uu taageerayay maamulkii shuuciga ahaa ee Derg ee Itoobiya ayaa ka billowday waddanka oo dhan. Barre wuxuu kujawaabey isagoo amrey in talaabooyin ciqaab ah laga qaado kuwa uu u arko inay gudaha ka taageerayaan jabhadaha, gaar ahaan gobolada waqooyi. Qabqabashada waxaa ka mid ahaa in la duqeeyo magaalooyin, xarunta maamulka waqooyi-galbeed ee Hargeysa, oo ahayd xaruntii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed (SNM), oo ka mid ahayd aagagga la bartilmaameedsaday 1988. Duqeyntan waxaa hoggaaminayey Jeneraal Maxamed Saciid Xersi Morgan, wiilka uu sodogga u yahay Barre. Wixii ka dhacay Soomaaliya [[1988]] malaha waa ka sii foolxun. Markii Hargeysa la duqeeyay ayaa dadkii deganaa lagu khasbay inay qaxaan. Askarta ayaa markaas miinooyin ku aasay guryihii laga tagay. Markii uu dagaalku dhammaaday ayay qaxootigii dib u laabteen, balse waxaa lagu naafeeyay ama lagu dilay qaraxyo qarsoon.<ref>[https://www.jw.org/en/library/magazines/g20000508/Land-Mines-Weighing-the-Cost/ Land Mines—Weighing the Cost]</ref> Sida laga soo xigtay Abou Jeng iyo aqoonyahanno kale, xukunkii taliskii Barre waxaa lagu calaamadeeyay cadaadis arxan darro ah oo lala beegsaday qabiilka Isaaq. Max’ed Xaaji Ingiriis iyo Chris Mullin waxay caddeeyeen in qabqabashadii maamulkii Barre ee ka dhanka ahaa Dhaqdhaqaaqii Qaranka Soomaaliyeed ee fadhigiisu ahaa Hargeysa lala beegsaday beelweynta Isaaq oo ay ka tirsan yihiin inta badan xubnihii SNM. Waxay ku tilmaamayaan isku haynta inay tahay xasuuqii Isaaq ama xasuuqii Hargeysa. Baaritaan ay sameysay Qaramada Midoobay ayaa lagu soo gabagabeeyay in dambiga xasuuqa uu ahaa "mid ay maleegtay, qorsheysay oo ay ka fulisay Dowlada Soomaaliya dadka Isaaqa". Tirada dadka rayidka ah ee ku waxyeeloobay waxaa lagu qiyaasaa inta udhaxeysa 50,000–100,000 sida laga soo xigtay ilo wareedyo kala duwan, halka wararka qaarna ay ku qiyaasayaan wadarta dhimashada dadka rayidka ah inay kor u dhaafeyso 200,000 oo rayid Isaaq ah. Dhimashooyinkaas, taliskii Barre wuxuu duqeeyey oo burburiyey magaalooyinka labaad iyo saddexaad ee ugu weyn Soomaaliya, Hargeysa iyo Burco siday u kala horreeyaan. Tani waxay u barakicisay dad lagu qiyaasey 400,000 oo dadka deegaanka ah oo u qaxay Hartasheikh ee dalka Itoobiya; shaqsiyaad kale oo gaaraya 400,000 ayaa iyaguna gudaha ku barakacay. Dagaalkii ka soo horjeedka ee taliskii Barre ee ka dhanka ahaa SNM wuxuu bartilmaameedsaday saldhigii rayidka ee kooxda mucaaradka, isaga oo isu beddelay xasuuq xasuuq ka dhan ah beesha Isaaq. Tani waxay horseeday fowdo iyo ololeyaal dagaal oo ay gaystaan ​​maleeshiyooyin kala jabay, ka dibna awooddii heer degmo la wareeray. Cadaadiskii maamulkii Barre kuma koobnayn Isaaqa oo keliya, maxaa yeelay wuxuu bartilmaameedsanayay qabaa’illada kale sida Hawiye. Taliskii Barre wuxuu burburay Janaayo [[1991]]. Intaa kadib, markii xaalada siyaasadeed ee Somaliland xasiloonayd, dadkii barakacay waxay ku noqdeen guryahoodii, maleeshiyooyinkii waa laga daad gureeyay ama waxaa lagu daray ciidanka, tobanaan kun oo guri iyo meherado ahna dib ayaa looga soo dhisay burburka. ===Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya=== [[File:Ruined tank in Hargeisa, Somaliland.jpg|thumb|250px|Taangi M47 Patton oo ku burburay Somaliland.]] ::''Sidoo kale eeg: [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya]]'' In kasta oo SNM markii la aasaasay ay lahayd dastuur midow, haddana waxay ugu dambayntii bilawday inay raadiso madax-bannaanida, iyada oo doonaysa inay ka go'do Soomaaliya inteeda kale. Intii uu hoggaaminayey Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur, maamulka maxalliga ah wuxuu ku dhawaaqay gobollada waqooyi-galbeed ee Soomaaliya madax-bannaanida shirkii ka dhacay magaalada Burco intii u dhaxeysay 27-kii Abriil 1991-kii illaa 15-kii May 1991. ===Ku dhawaaqidii Maxadbanaanida=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ku dhawaaqida Gooni isu taaga Somaliland]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Signatures-Somaliland-independece-.png|thumb|250px|5 May go'aankii shirkii weynaa ee Burco. Shirkii labaad ee qaran ee 18 May, Golaha Dhexe ee SNM oo taageero ka helaya kulan ay yeesheen odayaal matalayay beelaha waaweyn ee Gobollada Waqooyi, ayaa lagaga dhawaaqay dib ula soo noqoshada Jamhuuriyadda Somaliland dhulkii Maxmiyaddii hore ee Ingiriiska ee Somaliland isla markaana la sameeyay. dowlad loogu magac daray ismaamul gobaleedka.]] 27 Jannayo 1991 ayaa ciidamadii SNM gacanta ku dhigeen dhamaan dalkii hore loo odhan jiray Somaliland. Dabadeedna madaxdii SNM waxay ka shaqeeyeen inay heshiiyeen oo beelihii walaalaha ee ay iska horkeentay dawladii hore ee Siyaad Barre. 18 Mey 1991 shirbeeleedkii ka dhacay magaalada Burco ayaa lagu go'aansaday lagagana dhawaaqay gooni isu taagga qaranimada Somaliland. ===Afti u qaadista dastuurka Somaliland 2001=== ::''Sidoo kale eeg: [[2001 Afti u qaadista dastuurka Somaliland]]'' [[File:Somaliland Constitution Presidential Decree.jpg|thumb|250px|Digreeto madaxweyne oo uu ku ansaxinayo dastuurka Somaliland [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]].]] Bishii Ogast 2000, Dawladdii Madaxweyne Cigaal waxay kumanaan nuqul oo ka mid ah dastuurka la soo jeediyey u qaybiyey guud ahaan Somaliland si dadku u tixgeliyaan oo dib u eegis ugu sameeyaan. Hal qodob oo xasaasi ah oo ka mid ah 130ka qodob ee dastuurka u gaarka ah ayaa ansixin doona madax-bannaanida iskeed ugu dhawaaqday madaxbannaanida ee Somaliland iyo kala-goynta kama dambaysta ah ee Soomaaliya, taasoo soo celinaysa madax-bannaanida qaran markii ugu horreysay tan iyo 1960. Dabayaaqadii bishii Maarso 2001, Madaxweyne Cigaal wuxuu cayimay maalinta aftida loo qaadayo Dastuurka May 31, 2001. Afti dastuurka ayaa laga qaaday Somaliland 31 May 2001. Aftida ayaa loo qaaday dastuurka qabyada ah ee xaqiijinaya madaxbanaanida Somaliland ee Soomaaliya. 99.9% ee codbixiyaasha xaqa u leh ayaa kaqaybqaatay aftida waxaana 97.1% kamid ah ay ucodeeyeen dastuurka. ==Juquraafiga== Somaliland waxay dhacdaa Geeska Afrika, taasi oo udhexaysa dhigaha 08°00' – 11°30' waqooyiga dhulbadhaha iyo loolasha 42°30' – 49°00' ee bariga [[Greenwich]]. Waxa dhinaca galbeed ka xiga wadanka [[Jabuuti]], dhinaca koonfureed wadanka [[Itoobiya]], iyo dhinaca bari oo ka xigto maamul-goboleedka [[Khaatumo]]. Somaliland waxay leedahay xeeb-badeed dhererkeedu le'eg yahay {{convert|740|km|mi|0}};viyo dhul baaxadeedu le'eg yahay {{convert|176120|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|title=Somalia|accessdate=31 May 2009|date=14 May 2009|work=[[World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=1 Bisha Todobaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Somaliland waxa ay dhul ahaan fidsantahay 137000 km laba jibbaaran dhulaka ay ka koobantahya jamhuuriyadani waxa uu u badanyahay dhul deegaana am waaba lawada daganyahay waxa uuleeyahay buuro iyo meelo banaan ah haddii lysidhaahdo taariikhda uu wadankani lereyahay iyo taariihda uu shacabkani leeyahayba ka sheekeeya waxay noqonaysaa mid aad u dheer. <gallery mode="packed" caption="Muuqaalka juquraafiga Somaliland"> File:Lamadayawaterfalls6.jpg|upright|thumb|[[Lamadaya]] waa biyo-dhacyo ku yaal buurta [[Cal Madow]]. File:Somalia (Somaliland)(168).jpg|upright|thumb|Baadiyaha Somaliland. File:Almadow Overview.JPG|upright|thumb|Muuqaalka Buuraha [[Cal Madow]] Buuraha, oo hoy u ah noocyo fara badan oo fara badan. File:Ceebaad island, Zeila Archipelago, Somaliland.jpg|[[Ceebaad|Jasiirada Ceebaad]], [[Jasiirada Sacadaddin]]. </gallery> ===Gobolada=== ::''Sidoo kale eeg [[Gobolada Somaliland]]'' Sanadkan 2020, Somaliland waxa ay ka kooban tahay 6 gobol, kuwaasi oo ugu weyn tahay gobolka [[sanaag]]. Gobolada somaliland intii u dhaxaysa 22 maarso ilaa 22 may, 2008, waxa uu madaxwaynihii horore ee [[Somaliland]] magacaabay gobolo cusub oo lagu daray goboladii hore ee lixda ahaa taas oo kadhigatay gobolada somaliland 13 gobol, gobolda cusub ee kuwii hore lagu daray waxa ay yihiin sidan. {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=4 align=center style="border:1px solid grey; border-collapse:collapse" |- ! bgcolor=lightgrey | # ! bgcolor=lightgrey | Gobol ! bgcolor=lightgrey | Magaalo Madax | bgcolor=white rowspan="14" | [[image: Somaliland regions.svg|380 px]] |- | 1 | [[Awdal]] | [[Boorama]] |- | 2 | [[Maroodi Jeex]] | [[Hargeysa]] |- | 3 | [[Saaxil]] | [[Berbera]] |- | 4 | [[Togdheer]] | [[Burco]] |- | 5 | [[Sool]] | [[Laascaanood]] |- | 6 | [[Sanaag]] | [[Ceerigaabo]] |- |} ===Magaalooyinka Waawayn=== ::''Sidoo kale fiiri: [[Magaalooyinka Somaliland]]'' <gallery> File:Borama2.jpg|[[Borama]] File: Hargeisa capital of Somaliland.jpg |[[Hargeysa]] File: Berbera, Somaliland.jpg|[[Berbera]] File: Laascaanood 2.jpg |[[Laascaanood]] </gallery> ===Cimiladda=== Somaliland waxay dhacdaa waqooyiga [[Dhulbadhe|dhulbadaha]]. Waa deegaan qalalan ([[Lamadegaan la mood]]), isku celceliska heerkulku yahay {{convert|25|to|35|C}} taasi oo hesha roob dhan {{convert|446|mm}} sanadkii.<ref>{{cite web|url=https://journeysbydesign.com/destinations/somaliland/when-to-go|title=SOMALILAND CLIMATE : when to visit|website=Jouneys by Design|language=en|access-date=12 March 2020}}</ref> Deegaanada Somaliland waxaa loo qeybiyaa sadex nooc oo kala ah: (1). [[Guban]]: dhul lamadegaan qalalan (2) [[Oogo]]: xooggag sare (3) [[Hawd]]: dhul daaqsiimeed.<ref>{{cite web|title=Somaliland in Figures|url=http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2020-06-20|archive-date=2017-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816233801/http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|dead-url=yes}}</ref> {{Weather box |location = [[Hargeysa]] |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 31.1 |Feb record high C = 31.7 |Mar record high C = 32.8 |Apr record high C = 32.8 |May record high C = 35.0 |Jun record high C = 33.9 |Jul record high C = 33.9 |Aug record high C = 33.3 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 31.7 |Nov record high C = 30.6 |Dec record high C = 28.9 |year record high C = 35.0 |Jan high C = 24.2 |Feb high C = 26.6 |Mar high C = 28.7 |Apr high C = 29.2 |May high C = 30.5 |Jun high C = 31.0 |Jul high C = 29.2 |Aug high C = 29.2 |Sep high C = 30.5 |Oct high C = 28.2 |Nov high C = 26.0 |Dec high C = 23.7 |year high C = 28.1 |Jan mean C = 17.7 |Feb mean C = 18.7 |Mar mean C = 21.6 |Apr mean C = 23.0 |May mean C = 24.1 |Jun mean C = 24.3 |Jul mean C = 23.6 |Aug mean C = 23.6 |Sep mean C = 23.6 |Oct mean C = 24.1 |Nov mean C = 18.7 |Dec mean C = 18.0 |year mean C = 21.7 |Jan low C = 11.6 |Feb low C = 12.6 |Mar low C = 15.0 |Apr low C = 16.6 |May low C = 17.7 |Jun low C = 17.7 |Jul low C = 17.1 |Aug low C = 17.1 |Sep low C = 17.1 |Oct low C = 15.0 |Nov low C = 13.1 |Dec low C = 12.1 |year low C = 15.2 |Jan record low C = 2.8 |Feb record low C = 2.8 |Mar record low C = 3.9 |Apr record low C = 9.4 |May record low C = 11.7 |Jun record low C = 11.7 |Jul record low C = 10.5 |Aug record low C = 11.1 |Sep record low C = 11.1 |Oct record low C = 7.2 |Nov record low C = 4.4 |Dec record low C = 4.4 |year record low C = 2.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 2 |Feb precipitation mm = 2 |Mar precipitation mm = 36 |Apr precipitation mm = 53 |May precipitation mm = 49 |Jun precipitation mm = 61 |Jul precipitation mm = 38 |Aug precipitation mm = 81 |Sep precipitation mm = 61 |Oct precipitation mm = 20 |Nov precipitation mm = 8 |Dec precipitation mm = 1 |year precipitation mm = 412 |unit precipitation days = 0.1 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 1 |Mar precipitation days = 3 |Apr precipitation days = 6 |May precipitation days = 7 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 8 |Aug precipitation days = 10 |Sep precipitation days = 11 |Oct precipitation days = 4 |Nov precipitation days = 1 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 61 |Jan humidity = 65 |Feb humidity = 65 |Mar humidity = 58 |Apr humidity = 57 |May humidity = 56 |Jun humidity = 55 |Jul humidity = 53 |Aug humidity = 53 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 56 |Nov humidity = 61 |Dec humidity = 64 |year humidity = |Jan percentsun = 80 |Feb percentsun = 73 |Mar percentsun = 80 |Apr percentsun = 73 |May percentsun = 64 |Jun percentsun = 73 |Jul percentsun = 64 |Aug percentsun = 64 |Sep percentsun = 73 |Oct percentsun = 80 |Nov percentsun = 80 |Dec percentsun = 80 |year percentsun = 74 |source 1 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (temperatures, humidity and percent sunshine)<ref> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161104142616/http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | archivedate = 4 November 2016 | url = http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | title = Climate of Somalia | publisher = Food and Agriculture Organization | pages = 69–73 | accessdate = 4 November 2016 | url-status = | df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> |source 2 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631700_kt.pdf | title = Klimatafel von Hargeisa / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> }} {{Weather box|location = [[Borama]] |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 24.6 |Feb high C = 25.4 |Mar high C = 27.5 |Apr high C = 27.8 |May high C = 29.3 |Jun high C = 30.0 |Jul high C = 28.8 |Aug high C = 28.8 |Sep high C = 29.0 |Oct high C = 27.4 |Nov high C = 25.8 |Dec high C = 24.4 |Jan low C = 9.7 |Feb low C = 11.7 |Mar low C = 13.8 |Apr low C = 15.7 |May low C = 17.0 |Jun low C = 18.3 |Jul low C = 17.8 |Aug low C = 17.6 |Sep low C = 17.3 |Oct low C = 13.7 |Nov low C = 11.3 |Dec low C = 10.4 |Jan rain mm = 6 |Feb rain mm = 21 |Mar rain mm = 36 |Apr rain mm = 86 |May rain mm = 61 |Jun rain mm = 32 |Jul rain mm = 78 |Aug rain mm = 112 |Sep rain mm = 86 |Oct rain mm = 18 |Nov rain mm = 10 |Dec rain mm = 2 |source 1 = ''Climate-Data.org''<ref>{{cite web|url=http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |title=Land Resources Assessment of Somalia |date=June 2009 |publisher=[[Somalia Water and Land Information Management Project]] |page=10 |accessdate=1 October 2013 |url-status= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005010751/http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |archivedate=5 October 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Berbera]] | metric first = Y | single line = Y | Jan record high C = 35.3 | Feb record high C = 35.0 | Mar record high C = 35.0 | Apr record high C = 42.2 | May record high C = 47.3 | Jun record high C = 49.1 | Jul record high C = 47.7 | Aug record high C = 46.7 | Sep record high C = 46.0 | Oct record high C = 41.7 | Nov record high C = 36.7 | Dec record high C = 36.1 | year record high C = 49.1 | Jan high C = 27.9 | Feb high C = 29.2 | Mar high C = 30.7 | Apr high C = 31.0 | May high C = 35.7 | Jun high C = 42.8 | Jul high C = 42.9 | Aug high C = 41.9 | Sep high C = 39.7 | Oct high C = 33.1 | Nov high C = 30.0 | Dec high C = 28.6 | year high C = 34.5 | Jan mean C = 25.0 | Feb mean C = 25.0 | Mar mean C = 26.1 | Apr mean C = 28.3 | May mean C = 31.1 | Jun mean C = 33.5 | Jul mean C = 36.1 | Aug mean C = 35.6 | Sep mean C = 33.3 | Oct mean C = 28.8 | Nov mean C = 26.7 | Dec mean C = 26.7 | year mean C = 30.0 | Jan low C = 21.3 | Feb low C = 21.6 | Mar low C = 23.3 | Apr low C = 25.2 | May low C = 27.7 | Jun low C = 31.0 | Jul low C = 31.8 | Aug low C = 31.1 | Sep low C = 29.3 | Oct low C = 24.0 | Nov low C = 22.2 | Dec low C = 21.6 | year low C = 25.8 | Jan record low C = 14.4 | Feb record low C = 15.6 | Mar record low C = 16.7 | Apr record low C = 18.9 | May record low C = 20.6 | Jun record low C = 22.2 | Jul record low C = 20.6 | Aug record low C = 20.0 | Sep record low C = 17.8 | Oct record low C = 16.7 | Nov record low C = 16.1 | Dec record low C = 15.0 | year record low C = 14.4 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 8 | Feb precipitation mm = 2 | Mar precipitation mm = 5 | Apr precipitation mm = 12 | May precipitation mm = 8 | Jun precipitation mm = 1 | Jul precipitation mm = 1 | Aug precipitation mm = 2 | Sep precipitation mm = 1 | Oct precipitation mm = 2 | Nov precipitation mm = 5 | Dec precipitation mm = 5 | year precipitation mm = 52 | unit precipitation days = 1.0 mm | Jan precipitation days = 0.6 | Feb precipitation days = 0.6 | Mar precipitation days = 0.5 | Apr precipitation days = 0.7 | May precipitation days = 0.8 | Jun precipitation days = 0.1 | Jul precipitation days = 0.3 | Aug precipitation days = 0.5 | Sep precipitation days = 0.4 | Oct precipitation days = 0.2 | Nov precipitation days = 0.3 | Dec precipitation days = 0.4 | year precipitation days = 5.2 | Jan humidity = 78 | Feb humidity = 79 | Mar humidity = 79 | Apr humidity = 81 | May humidity = 73 | Jun humidity = 49 | Jul humidity = 44 | Aug humidity = 45 | Sep humidity = 51 | Oct humidity = 72 | Nov humidity = 74 | Dec humidity = 76 | year humidity = 67 | Jan percentsun = 80 | Feb percentsun = 80 | Mar percentsun = 80 | Apr percentsun = 83 | May percentsun = 83 | Jun percentsun = 87 | Jul percentsun = 80 | Aug percentsun = 87 | Sep percentsun = 87 | Oct percentsun = 87 | Nov percentsun = 87 | Dec percentsun = 80 | year percentsun = | source 1 = Arab Meteorology Book (average temperatures, humidity and precipitation),<ref>{{cite web | url = http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | title = Appendix I: Meteorological Data | publisher = Springer | accessdate = 22 October 2016 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 March 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304072830/http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | dead-url = yes }}</ref> Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631600_kt.pdf | title = Klimatafel von Berbera / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 22 October 2016}}</ref> | source 2 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (percent sunshine)<ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> }} {{Weather box | location = [[Burco]] | single line = Yes | metric first = Yes | Jan high F = 79.7 | Feb high F = 82.4 | Mar high F = 85.5 | Apr high F = 87.3 | May high F = 88.3 | Jun high F = 88 | Jul high F = 84.9 | Aug high F = 86.7 | Sep high F = 88.9 | Oct high F = 85.6 | Nov high F = 81.7 | Dec high F = 79.7 | year high F = 84.9 | Jan low F = 54.9 | Feb low F = 56.8 | Mar low F = 60.1 | Apr low F = 63.1 | May low F = 65.1 | Jun low F = 66.9 | Jul low F = 66.9 | Aug low F = 67.1 | Sep low F = 66.9 | Oct low F = 61.2 | Nov low F = 57.7 | Dec low F = 55 | year low F = 61.8 | Jan precipitation mm = 2 | Feb precipitation mm = 0 | Mar precipitation mm = 6 | Apr precipitation mm = 50 | May precipitation mm = 59 | Jun precipitation mm = 14 | Jul precipitation mm = 13 | Aug precipitation mm = 13 | Sep precipitation mm = 30 | Oct precipitation mm = 26 | Nov precipitation mm = 9 | Dec precipitation mm = 0 | year precipitation mm = 222 | source 1 = Weatherbase<ref>{{cite web | url = http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | title = Weatherbase: Historical Weather for Burao, Somalia | publisher = Weatherbase | year = 2011 | accessdate = 24 November 2011 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 7 Bisha Sideedaad 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200807094958/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | dead-url = yes }}</ref> | source 2 = Climate Data.ORG<ref> {{cite web | url = http://en.climate-data.org/location/907/ |title =Climate: Burao, Somalia | publisher = Climate-Data.org | year = 2013 | accessdate = 28 December 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Ceerigaabo]] |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = 30.5 |Feb record high C = 33.5 |Mar record high C = 32.0 |Apr record high C = 33.5 |May record high C = 31.5 |Jun record high C = 30.5 |Jul record high C = 30.5 |Aug record high C = 30.0 |Sep record high C = 30.0 |Oct record high C = 29.5 |Nov record high C = 29.5 |Dec record high C = 28.0 |year record high C = 33.5 |Jan high C = 24.5 |Feb high C = 25.5 |Mar high C = 25.5 |Apr high C = 26.5 |May high C = 26.5 |Jun high C = 26.0 |Jul high C = 26.0 |Aug high C = 26.0 |Sep high C = 25.5 |Oct high C = 25.0 |Nov high C = 24.0 |Dec high C = 23.5 |year high C = 25.5 |Jan mean C = 15.0 |Feb mean C = 16.0 |Mar mean C = 17.0 |Apr mean C = 18.0 |May mean C = 19.0 |Jun mean C = 19.5 |Jul mean C = 19.5 |Aug mean C = 19.5 |Sep mean C = 18.5 |Oct mean C = 16.5 |Nov mean C = 15.5 |Dec mean C = 14.5 |year mean C = 17.5 |Jan low C = 5.5 |Feb low C = 7.0 |Mar low C = 8.5 |Apr low C = 10.0 |May low C = 11.5 |Jun low C = 13.0 |Jul low C = 13.5 |Aug low C = 13.5 |Sep low C = 11.5 |Oct low C = 8.5 |Nov low C = 7.0 |Dec low C = 5.5 |year low C = 9.5 |Jan record low C = -3.5 |Feb record low C = 0.5 |Mar record low C = 0.5 |Apr record low C = 2.0 |May record low C = 1.5 |Jun record low C = 4.0 |Jul record low C = 5.0 |Aug record low C = 4.5 |Sep record low C = 3.0 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = -3.0 |Dec record low C = -3.5 |year record low C = -3.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 18 |Feb precipitation mm = 13 |Mar precipitation mm = 33 |Apr precipitation mm = 38 |May precipitation mm = 81 |Jun precipitation mm = 64 |Jul precipitation mm = 10 |Aug precipitation mm = 41 |Sep precipitation mm = 114 |Oct precipitation mm = 8 |Nov precipitation mm = 13 |Dec precipitation mm = 2 |year precipitation mm = 435 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 3 |Mar precipitation days = 6 |Apr precipitation days = 5 |May precipitation days = 8 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 1 |Aug precipitation days = 5 |Sep precipitation days = 15 |Oct precipitation days = 1 |Nov precipitation days = 2 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 56 |time day = 14:00 |Jan humidity = 34 |Feb humidity = 35 |Mar humidity = 42 |Apr humidity = 56 |May humidity = 51 |Jun humidity = 48 |Jul humidity = 43 |Aug humidity = 49 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 43 |Nov humidity = 34 |Dec humidity = 37 |year humidity = 44 |source 1 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631800_kt.pdf | title = Klimatafel von Erigavo / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> |date = July 2012}} ==Dowlada iyo Siyaasada== ===Madaxweyneyaasha=== {| class="wikitable" style="text-align:right; float:right; margin-right:9px; margin-right:2px;" |- | style="text-align:left;"| [[File: Muse Bihi official portrait 2017 (cropped).jpg|130px]] | style="text-align:left;"| [[File:Vice President of Somaliland Abdirahman SayliciSaylici.jpg|160px]] |- | style="text-align:center;"|[[Muuse Biixi]]<br /><small>[[File:Seal of the President of the Republic of Somaliland.png|20x20px]] [[Madaxwaynaha Somaliland|Madaxwaynaha]]</small> | style="text-align:center;"|[[Cabdiraxmaan Saylici]]<br /><small>[[File:Emblem of Somaliland.svg|15x15px]] [[Madaxweyne ku xigeenka Somaliland|Madaxweyne ku xigeenka]]</small> |} ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladda Somaliland]] iyo [[Siyaasadda Somaliland]]'' [[File:Somaliland Parliament (5981346680).jpg|thumb|250px|Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Dibedda ee Ingiriiska Henry Bellingham oo la hadlaya [[baarlamaanka Somaliland]], July [[2011]]]] Guurtidu waxay la shaqeysay hoggaamiyeyaashii jabhadda si ay u soo dhisaan dowlad cusub, waxaana lagu soo daray qaab dhismeedka dowladnimada, waxayna noqotay Golaha Guurtida ee Barlamaanka. iyo guryaha Hoose oo si saami ahaan loogu qoondeeyey qabaa'ilka iyadoo lagu saleynayo qaacido horay loo sii dejiyey, in kasta oo reeraha oo dhami aysan ku qanacsanayn matalaadooda. Sannadkii 2002, ka dib markii dhawr jeer loo kordhiyey dawladdan ku-meel-gaadhka ah, Somaliland waxay u gudubtay dimuqraadiyadda xisbiyada badan. Doorashadu waxay ku koobnayd saddex xisbi, iyada oo la isku dayayo in la abuuro doorashooyin ku dhisan fikrad halkii laga dooran lahaa qaab qabiil. Laga bilaabo Diseembar 2014, Somaliland waxay leedahay saddex xisbi siyaasadeed: Xisbiga Nabadda, Midnimada, iyo Horumarka, Xisbiga Caddaaladda iyo Horumarka, iyo Wadani. Sida ku xusan dastuurka Somaliland, ugu badnaan saddex xisbi siyaasadeed ayaa loo oggol yahay. Fulinta waxaa hogaamiya madaxweyne la soo doortay, oo dowladdiisa ay ka mid yihiin madaxweyne-ku-xigeen iyo Golaha Wasiirrada. Golaha Wasiirrada, oo mas'uul ka ah howlaha caadiga ah ee dowladda, waxaa soo magacaaba Madaxweynaha, waxaana oggolaada Golaha Wakiillada ee Baarlamaanka. Madaxweynuhu waa inuu ansixiyaa hindise sharciyeedyada ay ansixiyeen Baarlamaanku intaanay dhaqan gelin. Doorashada madaxtinimada waxaa xaqiijiyey guddiga doorashooyinka qaranka ee Somaliland. Madaxweynaha wuxuu shaqeyn karaa ugu badnaan laba xilli oo shan sano ah. [[File:Tuur-and-Egaal.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday, [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]], wuxuu hoolka ka baxayaa isaga iyo madaxweynaha cusub ee la doortay [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]]. C / Raxmaan Axmed Cali Tuur waxaa oday ugu hambalyeeynayaa go, aankiisa ah inuu aqbalo natiijada doorashada isla markaana si nabadgelyo ah isu soo taago kadib maalmo dhowr dood adag iyo gorgortan.]] Golaha Wakiilada (Aqalka Hoose) ee Baarlamaanka Somaliland. Awooda sharci dejinta waxaa leh baarlamaanka labada aqal. Aqalkiisa sare waa Golaha Guurtida, qolkan waxaa gudoomiye ka ah Suleiman Mohamoud Adan, aqalka hoose waa Golaha Wakiilada. Aqalka hoose waxaa gudoomiye ka ah Baashe Maxamed Faarax. Guri kasta wuxuu leeyahay 82 xubnood. Xubnaha Golaha Guurtida waxaa si dadban u doorta beelaha deegaanka muddo lix sano ah. Golaha Guurtidu wuxuu la wadaagayaa awooda gudbinta shuruucda Golaha Wakiilada, sidoo kale wuxuu leeyahay doorka xalinta khilaafaadka gudaha, iyo awood gaar ah oo lagu kordhiyo muddada Madaxweynaha iyo wakiilada iyadoo lagu jiro duruufaha doorashada ka dhigaya mid aan macquul aheyn. Xubnaha Golaha Wakiillada waxaa si toos ah u doorta dadku shan sano. Golaha Wakiiladu wuxuu la wadaagayaa awooda codbixinta Golaha Guurtida, in kasta oo ay soo saari karaan sharci Golaha Guurtidu diidayo hadii ay u codeeyaan sharciga aqlabiyada 2/3, waxayna awood buuxda ku leeyihiin arimaha dhaqaalaha iyo xaqiijinta magacaabista Madaxweynaha. (marka laga reebo Guddoomiyaha Maxkamadda Sare). Nidaamka garsoorku wuxuu u qaybsan yahay maxkamadaha degmada, (oo ka hadlaya arrimaha sharciga qoyska iyo isku xigxiga, dacwadaha oo gaaraya ilaa 3 milyan oo SL ah, kiisaska ciqaabta oo ciqaabtiisu tahay ilaa 3 sano oo xarig ah ama 3 milyan oo ganaax lacageed ah oo SL ah, iyo dambiyada ay galaan dhalinyarada) , maxkamadaha gobolka (kuwaas oo ka shaqeeya dacwadaha iyo kiisaska ciqaabta ee aan ku hoos jirin xukunka maxkamadaha degmada, sheegashooyinka shaqada iyo shaqaalaynta, iyo doorashooyinka dawladaha hoose), maxkamadaha rafcaanka ee gobolka (kuwaas oo wax ka qabta dhammaan rafcaannada ka imanaya maxkamadaha degmooyinka iyo gobollada), iyo Maxkamadda Sare (kaas oo ka hadlaya arrimaha u dhexeeya maxkamadaha iyo dawladda, isla markaana dib u eegis ku sameeya go'aannadeeda), oo ah maxkamadda ugu sarraysa sidoo kalena u shaqaysa sida Maxkamadda Dastuuriga ah. Sharciga Jinsiyadaha Somaliland wuxuu qeexayaa qofka muwaadin Somaliland ah, Haweenka reer Somaliland, oo xidhan midabada calanka Somaliland, ka hor doorashadii baarlamaanka ee 2005. Dawladda Somaliland waxay sii waddaa inay ku dhaqanto xeerka ciqaabta ee Jamhuuriyadda Soomaaliya 1962dii. Sidan oo kale, falalka khaniisiinta ayaa sharci darro ka ah gayiga. Guriga Freedom wuxuu ku qiimeeyaa dawladda Somaliland qayb ahaan dimuqraadiyadda. Seth Kaplan (2011) wuxuu ku doodayaa in si ka duwan koonfurta Soomaaliya iyo dhulalka ku dhow, ay Somaliland, gooni u goosadka waqooyiga-galbeed ee Soomaaliya, ay ka dhistay qaab dimoqraadi ah oo maamul hoosta ilaa kor, iyadoo aan haba yaraatee lahayn wax kaalmo shisheeye ah. Si gaar ah, Kaplan wuxuu soo jeedinayaa in Somaliland ay leedahay nidaamka siyaasadeed ee ugu dimuqraadiyadda wanaagsan geeska Afrika maxaa yeelay waxaa inta badan laga soo cayimay cunsuriyiinta xagjirka ah ee ka jira Soomaaliya inteeda kale waxayna leedahay hanaan doorasho iyo sharci dejin iyo sidoo kale nidaam gaar ah oo adag. ===Xidhiidhka Dibada=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xidhiidhka Dibada ee Somaliland]]'' [[File:The President of Somaliland, Musa Bihi Abdi And the Guinean Foreign minister, Mamadi Toure.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha Somaliland, [[Muuse Biixi]], ayaa booqasho ku tegey Jamhuuriyadda Guinea.]] Somaliland waxay xidhiidh siyaasadeed la leedahay dalalka deriska la ah ee Itoobiya iyo Jabuuti, Jamhuuriyadda Shiinaha oo aan xubin ka ahayn Qaramada Midoobay, iyo sidoo kale Koonfur Afrika, Sweden, Boqortooyada Ingiriiska iyo waddan yar oo Liberland ah. 17-kii Janaayo 2007, Midowga Yurub (EU) wuxuu wafdi u diray arrimaha dibedda si ay uga wada hadlaan iskaashiga mustaqbalka. Midowga Afrika (AU) wuxuu kaloo diray wasiir arrimo dibadeed si uu ugala hadlo mustaqbalka ictiraafka caalamiga, 29kii iyo 30kii Janaayo 2007, wasiiradu waxay sheegeen inay ictiraafka kala hadli doonaan dowladaha xubnaha ka ah ururka. Horraantii 2006, Golaha Qaranka ee Wales ayaa casuumaad rasmi ah u fidiyay dawladda Somaliland si ay uga soo qayb galaan furitaanka boqortooyada ee Senedd ee Cardiff. Tallaabadan ayaa loo arkay inay tahay tallaabo ay Golaha Welsh ku aqoonsadeen sharcinimada dowladda gooni u goosadka ah. Xafiiska Arimaha Dibadda iyo Barwaaqo Sooranka ayaanan wax faallo ah ka bixin casuumaada. Gobolka Wales waxaa ku nool jaaliyad Soomaali ah oo muhiim ah oo ka timid Somaliland. Sanadkii 2007, wafdi uu hogaaminayo Madaxweyne Kaahin ayaa goobjoog ka ahaa shirkii madaxda dowladaha xubnaha ka ah Barwaaqo Sooranka ee ka dhacay magaalada Kampala ee xarunta dalka Uganda. In kasta oo ay Somaliland codsatay ka mid noqoshada Barwaaqa Sooranka iyada oo ku hoos jirta xaalad goobjooge, codsigeedii weli waa la sugayaa. [[File:Missions in Somaliland.png|thumb|right|250px|Khariidada xafiisyada diblomaasiyadeed ee Somaliland{{legend|#ff0000|Somaliland}} <!--{{legend|#212178|States with embassy in Somaliland}}--> {{legend|#5f8dd3|Dowladdaha leh qunsuliyadda ama xafiiska wakiilka ee Somaliland}} <!--{{legend|#aaccff|Dowladdo safaarad aan deganayn ku leh Somaliland}}-->]] 24 Sebtember [[2010]], Johnnie Carson, Kaaliyaha Xoghayaha Arimaha Dibada ee Arimaha Afrika, wuxuu sheegay in Mareykanku uu wax ka badalidoono istiraatiijiyaddiisa Soomaaliya uuna raadinayo xiriir qoto dheer oo uu la yeesho dowladaha Somaliland iyo Puntland isagoo sii wadaya taageerida Dowlada KMG ee Soomaaliya. Carson wuxuu sheegay in Mareykanku u diri doono shaqaalaha gargaarka iyo diblomaasiyiinta Puntland iyo Somaliland wuxuuna si toos ah u sheegay suurtagalnimada mashaariic horumarineed oo mustaqbalka ah. Si kastaba ha noqotee, Carson wuxuu carabka ku adkeeyay in Mareykanku uusan u fidin doonin aqoonsi rasmi ah labada gobol midkoodna. Madaxweyne Siilaanyo ee Somaliland bishii Noofambar 2010 si uu ugala hadlo sidii loo kordhin lahaa wax ka qabashada Ingiriiska ee Somaliland. Madaxweyne Siilaanyo wuxuu yidhi safarkiisii ​​London “Waxaan la shaqeynaynay beesha caalamka beesha caalamkuna way nala shaqeyneysay, annaga oo bixinayna anaga oo naga caawinay kanala shaqeynayna barnaamijyada dimoqraadiyeynta iyo horumarka. Waxaan aad ugu faraxsanahay sida bulshada caalamku ay noola macaamileen, gaar ahaan UK, Mareykanka, quruumaha kale ee Yurub iyo deriskeena oo weli raadinaya ictiraaf Ictiraafka Somaliland ee Boqortooyada Midowday (UK) waxa kale oo taageeray Xisbiga Madaxbanaanida ee UK, oo ku soo galay kaalinta 3aad ee codadkii dadweynaha ee doorashadii guud ee 2015. Hogaamiyaha UKIP, Nigel Farage, ayaa la kulmay Cali Aadan Cawaale, Madaxa Ergada Somaliland ee UK Uk maalinta qaranimada Somaliland, 18 May, 2015, si ay u muujiyaan taageerada UKIP ee Somaliland. Nigel Farage wuxuu yidhi “Somaliland waxay 24-kii sano ee u dambeeyay u ahayd ilayska nabada, dimuqraadiyada iyo ku dhaqanka sharciga, ee Geeska Afrika 24-kii sano ee la soo dhaafay. Waxay ku beegan tahay wakhtigii UK iyo bulshada kale ee caalamku aqoonsadeen qadiyada Somaliland ee aqoonsiga. Waa waqtigii nabada la abaalmarin lahaa. In UK ay dhabarka u jeediso dalabkooda sharciga ah ee madaxbanaanida, waa khalad, waa wax aan caadi aheyn inaanan u ololeynin aqbalitaankooda Barwaaqo Sooranka. Sanadihii la soo dhaafay, waxaan taageernay aqbalida dalal ay ka mid yihiin Mozambique oo aan xidhiidh taariikhi ah la lahayn Ingiriiska, laakiin Somaliland, oo hore u ahaan jirtay maxmiyad ayaa hartay qabow. Tani waa inay isbedeshaa". [[File:Somaliland Foreign Minister Hagi Mohamoud with Taiwan President Tsai Ing-wen.jpg|thumb|250px|Wasiirka Arimaha Dibada Somaliland Hagi Mohamoud oo uu weheliyo Madaxweynaha Taiwan Tsai Ing-wen.]] Sannadkii [[2011]], Somaliland iyo gobolka deriska la ah [[Khatumo]] ee Puntland wuxuu mid waliba la galay heshiis is-afgarad oo la xiriira nabadgelyada Jasiiradda Seychelles. Iyadoo la raacayo qaab dhismeedka heshiis hore oo ay kala saxiixdeen Dowladda Federaalka Ku Meel Gaarka ah iyo Seychelles, qoraalka ayaa ah "in dadka la xukumay loo wareejiyo xabsiyada 'Puntland' iyo 'Somaliland'. 1dii Julay [[2020]], Somaliland iyo Taiwan waxay kala saxeexdeen heshiis lagu aasaasayo xafiisyo wakiillo ka shaqeeya si kor loogu qaado iskaashiga labada dal. Wadashaqeynta labada siyaasadood ee ku saabsan waxbarashada, amniga badaha, iyo daawada waxay bilaabatay 2009, shaqaalaha Taiwan waxay soo galeen Somaliland Febraayo 2020 si ay ugu diyaar garoobaan xafiiska wakiilka. ===Doorashooyinka Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Doorashooyinka Somaliland]]'' [[File:Elections in Somaliland.jpg|thumb|250px|Doorashooyinka Somaliland qof iyo cod]] Burburkii dowladdii militariga ee ka talineysay Soomaaliya 1991 AD, hoggaamiyeyaashii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed waxay qaadeen tallaabo ay ku dhawaaqeen gooni u goosadka gobolka woqooyi ee Soomaaliya, oo markaas ku jiray shan gobol oo ka tirsan Soomaaliya inteeda kale, isla sannadkaas. . Intaa wixii ka dambeeyay, Somaliland waxay ku guuleysatay inay gaarto dib u heshiisiin dhab ah oo dhex marta beelaha wada dega gobolka, waxayna ka shaqeysay fidinta amniga, kala dambeynta iyo sharciga, waxayna ku ansixisay dastuurkeedii ugu horreeyay afti laga qaaday 2001. Waxay sidoo kale abaabushay, xilliyo kala duwan, bilaash iyo doorashooyin guuleysta oo ay kujiraan doorashooyinka dowladaha hoose, sharci dejinta iyo madaxweynaha. Waxa wadankan ka dhacay doorashooyin madax banaan oo shacabku si run ah ay u dooranayeen waxa kale oo horay uga dhacay somaliland doorashooyin doorashaddii, uguhoraysay ee kadhacady somaliland waxa ay hayd dheceen sanadii 1997 waxca ku gulaystay madaxwayne [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] doorashada labaad ee kadhacady somalilad waxa ay dhacday sanadii 2003 halka tii sadexaad oo ah in ay jabisay rikoodhkii u yaaly afrika oo ahaaa in laba doorasho oo isku xiga wax kacadani aany wadan afrikaana kadhici iyada oo lagu yaqaanay in haddii doorasho sadexaad loodhaqaaqo uu wadankasta oo afrika kuyaala dagaal sokeeye ka bilaabmi jiray. ayaa wadanka somaliland waxa uu marayaa doorashaddii sadexaad ee si habsamiya uga dhacda doorashadan ugu danbaysay waxa ay djacday sandkii aynu soodhaafanay ee 2010ka waxaana madaxwayne loo doortay mujaaahidka wayn ee axmed maxamed maxamuud [[siilaanyo]] ===Ciidanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ciidanka Qaranka Somaliland]]'' [[File:Women in Somaliland Army.jpg|thumb|250px|Haweenka Ciidanka Somaliland.]] [[File:Somaliland Army 1.jpg|thumb|250px|[[Ciidanka Qaranka Somaliland]]]] '''Ciidamada Somaliland''' (''Ciidanka Qaranka'') Somalilanad waxa ay leedahay ciidan militari oo si habaysan u tababaran kaas oo ah ilaaliyaha koobaad ee ciida somaliland. ciidamada somaliland waxa ay fadhiisimo iyo saldhigyo ku leeyihiin dhamaan wadanka. ciidamada somaliland waxa ay leeyhiin dhamaan qaybaha ciidan ee wadan yeesho. waxaa sharci ahaan loo ogolyahay dadka wixii kawayn 18 ilaa 49 ciidanka [[somaliland]] waxa lagu qiyaasaa ilaa 20.000 oo askari. Ciidamada somaliland waxay ka qaybqaatan ilaalinta ciidooda taaso oo ah arin muqaddas ah. ===Astaanta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Astaanta Qaranka Somaliland]]'' [[File:Emblem of Somaliland.svg|thumb|250px|[[Astaanta Qaranka Somaliland]]]] Astaanta Qaranka [[Somaliland]] waxaa la abaabulay [[Oktoobar]] [[1996]]dii, ayada iyo calankaba. waxa ay kakoobantahay laba kafadood iyo miisaan isleeg, oo muujinaya cadaalda dhextaala shacabka [[somaliland]] iyo gorgor sare u haya miisaanka oo isna tusaale u ah dimuquraadiyada ay somaliland kudhaqanto waxa kale o kamida astaanta qaranka laba gacmood oo issisalaamya. waxaanay tasi tusaale u tahay sinaanta iyo cadaalada iyo dimuquraadiya dhextaala dadka reer somaliland waxa kale oo kamida calaamdaha ay kakoobantahay astaanta qaranka somaliland [[laan]] geed oo muujinaysa nabada ay haystaan shacabku waxa kale oo kamida halka danbe oo ah huruud taas oo muujinaysa dhaqan wanaaga shacabka somaliland waxa kale oo walaiba kamida bisinka oo kaga yaala halka sare oo muujinaya in shacabka somaliland ay yihiin dad islaama. ===Calanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Calanka Somaliland]]'' [[File:Flag of Somaliland.svg|thumb|upright=0.5|left|[[Calanka Somaliland]]]] Calanka Somaliland waxa markii uguhoraysay la isticmaalay calanka [[somaliland]] ee xilagan 14 0ktoba 1996kii waxa uu calanka [[somaliland]] ka koobanyahay sadex khad ama kald oo jiif ah waxa ugu koreeya [[cagaar]] waxa [[cadaan]] oo dhexda ah iyo [[casaan]] oo hoosta ah dehexdana waxaa kaga taala calanka xidig [[madaw]] waxa dhanka sare ee calanka ku taala [[shahaadada]] (لا إله إلا الله, محمد رسول الله) oo far cad kuqoran Heesta calanka somaliland (samo kuwaar) ee hada waxaana loogu dhawaaqaa sidan. {{big|Samoo ku waar samoo ku waar Sareeye calanka sudhan biley dhulkissa Samoo ku waariyo iyo bogaadin sugan Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Kalsooniduu mutaystayee dastuurka Distuurka ku salaan kugu salaanee Midnimo walaalnimo gobonimoo Midnimo walaalnimo gobonimoo Islaamnimo kugu salaanee Samoow saamidiyo samoo ku waar Samoo ku waar saamo ku waar}} ===Maalinta Madaxbanaanida=== ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Women from Somaliland wearing the flag of Somaliland.jpg|thumb|upright=0.5|right|Haweenka Somaliland oo ka qayb galay dabaaldeggii maalinta madaxbanaanida oo ay la socdaan calanka Somaliland.]] Maalinta xoriyada Somaliland waa maalinta ee maamulka Goboleedka la aqoonsan ee u dabaaldagto xoriyada ee aaminsanyihiin in ee ka heleen soomaaliya isla markaasneh ee ka go'een soomaaliya inteeda kale.Xuskii ugu danbeeyay waxee dhacday 18 may 2011. ==Dhaqaalaha== ===Lacagta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dhaqaalaha Somaliland]] iyo [[Dekada Berbera]]'' [[File:Somaliland Beverage Industries Factory.jpg|thumb||upright=0.8|left|[[SBI]] Warshada Coca–Cola Somaliland.]] [[File:New DP World Berbera Container Terminal Port.jpg|thumb|250px|[[Dekada Berbera]] Cusub ee DP World Berbera.]] [[File:Somaliland Shillings.jpg|thumb|right|[[Somaliland shilling|Shilin Somaliland]].]]. [[Somaliland shilling]] waa lacagta laga isticmaalo [[somaliland]] waxa lahirgaliyay daabacaada iyo isticmalka lacagtan, 18 aktobar 1994, waxa ay ka koobantahay lacagta somaliland waraaqo iyo biro kal ah sidan soo 1,5,10,20,100,500, iyo 5000 Sidan lawada socono astaanta qaranku waa shayga kaliyata ee lagu garto dawlad amaba lagu aqoonsado qaran keena, [[somaliland]] waxuu leeyahay astaan iyo lacag u gaar ah taa oo uu kaga duwan yahay bulshada caalamka iyo Gobolka geeska afrikaba, hadaba tan iyo waxii ka adan beeyay sanadkii 1991 somaliland waxay lahayd lacag u gaar ah taasi oo aan gabi hanba wada gaadhin gobolada somaliland oo dhan , iyadoo inta badan ku kooban hargaysa oo ah caasimada somaliland. halka aan lagaba aqoon gobola da kale dalka sida gobolada Bariga ee ay ka mid ka yihiin gobolka togdheer,sanaag iyo sool ,waxaana laga isticmalaa badiba lacago qalaad oo kala duwan ku wasi oo iskugu jira lacagta itopiyanka iyo lacagtii faqashta ee soomaliyadii hore, dhinacakale waxad arkaysaa markaad tagto magaloyinka aan kor ku soo xusay iyo qaar kaleba inaad markaad dhex marayso goobaha lacagaha lagu sarifo anad arkayninba wax lacag shilinka somalialand ah mana jiraan lacago somaliland ah oo ay indha haagu qabanayaan, dhinacakale´shilinka somaliland hadad is tidhaah do suqa wax kaga so iibso ama ba wax kaga soo cun hotelada laga cunteeyo lagama yaabo inaad wax lagaga iibiyo, waxa yaduna nasiib daraa in qaar kamid ah lacagta shilinka somaliland ah guud ahan ba wadanka gudihiisa lagama qaato xataa casimada inana waxba lagaga iibin ibin mayo lacagtaas oo inta badan musha har loo ´siyo ciidamada qaranka marka ay isku dayaan inay ku soo adeegtana aan lagaqadan lacagtaas aan kor ku soo xusayna waxa kamid ah 5ta´shilin 10´ka shilin iyo 20´ka shilin lacagtasi la diidayaana waa lacagtii qaranka hadaba, waxa nasiib Daraa inay somaliland ku faanto inay hormar ka gaadhay dhinacyo badan sida dimuqraadiyada ´ dhaqaalaha´ Tignolajiyada iyo waxbarashada, hadana hormar ay gaadho iska dhaafo ay lacagteedii ayaa weli saaran Geedka Madhaafto === Sahaminta shidaalka === [[File:Oil and Gas exploration activities in Somaliland.jpg|thumb|left|Hawlaha sahaminta shidaalka iyo gaaska ee [[Oodwayne]], gobolka Togdheer.]] Bishii Ogosto 2012, dawladda Somaliland waxay siisay [[Genel Energy]] ruqsad ay shidaal uga baadhi karto dhulkeeda. Natiijooyinka baadhitaanka sagxadda oo la dhammaystiray horraantii 2015 waxay xaqiijiyeen suurtagalnimada waxqabad ee ka jirta SL-10B iyo baloogga SL-13 iyo baloogga Oodweyne oo lagu qiyaasay keyd shidaal oo midkiiba gaarayo 1 bilyan oo foosto. <ref>{{cite web | title = Somaliland | url = http: //www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | access-date = 3 August 2017 | Archive-date = 4 August 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170804013531/http://www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | url-status = dead | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 August 2017 | dead-url = yes }}</ref> Shirkadda Genel Energy ayaa qarka u saaran inay si fiican u qoddo sahaminta SL-10B iyo SL-13 xannibaadda Buur-Dhaab oo 20 kiiloomitir waqooyi-galbeed ka xigta [[Caynabo]] dhammaadka 2018. <ref> {{cite web | title = Ruqsadaha Ciyaaraha ee Mesozoic Rift Play SL10B / 13 & Odewayne | url = http: // www. genelenergy.com/media/1977/genel-energy-onshore-somaliland-opportunity-summary_digital.pdf|publisher=Genel Energy | marin-u-helid = 3 Agoosto 2017 | taariikhda-taariikhda = 4 Janaayo 2017 | archive-url = https: / /web.archive.org/web/20170104062357/http://www.genelenergy.c om / media / 1977 / genel-energy-onshore-somaliland-fursad-summary_digital.pdf | url-status = dead}} </ref> ===Warbaahinta=== Somaliland waxa ay leedahay warbaahin madaxbanaan oo aanay cidi kormerin haba yaraatee war baahintaasi waxa ay isugu jirataaa warbaahinta la akhriyo tan ladaawdo iyo tan la dhagaysto. kuwa ugu waawayn ama ugu caansana waxa kamida, wargayska [[jamhuuriya]] wargayska [[haatuf]], tv ga [[horm kabel tv|horm kabel tv iyo shabakadda wararka caalamiga ah ee xoriyonews.com]] waxa jira warbaahin kale oo aad iyo aad u fara badan oo wadanka ka jira ciidamada qarnka ee somaliland waxa ay u kalabaxaan sida aan horeba usoo sheegnay qaybaha ciidan ee uu wadan yeesho * [[Berbera oil]] * [[SomCable]] * [[Dahabshiil]] * [[Golistelecom]] * [[Petrosoma]] Dawlada Ethiopia ayaa la filaayaa inay bisha tobnaad aad aqoonsato somaliland sida lagu baahiayay boga internetka ee ay dawaldu maamusho. '''Isgaadhsiinta Somaliland''' Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] oo si rasmiya ugu Dhawaaqay inay Isu- Fureen Adeegyadoodii Taleefoonada iyo Madaxweyne Ku-xigeenka oo ka qayb galay Xafladii lagu Daah-furay. Munaasibada lagu Daahfurayay Isku-xidhka Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] ayaa lagu qabtay Hoteelka [[Maansoor]] ee Magaalada [[Hargeysa]]. Xafladan oo lagaga dhawaaqay isku-xidhka shan Shirkadood oo ka mid ah Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland oo kala ah [[Somtel]], [[Nation Link]], [[Telcom]], [[Soltelco]], [[African Online]]., waxa ka qayb galay Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan Saylici, Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Axmed Xaashi Oday, Wasiirka Diinta iyo awqaafta Sh. Khaliil C/laahi, Maareeyaha Hawlaha shaqada ee Shirkadda Somtel Cali Saalax Cabdi, Mahdi Daahir Jaamac oo ah Maareeye ku-xigeenka Shirkadda Nation-link, Madax Shirkada Telcom Aadan C/laahi, Mareeyaha Shirkada Soltelco Mukhtaar Osman iyo Marti sharaf kale. Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan C/lahi Ismaaciil oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa soo dhaweeyay isku xidhka shirkadahan isgaadhsiinta oo wax badan ka tari doona dhibaatooyinkii Bulshada ka haysatay dhinaca Isgaadhsiinta, gaar ahaan wada hadal la’aanta dadka isticmaalada adeegyada kala duwan ee Shirkadaha Isgaadhsiinta. Waxaanu yidhi “Runtii waxa maanta Farxad ii ah inaan ka soo qayb galo, isku xidhkii shirkadaha Isgaadhsiinta oo runtii baahi weyn loo qabay inaynu ku wada xidhiidhno, iyadoo laga maarmayo sadexdii Telefoon iyo afartii Telefoion ee markii hore la sitay, arintan oo runtii ka mid ahayd balanqaadyadii Xisbiga Kulmiye ee in adeegyada Bulshada la mideeyo”. Mr. Saylici isagoo hadalkiisa sii wata waxa uu sheegay “Maanta waxaan ku faraxsanahay in talaabada koowaad ee la qaaday inteedii badnaydna Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiintu halkan ka sheegay , shirkadaha laftoodiina ay ka marag kaceen, muhiimada aynu u soconaana waxay tahay inaynu shacbigeena u wada adeegno oo aynu ka saarno qoqobkii ku kala jiray ama kala xidhnaantii ku kala jirtay ,maadaama oo suuqeenu yahay suuq mid xor ah, waxaan qabaa inaanu dawladu mar walba ka madhnayn shirkadaha isgaadhsiinta oo waxa loo sameeyaa Cashuur dhaaf”. Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Somaliland Axmed Xaashi Oday oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa sheegay sheegay in Wasaarada Boosaha iyo isgaadhsiintu si isku mid ah u maamuli doonto iska Xidhka Shirdahan adeegyadooda Xidhiidhka laysku furay, isagoo hoosta ka xarriiqay inay si caadalad iyo sinaan ah ay u ilaalin doonaan dhamaan shirkadahan xuquuqdooda Ganacsi iyo sirta Adeegyadooda. Guddoomiyaha Guddidii ka soo shaqaysay isku xidhka shirkadahan Isgaadhsiinta ee mideeyay Adeegyadooda Isgaadhsiinta Mr: Jaamac X. Maxamed Cigaal ayaa isna munaasibadaasi ka sheegay qaabka ay dadku ugu wada Xidhiidhayaan shanta shirkadood ee laysku xidhay, waxaanu halkaasi ku soo. ==Bulshada== ===Maalmaha la Xuso=== *1- [[26]] [[Juun]] oo ah maalinta ay ka qadatay xornimada gumaysigii [[Ingiriis]]ka. *2- [[18. May maalinta xoriyada somaliland]] oo ku beegan 18.May.1991 kii maalintii shirweynihi shacabka reer somaliland gua'an sadiin guuni isotaga jumhuriyada somaliland ee ka dhacay Magaalada Burco. *3- Labada Ciidood ee Islaamka *4- Maalmaha Caalamiga ah sida maalinta shaqaalaha, [[AIDS|Aydhiska]], iwm. ===Luqadaha=== '''Luqadaha Somaliland''' Somaliland waxa lagaga hadlaa luqada somaliga oo boqolkiiba boqol ay kuhadalaan dadka kudhaqan somaliland waliba lahjada afsoomaaliga ugu nadiifsan amaba ugu dhaw marka laeego luqada somaliga ee qadiimka ah dadka kudhaqan somaliland lahjada afsomaliga ee ay kuhadlaan waxa ay shabahdaa ta wararka lagusiidaayo amaba saxaafada loo adeegsado. waxa kale oo somaliland lagaga hadlaa [[Carabi]]ga iyo [[Ingiriis]]iga oo ah laba luqadood oo iyana wadanka si rasmi ah looga isticmaalo, qodobka lixaad ee wadanka uyaala waxa kuqoran in somaliga carabiga iyo ingriisugu ay yihiin sadaxda luqadood ee wadanka sirasmi ah looga isticmaali karo ==Waxbarashada== ::''Sidoo kale fiiri [[:Category:Jaamacadaha Somaliland|Jaamacadaha Somaliland]]'' * [[Jaamacada Hargaysa]] * [[Jaamacadda Camuud]] * jaamacada admas * [[Jaamacad Burco]] * [[Jaamcada Golis]] * [[Jaamacada Timocade]] * [[New Generation University Hargeisa, Somaliland|Jaamacada New Generation]] * [[Jaamacadda Culuunta badda iyo Kaluumaysiga (BERBERA MARITIME AND FISHERIES ACADEMY)]] ==Warbixin Kale== ===Goobaha Dalxiiska=== Dalka Somaliland wuxu leeyahay deegaan ballaadhan oo dhul badhka uu ku fadhiyo lagu qiyaaso 136200KM2 iyo bad leh xeeb dhererkoodu dhanyahay 850Km2 laga bilaabo Lawyacaddo dhinaca galbeed illaa Ceelaayo dhinaca bari. Somaliland waa qaran ka nasiib badan qoomiyado badan oo caalamka ah marka laga eego cimillada iyo hawada meel dhexadka ah xilli kasta, dhulka fidsan iyo deegaanka kala nooc nooca ah. Goobaha aad loo dalxiiso ee Somaliland waxa ka mid ah daljirka dahsoon ee Hargeysa ku yaalla, dhammaan magaalooyinka qadiimiga ah ee dalka sida Berbera, xaruntii daraawiishta talex, Zeilac, Bullaxaar, Maydh & Xiis, Laas-qoray, jasiiradaha Sacaadadiin iyo ceebood, buurta Daallo, buurta Gacan-libaax (Waxa waliba lagu sameeyay dhisme iyo dayactir buurta dusheeda( buurta Saw, Laasgeel (Goob aasaar qadiimi ah oo sannad dhawaa khubaro faransiis ahi ka heleen degmada hore loo odhan jiray Dacar-budhuq, haddana loogu magac daray Laasgeel) ɖɦaɦaʀ ɖɦʊʟҡɨɨ զʊʀʊxɖa ɖaʀɨstɨɨ զʊʀxօօռaʏɖ ɖɦaɦaʀ ċʀɛɛռʟaռɖ iyo goobo kale oo aan xusi doonno. Waxannu ugu bushaaranaynaa soo booqdayaasha bartan inaanu boggan idiin ku soo gudbin doonno xogo iyo macluumaad faahfaahsan oo la xidhiidha dhammaan goobaha taariikhiga ah ee la dalxiiso Somaliland, xaqiiqooyin ku xeeran iyo is bedello ku yimi goobo ka mid ah. Guud ahaan, gobolkasta Somaliland waxa ka jira goobo caana ah, taariikhi ah ama lagu tilmaami karo fursadaha iyo/ama khayraadka qaaliga ah ee dalku leeyahay dhinaca dalxiiska iyo taariikhda. Laasgeel waa goob leh godod hoose oo leh xaradh iyo astaamo qadiimiga ah oo lagu qiyaasay inay noqon karayaan aasaarta taariikhiga ah ee ugu da’da weyn geeska ama qaarada Afrikaba guud ahaan marka loo eego sawirrada farshaxanka iyo astaamaha muujinaya quruumo qarniyaal badan ka hor dhulka ku noolaa. Aasaartan qadiimiga ah waxa goobtan ku ogaaday khubaro faransiis sannadkii 2002, illaa immikana waxay ka midtahay goobaha taariikhiga ah ee aad loo dalxiiso, isla markana ay Wasaaradda Dalxiiska iyo Dawladda xaqiijiyaan nabadgelyada iyo ilaalinta aasaartan iyadoo si taxadir leh loogu oggolaado dalxiisayaashaa gaarka ah.Goobta Laasgeel waxa 6km woqooyi looga weecdaa tuulada Dhubato ee Degmada Laasgeel ee hore loo odhan jiray Dacar-budhug, immikana loogu magac daray Laasgeel oo 55KM bari ka xigta Hargeysa, kuna taalla wadada halbawlaha ah ee Hargeisa-Berbera. ===Ciyaaraha=== Ciyaaraha Somaliland Tartanka ciyaaraha [[somaliland]] oo ah mid sanadkiiba mar laqabto ayaa sanadkan ahaa mid xiiso leh,waxa sanadkan kamid ahaa ciyaaraha lagusoo bandhigay sida ciyaaraha orodada [[Kubada cagta]] [[Kubada Kolayga]] iyo waliba qaarkale oo badan.waxa sanadkan ciyaaraha 2011 ciyaaraha somaliland lagu qabtay magaalo madaxda gobolka [[Togdheer]] ee magaalda [[Burco]] gaar ahaan garoonka ciyaaraha ee caanka ah ee looyaqaano [[Alamsay]]. * [[Awdal]] * [[Hawd]] * [[Gabiley]] * [[Togdheer]] * [[Saaxil]] * [[Maroodi Jeex]] * [[sool]] * [[sanaag]] Kahor intii aan lasoo gaadhin ciyaaraha kama danbaysta ah waxa lasoomaray isreebreeb ay ka qaybqaateen dhamaan gobalada [[Somaliland]] waxaana iskusoo hadhay sideedan Gobol oo soo bandhigay ciyaaro aad iyo aad u xiiso lahaa waxaa ay ahyd markii ugu horaysay ee ciyaaraha somaliland sitoosa caalamkka looga daawado waxa siidaynta ciyaarta hawada dadaka usoo marinayaay warbaahinta qaranka iyo tan madaxa banaan waxaana laga daawanayay daafaha caalmaka. ==Muuqaalo== <gallery> File:Berbera Port2.jpg| File:Klipspringer.jpg| File:EgalInternationalAirport.jpg| File:Henna for hair.jpg| File:Canjeelo.jpg|[[laxoox]] File:Almadow Overview.JPG|Buurta [[Cal Madow]] File:Somaliland (6936778013) (2).jpg|Xeebta [[Berbera]] </gallery> ==Sido kale fiiri== * [[Soomaali luqadda dhegoolaha]] * [[Genel Energy]] * [[Oodwayne Beeraha Salidka]] * [[IGAD]] * [[Somalia]] * [[Dhaqalaha Somalia]] * [[Diinta Soomaalida]] == Xigasho == * [http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200304/cmhansrd/vo040204/halltext/40204h03.htm United Kingdom parliamentary debate on recognition of Somaliland] * [http://www.awdalnews.com/ Awdadl News] * [http://www.horyaal.net/index.asp Radio Horyaal] {{Wayback|url=http://www.horyaal.net/index.asp |date=20121102031350 }} * [http://www.halganews.com/ Halgan news] {{Wayback|url=http://www.halganews.com/ |date=20101029081920 }} * [http://www.caynabanews.com/ Hadhwanaag New] {{Wayback|url=http://www.caynabanews.com/ |date=20140327103426 }} * [http://www.qarannews.com/pn/ Qaran News] {{Wayback|url=http://www.qarannews.com/pn/ |date=20061004150422 }} * [http://dillapress.com Dilla Press] {{Wayback|url=http://dillapress.com/ |date=20201024054735 }} * [http://www.jamhuuriya.info/index.php Jamhuuriya Newspaper] {{Wayback|url=http://www.jamhuuriya.info/index.php |date=20110419200647 }} * [http://www.abaarsotech.org/ Abaarso Tech University] *[https://somaliland.com/ Somaliland News] *[https://ToosNews.com ToosNews] {{Wayback|url=https://toosnews.com/ |date=20220201065019 }} ==Tixraac== {{reflist|2}} {{Maqaalo Somaliland |state=expanded}} {{Dalalka Afrika |state=expanded}} [[Category:Somaliland|*]] 71l22x82tdc7rwunqqexc3c1ttifh60 297795 297794 2026-05-24T10:35:52Z Muuse8 36079 /* Muuqaalo */ 297795 wikitext text/x-wiki {{Qoraal dheer}} {{Infobox country |latd=9 |latm=33 |latNS=N |longd=44 |longm=03 |longEW=E |leader_name2 = Maxamed Cali Aw Cabdi |leader_name3 = Yaasiin Maxamed xiir faratoon |conventional_long_name = Jamhuuriyadda Soomaaliland</br>جَمْهورِيَدْدَ سومالِلَنْدْ |native_name = {{smaller|{{native name|en|Republic of Somaliland}}<ref>Name used in [http://www.somalilandlaw.com/Somaliland_Constitution/body_somaliland_constitution.htm#Heading The Constitution of the Republic of Somaliland] and in [http://www.somalilandlaw.com/Faafinta_Rasmiga_JSL_S1_Cad_1aad_2012.pdf Somaliland Official Gazette]</ref><br />{{native name|ar|{{lower|0.1em|<big>جمهورية صوماليلاند</big>}}|italic=no}}</big><br />{{smaller|''{{transl|ar|Jumhūrīyat Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''}}}}<br/><ref>Susan M. Hassig, Zawiah Abdul Latif, ''Somalia'', (Marshall Cavendish: 2007), p.10.</ref> |image_flag = Flag of Somaliland.svg |image_coat = Emblem of Somaliland.svg |common_name = Somaliland |symbol_type = National emblem |national_motto = <br />{{native phrase|ar|{{lower|0.1em|[[Shahaadah|<big>لا إله إلا الله محمد رسول الله</big>]]}}|italics=off|nolink=on}}<br />''Lā ilāhā illā-llāhu; muhammadun rasūlu-llāhi''<br />{{small|"[[Shahadah|Ilaah ma jiro Alle mooye; Muxammed waa rasuulka Alle]]"}} |national_anthem = <br />{{lang|so|''[[Samo ku waar]]''}}<br />{{small|''Long life with peace''}}<br /><center> {{center|[[File:Samo ku waar - Anthem of Somaliland (Instrumental).ogg]]}} |image_map = Somaliland (orthographic projection).svg |capital = [[Hargeysa]] |largest_city = [[Hargeysa]] |Portka = [[Berbera]] |official_languages = [[Af Soomaali]] |demonym = Somalilander |government_type = Madaxweynenimo leh [[Dastuurka Somaliland|Dastuur Jamhuuriya]] |leader_title1 = [[Madaxweyne]] |leader_name1 = {{nowrap|[[Abdirahman Mohamed Abdulahi Cirro]]}} |leader_title2 = [[madaxwayne kuxigeen]] |leader_title3 = Gudoomiyaha Golaha Wakiilada |legislature = Baarlamaanka Somaliland |upper_house = Golaha Guurtida Somaliland|Golaha Guurtida |lower_house = Golaha Wakiilada Somaliland|Golaha Wakiilada |established_event1 = Ku dhawaaqdey |sovereignty_type = Dowlada |sovereignty_note = iyo Awooda |established_event2 = Aqoonsiga |established_date1 = May 18, 1991 |established_date2 = Dal aan la aqoonsanayn<ref>{{Cite web |ciwaan=Issue 270, 28 March 2016 |url=http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |access-date=26 July 2016 |archive-date=21 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321062435/http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |dead-url=yes }}</ref> |area_km2 = 137600 |area_sq_mi = 53100<ref>[http://somalilandgov.com/somaliland-geography/ Somaliland Geography, 28 March 2016]</ref> |percent_water = |population_estimate = 6,200,000<ref>REPORTER, I. (2012, September 18). As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub? Retrieved December 26, 2015, from http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582">[http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582 As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub?, International Business Times, 2013]</ref> |population_census = |population_estimate_year = 2024 |population_estimate_rank = |population_census_year = |population_density_km2 = 25 |population_density_rank = |population_density_sq_mi = 66 |GDP_PPP = $3.782 Billion<ref>World Bank. ''[http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2015/01/29/new-world-bank-gdp-and-poerty-estimates-for-somaliland New World Bank GDP and Poverty Estimates for Somaliland]{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' January 29, 2015. Accessed February 14, 2015.</ref> |GDP_PPP_year = 2022 |GDP = 3.2 Billion Dollars |GDP_PPP_per_capita = $852 |GDP_PPP_per_capita_rank = |HDI = |HDI_year = |HDI_rank = |currency = [[Somaliland shilling]] |currency_code = SSH |time_zone = [[East Africa Time|EAT]] |utc_offset = +3 |utc_offset_DST = +3 |time_zone_DST = not observed |date_format = d/m/yy (AD|Anno Domini) |drives_on = right |calling_code = [[+252]] {{small|(Somalia)}} |iso3166code = |cctld = |footnote_a = Qiimeynta aheyn sida Somaliland waa [aqoonsi diblomaasiyadeed [|<nowiki> Somaliland State]].</nowiki> |footnote_b =Jamhuuriyadda Somaliland |area_magnitude = 1 E11 |HDI_category = }} '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland''; [[Af Carabi]]: صوماليلاند , {{lang|ar|أرض الصومال|rtl=yes}} ''{{transl|ar|Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''), si rasmi ah '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland'', [[Af Carabi]]: صوماليلاند wuxuu xad la leedahay [[Jabuuti]], [[Itoobiya]] iyo maamulka [[Waqooyi Bari|Puntland]] [[Soomaaliya]]. Somaliland waxey kamid tahay dhulkii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|Maxmiyada Ingiriis ee Somaliland ]] ee [[Ingiriis]] ku maamuli jiray . Waxay xornimadda ka qaatay Ingiriiska [[Juun]] [[26]] [[1960]]. 1 July 1960 kii waxay la midowday koonfurta Soomaaliya oo [[Talyaani|Talyaanigu]] guumeysan jiray.[[Magaalo|magaalada]] caasimada u ahi waa [[Hargaysa]]. [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] oo ahaan jirey Gudoomiyihii Ururkii Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed [[SNM]], ayaa noqday madaxweynahii ugu horeeyay ee Somaliland. Waxaa ku xigey [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] noqdey Madaxweynihii Labaad ee Somaliland, waxaana ka danbeeyay [[Daahir Rayaale Kaahin]]. Kahina waxa ku xigay [[Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo)]]. Waxa ku xigay [[Muuse Biixi Cabdi]]. Waxa imika ah Madaxweynaha JSL Mudane Abdirahman Mohamed Abdulahi cirro Somaliland waxaa ka jira saddex xisbi siyaasadeed oo kala ah [[Kulmiye]], [[Wadani]] iyo KAAH. ==Taariikhda== ::''Sidoo kale eeg: [[Taariikhda Somaliland]]'' Somaliland waa magac aad cusub marka la eego taariikhda uu maamulkan leeyahay somaliland waxaa horay loogu magacaabi jiray dhulkii uduga iyo cadarka iyo bukhuurka ama uduga waa sida ay u yaqaaneen masaaridii horee. halka giriigii hore ay u yaqaaneen dhulkii berbera waa halka uu kasoo jeedo magaca [[berbera]] xiligii muslimka amaba qarniyadii uu muslimku soo gaadhay somaliland waxa looyaqaanay dhulkii [[saylac]] ugu danbayntii xiligan aan joogno waxa lagu magacaabaa Somaliland. ===Wakhtiyadii Hore=== ::''Sidoo kale eeg: [[Laas Geel]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Dhambalin]] iyo [[Dhaymoole]]'' [[File:Laas Geel single cow.jpg|thumb|250px|Farshaxanka dhagaxa weyn ee loo yaqaan 'Neolithic rock art' ee dhismaha [[Laas Geel]] oo muujinaya sac geeso dheer leh.]] Taariikhdii bilawga ahayd ee casri jaahiligii Somaliland waxay ku taal geeska Afrika, dhinaca Waqooyi galbeed waxa ka xigay deris la tahay dalka Jamhuuriyada Jabouti, galbeedna waxaa ka xiga Ethiopia, barina waxaa ka xiga somalia. Tirada dadka Somalilad waxaa lagu qiyaasaa 6,2 malyan. Baaxadda dhulka ay ku fadhido Somaliland waa 139,000 km½ Somaliland waxaa dhinaca waqooyiga ka xiga [[badda cas]] oo ku fadhida xeeb dhererkodu yahay 908 km½. Somaliland oo leh taariikh aad u balaadhan dadkuna aanu wada aqoon. Waxay kamid tahay meelihii ugu horeeyay ee ay ka hana qaaday ilbaxnimada adduunku. Dadka taariikhda ku xeel-dheeri waxay sheegeen in farraaciintii hore asalkoodu Somali kasoo jeedaan. Deganaana jireen dhulka xeebaha badda cas, taasoo markii danbana ay xidhiidh qoto dheer la lahaayeen Somaliland. Waxaana xaddaaradda Somaliland ku simantahay ilaa 7000 sanadood ciise hortii. ===Wakhtigii Diinta Islaamka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadi Ifat]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadii Cadal]]'' [[File:YagbeaSionBattlingAdaSultan.JPG|thumb|250px|Suldaanka reer Adal (midig) iyo ciidankiisa oo la dagaallamaya King Yagbea-Sion iyo raggiisa. Laga soo bilaabo Le livre des Merveilles, qarnigii 15aad.]] [[File:Zayla.jpg|thumb|250px|Burburka [[Saldanadii Cadal]] ee Saylac, Awdal.]] Markii diintu soo degtay qarnigii 7aad, geeska Afrika waxay noqotay meel aad u muhiima markii uu muslimay boqorkii Xabashida ee Nataashi. Waxaana xeebaha Somaliland ahaayeen meel istiraaji ah oo asxaabtii usoo xijrootay. Qarnigii 13naad waxaa culimadii carbeed ee dalka timid kadhiseen saldanad la odhan jiray Bebad oo ay xukumi jirtay boqortooyadii Walaashma. Waana markii koowaad inta taariikhda lagu hayo qabaa'ilkii Somalidu yeeshaan maamul dhexe. Somaliland waxaa ay kamid tahay bariga Afrika marka laga yimaado [[Itoobiya]] dalkii ugu horreyey ee ay ka hanaqaaday maamul dawladeed, inkastoo aan runta laga sheegin taariikhda dhab ah ee Somaliland haddana waxaan muran ku jirin in Somaliland qarnigii 15naad ay lahayd dawlad dunida laga ictiraafsanyahay gaar ahaana markii uu hoggaanka qabtay Immam Ahmed Qasali (Guray). Maamulkaas oo markii danbe la magac baxday dawladii Awdal. Xukumina jirtay inta u dhaxaysa xeebaha badda cas ilaa Herer. ===Saldanadihii hore ee casriga ahaa=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanada Isaaq|Saldanadii Isaaq]] iyo [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]]'' [[File:Sultan Nur Map.png|thumb|250px|Khariidadda Jarmalka qarnigii 19-aad oo muujinaya [[Nuur Axmed Amaan|Suldaan Nuur]] Degaanka badhtamaha Somaliland]] [[File:Flag of British Somaliland (1952–1960).svg|250px|thumb|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|British Somaliland]].]] Horraantii xilligii casriga ahaa, dowladihii kala dambeeyay ee Saldanadii Adal iyo Ajuran Sultanate waxay bilaabeen inay ka hanaqaadaan Soomaaliya. Kuwaas waxaa ka mid ahaa Isaaqa Saldanada iyo Habr Yunis Sultanate. Hawl-galkii ugu horreeyay ee dhexmara Soomaalida gobolka iyo Ingriiska wuxuu ahaa 1827 "Maqaallo Saaxiibtinimo iyo Ganacsi oo u dhexeeya Qabiilka Habar Awal iyo England. Tan waxaa xigay heshiis Ingiriis ah oo lala galay Badhasaabkii Saylac 1840. Ka dib hawlgal ayaa la bilaabay inta u dhaxaysa Ingiriiskii iyo odayaashii Habar Garxajis iyo Habar Toljaala ee reeraha Isaaqa 1855, sanad ka dib ayaa la soo gabagabeeyey "Qodobadii Nabadda iyo Saaxiibtinimada" ee u dhexeeyey Shirkadda Habar Awal iyo East India Company. kuna dhammaaday heshiisyadii rasmiga ahaa ee Ingiriisku la saxeexday wixii hadda ka dambeeya qabiilooyinkii 'British Somaliland', oo dhacay intii u dhexeysay 1884 iyo 1886 (heshiisyada waxaa lala saxeexday Habar Awal, Gadabursi, Habar Toljaala, Habar Garxajis, Esa, iyo beelaha Warsangali), kan waxay gogol xaar u ahayd Ingriisku inuu ka sameeyo maxmiyad goboleed loogu magac daray British Somaliland, Ingriiskuna wuxuu gaashaan u ahaa maxakamadda Cadan waxayna u maamushay sidii qayb ka mid ah Bri tish India ilaa 1898. British Somaliland ka dibna waxaa maamulayay Xafiiska Arimaha Dibada ilaa 1905, ka dibna Xafiiska Gumeysiga ===Maxmiyaddii British Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ololaha Somaliland]] iyo [[Ololaha Somaliland (1920)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Duulaankii Talyaanigu ku qaaday British Somaliland]]'' [[File:Corriere Della Sera - 17 agosto 1940 - Offensiva in Africa - titolo.JPG|thumb|250px|Wargeyska Corriere della Sera ee ka soo baxa dalka [[Talyaaniga]] oo ka hadlaya bilowgii weerarkii British Somaliland.]] [[File:The National Archives UK - CO 1069-8-37.jpg|thumb|250px|right|Duqeyn diyaaradeed oo lagu garaacay qalcado Dowladii [[Darawiish|Deraviish]] ah [[Taleex]]..]] [[File:Independence Day State of Somaliland.png|thumb|upright=0.8|right|Heshiisyada iyo isweydaarsiga Waraaqaha ee u dhexeeya Dawladda Boqortooyada Ingiriiska iyo Dawladda Somaliland oo ku lammaan Xoriyadda Somaliland.]] [[File:The Somaliland Protectorate Constitutional Conference, London.png|thumb|250px|Shirweynihii dastuurka maxmiyadda [[British Somaliland]], London, May 1960 kaas oo lagu go’aamiyey in 26 Juun ay noqoto maalinta Xorriyadda, sidaasna lagu saxeexay 12 May 1960. Waftiga Somaliland ka socday :- 1.Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal,2.Axmed Xaaji Ducaale, 3.Cali Garaad Jaamac iyo 4.Xaaji Ibraahim Nuur.Laga soo bilaabo Xafiiska Gumeysiga: Ian Macleod, D. B. Hall, H. C. F. Wilks (Xoghaye).]] Ololaha Somaliland, oo sidoo kale loogu magac daray Dagaalkii Dervish, wuxuu ahaa safarado milateri oo isdaba joog ah oo ka dhacay intii u dhaxeysay 1900 ilaa 1920 dhulka Khatumo ama dooxada Nugaal, oo ay iskaga hor yimaadeen Boqortooyadii Diiriye Guure iyo Amiirkiisa ee ahaa Sayid Mohammed Abdullah Hassan (oo ururkooda lagu naanaysi jiray "Dervishes" ) ka dhan ah Ingiriiska. Ingiriiska waxaa ka caawiyey weeraradoodii Xabashi iyo Talyaani. Intii lagu jiray Dagaalkii Koowaad ee Adduunka ([[1914]]–[[1918]]), Xasan wuxuu sidoo kale gargaar ka helay Ottomans, Jarmal iyo, in muddo ah, oo uu ka helay Imbaraadoor Iyasu V-kii Itoobiya. Colaadda ayaa dhammaatay markii Ingriiska uu si milatari u duqeeyey magaalo-madaxda Dervish-ka ee Taleex bishii Febraayo 1920-kii. Safarkii Shanaad ee ololihii Somaliland ee [[1920]]-kii wuxuu ahaa safarkii ugu dambeeyay ee Ingiriisku kaga soo horjeedo xoogaggii Dervish-ka ee Maxammed Cabdillaahi Xasan (oo had iyo goor Ingiriisku ugu yeedho "Mad Mullah" sharaf dhac), hoggaamiyaha diinta ee Ciid-Nugaal. In kasta oo dagaalkii ugu badnaa dhacay bishii Jannaayo ee sannadka, haddana ciidammada Ingiriisku waxay bilaabeen u diyaar garowga weerarkan horraantii Noofambar [[1919]]. Ciidammada Ingiriisku waxay ka koobnaayeen xubno ka tirsan Royal Air Force iyo Somaliland Camel Corps. Dagaal seddex usbuuc ah kadib, Dervishes-kii Xasan waa la jabiyay, taasoo keentay wax ku ool ah iska caabintii 20-ka sano ahayd. Qabsashadii Talyaanigu ee British Somaliland waxay ahayd olole milatari oo ka dhacay Bariga Afrika, kaas oo dhacay bishii Ogos 1940kii kaas oo dhex maray xoogaggii Talyaaniga iyo kuwii dhawr waddan oo Ingiriis iyo Barwaaqo-sooran ah. Socdaalkii Talyaanigu wuxuu qayb ka ahaa Ololihii Bariga Afrika. ===Dawladii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladii Somaliland (1960)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland 1960]]'' [[File:Somaliland_Flying_for_the_first_time_The_White_and_Blue_Somali_Flag_at_the_Independence_Celebrations_on_26_June_1960.jpg|thumb|250px|Somaliland oo markii ugu horeysay: Calanka Soomaaliya la taagay ee aha Caddaan iyo Buluugga ah ee Dabaal - degyadii [[Maalinta Madaxbanaanida (Maamulka Somaliland)|Xorriyadda]] ee 26-kii Juun 1960 Ra'iisul-wasaaraha [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawlad-goboleedka Somaliland]] iyo [[Madaxwaynaha Somaliland|madaxweynihii labaad ee Somaliland]] [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal ayaa]] salaamay calanka.]] Bishii Meey 1960kii, dawladda Ingiriisku waxay sheegtay inay diyaar u tahay inay madax-bannaani siiso maxmiyaddii xilligaa ee British Somaliland, iyada oo ujeedkeedu ahaa in dhulku la midoobo maamulkii Talyaanigu xukumi jiray ee Somaliland ee hoos-tagi jiray Maamulkii Talyaaniga (Talyaanigii hore ee Somaliland) . Golaha Sharci Dejinta ee British Somaliland wuxuu qaraar ka soo saaray bishii Abriil 1960 oo ay ku codsanayeen madaxbannaanida iyo la midowga dhulka la aaminay ee Somaliland, kaas oo qorshuhu ahaa in ay madax-bannaanideeda hesho 1-dii Julaay ee sanadkaas. Golayaasha sharci dejinta ee labada deegaan ayaa isku raacay soo jeedintan ka dib shir wadajir ah oo ay ku yeesheen magaalada Muqdisho. 26-kii Juun 1960, Maxmiyaddii hore ee British Somaliland waxay muddo kooban qaadatay madax-bannaanida iyada oo ah Dawladdii Somaliland, iyada oo Territori-ka Somaliland la raacay shan maalmood ka dib. Intii lagu jiray muddadii koobnayd ee ay la soo noqotay madax-bannaanida, Qaranka Somaliland wuxuu ka kasbaday ictiraaf shan iyo soddon iyo shan dal oo madax-bannaan. Maalintii ku xigtay, 27kii Juun 1960kii, Golaha Sharci Dejinta ee dhowaan la qabtay waxay ansixiyeen sharci si rasmi ah ugu oggolaanaya midowga Qaranka Somaliland iyo Gobollada Amaanada ee Somaliland 1dii Luulyo 1960 ===Xoriyadii 1960 iyo wixii kadanbeeyay=== ::''Sidoo kale eeg: [[Jamhuuriyadda Soomaaliyeed]] iyo [[Soomaaliweyn]]'' Dawlada Ethiopia ayaa waxay qorshaynaysaa sidii ay u aqoon san lahayd somalailand. Bishii febraayo 1960kii ayaa wafdi uu hoggaaminaayo Alle ha u naxariistee [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] u anbaxaxeen dalka Ingiriiska, waxaana heshiis ay la soo galeen dawladdii ingiriiska in Somaliland xornimo buuxda lasiiyo. 26 Juun 1960kii bay markii maxmiyadii ingriiska ee Somaliland "British Somaliland protectorate" xornimadeeda ka qaateen dawladii Ingiriiska,sida aan la socono intii ka horraysay 01 Luulyo 1960kii Somaliland waxay ahayd dawlad gooniya (independent state). waxayna noqdeen dawlad madax bannaan oo la aqoonsan yahay ilaa 01 Luulyo 1960kii. Isla maalintaas Waxay ku beegnayd maalintii Koonfurta Soomaaliya (Italian somaliland) in ay ka baxaan nidaamka (Trusteeship) (Nidaamka Wakiilnimada Caalamiga ah) "Koonfurta Soomaaliya: Waxay ahayd Trust Territory oo Talyaanigu maamulayay (1950–60) iyadoo hoos imanaysa Qaramada Midoobay" Luulyo 1960: Soomaaliya (Koonfur) waxay ka baxday Trusteeship oo ay noqotay dal madaxbannaan. Isla maalintaas 1 Luulyo 1960 kii ayuu dhacay midowgii labada dal ee Somaliland iyo Somalia inkastoo midawgaas mad madaw badani ku jiro. Dad badanina waxay aaminsanyihiin in midowgaasi ahayn mid sharciya. Waxaana Aragtidiisi sii xoogaysatay markii qorayaal ajaanib ahi sameeyeen daraasado arinta cadaynaya. Sida "Professor Mario G. Losano (Mario Giovanni Losano)" Bishii Luulyo1961kii waxaa dadka reer Somaliland gaashaanka ku dhufteen oo cod aqliyad ah ku diideen distoorkii qeexayey ee lagu sharciyeynaayey israaca labada dal ee Somaliya iyo Somaliland. Laakiin nasiib darro dawladdii markaas jirtay oo reer Koonfureedka ahayd waxay diideen inay aqoonsadaan maxsuulkii doorashadaas sababtoo maslaxad baan ugu jirin arrintan. Bishii december 1961 waxaa madaxdii ciidamada qalabka sida ee Somaliya isku dayeen inay dhigaan inqilaabkii dhicisoobay. Inqilaabkaasna waxay doonayeen inay kula soo noqdaan madaxbannaanidii luntay. 1967kii waxaa dalka ka noqday raysal wasaare Mohamed X.Ibrahim Cigaal. Halka uu madaxweynaha ka noqday Cabdirashid Cali sharmake. 15 Oktober 1969kii waxaa magaalada laascaanood lagu dilay madaxweynihii Jamhuuriyadda Somalida ee Cabdirashid Cali Sharmaake. === 1961 kacdoon ka reer Somaliland === ::''Sidoo kale eeg: [[1961 kacdoon ka dhacay Soomaaliya]]'' Kacdoonkii 1961 ee Soomaaliya wuxuu ahaa kacdoon aan guuleysan oo isku day afgambi ah oo ka dhacay waqooyiga Soomaaliya imikana ah Somaliland kaasoo dhacay bishii Diseembar [[1961]]. === Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay === Waxaana midnimadii 60kii guul darro ku dhamaatay markii 21 Oktober [[1969]]kii uu dalka ka dhacay inqilaab aan dhiig ku daadan ee ay dhigeen ciimada qalabka sidaa, waxaana talada la wareegay ciidamada oo uu hoggaaminaayo mujrimkii Gen. Mohamed Siyaad Barre. 10 januari 1970kii waxaa kelidii taliyihii Siyaad Barre sameeyey maxkamadii badbaada oo xukumi jirtay xukunka dilka si looga takhaluso dadka aan taageersanayn madaxweynaha. 21 Oktober 1970kii wuxuu Siyaad Barre ku dhawaaqay in Somaliya qaadatay nidaamka hantiwadaaga cilmiga ku dhisan. Taasoo rabay inuu ugu bedelo inqilaabkii hab ku salaysan dhaqaaq siyaasadeed oo ku salaysan aydhiyooliyadda hantiwadaaga. Waxaana loo ololeeyey wixii loogu magacdaray kacaankii hantiwadaaga Somaliyeed. Xagaagii 1972kii waxaa la sameeyey ciimadii guulwadayaasha oo ujeedadoodu ahayd inay cabudhiyaan oo xabsiga u taxaabaan dadka shacbiga ee lagu tuxmo inay kacaan diid yihiin. July 1972kii waxaa la dilay labadii Jenaraal ee Salaad Gabayle, iyo Mohamed aynaanshe oo ka tirsanaa saraakiishii inqilaabka dhigay. Salaad gabayle wuxuu ahaa madaxweyne ku xigeen. Waxaa lagu xukumay dil ka dib markii lagu eedeeyey inay maleegayeen shirqool ay xukunka kaga tuurayaan Siyaad Barre. Oktober 1972kii waxaa lagu dhaqaaqay in la qoro [[Af-soomaliga]] oo uu noqdo luqadda rasmiga ah ee dalka. 1972kii-1975kii waxaa la qaaday ololihii barashada qorista Somaliga oo markii danbana isu rogay olalihii horumarinta reer miyiga ee la rabay in dadku waxna qoraan waxna akhriyaan. 1975kii waxaa la sameeyey 15 gobol oo cusub oo lagu bedelayeey 8 gobol ee hore u jiray. Waxaana ay ka koobnaayeen 78 degmo. Somaliland oo ka koobnayd 3 gobol looma samayn gobolo iyo degmooyin cusub toona. 1975kii Siyaad Barre wuxuu shaqadii ka eryey 50 saraakiil sare iyo madax ah oo badankooda ka soo jeeda Somaliland, waxaana uu ku bedelay dadka uu ku tuhmaayey inay taageersanyihiin kacaanka oo u badnaa caa'iladiisa ah. M.s.bare wuxuu ku dhawaaqay inay raga iyo dumarku siman yihiin culimadii iyo dhalinyaradii kasoo horjeedsatayna laayay dhamaantood. 1977kii maamulkii siyaad Barre wuxuu weerar ku qaaday dalka Itoobiya, waxaana markii hore uu ku guulaystay dagaalkaas. Laakiin waxaa dagaalku dhamaaday markii ciidamo Ruush iyo Kuubaan ahi usoo gurmadeenItoobiya ee ay si toosa dagaalka usoo galeen. Waxaana ciidamadii Somaliya dibuga soo noqatay dhammaan dhulkii horuu qabsadeen. ===Xasuuqii Isaaq ama Xasuuqii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xasuuqi Isaaq]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[SNM]]'' [[File:Exhumed skeletal remains of victims of the Isaaq genocide.jpg|thumb|250px|Haraaga la soo saaray ee dhibanayaashii xasuuqii Isaaq ee laga helay xabaal wadareed ku yaal magaalada Berbera, Somaliland.]] [[File:4z2.jpg|thumb|250px|Ilaa 90% magaalada Hargeysa (magaalada labaad ee ugu weyn Jamhuuriyadda Soomaaliya) waxaa burburiyey dawladda Soomaaliya.]] Awooddii akhlaaqeed ee dowladdii Barre si tartiib tartiib ah ayay u lumisay, iyadoo Soomaali badan ay ku hungoobeen nolosha xukunka militariga. Bartamihii 1980-meeyadii, dhaqdhaqaaqyo iska caabin ah oo uu taageerayay maamulkii shuuciga ahaa ee Derg ee Itoobiya ayaa ka billowday waddanka oo dhan. Barre wuxuu kujawaabey isagoo amrey in talaabooyin ciqaab ah laga qaado kuwa uu u arko inay gudaha ka taageerayaan jabhadaha, gaar ahaan gobolada waqooyi. Qabqabashada waxaa ka mid ahaa in la duqeeyo magaalooyin, xarunta maamulka waqooyi-galbeed ee Hargeysa, oo ahayd xaruntii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed (SNM), oo ka mid ahayd aagagga la bartilmaameedsaday 1988. Duqeyntan waxaa hoggaaminayey Jeneraal Maxamed Saciid Xersi Morgan, wiilka uu sodogga u yahay Barre. Wixii ka dhacay Soomaaliya [[1988]] malaha waa ka sii foolxun. Markii Hargeysa la duqeeyay ayaa dadkii deganaa lagu khasbay inay qaxaan. Askarta ayaa markaas miinooyin ku aasay guryihii laga tagay. Markii uu dagaalku dhammaaday ayay qaxootigii dib u laabteen, balse waxaa lagu naafeeyay ama lagu dilay qaraxyo qarsoon.<ref>[https://www.jw.org/en/library/magazines/g20000508/Land-Mines-Weighing-the-Cost/ Land Mines—Weighing the Cost]</ref> Sida laga soo xigtay Abou Jeng iyo aqoonyahanno kale, xukunkii taliskii Barre waxaa lagu calaamadeeyay cadaadis arxan darro ah oo lala beegsaday qabiilka Isaaq. Max’ed Xaaji Ingiriis iyo Chris Mullin waxay caddeeyeen in qabqabashadii maamulkii Barre ee ka dhanka ahaa Dhaqdhaqaaqii Qaranka Soomaaliyeed ee fadhigiisu ahaa Hargeysa lala beegsaday beelweynta Isaaq oo ay ka tirsan yihiin inta badan xubnihii SNM. Waxay ku tilmaamayaan isku haynta inay tahay xasuuqii Isaaq ama xasuuqii Hargeysa. Baaritaan ay sameysay Qaramada Midoobay ayaa lagu soo gabagabeeyay in dambiga xasuuqa uu ahaa "mid ay maleegtay, qorsheysay oo ay ka fulisay Dowlada Soomaaliya dadka Isaaqa". Tirada dadka rayidka ah ee ku waxyeeloobay waxaa lagu qiyaasaa inta udhaxeysa 50,000–100,000 sida laga soo xigtay ilo wareedyo kala duwan, halka wararka qaarna ay ku qiyaasayaan wadarta dhimashada dadka rayidka ah inay kor u dhaafeyso 200,000 oo rayid Isaaq ah. Dhimashooyinkaas, taliskii Barre wuxuu duqeeyey oo burburiyey magaalooyinka labaad iyo saddexaad ee ugu weyn Soomaaliya, Hargeysa iyo Burco siday u kala horreeyaan. Tani waxay u barakicisay dad lagu qiyaasey 400,000 oo dadka deegaanka ah oo u qaxay Hartasheikh ee dalka Itoobiya; shaqsiyaad kale oo gaaraya 400,000 ayaa iyaguna gudaha ku barakacay. Dagaalkii ka soo horjeedka ee taliskii Barre ee ka dhanka ahaa SNM wuxuu bartilmaameedsaday saldhigii rayidka ee kooxda mucaaradka, isaga oo isu beddelay xasuuq xasuuq ka dhan ah beesha Isaaq. Tani waxay horseeday fowdo iyo ololeyaal dagaal oo ay gaystaan ​​maleeshiyooyin kala jabay, ka dibna awooddii heer degmo la wareeray. Cadaadiskii maamulkii Barre kuma koobnayn Isaaqa oo keliya, maxaa yeelay wuxuu bartilmaameedsanayay qabaa’illada kale sida Hawiye. Taliskii Barre wuxuu burburay Janaayo [[1991]]. Intaa kadib, markii xaalada siyaasadeed ee Somaliland xasiloonayd, dadkii barakacay waxay ku noqdeen guryahoodii, maleeshiyooyinkii waa laga daad gureeyay ama waxaa lagu daray ciidanka, tobanaan kun oo guri iyo meherado ahna dib ayaa looga soo dhisay burburka. ===Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya=== [[File:Ruined tank in Hargeisa, Somaliland.jpg|thumb|250px|Taangi M47 Patton oo ku burburay Somaliland.]] ::''Sidoo kale eeg: [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya]]'' In kasta oo SNM markii la aasaasay ay lahayd dastuur midow, haddana waxay ugu dambayntii bilawday inay raadiso madax-bannaanida, iyada oo doonaysa inay ka go'do Soomaaliya inteeda kale. Intii uu hoggaaminayey Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur, maamulka maxalliga ah wuxuu ku dhawaaqay gobollada waqooyi-galbeed ee Soomaaliya madax-bannaanida shirkii ka dhacay magaalada Burco intii u dhaxeysay 27-kii Abriil 1991-kii illaa 15-kii May 1991. ===Ku dhawaaqidii Maxadbanaanida=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ku dhawaaqida Gooni isu taaga Somaliland]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Signatures-Somaliland-independece-.png|thumb|250px|5 May go'aankii shirkii weynaa ee Burco. Shirkii labaad ee qaran ee 18 May, Golaha Dhexe ee SNM oo taageero ka helaya kulan ay yeesheen odayaal matalayay beelaha waaweyn ee Gobollada Waqooyi, ayaa lagaga dhawaaqay dib ula soo noqoshada Jamhuuriyadda Somaliland dhulkii Maxmiyaddii hore ee Ingiriiska ee Somaliland isla markaana la sameeyay. dowlad loogu magac daray ismaamul gobaleedka.]] 27 Jannayo 1991 ayaa ciidamadii SNM gacanta ku dhigeen dhamaan dalkii hore loo odhan jiray Somaliland. Dabadeedna madaxdii SNM waxay ka shaqeeyeen inay heshiiyeen oo beelihii walaalaha ee ay iska horkeentay dawladii hore ee Siyaad Barre. 18 Mey 1991 shirbeeleedkii ka dhacay magaalada Burco ayaa lagu go'aansaday lagagana dhawaaqay gooni isu taagga qaranimada Somaliland. ===Afti u qaadista dastuurka Somaliland 2001=== ::''Sidoo kale eeg: [[2001 Afti u qaadista dastuurka Somaliland]]'' [[File:Somaliland Constitution Presidential Decree.jpg|thumb|250px|Digreeto madaxweyne oo uu ku ansaxinayo dastuurka Somaliland [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]].]] Bishii Ogast 2000, Dawladdii Madaxweyne Cigaal waxay kumanaan nuqul oo ka mid ah dastuurka la soo jeediyey u qaybiyey guud ahaan Somaliland si dadku u tixgeliyaan oo dib u eegis ugu sameeyaan. Hal qodob oo xasaasi ah oo ka mid ah 130ka qodob ee dastuurka u gaarka ah ayaa ansixin doona madax-bannaanida iskeed ugu dhawaaqday madaxbannaanida ee Somaliland iyo kala-goynta kama dambaysta ah ee Soomaaliya, taasoo soo celinaysa madax-bannaanida qaran markii ugu horreysay tan iyo 1960. Dabayaaqadii bishii Maarso 2001, Madaxweyne Cigaal wuxuu cayimay maalinta aftida loo qaadayo Dastuurka May 31, 2001. Afti dastuurka ayaa laga qaaday Somaliland 31 May 2001. Aftida ayaa loo qaaday dastuurka qabyada ah ee xaqiijinaya madaxbanaanida Somaliland ee Soomaaliya. 99.9% ee codbixiyaasha xaqa u leh ayaa kaqaybqaatay aftida waxaana 97.1% kamid ah ay ucodeeyeen dastuurka. ==Juquraafiga== Somaliland waxay dhacdaa Geeska Afrika, taasi oo udhexaysa dhigaha 08°00' – 11°30' waqooyiga dhulbadhaha iyo loolasha 42°30' – 49°00' ee bariga [[Greenwich]]. Waxa dhinaca galbeed ka xiga wadanka [[Jabuuti]], dhinaca koonfureed wadanka [[Itoobiya]], iyo dhinaca bari oo ka xigto maamul-goboleedka [[Khaatumo]]. Somaliland waxay leedahay xeeb-badeed dhererkeedu le'eg yahay {{convert|740|km|mi|0}};viyo dhul baaxadeedu le'eg yahay {{convert|176120|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|title=Somalia|accessdate=31 May 2009|date=14 May 2009|work=[[World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=1 Bisha Todobaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Somaliland waxa ay dhul ahaan fidsantahay 137000 km laba jibbaaran dhulaka ay ka koobantahya jamhuuriyadani waxa uu u badanyahay dhul deegaana am waaba lawada daganyahay waxa uuleeyahay buuro iyo meelo banaan ah haddii lysidhaahdo taariikhda uu wadankani lereyahay iyo taariihda uu shacabkani leeyahayba ka sheekeeya waxay noqonaysaa mid aad u dheer. <gallery mode="packed" caption="Muuqaalka juquraafiga Somaliland"> File:Lamadayawaterfalls6.jpg|upright|thumb|[[Lamadaya]] waa biyo-dhacyo ku yaal buurta [[Cal Madow]]. File:Somalia (Somaliland)(168).jpg|upright|thumb|Baadiyaha Somaliland. File:Almadow Overview.JPG|upright|thumb|Muuqaalka Buuraha [[Cal Madow]] Buuraha, oo hoy u ah noocyo fara badan oo fara badan. File:Ceebaad island, Zeila Archipelago, Somaliland.jpg|[[Ceebaad|Jasiirada Ceebaad]], [[Jasiirada Sacadaddin]]. </gallery> ===Gobolada=== ::''Sidoo kale eeg [[Gobolada Somaliland]]'' Sanadkan 2020, Somaliland waxa ay ka kooban tahay 6 gobol, kuwaasi oo ugu weyn tahay gobolka [[sanaag]]. Gobolada somaliland intii u dhaxaysa 22 maarso ilaa 22 may, 2008, waxa uu madaxwaynihii horore ee [[Somaliland]] magacaabay gobolo cusub oo lagu daray goboladii hore ee lixda ahaa taas oo kadhigatay gobolada somaliland 13 gobol, gobolda cusub ee kuwii hore lagu daray waxa ay yihiin sidan. {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=4 align=center style="border:1px solid grey; border-collapse:collapse" |- ! bgcolor=lightgrey | # ! bgcolor=lightgrey | Gobol ! bgcolor=lightgrey | Magaalo Madax | bgcolor=white rowspan="14" | [[image: Somaliland regions.svg|380 px]] |- | 1 | [[Awdal]] | [[Boorama]] |- | 2 | [[Maroodi Jeex]] | [[Hargeysa]] |- | 3 | [[Saaxil]] | [[Berbera]] |- | 4 | [[Togdheer]] | [[Burco]] |- | 5 | [[Sool]] | [[Laascaanood]] |- | 6 | [[Sanaag]] | [[Ceerigaabo]] |- |} ===Magaalooyinka Waawayn=== ::''Sidoo kale fiiri: [[Magaalooyinka Somaliland]]'' <gallery> File:Borama2.jpg|[[Borama]] File: Hargeisa capital of Somaliland.jpg |[[Hargeysa]] File: Berbera, Somaliland.jpg|[[Berbera]] File: Laascaanood 2.jpg |[[Laascaanood]] </gallery> ===Cimiladda=== Somaliland waxay dhacdaa waqooyiga [[Dhulbadhe|dhulbadaha]]. Waa deegaan qalalan ([[Lamadegaan la mood]]), isku celceliska heerkulku yahay {{convert|25|to|35|C}} taasi oo hesha roob dhan {{convert|446|mm}} sanadkii.<ref>{{cite web|url=https://journeysbydesign.com/destinations/somaliland/when-to-go|title=SOMALILAND CLIMATE : when to visit|website=Jouneys by Design|language=en|access-date=12 March 2020}}</ref> Deegaanada Somaliland waxaa loo qeybiyaa sadex nooc oo kala ah: (1). [[Guban]]: dhul lamadegaan qalalan (2) [[Oogo]]: xooggag sare (3) [[Hawd]]: dhul daaqsiimeed.<ref>{{cite web|title=Somaliland in Figures|url=http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2020-06-20|archive-date=2017-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816233801/http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|dead-url=yes}}</ref> {{Weather box |location = [[Hargeysa]] |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 31.1 |Feb record high C = 31.7 |Mar record high C = 32.8 |Apr record high C = 32.8 |May record high C = 35.0 |Jun record high C = 33.9 |Jul record high C = 33.9 |Aug record high C = 33.3 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 31.7 |Nov record high C = 30.6 |Dec record high C = 28.9 |year record high C = 35.0 |Jan high C = 24.2 |Feb high C = 26.6 |Mar high C = 28.7 |Apr high C = 29.2 |May high C = 30.5 |Jun high C = 31.0 |Jul high C = 29.2 |Aug high C = 29.2 |Sep high C = 30.5 |Oct high C = 28.2 |Nov high C = 26.0 |Dec high C = 23.7 |year high C = 28.1 |Jan mean C = 17.7 |Feb mean C = 18.7 |Mar mean C = 21.6 |Apr mean C = 23.0 |May mean C = 24.1 |Jun mean C = 24.3 |Jul mean C = 23.6 |Aug mean C = 23.6 |Sep mean C = 23.6 |Oct mean C = 24.1 |Nov mean C = 18.7 |Dec mean C = 18.0 |year mean C = 21.7 |Jan low C = 11.6 |Feb low C = 12.6 |Mar low C = 15.0 |Apr low C = 16.6 |May low C = 17.7 |Jun low C = 17.7 |Jul low C = 17.1 |Aug low C = 17.1 |Sep low C = 17.1 |Oct low C = 15.0 |Nov low C = 13.1 |Dec low C = 12.1 |year low C = 15.2 |Jan record low C = 2.8 |Feb record low C = 2.8 |Mar record low C = 3.9 |Apr record low C = 9.4 |May record low C = 11.7 |Jun record low C = 11.7 |Jul record low C = 10.5 |Aug record low C = 11.1 |Sep record low C = 11.1 |Oct record low C = 7.2 |Nov record low C = 4.4 |Dec record low C = 4.4 |year record low C = 2.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 2 |Feb precipitation mm = 2 |Mar precipitation mm = 36 |Apr precipitation mm = 53 |May precipitation mm = 49 |Jun precipitation mm = 61 |Jul precipitation mm = 38 |Aug precipitation mm = 81 |Sep precipitation mm = 61 |Oct precipitation mm = 20 |Nov precipitation mm = 8 |Dec precipitation mm = 1 |year precipitation mm = 412 |unit precipitation days = 0.1 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 1 |Mar precipitation days = 3 |Apr precipitation days = 6 |May precipitation days = 7 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 8 |Aug precipitation days = 10 |Sep precipitation days = 11 |Oct precipitation days = 4 |Nov precipitation days = 1 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 61 |Jan humidity = 65 |Feb humidity = 65 |Mar humidity = 58 |Apr humidity = 57 |May humidity = 56 |Jun humidity = 55 |Jul humidity = 53 |Aug humidity = 53 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 56 |Nov humidity = 61 |Dec humidity = 64 |year humidity = |Jan percentsun = 80 |Feb percentsun = 73 |Mar percentsun = 80 |Apr percentsun = 73 |May percentsun = 64 |Jun percentsun = 73 |Jul percentsun = 64 |Aug percentsun = 64 |Sep percentsun = 73 |Oct percentsun = 80 |Nov percentsun = 80 |Dec percentsun = 80 |year percentsun = 74 |source 1 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (temperatures, humidity and percent sunshine)<ref> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161104142616/http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | archivedate = 4 November 2016 | url = http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | title = Climate of Somalia | publisher = Food and Agriculture Organization | pages = 69–73 | accessdate = 4 November 2016 | url-status = | df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> |source 2 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631700_kt.pdf | title = Klimatafel von Hargeisa / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> }} {{Weather box|location = [[Borama]] |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 24.6 |Feb high C = 25.4 |Mar high C = 27.5 |Apr high C = 27.8 |May high C = 29.3 |Jun high C = 30.0 |Jul high C = 28.8 |Aug high C = 28.8 |Sep high C = 29.0 |Oct high C = 27.4 |Nov high C = 25.8 |Dec high C = 24.4 |Jan low C = 9.7 |Feb low C = 11.7 |Mar low C = 13.8 |Apr low C = 15.7 |May low C = 17.0 |Jun low C = 18.3 |Jul low C = 17.8 |Aug low C = 17.6 |Sep low C = 17.3 |Oct low C = 13.7 |Nov low C = 11.3 |Dec low C = 10.4 |Jan rain mm = 6 |Feb rain mm = 21 |Mar rain mm = 36 |Apr rain mm = 86 |May rain mm = 61 |Jun rain mm = 32 |Jul rain mm = 78 |Aug rain mm = 112 |Sep rain mm = 86 |Oct rain mm = 18 |Nov rain mm = 10 |Dec rain mm = 2 |source 1 = ''Climate-Data.org''<ref>{{cite web|url=http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |title=Land Resources Assessment of Somalia |date=June 2009 |publisher=[[Somalia Water and Land Information Management Project]] |page=10 |accessdate=1 October 2013 |url-status= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005010751/http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |archivedate=5 October 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Berbera]] | metric first = Y | single line = Y | Jan record high C = 35.3 | Feb record high C = 35.0 | Mar record high C = 35.0 | Apr record high C = 42.2 | May record high C = 47.3 | Jun record high C = 49.1 | Jul record high C = 47.7 | Aug record high C = 46.7 | Sep record high C = 46.0 | Oct record high C = 41.7 | Nov record high C = 36.7 | Dec record high C = 36.1 | year record high C = 49.1 | Jan high C = 27.9 | Feb high C = 29.2 | Mar high C = 30.7 | Apr high C = 31.0 | May high C = 35.7 | Jun high C = 42.8 | Jul high C = 42.9 | Aug high C = 41.9 | Sep high C = 39.7 | Oct high C = 33.1 | Nov high C = 30.0 | Dec high C = 28.6 | year high C = 34.5 | Jan mean C = 25.0 | Feb mean C = 25.0 | Mar mean C = 26.1 | Apr mean C = 28.3 | May mean C = 31.1 | Jun mean C = 33.5 | Jul mean C = 36.1 | Aug mean C = 35.6 | Sep mean C = 33.3 | Oct mean C = 28.8 | Nov mean C = 26.7 | Dec mean C = 26.7 | year mean C = 30.0 | Jan low C = 21.3 | Feb low C = 21.6 | Mar low C = 23.3 | Apr low C = 25.2 | May low C = 27.7 | Jun low C = 31.0 | Jul low C = 31.8 | Aug low C = 31.1 | Sep low C = 29.3 | Oct low C = 24.0 | Nov low C = 22.2 | Dec low C = 21.6 | year low C = 25.8 | Jan record low C = 14.4 | Feb record low C = 15.6 | Mar record low C = 16.7 | Apr record low C = 18.9 | May record low C = 20.6 | Jun record low C = 22.2 | Jul record low C = 20.6 | Aug record low C = 20.0 | Sep record low C = 17.8 | Oct record low C = 16.7 | Nov record low C = 16.1 | Dec record low C = 15.0 | year record low C = 14.4 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 8 | Feb precipitation mm = 2 | Mar precipitation mm = 5 | Apr precipitation mm = 12 | May precipitation mm = 8 | Jun precipitation mm = 1 | Jul precipitation mm = 1 | Aug precipitation mm = 2 | Sep precipitation mm = 1 | Oct precipitation mm = 2 | Nov precipitation mm = 5 | Dec precipitation mm = 5 | year precipitation mm = 52 | unit precipitation days = 1.0 mm | Jan precipitation days = 0.6 | Feb precipitation days = 0.6 | Mar precipitation days = 0.5 | Apr precipitation days = 0.7 | May precipitation days = 0.8 | Jun precipitation days = 0.1 | Jul precipitation days = 0.3 | Aug precipitation days = 0.5 | Sep precipitation days = 0.4 | Oct precipitation days = 0.2 | Nov precipitation days = 0.3 | Dec precipitation days = 0.4 | year precipitation days = 5.2 | Jan humidity = 78 | Feb humidity = 79 | Mar humidity = 79 | Apr humidity = 81 | May humidity = 73 | Jun humidity = 49 | Jul humidity = 44 | Aug humidity = 45 | Sep humidity = 51 | Oct humidity = 72 | Nov humidity = 74 | Dec humidity = 76 | year humidity = 67 | Jan percentsun = 80 | Feb percentsun = 80 | Mar percentsun = 80 | Apr percentsun = 83 | May percentsun = 83 | Jun percentsun = 87 | Jul percentsun = 80 | Aug percentsun = 87 | Sep percentsun = 87 | Oct percentsun = 87 | Nov percentsun = 87 | Dec percentsun = 80 | year percentsun = | source 1 = Arab Meteorology Book (average temperatures, humidity and precipitation),<ref>{{cite web | url = http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | title = Appendix I: Meteorological Data | publisher = Springer | accessdate = 22 October 2016 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 March 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304072830/http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | dead-url = yes }}</ref> Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631600_kt.pdf | title = Klimatafel von Berbera / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 22 October 2016}}</ref> | source 2 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (percent sunshine)<ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> }} {{Weather box | location = [[Burco]] | single line = Yes | metric first = Yes | Jan high F = 79.7 | Feb high F = 82.4 | Mar high F = 85.5 | Apr high F = 87.3 | May high F = 88.3 | Jun high F = 88 | Jul high F = 84.9 | Aug high F = 86.7 | Sep high F = 88.9 | Oct high F = 85.6 | Nov high F = 81.7 | Dec high F = 79.7 | year high F = 84.9 | Jan low F = 54.9 | Feb low F = 56.8 | Mar low F = 60.1 | Apr low F = 63.1 | May low F = 65.1 | Jun low F = 66.9 | Jul low F = 66.9 | Aug low F = 67.1 | Sep low F = 66.9 | Oct low F = 61.2 | Nov low F = 57.7 | Dec low F = 55 | year low F = 61.8 | Jan precipitation mm = 2 | Feb precipitation mm = 0 | Mar precipitation mm = 6 | Apr precipitation mm = 50 | May precipitation mm = 59 | Jun precipitation mm = 14 | Jul precipitation mm = 13 | Aug precipitation mm = 13 | Sep precipitation mm = 30 | Oct precipitation mm = 26 | Nov precipitation mm = 9 | Dec precipitation mm = 0 | year precipitation mm = 222 | source 1 = Weatherbase<ref>{{cite web | url = http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | title = Weatherbase: Historical Weather for Burao, Somalia | publisher = Weatherbase | year = 2011 | accessdate = 24 November 2011 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 7 Bisha Sideedaad 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200807094958/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | dead-url = yes }}</ref> | source 2 = Climate Data.ORG<ref> {{cite web | url = http://en.climate-data.org/location/907/ |title =Climate: Burao, Somalia | publisher = Climate-Data.org | year = 2013 | accessdate = 28 December 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Ceerigaabo]] |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = 30.5 |Feb record high C = 33.5 |Mar record high C = 32.0 |Apr record high C = 33.5 |May record high C = 31.5 |Jun record high C = 30.5 |Jul record high C = 30.5 |Aug record high C = 30.0 |Sep record high C = 30.0 |Oct record high C = 29.5 |Nov record high C = 29.5 |Dec record high C = 28.0 |year record high C = 33.5 |Jan high C = 24.5 |Feb high C = 25.5 |Mar high C = 25.5 |Apr high C = 26.5 |May high C = 26.5 |Jun high C = 26.0 |Jul high C = 26.0 |Aug high C = 26.0 |Sep high C = 25.5 |Oct high C = 25.0 |Nov high C = 24.0 |Dec high C = 23.5 |year high C = 25.5 |Jan mean C = 15.0 |Feb mean C = 16.0 |Mar mean C = 17.0 |Apr mean C = 18.0 |May mean C = 19.0 |Jun mean C = 19.5 |Jul mean C = 19.5 |Aug mean C = 19.5 |Sep mean C = 18.5 |Oct mean C = 16.5 |Nov mean C = 15.5 |Dec mean C = 14.5 |year mean C = 17.5 |Jan low C = 5.5 |Feb low C = 7.0 |Mar low C = 8.5 |Apr low C = 10.0 |May low C = 11.5 |Jun low C = 13.0 |Jul low C = 13.5 |Aug low C = 13.5 |Sep low C = 11.5 |Oct low C = 8.5 |Nov low C = 7.0 |Dec low C = 5.5 |year low C = 9.5 |Jan record low C = -3.5 |Feb record low C = 0.5 |Mar record low C = 0.5 |Apr record low C = 2.0 |May record low C = 1.5 |Jun record low C = 4.0 |Jul record low C = 5.0 |Aug record low C = 4.5 |Sep record low C = 3.0 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = -3.0 |Dec record low C = -3.5 |year record low C = -3.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 18 |Feb precipitation mm = 13 |Mar precipitation mm = 33 |Apr precipitation mm = 38 |May precipitation mm = 81 |Jun precipitation mm = 64 |Jul precipitation mm = 10 |Aug precipitation mm = 41 |Sep precipitation mm = 114 |Oct precipitation mm = 8 |Nov precipitation mm = 13 |Dec precipitation mm = 2 |year precipitation mm = 435 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 3 |Mar precipitation days = 6 |Apr precipitation days = 5 |May precipitation days = 8 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 1 |Aug precipitation days = 5 |Sep precipitation days = 15 |Oct precipitation days = 1 |Nov precipitation days = 2 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 56 |time day = 14:00 |Jan humidity = 34 |Feb humidity = 35 |Mar humidity = 42 |Apr humidity = 56 |May humidity = 51 |Jun humidity = 48 |Jul humidity = 43 |Aug humidity = 49 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 43 |Nov humidity = 34 |Dec humidity = 37 |year humidity = 44 |source 1 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631800_kt.pdf | title = Klimatafel von Erigavo / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> |date = July 2012}} ==Dowlada iyo Siyaasada== ===Madaxweyneyaasha=== {| class="wikitable" style="text-align:right; float:right; margin-right:9px; margin-right:2px;" |- | style="text-align:left;"| [[File: Muse Bihi official portrait 2017 (cropped).jpg|130px]] | style="text-align:left;"| [[File:Vice President of Somaliland Abdirahman SayliciSaylici.jpg|160px]] |- | style="text-align:center;"|[[Muuse Biixi]]<br /><small>[[File:Seal of the President of the Republic of Somaliland.png|20x20px]] [[Madaxwaynaha Somaliland|Madaxwaynaha]]</small> | style="text-align:center;"|[[Cabdiraxmaan Saylici]]<br /><small>[[File:Emblem of Somaliland.svg|15x15px]] [[Madaxweyne ku xigeenka Somaliland|Madaxweyne ku xigeenka]]</small> |} ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladda Somaliland]] iyo [[Siyaasadda Somaliland]]'' [[File:Somaliland Parliament (5981346680).jpg|thumb|250px|Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Dibedda ee Ingiriiska Henry Bellingham oo la hadlaya [[baarlamaanka Somaliland]], July [[2011]]]] Guurtidu waxay la shaqeysay hoggaamiyeyaashii jabhadda si ay u soo dhisaan dowlad cusub, waxaana lagu soo daray qaab dhismeedka dowladnimada, waxayna noqotay Golaha Guurtida ee Barlamaanka. iyo guryaha Hoose oo si saami ahaan loogu qoondeeyey qabaa'ilka iyadoo lagu saleynayo qaacido horay loo sii dejiyey, in kasta oo reeraha oo dhami aysan ku qanacsanayn matalaadooda. Sannadkii 2002, ka dib markii dhawr jeer loo kordhiyey dawladdan ku-meel-gaadhka ah, Somaliland waxay u gudubtay dimuqraadiyadda xisbiyada badan. Doorashadu waxay ku koobnayd saddex xisbi, iyada oo la isku dayayo in la abuuro doorashooyin ku dhisan fikrad halkii laga dooran lahaa qaab qabiil. Laga bilaabo Diseembar 2014, Somaliland waxay leedahay saddex xisbi siyaasadeed: Xisbiga Nabadda, Midnimada, iyo Horumarka, Xisbiga Caddaaladda iyo Horumarka, iyo Wadani. Sida ku xusan dastuurka Somaliland, ugu badnaan saddex xisbi siyaasadeed ayaa loo oggol yahay. Fulinta waxaa hogaamiya madaxweyne la soo doortay, oo dowladdiisa ay ka mid yihiin madaxweyne-ku-xigeen iyo Golaha Wasiirrada. Golaha Wasiirrada, oo mas'uul ka ah howlaha caadiga ah ee dowladda, waxaa soo magacaaba Madaxweynaha, waxaana oggolaada Golaha Wakiillada ee Baarlamaanka. Madaxweynuhu waa inuu ansixiyaa hindise sharciyeedyada ay ansixiyeen Baarlamaanku intaanay dhaqan gelin. Doorashada madaxtinimada waxaa xaqiijiyey guddiga doorashooyinka qaranka ee Somaliland. Madaxweynaha wuxuu shaqeyn karaa ugu badnaan laba xilli oo shan sano ah. [[File:Tuur-and-Egaal.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday, [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]], wuxuu hoolka ka baxayaa isaga iyo madaxweynaha cusub ee la doortay [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]]. C / Raxmaan Axmed Cali Tuur waxaa oday ugu hambalyeeynayaa go, aankiisa ah inuu aqbalo natiijada doorashada isla markaana si nabadgelyo ah isu soo taago kadib maalmo dhowr dood adag iyo gorgortan.]] Golaha Wakiilada (Aqalka Hoose) ee Baarlamaanka Somaliland. Awooda sharci dejinta waxaa leh baarlamaanka labada aqal. Aqalkiisa sare waa Golaha Guurtida, qolkan waxaa gudoomiye ka ah Suleiman Mohamoud Adan, aqalka hoose waa Golaha Wakiilada. Aqalka hoose waxaa gudoomiye ka ah Baashe Maxamed Faarax. Guri kasta wuxuu leeyahay 82 xubnood. Xubnaha Golaha Guurtida waxaa si dadban u doorta beelaha deegaanka muddo lix sano ah. Golaha Guurtidu wuxuu la wadaagayaa awooda gudbinta shuruucda Golaha Wakiilada, sidoo kale wuxuu leeyahay doorka xalinta khilaafaadka gudaha, iyo awood gaar ah oo lagu kordhiyo muddada Madaxweynaha iyo wakiilada iyadoo lagu jiro duruufaha doorashada ka dhigaya mid aan macquul aheyn. Xubnaha Golaha Wakiillada waxaa si toos ah u doorta dadku shan sano. Golaha Wakiiladu wuxuu la wadaagayaa awooda codbixinta Golaha Guurtida, in kasta oo ay soo saari karaan sharci Golaha Guurtidu diidayo hadii ay u codeeyaan sharciga aqlabiyada 2/3, waxayna awood buuxda ku leeyihiin arimaha dhaqaalaha iyo xaqiijinta magacaabista Madaxweynaha. (marka laga reebo Guddoomiyaha Maxkamadda Sare). Nidaamka garsoorku wuxuu u qaybsan yahay maxkamadaha degmada, (oo ka hadlaya arrimaha sharciga qoyska iyo isku xigxiga, dacwadaha oo gaaraya ilaa 3 milyan oo SL ah, kiisaska ciqaabta oo ciqaabtiisu tahay ilaa 3 sano oo xarig ah ama 3 milyan oo ganaax lacageed ah oo SL ah, iyo dambiyada ay galaan dhalinyarada) , maxkamadaha gobolka (kuwaas oo ka shaqeeya dacwadaha iyo kiisaska ciqaabta ee aan ku hoos jirin xukunka maxkamadaha degmada, sheegashooyinka shaqada iyo shaqaalaynta, iyo doorashooyinka dawladaha hoose), maxkamadaha rafcaanka ee gobolka (kuwaas oo wax ka qabta dhammaan rafcaannada ka imanaya maxkamadaha degmooyinka iyo gobollada), iyo Maxkamadda Sare (kaas oo ka hadlaya arrimaha u dhexeeya maxkamadaha iyo dawladda, isla markaana dib u eegis ku sameeya go'aannadeeda), oo ah maxkamadda ugu sarraysa sidoo kalena u shaqaysa sida Maxkamadda Dastuuriga ah. Sharciga Jinsiyadaha Somaliland wuxuu qeexayaa qofka muwaadin Somaliland ah, Haweenka reer Somaliland, oo xidhan midabada calanka Somaliland, ka hor doorashadii baarlamaanka ee 2005. Dawladda Somaliland waxay sii waddaa inay ku dhaqanto xeerka ciqaabta ee Jamhuuriyadda Soomaaliya 1962dii. Sidan oo kale, falalka khaniisiinta ayaa sharci darro ka ah gayiga. Guriga Freedom wuxuu ku qiimeeyaa dawladda Somaliland qayb ahaan dimuqraadiyadda. Seth Kaplan (2011) wuxuu ku doodayaa in si ka duwan koonfurta Soomaaliya iyo dhulalka ku dhow, ay Somaliland, gooni u goosadka waqooyiga-galbeed ee Soomaaliya, ay ka dhistay qaab dimoqraadi ah oo maamul hoosta ilaa kor, iyadoo aan haba yaraatee lahayn wax kaalmo shisheeye ah. Si gaar ah, Kaplan wuxuu soo jeedinayaa in Somaliland ay leedahay nidaamka siyaasadeed ee ugu dimuqraadiyadda wanaagsan geeska Afrika maxaa yeelay waxaa inta badan laga soo cayimay cunsuriyiinta xagjirka ah ee ka jira Soomaaliya inteeda kale waxayna leedahay hanaan doorasho iyo sharci dejin iyo sidoo kale nidaam gaar ah oo adag. ===Xidhiidhka Dibada=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xidhiidhka Dibada ee Somaliland]]'' [[File:The President of Somaliland, Musa Bihi Abdi And the Guinean Foreign minister, Mamadi Toure.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha Somaliland, [[Muuse Biixi]], ayaa booqasho ku tegey Jamhuuriyadda Guinea.]] Somaliland waxay xidhiidh siyaasadeed la leedahay dalalka deriska la ah ee Itoobiya iyo Jabuuti, Jamhuuriyadda Shiinaha oo aan xubin ka ahayn Qaramada Midoobay, iyo sidoo kale Koonfur Afrika, Sweden, Boqortooyada Ingiriiska iyo waddan yar oo Liberland ah. 17-kii Janaayo 2007, Midowga Yurub (EU) wuxuu wafdi u diray arrimaha dibedda si ay uga wada hadlaan iskaashiga mustaqbalka. Midowga Afrika (AU) wuxuu kaloo diray wasiir arrimo dibadeed si uu ugala hadlo mustaqbalka ictiraafka caalamiga, 29kii iyo 30kii Janaayo 2007, wasiiradu waxay sheegeen inay ictiraafka kala hadli doonaan dowladaha xubnaha ka ah ururka. Horraantii 2006, Golaha Qaranka ee Wales ayaa casuumaad rasmi ah u fidiyay dawladda Somaliland si ay uga soo qayb galaan furitaanka boqortooyada ee Senedd ee Cardiff. Tallaabadan ayaa loo arkay inay tahay tallaabo ay Golaha Welsh ku aqoonsadeen sharcinimada dowladda gooni u goosadka ah. Xafiiska Arimaha Dibadda iyo Barwaaqo Sooranka ayaanan wax faallo ah ka bixin casuumaada. Gobolka Wales waxaa ku nool jaaliyad Soomaali ah oo muhiim ah oo ka timid Somaliland. Sanadkii 2007, wafdi uu hogaaminayo Madaxweyne Kaahin ayaa goobjoog ka ahaa shirkii madaxda dowladaha xubnaha ka ah Barwaaqo Sooranka ee ka dhacay magaalada Kampala ee xarunta dalka Uganda. In kasta oo ay Somaliland codsatay ka mid noqoshada Barwaaqa Sooranka iyada oo ku hoos jirta xaalad goobjooge, codsigeedii weli waa la sugayaa. [[File:Missions in Somaliland.png|thumb|right|250px|Khariidada xafiisyada diblomaasiyadeed ee Somaliland{{legend|#ff0000|Somaliland}} <!--{{legend|#212178|States with embassy in Somaliland}}--> {{legend|#5f8dd3|Dowladdaha leh qunsuliyadda ama xafiiska wakiilka ee Somaliland}} <!--{{legend|#aaccff|Dowladdo safaarad aan deganayn ku leh Somaliland}}-->]] 24 Sebtember [[2010]], Johnnie Carson, Kaaliyaha Xoghayaha Arimaha Dibada ee Arimaha Afrika, wuxuu sheegay in Mareykanku uu wax ka badalidoono istiraatiijiyaddiisa Soomaaliya uuna raadinayo xiriir qoto dheer oo uu la yeesho dowladaha Somaliland iyo Puntland isagoo sii wadaya taageerida Dowlada KMG ee Soomaaliya. Carson wuxuu sheegay in Mareykanku u diri doono shaqaalaha gargaarka iyo diblomaasiyiinta Puntland iyo Somaliland wuxuuna si toos ah u sheegay suurtagalnimada mashaariic horumarineed oo mustaqbalka ah. Si kastaba ha noqotee, Carson wuxuu carabka ku adkeeyay in Mareykanku uusan u fidin doonin aqoonsi rasmi ah labada gobol midkoodna. Madaxweyne Siilaanyo ee Somaliland bishii Noofambar 2010 si uu ugala hadlo sidii loo kordhin lahaa wax ka qabashada Ingiriiska ee Somaliland. Madaxweyne Siilaanyo wuxuu yidhi safarkiisii ​​London “Waxaan la shaqeynaynay beesha caalamka beesha caalamkuna way nala shaqeyneysay, annaga oo bixinayna anaga oo naga caawinay kanala shaqeynayna barnaamijyada dimoqraadiyeynta iyo horumarka. Waxaan aad ugu faraxsanahay sida bulshada caalamku ay noola macaamileen, gaar ahaan UK, Mareykanka, quruumaha kale ee Yurub iyo deriskeena oo weli raadinaya ictiraaf Ictiraafka Somaliland ee Boqortooyada Midowday (UK) waxa kale oo taageeray Xisbiga Madaxbanaanida ee UK, oo ku soo galay kaalinta 3aad ee codadkii dadweynaha ee doorashadii guud ee 2015. Hogaamiyaha UKIP, Nigel Farage, ayaa la kulmay Cali Aadan Cawaale, Madaxa Ergada Somaliland ee UK Uk maalinta qaranimada Somaliland, 18 May, 2015, si ay u muujiyaan taageerada UKIP ee Somaliland. Nigel Farage wuxuu yidhi “Somaliland waxay 24-kii sano ee u dambeeyay u ahayd ilayska nabada, dimuqraadiyada iyo ku dhaqanka sharciga, ee Geeska Afrika 24-kii sano ee la soo dhaafay. Waxay ku beegan tahay wakhtigii UK iyo bulshada kale ee caalamku aqoonsadeen qadiyada Somaliland ee aqoonsiga. Waa waqtigii nabada la abaalmarin lahaa. In UK ay dhabarka u jeediso dalabkooda sharciga ah ee madaxbanaanida, waa khalad, waa wax aan caadi aheyn inaanan u ololeynin aqbalitaankooda Barwaaqo Sooranka. Sanadihii la soo dhaafay, waxaan taageernay aqbalida dalal ay ka mid yihiin Mozambique oo aan xidhiidh taariikhi ah la lahayn Ingiriiska, laakiin Somaliland, oo hore u ahaan jirtay maxmiyad ayaa hartay qabow. Tani waa inay isbedeshaa". [[File:Somaliland Foreign Minister Hagi Mohamoud with Taiwan President Tsai Ing-wen.jpg|thumb|250px|Wasiirka Arimaha Dibada Somaliland Hagi Mohamoud oo uu weheliyo Madaxweynaha Taiwan Tsai Ing-wen.]] Sannadkii [[2011]], Somaliland iyo gobolka deriska la ah [[Khatumo]] ee Puntland wuxuu mid waliba la galay heshiis is-afgarad oo la xiriira nabadgelyada Jasiiradda Seychelles. Iyadoo la raacayo qaab dhismeedka heshiis hore oo ay kala saxiixdeen Dowladda Federaalka Ku Meel Gaarka ah iyo Seychelles, qoraalka ayaa ah "in dadka la xukumay loo wareejiyo xabsiyada 'Puntland' iyo 'Somaliland'. 1dii Julay [[2020]], Somaliland iyo Taiwan waxay kala saxeexdeen heshiis lagu aasaasayo xafiisyo wakiillo ka shaqeeya si kor loogu qaado iskaashiga labada dal. Wadashaqeynta labada siyaasadood ee ku saabsan waxbarashada, amniga badaha, iyo daawada waxay bilaabatay 2009, shaqaalaha Taiwan waxay soo galeen Somaliland Febraayo 2020 si ay ugu diyaar garoobaan xafiiska wakiilka. ===Doorashooyinka Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Doorashooyinka Somaliland]]'' [[File:Elections in Somaliland.jpg|thumb|250px|Doorashooyinka Somaliland qof iyo cod]] Burburkii dowladdii militariga ee ka talineysay Soomaaliya 1991 AD, hoggaamiyeyaashii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed waxay qaadeen tallaabo ay ku dhawaaqeen gooni u goosadka gobolka woqooyi ee Soomaaliya, oo markaas ku jiray shan gobol oo ka tirsan Soomaaliya inteeda kale, isla sannadkaas. . Intaa wixii ka dambeeyay, Somaliland waxay ku guuleysatay inay gaarto dib u heshiisiin dhab ah oo dhex marta beelaha wada dega gobolka, waxayna ka shaqeysay fidinta amniga, kala dambeynta iyo sharciga, waxayna ku ansixisay dastuurkeedii ugu horreeyay afti laga qaaday 2001. Waxay sidoo kale abaabushay, xilliyo kala duwan, bilaash iyo doorashooyin guuleysta oo ay kujiraan doorashooyinka dowladaha hoose, sharci dejinta iyo madaxweynaha. Waxa wadankan ka dhacay doorashooyin madax banaan oo shacabku si run ah ay u dooranayeen waxa kale oo horay uga dhacay somaliland doorashooyin doorashaddii, uguhoraysay ee kadhacady somaliland waxa ay hayd dheceen sanadii 1997 waxca ku gulaystay madaxwayne [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] doorashada labaad ee kadhacady somalilad waxa ay dhacday sanadii 2003 halka tii sadexaad oo ah in ay jabisay rikoodhkii u yaaly afrika oo ahaaa in laba doorasho oo isku xiga wax kacadani aany wadan afrikaana kadhici iyada oo lagu yaqaanay in haddii doorasho sadexaad loodhaqaaqo uu wadankasta oo afrika kuyaala dagaal sokeeye ka bilaabmi jiray. ayaa wadanka somaliland waxa uu marayaa doorashaddii sadexaad ee si habsamiya uga dhacda doorashadan ugu danbaysay waxa ay djacday sandkii aynu soodhaafanay ee 2010ka waxaana madaxwayne loo doortay mujaaahidka wayn ee axmed maxamed maxamuud [[siilaanyo]] ===Ciidanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ciidanka Qaranka Somaliland]]'' [[File:Women in Somaliland Army.jpg|thumb|250px|Haweenka Ciidanka Somaliland.]] [[File:Somaliland Army 1.jpg|thumb|250px|[[Ciidanka Qaranka Somaliland]]]] '''Ciidamada Somaliland''' (''Ciidanka Qaranka'') Somalilanad waxa ay leedahay ciidan militari oo si habaysan u tababaran kaas oo ah ilaaliyaha koobaad ee ciida somaliland. ciidamada somaliland waxa ay fadhiisimo iyo saldhigyo ku leeyihiin dhamaan wadanka. ciidamada somaliland waxa ay leeyhiin dhamaan qaybaha ciidan ee wadan yeesho. waxaa sharci ahaan loo ogolyahay dadka wixii kawayn 18 ilaa 49 ciidanka [[somaliland]] waxa lagu qiyaasaa ilaa 20.000 oo askari. Ciidamada somaliland waxay ka qaybqaatan ilaalinta ciidooda taaso oo ah arin muqaddas ah. ===Astaanta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Astaanta Qaranka Somaliland]]'' [[File:Emblem of Somaliland.svg|thumb|250px|[[Astaanta Qaranka Somaliland]]]] Astaanta Qaranka [[Somaliland]] waxaa la abaabulay [[Oktoobar]] [[1996]]dii, ayada iyo calankaba. waxa ay kakoobantahay laba kafadood iyo miisaan isleeg, oo muujinaya cadaalda dhextaala shacabka [[somaliland]] iyo gorgor sare u haya miisaanka oo isna tusaale u ah dimuquraadiyada ay somaliland kudhaqanto waxa kale o kamida astaanta qaranka laba gacmood oo issisalaamya. waxaanay tasi tusaale u tahay sinaanta iyo cadaalada iyo dimuquraadiya dhextaala dadka reer somaliland waxa kale oo kamida calaamdaha ay kakoobantahay astaanta qaranka somaliland [[laan]] geed oo muujinaysa nabada ay haystaan shacabku waxa kale oo kamida halka danbe oo ah huruud taas oo muujinaysa dhaqan wanaaga shacabka somaliland waxa kale oo walaiba kamida bisinka oo kaga yaala halka sare oo muujinaya in shacabka somaliland ay yihiin dad islaama. ===Calanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Calanka Somaliland]]'' [[File:Flag of Somaliland.svg|thumb|upright=0.5|left|[[Calanka Somaliland]]]] Calanka Somaliland waxa markii uguhoraysay la isticmaalay calanka [[somaliland]] ee xilagan 14 0ktoba 1996kii waxa uu calanka [[somaliland]] ka koobanyahay sadex khad ama kald oo jiif ah waxa ugu koreeya [[cagaar]] waxa [[cadaan]] oo dhexda ah iyo [[casaan]] oo hoosta ah dehexdana waxaa kaga taala calanka xidig [[madaw]] waxa dhanka sare ee calanka ku taala [[shahaadada]] (لا إله إلا الله, محمد رسول الله) oo far cad kuqoran Heesta calanka somaliland (samo kuwaar) ee hada waxaana loogu dhawaaqaa sidan. {{big|Samoo ku waar samoo ku waar Sareeye calanka sudhan biley dhulkissa Samoo ku waariyo iyo bogaadin sugan Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Kalsooniduu mutaystayee dastuurka Distuurka ku salaan kugu salaanee Midnimo walaalnimo gobonimoo Midnimo walaalnimo gobonimoo Islaamnimo kugu salaanee Samoow saamidiyo samoo ku waar Samoo ku waar saamo ku waar}} ===Maalinta Madaxbanaanida=== ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Women from Somaliland wearing the flag of Somaliland.jpg|thumb|upright=0.5|right|Haweenka Somaliland oo ka qayb galay dabaaldeggii maalinta madaxbanaanida oo ay la socdaan calanka Somaliland.]] Maalinta xoriyada Somaliland waa maalinta ee maamulka Goboleedka la aqoonsan ee u dabaaldagto xoriyada ee aaminsanyihiin in ee ka heleen soomaaliya isla markaasneh ee ka go'een soomaaliya inteeda kale.Xuskii ugu danbeeyay waxee dhacday 18 may 2011. ==Dhaqaalaha== ===Lacagta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dhaqaalaha Somaliland]] iyo [[Dekada Berbera]]'' [[File:Somaliland Beverage Industries Factory.jpg|thumb||upright=0.8|left|[[SBI]] Warshada Coca–Cola Somaliland.]] [[File:New DP World Berbera Container Terminal Port.jpg|thumb|250px|[[Dekada Berbera]] Cusub ee DP World Berbera.]] [[File:Somaliland Shillings.jpg|thumb|right|[[Somaliland shilling|Shilin Somaliland]].]]. [[Somaliland shilling]] waa lacagta laga isticmaalo [[somaliland]] waxa lahirgaliyay daabacaada iyo isticmalka lacagtan, 18 aktobar 1994, waxa ay ka koobantahay lacagta somaliland waraaqo iyo biro kal ah sidan soo 1,5,10,20,100,500, iyo 5000 Sidan lawada socono astaanta qaranku waa shayga kaliyata ee lagu garto dawlad amaba lagu aqoonsado qaran keena, [[somaliland]] waxuu leeyahay astaan iyo lacag u gaar ah taa oo uu kaga duwan yahay bulshada caalamka iyo Gobolka geeska afrikaba, hadaba tan iyo waxii ka adan beeyay sanadkii 1991 somaliland waxay lahayd lacag u gaar ah taasi oo aan gabi hanba wada gaadhin gobolada somaliland oo dhan , iyadoo inta badan ku kooban hargaysa oo ah caasimada somaliland. halka aan lagaba aqoon gobola da kale dalka sida gobolada Bariga ee ay ka mid ka yihiin gobolka togdheer,sanaag iyo sool ,waxaana laga isticmalaa badiba lacago qalaad oo kala duwan ku wasi oo iskugu jira lacagta itopiyanka iyo lacagtii faqashta ee soomaliyadii hore, dhinacakale waxad arkaysaa markaad tagto magaloyinka aan kor ku soo xusay iyo qaar kaleba inaad markaad dhex marayso goobaha lacagaha lagu sarifo anad arkayninba wax lacag shilinka somalialand ah mana jiraan lacago somaliland ah oo ay indha haagu qabanayaan, dhinacakale´shilinka somaliland hadad is tidhaah do suqa wax kaga so iibso ama ba wax kaga soo cun hotelada laga cunteeyo lagama yaabo inaad wax lagaga iibiyo, waxa yaduna nasiib daraa in qaar kamid ah lacagta shilinka somaliland ah guud ahan ba wadanka gudihiisa lagama qaato xataa casimada inana waxba lagaga iibin ibin mayo lacagtaas oo inta badan musha har loo ´siyo ciidamada qaranka marka ay isku dayaan inay ku soo adeegtana aan lagaqadan lacagtaas aan kor ku soo xusayna waxa kamid ah 5ta´shilin 10´ka shilin iyo 20´ka shilin lacagtasi la diidayaana waa lacagtii qaranka hadaba, waxa nasiib Daraa inay somaliland ku faanto inay hormar ka gaadhay dhinacyo badan sida dimuqraadiyada ´ dhaqaalaha´ Tignolajiyada iyo waxbarashada, hadana hormar ay gaadho iska dhaafo ay lacagteedii ayaa weli saaran Geedka Madhaafto === Sahaminta shidaalka === [[File:Oil and Gas exploration activities in Somaliland.jpg|thumb|left|Hawlaha sahaminta shidaalka iyo gaaska ee [[Oodwayne]], gobolka Togdheer.]] Bishii Ogosto 2012, dawladda Somaliland waxay siisay [[Genel Energy]] ruqsad ay shidaal uga baadhi karto dhulkeeda. Natiijooyinka baadhitaanka sagxadda oo la dhammaystiray horraantii 2015 waxay xaqiijiyeen suurtagalnimada waxqabad ee ka jirta SL-10B iyo baloogga SL-13 iyo baloogga Oodweyne oo lagu qiyaasay keyd shidaal oo midkiiba gaarayo 1 bilyan oo foosto. <ref>{{cite web | title = Somaliland | url = http: //www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | access-date = 3 August 2017 | Archive-date = 4 August 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170804013531/http://www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | url-status = dead | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 August 2017 | dead-url = yes }}</ref> Shirkadda Genel Energy ayaa qarka u saaran inay si fiican u qoddo sahaminta SL-10B iyo SL-13 xannibaadda Buur-Dhaab oo 20 kiiloomitir waqooyi-galbeed ka xigta [[Caynabo]] dhammaadka 2018. <ref> {{cite web | title = Ruqsadaha Ciyaaraha ee Mesozoic Rift Play SL10B / 13 & Odewayne | url = http: // www. genelenergy.com/media/1977/genel-energy-onshore-somaliland-opportunity-summary_digital.pdf|publisher=Genel Energy | marin-u-helid = 3 Agoosto 2017 | taariikhda-taariikhda = 4 Janaayo 2017 | archive-url = https: / /web.archive.org/web/20170104062357/http://www.genelenergy.c om / media / 1977 / genel-energy-onshore-somaliland-fursad-summary_digital.pdf | url-status = dead}} </ref> ===Warbaahinta=== Somaliland waxa ay leedahay warbaahin madaxbanaan oo aanay cidi kormerin haba yaraatee war baahintaasi waxa ay isugu jirataaa warbaahinta la akhriyo tan ladaawdo iyo tan la dhagaysto. kuwa ugu waawayn ama ugu caansana waxa kamida, wargayska [[jamhuuriya]] wargayska [[haatuf]], tv ga [[horm kabel tv|horm kabel tv iyo shabakadda wararka caalamiga ah ee xoriyonews.com]] waxa jira warbaahin kale oo aad iyo aad u fara badan oo wadanka ka jira ciidamada qarnka ee somaliland waxa ay u kalabaxaan sida aan horeba usoo sheegnay qaybaha ciidan ee uu wadan yeesho * [[Berbera oil]] * [[SomCable]] * [[Dahabshiil]] * [[Golistelecom]] * [[Petrosoma]] Dawlada Ethiopia ayaa la filaayaa inay bisha tobnaad aad aqoonsato somaliland sida lagu baahiayay boga internetka ee ay dawaldu maamusho. '''Isgaadhsiinta Somaliland''' Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] oo si rasmiya ugu Dhawaaqay inay Isu- Fureen Adeegyadoodii Taleefoonada iyo Madaxweyne Ku-xigeenka oo ka qayb galay Xafladii lagu Daah-furay. Munaasibada lagu Daahfurayay Isku-xidhka Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] ayaa lagu qabtay Hoteelka [[Maansoor]] ee Magaalada [[Hargeysa]]. Xafladan oo lagaga dhawaaqay isku-xidhka shan Shirkadood oo ka mid ah Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland oo kala ah [[Somtel]], [[Nation Link]], [[Telcom]], [[Soltelco]], [[African Online]]., waxa ka qayb galay Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan Saylici, Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Axmed Xaashi Oday, Wasiirka Diinta iyo awqaafta Sh. Khaliil C/laahi, Maareeyaha Hawlaha shaqada ee Shirkadda Somtel Cali Saalax Cabdi, Mahdi Daahir Jaamac oo ah Maareeye ku-xigeenka Shirkadda Nation-link, Madax Shirkada Telcom Aadan C/laahi, Mareeyaha Shirkada Soltelco Mukhtaar Osman iyo Marti sharaf kale. Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan C/lahi Ismaaciil oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa soo dhaweeyay isku xidhka shirkadahan isgaadhsiinta oo wax badan ka tari doona dhibaatooyinkii Bulshada ka haysatay dhinaca Isgaadhsiinta, gaar ahaan wada hadal la’aanta dadka isticmaalada adeegyada kala duwan ee Shirkadaha Isgaadhsiinta. Waxaanu yidhi “Runtii waxa maanta Farxad ii ah inaan ka soo qayb galo, isku xidhkii shirkadaha Isgaadhsiinta oo runtii baahi weyn loo qabay inaynu ku wada xidhiidhno, iyadoo laga maarmayo sadexdii Telefoon iyo afartii Telefoion ee markii hore la sitay, arintan oo runtii ka mid ahayd balanqaadyadii Xisbiga Kulmiye ee in adeegyada Bulshada la mideeyo”. Mr. Saylici isagoo hadalkiisa sii wata waxa uu sheegay “Maanta waxaan ku faraxsanahay in talaabada koowaad ee la qaaday inteedii badnaydna Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiintu halkan ka sheegay , shirkadaha laftoodiina ay ka marag kaceen, muhiimada aynu u soconaana waxay tahay inaynu shacbigeena u wada adeegno oo aynu ka saarno qoqobkii ku kala jiray ama kala xidhnaantii ku kala jirtay ,maadaama oo suuqeenu yahay suuq mid xor ah, waxaan qabaa inaanu dawladu mar walba ka madhnayn shirkadaha isgaadhsiinta oo waxa loo sameeyaa Cashuur dhaaf”. Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Somaliland Axmed Xaashi Oday oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa sheegay sheegay in Wasaarada Boosaha iyo isgaadhsiintu si isku mid ah u maamuli doonto iska Xidhka Shirdahan adeegyadooda Xidhiidhka laysku furay, isagoo hoosta ka xarriiqay inay si caadalad iyo sinaan ah ay u ilaalin doonaan dhamaan shirkadahan xuquuqdooda Ganacsi iyo sirta Adeegyadooda. Guddoomiyaha Guddidii ka soo shaqaysay isku xidhka shirkadahan Isgaadhsiinta ee mideeyay Adeegyadooda Isgaadhsiinta Mr: Jaamac X. Maxamed Cigaal ayaa isna munaasibadaasi ka sheegay qaabka ay dadku ugu wada Xidhiidhayaan shanta shirkadood ee laysku xidhay, waxaanu halkaasi ku soo. ==Bulshada== ===Maalmaha la Xuso=== *1- [[26]] [[Juun]] oo ah maalinta ay ka qadatay xornimada gumaysigii [[Ingiriis]]ka. *2- [[18. May maalinta xoriyada somaliland]] oo ku beegan 18.May.1991 kii maalintii shirweynihi shacabka reer somaliland gua'an sadiin guuni isotaga jumhuriyada somaliland ee ka dhacay Magaalada Burco. *3- Labada Ciidood ee Islaamka *4- Maalmaha Caalamiga ah sida maalinta shaqaalaha, [[AIDS|Aydhiska]], iwm. ===Luqadaha=== '''Luqadaha Somaliland''' Somaliland waxa lagaga hadlaa luqada somaliga oo boqolkiiba boqol ay kuhadalaan dadka kudhaqan somaliland waliba lahjada afsoomaaliga ugu nadiifsan amaba ugu dhaw marka laeego luqada somaliga ee qadiimka ah dadka kudhaqan somaliland lahjada afsomaliga ee ay kuhadlaan waxa ay shabahdaa ta wararka lagusiidaayo amaba saxaafada loo adeegsado. waxa kale oo somaliland lagaga hadlaa [[Carabi]]ga iyo [[Ingiriis]]iga oo ah laba luqadood oo iyana wadanka si rasmi ah looga isticmaalo, qodobka lixaad ee wadanka uyaala waxa kuqoran in somaliga carabiga iyo ingriisugu ay yihiin sadaxda luqadood ee wadanka sirasmi ah looga isticmaali karo ==Waxbarashada== ::''Sidoo kale fiiri [[:Category:Jaamacadaha Somaliland|Jaamacadaha Somaliland]]'' * [[Jaamacada Hargaysa]] * [[Jaamacadda Camuud]] * jaamacada admas * [[Jaamacad Burco]] * [[Jaamcada Golis]] * [[Jaamacada Timocade]] * [[New Generation University Hargeisa, Somaliland|Jaamacada New Generation]] * [[Jaamacadda Culuunta badda iyo Kaluumaysiga (BERBERA MARITIME AND FISHERIES ACADEMY)]] ==Warbixin Kale== ===Goobaha Dalxiiska=== Dalka Somaliland wuxu leeyahay deegaan ballaadhan oo dhul badhka uu ku fadhiyo lagu qiyaaso 136200KM2 iyo bad leh xeeb dhererkoodu dhanyahay 850Km2 laga bilaabo Lawyacaddo dhinaca galbeed illaa Ceelaayo dhinaca bari. Somaliland waa qaran ka nasiib badan qoomiyado badan oo caalamka ah marka laga eego cimillada iyo hawada meel dhexadka ah xilli kasta, dhulka fidsan iyo deegaanka kala nooc nooca ah. Goobaha aad loo dalxiiso ee Somaliland waxa ka mid ah daljirka dahsoon ee Hargeysa ku yaalla, dhammaan magaalooyinka qadiimiga ah ee dalka sida Berbera, xaruntii daraawiishta talex, Zeilac, Bullaxaar, Maydh & Xiis, Laas-qoray, jasiiradaha Sacaadadiin iyo ceebood, buurta Daallo, buurta Gacan-libaax (Waxa waliba lagu sameeyay dhisme iyo dayactir buurta dusheeda( buurta Saw, Laasgeel (Goob aasaar qadiimi ah oo sannad dhawaa khubaro faransiis ahi ka heleen degmada hore loo odhan jiray Dacar-budhuq, haddana loogu magac daray Laasgeel) ɖɦaɦaʀ ɖɦʊʟҡɨɨ զʊʀʊxɖa ɖaʀɨstɨɨ զʊʀxօօռaʏɖ ɖɦaɦaʀ ċʀɛɛռʟaռɖ iyo goobo kale oo aan xusi doonno. Waxannu ugu bushaaranaynaa soo booqdayaasha bartan inaanu boggan idiin ku soo gudbin doonno xogo iyo macluumaad faahfaahsan oo la xidhiidha dhammaan goobaha taariikhiga ah ee la dalxiiso Somaliland, xaqiiqooyin ku xeeran iyo is bedello ku yimi goobo ka mid ah. Guud ahaan, gobolkasta Somaliland waxa ka jira goobo caana ah, taariikhi ah ama lagu tilmaami karo fursadaha iyo/ama khayraadka qaaliga ah ee dalku leeyahay dhinaca dalxiiska iyo taariikhda. Laasgeel waa goob leh godod hoose oo leh xaradh iyo astaamo qadiimiga ah oo lagu qiyaasay inay noqon karayaan aasaarta taariikhiga ah ee ugu da’da weyn geeska ama qaarada Afrikaba guud ahaan marka loo eego sawirrada farshaxanka iyo astaamaha muujinaya quruumo qarniyaal badan ka hor dhulka ku noolaa. Aasaartan qadiimiga ah waxa goobtan ku ogaaday khubaro faransiis sannadkii 2002, illaa immikana waxay ka midtahay goobaha taariikhiga ah ee aad loo dalxiiso, isla markana ay Wasaaradda Dalxiiska iyo Dawladda xaqiijiyaan nabadgelyada iyo ilaalinta aasaartan iyadoo si taxadir leh loogu oggolaado dalxiisayaashaa gaarka ah.Goobta Laasgeel waxa 6km woqooyi looga weecdaa tuulada Dhubato ee Degmada Laasgeel ee hore loo odhan jiray Dacar-budhug, immikana loogu magac daray Laasgeel oo 55KM bari ka xigta Hargeysa, kuna taalla wadada halbawlaha ah ee Hargeisa-Berbera. ===Ciyaaraha=== Ciyaaraha Somaliland Tartanka ciyaaraha [[somaliland]] oo ah mid sanadkiiba mar laqabto ayaa sanadkan ahaa mid xiiso leh,waxa sanadkan kamid ahaa ciyaaraha lagusoo bandhigay sida ciyaaraha orodada [[Kubada cagta]] [[Kubada Kolayga]] iyo waliba qaarkale oo badan.waxa sanadkan ciyaaraha 2011 ciyaaraha somaliland lagu qabtay magaalo madaxda gobolka [[Togdheer]] ee magaalda [[Burco]] gaar ahaan garoonka ciyaaraha ee caanka ah ee looyaqaano [[Alamsay]]. * [[Awdal]] * [[Hawd]] * [[Gabiley]] * [[Togdheer]] * [[Saaxil]] * [[Maroodi Jeex]] * [[sool]] * [[sanaag]] Kahor intii aan lasoo gaadhin ciyaaraha kama danbaysta ah waxa lasoomaray isreebreeb ay ka qaybqaateen dhamaan gobalada [[Somaliland]] waxaana iskusoo hadhay sideedan Gobol oo soo bandhigay ciyaaro aad iyo aad u xiiso lahaa waxaa ay ahyd markii ugu horaysay ee ciyaaraha somaliland sitoosa caalamkka looga daawado waxa siidaynta ciyaarta hawada dadaka usoo marinayaay warbaahinta qaranka iyo tan madaxa banaan waxaana laga daawanayay daafaha caalmaka. ==Muuqaalo== <gallery> File:Berbera Port2.jpg| File:EgalInternationalAirport.jpg| File:Henna for hair.jpg| File:Canjeelo.jpg|[[laxoox]] File:Almadow Overview.JPG|Buurta [[Cal Madow]] File:Somaliland (6936778013) (2).jpg|Xeebta [[Berbera]] </gallery> ==Sido kale fiiri== * [[Soomaali luqadda dhegoolaha]] * [[Genel Energy]] * [[Oodwayne Beeraha Salidka]] * [[IGAD]] * [[Somalia]] * [[Dhaqalaha Somalia]] * [[Diinta Soomaalida]] == Xigasho == * [http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200304/cmhansrd/vo040204/halltext/40204h03.htm United Kingdom parliamentary debate on recognition of Somaliland] * [http://www.awdalnews.com/ Awdadl News] * [http://www.horyaal.net/index.asp Radio Horyaal] {{Wayback|url=http://www.horyaal.net/index.asp |date=20121102031350 }} * [http://www.halganews.com/ Halgan news] {{Wayback|url=http://www.halganews.com/ |date=20101029081920 }} * [http://www.caynabanews.com/ Hadhwanaag New] {{Wayback|url=http://www.caynabanews.com/ |date=20140327103426 }} * [http://www.qarannews.com/pn/ Qaran News] {{Wayback|url=http://www.qarannews.com/pn/ |date=20061004150422 }} * [http://dillapress.com Dilla Press] {{Wayback|url=http://dillapress.com/ |date=20201024054735 }} * [http://www.jamhuuriya.info/index.php Jamhuuriya Newspaper] {{Wayback|url=http://www.jamhuuriya.info/index.php |date=20110419200647 }} * [http://www.abaarsotech.org/ Abaarso Tech University] *[https://somaliland.com/ Somaliland News] *[https://ToosNews.com ToosNews] {{Wayback|url=https://toosnews.com/ |date=20220201065019 }} ==Tixraac== {{reflist|2}} {{Maqaalo Somaliland |state=expanded}} {{Dalalka Afrika |state=expanded}} [[Category:Somaliland|*]] h71vrjudusbrftrmf9bf2ffae8jvosq 297796 297795 2026-05-24T10:37:48Z Muuse8 36079 /* Muuqaalo */ 297796 wikitext text/x-wiki {{Qoraal dheer}} {{Infobox country |latd=9 |latm=33 |latNS=N |longd=44 |longm=03 |longEW=E |leader_name2 = Maxamed Cali Aw Cabdi |leader_name3 = Yaasiin Maxamed xiir faratoon |conventional_long_name = Jamhuuriyadda Soomaaliland</br>جَمْهورِيَدْدَ سومالِلَنْدْ |native_name = {{smaller|{{native name|en|Republic of Somaliland}}<ref>Name used in [http://www.somalilandlaw.com/Somaliland_Constitution/body_somaliland_constitution.htm#Heading The Constitution of the Republic of Somaliland] and in [http://www.somalilandlaw.com/Faafinta_Rasmiga_JSL_S1_Cad_1aad_2012.pdf Somaliland Official Gazette]</ref><br />{{native name|ar|{{lower|0.1em|<big>جمهورية صوماليلاند</big>}}|italic=no}}</big><br />{{smaller|''{{transl|ar|Jumhūrīyat Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''}}}}<br/><ref>Susan M. Hassig, Zawiah Abdul Latif, ''Somalia'', (Marshall Cavendish: 2007), p.10.</ref> |image_flag = Flag of Somaliland.svg |image_coat = Emblem of Somaliland.svg |common_name = Somaliland |symbol_type = National emblem |national_motto = <br />{{native phrase|ar|{{lower|0.1em|[[Shahaadah|<big>لا إله إلا الله محمد رسول الله</big>]]}}|italics=off|nolink=on}}<br />''Lā ilāhā illā-llāhu; muhammadun rasūlu-llāhi''<br />{{small|"[[Shahadah|Ilaah ma jiro Alle mooye; Muxammed waa rasuulka Alle]]"}} |national_anthem = <br />{{lang|so|''[[Samo ku waar]]''}}<br />{{small|''Long life with peace''}}<br /><center> {{center|[[File:Samo ku waar - Anthem of Somaliland (Instrumental).ogg]]}} |image_map = Somaliland (orthographic projection).svg |capital = [[Hargeysa]] |largest_city = [[Hargeysa]] |Portka = [[Berbera]] |official_languages = [[Af Soomaali]] |demonym = Somalilander |government_type = Madaxweynenimo leh [[Dastuurka Somaliland|Dastuur Jamhuuriya]] |leader_title1 = [[Madaxweyne]] |leader_name1 = {{nowrap|[[Abdirahman Mohamed Abdulahi Cirro]]}} |leader_title2 = [[madaxwayne kuxigeen]] |leader_title3 = Gudoomiyaha Golaha Wakiilada |legislature = Baarlamaanka Somaliland |upper_house = Golaha Guurtida Somaliland|Golaha Guurtida |lower_house = Golaha Wakiilada Somaliland|Golaha Wakiilada |established_event1 = Ku dhawaaqdey |sovereignty_type = Dowlada |sovereignty_note = iyo Awooda |established_event2 = Aqoonsiga |established_date1 = May 18, 1991 |established_date2 = Dal aan la aqoonsanayn<ref>{{Cite web |ciwaan=Issue 270, 28 March 2016 |url=http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |access-date=26 July 2016 |archive-date=21 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321062435/http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |dead-url=yes }}</ref> |area_km2 = 137600 |area_sq_mi = 53100<ref>[http://somalilandgov.com/somaliland-geography/ Somaliland Geography, 28 March 2016]</ref> |percent_water = |population_estimate = 6,200,000<ref>REPORTER, I. (2012, September 18). As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub? Retrieved December 26, 2015, from http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582">[http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582 As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub?, International Business Times, 2013]</ref> |population_census = |population_estimate_year = 2024 |population_estimate_rank = |population_census_year = |population_density_km2 = 25 |population_density_rank = |population_density_sq_mi = 66 |GDP_PPP = $3.782 Billion<ref>World Bank. ''[http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2015/01/29/new-world-bank-gdp-and-poerty-estimates-for-somaliland New World Bank GDP and Poverty Estimates for Somaliland]{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' January 29, 2015. Accessed February 14, 2015.</ref> |GDP_PPP_year = 2022 |GDP = 3.2 Billion Dollars |GDP_PPP_per_capita = $852 |GDP_PPP_per_capita_rank = |HDI = |HDI_year = |HDI_rank = |currency = [[Somaliland shilling]] |currency_code = SSH |time_zone = [[East Africa Time|EAT]] |utc_offset = +3 |utc_offset_DST = +3 |time_zone_DST = not observed |date_format = d/m/yy (AD|Anno Domini) |drives_on = right |calling_code = [[+252]] {{small|(Somalia)}} |iso3166code = |cctld = |footnote_a = Qiimeynta aheyn sida Somaliland waa [aqoonsi diblomaasiyadeed [|<nowiki> Somaliland State]].</nowiki> |footnote_b =Jamhuuriyadda Somaliland |area_magnitude = 1 E11 |HDI_category = }} '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland''; [[Af Carabi]]: صوماليلاند , {{lang|ar|أرض الصومال|rtl=yes}} ''{{transl|ar|Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''), si rasmi ah '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland'', [[Af Carabi]]: صوماليلاند wuxuu xad la leedahay [[Jabuuti]], [[Itoobiya]] iyo maamulka [[Waqooyi Bari|Puntland]] [[Soomaaliya]]. Somaliland waxey kamid tahay dhulkii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|Maxmiyada Ingiriis ee Somaliland ]] ee [[Ingiriis]] ku maamuli jiray . Waxay xornimadda ka qaatay Ingiriiska [[Juun]] [[26]] [[1960]]. 1 July 1960 kii waxay la midowday koonfurta Soomaaliya oo [[Talyaani|Talyaanigu]] guumeysan jiray.[[Magaalo|magaalada]] caasimada u ahi waa [[Hargaysa]]. [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] oo ahaan jirey Gudoomiyihii Ururkii Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed [[SNM]], ayaa noqday madaxweynahii ugu horeeyay ee Somaliland. Waxaa ku xigey [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] noqdey Madaxweynihii Labaad ee Somaliland, waxaana ka danbeeyay [[Daahir Rayaale Kaahin]]. Kahina waxa ku xigay [[Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo)]]. Waxa ku xigay [[Muuse Biixi Cabdi]]. Waxa imika ah Madaxweynaha JSL Mudane Abdirahman Mohamed Abdulahi cirro Somaliland waxaa ka jira saddex xisbi siyaasadeed oo kala ah [[Kulmiye]], [[Wadani]] iyo KAAH. ==Taariikhda== ::''Sidoo kale eeg: [[Taariikhda Somaliland]]'' Somaliland waa magac aad cusub marka la eego taariikhda uu maamulkan leeyahay somaliland waxaa horay loogu magacaabi jiray dhulkii uduga iyo cadarka iyo bukhuurka ama uduga waa sida ay u yaqaaneen masaaridii horee. halka giriigii hore ay u yaqaaneen dhulkii berbera waa halka uu kasoo jeedo magaca [[berbera]] xiligii muslimka amaba qarniyadii uu muslimku soo gaadhay somaliland waxa looyaqaanay dhulkii [[saylac]] ugu danbayntii xiligan aan joogno waxa lagu magacaabaa Somaliland. ===Wakhtiyadii Hore=== ::''Sidoo kale eeg: [[Laas Geel]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Dhambalin]] iyo [[Dhaymoole]]'' [[File:Laas Geel single cow.jpg|thumb|250px|Farshaxanka dhagaxa weyn ee loo yaqaan 'Neolithic rock art' ee dhismaha [[Laas Geel]] oo muujinaya sac geeso dheer leh.]] Taariikhdii bilawga ahayd ee casri jaahiligii Somaliland waxay ku taal geeska Afrika, dhinaca Waqooyi galbeed waxa ka xigay deris la tahay dalka Jamhuuriyada Jabouti, galbeedna waxaa ka xiga Ethiopia, barina waxaa ka xiga somalia. Tirada dadka Somalilad waxaa lagu qiyaasaa 6,2 malyan. Baaxadda dhulka ay ku fadhido Somaliland waa 139,000 km½ Somaliland waxaa dhinaca waqooyiga ka xiga [[badda cas]] oo ku fadhida xeeb dhererkodu yahay 908 km½. Somaliland oo leh taariikh aad u balaadhan dadkuna aanu wada aqoon. Waxay kamid tahay meelihii ugu horeeyay ee ay ka hana qaaday ilbaxnimada adduunku. Dadka taariikhda ku xeel-dheeri waxay sheegeen in farraaciintii hore asalkoodu Somali kasoo jeedaan. Deganaana jireen dhulka xeebaha badda cas, taasoo markii danbana ay xidhiidh qoto dheer la lahaayeen Somaliland. Waxaana xaddaaradda Somaliland ku simantahay ilaa 7000 sanadood ciise hortii. ===Wakhtigii Diinta Islaamka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadi Ifat]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadii Cadal]]'' [[File:YagbeaSionBattlingAdaSultan.JPG|thumb|250px|Suldaanka reer Adal (midig) iyo ciidankiisa oo la dagaallamaya King Yagbea-Sion iyo raggiisa. Laga soo bilaabo Le livre des Merveilles, qarnigii 15aad.]] [[File:Zayla.jpg|thumb|250px|Burburka [[Saldanadii Cadal]] ee Saylac, Awdal.]] Markii diintu soo degtay qarnigii 7aad, geeska Afrika waxay noqotay meel aad u muhiima markii uu muslimay boqorkii Xabashida ee Nataashi. Waxaana xeebaha Somaliland ahaayeen meel istiraaji ah oo asxaabtii usoo xijrootay. Qarnigii 13naad waxaa culimadii carbeed ee dalka timid kadhiseen saldanad la odhan jiray Bebad oo ay xukumi jirtay boqortooyadii Walaashma. Waana markii koowaad inta taariikhda lagu hayo qabaa'ilkii Somalidu yeeshaan maamul dhexe. Somaliland waxaa ay kamid tahay bariga Afrika marka laga yimaado [[Itoobiya]] dalkii ugu horreyey ee ay ka hanaqaaday maamul dawladeed, inkastoo aan runta laga sheegin taariikhda dhab ah ee Somaliland haddana waxaan muran ku jirin in Somaliland qarnigii 15naad ay lahayd dawlad dunida laga ictiraafsanyahay gaar ahaana markii uu hoggaanka qabtay Immam Ahmed Qasali (Guray). Maamulkaas oo markii danbe la magac baxday dawladii Awdal. Xukumina jirtay inta u dhaxaysa xeebaha badda cas ilaa Herer. ===Saldanadihii hore ee casriga ahaa=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanada Isaaq|Saldanadii Isaaq]] iyo [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]]'' [[File:Sultan Nur Map.png|thumb|250px|Khariidadda Jarmalka qarnigii 19-aad oo muujinaya [[Nuur Axmed Amaan|Suldaan Nuur]] Degaanka badhtamaha Somaliland]] [[File:Flag of British Somaliland (1952–1960).svg|250px|thumb|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|British Somaliland]].]] Horraantii xilligii casriga ahaa, dowladihii kala dambeeyay ee Saldanadii Adal iyo Ajuran Sultanate waxay bilaabeen inay ka hanaqaadaan Soomaaliya. Kuwaas waxaa ka mid ahaa Isaaqa Saldanada iyo Habr Yunis Sultanate. Hawl-galkii ugu horreeyay ee dhexmara Soomaalida gobolka iyo Ingriiska wuxuu ahaa 1827 "Maqaallo Saaxiibtinimo iyo Ganacsi oo u dhexeeya Qabiilka Habar Awal iyo England. Tan waxaa xigay heshiis Ingiriis ah oo lala galay Badhasaabkii Saylac 1840. Ka dib hawlgal ayaa la bilaabay inta u dhaxaysa Ingiriiskii iyo odayaashii Habar Garxajis iyo Habar Toljaala ee reeraha Isaaqa 1855, sanad ka dib ayaa la soo gabagabeeyey "Qodobadii Nabadda iyo Saaxiibtinimada" ee u dhexeeyey Shirkadda Habar Awal iyo East India Company. kuna dhammaaday heshiisyadii rasmiga ahaa ee Ingiriisku la saxeexday wixii hadda ka dambeeya qabiilooyinkii 'British Somaliland', oo dhacay intii u dhexeysay 1884 iyo 1886 (heshiisyada waxaa lala saxeexday Habar Awal, Gadabursi, Habar Toljaala, Habar Garxajis, Esa, iyo beelaha Warsangali), kan waxay gogol xaar u ahayd Ingriisku inuu ka sameeyo maxmiyad goboleed loogu magac daray British Somaliland, Ingriiskuna wuxuu gaashaan u ahaa maxakamadda Cadan waxayna u maamushay sidii qayb ka mid ah Bri tish India ilaa 1898. British Somaliland ka dibna waxaa maamulayay Xafiiska Arimaha Dibada ilaa 1905, ka dibna Xafiiska Gumeysiga ===Maxmiyaddii British Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ololaha Somaliland]] iyo [[Ololaha Somaliland (1920)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Duulaankii Talyaanigu ku qaaday British Somaliland]]'' [[File:Corriere Della Sera - 17 agosto 1940 - Offensiva in Africa - titolo.JPG|thumb|250px|Wargeyska Corriere della Sera ee ka soo baxa dalka [[Talyaaniga]] oo ka hadlaya bilowgii weerarkii British Somaliland.]] [[File:The National Archives UK - CO 1069-8-37.jpg|thumb|250px|right|Duqeyn diyaaradeed oo lagu garaacay qalcado Dowladii [[Darawiish|Deraviish]] ah [[Taleex]]..]] [[File:Independence Day State of Somaliland.png|thumb|upright=0.8|right|Heshiisyada iyo isweydaarsiga Waraaqaha ee u dhexeeya Dawladda Boqortooyada Ingiriiska iyo Dawladda Somaliland oo ku lammaan Xoriyadda Somaliland.]] [[File:The Somaliland Protectorate Constitutional Conference, London.png|thumb|250px|Shirweynihii dastuurka maxmiyadda [[British Somaliland]], London, May 1960 kaas oo lagu go’aamiyey in 26 Juun ay noqoto maalinta Xorriyadda, sidaasna lagu saxeexay 12 May 1960. Waftiga Somaliland ka socday :- 1.Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal,2.Axmed Xaaji Ducaale, 3.Cali Garaad Jaamac iyo 4.Xaaji Ibraahim Nuur.Laga soo bilaabo Xafiiska Gumeysiga: Ian Macleod, D. B. Hall, H. C. F. Wilks (Xoghaye).]] Ololaha Somaliland, oo sidoo kale loogu magac daray Dagaalkii Dervish, wuxuu ahaa safarado milateri oo isdaba joog ah oo ka dhacay intii u dhaxeysay 1900 ilaa 1920 dhulka Khatumo ama dooxada Nugaal, oo ay iskaga hor yimaadeen Boqortooyadii Diiriye Guure iyo Amiirkiisa ee ahaa Sayid Mohammed Abdullah Hassan (oo ururkooda lagu naanaysi jiray "Dervishes" ) ka dhan ah Ingiriiska. Ingiriiska waxaa ka caawiyey weeraradoodii Xabashi iyo Talyaani. Intii lagu jiray Dagaalkii Koowaad ee Adduunka ([[1914]]–[[1918]]), Xasan wuxuu sidoo kale gargaar ka helay Ottomans, Jarmal iyo, in muddo ah, oo uu ka helay Imbaraadoor Iyasu V-kii Itoobiya. Colaadda ayaa dhammaatay markii Ingriiska uu si milatari u duqeeyey magaalo-madaxda Dervish-ka ee Taleex bishii Febraayo 1920-kii. Safarkii Shanaad ee ololihii Somaliland ee [[1920]]-kii wuxuu ahaa safarkii ugu dambeeyay ee Ingiriisku kaga soo horjeedo xoogaggii Dervish-ka ee Maxammed Cabdillaahi Xasan (oo had iyo goor Ingiriisku ugu yeedho "Mad Mullah" sharaf dhac), hoggaamiyaha diinta ee Ciid-Nugaal. In kasta oo dagaalkii ugu badnaa dhacay bishii Jannaayo ee sannadka, haddana ciidammada Ingiriisku waxay bilaabeen u diyaar garowga weerarkan horraantii Noofambar [[1919]]. Ciidammada Ingiriisku waxay ka koobnaayeen xubno ka tirsan Royal Air Force iyo Somaliland Camel Corps. Dagaal seddex usbuuc ah kadib, Dervishes-kii Xasan waa la jabiyay, taasoo keentay wax ku ool ah iska caabintii 20-ka sano ahayd. Qabsashadii Talyaanigu ee British Somaliland waxay ahayd olole milatari oo ka dhacay Bariga Afrika, kaas oo dhacay bishii Ogos 1940kii kaas oo dhex maray xoogaggii Talyaaniga iyo kuwii dhawr waddan oo Ingiriis iyo Barwaaqo-sooran ah. Socdaalkii Talyaanigu wuxuu qayb ka ahaa Ololihii Bariga Afrika. ===Dawladii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladii Somaliland (1960)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland 1960]]'' [[File:Somaliland_Flying_for_the_first_time_The_White_and_Blue_Somali_Flag_at_the_Independence_Celebrations_on_26_June_1960.jpg|thumb|250px|Somaliland oo markii ugu horeysay: Calanka Soomaaliya la taagay ee aha Caddaan iyo Buluugga ah ee Dabaal - degyadii [[Maalinta Madaxbanaanida (Maamulka Somaliland)|Xorriyadda]] ee 26-kii Juun 1960 Ra'iisul-wasaaraha [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawlad-goboleedka Somaliland]] iyo [[Madaxwaynaha Somaliland|madaxweynihii labaad ee Somaliland]] [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal ayaa]] salaamay calanka.]] Bishii Meey 1960kii, dawladda Ingiriisku waxay sheegtay inay diyaar u tahay inay madax-bannaani siiso maxmiyaddii xilligaa ee British Somaliland, iyada oo ujeedkeedu ahaa in dhulku la midoobo maamulkii Talyaanigu xukumi jiray ee Somaliland ee hoos-tagi jiray Maamulkii Talyaaniga (Talyaanigii hore ee Somaliland) . Golaha Sharci Dejinta ee British Somaliland wuxuu qaraar ka soo saaray bishii Abriil 1960 oo ay ku codsanayeen madaxbannaanida iyo la midowga dhulka la aaminay ee Somaliland, kaas oo qorshuhu ahaa in ay madax-bannaanideeda hesho 1-dii Julaay ee sanadkaas. Golayaasha sharci dejinta ee labada deegaan ayaa isku raacay soo jeedintan ka dib shir wadajir ah oo ay ku yeesheen magaalada Muqdisho. 26-kii Juun 1960, Maxmiyaddii hore ee British Somaliland waxay muddo kooban qaadatay madax-bannaanida iyada oo ah Dawladdii Somaliland, iyada oo Territori-ka Somaliland la raacay shan maalmood ka dib. Intii lagu jiray muddadii koobnayd ee ay la soo noqotay madax-bannaanida, Qaranka Somaliland wuxuu ka kasbaday ictiraaf shan iyo soddon iyo shan dal oo madax-bannaan. Maalintii ku xigtay, 27kii Juun 1960kii, Golaha Sharci Dejinta ee dhowaan la qabtay waxay ansixiyeen sharci si rasmi ah ugu oggolaanaya midowga Qaranka Somaliland iyo Gobollada Amaanada ee Somaliland 1dii Luulyo 1960 ===Xoriyadii 1960 iyo wixii kadanbeeyay=== ::''Sidoo kale eeg: [[Jamhuuriyadda Soomaaliyeed]] iyo [[Soomaaliweyn]]'' Dawlada Ethiopia ayaa waxay qorshaynaysaa sidii ay u aqoon san lahayd somalailand. Bishii febraayo 1960kii ayaa wafdi uu hoggaaminaayo Alle ha u naxariistee [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] u anbaxaxeen dalka Ingiriiska, waxaana heshiis ay la soo galeen dawladdii ingiriiska in Somaliland xornimo buuxda lasiiyo. 26 Juun 1960kii bay markii maxmiyadii ingriiska ee Somaliland "British Somaliland protectorate" xornimadeeda ka qaateen dawladii Ingiriiska,sida aan la socono intii ka horraysay 01 Luulyo 1960kii Somaliland waxay ahayd dawlad gooniya (independent state). waxayna noqdeen dawlad madax bannaan oo la aqoonsan yahay ilaa 01 Luulyo 1960kii. Isla maalintaas Waxay ku beegnayd maalintii Koonfurta Soomaaliya (Italian somaliland) in ay ka baxaan nidaamka (Trusteeship) (Nidaamka Wakiilnimada Caalamiga ah) "Koonfurta Soomaaliya: Waxay ahayd Trust Territory oo Talyaanigu maamulayay (1950–60) iyadoo hoos imanaysa Qaramada Midoobay" Luulyo 1960: Soomaaliya (Koonfur) waxay ka baxday Trusteeship oo ay noqotay dal madaxbannaan. Isla maalintaas 1 Luulyo 1960 kii ayuu dhacay midowgii labada dal ee Somaliland iyo Somalia inkastoo midawgaas mad madaw badani ku jiro. Dad badanina waxay aaminsanyihiin in midowgaasi ahayn mid sharciya. Waxaana Aragtidiisi sii xoogaysatay markii qorayaal ajaanib ahi sameeyeen daraasado arinta cadaynaya. Sida "Professor Mario G. Losano (Mario Giovanni Losano)" Bishii Luulyo1961kii waxaa dadka reer Somaliland gaashaanka ku dhufteen oo cod aqliyad ah ku diideen distoorkii qeexayey ee lagu sharciyeynaayey israaca labada dal ee Somaliya iyo Somaliland. Laakiin nasiib darro dawladdii markaas jirtay oo reer Koonfureedka ahayd waxay diideen inay aqoonsadaan maxsuulkii doorashadaas sababtoo maslaxad baan ugu jirin arrintan. Bishii december 1961 waxaa madaxdii ciidamada qalabka sida ee Somaliya isku dayeen inay dhigaan inqilaabkii dhicisoobay. Inqilaabkaasna waxay doonayeen inay kula soo noqdaan madaxbannaanidii luntay. 1967kii waxaa dalka ka noqday raysal wasaare Mohamed X.Ibrahim Cigaal. Halka uu madaxweynaha ka noqday Cabdirashid Cali sharmake. 15 Oktober 1969kii waxaa magaalada laascaanood lagu dilay madaxweynihii Jamhuuriyadda Somalida ee Cabdirashid Cali Sharmaake. === 1961 kacdoon ka reer Somaliland === ::''Sidoo kale eeg: [[1961 kacdoon ka dhacay Soomaaliya]]'' Kacdoonkii 1961 ee Soomaaliya wuxuu ahaa kacdoon aan guuleysan oo isku day afgambi ah oo ka dhacay waqooyiga Soomaaliya imikana ah Somaliland kaasoo dhacay bishii Diseembar [[1961]]. === Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay === Waxaana midnimadii 60kii guul darro ku dhamaatay markii 21 Oktober [[1969]]kii uu dalka ka dhacay inqilaab aan dhiig ku daadan ee ay dhigeen ciimada qalabka sidaa, waxaana talada la wareegay ciidamada oo uu hoggaaminaayo mujrimkii Gen. Mohamed Siyaad Barre. 10 januari 1970kii waxaa kelidii taliyihii Siyaad Barre sameeyey maxkamadii badbaada oo xukumi jirtay xukunka dilka si looga takhaluso dadka aan taageersanayn madaxweynaha. 21 Oktober 1970kii wuxuu Siyaad Barre ku dhawaaqay in Somaliya qaadatay nidaamka hantiwadaaga cilmiga ku dhisan. Taasoo rabay inuu ugu bedelo inqilaabkii hab ku salaysan dhaqaaq siyaasadeed oo ku salaysan aydhiyooliyadda hantiwadaaga. Waxaana loo ololeeyey wixii loogu magacdaray kacaankii hantiwadaaga Somaliyeed. Xagaagii 1972kii waxaa la sameeyey ciimadii guulwadayaasha oo ujeedadoodu ahayd inay cabudhiyaan oo xabsiga u taxaabaan dadka shacbiga ee lagu tuxmo inay kacaan diid yihiin. July 1972kii waxaa la dilay labadii Jenaraal ee Salaad Gabayle, iyo Mohamed aynaanshe oo ka tirsanaa saraakiishii inqilaabka dhigay. Salaad gabayle wuxuu ahaa madaxweyne ku xigeen. Waxaa lagu xukumay dil ka dib markii lagu eedeeyey inay maleegayeen shirqool ay xukunka kaga tuurayaan Siyaad Barre. Oktober 1972kii waxaa lagu dhaqaaqay in la qoro [[Af-soomaliga]] oo uu noqdo luqadda rasmiga ah ee dalka. 1972kii-1975kii waxaa la qaaday ololihii barashada qorista Somaliga oo markii danbana isu rogay olalihii horumarinta reer miyiga ee la rabay in dadku waxna qoraan waxna akhriyaan. 1975kii waxaa la sameeyey 15 gobol oo cusub oo lagu bedelayeey 8 gobol ee hore u jiray. Waxaana ay ka koobnaayeen 78 degmo. Somaliland oo ka koobnayd 3 gobol looma samayn gobolo iyo degmooyin cusub toona. 1975kii Siyaad Barre wuxuu shaqadii ka eryey 50 saraakiil sare iyo madax ah oo badankooda ka soo jeeda Somaliland, waxaana uu ku bedelay dadka uu ku tuhmaayey inay taageersanyihiin kacaanka oo u badnaa caa'iladiisa ah. M.s.bare wuxuu ku dhawaaqay inay raga iyo dumarku siman yihiin culimadii iyo dhalinyaradii kasoo horjeedsatayna laayay dhamaantood. 1977kii maamulkii siyaad Barre wuxuu weerar ku qaaday dalka Itoobiya, waxaana markii hore uu ku guulaystay dagaalkaas. Laakiin waxaa dagaalku dhamaaday markii ciidamo Ruush iyo Kuubaan ahi usoo gurmadeenItoobiya ee ay si toosa dagaalka usoo galeen. Waxaana ciidamadii Somaliya dibuga soo noqatay dhammaan dhulkii horuu qabsadeen. ===Xasuuqii Isaaq ama Xasuuqii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xasuuqi Isaaq]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[SNM]]'' [[File:Exhumed skeletal remains of victims of the Isaaq genocide.jpg|thumb|250px|Haraaga la soo saaray ee dhibanayaashii xasuuqii Isaaq ee laga helay xabaal wadareed ku yaal magaalada Berbera, Somaliland.]] [[File:4z2.jpg|thumb|250px|Ilaa 90% magaalada Hargeysa (magaalada labaad ee ugu weyn Jamhuuriyadda Soomaaliya) waxaa burburiyey dawladda Soomaaliya.]] Awooddii akhlaaqeed ee dowladdii Barre si tartiib tartiib ah ayay u lumisay, iyadoo Soomaali badan ay ku hungoobeen nolosha xukunka militariga. Bartamihii 1980-meeyadii, dhaqdhaqaaqyo iska caabin ah oo uu taageerayay maamulkii shuuciga ahaa ee Derg ee Itoobiya ayaa ka billowday waddanka oo dhan. Barre wuxuu kujawaabey isagoo amrey in talaabooyin ciqaab ah laga qaado kuwa uu u arko inay gudaha ka taageerayaan jabhadaha, gaar ahaan gobolada waqooyi. Qabqabashada waxaa ka mid ahaa in la duqeeyo magaalooyin, xarunta maamulka waqooyi-galbeed ee Hargeysa, oo ahayd xaruntii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed (SNM), oo ka mid ahayd aagagga la bartilmaameedsaday 1988. Duqeyntan waxaa hoggaaminayey Jeneraal Maxamed Saciid Xersi Morgan, wiilka uu sodogga u yahay Barre. Wixii ka dhacay Soomaaliya [[1988]] malaha waa ka sii foolxun. Markii Hargeysa la duqeeyay ayaa dadkii deganaa lagu khasbay inay qaxaan. Askarta ayaa markaas miinooyin ku aasay guryihii laga tagay. Markii uu dagaalku dhammaaday ayay qaxootigii dib u laabteen, balse waxaa lagu naafeeyay ama lagu dilay qaraxyo qarsoon.<ref>[https://www.jw.org/en/library/magazines/g20000508/Land-Mines-Weighing-the-Cost/ Land Mines—Weighing the Cost]</ref> Sida laga soo xigtay Abou Jeng iyo aqoonyahanno kale, xukunkii taliskii Barre waxaa lagu calaamadeeyay cadaadis arxan darro ah oo lala beegsaday qabiilka Isaaq. Max’ed Xaaji Ingiriis iyo Chris Mullin waxay caddeeyeen in qabqabashadii maamulkii Barre ee ka dhanka ahaa Dhaqdhaqaaqii Qaranka Soomaaliyeed ee fadhigiisu ahaa Hargeysa lala beegsaday beelweynta Isaaq oo ay ka tirsan yihiin inta badan xubnihii SNM. Waxay ku tilmaamayaan isku haynta inay tahay xasuuqii Isaaq ama xasuuqii Hargeysa. Baaritaan ay sameysay Qaramada Midoobay ayaa lagu soo gabagabeeyay in dambiga xasuuqa uu ahaa "mid ay maleegtay, qorsheysay oo ay ka fulisay Dowlada Soomaaliya dadka Isaaqa". Tirada dadka rayidka ah ee ku waxyeeloobay waxaa lagu qiyaasaa inta udhaxeysa 50,000–100,000 sida laga soo xigtay ilo wareedyo kala duwan, halka wararka qaarna ay ku qiyaasayaan wadarta dhimashada dadka rayidka ah inay kor u dhaafeyso 200,000 oo rayid Isaaq ah. Dhimashooyinkaas, taliskii Barre wuxuu duqeeyey oo burburiyey magaalooyinka labaad iyo saddexaad ee ugu weyn Soomaaliya, Hargeysa iyo Burco siday u kala horreeyaan. Tani waxay u barakicisay dad lagu qiyaasey 400,000 oo dadka deegaanka ah oo u qaxay Hartasheikh ee dalka Itoobiya; shaqsiyaad kale oo gaaraya 400,000 ayaa iyaguna gudaha ku barakacay. Dagaalkii ka soo horjeedka ee taliskii Barre ee ka dhanka ahaa SNM wuxuu bartilmaameedsaday saldhigii rayidka ee kooxda mucaaradka, isaga oo isu beddelay xasuuq xasuuq ka dhan ah beesha Isaaq. Tani waxay horseeday fowdo iyo ololeyaal dagaal oo ay gaystaan ​​maleeshiyooyin kala jabay, ka dibna awooddii heer degmo la wareeray. Cadaadiskii maamulkii Barre kuma koobnayn Isaaqa oo keliya, maxaa yeelay wuxuu bartilmaameedsanayay qabaa’illada kale sida Hawiye. Taliskii Barre wuxuu burburay Janaayo [[1991]]. Intaa kadib, markii xaalada siyaasadeed ee Somaliland xasiloonayd, dadkii barakacay waxay ku noqdeen guryahoodii, maleeshiyooyinkii waa laga daad gureeyay ama waxaa lagu daray ciidanka, tobanaan kun oo guri iyo meherado ahna dib ayaa looga soo dhisay burburka. ===Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya=== [[File:Ruined tank in Hargeisa, Somaliland.jpg|thumb|250px|Taangi M47 Patton oo ku burburay Somaliland.]] ::''Sidoo kale eeg: [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya]]'' In kasta oo SNM markii la aasaasay ay lahayd dastuur midow, haddana waxay ugu dambayntii bilawday inay raadiso madax-bannaanida, iyada oo doonaysa inay ka go'do Soomaaliya inteeda kale. Intii uu hoggaaminayey Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur, maamulka maxalliga ah wuxuu ku dhawaaqay gobollada waqooyi-galbeed ee Soomaaliya madax-bannaanida shirkii ka dhacay magaalada Burco intii u dhaxeysay 27-kii Abriil 1991-kii illaa 15-kii May 1991. ===Ku dhawaaqidii Maxadbanaanida=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ku dhawaaqida Gooni isu taaga Somaliland]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Signatures-Somaliland-independece-.png|thumb|250px|5 May go'aankii shirkii weynaa ee Burco. Shirkii labaad ee qaran ee 18 May, Golaha Dhexe ee SNM oo taageero ka helaya kulan ay yeesheen odayaal matalayay beelaha waaweyn ee Gobollada Waqooyi, ayaa lagaga dhawaaqay dib ula soo noqoshada Jamhuuriyadda Somaliland dhulkii Maxmiyaddii hore ee Ingiriiska ee Somaliland isla markaana la sameeyay. dowlad loogu magac daray ismaamul gobaleedka.]] 27 Jannayo 1991 ayaa ciidamadii SNM gacanta ku dhigeen dhamaan dalkii hore loo odhan jiray Somaliland. Dabadeedna madaxdii SNM waxay ka shaqeeyeen inay heshiiyeen oo beelihii walaalaha ee ay iska horkeentay dawladii hore ee Siyaad Barre. 18 Mey 1991 shirbeeleedkii ka dhacay magaalada Burco ayaa lagu go'aansaday lagagana dhawaaqay gooni isu taagga qaranimada Somaliland. ===Afti u qaadista dastuurka Somaliland 2001=== ::''Sidoo kale eeg: [[2001 Afti u qaadista dastuurka Somaliland]]'' [[File:Somaliland Constitution Presidential Decree.jpg|thumb|250px|Digreeto madaxweyne oo uu ku ansaxinayo dastuurka Somaliland [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]].]] Bishii Ogast 2000, Dawladdii Madaxweyne Cigaal waxay kumanaan nuqul oo ka mid ah dastuurka la soo jeediyey u qaybiyey guud ahaan Somaliland si dadku u tixgeliyaan oo dib u eegis ugu sameeyaan. Hal qodob oo xasaasi ah oo ka mid ah 130ka qodob ee dastuurka u gaarka ah ayaa ansixin doona madax-bannaanida iskeed ugu dhawaaqday madaxbannaanida ee Somaliland iyo kala-goynta kama dambaysta ah ee Soomaaliya, taasoo soo celinaysa madax-bannaanida qaran markii ugu horreysay tan iyo 1960. Dabayaaqadii bishii Maarso 2001, Madaxweyne Cigaal wuxuu cayimay maalinta aftida loo qaadayo Dastuurka May 31, 2001. Afti dastuurka ayaa laga qaaday Somaliland 31 May 2001. Aftida ayaa loo qaaday dastuurka qabyada ah ee xaqiijinaya madaxbanaanida Somaliland ee Soomaaliya. 99.9% ee codbixiyaasha xaqa u leh ayaa kaqaybqaatay aftida waxaana 97.1% kamid ah ay ucodeeyeen dastuurka. ==Juquraafiga== Somaliland waxay dhacdaa Geeska Afrika, taasi oo udhexaysa dhigaha 08°00' – 11°30' waqooyiga dhulbadhaha iyo loolasha 42°30' – 49°00' ee bariga [[Greenwich]]. Waxa dhinaca galbeed ka xiga wadanka [[Jabuuti]], dhinaca koonfureed wadanka [[Itoobiya]], iyo dhinaca bari oo ka xigto maamul-goboleedka [[Khaatumo]]. Somaliland waxay leedahay xeeb-badeed dhererkeedu le'eg yahay {{convert|740|km|mi|0}};viyo dhul baaxadeedu le'eg yahay {{convert|176120|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|title=Somalia|accessdate=31 May 2009|date=14 May 2009|work=[[World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=1 Bisha Todobaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Somaliland waxa ay dhul ahaan fidsantahay 137000 km laba jibbaaran dhulaka ay ka koobantahya jamhuuriyadani waxa uu u badanyahay dhul deegaana am waaba lawada daganyahay waxa uuleeyahay buuro iyo meelo banaan ah haddii lysidhaahdo taariikhda uu wadankani lereyahay iyo taariihda uu shacabkani leeyahayba ka sheekeeya waxay noqonaysaa mid aad u dheer. <gallery mode="packed" caption="Muuqaalka juquraafiga Somaliland"> File:Lamadayawaterfalls6.jpg|upright|thumb|[[Lamadaya]] waa biyo-dhacyo ku yaal buurta [[Cal Madow]]. File:Somalia (Somaliland)(168).jpg|upright|thumb|Baadiyaha Somaliland. File:Almadow Overview.JPG|upright|thumb|Muuqaalka Buuraha [[Cal Madow]] Buuraha, oo hoy u ah noocyo fara badan oo fara badan. File:Ceebaad island, Zeila Archipelago, Somaliland.jpg|[[Ceebaad|Jasiirada Ceebaad]], [[Jasiirada Sacadaddin]]. </gallery> ===Gobolada=== ::''Sidoo kale eeg [[Gobolada Somaliland]]'' Sanadkan 2020, Somaliland waxa ay ka kooban tahay 6 gobol, kuwaasi oo ugu weyn tahay gobolka [[sanaag]]. Gobolada somaliland intii u dhaxaysa 22 maarso ilaa 22 may, 2008, waxa uu madaxwaynihii horore ee [[Somaliland]] magacaabay gobolo cusub oo lagu daray goboladii hore ee lixda ahaa taas oo kadhigatay gobolada somaliland 13 gobol, gobolda cusub ee kuwii hore lagu daray waxa ay yihiin sidan. {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=4 align=center style="border:1px solid grey; border-collapse:collapse" |- ! bgcolor=lightgrey | # ! bgcolor=lightgrey | Gobol ! bgcolor=lightgrey | Magaalo Madax | bgcolor=white rowspan="14" | [[image: Somaliland regions.svg|380 px]] |- | 1 | [[Awdal]] | [[Boorama]] |- | 2 | [[Maroodi Jeex]] | [[Hargeysa]] |- | 3 | [[Saaxil]] | [[Berbera]] |- | 4 | [[Togdheer]] | [[Burco]] |- | 5 | [[Sool]] | [[Laascaanood]] |- | 6 | [[Sanaag]] | [[Ceerigaabo]] |- |} ===Magaalooyinka Waawayn=== ::''Sidoo kale fiiri: [[Magaalooyinka Somaliland]]'' <gallery> File:Borama2.jpg|[[Borama]] File: Hargeisa capital of Somaliland.jpg |[[Hargeysa]] File: Berbera, Somaliland.jpg|[[Berbera]] File: Laascaanood 2.jpg |[[Laascaanood]] </gallery> ===Cimiladda=== Somaliland waxay dhacdaa waqooyiga [[Dhulbadhe|dhulbadaha]]. Waa deegaan qalalan ([[Lamadegaan la mood]]), isku celceliska heerkulku yahay {{convert|25|to|35|C}} taasi oo hesha roob dhan {{convert|446|mm}} sanadkii.<ref>{{cite web|url=https://journeysbydesign.com/destinations/somaliland/when-to-go|title=SOMALILAND CLIMATE : when to visit|website=Jouneys by Design|language=en|access-date=12 March 2020}}</ref> Deegaanada Somaliland waxaa loo qeybiyaa sadex nooc oo kala ah: (1). [[Guban]]: dhul lamadegaan qalalan (2) [[Oogo]]: xooggag sare (3) [[Hawd]]: dhul daaqsiimeed.<ref>{{cite web|title=Somaliland in Figures|url=http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2020-06-20|archive-date=2017-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816233801/http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|dead-url=yes}}</ref> {{Weather box |location = [[Hargeysa]] |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 31.1 |Feb record high C = 31.7 |Mar record high C = 32.8 |Apr record high C = 32.8 |May record high C = 35.0 |Jun record high C = 33.9 |Jul record high C = 33.9 |Aug record high C = 33.3 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 31.7 |Nov record high C = 30.6 |Dec record high C = 28.9 |year record high C = 35.0 |Jan high C = 24.2 |Feb high C = 26.6 |Mar high C = 28.7 |Apr high C = 29.2 |May high C = 30.5 |Jun high C = 31.0 |Jul high C = 29.2 |Aug high C = 29.2 |Sep high C = 30.5 |Oct high C = 28.2 |Nov high C = 26.0 |Dec high C = 23.7 |year high C = 28.1 |Jan mean C = 17.7 |Feb mean C = 18.7 |Mar mean C = 21.6 |Apr mean C = 23.0 |May mean C = 24.1 |Jun mean C = 24.3 |Jul mean C = 23.6 |Aug mean C = 23.6 |Sep mean C = 23.6 |Oct mean C = 24.1 |Nov mean C = 18.7 |Dec mean C = 18.0 |year mean C = 21.7 |Jan low C = 11.6 |Feb low C = 12.6 |Mar low C = 15.0 |Apr low C = 16.6 |May low C = 17.7 |Jun low C = 17.7 |Jul low C = 17.1 |Aug low C = 17.1 |Sep low C = 17.1 |Oct low C = 15.0 |Nov low C = 13.1 |Dec low C = 12.1 |year low C = 15.2 |Jan record low C = 2.8 |Feb record low C = 2.8 |Mar record low C = 3.9 |Apr record low C = 9.4 |May record low C = 11.7 |Jun record low C = 11.7 |Jul record low C = 10.5 |Aug record low C = 11.1 |Sep record low C = 11.1 |Oct record low C = 7.2 |Nov record low C = 4.4 |Dec record low C = 4.4 |year record low C = 2.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 2 |Feb precipitation mm = 2 |Mar precipitation mm = 36 |Apr precipitation mm = 53 |May precipitation mm = 49 |Jun precipitation mm = 61 |Jul precipitation mm = 38 |Aug precipitation mm = 81 |Sep precipitation mm = 61 |Oct precipitation mm = 20 |Nov precipitation mm = 8 |Dec precipitation mm = 1 |year precipitation mm = 412 |unit precipitation days = 0.1 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 1 |Mar precipitation days = 3 |Apr precipitation days = 6 |May precipitation days = 7 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 8 |Aug precipitation days = 10 |Sep precipitation days = 11 |Oct precipitation days = 4 |Nov precipitation days = 1 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 61 |Jan humidity = 65 |Feb humidity = 65 |Mar humidity = 58 |Apr humidity = 57 |May humidity = 56 |Jun humidity = 55 |Jul humidity = 53 |Aug humidity = 53 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 56 |Nov humidity = 61 |Dec humidity = 64 |year humidity = |Jan percentsun = 80 |Feb percentsun = 73 |Mar percentsun = 80 |Apr percentsun = 73 |May percentsun = 64 |Jun percentsun = 73 |Jul percentsun = 64 |Aug percentsun = 64 |Sep percentsun = 73 |Oct percentsun = 80 |Nov percentsun = 80 |Dec percentsun = 80 |year percentsun = 74 |source 1 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (temperatures, humidity and percent sunshine)<ref> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161104142616/http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | archivedate = 4 November 2016 | url = http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | title = Climate of Somalia | publisher = Food and Agriculture Organization | pages = 69–73 | accessdate = 4 November 2016 | url-status = | df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> |source 2 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631700_kt.pdf | title = Klimatafel von Hargeisa / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> }} {{Weather box|location = [[Borama]] |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 24.6 |Feb high C = 25.4 |Mar high C = 27.5 |Apr high C = 27.8 |May high C = 29.3 |Jun high C = 30.0 |Jul high C = 28.8 |Aug high C = 28.8 |Sep high C = 29.0 |Oct high C = 27.4 |Nov high C = 25.8 |Dec high C = 24.4 |Jan low C = 9.7 |Feb low C = 11.7 |Mar low C = 13.8 |Apr low C = 15.7 |May low C = 17.0 |Jun low C = 18.3 |Jul low C = 17.8 |Aug low C = 17.6 |Sep low C = 17.3 |Oct low C = 13.7 |Nov low C = 11.3 |Dec low C = 10.4 |Jan rain mm = 6 |Feb rain mm = 21 |Mar rain mm = 36 |Apr rain mm = 86 |May rain mm = 61 |Jun rain mm = 32 |Jul rain mm = 78 |Aug rain mm = 112 |Sep rain mm = 86 |Oct rain mm = 18 |Nov rain mm = 10 |Dec rain mm = 2 |source 1 = ''Climate-Data.org''<ref>{{cite web|url=http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |title=Land Resources Assessment of Somalia |date=June 2009 |publisher=[[Somalia Water and Land Information Management Project]] |page=10 |accessdate=1 October 2013 |url-status= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005010751/http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |archivedate=5 October 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Berbera]] | metric first = Y | single line = Y | Jan record high C = 35.3 | Feb record high C = 35.0 | Mar record high C = 35.0 | Apr record high C = 42.2 | May record high C = 47.3 | Jun record high C = 49.1 | Jul record high C = 47.7 | Aug record high C = 46.7 | Sep record high C = 46.0 | Oct record high C = 41.7 | Nov record high C = 36.7 | Dec record high C = 36.1 | year record high C = 49.1 | Jan high C = 27.9 | Feb high C = 29.2 | Mar high C = 30.7 | Apr high C = 31.0 | May high C = 35.7 | Jun high C = 42.8 | Jul high C = 42.9 | Aug high C = 41.9 | Sep high C = 39.7 | Oct high C = 33.1 | Nov high C = 30.0 | Dec high C = 28.6 | year high C = 34.5 | Jan mean C = 25.0 | Feb mean C = 25.0 | Mar mean C = 26.1 | Apr mean C = 28.3 | May mean C = 31.1 | Jun mean C = 33.5 | Jul mean C = 36.1 | Aug mean C = 35.6 | Sep mean C = 33.3 | Oct mean C = 28.8 | Nov mean C = 26.7 | Dec mean C = 26.7 | year mean C = 30.0 | Jan low C = 21.3 | Feb low C = 21.6 | Mar low C = 23.3 | Apr low C = 25.2 | May low C = 27.7 | Jun low C = 31.0 | Jul low C = 31.8 | Aug low C = 31.1 | Sep low C = 29.3 | Oct low C = 24.0 | Nov low C = 22.2 | Dec low C = 21.6 | year low C = 25.8 | Jan record low C = 14.4 | Feb record low C = 15.6 | Mar record low C = 16.7 | Apr record low C = 18.9 | May record low C = 20.6 | Jun record low C = 22.2 | Jul record low C = 20.6 | Aug record low C = 20.0 | Sep record low C = 17.8 | Oct record low C = 16.7 | Nov record low C = 16.1 | Dec record low C = 15.0 | year record low C = 14.4 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 8 | Feb precipitation mm = 2 | Mar precipitation mm = 5 | Apr precipitation mm = 12 | May precipitation mm = 8 | Jun precipitation mm = 1 | Jul precipitation mm = 1 | Aug precipitation mm = 2 | Sep precipitation mm = 1 | Oct precipitation mm = 2 | Nov precipitation mm = 5 | Dec precipitation mm = 5 | year precipitation mm = 52 | unit precipitation days = 1.0 mm | Jan precipitation days = 0.6 | Feb precipitation days = 0.6 | Mar precipitation days = 0.5 | Apr precipitation days = 0.7 | May precipitation days = 0.8 | Jun precipitation days = 0.1 | Jul precipitation days = 0.3 | Aug precipitation days = 0.5 | Sep precipitation days = 0.4 | Oct precipitation days = 0.2 | Nov precipitation days = 0.3 | Dec precipitation days = 0.4 | year precipitation days = 5.2 | Jan humidity = 78 | Feb humidity = 79 | Mar humidity = 79 | Apr humidity = 81 | May humidity = 73 | Jun humidity = 49 | Jul humidity = 44 | Aug humidity = 45 | Sep humidity = 51 | Oct humidity = 72 | Nov humidity = 74 | Dec humidity = 76 | year humidity = 67 | Jan percentsun = 80 | Feb percentsun = 80 | Mar percentsun = 80 | Apr percentsun = 83 | May percentsun = 83 | Jun percentsun = 87 | Jul percentsun = 80 | Aug percentsun = 87 | Sep percentsun = 87 | Oct percentsun = 87 | Nov percentsun = 87 | Dec percentsun = 80 | year percentsun = | source 1 = Arab Meteorology Book (average temperatures, humidity and precipitation),<ref>{{cite web | url = http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | title = Appendix I: Meteorological Data | publisher = Springer | accessdate = 22 October 2016 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 March 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304072830/http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | dead-url = yes }}</ref> Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631600_kt.pdf | title = Klimatafel von Berbera / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 22 October 2016}}</ref> | source 2 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (percent sunshine)<ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> }} {{Weather box | location = [[Burco]] | single line = Yes | metric first = Yes | Jan high F = 79.7 | Feb high F = 82.4 | Mar high F = 85.5 | Apr high F = 87.3 | May high F = 88.3 | Jun high F = 88 | Jul high F = 84.9 | Aug high F = 86.7 | Sep high F = 88.9 | Oct high F = 85.6 | Nov high F = 81.7 | Dec high F = 79.7 | year high F = 84.9 | Jan low F = 54.9 | Feb low F = 56.8 | Mar low F = 60.1 | Apr low F = 63.1 | May low F = 65.1 | Jun low F = 66.9 | Jul low F = 66.9 | Aug low F = 67.1 | Sep low F = 66.9 | Oct low F = 61.2 | Nov low F = 57.7 | Dec low F = 55 | year low F = 61.8 | Jan precipitation mm = 2 | Feb precipitation mm = 0 | Mar precipitation mm = 6 | Apr precipitation mm = 50 | May precipitation mm = 59 | Jun precipitation mm = 14 | Jul precipitation mm = 13 | Aug precipitation mm = 13 | Sep precipitation mm = 30 | Oct precipitation mm = 26 | Nov precipitation mm = 9 | Dec precipitation mm = 0 | year precipitation mm = 222 | source 1 = Weatherbase<ref>{{cite web | url = http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | title = Weatherbase: Historical Weather for Burao, Somalia | publisher = Weatherbase | year = 2011 | accessdate = 24 November 2011 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 7 Bisha Sideedaad 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200807094958/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | dead-url = yes }}</ref> | source 2 = Climate Data.ORG<ref> {{cite web | url = http://en.climate-data.org/location/907/ |title =Climate: Burao, Somalia | publisher = Climate-Data.org | year = 2013 | accessdate = 28 December 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Ceerigaabo]] |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = 30.5 |Feb record high C = 33.5 |Mar record high C = 32.0 |Apr record high C = 33.5 |May record high C = 31.5 |Jun record high C = 30.5 |Jul record high C = 30.5 |Aug record high C = 30.0 |Sep record high C = 30.0 |Oct record high C = 29.5 |Nov record high C = 29.5 |Dec record high C = 28.0 |year record high C = 33.5 |Jan high C = 24.5 |Feb high C = 25.5 |Mar high C = 25.5 |Apr high C = 26.5 |May high C = 26.5 |Jun high C = 26.0 |Jul high C = 26.0 |Aug high C = 26.0 |Sep high C = 25.5 |Oct high C = 25.0 |Nov high C = 24.0 |Dec high C = 23.5 |year high C = 25.5 |Jan mean C = 15.0 |Feb mean C = 16.0 |Mar mean C = 17.0 |Apr mean C = 18.0 |May mean C = 19.0 |Jun mean C = 19.5 |Jul mean C = 19.5 |Aug mean C = 19.5 |Sep mean C = 18.5 |Oct mean C = 16.5 |Nov mean C = 15.5 |Dec mean C = 14.5 |year mean C = 17.5 |Jan low C = 5.5 |Feb low C = 7.0 |Mar low C = 8.5 |Apr low C = 10.0 |May low C = 11.5 |Jun low C = 13.0 |Jul low C = 13.5 |Aug low C = 13.5 |Sep low C = 11.5 |Oct low C = 8.5 |Nov low C = 7.0 |Dec low C = 5.5 |year low C = 9.5 |Jan record low C = -3.5 |Feb record low C = 0.5 |Mar record low C = 0.5 |Apr record low C = 2.0 |May record low C = 1.5 |Jun record low C = 4.0 |Jul record low C = 5.0 |Aug record low C = 4.5 |Sep record low C = 3.0 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = -3.0 |Dec record low C = -3.5 |year record low C = -3.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 18 |Feb precipitation mm = 13 |Mar precipitation mm = 33 |Apr precipitation mm = 38 |May precipitation mm = 81 |Jun precipitation mm = 64 |Jul precipitation mm = 10 |Aug precipitation mm = 41 |Sep precipitation mm = 114 |Oct precipitation mm = 8 |Nov precipitation mm = 13 |Dec precipitation mm = 2 |year precipitation mm = 435 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 3 |Mar precipitation days = 6 |Apr precipitation days = 5 |May precipitation days = 8 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 1 |Aug precipitation days = 5 |Sep precipitation days = 15 |Oct precipitation days = 1 |Nov precipitation days = 2 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 56 |time day = 14:00 |Jan humidity = 34 |Feb humidity = 35 |Mar humidity = 42 |Apr humidity = 56 |May humidity = 51 |Jun humidity = 48 |Jul humidity = 43 |Aug humidity = 49 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 43 |Nov humidity = 34 |Dec humidity = 37 |year humidity = 44 |source 1 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631800_kt.pdf | title = Klimatafel von Erigavo / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> |date = July 2012}} ==Dowlada iyo Siyaasada== ===Madaxweyneyaasha=== {| class="wikitable" style="text-align:right; float:right; margin-right:9px; margin-right:2px;" |- | style="text-align:left;"| [[File: Muse Bihi official portrait 2017 (cropped).jpg|130px]] | style="text-align:left;"| [[File:Vice President of Somaliland Abdirahman SayliciSaylici.jpg|160px]] |- | style="text-align:center;"|[[Muuse Biixi]]<br /><small>[[File:Seal of the President of the Republic of Somaliland.png|20x20px]] [[Madaxwaynaha Somaliland|Madaxwaynaha]]</small> | style="text-align:center;"|[[Cabdiraxmaan Saylici]]<br /><small>[[File:Emblem of Somaliland.svg|15x15px]] [[Madaxweyne ku xigeenka Somaliland|Madaxweyne ku xigeenka]]</small> |} ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladda Somaliland]] iyo [[Siyaasadda Somaliland]]'' [[File:Somaliland Parliament (5981346680).jpg|thumb|250px|Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Dibedda ee Ingiriiska Henry Bellingham oo la hadlaya [[baarlamaanka Somaliland]], July [[2011]]]] Guurtidu waxay la shaqeysay hoggaamiyeyaashii jabhadda si ay u soo dhisaan dowlad cusub, waxaana lagu soo daray qaab dhismeedka dowladnimada, waxayna noqotay Golaha Guurtida ee Barlamaanka. iyo guryaha Hoose oo si saami ahaan loogu qoondeeyey qabaa'ilka iyadoo lagu saleynayo qaacido horay loo sii dejiyey, in kasta oo reeraha oo dhami aysan ku qanacsanayn matalaadooda. Sannadkii 2002, ka dib markii dhawr jeer loo kordhiyey dawladdan ku-meel-gaadhka ah, Somaliland waxay u gudubtay dimuqraadiyadda xisbiyada badan. Doorashadu waxay ku koobnayd saddex xisbi, iyada oo la isku dayayo in la abuuro doorashooyin ku dhisan fikrad halkii laga dooran lahaa qaab qabiil. Laga bilaabo Diseembar 2014, Somaliland waxay leedahay saddex xisbi siyaasadeed: Xisbiga Nabadda, Midnimada, iyo Horumarka, Xisbiga Caddaaladda iyo Horumarka, iyo Wadani. Sida ku xusan dastuurka Somaliland, ugu badnaan saddex xisbi siyaasadeed ayaa loo oggol yahay. Fulinta waxaa hogaamiya madaxweyne la soo doortay, oo dowladdiisa ay ka mid yihiin madaxweyne-ku-xigeen iyo Golaha Wasiirrada. Golaha Wasiirrada, oo mas'uul ka ah howlaha caadiga ah ee dowladda, waxaa soo magacaaba Madaxweynaha, waxaana oggolaada Golaha Wakiillada ee Baarlamaanka. Madaxweynuhu waa inuu ansixiyaa hindise sharciyeedyada ay ansixiyeen Baarlamaanku intaanay dhaqan gelin. Doorashada madaxtinimada waxaa xaqiijiyey guddiga doorashooyinka qaranka ee Somaliland. Madaxweynaha wuxuu shaqeyn karaa ugu badnaan laba xilli oo shan sano ah. [[File:Tuur-and-Egaal.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday, [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]], wuxuu hoolka ka baxayaa isaga iyo madaxweynaha cusub ee la doortay [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]]. C / Raxmaan Axmed Cali Tuur waxaa oday ugu hambalyeeynayaa go, aankiisa ah inuu aqbalo natiijada doorashada isla markaana si nabadgelyo ah isu soo taago kadib maalmo dhowr dood adag iyo gorgortan.]] Golaha Wakiilada (Aqalka Hoose) ee Baarlamaanka Somaliland. Awooda sharci dejinta waxaa leh baarlamaanka labada aqal. Aqalkiisa sare waa Golaha Guurtida, qolkan waxaa gudoomiye ka ah Suleiman Mohamoud Adan, aqalka hoose waa Golaha Wakiilada. Aqalka hoose waxaa gudoomiye ka ah Baashe Maxamed Faarax. Guri kasta wuxuu leeyahay 82 xubnood. Xubnaha Golaha Guurtida waxaa si dadban u doorta beelaha deegaanka muddo lix sano ah. Golaha Guurtidu wuxuu la wadaagayaa awooda gudbinta shuruucda Golaha Wakiilada, sidoo kale wuxuu leeyahay doorka xalinta khilaafaadka gudaha, iyo awood gaar ah oo lagu kordhiyo muddada Madaxweynaha iyo wakiilada iyadoo lagu jiro duruufaha doorashada ka dhigaya mid aan macquul aheyn. Xubnaha Golaha Wakiillada waxaa si toos ah u doorta dadku shan sano. Golaha Wakiiladu wuxuu la wadaagayaa awooda codbixinta Golaha Guurtida, in kasta oo ay soo saari karaan sharci Golaha Guurtidu diidayo hadii ay u codeeyaan sharciga aqlabiyada 2/3, waxayna awood buuxda ku leeyihiin arimaha dhaqaalaha iyo xaqiijinta magacaabista Madaxweynaha. (marka laga reebo Guddoomiyaha Maxkamadda Sare). Nidaamka garsoorku wuxuu u qaybsan yahay maxkamadaha degmada, (oo ka hadlaya arrimaha sharciga qoyska iyo isku xigxiga, dacwadaha oo gaaraya ilaa 3 milyan oo SL ah, kiisaska ciqaabta oo ciqaabtiisu tahay ilaa 3 sano oo xarig ah ama 3 milyan oo ganaax lacageed ah oo SL ah, iyo dambiyada ay galaan dhalinyarada) , maxkamadaha gobolka (kuwaas oo ka shaqeeya dacwadaha iyo kiisaska ciqaabta ee aan ku hoos jirin xukunka maxkamadaha degmada, sheegashooyinka shaqada iyo shaqaalaynta, iyo doorashooyinka dawladaha hoose), maxkamadaha rafcaanka ee gobolka (kuwaas oo wax ka qabta dhammaan rafcaannada ka imanaya maxkamadaha degmooyinka iyo gobollada), iyo Maxkamadda Sare (kaas oo ka hadlaya arrimaha u dhexeeya maxkamadaha iyo dawladda, isla markaana dib u eegis ku sameeya go'aannadeeda), oo ah maxkamadda ugu sarraysa sidoo kalena u shaqaysa sida Maxkamadda Dastuuriga ah. Sharciga Jinsiyadaha Somaliland wuxuu qeexayaa qofka muwaadin Somaliland ah, Haweenka reer Somaliland, oo xidhan midabada calanka Somaliland, ka hor doorashadii baarlamaanka ee 2005. Dawladda Somaliland waxay sii waddaa inay ku dhaqanto xeerka ciqaabta ee Jamhuuriyadda Soomaaliya 1962dii. Sidan oo kale, falalka khaniisiinta ayaa sharci darro ka ah gayiga. Guriga Freedom wuxuu ku qiimeeyaa dawladda Somaliland qayb ahaan dimuqraadiyadda. Seth Kaplan (2011) wuxuu ku doodayaa in si ka duwan koonfurta Soomaaliya iyo dhulalka ku dhow, ay Somaliland, gooni u goosadka waqooyiga-galbeed ee Soomaaliya, ay ka dhistay qaab dimoqraadi ah oo maamul hoosta ilaa kor, iyadoo aan haba yaraatee lahayn wax kaalmo shisheeye ah. Si gaar ah, Kaplan wuxuu soo jeedinayaa in Somaliland ay leedahay nidaamka siyaasadeed ee ugu dimuqraadiyadda wanaagsan geeska Afrika maxaa yeelay waxaa inta badan laga soo cayimay cunsuriyiinta xagjirka ah ee ka jira Soomaaliya inteeda kale waxayna leedahay hanaan doorasho iyo sharci dejin iyo sidoo kale nidaam gaar ah oo adag. ===Xidhiidhka Dibada=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xidhiidhka Dibada ee Somaliland]]'' [[File:The President of Somaliland, Musa Bihi Abdi And the Guinean Foreign minister, Mamadi Toure.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha Somaliland, [[Muuse Biixi]], ayaa booqasho ku tegey Jamhuuriyadda Guinea.]] Somaliland waxay xidhiidh siyaasadeed la leedahay dalalka deriska la ah ee Itoobiya iyo Jabuuti, Jamhuuriyadda Shiinaha oo aan xubin ka ahayn Qaramada Midoobay, iyo sidoo kale Koonfur Afrika, Sweden, Boqortooyada Ingiriiska iyo waddan yar oo Liberland ah. 17-kii Janaayo 2007, Midowga Yurub (EU) wuxuu wafdi u diray arrimaha dibedda si ay uga wada hadlaan iskaashiga mustaqbalka. Midowga Afrika (AU) wuxuu kaloo diray wasiir arrimo dibadeed si uu ugala hadlo mustaqbalka ictiraafka caalamiga, 29kii iyo 30kii Janaayo 2007, wasiiradu waxay sheegeen inay ictiraafka kala hadli doonaan dowladaha xubnaha ka ah ururka. Horraantii 2006, Golaha Qaranka ee Wales ayaa casuumaad rasmi ah u fidiyay dawladda Somaliland si ay uga soo qayb galaan furitaanka boqortooyada ee Senedd ee Cardiff. Tallaabadan ayaa loo arkay inay tahay tallaabo ay Golaha Welsh ku aqoonsadeen sharcinimada dowladda gooni u goosadka ah. Xafiiska Arimaha Dibadda iyo Barwaaqo Sooranka ayaanan wax faallo ah ka bixin casuumaada. Gobolka Wales waxaa ku nool jaaliyad Soomaali ah oo muhiim ah oo ka timid Somaliland. Sanadkii 2007, wafdi uu hogaaminayo Madaxweyne Kaahin ayaa goobjoog ka ahaa shirkii madaxda dowladaha xubnaha ka ah Barwaaqo Sooranka ee ka dhacay magaalada Kampala ee xarunta dalka Uganda. In kasta oo ay Somaliland codsatay ka mid noqoshada Barwaaqa Sooranka iyada oo ku hoos jirta xaalad goobjooge, codsigeedii weli waa la sugayaa. [[File:Missions in Somaliland.png|thumb|right|250px|Khariidada xafiisyada diblomaasiyadeed ee Somaliland{{legend|#ff0000|Somaliland}} <!--{{legend|#212178|States with embassy in Somaliland}}--> {{legend|#5f8dd3|Dowladdaha leh qunsuliyadda ama xafiiska wakiilka ee Somaliland}} <!--{{legend|#aaccff|Dowladdo safaarad aan deganayn ku leh Somaliland}}-->]] 24 Sebtember [[2010]], Johnnie Carson, Kaaliyaha Xoghayaha Arimaha Dibada ee Arimaha Afrika, wuxuu sheegay in Mareykanku uu wax ka badalidoono istiraatiijiyaddiisa Soomaaliya uuna raadinayo xiriir qoto dheer oo uu la yeesho dowladaha Somaliland iyo Puntland isagoo sii wadaya taageerida Dowlada KMG ee Soomaaliya. Carson wuxuu sheegay in Mareykanku u diri doono shaqaalaha gargaarka iyo diblomaasiyiinta Puntland iyo Somaliland wuxuuna si toos ah u sheegay suurtagalnimada mashaariic horumarineed oo mustaqbalka ah. Si kastaba ha noqotee, Carson wuxuu carabka ku adkeeyay in Mareykanku uusan u fidin doonin aqoonsi rasmi ah labada gobol midkoodna. Madaxweyne Siilaanyo ee Somaliland bishii Noofambar 2010 si uu ugala hadlo sidii loo kordhin lahaa wax ka qabashada Ingiriiska ee Somaliland. Madaxweyne Siilaanyo wuxuu yidhi safarkiisii ​​London “Waxaan la shaqeynaynay beesha caalamka beesha caalamkuna way nala shaqeyneysay, annaga oo bixinayna anaga oo naga caawinay kanala shaqeynayna barnaamijyada dimoqraadiyeynta iyo horumarka. Waxaan aad ugu faraxsanahay sida bulshada caalamku ay noola macaamileen, gaar ahaan UK, Mareykanka, quruumaha kale ee Yurub iyo deriskeena oo weli raadinaya ictiraaf Ictiraafka Somaliland ee Boqortooyada Midowday (UK) waxa kale oo taageeray Xisbiga Madaxbanaanida ee UK, oo ku soo galay kaalinta 3aad ee codadkii dadweynaha ee doorashadii guud ee 2015. Hogaamiyaha UKIP, Nigel Farage, ayaa la kulmay Cali Aadan Cawaale, Madaxa Ergada Somaliland ee UK Uk maalinta qaranimada Somaliland, 18 May, 2015, si ay u muujiyaan taageerada UKIP ee Somaliland. Nigel Farage wuxuu yidhi “Somaliland waxay 24-kii sano ee u dambeeyay u ahayd ilayska nabada, dimuqraadiyada iyo ku dhaqanka sharciga, ee Geeska Afrika 24-kii sano ee la soo dhaafay. Waxay ku beegan tahay wakhtigii UK iyo bulshada kale ee caalamku aqoonsadeen qadiyada Somaliland ee aqoonsiga. Waa waqtigii nabada la abaalmarin lahaa. In UK ay dhabarka u jeediso dalabkooda sharciga ah ee madaxbanaanida, waa khalad, waa wax aan caadi aheyn inaanan u ololeynin aqbalitaankooda Barwaaqo Sooranka. Sanadihii la soo dhaafay, waxaan taageernay aqbalida dalal ay ka mid yihiin Mozambique oo aan xidhiidh taariikhi ah la lahayn Ingiriiska, laakiin Somaliland, oo hore u ahaan jirtay maxmiyad ayaa hartay qabow. Tani waa inay isbedeshaa". [[File:Somaliland Foreign Minister Hagi Mohamoud with Taiwan President Tsai Ing-wen.jpg|thumb|250px|Wasiirka Arimaha Dibada Somaliland Hagi Mohamoud oo uu weheliyo Madaxweynaha Taiwan Tsai Ing-wen.]] Sannadkii [[2011]], Somaliland iyo gobolka deriska la ah [[Khatumo]] ee Puntland wuxuu mid waliba la galay heshiis is-afgarad oo la xiriira nabadgelyada Jasiiradda Seychelles. Iyadoo la raacayo qaab dhismeedka heshiis hore oo ay kala saxiixdeen Dowladda Federaalka Ku Meel Gaarka ah iyo Seychelles, qoraalka ayaa ah "in dadka la xukumay loo wareejiyo xabsiyada 'Puntland' iyo 'Somaliland'. 1dii Julay [[2020]], Somaliland iyo Taiwan waxay kala saxeexdeen heshiis lagu aasaasayo xafiisyo wakiillo ka shaqeeya si kor loogu qaado iskaashiga labada dal. Wadashaqeynta labada siyaasadood ee ku saabsan waxbarashada, amniga badaha, iyo daawada waxay bilaabatay 2009, shaqaalaha Taiwan waxay soo galeen Somaliland Febraayo 2020 si ay ugu diyaar garoobaan xafiiska wakiilka. ===Doorashooyinka Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Doorashooyinka Somaliland]]'' [[File:Elections in Somaliland.jpg|thumb|250px|Doorashooyinka Somaliland qof iyo cod]] Burburkii dowladdii militariga ee ka talineysay Soomaaliya 1991 AD, hoggaamiyeyaashii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed waxay qaadeen tallaabo ay ku dhawaaqeen gooni u goosadka gobolka woqooyi ee Soomaaliya, oo markaas ku jiray shan gobol oo ka tirsan Soomaaliya inteeda kale, isla sannadkaas. . Intaa wixii ka dambeeyay, Somaliland waxay ku guuleysatay inay gaarto dib u heshiisiin dhab ah oo dhex marta beelaha wada dega gobolka, waxayna ka shaqeysay fidinta amniga, kala dambeynta iyo sharciga, waxayna ku ansixisay dastuurkeedii ugu horreeyay afti laga qaaday 2001. Waxay sidoo kale abaabushay, xilliyo kala duwan, bilaash iyo doorashooyin guuleysta oo ay kujiraan doorashooyinka dowladaha hoose, sharci dejinta iyo madaxweynaha. Waxa wadankan ka dhacay doorashooyin madax banaan oo shacabku si run ah ay u dooranayeen waxa kale oo horay uga dhacay somaliland doorashooyin doorashaddii, uguhoraysay ee kadhacady somaliland waxa ay hayd dheceen sanadii 1997 waxca ku gulaystay madaxwayne [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] doorashada labaad ee kadhacady somalilad waxa ay dhacday sanadii 2003 halka tii sadexaad oo ah in ay jabisay rikoodhkii u yaaly afrika oo ahaaa in laba doorasho oo isku xiga wax kacadani aany wadan afrikaana kadhici iyada oo lagu yaqaanay in haddii doorasho sadexaad loodhaqaaqo uu wadankasta oo afrika kuyaala dagaal sokeeye ka bilaabmi jiray. ayaa wadanka somaliland waxa uu marayaa doorashaddii sadexaad ee si habsamiya uga dhacda doorashadan ugu danbaysay waxa ay djacday sandkii aynu soodhaafanay ee 2010ka waxaana madaxwayne loo doortay mujaaahidka wayn ee axmed maxamed maxamuud [[siilaanyo]] ===Ciidanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ciidanka Qaranka Somaliland]]'' [[File:Women in Somaliland Army.jpg|thumb|250px|Haweenka Ciidanka Somaliland.]] [[File:Somaliland Army 1.jpg|thumb|250px|[[Ciidanka Qaranka Somaliland]]]] '''Ciidamada Somaliland''' (''Ciidanka Qaranka'') Somalilanad waxa ay leedahay ciidan militari oo si habaysan u tababaran kaas oo ah ilaaliyaha koobaad ee ciida somaliland. ciidamada somaliland waxa ay fadhiisimo iyo saldhigyo ku leeyihiin dhamaan wadanka. ciidamada somaliland waxa ay leeyhiin dhamaan qaybaha ciidan ee wadan yeesho. waxaa sharci ahaan loo ogolyahay dadka wixii kawayn 18 ilaa 49 ciidanka [[somaliland]] waxa lagu qiyaasaa ilaa 20.000 oo askari. Ciidamada somaliland waxay ka qaybqaatan ilaalinta ciidooda taaso oo ah arin muqaddas ah. ===Astaanta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Astaanta Qaranka Somaliland]]'' [[File:Emblem of Somaliland.svg|thumb|250px|[[Astaanta Qaranka Somaliland]]]] Astaanta Qaranka [[Somaliland]] waxaa la abaabulay [[Oktoobar]] [[1996]]dii, ayada iyo calankaba. waxa ay kakoobantahay laba kafadood iyo miisaan isleeg, oo muujinaya cadaalda dhextaala shacabka [[somaliland]] iyo gorgor sare u haya miisaanka oo isna tusaale u ah dimuquraadiyada ay somaliland kudhaqanto waxa kale o kamida astaanta qaranka laba gacmood oo issisalaamya. waxaanay tasi tusaale u tahay sinaanta iyo cadaalada iyo dimuquraadiya dhextaala dadka reer somaliland waxa kale oo kamida calaamdaha ay kakoobantahay astaanta qaranka somaliland [[laan]] geed oo muujinaysa nabada ay haystaan shacabku waxa kale oo kamida halka danbe oo ah huruud taas oo muujinaysa dhaqan wanaaga shacabka somaliland waxa kale oo walaiba kamida bisinka oo kaga yaala halka sare oo muujinaya in shacabka somaliland ay yihiin dad islaama. ===Calanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Calanka Somaliland]]'' [[File:Flag of Somaliland.svg|thumb|upright=0.5|left|[[Calanka Somaliland]]]] Calanka Somaliland waxa markii uguhoraysay la isticmaalay calanka [[somaliland]] ee xilagan 14 0ktoba 1996kii waxa uu calanka [[somaliland]] ka koobanyahay sadex khad ama kald oo jiif ah waxa ugu koreeya [[cagaar]] waxa [[cadaan]] oo dhexda ah iyo [[casaan]] oo hoosta ah dehexdana waxaa kaga taala calanka xidig [[madaw]] waxa dhanka sare ee calanka ku taala [[shahaadada]] (لا إله إلا الله, محمد رسول الله) oo far cad kuqoran Heesta calanka somaliland (samo kuwaar) ee hada waxaana loogu dhawaaqaa sidan. {{big|Samoo ku waar samoo ku waar Sareeye calanka sudhan biley dhulkissa Samoo ku waariyo iyo bogaadin sugan Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Kalsooniduu mutaystayee dastuurka Distuurka ku salaan kugu salaanee Midnimo walaalnimo gobonimoo Midnimo walaalnimo gobonimoo Islaamnimo kugu salaanee Samoow saamidiyo samoo ku waar Samoo ku waar saamo ku waar}} ===Maalinta Madaxbanaanida=== ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Women from Somaliland wearing the flag of Somaliland.jpg|thumb|upright=0.5|right|Haweenka Somaliland oo ka qayb galay dabaaldeggii maalinta madaxbanaanida oo ay la socdaan calanka Somaliland.]] Maalinta xoriyada Somaliland waa maalinta ee maamulka Goboleedka la aqoonsan ee u dabaaldagto xoriyada ee aaminsanyihiin in ee ka heleen soomaaliya isla markaasneh ee ka go'een soomaaliya inteeda kale.Xuskii ugu danbeeyay waxee dhacday 18 may 2011. ==Dhaqaalaha== ===Lacagta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dhaqaalaha Somaliland]] iyo [[Dekada Berbera]]'' [[File:Somaliland Beverage Industries Factory.jpg|thumb||upright=0.8|left|[[SBI]] Warshada Coca–Cola Somaliland.]] [[File:New DP World Berbera Container Terminal Port.jpg|thumb|250px|[[Dekada Berbera]] Cusub ee DP World Berbera.]] [[File:Somaliland Shillings.jpg|thumb|right|[[Somaliland shilling|Shilin Somaliland]].]]. [[Somaliland shilling]] waa lacagta laga isticmaalo [[somaliland]] waxa lahirgaliyay daabacaada iyo isticmalka lacagtan, 18 aktobar 1994, waxa ay ka koobantahay lacagta somaliland waraaqo iyo biro kal ah sidan soo 1,5,10,20,100,500, iyo 5000 Sidan lawada socono astaanta qaranku waa shayga kaliyata ee lagu garto dawlad amaba lagu aqoonsado qaran keena, [[somaliland]] waxuu leeyahay astaan iyo lacag u gaar ah taa oo uu kaga duwan yahay bulshada caalamka iyo Gobolka geeska afrikaba, hadaba tan iyo waxii ka adan beeyay sanadkii 1991 somaliland waxay lahayd lacag u gaar ah taasi oo aan gabi hanba wada gaadhin gobolada somaliland oo dhan , iyadoo inta badan ku kooban hargaysa oo ah caasimada somaliland. halka aan lagaba aqoon gobola da kale dalka sida gobolada Bariga ee ay ka mid ka yihiin gobolka togdheer,sanaag iyo sool ,waxaana laga isticmalaa badiba lacago qalaad oo kala duwan ku wasi oo iskugu jira lacagta itopiyanka iyo lacagtii faqashta ee soomaliyadii hore, dhinacakale waxad arkaysaa markaad tagto magaloyinka aan kor ku soo xusay iyo qaar kaleba inaad markaad dhex marayso goobaha lacagaha lagu sarifo anad arkayninba wax lacag shilinka somalialand ah mana jiraan lacago somaliland ah oo ay indha haagu qabanayaan, dhinacakale´shilinka somaliland hadad is tidhaah do suqa wax kaga so iibso ama ba wax kaga soo cun hotelada laga cunteeyo lagama yaabo inaad wax lagaga iibiyo, waxa yaduna nasiib daraa in qaar kamid ah lacagta shilinka somaliland ah guud ahan ba wadanka gudihiisa lagama qaato xataa casimada inana waxba lagaga iibin ibin mayo lacagtaas oo inta badan musha har loo ´siyo ciidamada qaranka marka ay isku dayaan inay ku soo adeegtana aan lagaqadan lacagtaas aan kor ku soo xusayna waxa kamid ah 5ta´shilin 10´ka shilin iyo 20´ka shilin lacagtasi la diidayaana waa lacagtii qaranka hadaba, waxa nasiib Daraa inay somaliland ku faanto inay hormar ka gaadhay dhinacyo badan sida dimuqraadiyada ´ dhaqaalaha´ Tignolajiyada iyo waxbarashada, hadana hormar ay gaadho iska dhaafo ay lacagteedii ayaa weli saaran Geedka Madhaafto === Sahaminta shidaalka === [[File:Oil and Gas exploration activities in Somaliland.jpg|thumb|left|Hawlaha sahaminta shidaalka iyo gaaska ee [[Oodwayne]], gobolka Togdheer.]] Bishii Ogosto 2012, dawladda Somaliland waxay siisay [[Genel Energy]] ruqsad ay shidaal uga baadhi karto dhulkeeda. Natiijooyinka baadhitaanka sagxadda oo la dhammaystiray horraantii 2015 waxay xaqiijiyeen suurtagalnimada waxqabad ee ka jirta SL-10B iyo baloogga SL-13 iyo baloogga Oodweyne oo lagu qiyaasay keyd shidaal oo midkiiba gaarayo 1 bilyan oo foosto. <ref>{{cite web | title = Somaliland | url = http: //www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | access-date = 3 August 2017 | Archive-date = 4 August 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170804013531/http://www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | url-status = dead | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 August 2017 | dead-url = yes }}</ref> Shirkadda Genel Energy ayaa qarka u saaran inay si fiican u qoddo sahaminta SL-10B iyo SL-13 xannibaadda Buur-Dhaab oo 20 kiiloomitir waqooyi-galbeed ka xigta [[Caynabo]] dhammaadka 2018. <ref> {{cite web | title = Ruqsadaha Ciyaaraha ee Mesozoic Rift Play SL10B / 13 & Odewayne | url = http: // www. genelenergy.com/media/1977/genel-energy-onshore-somaliland-opportunity-summary_digital.pdf|publisher=Genel Energy | marin-u-helid = 3 Agoosto 2017 | taariikhda-taariikhda = 4 Janaayo 2017 | archive-url = https: / /web.archive.org/web/20170104062357/http://www.genelenergy.c om / media / 1977 / genel-energy-onshore-somaliland-fursad-summary_digital.pdf | url-status = dead}} </ref> ===Warbaahinta=== Somaliland waxa ay leedahay warbaahin madaxbanaan oo aanay cidi kormerin haba yaraatee war baahintaasi waxa ay isugu jirataaa warbaahinta la akhriyo tan ladaawdo iyo tan la dhagaysto. kuwa ugu waawayn ama ugu caansana waxa kamida, wargayska [[jamhuuriya]] wargayska [[haatuf]], tv ga [[horm kabel tv|horm kabel tv iyo shabakadda wararka caalamiga ah ee xoriyonews.com]] waxa jira warbaahin kale oo aad iyo aad u fara badan oo wadanka ka jira ciidamada qarnka ee somaliland waxa ay u kalabaxaan sida aan horeba usoo sheegnay qaybaha ciidan ee uu wadan yeesho * [[Berbera oil]] * [[SomCable]] * [[Dahabshiil]] * [[Golistelecom]] * [[Petrosoma]] Dawlada Ethiopia ayaa la filaayaa inay bisha tobnaad aad aqoonsato somaliland sida lagu baahiayay boga internetka ee ay dawaldu maamusho. '''Isgaadhsiinta Somaliland''' Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] oo si rasmiya ugu Dhawaaqay inay Isu- Fureen Adeegyadoodii Taleefoonada iyo Madaxweyne Ku-xigeenka oo ka qayb galay Xafladii lagu Daah-furay. Munaasibada lagu Daahfurayay Isku-xidhka Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] ayaa lagu qabtay Hoteelka [[Maansoor]] ee Magaalada [[Hargeysa]]. Xafladan oo lagaga dhawaaqay isku-xidhka shan Shirkadood oo ka mid ah Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland oo kala ah [[Somtel]], [[Nation Link]], [[Telcom]], [[Soltelco]], [[African Online]]., waxa ka qayb galay Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan Saylici, Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Axmed Xaashi Oday, Wasiirka Diinta iyo awqaafta Sh. Khaliil C/laahi, Maareeyaha Hawlaha shaqada ee Shirkadda Somtel Cali Saalax Cabdi, Mahdi Daahir Jaamac oo ah Maareeye ku-xigeenka Shirkadda Nation-link, Madax Shirkada Telcom Aadan C/laahi, Mareeyaha Shirkada Soltelco Mukhtaar Osman iyo Marti sharaf kale. Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan C/lahi Ismaaciil oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa soo dhaweeyay isku xidhka shirkadahan isgaadhsiinta oo wax badan ka tari doona dhibaatooyinkii Bulshada ka haysatay dhinaca Isgaadhsiinta, gaar ahaan wada hadal la’aanta dadka isticmaalada adeegyada kala duwan ee Shirkadaha Isgaadhsiinta. Waxaanu yidhi “Runtii waxa maanta Farxad ii ah inaan ka soo qayb galo, isku xidhkii shirkadaha Isgaadhsiinta oo runtii baahi weyn loo qabay inaynu ku wada xidhiidhno, iyadoo laga maarmayo sadexdii Telefoon iyo afartii Telefoion ee markii hore la sitay, arintan oo runtii ka mid ahayd balanqaadyadii Xisbiga Kulmiye ee in adeegyada Bulshada la mideeyo”. Mr. Saylici isagoo hadalkiisa sii wata waxa uu sheegay “Maanta waxaan ku faraxsanahay in talaabada koowaad ee la qaaday inteedii badnaydna Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiintu halkan ka sheegay , shirkadaha laftoodiina ay ka marag kaceen, muhiimada aynu u soconaana waxay tahay inaynu shacbigeena u wada adeegno oo aynu ka saarno qoqobkii ku kala jiray ama kala xidhnaantii ku kala jirtay ,maadaama oo suuqeenu yahay suuq mid xor ah, waxaan qabaa inaanu dawladu mar walba ka madhnayn shirkadaha isgaadhsiinta oo waxa loo sameeyaa Cashuur dhaaf”. Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Somaliland Axmed Xaashi Oday oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa sheegay sheegay in Wasaarada Boosaha iyo isgaadhsiintu si isku mid ah u maamuli doonto iska Xidhka Shirdahan adeegyadooda Xidhiidhka laysku furay, isagoo hoosta ka xarriiqay inay si caadalad iyo sinaan ah ay u ilaalin doonaan dhamaan shirkadahan xuquuqdooda Ganacsi iyo sirta Adeegyadooda. Guddoomiyaha Guddidii ka soo shaqaysay isku xidhka shirkadahan Isgaadhsiinta ee mideeyay Adeegyadooda Isgaadhsiinta Mr: Jaamac X. Maxamed Cigaal ayaa isna munaasibadaasi ka sheegay qaabka ay dadku ugu wada Xidhiidhayaan shanta shirkadood ee laysku xidhay, waxaanu halkaasi ku soo. ==Bulshada== ===Maalmaha la Xuso=== *1- [[26]] [[Juun]] oo ah maalinta ay ka qadatay xornimada gumaysigii [[Ingiriis]]ka. *2- [[18. May maalinta xoriyada somaliland]] oo ku beegan 18.May.1991 kii maalintii shirweynihi shacabka reer somaliland gua'an sadiin guuni isotaga jumhuriyada somaliland ee ka dhacay Magaalada Burco. *3- Labada Ciidood ee Islaamka *4- Maalmaha Caalamiga ah sida maalinta shaqaalaha, [[AIDS|Aydhiska]], iwm. ===Luqadaha=== '''Luqadaha Somaliland''' Somaliland waxa lagaga hadlaa luqada somaliga oo boqolkiiba boqol ay kuhadalaan dadka kudhaqan somaliland waliba lahjada afsoomaaliga ugu nadiifsan amaba ugu dhaw marka laeego luqada somaliga ee qadiimka ah dadka kudhaqan somaliland lahjada afsomaliga ee ay kuhadlaan waxa ay shabahdaa ta wararka lagusiidaayo amaba saxaafada loo adeegsado. waxa kale oo somaliland lagaga hadlaa [[Carabi]]ga iyo [[Ingiriis]]iga oo ah laba luqadood oo iyana wadanka si rasmi ah looga isticmaalo, qodobka lixaad ee wadanka uyaala waxa kuqoran in somaliga carabiga iyo ingriisugu ay yihiin sadaxda luqadood ee wadanka sirasmi ah looga isticmaali karo ==Waxbarashada== ::''Sidoo kale fiiri [[:Category:Jaamacadaha Somaliland|Jaamacadaha Somaliland]]'' * [[Jaamacada Hargaysa]] * [[Jaamacadda Camuud]] * jaamacada admas * [[Jaamacad Burco]] * [[Jaamcada Golis]] * [[Jaamacada Timocade]] * [[New Generation University Hargeisa, Somaliland|Jaamacada New Generation]] * [[Jaamacadda Culuunta badda iyo Kaluumaysiga (BERBERA MARITIME AND FISHERIES ACADEMY)]] ==Warbixin Kale== ===Goobaha Dalxiiska=== Dalka Somaliland wuxu leeyahay deegaan ballaadhan oo dhul badhka uu ku fadhiyo lagu qiyaaso 136200KM2 iyo bad leh xeeb dhererkoodu dhanyahay 850Km2 laga bilaabo Lawyacaddo dhinaca galbeed illaa Ceelaayo dhinaca bari. Somaliland waa qaran ka nasiib badan qoomiyado badan oo caalamka ah marka laga eego cimillada iyo hawada meel dhexadka ah xilli kasta, dhulka fidsan iyo deegaanka kala nooc nooca ah. Goobaha aad loo dalxiiso ee Somaliland waxa ka mid ah daljirka dahsoon ee Hargeysa ku yaalla, dhammaan magaalooyinka qadiimiga ah ee dalka sida Berbera, xaruntii daraawiishta talex, Zeilac, Bullaxaar, Maydh & Xiis, Laas-qoray, jasiiradaha Sacaadadiin iyo ceebood, buurta Daallo, buurta Gacan-libaax (Waxa waliba lagu sameeyay dhisme iyo dayactir buurta dusheeda( buurta Saw, Laasgeel (Goob aasaar qadiimi ah oo sannad dhawaa khubaro faransiis ahi ka heleen degmada hore loo odhan jiray Dacar-budhuq, haddana loogu magac daray Laasgeel) ɖɦaɦaʀ ɖɦʊʟҡɨɨ զʊʀʊxɖa ɖaʀɨstɨɨ զʊʀxօօռaʏɖ ɖɦaɦaʀ ċʀɛɛռʟaռɖ iyo goobo kale oo aan xusi doonno. Waxannu ugu bushaaranaynaa soo booqdayaasha bartan inaanu boggan idiin ku soo gudbin doonno xogo iyo macluumaad faahfaahsan oo la xidhiidha dhammaan goobaha taariikhiga ah ee la dalxiiso Somaliland, xaqiiqooyin ku xeeran iyo is bedello ku yimi goobo ka mid ah. Guud ahaan, gobolkasta Somaliland waxa ka jira goobo caana ah, taariikhi ah ama lagu tilmaami karo fursadaha iyo/ama khayraadka qaaliga ah ee dalku leeyahay dhinaca dalxiiska iyo taariikhda. Laasgeel waa goob leh godod hoose oo leh xaradh iyo astaamo qadiimiga ah oo lagu qiyaasay inay noqon karayaan aasaarta taariikhiga ah ee ugu da’da weyn geeska ama qaarada Afrikaba guud ahaan marka loo eego sawirrada farshaxanka iyo astaamaha muujinaya quruumo qarniyaal badan ka hor dhulka ku noolaa. Aasaartan qadiimiga ah waxa goobtan ku ogaaday khubaro faransiis sannadkii 2002, illaa immikana waxay ka midtahay goobaha taariikhiga ah ee aad loo dalxiiso, isla markana ay Wasaaradda Dalxiiska iyo Dawladda xaqiijiyaan nabadgelyada iyo ilaalinta aasaartan iyadoo si taxadir leh loogu oggolaado dalxiisayaashaa gaarka ah.Goobta Laasgeel waxa 6km woqooyi looga weecdaa tuulada Dhubato ee Degmada Laasgeel ee hore loo odhan jiray Dacar-budhug, immikana loogu magac daray Laasgeel oo 55KM bari ka xigta Hargeysa, kuna taalla wadada halbawlaha ah ee Hargeisa-Berbera. ===Ciyaaraha=== Ciyaaraha Somaliland Tartanka ciyaaraha [[somaliland]] oo ah mid sanadkiiba mar laqabto ayaa sanadkan ahaa mid xiiso leh,waxa sanadkan kamid ahaa ciyaaraha lagusoo bandhigay sida ciyaaraha orodada [[Kubada cagta]] [[Kubada Kolayga]] iyo waliba qaarkale oo badan.waxa sanadkan ciyaaraha 2011 ciyaaraha somaliland lagu qabtay magaalo madaxda gobolka [[Togdheer]] ee magaalda [[Burco]] gaar ahaan garoonka ciyaaraha ee caanka ah ee looyaqaano [[Alamsay]]. * [[Awdal]] * [[Hawd]] * [[Gabiley]] * [[Togdheer]] * [[Saaxil]] * [[Maroodi Jeex]] * [[sool]] * [[sanaag]] Kahor intii aan lasoo gaadhin ciyaaraha kama danbaysta ah waxa lasoomaray isreebreeb ay ka qaybqaateen dhamaan gobalada [[Somaliland]] waxaana iskusoo hadhay sideedan Gobol oo soo bandhigay ciyaaro aad iyo aad u xiiso lahaa waxaa ay ahyd markii ugu horaysay ee ciyaaraha somaliland sitoosa caalamkka looga daawado waxa siidaynta ciyaarta hawada dadaka usoo marinayaay warbaahinta qaranka iyo tan madaxa banaan waxaana laga daawanayay daafaha caalmaka. ==Muuqaalo== <gallery> File:Berbera Port2.jpg| File:EgalInternationalAirport.jpg| File:Almadow Overview.JPG|Buurta [[Cal Madow]] File:Somaliland (6936778013) (2).jpg|Xeebta [[Berbera]] </gallery> ==Sido kale fiiri== * [[Soomaali luqadda dhegoolaha]] * [[Genel Energy]] * [[Oodwayne Beeraha Salidka]] * [[IGAD]] * [[Somalia]] * [[Dhaqalaha Somalia]] * [[Diinta Soomaalida]] == Xigasho == * [http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200304/cmhansrd/vo040204/halltext/40204h03.htm United Kingdom parliamentary debate on recognition of Somaliland] * [http://www.awdalnews.com/ Awdadl News] * [http://www.horyaal.net/index.asp Radio Horyaal] {{Wayback|url=http://www.horyaal.net/index.asp |date=20121102031350 }} * [http://www.halganews.com/ Halgan news] {{Wayback|url=http://www.halganews.com/ |date=20101029081920 }} * [http://www.caynabanews.com/ Hadhwanaag New] {{Wayback|url=http://www.caynabanews.com/ |date=20140327103426 }} * [http://www.qarannews.com/pn/ Qaran News] {{Wayback|url=http://www.qarannews.com/pn/ |date=20061004150422 }} * [http://dillapress.com Dilla Press] {{Wayback|url=http://dillapress.com/ |date=20201024054735 }} * [http://www.jamhuuriya.info/index.php Jamhuuriya Newspaper] {{Wayback|url=http://www.jamhuuriya.info/index.php |date=20110419200647 }} * [http://www.abaarsotech.org/ Abaarso Tech University] *[https://somaliland.com/ Somaliland News] *[https://ToosNews.com ToosNews] {{Wayback|url=https://toosnews.com/ |date=20220201065019 }} ==Tixraac== {{reflist|2}} {{Maqaalo Somaliland |state=expanded}} {{Dalalka Afrika |state=expanded}} [[Category:Somaliland|*]] d6gg0o1s4g2aj43bq8955zzjpcwldxa 297797 297796 2026-05-24T10:38:56Z Muuse8 36079 /* Muuqaalo */ 297797 wikitext text/x-wiki {{Qoraal dheer}} {{Infobox country |latd=9 |latm=33 |latNS=N |longd=44 |longm=03 |longEW=E |leader_name2 = Maxamed Cali Aw Cabdi |leader_name3 = Yaasiin Maxamed xiir faratoon |conventional_long_name = Jamhuuriyadda Soomaaliland</br>جَمْهورِيَدْدَ سومالِلَنْدْ |native_name = {{smaller|{{native name|en|Republic of Somaliland}}<ref>Name used in [http://www.somalilandlaw.com/Somaliland_Constitution/body_somaliland_constitution.htm#Heading The Constitution of the Republic of Somaliland] and in [http://www.somalilandlaw.com/Faafinta_Rasmiga_JSL_S1_Cad_1aad_2012.pdf Somaliland Official Gazette]</ref><br />{{native name|ar|{{lower|0.1em|<big>جمهورية صوماليلاند</big>}}|italic=no}}</big><br />{{smaller|''{{transl|ar|Jumhūrīyat Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''}}}}<br/><ref>Susan M. Hassig, Zawiah Abdul Latif, ''Somalia'', (Marshall Cavendish: 2007), p.10.</ref> |image_flag = Flag of Somaliland.svg |image_coat = Emblem of Somaliland.svg |common_name = Somaliland |symbol_type = National emblem |national_motto = <br />{{native phrase|ar|{{lower|0.1em|[[Shahaadah|<big>لا إله إلا الله محمد رسول الله</big>]]}}|italics=off|nolink=on}}<br />''Lā ilāhā illā-llāhu; muhammadun rasūlu-llāhi''<br />{{small|"[[Shahadah|Ilaah ma jiro Alle mooye; Muxammed waa rasuulka Alle]]"}} |national_anthem = <br />{{lang|so|''[[Samo ku waar]]''}}<br />{{small|''Long life with peace''}}<br /><center> {{center|[[File:Samo ku waar - Anthem of Somaliland (Instrumental).ogg]]}} |image_map = Somaliland (orthographic projection).svg |capital = [[Hargeysa]] |largest_city = [[Hargeysa]] |Portka = [[Berbera]] |official_languages = [[Af Soomaali]] |demonym = Somalilander |government_type = Madaxweynenimo leh [[Dastuurka Somaliland|Dastuur Jamhuuriya]] |leader_title1 = [[Madaxweyne]] |leader_name1 = {{nowrap|[[Abdirahman Mohamed Abdulahi Cirro]]}} |leader_title2 = [[madaxwayne kuxigeen]] |leader_title3 = Gudoomiyaha Golaha Wakiilada |legislature = Baarlamaanka Somaliland |upper_house = Golaha Guurtida Somaliland|Golaha Guurtida |lower_house = Golaha Wakiilada Somaliland|Golaha Wakiilada |established_event1 = Ku dhawaaqdey |sovereignty_type = Dowlada |sovereignty_note = iyo Awooda |established_event2 = Aqoonsiga |established_date1 = May 18, 1991 |established_date2 = Dal aan la aqoonsanayn<ref>{{Cite web |ciwaan=Issue 270, 28 March 2016 |url=http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |access-date=26 July 2016 |archive-date=21 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321062435/http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |dead-url=yes }}</ref> |area_km2 = 137600 |area_sq_mi = 53100<ref>[http://somalilandgov.com/somaliland-geography/ Somaliland Geography, 28 March 2016]</ref> |percent_water = |population_estimate = 6,200,000<ref>REPORTER, I. (2012, September 18). As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub? Retrieved December 26, 2015, from http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582">[http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582 As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub?, International Business Times, 2013]</ref> |population_census = |population_estimate_year = 2024 |population_estimate_rank = |population_census_year = |population_density_km2 = 25 |population_density_rank = |population_density_sq_mi = 66 |GDP_PPP = $3.782 Billion<ref>World Bank. ''[http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2015/01/29/new-world-bank-gdp-and-poerty-estimates-for-somaliland New World Bank GDP and Poverty Estimates for Somaliland]{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' January 29, 2015. Accessed February 14, 2015.</ref> |GDP_PPP_year = 2022 |GDP = 3.2 Billion Dollars |GDP_PPP_per_capita = $852 |GDP_PPP_per_capita_rank = |HDI = |HDI_year = |HDI_rank = |currency = [[Somaliland shilling]] |currency_code = SSH |time_zone = [[East Africa Time|EAT]] |utc_offset = +3 |utc_offset_DST = +3 |time_zone_DST = not observed |date_format = d/m/yy (AD|Anno Domini) |drives_on = right |calling_code = [[+252]] {{small|(Somalia)}} |iso3166code = |cctld = |footnote_a = Qiimeynta aheyn sida Somaliland waa [aqoonsi diblomaasiyadeed [|<nowiki> Somaliland State]].</nowiki> |footnote_b =Jamhuuriyadda Somaliland |area_magnitude = 1 E11 |HDI_category = }} '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland''; [[Af Carabi]]: صوماليلاند , {{lang|ar|أرض الصومال|rtl=yes}} ''{{transl|ar|Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''), si rasmi ah '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland'', [[Af Carabi]]: صوماليلاند wuxuu xad la leedahay [[Jabuuti]], [[Itoobiya]] iyo maamulka [[Waqooyi Bari|Puntland]] [[Soomaaliya]]. Somaliland waxey kamid tahay dhulkii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|Maxmiyada Ingiriis ee Somaliland ]] ee [[Ingiriis]] ku maamuli jiray . Waxay xornimadda ka qaatay Ingiriiska [[Juun]] [[26]] [[1960]]. 1 July 1960 kii waxay la midowday koonfurta Soomaaliya oo [[Talyaani|Talyaanigu]] guumeysan jiray.[[Magaalo|magaalada]] caasimada u ahi waa [[Hargaysa]]. [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] oo ahaan jirey Gudoomiyihii Ururkii Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed [[SNM]], ayaa noqday madaxweynahii ugu horeeyay ee Somaliland. Waxaa ku xigey [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] noqdey Madaxweynihii Labaad ee Somaliland, waxaana ka danbeeyay [[Daahir Rayaale Kaahin]]. Kahina waxa ku xigay [[Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo)]]. Waxa ku xigay [[Muuse Biixi Cabdi]]. Waxa imika ah Madaxweynaha JSL Mudane Abdirahman Mohamed Abdulahi cirro Somaliland waxaa ka jira saddex xisbi siyaasadeed oo kala ah [[Kulmiye]], [[Wadani]] iyo KAAH. ==Taariikhda== ::''Sidoo kale eeg: [[Taariikhda Somaliland]]'' Somaliland waa magac aad cusub marka la eego taariikhda uu maamulkan leeyahay somaliland waxaa horay loogu magacaabi jiray dhulkii uduga iyo cadarka iyo bukhuurka ama uduga waa sida ay u yaqaaneen masaaridii horee. halka giriigii hore ay u yaqaaneen dhulkii berbera waa halka uu kasoo jeedo magaca [[berbera]] xiligii muslimka amaba qarniyadii uu muslimku soo gaadhay somaliland waxa looyaqaanay dhulkii [[saylac]] ugu danbayntii xiligan aan joogno waxa lagu magacaabaa Somaliland. ===Wakhtiyadii Hore=== ::''Sidoo kale eeg: [[Laas Geel]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Dhambalin]] iyo [[Dhaymoole]]'' [[File:Laas Geel single cow.jpg|thumb|250px|Farshaxanka dhagaxa weyn ee loo yaqaan 'Neolithic rock art' ee dhismaha [[Laas Geel]] oo muujinaya sac geeso dheer leh.]] Taariikhdii bilawga ahayd ee casri jaahiligii Somaliland waxay ku taal geeska Afrika, dhinaca Waqooyi galbeed waxa ka xigay deris la tahay dalka Jamhuuriyada Jabouti, galbeedna waxaa ka xiga Ethiopia, barina waxaa ka xiga somalia. Tirada dadka Somalilad waxaa lagu qiyaasaa 6,2 malyan. Baaxadda dhulka ay ku fadhido Somaliland waa 139,000 km½ Somaliland waxaa dhinaca waqooyiga ka xiga [[badda cas]] oo ku fadhida xeeb dhererkodu yahay 908 km½. Somaliland oo leh taariikh aad u balaadhan dadkuna aanu wada aqoon. Waxay kamid tahay meelihii ugu horeeyay ee ay ka hana qaaday ilbaxnimada adduunku. Dadka taariikhda ku xeel-dheeri waxay sheegeen in farraaciintii hore asalkoodu Somali kasoo jeedaan. Deganaana jireen dhulka xeebaha badda cas, taasoo markii danbana ay xidhiidh qoto dheer la lahaayeen Somaliland. Waxaana xaddaaradda Somaliland ku simantahay ilaa 7000 sanadood ciise hortii. ===Wakhtigii Diinta Islaamka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadi Ifat]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadii Cadal]]'' [[File:YagbeaSionBattlingAdaSultan.JPG|thumb|250px|Suldaanka reer Adal (midig) iyo ciidankiisa oo la dagaallamaya King Yagbea-Sion iyo raggiisa. Laga soo bilaabo Le livre des Merveilles, qarnigii 15aad.]] [[File:Zayla.jpg|thumb|250px|Burburka [[Saldanadii Cadal]] ee Saylac, Awdal.]] Markii diintu soo degtay qarnigii 7aad, geeska Afrika waxay noqotay meel aad u muhiima markii uu muslimay boqorkii Xabashida ee Nataashi. Waxaana xeebaha Somaliland ahaayeen meel istiraaji ah oo asxaabtii usoo xijrootay. Qarnigii 13naad waxaa culimadii carbeed ee dalka timid kadhiseen saldanad la odhan jiray Bebad oo ay xukumi jirtay boqortooyadii Walaashma. Waana markii koowaad inta taariikhda lagu hayo qabaa'ilkii Somalidu yeeshaan maamul dhexe. Somaliland waxaa ay kamid tahay bariga Afrika marka laga yimaado [[Itoobiya]] dalkii ugu horreyey ee ay ka hanaqaaday maamul dawladeed, inkastoo aan runta laga sheegin taariikhda dhab ah ee Somaliland haddana waxaan muran ku jirin in Somaliland qarnigii 15naad ay lahayd dawlad dunida laga ictiraafsanyahay gaar ahaana markii uu hoggaanka qabtay Immam Ahmed Qasali (Guray). Maamulkaas oo markii danbe la magac baxday dawladii Awdal. Xukumina jirtay inta u dhaxaysa xeebaha badda cas ilaa Herer. ===Saldanadihii hore ee casriga ahaa=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanada Isaaq|Saldanadii Isaaq]] iyo [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]]'' [[File:Sultan Nur Map.png|thumb|250px|Khariidadda Jarmalka qarnigii 19-aad oo muujinaya [[Nuur Axmed Amaan|Suldaan Nuur]] Degaanka badhtamaha Somaliland]] [[File:Flag of British Somaliland (1952–1960).svg|250px|thumb|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|British Somaliland]].]] Horraantii xilligii casriga ahaa, dowladihii kala dambeeyay ee Saldanadii Adal iyo Ajuran Sultanate waxay bilaabeen inay ka hanaqaadaan Soomaaliya. Kuwaas waxaa ka mid ahaa Isaaqa Saldanada iyo Habr Yunis Sultanate. Hawl-galkii ugu horreeyay ee dhexmara Soomaalida gobolka iyo Ingriiska wuxuu ahaa 1827 "Maqaallo Saaxiibtinimo iyo Ganacsi oo u dhexeeya Qabiilka Habar Awal iyo England. Tan waxaa xigay heshiis Ingiriis ah oo lala galay Badhasaabkii Saylac 1840. Ka dib hawlgal ayaa la bilaabay inta u dhaxaysa Ingiriiskii iyo odayaashii Habar Garxajis iyo Habar Toljaala ee reeraha Isaaqa 1855, sanad ka dib ayaa la soo gabagabeeyey "Qodobadii Nabadda iyo Saaxiibtinimada" ee u dhexeeyey Shirkadda Habar Awal iyo East India Company. kuna dhammaaday heshiisyadii rasmiga ahaa ee Ingiriisku la saxeexday wixii hadda ka dambeeya qabiilooyinkii 'British Somaliland', oo dhacay intii u dhexeysay 1884 iyo 1886 (heshiisyada waxaa lala saxeexday Habar Awal, Gadabursi, Habar Toljaala, Habar Garxajis, Esa, iyo beelaha Warsangali), kan waxay gogol xaar u ahayd Ingriisku inuu ka sameeyo maxmiyad goboleed loogu magac daray British Somaliland, Ingriiskuna wuxuu gaashaan u ahaa maxakamadda Cadan waxayna u maamushay sidii qayb ka mid ah Bri tish India ilaa 1898. British Somaliland ka dibna waxaa maamulayay Xafiiska Arimaha Dibada ilaa 1905, ka dibna Xafiiska Gumeysiga ===Maxmiyaddii British Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ololaha Somaliland]] iyo [[Ololaha Somaliland (1920)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Duulaankii Talyaanigu ku qaaday British Somaliland]]'' [[File:Corriere Della Sera - 17 agosto 1940 - Offensiva in Africa - titolo.JPG|thumb|250px|Wargeyska Corriere della Sera ee ka soo baxa dalka [[Talyaaniga]] oo ka hadlaya bilowgii weerarkii British Somaliland.]] [[File:The National Archives UK - CO 1069-8-37.jpg|thumb|250px|right|Duqeyn diyaaradeed oo lagu garaacay qalcado Dowladii [[Darawiish|Deraviish]] ah [[Taleex]]..]] [[File:Independence Day State of Somaliland.png|thumb|upright=0.8|right|Heshiisyada iyo isweydaarsiga Waraaqaha ee u dhexeeya Dawladda Boqortooyada Ingiriiska iyo Dawladda Somaliland oo ku lammaan Xoriyadda Somaliland.]] [[File:The Somaliland Protectorate Constitutional Conference, London.png|thumb|250px|Shirweynihii dastuurka maxmiyadda [[British Somaliland]], London, May 1960 kaas oo lagu go’aamiyey in 26 Juun ay noqoto maalinta Xorriyadda, sidaasna lagu saxeexay 12 May 1960. Waftiga Somaliland ka socday :- 1.Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal,2.Axmed Xaaji Ducaale, 3.Cali Garaad Jaamac iyo 4.Xaaji Ibraahim Nuur.Laga soo bilaabo Xafiiska Gumeysiga: Ian Macleod, D. B. Hall, H. C. F. Wilks (Xoghaye).]] Ololaha Somaliland, oo sidoo kale loogu magac daray Dagaalkii Dervish, wuxuu ahaa safarado milateri oo isdaba joog ah oo ka dhacay intii u dhaxeysay 1900 ilaa 1920 dhulka Khatumo ama dooxada Nugaal, oo ay iskaga hor yimaadeen Boqortooyadii Diiriye Guure iyo Amiirkiisa ee ahaa Sayid Mohammed Abdullah Hassan (oo ururkooda lagu naanaysi jiray "Dervishes" ) ka dhan ah Ingiriiska. Ingiriiska waxaa ka caawiyey weeraradoodii Xabashi iyo Talyaani. Intii lagu jiray Dagaalkii Koowaad ee Adduunka ([[1914]]–[[1918]]), Xasan wuxuu sidoo kale gargaar ka helay Ottomans, Jarmal iyo, in muddo ah, oo uu ka helay Imbaraadoor Iyasu V-kii Itoobiya. Colaadda ayaa dhammaatay markii Ingriiska uu si milatari u duqeeyey magaalo-madaxda Dervish-ka ee Taleex bishii Febraayo 1920-kii. Safarkii Shanaad ee ololihii Somaliland ee [[1920]]-kii wuxuu ahaa safarkii ugu dambeeyay ee Ingiriisku kaga soo horjeedo xoogaggii Dervish-ka ee Maxammed Cabdillaahi Xasan (oo had iyo goor Ingiriisku ugu yeedho "Mad Mullah" sharaf dhac), hoggaamiyaha diinta ee Ciid-Nugaal. In kasta oo dagaalkii ugu badnaa dhacay bishii Jannaayo ee sannadka, haddana ciidammada Ingiriisku waxay bilaabeen u diyaar garowga weerarkan horraantii Noofambar [[1919]]. Ciidammada Ingiriisku waxay ka koobnaayeen xubno ka tirsan Royal Air Force iyo Somaliland Camel Corps. Dagaal seddex usbuuc ah kadib, Dervishes-kii Xasan waa la jabiyay, taasoo keentay wax ku ool ah iska caabintii 20-ka sano ahayd. Qabsashadii Talyaanigu ee British Somaliland waxay ahayd olole milatari oo ka dhacay Bariga Afrika, kaas oo dhacay bishii Ogos 1940kii kaas oo dhex maray xoogaggii Talyaaniga iyo kuwii dhawr waddan oo Ingiriis iyo Barwaaqo-sooran ah. Socdaalkii Talyaanigu wuxuu qayb ka ahaa Ololihii Bariga Afrika. ===Dawladii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladii Somaliland (1960)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland 1960]]'' [[File:Somaliland_Flying_for_the_first_time_The_White_and_Blue_Somali_Flag_at_the_Independence_Celebrations_on_26_June_1960.jpg|thumb|250px|Somaliland oo markii ugu horeysay: Calanka Soomaaliya la taagay ee aha Caddaan iyo Buluugga ah ee Dabaal - degyadii [[Maalinta Madaxbanaanida (Maamulka Somaliland)|Xorriyadda]] ee 26-kii Juun 1960 Ra'iisul-wasaaraha [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawlad-goboleedka Somaliland]] iyo [[Madaxwaynaha Somaliland|madaxweynihii labaad ee Somaliland]] [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal ayaa]] salaamay calanka.]] Bishii Meey 1960kii, dawladda Ingiriisku waxay sheegtay inay diyaar u tahay inay madax-bannaani siiso maxmiyaddii xilligaa ee British Somaliland, iyada oo ujeedkeedu ahaa in dhulku la midoobo maamulkii Talyaanigu xukumi jiray ee Somaliland ee hoos-tagi jiray Maamulkii Talyaaniga (Talyaanigii hore ee Somaliland) . Golaha Sharci Dejinta ee British Somaliland wuxuu qaraar ka soo saaray bishii Abriil 1960 oo ay ku codsanayeen madaxbannaanida iyo la midowga dhulka la aaminay ee Somaliland, kaas oo qorshuhu ahaa in ay madax-bannaanideeda hesho 1-dii Julaay ee sanadkaas. Golayaasha sharci dejinta ee labada deegaan ayaa isku raacay soo jeedintan ka dib shir wadajir ah oo ay ku yeesheen magaalada Muqdisho. 26-kii Juun 1960, Maxmiyaddii hore ee British Somaliland waxay muddo kooban qaadatay madax-bannaanida iyada oo ah Dawladdii Somaliland, iyada oo Territori-ka Somaliland la raacay shan maalmood ka dib. Intii lagu jiray muddadii koobnayd ee ay la soo noqotay madax-bannaanida, Qaranka Somaliland wuxuu ka kasbaday ictiraaf shan iyo soddon iyo shan dal oo madax-bannaan. Maalintii ku xigtay, 27kii Juun 1960kii, Golaha Sharci Dejinta ee dhowaan la qabtay waxay ansixiyeen sharci si rasmi ah ugu oggolaanaya midowga Qaranka Somaliland iyo Gobollada Amaanada ee Somaliland 1dii Luulyo 1960 ===Xoriyadii 1960 iyo wixii kadanbeeyay=== ::''Sidoo kale eeg: [[Jamhuuriyadda Soomaaliyeed]] iyo [[Soomaaliweyn]]'' Dawlada Ethiopia ayaa waxay qorshaynaysaa sidii ay u aqoon san lahayd somalailand. Bishii febraayo 1960kii ayaa wafdi uu hoggaaminaayo Alle ha u naxariistee [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] u anbaxaxeen dalka Ingiriiska, waxaana heshiis ay la soo galeen dawladdii ingiriiska in Somaliland xornimo buuxda lasiiyo. 26 Juun 1960kii bay markii maxmiyadii ingriiska ee Somaliland "British Somaliland protectorate" xornimadeeda ka qaateen dawladii Ingiriiska,sida aan la socono intii ka horraysay 01 Luulyo 1960kii Somaliland waxay ahayd dawlad gooniya (independent state). waxayna noqdeen dawlad madax bannaan oo la aqoonsan yahay ilaa 01 Luulyo 1960kii. Isla maalintaas Waxay ku beegnayd maalintii Koonfurta Soomaaliya (Italian somaliland) in ay ka baxaan nidaamka (Trusteeship) (Nidaamka Wakiilnimada Caalamiga ah) "Koonfurta Soomaaliya: Waxay ahayd Trust Territory oo Talyaanigu maamulayay (1950–60) iyadoo hoos imanaysa Qaramada Midoobay" Luulyo 1960: Soomaaliya (Koonfur) waxay ka baxday Trusteeship oo ay noqotay dal madaxbannaan. Isla maalintaas 1 Luulyo 1960 kii ayuu dhacay midowgii labada dal ee Somaliland iyo Somalia inkastoo midawgaas mad madaw badani ku jiro. Dad badanina waxay aaminsanyihiin in midowgaasi ahayn mid sharciya. Waxaana Aragtidiisi sii xoogaysatay markii qorayaal ajaanib ahi sameeyeen daraasado arinta cadaynaya. Sida "Professor Mario G. Losano (Mario Giovanni Losano)" Bishii Luulyo1961kii waxaa dadka reer Somaliland gaashaanka ku dhufteen oo cod aqliyad ah ku diideen distoorkii qeexayey ee lagu sharciyeynaayey israaca labada dal ee Somaliya iyo Somaliland. Laakiin nasiib darro dawladdii markaas jirtay oo reer Koonfureedka ahayd waxay diideen inay aqoonsadaan maxsuulkii doorashadaas sababtoo maslaxad baan ugu jirin arrintan. Bishii december 1961 waxaa madaxdii ciidamada qalabka sida ee Somaliya isku dayeen inay dhigaan inqilaabkii dhicisoobay. Inqilaabkaasna waxay doonayeen inay kula soo noqdaan madaxbannaanidii luntay. 1967kii waxaa dalka ka noqday raysal wasaare Mohamed X.Ibrahim Cigaal. Halka uu madaxweynaha ka noqday Cabdirashid Cali sharmake. 15 Oktober 1969kii waxaa magaalada laascaanood lagu dilay madaxweynihii Jamhuuriyadda Somalida ee Cabdirashid Cali Sharmaake. === 1961 kacdoon ka reer Somaliland === ::''Sidoo kale eeg: [[1961 kacdoon ka dhacay Soomaaliya]]'' Kacdoonkii 1961 ee Soomaaliya wuxuu ahaa kacdoon aan guuleysan oo isku day afgambi ah oo ka dhacay waqooyiga Soomaaliya imikana ah Somaliland kaasoo dhacay bishii Diseembar [[1961]]. === Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay === Waxaana midnimadii 60kii guul darro ku dhamaatay markii 21 Oktober [[1969]]kii uu dalka ka dhacay inqilaab aan dhiig ku daadan ee ay dhigeen ciimada qalabka sidaa, waxaana talada la wareegay ciidamada oo uu hoggaaminaayo mujrimkii Gen. Mohamed Siyaad Barre. 10 januari 1970kii waxaa kelidii taliyihii Siyaad Barre sameeyey maxkamadii badbaada oo xukumi jirtay xukunka dilka si looga takhaluso dadka aan taageersanayn madaxweynaha. 21 Oktober 1970kii wuxuu Siyaad Barre ku dhawaaqay in Somaliya qaadatay nidaamka hantiwadaaga cilmiga ku dhisan. Taasoo rabay inuu ugu bedelo inqilaabkii hab ku salaysan dhaqaaq siyaasadeed oo ku salaysan aydhiyooliyadda hantiwadaaga. Waxaana loo ololeeyey wixii loogu magacdaray kacaankii hantiwadaaga Somaliyeed. Xagaagii 1972kii waxaa la sameeyey ciimadii guulwadayaasha oo ujeedadoodu ahayd inay cabudhiyaan oo xabsiga u taxaabaan dadka shacbiga ee lagu tuxmo inay kacaan diid yihiin. July 1972kii waxaa la dilay labadii Jenaraal ee Salaad Gabayle, iyo Mohamed aynaanshe oo ka tirsanaa saraakiishii inqilaabka dhigay. Salaad gabayle wuxuu ahaa madaxweyne ku xigeen. Waxaa lagu xukumay dil ka dib markii lagu eedeeyey inay maleegayeen shirqool ay xukunka kaga tuurayaan Siyaad Barre. Oktober 1972kii waxaa lagu dhaqaaqay in la qoro [[Af-soomaliga]] oo uu noqdo luqadda rasmiga ah ee dalka. 1972kii-1975kii waxaa la qaaday ololihii barashada qorista Somaliga oo markii danbana isu rogay olalihii horumarinta reer miyiga ee la rabay in dadku waxna qoraan waxna akhriyaan. 1975kii waxaa la sameeyey 15 gobol oo cusub oo lagu bedelayeey 8 gobol ee hore u jiray. Waxaana ay ka koobnaayeen 78 degmo. Somaliland oo ka koobnayd 3 gobol looma samayn gobolo iyo degmooyin cusub toona. 1975kii Siyaad Barre wuxuu shaqadii ka eryey 50 saraakiil sare iyo madax ah oo badankooda ka soo jeeda Somaliland, waxaana uu ku bedelay dadka uu ku tuhmaayey inay taageersanyihiin kacaanka oo u badnaa caa'iladiisa ah. M.s.bare wuxuu ku dhawaaqay inay raga iyo dumarku siman yihiin culimadii iyo dhalinyaradii kasoo horjeedsatayna laayay dhamaantood. 1977kii maamulkii siyaad Barre wuxuu weerar ku qaaday dalka Itoobiya, waxaana markii hore uu ku guulaystay dagaalkaas. Laakiin waxaa dagaalku dhamaaday markii ciidamo Ruush iyo Kuubaan ahi usoo gurmadeenItoobiya ee ay si toosa dagaalka usoo galeen. Waxaana ciidamadii Somaliya dibuga soo noqatay dhammaan dhulkii horuu qabsadeen. ===Xasuuqii Isaaq ama Xasuuqii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xasuuqi Isaaq]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[SNM]]'' [[File:Exhumed skeletal remains of victims of the Isaaq genocide.jpg|thumb|250px|Haraaga la soo saaray ee dhibanayaashii xasuuqii Isaaq ee laga helay xabaal wadareed ku yaal magaalada Berbera, Somaliland.]] [[File:4z2.jpg|thumb|250px|Ilaa 90% magaalada Hargeysa (magaalada labaad ee ugu weyn Jamhuuriyadda Soomaaliya) waxaa burburiyey dawladda Soomaaliya.]] Awooddii akhlaaqeed ee dowladdii Barre si tartiib tartiib ah ayay u lumisay, iyadoo Soomaali badan ay ku hungoobeen nolosha xukunka militariga. Bartamihii 1980-meeyadii, dhaqdhaqaaqyo iska caabin ah oo uu taageerayay maamulkii shuuciga ahaa ee Derg ee Itoobiya ayaa ka billowday waddanka oo dhan. Barre wuxuu kujawaabey isagoo amrey in talaabooyin ciqaab ah laga qaado kuwa uu u arko inay gudaha ka taageerayaan jabhadaha, gaar ahaan gobolada waqooyi. Qabqabashada waxaa ka mid ahaa in la duqeeyo magaalooyin, xarunta maamulka waqooyi-galbeed ee Hargeysa, oo ahayd xaruntii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed (SNM), oo ka mid ahayd aagagga la bartilmaameedsaday 1988. Duqeyntan waxaa hoggaaminayey Jeneraal Maxamed Saciid Xersi Morgan, wiilka uu sodogga u yahay Barre. Wixii ka dhacay Soomaaliya [[1988]] malaha waa ka sii foolxun. Markii Hargeysa la duqeeyay ayaa dadkii deganaa lagu khasbay inay qaxaan. Askarta ayaa markaas miinooyin ku aasay guryihii laga tagay. Markii uu dagaalku dhammaaday ayay qaxootigii dib u laabteen, balse waxaa lagu naafeeyay ama lagu dilay qaraxyo qarsoon.<ref>[https://www.jw.org/en/library/magazines/g20000508/Land-Mines-Weighing-the-Cost/ Land Mines—Weighing the Cost]</ref> Sida laga soo xigtay Abou Jeng iyo aqoonyahanno kale, xukunkii taliskii Barre waxaa lagu calaamadeeyay cadaadis arxan darro ah oo lala beegsaday qabiilka Isaaq. Max’ed Xaaji Ingiriis iyo Chris Mullin waxay caddeeyeen in qabqabashadii maamulkii Barre ee ka dhanka ahaa Dhaqdhaqaaqii Qaranka Soomaaliyeed ee fadhigiisu ahaa Hargeysa lala beegsaday beelweynta Isaaq oo ay ka tirsan yihiin inta badan xubnihii SNM. Waxay ku tilmaamayaan isku haynta inay tahay xasuuqii Isaaq ama xasuuqii Hargeysa. Baaritaan ay sameysay Qaramada Midoobay ayaa lagu soo gabagabeeyay in dambiga xasuuqa uu ahaa "mid ay maleegtay, qorsheysay oo ay ka fulisay Dowlada Soomaaliya dadka Isaaqa". Tirada dadka rayidka ah ee ku waxyeeloobay waxaa lagu qiyaasaa inta udhaxeysa 50,000–100,000 sida laga soo xigtay ilo wareedyo kala duwan, halka wararka qaarna ay ku qiyaasayaan wadarta dhimashada dadka rayidka ah inay kor u dhaafeyso 200,000 oo rayid Isaaq ah. Dhimashooyinkaas, taliskii Barre wuxuu duqeeyey oo burburiyey magaalooyinka labaad iyo saddexaad ee ugu weyn Soomaaliya, Hargeysa iyo Burco siday u kala horreeyaan. Tani waxay u barakicisay dad lagu qiyaasey 400,000 oo dadka deegaanka ah oo u qaxay Hartasheikh ee dalka Itoobiya; shaqsiyaad kale oo gaaraya 400,000 ayaa iyaguna gudaha ku barakacay. Dagaalkii ka soo horjeedka ee taliskii Barre ee ka dhanka ahaa SNM wuxuu bartilmaameedsaday saldhigii rayidka ee kooxda mucaaradka, isaga oo isu beddelay xasuuq xasuuq ka dhan ah beesha Isaaq. Tani waxay horseeday fowdo iyo ololeyaal dagaal oo ay gaystaan ​​maleeshiyooyin kala jabay, ka dibna awooddii heer degmo la wareeray. Cadaadiskii maamulkii Barre kuma koobnayn Isaaqa oo keliya, maxaa yeelay wuxuu bartilmaameedsanayay qabaa’illada kale sida Hawiye. Taliskii Barre wuxuu burburay Janaayo [[1991]]. Intaa kadib, markii xaalada siyaasadeed ee Somaliland xasiloonayd, dadkii barakacay waxay ku noqdeen guryahoodii, maleeshiyooyinkii waa laga daad gureeyay ama waxaa lagu daray ciidanka, tobanaan kun oo guri iyo meherado ahna dib ayaa looga soo dhisay burburka. ===Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya=== [[File:Ruined tank in Hargeisa, Somaliland.jpg|thumb|250px|Taangi M47 Patton oo ku burburay Somaliland.]] ::''Sidoo kale eeg: [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya]]'' In kasta oo SNM markii la aasaasay ay lahayd dastuur midow, haddana waxay ugu dambayntii bilawday inay raadiso madax-bannaanida, iyada oo doonaysa inay ka go'do Soomaaliya inteeda kale. Intii uu hoggaaminayey Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur, maamulka maxalliga ah wuxuu ku dhawaaqay gobollada waqooyi-galbeed ee Soomaaliya madax-bannaanida shirkii ka dhacay magaalada Burco intii u dhaxeysay 27-kii Abriil 1991-kii illaa 15-kii May 1991. ===Ku dhawaaqidii Maxadbanaanida=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ku dhawaaqida Gooni isu taaga Somaliland]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Signatures-Somaliland-independece-.png|thumb|250px|5 May go'aankii shirkii weynaa ee Burco. Shirkii labaad ee qaran ee 18 May, Golaha Dhexe ee SNM oo taageero ka helaya kulan ay yeesheen odayaal matalayay beelaha waaweyn ee Gobollada Waqooyi, ayaa lagaga dhawaaqay dib ula soo noqoshada Jamhuuriyadda Somaliland dhulkii Maxmiyaddii hore ee Ingiriiska ee Somaliland isla markaana la sameeyay. dowlad loogu magac daray ismaamul gobaleedka.]] 27 Jannayo 1991 ayaa ciidamadii SNM gacanta ku dhigeen dhamaan dalkii hore loo odhan jiray Somaliland. Dabadeedna madaxdii SNM waxay ka shaqeeyeen inay heshiiyeen oo beelihii walaalaha ee ay iska horkeentay dawladii hore ee Siyaad Barre. 18 Mey 1991 shirbeeleedkii ka dhacay magaalada Burco ayaa lagu go'aansaday lagagana dhawaaqay gooni isu taagga qaranimada Somaliland. ===Afti u qaadista dastuurka Somaliland 2001=== ::''Sidoo kale eeg: [[2001 Afti u qaadista dastuurka Somaliland]]'' [[File:Somaliland Constitution Presidential Decree.jpg|thumb|250px|Digreeto madaxweyne oo uu ku ansaxinayo dastuurka Somaliland [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]].]] Bishii Ogast 2000, Dawladdii Madaxweyne Cigaal waxay kumanaan nuqul oo ka mid ah dastuurka la soo jeediyey u qaybiyey guud ahaan Somaliland si dadku u tixgeliyaan oo dib u eegis ugu sameeyaan. Hal qodob oo xasaasi ah oo ka mid ah 130ka qodob ee dastuurka u gaarka ah ayaa ansixin doona madax-bannaanida iskeed ugu dhawaaqday madaxbannaanida ee Somaliland iyo kala-goynta kama dambaysta ah ee Soomaaliya, taasoo soo celinaysa madax-bannaanida qaran markii ugu horreysay tan iyo 1960. Dabayaaqadii bishii Maarso 2001, Madaxweyne Cigaal wuxuu cayimay maalinta aftida loo qaadayo Dastuurka May 31, 2001. Afti dastuurka ayaa laga qaaday Somaliland 31 May 2001. Aftida ayaa loo qaaday dastuurka qabyada ah ee xaqiijinaya madaxbanaanida Somaliland ee Soomaaliya. 99.9% ee codbixiyaasha xaqa u leh ayaa kaqaybqaatay aftida waxaana 97.1% kamid ah ay ucodeeyeen dastuurka. ==Juquraafiga== Somaliland waxay dhacdaa Geeska Afrika, taasi oo udhexaysa dhigaha 08°00' – 11°30' waqooyiga dhulbadhaha iyo loolasha 42°30' – 49°00' ee bariga [[Greenwich]]. Waxa dhinaca galbeed ka xiga wadanka [[Jabuuti]], dhinaca koonfureed wadanka [[Itoobiya]], iyo dhinaca bari oo ka xigto maamul-goboleedka [[Khaatumo]]. Somaliland waxay leedahay xeeb-badeed dhererkeedu le'eg yahay {{convert|740|km|mi|0}};viyo dhul baaxadeedu le'eg yahay {{convert|176120|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|title=Somalia|accessdate=31 May 2009|date=14 May 2009|work=[[World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=1 Bisha Todobaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Somaliland waxa ay dhul ahaan fidsantahay 137000 km laba jibbaaran dhulaka ay ka koobantahya jamhuuriyadani waxa uu u badanyahay dhul deegaana am waaba lawada daganyahay waxa uuleeyahay buuro iyo meelo banaan ah haddii lysidhaahdo taariikhda uu wadankani lereyahay iyo taariihda uu shacabkani leeyahayba ka sheekeeya waxay noqonaysaa mid aad u dheer. <gallery mode="packed" caption="Muuqaalka juquraafiga Somaliland"> File:Lamadayawaterfalls6.jpg|upright|thumb|[[Lamadaya]] waa biyo-dhacyo ku yaal buurta [[Cal Madow]]. File:Somalia (Somaliland)(168).jpg|upright|thumb|Baadiyaha Somaliland. File:Almadow Overview.JPG|upright|thumb|Muuqaalka Buuraha [[Cal Madow]] Buuraha, oo hoy u ah noocyo fara badan oo fara badan. File:Ceebaad island, Zeila Archipelago, Somaliland.jpg|[[Ceebaad|Jasiirada Ceebaad]], [[Jasiirada Sacadaddin]]. </gallery> ===Gobolada=== ::''Sidoo kale eeg [[Gobolada Somaliland]]'' Sanadkan 2020, Somaliland waxa ay ka kooban tahay 6 gobol, kuwaasi oo ugu weyn tahay gobolka [[sanaag]]. Gobolada somaliland intii u dhaxaysa 22 maarso ilaa 22 may, 2008, waxa uu madaxwaynihii horore ee [[Somaliland]] magacaabay gobolo cusub oo lagu daray goboladii hore ee lixda ahaa taas oo kadhigatay gobolada somaliland 13 gobol, gobolda cusub ee kuwii hore lagu daray waxa ay yihiin sidan. {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=4 align=center style="border:1px solid grey; border-collapse:collapse" |- ! bgcolor=lightgrey | # ! bgcolor=lightgrey | Gobol ! bgcolor=lightgrey | Magaalo Madax | bgcolor=white rowspan="14" | [[image: Somaliland regions.svg|380 px]] |- | 1 | [[Awdal]] | [[Boorama]] |- | 2 | [[Maroodi Jeex]] | [[Hargeysa]] |- | 3 | [[Saaxil]] | [[Berbera]] |- | 4 | [[Togdheer]] | [[Burco]] |- | 5 | [[Sool]] | [[Laascaanood]] |- | 6 | [[Sanaag]] | [[Ceerigaabo]] |- |} ===Magaalooyinka Waawayn=== ::''Sidoo kale fiiri: [[Magaalooyinka Somaliland]]'' <gallery> File:Borama2.jpg|[[Borama]] File: Hargeisa capital of Somaliland.jpg |[[Hargeysa]] File: Berbera, Somaliland.jpg|[[Berbera]] File: Laascaanood 2.jpg |[[Laascaanood]] </gallery> ===Cimiladda=== Somaliland waxay dhacdaa waqooyiga [[Dhulbadhe|dhulbadaha]]. Waa deegaan qalalan ([[Lamadegaan la mood]]), isku celceliska heerkulku yahay {{convert|25|to|35|C}} taasi oo hesha roob dhan {{convert|446|mm}} sanadkii.<ref>{{cite web|url=https://journeysbydesign.com/destinations/somaliland/when-to-go|title=SOMALILAND CLIMATE : when to visit|website=Jouneys by Design|language=en|access-date=12 March 2020}}</ref> Deegaanada Somaliland waxaa loo qeybiyaa sadex nooc oo kala ah: (1). [[Guban]]: dhul lamadegaan qalalan (2) [[Oogo]]: xooggag sare (3) [[Hawd]]: dhul daaqsiimeed.<ref>{{cite web|title=Somaliland in Figures|url=http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2020-06-20|archive-date=2017-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816233801/http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|dead-url=yes}}</ref> {{Weather box |location = [[Hargeysa]] |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 31.1 |Feb record high C = 31.7 |Mar record high C = 32.8 |Apr record high C = 32.8 |May record high C = 35.0 |Jun record high C = 33.9 |Jul record high C = 33.9 |Aug record high C = 33.3 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 31.7 |Nov record high C = 30.6 |Dec record high C = 28.9 |year record high C = 35.0 |Jan high C = 24.2 |Feb high C = 26.6 |Mar high C = 28.7 |Apr high C = 29.2 |May high C = 30.5 |Jun high C = 31.0 |Jul high C = 29.2 |Aug high C = 29.2 |Sep high C = 30.5 |Oct high C = 28.2 |Nov high C = 26.0 |Dec high C = 23.7 |year high C = 28.1 |Jan mean C = 17.7 |Feb mean C = 18.7 |Mar mean C = 21.6 |Apr mean C = 23.0 |May mean C = 24.1 |Jun mean C = 24.3 |Jul mean C = 23.6 |Aug mean C = 23.6 |Sep mean C = 23.6 |Oct mean C = 24.1 |Nov mean C = 18.7 |Dec mean C = 18.0 |year mean C = 21.7 |Jan low C = 11.6 |Feb low C = 12.6 |Mar low C = 15.0 |Apr low C = 16.6 |May low C = 17.7 |Jun low C = 17.7 |Jul low C = 17.1 |Aug low C = 17.1 |Sep low C = 17.1 |Oct low C = 15.0 |Nov low C = 13.1 |Dec low C = 12.1 |year low C = 15.2 |Jan record low C = 2.8 |Feb record low C = 2.8 |Mar record low C = 3.9 |Apr record low C = 9.4 |May record low C = 11.7 |Jun record low C = 11.7 |Jul record low C = 10.5 |Aug record low C = 11.1 |Sep record low C = 11.1 |Oct record low C = 7.2 |Nov record low C = 4.4 |Dec record low C = 4.4 |year record low C = 2.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 2 |Feb precipitation mm = 2 |Mar precipitation mm = 36 |Apr precipitation mm = 53 |May precipitation mm = 49 |Jun precipitation mm = 61 |Jul precipitation mm = 38 |Aug precipitation mm = 81 |Sep precipitation mm = 61 |Oct precipitation mm = 20 |Nov precipitation mm = 8 |Dec precipitation mm = 1 |year precipitation mm = 412 |unit precipitation days = 0.1 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 1 |Mar precipitation days = 3 |Apr precipitation days = 6 |May precipitation days = 7 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 8 |Aug precipitation days = 10 |Sep precipitation days = 11 |Oct precipitation days = 4 |Nov precipitation days = 1 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 61 |Jan humidity = 65 |Feb humidity = 65 |Mar humidity = 58 |Apr humidity = 57 |May humidity = 56 |Jun humidity = 55 |Jul humidity = 53 |Aug humidity = 53 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 56 |Nov humidity = 61 |Dec humidity = 64 |year humidity = |Jan percentsun = 80 |Feb percentsun = 73 |Mar percentsun = 80 |Apr percentsun = 73 |May percentsun = 64 |Jun percentsun = 73 |Jul percentsun = 64 |Aug percentsun = 64 |Sep percentsun = 73 |Oct percentsun = 80 |Nov percentsun = 80 |Dec percentsun = 80 |year percentsun = 74 |source 1 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (temperatures, humidity and percent sunshine)<ref> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161104142616/http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | archivedate = 4 November 2016 | url = http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | title = Climate of Somalia | publisher = Food and Agriculture Organization | pages = 69–73 | accessdate = 4 November 2016 | url-status = | df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> |source 2 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631700_kt.pdf | title = Klimatafel von Hargeisa / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> }} {{Weather box|location = [[Borama]] |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 24.6 |Feb high C = 25.4 |Mar high C = 27.5 |Apr high C = 27.8 |May high C = 29.3 |Jun high C = 30.0 |Jul high C = 28.8 |Aug high C = 28.8 |Sep high C = 29.0 |Oct high C = 27.4 |Nov high C = 25.8 |Dec high C = 24.4 |Jan low C = 9.7 |Feb low C = 11.7 |Mar low C = 13.8 |Apr low C = 15.7 |May low C = 17.0 |Jun low C = 18.3 |Jul low C = 17.8 |Aug low C = 17.6 |Sep low C = 17.3 |Oct low C = 13.7 |Nov low C = 11.3 |Dec low C = 10.4 |Jan rain mm = 6 |Feb rain mm = 21 |Mar rain mm = 36 |Apr rain mm = 86 |May rain mm = 61 |Jun rain mm = 32 |Jul rain mm = 78 |Aug rain mm = 112 |Sep rain mm = 86 |Oct rain mm = 18 |Nov rain mm = 10 |Dec rain mm = 2 |source 1 = ''Climate-Data.org''<ref>{{cite web|url=http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |title=Land Resources Assessment of Somalia |date=June 2009 |publisher=[[Somalia Water and Land Information Management Project]] |page=10 |accessdate=1 October 2013 |url-status= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005010751/http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |archivedate=5 October 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Berbera]] | metric first = Y | single line = Y | Jan record high C = 35.3 | Feb record high C = 35.0 | Mar record high C = 35.0 | Apr record high C = 42.2 | May record high C = 47.3 | Jun record high C = 49.1 | Jul record high C = 47.7 | Aug record high C = 46.7 | Sep record high C = 46.0 | Oct record high C = 41.7 | Nov record high C = 36.7 | Dec record high C = 36.1 | year record high C = 49.1 | Jan high C = 27.9 | Feb high C = 29.2 | Mar high C = 30.7 | Apr high C = 31.0 | May high C = 35.7 | Jun high C = 42.8 | Jul high C = 42.9 | Aug high C = 41.9 | Sep high C = 39.7 | Oct high C = 33.1 | Nov high C = 30.0 | Dec high C = 28.6 | year high C = 34.5 | Jan mean C = 25.0 | Feb mean C = 25.0 | Mar mean C = 26.1 | Apr mean C = 28.3 | May mean C = 31.1 | Jun mean C = 33.5 | Jul mean C = 36.1 | Aug mean C = 35.6 | Sep mean C = 33.3 | Oct mean C = 28.8 | Nov mean C = 26.7 | Dec mean C = 26.7 | year mean C = 30.0 | Jan low C = 21.3 | Feb low C = 21.6 | Mar low C = 23.3 | Apr low C = 25.2 | May low C = 27.7 | Jun low C = 31.0 | Jul low C = 31.8 | Aug low C = 31.1 | Sep low C = 29.3 | Oct low C = 24.0 | Nov low C = 22.2 | Dec low C = 21.6 | year low C = 25.8 | Jan record low C = 14.4 | Feb record low C = 15.6 | Mar record low C = 16.7 | Apr record low C = 18.9 | May record low C = 20.6 | Jun record low C = 22.2 | Jul record low C = 20.6 | Aug record low C = 20.0 | Sep record low C = 17.8 | Oct record low C = 16.7 | Nov record low C = 16.1 | Dec record low C = 15.0 | year record low C = 14.4 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 8 | Feb precipitation mm = 2 | Mar precipitation mm = 5 | Apr precipitation mm = 12 | May precipitation mm = 8 | Jun precipitation mm = 1 | Jul precipitation mm = 1 | Aug precipitation mm = 2 | Sep precipitation mm = 1 | Oct precipitation mm = 2 | Nov precipitation mm = 5 | Dec precipitation mm = 5 | year precipitation mm = 52 | unit precipitation days = 1.0 mm | Jan precipitation days = 0.6 | Feb precipitation days = 0.6 | Mar precipitation days = 0.5 | Apr precipitation days = 0.7 | May precipitation days = 0.8 | Jun precipitation days = 0.1 | Jul precipitation days = 0.3 | Aug precipitation days = 0.5 | Sep precipitation days = 0.4 | Oct precipitation days = 0.2 | Nov precipitation days = 0.3 | Dec precipitation days = 0.4 | year precipitation days = 5.2 | Jan humidity = 78 | Feb humidity = 79 | Mar humidity = 79 | Apr humidity = 81 | May humidity = 73 | Jun humidity = 49 | Jul humidity = 44 | Aug humidity = 45 | Sep humidity = 51 | Oct humidity = 72 | Nov humidity = 74 | Dec humidity = 76 | year humidity = 67 | Jan percentsun = 80 | Feb percentsun = 80 | Mar percentsun = 80 | Apr percentsun = 83 | May percentsun = 83 | Jun percentsun = 87 | Jul percentsun = 80 | Aug percentsun = 87 | Sep percentsun = 87 | Oct percentsun = 87 | Nov percentsun = 87 | Dec percentsun = 80 | year percentsun = | source 1 = Arab Meteorology Book (average temperatures, humidity and precipitation),<ref>{{cite web | url = http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | title = Appendix I: Meteorological Data | publisher = Springer | accessdate = 22 October 2016 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 March 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304072830/http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | dead-url = yes }}</ref> Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631600_kt.pdf | title = Klimatafel von Berbera / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 22 October 2016}}</ref> | source 2 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (percent sunshine)<ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> }} {{Weather box | location = [[Burco]] | single line = Yes | metric first = Yes | Jan high F = 79.7 | Feb high F = 82.4 | Mar high F = 85.5 | Apr high F = 87.3 | May high F = 88.3 | Jun high F = 88 | Jul high F = 84.9 | Aug high F = 86.7 | Sep high F = 88.9 | Oct high F = 85.6 | Nov high F = 81.7 | Dec high F = 79.7 | year high F = 84.9 | Jan low F = 54.9 | Feb low F = 56.8 | Mar low F = 60.1 | Apr low F = 63.1 | May low F = 65.1 | Jun low F = 66.9 | Jul low F = 66.9 | Aug low F = 67.1 | Sep low F = 66.9 | Oct low F = 61.2 | Nov low F = 57.7 | Dec low F = 55 | year low F = 61.8 | Jan precipitation mm = 2 | Feb precipitation mm = 0 | Mar precipitation mm = 6 | Apr precipitation mm = 50 | May precipitation mm = 59 | Jun precipitation mm = 14 | Jul precipitation mm = 13 | Aug precipitation mm = 13 | Sep precipitation mm = 30 | Oct precipitation mm = 26 | Nov precipitation mm = 9 | Dec precipitation mm = 0 | year precipitation mm = 222 | source 1 = Weatherbase<ref>{{cite web | url = http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | title = Weatherbase: Historical Weather for Burao, Somalia | publisher = Weatherbase | year = 2011 | accessdate = 24 November 2011 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 7 Bisha Sideedaad 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200807094958/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | dead-url = yes }}</ref> | source 2 = Climate Data.ORG<ref> {{cite web | url = http://en.climate-data.org/location/907/ |title =Climate: Burao, Somalia | publisher = Climate-Data.org | year = 2013 | accessdate = 28 December 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Ceerigaabo]] |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = 30.5 |Feb record high C = 33.5 |Mar record high C = 32.0 |Apr record high C = 33.5 |May record high C = 31.5 |Jun record high C = 30.5 |Jul record high C = 30.5 |Aug record high C = 30.0 |Sep record high C = 30.0 |Oct record high C = 29.5 |Nov record high C = 29.5 |Dec record high C = 28.0 |year record high C = 33.5 |Jan high C = 24.5 |Feb high C = 25.5 |Mar high C = 25.5 |Apr high C = 26.5 |May high C = 26.5 |Jun high C = 26.0 |Jul high C = 26.0 |Aug high C = 26.0 |Sep high C = 25.5 |Oct high C = 25.0 |Nov high C = 24.0 |Dec high C = 23.5 |year high C = 25.5 |Jan mean C = 15.0 |Feb mean C = 16.0 |Mar mean C = 17.0 |Apr mean C = 18.0 |May mean C = 19.0 |Jun mean C = 19.5 |Jul mean C = 19.5 |Aug mean C = 19.5 |Sep mean C = 18.5 |Oct mean C = 16.5 |Nov mean C = 15.5 |Dec mean C = 14.5 |year mean C = 17.5 |Jan low C = 5.5 |Feb low C = 7.0 |Mar low C = 8.5 |Apr low C = 10.0 |May low C = 11.5 |Jun low C = 13.0 |Jul low C = 13.5 |Aug low C = 13.5 |Sep low C = 11.5 |Oct low C = 8.5 |Nov low C = 7.0 |Dec low C = 5.5 |year low C = 9.5 |Jan record low C = -3.5 |Feb record low C = 0.5 |Mar record low C = 0.5 |Apr record low C = 2.0 |May record low C = 1.5 |Jun record low C = 4.0 |Jul record low C = 5.0 |Aug record low C = 4.5 |Sep record low C = 3.0 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = -3.0 |Dec record low C = -3.5 |year record low C = -3.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 18 |Feb precipitation mm = 13 |Mar precipitation mm = 33 |Apr precipitation mm = 38 |May precipitation mm = 81 |Jun precipitation mm = 64 |Jul precipitation mm = 10 |Aug precipitation mm = 41 |Sep precipitation mm = 114 |Oct precipitation mm = 8 |Nov precipitation mm = 13 |Dec precipitation mm = 2 |year precipitation mm = 435 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 3 |Mar precipitation days = 6 |Apr precipitation days = 5 |May precipitation days = 8 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 1 |Aug precipitation days = 5 |Sep precipitation days = 15 |Oct precipitation days = 1 |Nov precipitation days = 2 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 56 |time day = 14:00 |Jan humidity = 34 |Feb humidity = 35 |Mar humidity = 42 |Apr humidity = 56 |May humidity = 51 |Jun humidity = 48 |Jul humidity = 43 |Aug humidity = 49 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 43 |Nov humidity = 34 |Dec humidity = 37 |year humidity = 44 |source 1 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631800_kt.pdf | title = Klimatafel von Erigavo / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> |date = July 2012}} ==Dowlada iyo Siyaasada== ===Madaxweyneyaasha=== {| class="wikitable" style="text-align:right; float:right; margin-right:9px; margin-right:2px;" |- | style="text-align:left;"| [[File: Muse Bihi official portrait 2017 (cropped).jpg|130px]] | style="text-align:left;"| [[File:Vice President of Somaliland Abdirahman SayliciSaylici.jpg|160px]] |- | style="text-align:center;"|[[Muuse Biixi]]<br /><small>[[File:Seal of the President of the Republic of Somaliland.png|20x20px]] [[Madaxwaynaha Somaliland|Madaxwaynaha]]</small> | style="text-align:center;"|[[Cabdiraxmaan Saylici]]<br /><small>[[File:Emblem of Somaliland.svg|15x15px]] [[Madaxweyne ku xigeenka Somaliland|Madaxweyne ku xigeenka]]</small> |} ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladda Somaliland]] iyo [[Siyaasadda Somaliland]]'' [[File:Somaliland Parliament (5981346680).jpg|thumb|250px|Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Dibedda ee Ingiriiska Henry Bellingham oo la hadlaya [[baarlamaanka Somaliland]], July [[2011]]]] Guurtidu waxay la shaqeysay hoggaamiyeyaashii jabhadda si ay u soo dhisaan dowlad cusub, waxaana lagu soo daray qaab dhismeedka dowladnimada, waxayna noqotay Golaha Guurtida ee Barlamaanka. iyo guryaha Hoose oo si saami ahaan loogu qoondeeyey qabaa'ilka iyadoo lagu saleynayo qaacido horay loo sii dejiyey, in kasta oo reeraha oo dhami aysan ku qanacsanayn matalaadooda. Sannadkii 2002, ka dib markii dhawr jeer loo kordhiyey dawladdan ku-meel-gaadhka ah, Somaliland waxay u gudubtay dimuqraadiyadda xisbiyada badan. Doorashadu waxay ku koobnayd saddex xisbi, iyada oo la isku dayayo in la abuuro doorashooyin ku dhisan fikrad halkii laga dooran lahaa qaab qabiil. Laga bilaabo Diseembar 2014, Somaliland waxay leedahay saddex xisbi siyaasadeed: Xisbiga Nabadda, Midnimada, iyo Horumarka, Xisbiga Caddaaladda iyo Horumarka, iyo Wadani. Sida ku xusan dastuurka Somaliland, ugu badnaan saddex xisbi siyaasadeed ayaa loo oggol yahay. Fulinta waxaa hogaamiya madaxweyne la soo doortay, oo dowladdiisa ay ka mid yihiin madaxweyne-ku-xigeen iyo Golaha Wasiirrada. Golaha Wasiirrada, oo mas'uul ka ah howlaha caadiga ah ee dowladda, waxaa soo magacaaba Madaxweynaha, waxaana oggolaada Golaha Wakiillada ee Baarlamaanka. Madaxweynuhu waa inuu ansixiyaa hindise sharciyeedyada ay ansixiyeen Baarlamaanku intaanay dhaqan gelin. Doorashada madaxtinimada waxaa xaqiijiyey guddiga doorashooyinka qaranka ee Somaliland. Madaxweynaha wuxuu shaqeyn karaa ugu badnaan laba xilli oo shan sano ah. [[File:Tuur-and-Egaal.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday, [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]], wuxuu hoolka ka baxayaa isaga iyo madaxweynaha cusub ee la doortay [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]]. C / Raxmaan Axmed Cali Tuur waxaa oday ugu hambalyeeynayaa go, aankiisa ah inuu aqbalo natiijada doorashada isla markaana si nabadgelyo ah isu soo taago kadib maalmo dhowr dood adag iyo gorgortan.]] Golaha Wakiilada (Aqalka Hoose) ee Baarlamaanka Somaliland. Awooda sharci dejinta waxaa leh baarlamaanka labada aqal. Aqalkiisa sare waa Golaha Guurtida, qolkan waxaa gudoomiye ka ah Suleiman Mohamoud Adan, aqalka hoose waa Golaha Wakiilada. Aqalka hoose waxaa gudoomiye ka ah Baashe Maxamed Faarax. Guri kasta wuxuu leeyahay 82 xubnood. Xubnaha Golaha Guurtida waxaa si dadban u doorta beelaha deegaanka muddo lix sano ah. Golaha Guurtidu wuxuu la wadaagayaa awooda gudbinta shuruucda Golaha Wakiilada, sidoo kale wuxuu leeyahay doorka xalinta khilaafaadka gudaha, iyo awood gaar ah oo lagu kordhiyo muddada Madaxweynaha iyo wakiilada iyadoo lagu jiro duruufaha doorashada ka dhigaya mid aan macquul aheyn. Xubnaha Golaha Wakiillada waxaa si toos ah u doorta dadku shan sano. Golaha Wakiiladu wuxuu la wadaagayaa awooda codbixinta Golaha Guurtida, in kasta oo ay soo saari karaan sharci Golaha Guurtidu diidayo hadii ay u codeeyaan sharciga aqlabiyada 2/3, waxayna awood buuxda ku leeyihiin arimaha dhaqaalaha iyo xaqiijinta magacaabista Madaxweynaha. (marka laga reebo Guddoomiyaha Maxkamadda Sare). Nidaamka garsoorku wuxuu u qaybsan yahay maxkamadaha degmada, (oo ka hadlaya arrimaha sharciga qoyska iyo isku xigxiga, dacwadaha oo gaaraya ilaa 3 milyan oo SL ah, kiisaska ciqaabta oo ciqaabtiisu tahay ilaa 3 sano oo xarig ah ama 3 milyan oo ganaax lacageed ah oo SL ah, iyo dambiyada ay galaan dhalinyarada) , maxkamadaha gobolka (kuwaas oo ka shaqeeya dacwadaha iyo kiisaska ciqaabta ee aan ku hoos jirin xukunka maxkamadaha degmada, sheegashooyinka shaqada iyo shaqaalaynta, iyo doorashooyinka dawladaha hoose), maxkamadaha rafcaanka ee gobolka (kuwaas oo wax ka qabta dhammaan rafcaannada ka imanaya maxkamadaha degmooyinka iyo gobollada), iyo Maxkamadda Sare (kaas oo ka hadlaya arrimaha u dhexeeya maxkamadaha iyo dawladda, isla markaana dib u eegis ku sameeya go'aannadeeda), oo ah maxkamadda ugu sarraysa sidoo kalena u shaqaysa sida Maxkamadda Dastuuriga ah. Sharciga Jinsiyadaha Somaliland wuxuu qeexayaa qofka muwaadin Somaliland ah, Haweenka reer Somaliland, oo xidhan midabada calanka Somaliland, ka hor doorashadii baarlamaanka ee 2005. Dawladda Somaliland waxay sii waddaa inay ku dhaqanto xeerka ciqaabta ee Jamhuuriyadda Soomaaliya 1962dii. Sidan oo kale, falalka khaniisiinta ayaa sharci darro ka ah gayiga. Guriga Freedom wuxuu ku qiimeeyaa dawladda Somaliland qayb ahaan dimuqraadiyadda. Seth Kaplan (2011) wuxuu ku doodayaa in si ka duwan koonfurta Soomaaliya iyo dhulalka ku dhow, ay Somaliland, gooni u goosadka waqooyiga-galbeed ee Soomaaliya, ay ka dhistay qaab dimoqraadi ah oo maamul hoosta ilaa kor, iyadoo aan haba yaraatee lahayn wax kaalmo shisheeye ah. Si gaar ah, Kaplan wuxuu soo jeedinayaa in Somaliland ay leedahay nidaamka siyaasadeed ee ugu dimuqraadiyadda wanaagsan geeska Afrika maxaa yeelay waxaa inta badan laga soo cayimay cunsuriyiinta xagjirka ah ee ka jira Soomaaliya inteeda kale waxayna leedahay hanaan doorasho iyo sharci dejin iyo sidoo kale nidaam gaar ah oo adag. ===Xidhiidhka Dibada=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xidhiidhka Dibada ee Somaliland]]'' [[File:The President of Somaliland, Musa Bihi Abdi And the Guinean Foreign minister, Mamadi Toure.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha Somaliland, [[Muuse Biixi]], ayaa booqasho ku tegey Jamhuuriyadda Guinea.]] Somaliland waxay xidhiidh siyaasadeed la leedahay dalalka deriska la ah ee Itoobiya iyo Jabuuti, Jamhuuriyadda Shiinaha oo aan xubin ka ahayn Qaramada Midoobay, iyo sidoo kale Koonfur Afrika, Sweden, Boqortooyada Ingiriiska iyo waddan yar oo Liberland ah. 17-kii Janaayo 2007, Midowga Yurub (EU) wuxuu wafdi u diray arrimaha dibedda si ay uga wada hadlaan iskaashiga mustaqbalka. Midowga Afrika (AU) wuxuu kaloo diray wasiir arrimo dibadeed si uu ugala hadlo mustaqbalka ictiraafka caalamiga, 29kii iyo 30kii Janaayo 2007, wasiiradu waxay sheegeen inay ictiraafka kala hadli doonaan dowladaha xubnaha ka ah ururka. Horraantii 2006, Golaha Qaranka ee Wales ayaa casuumaad rasmi ah u fidiyay dawladda Somaliland si ay uga soo qayb galaan furitaanka boqortooyada ee Senedd ee Cardiff. Tallaabadan ayaa loo arkay inay tahay tallaabo ay Golaha Welsh ku aqoonsadeen sharcinimada dowladda gooni u goosadka ah. Xafiiska Arimaha Dibadda iyo Barwaaqo Sooranka ayaanan wax faallo ah ka bixin casuumaada. Gobolka Wales waxaa ku nool jaaliyad Soomaali ah oo muhiim ah oo ka timid Somaliland. Sanadkii 2007, wafdi uu hogaaminayo Madaxweyne Kaahin ayaa goobjoog ka ahaa shirkii madaxda dowladaha xubnaha ka ah Barwaaqo Sooranka ee ka dhacay magaalada Kampala ee xarunta dalka Uganda. In kasta oo ay Somaliland codsatay ka mid noqoshada Barwaaqa Sooranka iyada oo ku hoos jirta xaalad goobjooge, codsigeedii weli waa la sugayaa. [[File:Missions in Somaliland.png|thumb|right|250px|Khariidada xafiisyada diblomaasiyadeed ee Somaliland{{legend|#ff0000|Somaliland}} <!--{{legend|#212178|States with embassy in Somaliland}}--> {{legend|#5f8dd3|Dowladdaha leh qunsuliyadda ama xafiiska wakiilka ee Somaliland}} <!--{{legend|#aaccff|Dowladdo safaarad aan deganayn ku leh Somaliland}}-->]] 24 Sebtember [[2010]], Johnnie Carson, Kaaliyaha Xoghayaha Arimaha Dibada ee Arimaha Afrika, wuxuu sheegay in Mareykanku uu wax ka badalidoono istiraatiijiyaddiisa Soomaaliya uuna raadinayo xiriir qoto dheer oo uu la yeesho dowladaha Somaliland iyo Puntland isagoo sii wadaya taageerida Dowlada KMG ee Soomaaliya. Carson wuxuu sheegay in Mareykanku u diri doono shaqaalaha gargaarka iyo diblomaasiyiinta Puntland iyo Somaliland wuxuuna si toos ah u sheegay suurtagalnimada mashaariic horumarineed oo mustaqbalka ah. Si kastaba ha noqotee, Carson wuxuu carabka ku adkeeyay in Mareykanku uusan u fidin doonin aqoonsi rasmi ah labada gobol midkoodna. Madaxweyne Siilaanyo ee Somaliland bishii Noofambar 2010 si uu ugala hadlo sidii loo kordhin lahaa wax ka qabashada Ingiriiska ee Somaliland. Madaxweyne Siilaanyo wuxuu yidhi safarkiisii ​​London “Waxaan la shaqeynaynay beesha caalamka beesha caalamkuna way nala shaqeyneysay, annaga oo bixinayna anaga oo naga caawinay kanala shaqeynayna barnaamijyada dimoqraadiyeynta iyo horumarka. Waxaan aad ugu faraxsanahay sida bulshada caalamku ay noola macaamileen, gaar ahaan UK, Mareykanka, quruumaha kale ee Yurub iyo deriskeena oo weli raadinaya ictiraaf Ictiraafka Somaliland ee Boqortooyada Midowday (UK) waxa kale oo taageeray Xisbiga Madaxbanaanida ee UK, oo ku soo galay kaalinta 3aad ee codadkii dadweynaha ee doorashadii guud ee 2015. Hogaamiyaha UKIP, Nigel Farage, ayaa la kulmay Cali Aadan Cawaale, Madaxa Ergada Somaliland ee UK Uk maalinta qaranimada Somaliland, 18 May, 2015, si ay u muujiyaan taageerada UKIP ee Somaliland. Nigel Farage wuxuu yidhi “Somaliland waxay 24-kii sano ee u dambeeyay u ahayd ilayska nabada, dimuqraadiyada iyo ku dhaqanka sharciga, ee Geeska Afrika 24-kii sano ee la soo dhaafay. Waxay ku beegan tahay wakhtigii UK iyo bulshada kale ee caalamku aqoonsadeen qadiyada Somaliland ee aqoonsiga. Waa waqtigii nabada la abaalmarin lahaa. In UK ay dhabarka u jeediso dalabkooda sharciga ah ee madaxbanaanida, waa khalad, waa wax aan caadi aheyn inaanan u ololeynin aqbalitaankooda Barwaaqo Sooranka. Sanadihii la soo dhaafay, waxaan taageernay aqbalida dalal ay ka mid yihiin Mozambique oo aan xidhiidh taariikhi ah la lahayn Ingiriiska, laakiin Somaliland, oo hore u ahaan jirtay maxmiyad ayaa hartay qabow. Tani waa inay isbedeshaa". [[File:Somaliland Foreign Minister Hagi Mohamoud with Taiwan President Tsai Ing-wen.jpg|thumb|250px|Wasiirka Arimaha Dibada Somaliland Hagi Mohamoud oo uu weheliyo Madaxweynaha Taiwan Tsai Ing-wen.]] Sannadkii [[2011]], Somaliland iyo gobolka deriska la ah [[Khatumo]] ee Puntland wuxuu mid waliba la galay heshiis is-afgarad oo la xiriira nabadgelyada Jasiiradda Seychelles. Iyadoo la raacayo qaab dhismeedka heshiis hore oo ay kala saxiixdeen Dowladda Federaalka Ku Meel Gaarka ah iyo Seychelles, qoraalka ayaa ah "in dadka la xukumay loo wareejiyo xabsiyada 'Puntland' iyo 'Somaliland'. 1dii Julay [[2020]], Somaliland iyo Taiwan waxay kala saxeexdeen heshiis lagu aasaasayo xafiisyo wakiillo ka shaqeeya si kor loogu qaado iskaashiga labada dal. Wadashaqeynta labada siyaasadood ee ku saabsan waxbarashada, amniga badaha, iyo daawada waxay bilaabatay 2009, shaqaalaha Taiwan waxay soo galeen Somaliland Febraayo 2020 si ay ugu diyaar garoobaan xafiiska wakiilka. ===Doorashooyinka Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Doorashooyinka Somaliland]]'' [[File:Elections in Somaliland.jpg|thumb|250px|Doorashooyinka Somaliland qof iyo cod]] Burburkii dowladdii militariga ee ka talineysay Soomaaliya 1991 AD, hoggaamiyeyaashii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed waxay qaadeen tallaabo ay ku dhawaaqeen gooni u goosadka gobolka woqooyi ee Soomaaliya, oo markaas ku jiray shan gobol oo ka tirsan Soomaaliya inteeda kale, isla sannadkaas. . Intaa wixii ka dambeeyay, Somaliland waxay ku guuleysatay inay gaarto dib u heshiisiin dhab ah oo dhex marta beelaha wada dega gobolka, waxayna ka shaqeysay fidinta amniga, kala dambeynta iyo sharciga, waxayna ku ansixisay dastuurkeedii ugu horreeyay afti laga qaaday 2001. Waxay sidoo kale abaabushay, xilliyo kala duwan, bilaash iyo doorashooyin guuleysta oo ay kujiraan doorashooyinka dowladaha hoose, sharci dejinta iyo madaxweynaha. Waxa wadankan ka dhacay doorashooyin madax banaan oo shacabku si run ah ay u dooranayeen waxa kale oo horay uga dhacay somaliland doorashooyin doorashaddii, uguhoraysay ee kadhacady somaliland waxa ay hayd dheceen sanadii 1997 waxca ku gulaystay madaxwayne [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] doorashada labaad ee kadhacady somalilad waxa ay dhacday sanadii 2003 halka tii sadexaad oo ah in ay jabisay rikoodhkii u yaaly afrika oo ahaaa in laba doorasho oo isku xiga wax kacadani aany wadan afrikaana kadhici iyada oo lagu yaqaanay in haddii doorasho sadexaad loodhaqaaqo uu wadankasta oo afrika kuyaala dagaal sokeeye ka bilaabmi jiray. ayaa wadanka somaliland waxa uu marayaa doorashaddii sadexaad ee si habsamiya uga dhacda doorashadan ugu danbaysay waxa ay djacday sandkii aynu soodhaafanay ee 2010ka waxaana madaxwayne loo doortay mujaaahidka wayn ee axmed maxamed maxamuud [[siilaanyo]] ===Ciidanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ciidanka Qaranka Somaliland]]'' [[File:Women in Somaliland Army.jpg|thumb|250px|Haweenka Ciidanka Somaliland.]] [[File:Somaliland Army 1.jpg|thumb|250px|[[Ciidanka Qaranka Somaliland]]]] '''Ciidamada Somaliland''' (''Ciidanka Qaranka'') Somalilanad waxa ay leedahay ciidan militari oo si habaysan u tababaran kaas oo ah ilaaliyaha koobaad ee ciida somaliland. ciidamada somaliland waxa ay fadhiisimo iyo saldhigyo ku leeyihiin dhamaan wadanka. ciidamada somaliland waxa ay leeyhiin dhamaan qaybaha ciidan ee wadan yeesho. waxaa sharci ahaan loo ogolyahay dadka wixii kawayn 18 ilaa 49 ciidanka [[somaliland]] waxa lagu qiyaasaa ilaa 20.000 oo askari. Ciidamada somaliland waxay ka qaybqaatan ilaalinta ciidooda taaso oo ah arin muqaddas ah. ===Astaanta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Astaanta Qaranka Somaliland]]'' [[File:Emblem of Somaliland.svg|thumb|250px|[[Astaanta Qaranka Somaliland]]]] Astaanta Qaranka [[Somaliland]] waxaa la abaabulay [[Oktoobar]] [[1996]]dii, ayada iyo calankaba. waxa ay kakoobantahay laba kafadood iyo miisaan isleeg, oo muujinaya cadaalda dhextaala shacabka [[somaliland]] iyo gorgor sare u haya miisaanka oo isna tusaale u ah dimuquraadiyada ay somaliland kudhaqanto waxa kale o kamida astaanta qaranka laba gacmood oo issisalaamya. waxaanay tasi tusaale u tahay sinaanta iyo cadaalada iyo dimuquraadiya dhextaala dadka reer somaliland waxa kale oo kamida calaamdaha ay kakoobantahay astaanta qaranka somaliland [[laan]] geed oo muujinaysa nabada ay haystaan shacabku waxa kale oo kamida halka danbe oo ah huruud taas oo muujinaysa dhaqan wanaaga shacabka somaliland waxa kale oo walaiba kamida bisinka oo kaga yaala halka sare oo muujinaya in shacabka somaliland ay yihiin dad islaama. ===Calanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Calanka Somaliland]]'' [[File:Flag of Somaliland.svg|thumb|upright=0.5|left|[[Calanka Somaliland]]]] Calanka Somaliland waxa markii uguhoraysay la isticmaalay calanka [[somaliland]] ee xilagan 14 0ktoba 1996kii waxa uu calanka [[somaliland]] ka koobanyahay sadex khad ama kald oo jiif ah waxa ugu koreeya [[cagaar]] waxa [[cadaan]] oo dhexda ah iyo [[casaan]] oo hoosta ah dehexdana waxaa kaga taala calanka xidig [[madaw]] waxa dhanka sare ee calanka ku taala [[shahaadada]] (لا إله إلا الله, محمد رسول الله) oo far cad kuqoran Heesta calanka somaliland (samo kuwaar) ee hada waxaana loogu dhawaaqaa sidan. {{big|Samoo ku waar samoo ku waar Sareeye calanka sudhan biley dhulkissa Samoo ku waariyo iyo bogaadin sugan Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Kalsooniduu mutaystayee dastuurka Distuurka ku salaan kugu salaanee Midnimo walaalnimo gobonimoo Midnimo walaalnimo gobonimoo Islaamnimo kugu salaanee Samoow saamidiyo samoo ku waar Samoo ku waar saamo ku waar}} ===Maalinta Madaxbanaanida=== ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Women from Somaliland wearing the flag of Somaliland.jpg|thumb|upright=0.5|right|Haweenka Somaliland oo ka qayb galay dabaaldeggii maalinta madaxbanaanida oo ay la socdaan calanka Somaliland.]] Maalinta xoriyada Somaliland waa maalinta ee maamulka Goboleedka la aqoonsan ee u dabaaldagto xoriyada ee aaminsanyihiin in ee ka heleen soomaaliya isla markaasneh ee ka go'een soomaaliya inteeda kale.Xuskii ugu danbeeyay waxee dhacday 18 may 2011. ==Dhaqaalaha== ===Lacagta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dhaqaalaha Somaliland]] iyo [[Dekada Berbera]]'' [[File:Somaliland Beverage Industries Factory.jpg|thumb||upright=0.8|left|[[SBI]] Warshada Coca–Cola Somaliland.]] [[File:New DP World Berbera Container Terminal Port.jpg|thumb|250px|[[Dekada Berbera]] Cusub ee DP World Berbera.]] [[File:Somaliland Shillings.jpg|thumb|right|[[Somaliland shilling|Shilin Somaliland]].]]. [[Somaliland shilling]] waa lacagta laga isticmaalo [[somaliland]] waxa lahirgaliyay daabacaada iyo isticmalka lacagtan, 18 aktobar 1994, waxa ay ka koobantahay lacagta somaliland waraaqo iyo biro kal ah sidan soo 1,5,10,20,100,500, iyo 5000 Sidan lawada socono astaanta qaranku waa shayga kaliyata ee lagu garto dawlad amaba lagu aqoonsado qaran keena, [[somaliland]] waxuu leeyahay astaan iyo lacag u gaar ah taa oo uu kaga duwan yahay bulshada caalamka iyo Gobolka geeska afrikaba, hadaba tan iyo waxii ka adan beeyay sanadkii 1991 somaliland waxay lahayd lacag u gaar ah taasi oo aan gabi hanba wada gaadhin gobolada somaliland oo dhan , iyadoo inta badan ku kooban hargaysa oo ah caasimada somaliland. halka aan lagaba aqoon gobola da kale dalka sida gobolada Bariga ee ay ka mid ka yihiin gobolka togdheer,sanaag iyo sool ,waxaana laga isticmalaa badiba lacago qalaad oo kala duwan ku wasi oo iskugu jira lacagta itopiyanka iyo lacagtii faqashta ee soomaliyadii hore, dhinacakale waxad arkaysaa markaad tagto magaloyinka aan kor ku soo xusay iyo qaar kaleba inaad markaad dhex marayso goobaha lacagaha lagu sarifo anad arkayninba wax lacag shilinka somalialand ah mana jiraan lacago somaliland ah oo ay indha haagu qabanayaan, dhinacakale´shilinka somaliland hadad is tidhaah do suqa wax kaga so iibso ama ba wax kaga soo cun hotelada laga cunteeyo lagama yaabo inaad wax lagaga iibiyo, waxa yaduna nasiib daraa in qaar kamid ah lacagta shilinka somaliland ah guud ahan ba wadanka gudihiisa lagama qaato xataa casimada inana waxba lagaga iibin ibin mayo lacagtaas oo inta badan musha har loo ´siyo ciidamada qaranka marka ay isku dayaan inay ku soo adeegtana aan lagaqadan lacagtaas aan kor ku soo xusayna waxa kamid ah 5ta´shilin 10´ka shilin iyo 20´ka shilin lacagtasi la diidayaana waa lacagtii qaranka hadaba, waxa nasiib Daraa inay somaliland ku faanto inay hormar ka gaadhay dhinacyo badan sida dimuqraadiyada ´ dhaqaalaha´ Tignolajiyada iyo waxbarashada, hadana hormar ay gaadho iska dhaafo ay lacagteedii ayaa weli saaran Geedka Madhaafto === Sahaminta shidaalka === [[File:Oil and Gas exploration activities in Somaliland.jpg|thumb|left|Hawlaha sahaminta shidaalka iyo gaaska ee [[Oodwayne]], gobolka Togdheer.]] Bishii Ogosto 2012, dawladda Somaliland waxay siisay [[Genel Energy]] ruqsad ay shidaal uga baadhi karto dhulkeeda. Natiijooyinka baadhitaanka sagxadda oo la dhammaystiray horraantii 2015 waxay xaqiijiyeen suurtagalnimada waxqabad ee ka jirta SL-10B iyo baloogga SL-13 iyo baloogga Oodweyne oo lagu qiyaasay keyd shidaal oo midkiiba gaarayo 1 bilyan oo foosto. <ref>{{cite web | title = Somaliland | url = http: //www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | access-date = 3 August 2017 | Archive-date = 4 August 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170804013531/http://www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | url-status = dead | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 August 2017 | dead-url = yes }}</ref> Shirkadda Genel Energy ayaa qarka u saaran inay si fiican u qoddo sahaminta SL-10B iyo SL-13 xannibaadda Buur-Dhaab oo 20 kiiloomitir waqooyi-galbeed ka xigta [[Caynabo]] dhammaadka 2018. <ref> {{cite web | title = Ruqsadaha Ciyaaraha ee Mesozoic Rift Play SL10B / 13 & Odewayne | url = http: // www. genelenergy.com/media/1977/genel-energy-onshore-somaliland-opportunity-summary_digital.pdf|publisher=Genel Energy | marin-u-helid = 3 Agoosto 2017 | taariikhda-taariikhda = 4 Janaayo 2017 | archive-url = https: / /web.archive.org/web/20170104062357/http://www.genelenergy.c om / media / 1977 / genel-energy-onshore-somaliland-fursad-summary_digital.pdf | url-status = dead}} </ref> ===Warbaahinta=== Somaliland waxa ay leedahay warbaahin madaxbanaan oo aanay cidi kormerin haba yaraatee war baahintaasi waxa ay isugu jirataaa warbaahinta la akhriyo tan ladaawdo iyo tan la dhagaysto. kuwa ugu waawayn ama ugu caansana waxa kamida, wargayska [[jamhuuriya]] wargayska [[haatuf]], tv ga [[horm kabel tv|horm kabel tv iyo shabakadda wararka caalamiga ah ee xoriyonews.com]] waxa jira warbaahin kale oo aad iyo aad u fara badan oo wadanka ka jira ciidamada qarnka ee somaliland waxa ay u kalabaxaan sida aan horeba usoo sheegnay qaybaha ciidan ee uu wadan yeesho * [[Berbera oil]] * [[SomCable]] * [[Dahabshiil]] * [[Golistelecom]] * [[Petrosoma]] Dawlada Ethiopia ayaa la filaayaa inay bisha tobnaad aad aqoonsato somaliland sida lagu baahiayay boga internetka ee ay dawaldu maamusho. '''Isgaadhsiinta Somaliland''' Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] oo si rasmiya ugu Dhawaaqay inay Isu- Fureen Adeegyadoodii Taleefoonada iyo Madaxweyne Ku-xigeenka oo ka qayb galay Xafladii lagu Daah-furay. Munaasibada lagu Daahfurayay Isku-xidhka Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] ayaa lagu qabtay Hoteelka [[Maansoor]] ee Magaalada [[Hargeysa]]. Xafladan oo lagaga dhawaaqay isku-xidhka shan Shirkadood oo ka mid ah Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland oo kala ah [[Somtel]], [[Nation Link]], [[Telcom]], [[Soltelco]], [[African Online]]., waxa ka qayb galay Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan Saylici, Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Axmed Xaashi Oday, Wasiirka Diinta iyo awqaafta Sh. Khaliil C/laahi, Maareeyaha Hawlaha shaqada ee Shirkadda Somtel Cali Saalax Cabdi, Mahdi Daahir Jaamac oo ah Maareeye ku-xigeenka Shirkadda Nation-link, Madax Shirkada Telcom Aadan C/laahi, Mareeyaha Shirkada Soltelco Mukhtaar Osman iyo Marti sharaf kale. Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan C/lahi Ismaaciil oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa soo dhaweeyay isku xidhka shirkadahan isgaadhsiinta oo wax badan ka tari doona dhibaatooyinkii Bulshada ka haysatay dhinaca Isgaadhsiinta, gaar ahaan wada hadal la’aanta dadka isticmaalada adeegyada kala duwan ee Shirkadaha Isgaadhsiinta. Waxaanu yidhi “Runtii waxa maanta Farxad ii ah inaan ka soo qayb galo, isku xidhkii shirkadaha Isgaadhsiinta oo runtii baahi weyn loo qabay inaynu ku wada xidhiidhno, iyadoo laga maarmayo sadexdii Telefoon iyo afartii Telefoion ee markii hore la sitay, arintan oo runtii ka mid ahayd balanqaadyadii Xisbiga Kulmiye ee in adeegyada Bulshada la mideeyo”. Mr. Saylici isagoo hadalkiisa sii wata waxa uu sheegay “Maanta waxaan ku faraxsanahay in talaabada koowaad ee la qaaday inteedii badnaydna Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiintu halkan ka sheegay , shirkadaha laftoodiina ay ka marag kaceen, muhiimada aynu u soconaana waxay tahay inaynu shacbigeena u wada adeegno oo aynu ka saarno qoqobkii ku kala jiray ama kala xidhnaantii ku kala jirtay ,maadaama oo suuqeenu yahay suuq mid xor ah, waxaan qabaa inaanu dawladu mar walba ka madhnayn shirkadaha isgaadhsiinta oo waxa loo sameeyaa Cashuur dhaaf”. Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Somaliland Axmed Xaashi Oday oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa sheegay sheegay in Wasaarada Boosaha iyo isgaadhsiintu si isku mid ah u maamuli doonto iska Xidhka Shirdahan adeegyadooda Xidhiidhka laysku furay, isagoo hoosta ka xarriiqay inay si caadalad iyo sinaan ah ay u ilaalin doonaan dhamaan shirkadahan xuquuqdooda Ganacsi iyo sirta Adeegyadooda. Guddoomiyaha Guddidii ka soo shaqaysay isku xidhka shirkadahan Isgaadhsiinta ee mideeyay Adeegyadooda Isgaadhsiinta Mr: Jaamac X. Maxamed Cigaal ayaa isna munaasibadaasi ka sheegay qaabka ay dadku ugu wada Xidhiidhayaan shanta shirkadood ee laysku xidhay, waxaanu halkaasi ku soo. ==Bulshada== ===Maalmaha la Xuso=== *1- [[26]] [[Juun]] oo ah maalinta ay ka qadatay xornimada gumaysigii [[Ingiriis]]ka. *2- [[18. May maalinta xoriyada somaliland]] oo ku beegan 18.May.1991 kii maalintii shirweynihi shacabka reer somaliland gua'an sadiin guuni isotaga jumhuriyada somaliland ee ka dhacay Magaalada Burco. *3- Labada Ciidood ee Islaamka *4- Maalmaha Caalamiga ah sida maalinta shaqaalaha, [[AIDS|Aydhiska]], iwm. ===Luqadaha=== '''Luqadaha Somaliland''' Somaliland waxa lagaga hadlaa luqada somaliga oo boqolkiiba boqol ay kuhadalaan dadka kudhaqan somaliland waliba lahjada afsoomaaliga ugu nadiifsan amaba ugu dhaw marka laeego luqada somaliga ee qadiimka ah dadka kudhaqan somaliland lahjada afsomaliga ee ay kuhadlaan waxa ay shabahdaa ta wararka lagusiidaayo amaba saxaafada loo adeegsado. waxa kale oo somaliland lagaga hadlaa [[Carabi]]ga iyo [[Ingiriis]]iga oo ah laba luqadood oo iyana wadanka si rasmi ah looga isticmaalo, qodobka lixaad ee wadanka uyaala waxa kuqoran in somaliga carabiga iyo ingriisugu ay yihiin sadaxda luqadood ee wadanka sirasmi ah looga isticmaali karo ==Waxbarashada== ::''Sidoo kale fiiri [[:Category:Jaamacadaha Somaliland|Jaamacadaha Somaliland]]'' * [[Jaamacada Hargaysa]] * [[Jaamacadda Camuud]] * jaamacada admas * [[Jaamacad Burco]] * [[Jaamcada Golis]] * [[Jaamacada Timocade]] * [[New Generation University Hargeisa, Somaliland|Jaamacada New Generation]] * [[Jaamacadda Culuunta badda iyo Kaluumaysiga (BERBERA MARITIME AND FISHERIES ACADEMY)]] ==Warbixin Kale== ===Goobaha Dalxiiska=== Dalka Somaliland wuxu leeyahay deegaan ballaadhan oo dhul badhka uu ku fadhiyo lagu qiyaaso 136200KM2 iyo bad leh xeeb dhererkoodu dhanyahay 850Km2 laga bilaabo Lawyacaddo dhinaca galbeed illaa Ceelaayo dhinaca bari. Somaliland waa qaran ka nasiib badan qoomiyado badan oo caalamka ah marka laga eego cimillada iyo hawada meel dhexadka ah xilli kasta, dhulka fidsan iyo deegaanka kala nooc nooca ah. Goobaha aad loo dalxiiso ee Somaliland waxa ka mid ah daljirka dahsoon ee Hargeysa ku yaalla, dhammaan magaalooyinka qadiimiga ah ee dalka sida Berbera, xaruntii daraawiishta talex, Zeilac, Bullaxaar, Maydh & Xiis, Laas-qoray, jasiiradaha Sacaadadiin iyo ceebood, buurta Daallo, buurta Gacan-libaax (Waxa waliba lagu sameeyay dhisme iyo dayactir buurta dusheeda( buurta Saw, Laasgeel (Goob aasaar qadiimi ah oo sannad dhawaa khubaro faransiis ahi ka heleen degmada hore loo odhan jiray Dacar-budhuq, haddana loogu magac daray Laasgeel) ɖɦaɦaʀ ɖɦʊʟҡɨɨ զʊʀʊxɖa ɖaʀɨstɨɨ զʊʀxօօռaʏɖ ɖɦaɦaʀ ċʀɛɛռʟaռɖ iyo goobo kale oo aan xusi doonno. Waxannu ugu bushaaranaynaa soo booqdayaasha bartan inaanu boggan idiin ku soo gudbin doonno xogo iyo macluumaad faahfaahsan oo la xidhiidha dhammaan goobaha taariikhiga ah ee la dalxiiso Somaliland, xaqiiqooyin ku xeeran iyo is bedello ku yimi goobo ka mid ah. Guud ahaan, gobolkasta Somaliland waxa ka jira goobo caana ah, taariikhi ah ama lagu tilmaami karo fursadaha iyo/ama khayraadka qaaliga ah ee dalku leeyahay dhinaca dalxiiska iyo taariikhda. Laasgeel waa goob leh godod hoose oo leh xaradh iyo astaamo qadiimiga ah oo lagu qiyaasay inay noqon karayaan aasaarta taariikhiga ah ee ugu da’da weyn geeska ama qaarada Afrikaba guud ahaan marka loo eego sawirrada farshaxanka iyo astaamaha muujinaya quruumo qarniyaal badan ka hor dhulka ku noolaa. Aasaartan qadiimiga ah waxa goobtan ku ogaaday khubaro faransiis sannadkii 2002, illaa immikana waxay ka midtahay goobaha taariikhiga ah ee aad loo dalxiiso, isla markana ay Wasaaradda Dalxiiska iyo Dawladda xaqiijiyaan nabadgelyada iyo ilaalinta aasaartan iyadoo si taxadir leh loogu oggolaado dalxiisayaashaa gaarka ah.Goobta Laasgeel waxa 6km woqooyi looga weecdaa tuulada Dhubato ee Degmada Laasgeel ee hore loo odhan jiray Dacar-budhug, immikana loogu magac daray Laasgeel oo 55KM bari ka xigta Hargeysa, kuna taalla wadada halbawlaha ah ee Hargeisa-Berbera. ===Ciyaaraha=== Ciyaaraha Somaliland Tartanka ciyaaraha [[somaliland]] oo ah mid sanadkiiba mar laqabto ayaa sanadkan ahaa mid xiiso leh,waxa sanadkan kamid ahaa ciyaaraha lagusoo bandhigay sida ciyaaraha orodada [[Kubada cagta]] [[Kubada Kolayga]] iyo waliba qaarkale oo badan.waxa sanadkan ciyaaraha 2011 ciyaaraha somaliland lagu qabtay magaalo madaxda gobolka [[Togdheer]] ee magaalda [[Burco]] gaar ahaan garoonka ciyaaraha ee caanka ah ee looyaqaano [[Alamsay]]. * [[Awdal]] * [[Hawd]] * [[Gabiley]] * [[Togdheer]] * [[Saaxil]] * [[Maroodi Jeex]] * [[sool]] * [[sanaag]] Kahor intii aan lasoo gaadhin ciyaaraha kama danbaysta ah waxa lasoomaray isreebreeb ay ka qaybqaateen dhamaan gobalada [[Somaliland]] waxaana iskusoo hadhay sideedan Gobol oo soo bandhigay ciyaaro aad iyo aad u xiiso lahaa waxaa ay ahyd markii ugu horaysay ee ciyaaraha somaliland sitoosa caalamkka looga daawado waxa siidaynta ciyaarta hawada dadaka usoo marinayaay warbaahinta qaranka iyo tan madaxa banaan waxaana laga daawanayay daafaha caalmaka. ==Muuqaalo== <gallery> File:Berbera Port2.jpg| File:Almadow Overview.JPG|Buurta [[Cal Madow]] File:Somaliland (6936778013) (2).jpg|Xeebta [[Berbera]] </gallery> ==Sido kale fiiri== * [[Soomaali luqadda dhegoolaha]] * [[Genel Energy]] * [[Oodwayne Beeraha Salidka]] * [[IGAD]] * [[Somalia]] * [[Dhaqalaha Somalia]] * [[Diinta Soomaalida]] == Xigasho == * [http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200304/cmhansrd/vo040204/halltext/40204h03.htm United Kingdom parliamentary debate on recognition of Somaliland] * [http://www.awdalnews.com/ Awdadl News] * [http://www.horyaal.net/index.asp Radio Horyaal] {{Wayback|url=http://www.horyaal.net/index.asp |date=20121102031350 }} * [http://www.halganews.com/ Halgan news] {{Wayback|url=http://www.halganews.com/ |date=20101029081920 }} * [http://www.caynabanews.com/ Hadhwanaag New] {{Wayback|url=http://www.caynabanews.com/ |date=20140327103426 }} * [http://www.qarannews.com/pn/ Qaran News] {{Wayback|url=http://www.qarannews.com/pn/ |date=20061004150422 }} * [http://dillapress.com Dilla Press] {{Wayback|url=http://dillapress.com/ |date=20201024054735 }} * [http://www.jamhuuriya.info/index.php Jamhuuriya Newspaper] {{Wayback|url=http://www.jamhuuriya.info/index.php |date=20110419200647 }} * [http://www.abaarsotech.org/ Abaarso Tech University] *[https://somaliland.com/ Somaliland News] *[https://ToosNews.com ToosNews] {{Wayback|url=https://toosnews.com/ |date=20220201065019 }} ==Tixraac== {{reflist|2}} {{Maqaalo Somaliland |state=expanded}} {{Dalalka Afrika |state=expanded}} [[Category:Somaliland|*]] suq2dwbivaw59ueo1avh27fni5r13xs 297798 297797 2026-05-24T10:49:15Z Muuse8 36079 297798 wikitext text/x-wiki {{Qoraal dheer}} {{Infobox country |latd=9 |latm=33 |latNS=N |longd=44 |longm=03 |longEW=E |leader_name2 = Maxamed Cali Aw Cabdi |leader_name3 = Yaasiin Maxamed xiir faratoon |conventional_long_name = Jamhuuriyadda Soomaaliland</br>جَمْهورِيَدْدَ سومالِلَنْدْ |native_name = {{smaller|{{native name|en|Republic of Somaliland}}<ref>Name used in [http://www.somalilandlaw.com/Somaliland_Constitution/body_somaliland_constitution.htm#Heading The Constitution of the Republic of Somaliland] and in [http://www.somalilandlaw.com/Faafinta_Rasmiga_JSL_S1_Cad_1aad_2012.pdf Somaliland Official Gazette]</ref><br />{{native name|ar|{{lower|0.1em|<big>جمهورية صوماليلاند</big>}}|italic=no}}</big><br />{{smaller|''{{transl|ar|Jumhūrīyat Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''}}}}<br/><ref>Susan M. Hassig, Zawiah Abdul Latif, ''Somalia'', (Marshall Cavendish: 2007), p.10.</ref> |image_flag = Flag of Somaliland.svg |image_coat = Emblem of Somaliland.svg |common_name = Somaliland |symbol_type = National emblem |national_motto = <br />{{native phrase|ar|{{lower|0.1em|[[Shahaadah|<big>لا إله إلا الله محمد رسول الله</big>]]}}|italics=off|nolink=on}}<br />''Lā ilāhā illā-llāhu; muhammadun rasūlu-llāhi''<br />{{small|"[[Shahadah|Ilaah ma jiro Alle mooye; Muxammed waa rasuulka Alle]]"}} |national_anthem = <br />{{lang|so|''[[Samo ku waar]]''}}<br />{{small|''Long life with peace''}}<br /><center> {{center|[[File:Samo ku waar - Anthem of Somaliland (Instrumental).ogg]]}} |image_map = Somaliland (orthographic projection).svg |capital = [[Hargeysa]] |largest_city = [[Hargeysa]] |Portka = [[Berbera]] |official_languages = [[Af Soomaali]] |demonym = Somalilander |government_type = Madaxweynenimo leh [[Dastuurka Somaliland|Dastuur Jamhuuriya]] |leader_title1 = [[Madaxweyne]] |leader_name1 = {{nowrap|[[Abdirahman Mohamed Abdulahi Cirro]]}} |leader_title2 = [[madaxwayne kuxigeen]] |leader_title3 = Gudoomiyaha Golaha Wakiilada |legislature = Baarlamaanka Somaliland |upper_house = Golaha Guurtida Somaliland|Golaha Guurtida |lower_house = Golaha Wakiilada Somaliland|Golaha Wakiilada |established_event1 = Ku dhawaaqdey |sovereignty_type = Dowlada |sovereignty_note = iyo Awooda |established_event2 = Aqoonsiga |established_date1 = May 18, 1991 |established_date2 = Dal aan la aqoonsanayn<ref>{{Cite web |ciwaan=Issue 270, 28 March 2016 |url=http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |access-date=26 July 2016 |archive-date=21 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321062435/http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |dead-url=yes }}</ref> |area_km2 = 137600 |area_sq_mi = 53100<ref>[http://somalilandgov.com/somaliland-geography/ Somaliland Geography, 28 March 2016]</ref> |percent_water = |population_estimate = 6,200,000<ref>REPORTER, I. (2012, September 18). As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub? Retrieved December 26, 2015, from http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582">[http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582 As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub?, International Business Times, 2013]</ref> |population_census = |population_estimate_year = 2024 |population_estimate_rank = |population_census_year = |population_density_km2 = 25 |population_density_rank = |population_density_sq_mi = 66 |GDP_PPP = $3.782 Billion<ref>World Bank. ''[http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2015/01/29/new-world-bank-gdp-and-poerty-estimates-for-somaliland New World Bank GDP and Poverty Estimates for Somaliland]{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' January 29, 2015. Accessed February 14, 2015.</ref> |GDP_PPP_year = 2022 |GDP = 3.2 Billion Dollars |GDP_PPP_per_capita = $852 |GDP_PPP_per_capita_rank = |HDI = |HDI_year = |HDI_rank = |currency = [[Somaliland shilling]] |currency_code = SSH |time_zone = [[East Africa Time|EAT]] |utc_offset = +3 |utc_offset_DST = +3 |time_zone_DST = not observed |date_format = d/m/yy (AD|Anno Domini) |drives_on = right |calling_code = [[+252]] {{small|(Somalia)}} |iso3166code = |cctld = |footnote_a = Qiimeynta aheyn sida Somaliland waa [aqoonsi diblomaasiyadeed [|<nowiki> Somaliland State]].</nowiki> |footnote_b =Jamhuuriyadda Somaliland |area_magnitude = 1 E11 |HDI_category = }} '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland''; [[Af Carabi]]: صوماليلاند , {{lang|ar|أرض الصومال|rtl=yes}} ''{{transl|ar|Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''), si rasmi ah '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland'', [[Af Carabi]]: صوماليلاند wuxuu xad la leedahay [[Jabuuti]], [[Itoobiya]] iyo maamulka [[Waqooyi Bari|Puntland]] [[Soomaaliya]]. Somaliland waxey kamid tahay dhulkii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|Maxmiyada Ingiriis ee Somaliland ]] ee [[Ingiriis]] ku maamuli jiray . Waxay xornimadda ka qaatay Ingiriiska [[Juun]] [[26]] [[1960]]. 1 July 1960 kii waxay la midowday koonfurta Soomaaliya oo [[Talyaani|Talyaanigu]] guumeysan jiray.[[Magaalo|magaalada]] caasimada u ahi waa [[Hargaysa]]. [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] oo ahaan jirey Gudoomiyihii Ururkii Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed [[SNM]], ayaa noqday madaxweynahii ugu horeeyay ee Somaliland. Waxaa ku xigey [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] noqdey Madaxweynihii Labaad ee Somaliland, waxaana ka danbeeyay [[Daahir Rayaale Kaahin]]. Kahina waxa ku xigay [[Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo)]]. Waxa ku xigay [[Muuse Biixi Cabdi]]. Waxa imika ah Madaxweynaha JSL Mudane Abdirahman Mohamed Abdulahi cirro Somaliland waxaa ka jira saddex xisbi siyaasadeed oo kala ah [[Kulmiye]], [[Wadani]] iyo KAAH. ==Taariikhda== ::''Sidoo kale eeg: [[Taariikhda Somaliland]]'' Somaliland waa magac aad cusub marka la eego taariikhda uu maamulkan leeyahay somaliland waxaa horay loogu magacaabi jiray dhulkii uduga iyo cadarka iyo bukhuurka ama uduga waa sida ay u yaqaaneen masaaridii horee. halka giriigii hore ay u yaqaaneen dhulkii berbera waa halka uu kasoo jeedo magaca [[berbera]] xiligii muslimka amaba qarniyadii uu muslimku soo gaadhay somaliland waxa looyaqaanay dhulkii [[saylac]] ugu danbayntii xiligan aan joogno waxa lagu magacaabaa Somaliland. ===Wakhtiyadii Hore=== ::''Sidoo kale eeg: [[Laas Geel]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Dhambalin]] iyo [[Dhaymoole]]'' Taariikhdii bilawga ahayd ee casri jaahiligii Somaliland waxay ku taal geeska Afrika, dhinaca Waqooyi galbeed waxa ka xigay deris la tahay dalka Jamhuuriyada Jabouti, galbeedna waxaa ka xiga Ethiopia, barina waxaa ka xiga somalia. Tirada dadka Somalilad waxaa lagu qiyaasaa 6,2 malyan. Baaxadda dhulka ay ku fadhido Somaliland waa 139,000 km½ Somaliland waxaa dhinaca waqooyiga ka xiga [[badda cas]] oo ku fadhida xeeb dhererkodu yahay 908 km½. Somaliland oo leh taariikh aad u balaadhan dadkuna aanu wada aqoon. Waxay kamid tahay meelihii ugu horeeyay ee ay ka hana qaaday ilbaxnimada adduunku. Dadka taariikhda ku xeel-dheeri waxay sheegeen in farraaciintii hore asalkoodu Somali kasoo jeedaan. Deganaana jireen dhulka xeebaha badda cas, taasoo markii danbana ay xidhiidh qoto dheer la lahaayeen Somaliland. Waxaana xaddaaradda Somaliland ku simantahay ilaa 7000 sanadood ciise hortii. ===Wakhtigii Diinta Islaamka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadi Ifat]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadii Cadal]]'' [[File:YagbeaSionBattlingAdaSultan.JPG|thumb|250px|Suldaanka reer Adal (midig) iyo ciidankiisa oo la dagaallamaya King Yagbea-Sion iyo raggiisa. Laga soo bilaabo Le livre des Merveilles, qarnigii 15aad.]] [[File:Zayla.jpg|thumb|250px|Burburka [[Saldanadii Cadal]] ee Saylac, Awdal.]] Markii diintu soo degtay qarnigii 7aad, geeska Afrika waxay noqotay meel aad u muhiima markii uu muslimay boqorkii Xabashida ee Nataashi. Waxaana xeebaha Somaliland ahaayeen meel istiraaji ah oo asxaabtii usoo xijrootay. Qarnigii 13naad waxaa culimadii carbeed ee dalka timid kadhiseen saldanad la odhan jiray Bebad oo ay xukumi jirtay boqortooyadii Walaashma. Waana markii koowaad inta taariikhda lagu hayo qabaa'ilkii Somalidu yeeshaan maamul dhexe. Somaliland waxaa ay kamid tahay bariga Afrika marka laga yimaado [[Itoobiya]] dalkii ugu horreyey ee ay ka hanaqaaday maamul dawladeed, inkastoo aan runta laga sheegin taariikhda dhab ah ee Somaliland haddana waxaan muran ku jirin in Somaliland qarnigii 15naad ay lahayd dawlad dunida laga ictiraafsanyahay gaar ahaana markii uu hoggaanka qabtay Immam Ahmed Qasali (Guray). Maamulkaas oo markii danbe la magac baxday dawladii Awdal. Xukumina jirtay inta u dhaxaysa xeebaha badda cas ilaa Herer. ===Saldanadihii hore ee casriga ahaa=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanada Isaaq|Saldanadii Isaaq]] iyo [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]]'' [[File:Sultan Nur Map.png|thumb|250px|Khariidadda Jarmalka qarnigii 19-aad oo muujinaya [[Nuur Axmed Amaan|Suldaan Nuur]] Degaanka badhtamaha Somaliland]] [[File:Flag of British Somaliland (1952–1960).svg|250px|thumb|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|British Somaliland]].]] Horraantii xilligii casriga ahaa, dowladihii kala dambeeyay ee Saldanadii Adal iyo Ajuran Sultanate waxay bilaabeen inay ka hanaqaadaan Soomaaliya. Kuwaas waxaa ka mid ahaa Isaaqa Saldanada iyo Habr Yunis Sultanate. Hawl-galkii ugu horreeyay ee dhexmara Soomaalida gobolka iyo Ingriiska wuxuu ahaa 1827 "Maqaallo Saaxiibtinimo iyo Ganacsi oo u dhexeeya Qabiilka Habar Awal iyo England. Tan waxaa xigay heshiis Ingiriis ah oo lala galay Badhasaabkii Saylac 1840. Ka dib hawlgal ayaa la bilaabay inta u dhaxaysa Ingiriiskii iyo odayaashii Habar Garxajis iyo Habar Toljaala ee reeraha Isaaqa 1855, sanad ka dib ayaa la soo gabagabeeyey "Qodobadii Nabadda iyo Saaxiibtinimada" ee u dhexeeyey Shirkadda Habar Awal iyo East India Company. kuna dhammaaday heshiisyadii rasmiga ahaa ee Ingiriisku la saxeexday wixii hadda ka dambeeya qabiilooyinkii 'British Somaliland', oo dhacay intii u dhexeysay 1884 iyo 1886 (heshiisyada waxaa lala saxeexday Habar Awal, Gadabursi, Habar Toljaala, Habar Garxajis, Esa, iyo beelaha Warsangali), kan waxay gogol xaar u ahayd Ingriisku inuu ka sameeyo maxmiyad goboleed loogu magac daray British Somaliland, Ingriiskuna wuxuu gaashaan u ahaa maxakamadda Cadan waxayna u maamushay sidii qayb ka mid ah Bri tish India ilaa 1898. British Somaliland ka dibna waxaa maamulayay Xafiiska Arimaha Dibada ilaa 1905, ka dibna Xafiiska Gumeysiga ===Maxmiyaddii British Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ololaha Somaliland]] iyo [[Ololaha Somaliland (1920)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Duulaankii Talyaanigu ku qaaday British Somaliland]]'' [[File:Corriere Della Sera - 17 agosto 1940 - Offensiva in Africa - titolo.JPG|thumb|250px|Wargeyska Corriere della Sera ee ka soo baxa dalka [[Talyaaniga]] oo ka hadlaya bilowgii weerarkii British Somaliland.]] [[File:The National Archives UK - CO 1069-8-37.jpg|thumb|250px|right|Duqeyn diyaaradeed oo lagu garaacay qalcado Dowladii [[Darawiish|Deraviish]] ah [[Taleex]]..]] [[File:Independence Day State of Somaliland.png|thumb|upright=0.8|right|Heshiisyada iyo isweydaarsiga Waraaqaha ee u dhexeeya Dawladda Boqortooyada Ingiriiska iyo Dawladda Somaliland oo ku lammaan Xoriyadda Somaliland.]] [[File:The Somaliland Protectorate Constitutional Conference, London.png|thumb|250px|Shirweynihii dastuurka maxmiyadda [[British Somaliland]], London, May 1960 kaas oo lagu go’aamiyey in 26 Juun ay noqoto maalinta Xorriyadda, sidaasna lagu saxeexay 12 May 1960. Waftiga Somaliland ka socday :- 1.Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal,2.Axmed Xaaji Ducaale, 3.Cali Garaad Jaamac iyo 4.Xaaji Ibraahim Nuur.Laga soo bilaabo Xafiiska Gumeysiga: Ian Macleod, D. B. Hall, H. C. F. Wilks (Xoghaye).]] Ololaha Somaliland, oo sidoo kale loogu magac daray Dagaalkii Dervish, wuxuu ahaa safarado milateri oo isdaba joog ah oo ka dhacay intii u dhaxeysay 1900 ilaa 1920 dhulka Khatumo ama dooxada Nugaal, oo ay iskaga hor yimaadeen Boqortooyadii Diiriye Guure iyo Amiirkiisa ee ahaa Sayid Mohammed Abdullah Hassan (oo ururkooda lagu naanaysi jiray "Dervishes" ) ka dhan ah Ingiriiska. Ingiriiska waxaa ka caawiyey weeraradoodii Xabashi iyo Talyaani. Intii lagu jiray Dagaalkii Koowaad ee Adduunka ([[1914]]–[[1918]]), Xasan wuxuu sidoo kale gargaar ka helay Ottomans, Jarmal iyo, in muddo ah, oo uu ka helay Imbaraadoor Iyasu V-kii Itoobiya. Colaadda ayaa dhammaatay markii Ingriiska uu si milatari u duqeeyey magaalo-madaxda Dervish-ka ee Taleex bishii Febraayo 1920-kii. Safarkii Shanaad ee ololihii Somaliland ee [[1920]]-kii wuxuu ahaa safarkii ugu dambeeyay ee Ingiriisku kaga soo horjeedo xoogaggii Dervish-ka ee Maxammed Cabdillaahi Xasan (oo had iyo goor Ingiriisku ugu yeedho "Mad Mullah" sharaf dhac), hoggaamiyaha diinta ee Ciid-Nugaal. In kasta oo dagaalkii ugu badnaa dhacay bishii Jannaayo ee sannadka, haddana ciidammada Ingiriisku waxay bilaabeen u diyaar garowga weerarkan horraantii Noofambar [[1919]]. Ciidammada Ingiriisku waxay ka koobnaayeen xubno ka tirsan Royal Air Force iyo Somaliland Camel Corps. Dagaal seddex usbuuc ah kadib, Dervishes-kii Xasan waa la jabiyay, taasoo keentay wax ku ool ah iska caabintii 20-ka sano ahayd. Qabsashadii Talyaanigu ee British Somaliland waxay ahayd olole milatari oo ka dhacay Bariga Afrika, kaas oo dhacay bishii Ogos 1940kii kaas oo dhex maray xoogaggii Talyaaniga iyo kuwii dhawr waddan oo Ingiriis iyo Barwaaqo-sooran ah. Socdaalkii Talyaanigu wuxuu qayb ka ahaa Ololihii Bariga Afrika. ===Dawladii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladii Somaliland (1960)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland 1960]]'' [[File:Somaliland_Flying_for_the_first_time_The_White_and_Blue_Somali_Flag_at_the_Independence_Celebrations_on_26_June_1960.jpg|thumb|250px|Somaliland oo markii ugu horeysay: Calanka Soomaaliya la taagay ee aha Caddaan iyo Buluugga ah ee Dabaal - degyadii [[Maalinta Madaxbanaanida (Maamulka Somaliland)|Xorriyadda]] ee 26-kii Juun 1960 Ra'iisul-wasaaraha [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawlad-goboleedka Somaliland]] iyo [[Madaxwaynaha Somaliland|madaxweynihii labaad ee Somaliland]] [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal ayaa]] salaamay calanka.]] Bishii Meey 1960kii, dawladda Ingiriisku waxay sheegtay inay diyaar u tahay inay madax-bannaani siiso maxmiyaddii xilligaa ee British Somaliland, iyada oo ujeedkeedu ahaa in dhulku la midoobo maamulkii Talyaanigu xukumi jiray ee Somaliland ee hoos-tagi jiray Maamulkii Talyaaniga (Talyaanigii hore ee Somaliland) . Golaha Sharci Dejinta ee British Somaliland wuxuu qaraar ka soo saaray bishii Abriil 1960 oo ay ku codsanayeen madaxbannaanida iyo la midowga dhulka la aaminay ee Somaliland, kaas oo qorshuhu ahaa in ay madax-bannaanideeda hesho 1-dii Julaay ee sanadkaas. Golayaasha sharci dejinta ee labada deegaan ayaa isku raacay soo jeedintan ka dib shir wadajir ah oo ay ku yeesheen magaalada Muqdisho. 26-kii Juun 1960, Maxmiyaddii hore ee British Somaliland waxay muddo kooban qaadatay madax-bannaanida iyada oo ah Dawladdii Somaliland, iyada oo Territori-ka Somaliland la raacay shan maalmood ka dib. Intii lagu jiray muddadii koobnayd ee ay la soo noqotay madax-bannaanida, Qaranka Somaliland wuxuu ka kasbaday ictiraaf shan iyo soddon iyo shan dal oo madax-bannaan. Maalintii ku xigtay, 27kii Juun 1960kii, Golaha Sharci Dejinta ee dhowaan la qabtay waxay ansixiyeen sharci si rasmi ah ugu oggolaanaya midowga Qaranka Somaliland iyo Gobollada Amaanada ee Somaliland 1dii Luulyo 1960 ===Xoriyadii 1960 iyo wixii kadanbeeyay=== ::''Sidoo kale eeg: [[Jamhuuriyadda Soomaaliyeed]] iyo [[Soomaaliweyn]]'' Dawlada Ethiopia ayaa waxay qorshaynaysaa sidii ay u aqoon san lahayd somalailand. Bishii febraayo 1960kii ayaa wafdi uu hoggaaminaayo Alle ha u naxariistee [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] u anbaxaxeen dalka Ingiriiska, waxaana heshiis ay la soo galeen dawladdii ingiriiska in Somaliland xornimo buuxda lasiiyo. 26 Juun 1960kii bay markii maxmiyadii ingriiska ee Somaliland "British Somaliland protectorate" xornimadeeda ka qaateen dawladii Ingiriiska,sida aan la socono intii ka horraysay 01 Luulyo 1960kii Somaliland waxay ahayd dawlad gooniya (independent state). waxayna noqdeen dawlad madax bannaan oo la aqoonsan yahay ilaa 01 Luulyo 1960kii. Isla maalintaas Waxay ku beegnayd maalintii Koonfurta Soomaaliya (Italian somaliland) in ay ka baxaan nidaamka (Trusteeship) (Nidaamka Wakiilnimada Caalamiga ah) "Koonfurta Soomaaliya: Waxay ahayd Trust Territory oo Talyaanigu maamulayay (1950–60) iyadoo hoos imanaysa Qaramada Midoobay" Luulyo 1960: Soomaaliya (Koonfur) waxay ka baxday Trusteeship oo ay noqotay dal madaxbannaan. Isla maalintaas 1 Luulyo 1960 kii ayuu dhacay midowgii labada dal ee Somaliland iyo Somalia inkastoo midawgaas mad madaw badani ku jiro. Dad badanina waxay aaminsanyihiin in midowgaasi ahayn mid sharciya. Waxaana Aragtidiisi sii xoogaysatay markii qorayaal ajaanib ahi sameeyeen daraasado arinta cadaynaya. Sida "Professor Mario G. Losano (Mario Giovanni Losano)" Bishii Luulyo1961kii waxaa dadka reer Somaliland gaashaanka ku dhufteen oo cod aqliyad ah ku diideen distoorkii qeexayey ee lagu sharciyeynaayey israaca labada dal ee Somaliya iyo Somaliland. Laakiin nasiib darro dawladdii markaas jirtay oo reer Koonfureedka ahayd waxay diideen inay aqoonsadaan maxsuulkii doorashadaas sababtoo maslaxad baan ugu jirin arrintan. Bishii december 1961 waxaa madaxdii ciidamada qalabka sida ee Somaliya isku dayeen inay dhigaan inqilaabkii dhicisoobay. Inqilaabkaasna waxay doonayeen inay kula soo noqdaan madaxbannaanidii luntay. 1967kii waxaa dalka ka noqday raysal wasaare Mohamed X.Ibrahim Cigaal. Halka uu madaxweynaha ka noqday Cabdirashid Cali sharmake. 15 Oktober 1969kii waxaa magaalada laascaanood lagu dilay madaxweynihii Jamhuuriyadda Somalida ee Cabdirashid Cali Sharmaake. === 1961 kacdoon ka reer Somaliland === ::''Sidoo kale eeg: [[1961 kacdoon ka dhacay Soomaaliya]]'' Kacdoonkii 1961 ee Soomaaliya wuxuu ahaa kacdoon aan guuleysan oo isku day afgambi ah oo ka dhacay waqooyiga Soomaaliya imikana ah Somaliland kaasoo dhacay bishii Diseembar [[1961]]. === Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay === Waxaana midnimadii 60kii guul darro ku dhamaatay markii 21 Oktober [[1969]]kii uu dalka ka dhacay inqilaab aan dhiig ku daadan ee ay dhigeen ciimada qalabka sidaa, waxaana talada la wareegay ciidamada oo uu hoggaaminaayo mujrimkii Gen. Mohamed Siyaad Barre. 10 januari 1970kii waxaa kelidii taliyihii Siyaad Barre sameeyey maxkamadii badbaada oo xukumi jirtay xukunka dilka si looga takhaluso dadka aan taageersanayn madaxweynaha. 21 Oktober 1970kii wuxuu Siyaad Barre ku dhawaaqay in Somaliya qaadatay nidaamka hantiwadaaga cilmiga ku dhisan. Taasoo rabay inuu ugu bedelo inqilaabkii hab ku salaysan dhaqaaq siyaasadeed oo ku salaysan aydhiyooliyadda hantiwadaaga. Waxaana loo ololeeyey wixii loogu magacdaray kacaankii hantiwadaaga Somaliyeed. Xagaagii 1972kii waxaa la sameeyey ciimadii guulwadayaasha oo ujeedadoodu ahayd inay cabudhiyaan oo xabsiga u taxaabaan dadka shacbiga ee lagu tuxmo inay kacaan diid yihiin. July 1972kii waxaa la dilay labadii Jenaraal ee Salaad Gabayle, iyo Mohamed aynaanshe oo ka tirsanaa saraakiishii inqilaabka dhigay. Salaad gabayle wuxuu ahaa madaxweyne ku xigeen. Waxaa lagu xukumay dil ka dib markii lagu eedeeyey inay maleegayeen shirqool ay xukunka kaga tuurayaan Siyaad Barre. Oktober 1972kii waxaa lagu dhaqaaqay in la qoro [[Af-soomaliga]] oo uu noqdo luqadda rasmiga ah ee dalka. 1972kii-1975kii waxaa la qaaday ololihii barashada qorista Somaliga oo markii danbana isu rogay olalihii horumarinta reer miyiga ee la rabay in dadku waxna qoraan waxna akhriyaan. 1975kii waxaa la sameeyey 15 gobol oo cusub oo lagu bedelayeey 8 gobol ee hore u jiray. Waxaana ay ka koobnaayeen 78 degmo. Somaliland oo ka koobnayd 3 gobol looma samayn gobolo iyo degmooyin cusub toona. 1975kii Siyaad Barre wuxuu shaqadii ka eryey 50 saraakiil sare iyo madax ah oo badankooda ka soo jeeda Somaliland, waxaana uu ku bedelay dadka uu ku tuhmaayey inay taageersanyihiin kacaanka oo u badnaa caa'iladiisa ah. M.s.bare wuxuu ku dhawaaqay inay raga iyo dumarku siman yihiin culimadii iyo dhalinyaradii kasoo horjeedsatayna laayay dhamaantood. 1977kii maamulkii siyaad Barre wuxuu weerar ku qaaday dalka Itoobiya, waxaana markii hore uu ku guulaystay dagaalkaas. Laakiin waxaa dagaalku dhamaaday markii ciidamo Ruush iyo Kuubaan ahi usoo gurmadeenItoobiya ee ay si toosa dagaalka usoo galeen. Waxaana ciidamadii Somaliya dibuga soo noqatay dhammaan dhulkii horuu qabsadeen. ===Xasuuqii Isaaq ama Xasuuqii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xasuuqi Isaaq]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[SNM]]'' [[File:Exhumed skeletal remains of victims of the Isaaq genocide.jpg|thumb|250px|Haraaga la soo saaray ee dhibanayaashii xasuuqii Isaaq ee laga helay xabaal wadareed ku yaal magaalada Berbera, Somaliland.]] [[File:4z2.jpg|thumb|250px|Ilaa 90% magaalada Hargeysa (magaalada labaad ee ugu weyn Jamhuuriyadda Soomaaliya) waxaa burburiyey dawladda Soomaaliya.]] Awooddii akhlaaqeed ee dowladdii Barre si tartiib tartiib ah ayay u lumisay, iyadoo Soomaali badan ay ku hungoobeen nolosha xukunka militariga. Bartamihii 1980-meeyadii, dhaqdhaqaaqyo iska caabin ah oo uu taageerayay maamulkii shuuciga ahaa ee Derg ee Itoobiya ayaa ka billowday waddanka oo dhan. Barre wuxuu kujawaabey isagoo amrey in talaabooyin ciqaab ah laga qaado kuwa uu u arko inay gudaha ka taageerayaan jabhadaha, gaar ahaan gobolada waqooyi. Qabqabashada waxaa ka mid ahaa in la duqeeyo magaalooyin, xarunta maamulka waqooyi-galbeed ee Hargeysa, oo ahayd xaruntii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed (SNM), oo ka mid ahayd aagagga la bartilmaameedsaday 1988. Duqeyntan waxaa hoggaaminayey Jeneraal Maxamed Saciid Xersi Morgan, wiilka uu sodogga u yahay Barre. Wixii ka dhacay Soomaaliya [[1988]] malaha waa ka sii foolxun. Markii Hargeysa la duqeeyay ayaa dadkii deganaa lagu khasbay inay qaxaan. Askarta ayaa markaas miinooyin ku aasay guryihii laga tagay. Markii uu dagaalku dhammaaday ayay qaxootigii dib u laabteen, balse waxaa lagu naafeeyay ama lagu dilay qaraxyo qarsoon.<ref>[https://www.jw.org/en/library/magazines/g20000508/Land-Mines-Weighing-the-Cost/ Land Mines—Weighing the Cost]</ref> Sida laga soo xigtay Abou Jeng iyo aqoonyahanno kale, xukunkii taliskii Barre waxaa lagu calaamadeeyay cadaadis arxan darro ah oo lala beegsaday qabiilka Isaaq. Max’ed Xaaji Ingiriis iyo Chris Mullin waxay caddeeyeen in qabqabashadii maamulkii Barre ee ka dhanka ahaa Dhaqdhaqaaqii Qaranka Soomaaliyeed ee fadhigiisu ahaa Hargeysa lala beegsaday beelweynta Isaaq oo ay ka tirsan yihiin inta badan xubnihii SNM. Waxay ku tilmaamayaan isku haynta inay tahay xasuuqii Isaaq ama xasuuqii Hargeysa. Baaritaan ay sameysay Qaramada Midoobay ayaa lagu soo gabagabeeyay in dambiga xasuuqa uu ahaa "mid ay maleegtay, qorsheysay oo ay ka fulisay Dowlada Soomaaliya dadka Isaaqa". Tirada dadka rayidka ah ee ku waxyeeloobay waxaa lagu qiyaasaa inta udhaxeysa 50,000–100,000 sida laga soo xigtay ilo wareedyo kala duwan, halka wararka qaarna ay ku qiyaasayaan wadarta dhimashada dadka rayidka ah inay kor u dhaafeyso 200,000 oo rayid Isaaq ah. Dhimashooyinkaas, taliskii Barre wuxuu duqeeyey oo burburiyey magaalooyinka labaad iyo saddexaad ee ugu weyn Soomaaliya, Hargeysa iyo Burco siday u kala horreeyaan. Tani waxay u barakicisay dad lagu qiyaasey 400,000 oo dadka deegaanka ah oo u qaxay Hartasheikh ee dalka Itoobiya; shaqsiyaad kale oo gaaraya 400,000 ayaa iyaguna gudaha ku barakacay. Dagaalkii ka soo horjeedka ee taliskii Barre ee ka dhanka ahaa SNM wuxuu bartilmaameedsaday saldhigii rayidka ee kooxda mucaaradka, isaga oo isu beddelay xasuuq xasuuq ka dhan ah beesha Isaaq. Tani waxay horseeday fowdo iyo ololeyaal dagaal oo ay gaystaan ​​maleeshiyooyin kala jabay, ka dibna awooddii heer degmo la wareeray. Cadaadiskii maamulkii Barre kuma koobnayn Isaaqa oo keliya, maxaa yeelay wuxuu bartilmaameedsanayay qabaa’illada kale sida Hawiye. Taliskii Barre wuxuu burburay Janaayo [[1991]]. Intaa kadib, markii xaalada siyaasadeed ee Somaliland xasiloonayd, dadkii barakacay waxay ku noqdeen guryahoodii, maleeshiyooyinkii waa laga daad gureeyay ama waxaa lagu daray ciidanka, tobanaan kun oo guri iyo meherado ahna dib ayaa looga soo dhisay burburka. ===Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya=== [[File:Ruined tank in Hargeisa, Somaliland.jpg|thumb|250px|Taangi M47 Patton oo ku burburay Somaliland.]] ::''Sidoo kale eeg: [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya]]'' In kasta oo SNM markii la aasaasay ay lahayd dastuur midow, haddana waxay ugu dambayntii bilawday inay raadiso madax-bannaanida, iyada oo doonaysa inay ka go'do Soomaaliya inteeda kale. Intii uu hoggaaminayey Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur, maamulka maxalliga ah wuxuu ku dhawaaqay gobollada waqooyi-galbeed ee Soomaaliya madax-bannaanida shirkii ka dhacay magaalada Burco intii u dhaxeysay 27-kii Abriil 1991-kii illaa 15-kii May 1991. ===Ku dhawaaqidii Maxadbanaanida=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ku dhawaaqida Gooni isu taaga Somaliland]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Signatures-Somaliland-independece-.png|thumb|250px|5 May go'aankii shirkii weynaa ee Burco. Shirkii labaad ee qaran ee 18 May, Golaha Dhexe ee SNM oo taageero ka helaya kulan ay yeesheen odayaal matalayay beelaha waaweyn ee Gobollada Waqooyi, ayaa lagaga dhawaaqay dib ula soo noqoshada Jamhuuriyadda Somaliland dhulkii Maxmiyaddii hore ee Ingiriiska ee Somaliland isla markaana la sameeyay. dowlad loogu magac daray ismaamul gobaleedka.]] 27 Jannayo 1991 ayaa ciidamadii SNM gacanta ku dhigeen dhamaan dalkii hore loo odhan jiray Somaliland. Dabadeedna madaxdii SNM waxay ka shaqeeyeen inay heshiiyeen oo beelihii walaalaha ee ay iska horkeentay dawladii hore ee Siyaad Barre. 18 Mey 1991 shirbeeleedkii ka dhacay magaalada Burco ayaa lagu go'aansaday lagagana dhawaaqay gooni isu taagga qaranimada Somaliland. ===Afti u qaadista dastuurka Somaliland 2001=== ::''Sidoo kale eeg: [[2001 Afti u qaadista dastuurka Somaliland]]'' [[File:Somaliland Constitution Presidential Decree.jpg|thumb|250px|Digreeto madaxweyne oo uu ku ansaxinayo dastuurka Somaliland [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]].]] Bishii Ogast 2000, Dawladdii Madaxweyne Cigaal waxay kumanaan nuqul oo ka mid ah dastuurka la soo jeediyey u qaybiyey guud ahaan Somaliland si dadku u tixgeliyaan oo dib u eegis ugu sameeyaan. Hal qodob oo xasaasi ah oo ka mid ah 130ka qodob ee dastuurka u gaarka ah ayaa ansixin doona madax-bannaanida iskeed ugu dhawaaqday madaxbannaanida ee Somaliland iyo kala-goynta kama dambaysta ah ee Soomaaliya, taasoo soo celinaysa madax-bannaanida qaran markii ugu horreysay tan iyo 1960. Dabayaaqadii bishii Maarso 2001, Madaxweyne Cigaal wuxuu cayimay maalinta aftida loo qaadayo Dastuurka May 31, 2001. Afti dastuurka ayaa laga qaaday Somaliland 31 May 2001. Aftida ayaa loo qaaday dastuurka qabyada ah ee xaqiijinaya madaxbanaanida Somaliland ee Soomaaliya. 99.9% ee codbixiyaasha xaqa u leh ayaa kaqaybqaatay aftida waxaana 97.1% kamid ah ay ucodeeyeen dastuurka. ==Juquraafiga== Somaliland waxay dhacdaa Geeska Afrika, taasi oo udhexaysa dhigaha 08°00' – 11°30' waqooyiga dhulbadhaha iyo loolasha 42°30' – 49°00' ee bariga [[Greenwich]]. Waxa dhinaca galbeed ka xiga wadanka [[Jabuuti]], dhinaca koonfureed wadanka [[Itoobiya]], iyo dhinaca bari oo ka xigto maamul-goboleedka [[Khaatumo]]. Somaliland waxay leedahay xeeb-badeed dhererkeedu le'eg yahay {{convert|740|km|mi|0}};viyo dhul baaxadeedu le'eg yahay {{convert|176120|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|title=Somalia|accessdate=31 May 2009|date=14 May 2009|work=[[World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=1 Bisha Todobaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Somaliland waxa ay dhul ahaan fidsantahay 137000 km laba jibbaaran dhulaka ay ka koobantahya jamhuuriyadani waxa uu u badanyahay dhul deegaana am waaba lawada daganyahay waxa uuleeyahay buuro iyo meelo banaan ah haddii lysidhaahdo taariikhda uu wadankani lereyahay iyo taariihda uu shacabkani leeyahayba ka sheekeeya waxay noqonaysaa mid aad u dheer. <gallery mode="packed" caption="Muuqaalka juquraafiga Somaliland"> File:Lamadayawaterfalls6.jpg|upright|thumb|[[Lamadaya]] waa biyo-dhacyo ku yaal buurta [[Cal Madow]]. File:Somalia (Somaliland)(168).jpg|upright|thumb|Baadiyaha Somaliland. File:Almadow Overview.JPG|upright|thumb|Muuqaalka Buuraha [[Cal Madow]] Buuraha, oo hoy u ah noocyo fara badan oo fara badan. File:Ceebaad island, Zeila Archipelago, Somaliland.jpg|[[Ceebaad|Jasiirada Ceebaad]], [[Jasiirada Sacadaddin]]. </gallery> ===Gobolada=== ::''Sidoo kale eeg [[Gobolada Somaliland]]'' Sanadkan 2020, Somaliland waxa ay ka kooban tahay 6 gobol, kuwaasi oo ugu weyn tahay gobolka [[sanaag]]. Gobolada somaliland intii u dhaxaysa 22 maarso ilaa 22 may, 2008, waxa uu madaxwaynihii horore ee [[Somaliland]] magacaabay gobolo cusub oo lagu daray goboladii hore ee lixda ahaa taas oo kadhigatay gobolada somaliland 13 gobol, gobolda cusub ee kuwii hore lagu daray waxa ay yihiin sidan. {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=4 align=center style="border:1px solid grey; border-collapse:collapse" |- ! bgcolor=lightgrey | # ! bgcolor=lightgrey | Gobol ! bgcolor=lightgrey | Magaalo Madax | bgcolor=white rowspan="14" | [[image: Somaliland regions.svg|380 px]] |- | 1 | [[Awdal]] | [[Boorama]] |- | 2 | [[Maroodi Jeex]] | [[Hargeysa]] |- | 3 | [[Saaxil]] | [[Berbera]] |- | 4 | [[Togdheer]] | [[Burco]] |- | 5 | [[Sool]] | [[Laascaanood]] |- | 6 | [[Sanaag]] | [[Ceerigaabo]] |- |} ===Magaalooyinka Waawayn=== ::''Sidoo kale fiiri: [[Magaalooyinka Somaliland]]'' <gallery> File:Borama2.jpg|[[Borama]] File: Hargeisa capital of Somaliland.jpg |[[Hargeysa]] File: Berbera, Somaliland.jpg|[[Berbera]] File: Laascaanood 2.jpg |[[Laascaanood]] </gallery> ===Cimiladda=== Somaliland waxay dhacdaa waqooyiga [[Dhulbadhe|dhulbadaha]]. Waa deegaan qalalan ([[Lamadegaan la mood]]), isku celceliska heerkulku yahay {{convert|25|to|35|C}} taasi oo hesha roob dhan {{convert|446|mm}} sanadkii.<ref>{{cite web|url=https://journeysbydesign.com/destinations/somaliland/when-to-go|title=SOMALILAND CLIMATE : when to visit|website=Jouneys by Design|language=en|access-date=12 March 2020}}</ref> Deegaanada Somaliland waxaa loo qeybiyaa sadex nooc oo kala ah: (1). [[Guban]]: dhul lamadegaan qalalan (2) [[Oogo]]: xooggag sare (3) [[Hawd]]: dhul daaqsiimeed.<ref>{{cite web|title=Somaliland in Figures|url=http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2020-06-20|archive-date=2017-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816233801/http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|dead-url=yes}}</ref> {{Weather box |location = [[Hargeysa]] |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 31.1 |Feb record high C = 31.7 |Mar record high C = 32.8 |Apr record high C = 32.8 |May record high C = 35.0 |Jun record high C = 33.9 |Jul record high C = 33.9 |Aug record high C = 33.3 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 31.7 |Nov record high C = 30.6 |Dec record high C = 28.9 |year record high C = 35.0 |Jan high C = 24.2 |Feb high C = 26.6 |Mar high C = 28.7 |Apr high C = 29.2 |May high C = 30.5 |Jun high C = 31.0 |Jul high C = 29.2 |Aug high C = 29.2 |Sep high C = 30.5 |Oct high C = 28.2 |Nov high C = 26.0 |Dec high C = 23.7 |year high C = 28.1 |Jan mean C = 17.7 |Feb mean C = 18.7 |Mar mean C = 21.6 |Apr mean C = 23.0 |May mean C = 24.1 |Jun mean C = 24.3 |Jul mean C = 23.6 |Aug mean C = 23.6 |Sep mean C = 23.6 |Oct mean C = 24.1 |Nov mean C = 18.7 |Dec mean C = 18.0 |year mean C = 21.7 |Jan low C = 11.6 |Feb low C = 12.6 |Mar low C = 15.0 |Apr low C = 16.6 |May low C = 17.7 |Jun low C = 17.7 |Jul low C = 17.1 |Aug low C = 17.1 |Sep low C = 17.1 |Oct low C = 15.0 |Nov low C = 13.1 |Dec low C = 12.1 |year low C = 15.2 |Jan record low C = 2.8 |Feb record low C = 2.8 |Mar record low C = 3.9 |Apr record low C = 9.4 |May record low C = 11.7 |Jun record low C = 11.7 |Jul record low C = 10.5 |Aug record low C = 11.1 |Sep record low C = 11.1 |Oct record low C = 7.2 |Nov record low C = 4.4 |Dec record low C = 4.4 |year record low C = 2.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 2 |Feb precipitation mm = 2 |Mar precipitation mm = 36 |Apr precipitation mm = 53 |May precipitation mm = 49 |Jun precipitation mm = 61 |Jul precipitation mm = 38 |Aug precipitation mm = 81 |Sep precipitation mm = 61 |Oct precipitation mm = 20 |Nov precipitation mm = 8 |Dec precipitation mm = 1 |year precipitation mm = 412 |unit precipitation days = 0.1 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 1 |Mar precipitation days = 3 |Apr precipitation days = 6 |May precipitation days = 7 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 8 |Aug precipitation days = 10 |Sep precipitation days = 11 |Oct precipitation days = 4 |Nov precipitation days = 1 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 61 |Jan humidity = 65 |Feb humidity = 65 |Mar humidity = 58 |Apr humidity = 57 |May humidity = 56 |Jun humidity = 55 |Jul humidity = 53 |Aug humidity = 53 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 56 |Nov humidity = 61 |Dec humidity = 64 |year humidity = |Jan percentsun = 80 |Feb percentsun = 73 |Mar percentsun = 80 |Apr percentsun = 73 |May percentsun = 64 |Jun percentsun = 73 |Jul percentsun = 64 |Aug percentsun = 64 |Sep percentsun = 73 |Oct percentsun = 80 |Nov percentsun = 80 |Dec percentsun = 80 |year percentsun = 74 |source 1 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (temperatures, humidity and percent sunshine)<ref> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161104142616/http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | archivedate = 4 November 2016 | url = http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | title = Climate of Somalia | publisher = Food and Agriculture Organization | pages = 69–73 | accessdate = 4 November 2016 | url-status = | df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> |source 2 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631700_kt.pdf | title = Klimatafel von Hargeisa / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> }} {{Weather box|location = [[Borama]] |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 24.6 |Feb high C = 25.4 |Mar high C = 27.5 |Apr high C = 27.8 |May high C = 29.3 |Jun high C = 30.0 |Jul high C = 28.8 |Aug high C = 28.8 |Sep high C = 29.0 |Oct high C = 27.4 |Nov high C = 25.8 |Dec high C = 24.4 |Jan low C = 9.7 |Feb low C = 11.7 |Mar low C = 13.8 |Apr low C = 15.7 |May low C = 17.0 |Jun low C = 18.3 |Jul low C = 17.8 |Aug low C = 17.6 |Sep low C = 17.3 |Oct low C = 13.7 |Nov low C = 11.3 |Dec low C = 10.4 |Jan rain mm = 6 |Feb rain mm = 21 |Mar rain mm = 36 |Apr rain mm = 86 |May rain mm = 61 |Jun rain mm = 32 |Jul rain mm = 78 |Aug rain mm = 112 |Sep rain mm = 86 |Oct rain mm = 18 |Nov rain mm = 10 |Dec rain mm = 2 |source 1 = ''Climate-Data.org''<ref>{{cite web|url=http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |title=Land Resources Assessment of Somalia |date=June 2009 |publisher=[[Somalia Water and Land Information Management Project]] |page=10 |accessdate=1 October 2013 |url-status= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005010751/http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |archivedate=5 October 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Berbera]] | metric first = Y | single line = Y | Jan record high C = 35.3 | Feb record high C = 35.0 | Mar record high C = 35.0 | Apr record high C = 42.2 | May record high C = 47.3 | Jun record high C = 49.1 | Jul record high C = 47.7 | Aug record high C = 46.7 | Sep record high C = 46.0 | Oct record high C = 41.7 | Nov record high C = 36.7 | Dec record high C = 36.1 | year record high C = 49.1 | Jan high C = 27.9 | Feb high C = 29.2 | Mar high C = 30.7 | Apr high C = 31.0 | May high C = 35.7 | Jun high C = 42.8 | Jul high C = 42.9 | Aug high C = 41.9 | Sep high C = 39.7 | Oct high C = 33.1 | Nov high C = 30.0 | Dec high C = 28.6 | year high C = 34.5 | Jan mean C = 25.0 | Feb mean C = 25.0 | Mar mean C = 26.1 | Apr mean C = 28.3 | May mean C = 31.1 | Jun mean C = 33.5 | Jul mean C = 36.1 | Aug mean C = 35.6 | Sep mean C = 33.3 | Oct mean C = 28.8 | Nov mean C = 26.7 | Dec mean C = 26.7 | year mean C = 30.0 | Jan low C = 21.3 | Feb low C = 21.6 | Mar low C = 23.3 | Apr low C = 25.2 | May low C = 27.7 | Jun low C = 31.0 | Jul low C = 31.8 | Aug low C = 31.1 | Sep low C = 29.3 | Oct low C = 24.0 | Nov low C = 22.2 | Dec low C = 21.6 | year low C = 25.8 | Jan record low C = 14.4 | Feb record low C = 15.6 | Mar record low C = 16.7 | Apr record low C = 18.9 | May record low C = 20.6 | Jun record low C = 22.2 | Jul record low C = 20.6 | Aug record low C = 20.0 | Sep record low C = 17.8 | Oct record low C = 16.7 | Nov record low C = 16.1 | Dec record low C = 15.0 | year record low C = 14.4 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 8 | Feb precipitation mm = 2 | Mar precipitation mm = 5 | Apr precipitation mm = 12 | May precipitation mm = 8 | Jun precipitation mm = 1 | Jul precipitation mm = 1 | Aug precipitation mm = 2 | Sep precipitation mm = 1 | Oct precipitation mm = 2 | Nov precipitation mm = 5 | Dec precipitation mm = 5 | year precipitation mm = 52 | unit precipitation days = 1.0 mm | Jan precipitation days = 0.6 | Feb precipitation days = 0.6 | Mar precipitation days = 0.5 | Apr precipitation days = 0.7 | May precipitation days = 0.8 | Jun precipitation days = 0.1 | Jul precipitation days = 0.3 | Aug precipitation days = 0.5 | Sep precipitation days = 0.4 | Oct precipitation days = 0.2 | Nov precipitation days = 0.3 | Dec precipitation days = 0.4 | year precipitation days = 5.2 | Jan humidity = 78 | Feb humidity = 79 | Mar humidity = 79 | Apr humidity = 81 | May humidity = 73 | Jun humidity = 49 | Jul humidity = 44 | Aug humidity = 45 | Sep humidity = 51 | Oct humidity = 72 | Nov humidity = 74 | Dec humidity = 76 | year humidity = 67 | Jan percentsun = 80 | Feb percentsun = 80 | Mar percentsun = 80 | Apr percentsun = 83 | May percentsun = 83 | Jun percentsun = 87 | Jul percentsun = 80 | Aug percentsun = 87 | Sep percentsun = 87 | Oct percentsun = 87 | Nov percentsun = 87 | Dec percentsun = 80 | year percentsun = | source 1 = Arab Meteorology Book (average temperatures, humidity and precipitation),<ref>{{cite web | url = http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | title = Appendix I: Meteorological Data | publisher = Springer | accessdate = 22 October 2016 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 March 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304072830/http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | dead-url = yes }}</ref> Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631600_kt.pdf | title = Klimatafel von Berbera / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 22 October 2016}}</ref> | source 2 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (percent sunshine)<ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> }} {{Weather box | location = [[Burco]] | single line = Yes | metric first = Yes | Jan high F = 79.7 | Feb high F = 82.4 | Mar high F = 85.5 | Apr high F = 87.3 | May high F = 88.3 | Jun high F = 88 | Jul high F = 84.9 | Aug high F = 86.7 | Sep high F = 88.9 | Oct high F = 85.6 | Nov high F = 81.7 | Dec high F = 79.7 | year high F = 84.9 | Jan low F = 54.9 | Feb low F = 56.8 | Mar low F = 60.1 | Apr low F = 63.1 | May low F = 65.1 | Jun low F = 66.9 | Jul low F = 66.9 | Aug low F = 67.1 | Sep low F = 66.9 | Oct low F = 61.2 | Nov low F = 57.7 | Dec low F = 55 | year low F = 61.8 | Jan precipitation mm = 2 | Feb precipitation mm = 0 | Mar precipitation mm = 6 | Apr precipitation mm = 50 | May precipitation mm = 59 | Jun precipitation mm = 14 | Jul precipitation mm = 13 | Aug precipitation mm = 13 | Sep precipitation mm = 30 | Oct precipitation mm = 26 | Nov precipitation mm = 9 | Dec precipitation mm = 0 | year precipitation mm = 222 | source 1 = Weatherbase<ref>{{cite web | url = http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | title = Weatherbase: Historical Weather for Burao, Somalia | publisher = Weatherbase | year = 2011 | accessdate = 24 November 2011 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 7 Bisha Sideedaad 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200807094958/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | dead-url = yes }}</ref> | source 2 = Climate Data.ORG<ref> {{cite web | url = http://en.climate-data.org/location/907/ |title =Climate: Burao, Somalia | publisher = Climate-Data.org | year = 2013 | accessdate = 28 December 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Ceerigaabo]] |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = 30.5 |Feb record high C = 33.5 |Mar record high C = 32.0 |Apr record high C = 33.5 |May record high C = 31.5 |Jun record high C = 30.5 |Jul record high C = 30.5 |Aug record high C = 30.0 |Sep record high C = 30.0 |Oct record high C = 29.5 |Nov record high C = 29.5 |Dec record high C = 28.0 |year record high C = 33.5 |Jan high C = 24.5 |Feb high C = 25.5 |Mar high C = 25.5 |Apr high C = 26.5 |May high C = 26.5 |Jun high C = 26.0 |Jul high C = 26.0 |Aug high C = 26.0 |Sep high C = 25.5 |Oct high C = 25.0 |Nov high C = 24.0 |Dec high C = 23.5 |year high C = 25.5 |Jan mean C = 15.0 |Feb mean C = 16.0 |Mar mean C = 17.0 |Apr mean C = 18.0 |May mean C = 19.0 |Jun mean C = 19.5 |Jul mean C = 19.5 |Aug mean C = 19.5 |Sep mean C = 18.5 |Oct mean C = 16.5 |Nov mean C = 15.5 |Dec mean C = 14.5 |year mean C = 17.5 |Jan low C = 5.5 |Feb low C = 7.0 |Mar low C = 8.5 |Apr low C = 10.0 |May low C = 11.5 |Jun low C = 13.0 |Jul low C = 13.5 |Aug low C = 13.5 |Sep low C = 11.5 |Oct low C = 8.5 |Nov low C = 7.0 |Dec low C = 5.5 |year low C = 9.5 |Jan record low C = -3.5 |Feb record low C = 0.5 |Mar record low C = 0.5 |Apr record low C = 2.0 |May record low C = 1.5 |Jun record low C = 4.0 |Jul record low C = 5.0 |Aug record low C = 4.5 |Sep record low C = 3.0 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = -3.0 |Dec record low C = -3.5 |year record low C = -3.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 18 |Feb precipitation mm = 13 |Mar precipitation mm = 33 |Apr precipitation mm = 38 |May precipitation mm = 81 |Jun precipitation mm = 64 |Jul precipitation mm = 10 |Aug precipitation mm = 41 |Sep precipitation mm = 114 |Oct precipitation mm = 8 |Nov precipitation mm = 13 |Dec precipitation mm = 2 |year precipitation mm = 435 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 3 |Mar precipitation days = 6 |Apr precipitation days = 5 |May precipitation days = 8 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 1 |Aug precipitation days = 5 |Sep precipitation days = 15 |Oct precipitation days = 1 |Nov precipitation days = 2 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 56 |time day = 14:00 |Jan humidity = 34 |Feb humidity = 35 |Mar humidity = 42 |Apr humidity = 56 |May humidity = 51 |Jun humidity = 48 |Jul humidity = 43 |Aug humidity = 49 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 43 |Nov humidity = 34 |Dec humidity = 37 |year humidity = 44 |source 1 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631800_kt.pdf | title = Klimatafel von Erigavo / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> |date = July 2012}} ==Dowlada iyo Siyaasada== ===Madaxweyneyaasha=== {| class="wikitable" style="text-align:right; float:right; margin-right:9px; margin-right:2px;" |- | style="text-align:left;"| [[File: Muse Bihi official portrait 2017 (cropped).jpg|130px]] | style="text-align:left;"| [[File:Vice President of Somaliland Abdirahman SayliciSaylici.jpg|160px]] |- | style="text-align:center;"|[[Muuse Biixi]]<br /><small>[[File:Seal of the President of the Republic of Somaliland.png|20x20px]] [[Madaxwaynaha Somaliland|Madaxwaynaha]]</small> | style="text-align:center;"|[[Cabdiraxmaan Saylici]]<br /><small>[[File:Emblem of Somaliland.svg|15x15px]] [[Madaxweyne ku xigeenka Somaliland|Madaxweyne ku xigeenka]]</small> |} ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladda Somaliland]] iyo [[Siyaasadda Somaliland]]'' [[File:Somaliland Parliament (5981346680).jpg|thumb|250px|Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Dibedda ee Ingiriiska Henry Bellingham oo la hadlaya [[baarlamaanka Somaliland]], July [[2011]]]] Guurtidu waxay la shaqeysay hoggaamiyeyaashii jabhadda si ay u soo dhisaan dowlad cusub, waxaana lagu soo daray qaab dhismeedka dowladnimada, waxayna noqotay Golaha Guurtida ee Barlamaanka. iyo guryaha Hoose oo si saami ahaan loogu qoondeeyey qabaa'ilka iyadoo lagu saleynayo qaacido horay loo sii dejiyey, in kasta oo reeraha oo dhami aysan ku qanacsanayn matalaadooda. Sannadkii 2002, ka dib markii dhawr jeer loo kordhiyey dawladdan ku-meel-gaadhka ah, Somaliland waxay u gudubtay dimuqraadiyadda xisbiyada badan. Doorashadu waxay ku koobnayd saddex xisbi, iyada oo la isku dayayo in la abuuro doorashooyin ku dhisan fikrad halkii laga dooran lahaa qaab qabiil. Laga bilaabo Diseembar 2014, Somaliland waxay leedahay saddex xisbi siyaasadeed: Xisbiga Nabadda, Midnimada, iyo Horumarka, Xisbiga Caddaaladda iyo Horumarka, iyo Wadani. Sida ku xusan dastuurka Somaliland, ugu badnaan saddex xisbi siyaasadeed ayaa loo oggol yahay. Fulinta waxaa hogaamiya madaxweyne la soo doortay, oo dowladdiisa ay ka mid yihiin madaxweyne-ku-xigeen iyo Golaha Wasiirrada. Golaha Wasiirrada, oo mas'uul ka ah howlaha caadiga ah ee dowladda, waxaa soo magacaaba Madaxweynaha, waxaana oggolaada Golaha Wakiillada ee Baarlamaanka. Madaxweynuhu waa inuu ansixiyaa hindise sharciyeedyada ay ansixiyeen Baarlamaanku intaanay dhaqan gelin. Doorashada madaxtinimada waxaa xaqiijiyey guddiga doorashooyinka qaranka ee Somaliland. Madaxweynaha wuxuu shaqeyn karaa ugu badnaan laba xilli oo shan sano ah. [[File:Tuur-and-Egaal.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday, [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]], wuxuu hoolka ka baxayaa isaga iyo madaxweynaha cusub ee la doortay [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]]. C / Raxmaan Axmed Cali Tuur waxaa oday ugu hambalyeeynayaa go, aankiisa ah inuu aqbalo natiijada doorashada isla markaana si nabadgelyo ah isu soo taago kadib maalmo dhowr dood adag iyo gorgortan.]] Golaha Wakiilada (Aqalka Hoose) ee Baarlamaanka Somaliland. Awooda sharci dejinta waxaa leh baarlamaanka labada aqal. Aqalkiisa sare waa Golaha Guurtida, qolkan waxaa gudoomiye ka ah Suleiman Mohamoud Adan, aqalka hoose waa Golaha Wakiilada. Aqalka hoose waxaa gudoomiye ka ah Baashe Maxamed Faarax. Guri kasta wuxuu leeyahay 82 xubnood. Xubnaha Golaha Guurtida waxaa si dadban u doorta beelaha deegaanka muddo lix sano ah. Golaha Guurtidu wuxuu la wadaagayaa awooda gudbinta shuruucda Golaha Wakiilada, sidoo kale wuxuu leeyahay doorka xalinta khilaafaadka gudaha, iyo awood gaar ah oo lagu kordhiyo muddada Madaxweynaha iyo wakiilada iyadoo lagu jiro duruufaha doorashada ka dhigaya mid aan macquul aheyn. Xubnaha Golaha Wakiillada waxaa si toos ah u doorta dadku shan sano. Golaha Wakiiladu wuxuu la wadaagayaa awooda codbixinta Golaha Guurtida, in kasta oo ay soo saari karaan sharci Golaha Guurtidu diidayo hadii ay u codeeyaan sharciga aqlabiyada 2/3, waxayna awood buuxda ku leeyihiin arimaha dhaqaalaha iyo xaqiijinta magacaabista Madaxweynaha. (marka laga reebo Guddoomiyaha Maxkamadda Sare). Nidaamka garsoorku wuxuu u qaybsan yahay maxkamadaha degmada, (oo ka hadlaya arrimaha sharciga qoyska iyo isku xigxiga, dacwadaha oo gaaraya ilaa 3 milyan oo SL ah, kiisaska ciqaabta oo ciqaabtiisu tahay ilaa 3 sano oo xarig ah ama 3 milyan oo ganaax lacageed ah oo SL ah, iyo dambiyada ay galaan dhalinyarada) , maxkamadaha gobolka (kuwaas oo ka shaqeeya dacwadaha iyo kiisaska ciqaabta ee aan ku hoos jirin xukunka maxkamadaha degmada, sheegashooyinka shaqada iyo shaqaalaynta, iyo doorashooyinka dawladaha hoose), maxkamadaha rafcaanka ee gobolka (kuwaas oo wax ka qabta dhammaan rafcaannada ka imanaya maxkamadaha degmooyinka iyo gobollada), iyo Maxkamadda Sare (kaas oo ka hadlaya arrimaha u dhexeeya maxkamadaha iyo dawladda, isla markaana dib u eegis ku sameeya go'aannadeeda), oo ah maxkamadda ugu sarraysa sidoo kalena u shaqaysa sida Maxkamadda Dastuuriga ah. Sharciga Jinsiyadaha Somaliland wuxuu qeexayaa qofka muwaadin Somaliland ah, Haweenka reer Somaliland, oo xidhan midabada calanka Somaliland, ka hor doorashadii baarlamaanka ee 2005. Dawladda Somaliland waxay sii waddaa inay ku dhaqanto xeerka ciqaabta ee Jamhuuriyadda Soomaaliya 1962dii. Sidan oo kale, falalka khaniisiinta ayaa sharci darro ka ah gayiga. Guriga Freedom wuxuu ku qiimeeyaa dawladda Somaliland qayb ahaan dimuqraadiyadda. Seth Kaplan (2011) wuxuu ku doodayaa in si ka duwan koonfurta Soomaaliya iyo dhulalka ku dhow, ay Somaliland, gooni u goosadka waqooyiga-galbeed ee Soomaaliya, ay ka dhistay qaab dimoqraadi ah oo maamul hoosta ilaa kor, iyadoo aan haba yaraatee lahayn wax kaalmo shisheeye ah. Si gaar ah, Kaplan wuxuu soo jeedinayaa in Somaliland ay leedahay nidaamka siyaasadeed ee ugu dimuqraadiyadda wanaagsan geeska Afrika maxaa yeelay waxaa inta badan laga soo cayimay cunsuriyiinta xagjirka ah ee ka jira Soomaaliya inteeda kale waxayna leedahay hanaan doorasho iyo sharci dejin iyo sidoo kale nidaam gaar ah oo adag. ===Xidhiidhka Dibada=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xidhiidhka Dibada ee Somaliland]]'' [[File:The President of Somaliland, Musa Bihi Abdi And the Guinean Foreign minister, Mamadi Toure.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha Somaliland, [[Muuse Biixi]], ayaa booqasho ku tegey Jamhuuriyadda Guinea.]] Somaliland waxay xidhiidh siyaasadeed la leedahay dalalka deriska la ah ee Itoobiya iyo Jabuuti, Jamhuuriyadda Shiinaha oo aan xubin ka ahayn Qaramada Midoobay, iyo sidoo kale Koonfur Afrika, Sweden, Boqortooyada Ingiriiska iyo waddan yar oo Liberland ah. 17-kii Janaayo 2007, Midowga Yurub (EU) wuxuu wafdi u diray arrimaha dibedda si ay uga wada hadlaan iskaashiga mustaqbalka. Midowga Afrika (AU) wuxuu kaloo diray wasiir arrimo dibadeed si uu ugala hadlo mustaqbalka ictiraafka caalamiga, 29kii iyo 30kii Janaayo 2007, wasiiradu waxay sheegeen inay ictiraafka kala hadli doonaan dowladaha xubnaha ka ah ururka. Horraantii 2006, Golaha Qaranka ee Wales ayaa casuumaad rasmi ah u fidiyay dawladda Somaliland si ay uga soo qayb galaan furitaanka boqortooyada ee Senedd ee Cardiff. Tallaabadan ayaa loo arkay inay tahay tallaabo ay Golaha Welsh ku aqoonsadeen sharcinimada dowladda gooni u goosadka ah. Xafiiska Arimaha Dibadda iyo Barwaaqo Sooranka ayaanan wax faallo ah ka bixin casuumaada. Gobolka Wales waxaa ku nool jaaliyad Soomaali ah oo muhiim ah oo ka timid Somaliland. Sanadkii 2007, wafdi uu hogaaminayo Madaxweyne Kaahin ayaa goobjoog ka ahaa shirkii madaxda dowladaha xubnaha ka ah Barwaaqo Sooranka ee ka dhacay magaalada Kampala ee xarunta dalka Uganda. In kasta oo ay Somaliland codsatay ka mid noqoshada Barwaaqa Sooranka iyada oo ku hoos jirta xaalad goobjooge, codsigeedii weli waa la sugayaa. [[File:Missions in Somaliland.png|thumb|right|250px|Khariidada xafiisyada diblomaasiyadeed ee Somaliland{{legend|#ff0000|Somaliland}} <!--{{legend|#212178|States with embassy in Somaliland}}--> {{legend|#5f8dd3|Dowladdaha leh qunsuliyadda ama xafiiska wakiilka ee Somaliland}} <!--{{legend|#aaccff|Dowladdo safaarad aan deganayn ku leh Somaliland}}-->]] 24 Sebtember [[2010]], Johnnie Carson, Kaaliyaha Xoghayaha Arimaha Dibada ee Arimaha Afrika, wuxuu sheegay in Mareykanku uu wax ka badalidoono istiraatiijiyaddiisa Soomaaliya uuna raadinayo xiriir qoto dheer oo uu la yeesho dowladaha Somaliland iyo Puntland isagoo sii wadaya taageerida Dowlada KMG ee Soomaaliya. Carson wuxuu sheegay in Mareykanku u diri doono shaqaalaha gargaarka iyo diblomaasiyiinta Puntland iyo Somaliland wuxuuna si toos ah u sheegay suurtagalnimada mashaariic horumarineed oo mustaqbalka ah. Si kastaba ha noqotee, Carson wuxuu carabka ku adkeeyay in Mareykanku uusan u fidin doonin aqoonsi rasmi ah labada gobol midkoodna. Madaxweyne Siilaanyo ee Somaliland bishii Noofambar 2010 si uu ugala hadlo sidii loo kordhin lahaa wax ka qabashada Ingiriiska ee Somaliland. Madaxweyne Siilaanyo wuxuu yidhi safarkiisii ​​London “Waxaan la shaqeynaynay beesha caalamka beesha caalamkuna way nala shaqeyneysay, annaga oo bixinayna anaga oo naga caawinay kanala shaqeynayna barnaamijyada dimoqraadiyeynta iyo horumarka. Waxaan aad ugu faraxsanahay sida bulshada caalamku ay noola macaamileen, gaar ahaan UK, Mareykanka, quruumaha kale ee Yurub iyo deriskeena oo weli raadinaya ictiraaf Ictiraafka Somaliland ee Boqortooyada Midowday (UK) waxa kale oo taageeray Xisbiga Madaxbanaanida ee UK, oo ku soo galay kaalinta 3aad ee codadkii dadweynaha ee doorashadii guud ee 2015. Hogaamiyaha UKIP, Nigel Farage, ayaa la kulmay Cali Aadan Cawaale, Madaxa Ergada Somaliland ee UK Uk maalinta qaranimada Somaliland, 18 May, 2015, si ay u muujiyaan taageerada UKIP ee Somaliland. Nigel Farage wuxuu yidhi “Somaliland waxay 24-kii sano ee u dambeeyay u ahayd ilayska nabada, dimuqraadiyada iyo ku dhaqanka sharciga, ee Geeska Afrika 24-kii sano ee la soo dhaafay. Waxay ku beegan tahay wakhtigii UK iyo bulshada kale ee caalamku aqoonsadeen qadiyada Somaliland ee aqoonsiga. Waa waqtigii nabada la abaalmarin lahaa. In UK ay dhabarka u jeediso dalabkooda sharciga ah ee madaxbanaanida, waa khalad, waa wax aan caadi aheyn inaanan u ololeynin aqbalitaankooda Barwaaqo Sooranka. Sanadihii la soo dhaafay, waxaan taageernay aqbalida dalal ay ka mid yihiin Mozambique oo aan xidhiidh taariikhi ah la lahayn Ingiriiska, laakiin Somaliland, oo hore u ahaan jirtay maxmiyad ayaa hartay qabow. Tani waa inay isbedeshaa". [[File:Somaliland Foreign Minister Hagi Mohamoud with Taiwan President Tsai Ing-wen.jpg|thumb|250px|Wasiirka Arimaha Dibada Somaliland Hagi Mohamoud oo uu weheliyo Madaxweynaha Taiwan Tsai Ing-wen.]] Sannadkii [[2011]], Somaliland iyo gobolka deriska la ah [[Khatumo]] ee Puntland wuxuu mid waliba la galay heshiis is-afgarad oo la xiriira nabadgelyada Jasiiradda Seychelles. Iyadoo la raacayo qaab dhismeedka heshiis hore oo ay kala saxiixdeen Dowladda Federaalka Ku Meel Gaarka ah iyo Seychelles, qoraalka ayaa ah "in dadka la xukumay loo wareejiyo xabsiyada 'Puntland' iyo 'Somaliland'. 1dii Julay [[2020]], Somaliland iyo Taiwan waxay kala saxeexdeen heshiis lagu aasaasayo xafiisyo wakiillo ka shaqeeya si kor loogu qaado iskaashiga labada dal. Wadashaqeynta labada siyaasadood ee ku saabsan waxbarashada, amniga badaha, iyo daawada waxay bilaabatay 2009, shaqaalaha Taiwan waxay soo galeen Somaliland Febraayo 2020 si ay ugu diyaar garoobaan xafiiska wakiilka. ===Doorashooyinka Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Doorashooyinka Somaliland]]'' [[File:Elections in Somaliland.jpg|thumb|250px|Doorashooyinka Somaliland qof iyo cod]] Burburkii dowladdii militariga ee ka talineysay Soomaaliya 1991 AD, hoggaamiyeyaashii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed waxay qaadeen tallaabo ay ku dhawaaqeen gooni u goosadka gobolka woqooyi ee Soomaaliya, oo markaas ku jiray shan gobol oo ka tirsan Soomaaliya inteeda kale, isla sannadkaas. . Intaa wixii ka dambeeyay, Somaliland waxay ku guuleysatay inay gaarto dib u heshiisiin dhab ah oo dhex marta beelaha wada dega gobolka, waxayna ka shaqeysay fidinta amniga, kala dambeynta iyo sharciga, waxayna ku ansixisay dastuurkeedii ugu horreeyay afti laga qaaday 2001. Waxay sidoo kale abaabushay, xilliyo kala duwan, bilaash iyo doorashooyin guuleysta oo ay kujiraan doorashooyinka dowladaha hoose, sharci dejinta iyo madaxweynaha. Waxa wadankan ka dhacay doorashooyin madax banaan oo shacabku si run ah ay u dooranayeen waxa kale oo horay uga dhacay somaliland doorashooyin doorashaddii, uguhoraysay ee kadhacady somaliland waxa ay hayd dheceen sanadii 1997 waxca ku gulaystay madaxwayne [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] doorashada labaad ee kadhacady somalilad waxa ay dhacday sanadii 2003 halka tii sadexaad oo ah in ay jabisay rikoodhkii u yaaly afrika oo ahaaa in laba doorasho oo isku xiga wax kacadani aany wadan afrikaana kadhici iyada oo lagu yaqaanay in haddii doorasho sadexaad loodhaqaaqo uu wadankasta oo afrika kuyaala dagaal sokeeye ka bilaabmi jiray. ayaa wadanka somaliland waxa uu marayaa doorashaddii sadexaad ee si habsamiya uga dhacda doorashadan ugu danbaysay waxa ay djacday sandkii aynu soodhaafanay ee 2010ka waxaana madaxwayne loo doortay mujaaahidka wayn ee axmed maxamed maxamuud [[siilaanyo]] ===Ciidanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ciidanka Qaranka Somaliland]]'' [[File:Women in Somaliland Army.jpg|thumb|250px|Haweenka Ciidanka Somaliland.]] [[File:Somaliland Army 1.jpg|thumb|250px|[[Ciidanka Qaranka Somaliland]]]] '''Ciidamada Somaliland''' (''Ciidanka Qaranka'') Somalilanad waxa ay leedahay ciidan militari oo si habaysan u tababaran kaas oo ah ilaaliyaha koobaad ee ciida somaliland. ciidamada somaliland waxa ay fadhiisimo iyo saldhigyo ku leeyihiin dhamaan wadanka. ciidamada somaliland waxa ay leeyhiin dhamaan qaybaha ciidan ee wadan yeesho. waxaa sharci ahaan loo ogolyahay dadka wixii kawayn 18 ilaa 49 ciidanka [[somaliland]] waxa lagu qiyaasaa ilaa 20.000 oo askari. Ciidamada somaliland waxay ka qaybqaatan ilaalinta ciidooda taaso oo ah arin muqaddas ah. ===Astaanta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Astaanta Qaranka Somaliland]]'' [[File:Emblem of Somaliland.svg|thumb|250px|[[Astaanta Qaranka Somaliland]]]] Astaanta Qaranka [[Somaliland]] waxaa la abaabulay [[Oktoobar]] [[1996]]dii, ayada iyo calankaba. waxa ay kakoobantahay laba kafadood iyo miisaan isleeg, oo muujinaya cadaalda dhextaala shacabka [[somaliland]] iyo gorgor sare u haya miisaanka oo isna tusaale u ah dimuquraadiyada ay somaliland kudhaqanto waxa kale o kamida astaanta qaranka laba gacmood oo issisalaamya. waxaanay tasi tusaale u tahay sinaanta iyo cadaalada iyo dimuquraadiya dhextaala dadka reer somaliland waxa kale oo kamida calaamdaha ay kakoobantahay astaanta qaranka somaliland [[laan]] geed oo muujinaysa nabada ay haystaan shacabku waxa kale oo kamida halka danbe oo ah huruud taas oo muujinaysa dhaqan wanaaga shacabka somaliland waxa kale oo walaiba kamida bisinka oo kaga yaala halka sare oo muujinaya in shacabka somaliland ay yihiin dad islaama. ===Calanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Calanka Somaliland]]'' [[File:Flag of Somaliland.svg|thumb|upright=0.5|left|[[Calanka Somaliland]]]] Calanka Somaliland waxa markii uguhoraysay la isticmaalay calanka [[somaliland]] ee xilagan 14 0ktoba 1996kii waxa uu calanka [[somaliland]] ka koobanyahay sadex khad ama kald oo jiif ah waxa ugu koreeya [[cagaar]] waxa [[cadaan]] oo dhexda ah iyo [[casaan]] oo hoosta ah dehexdana waxaa kaga taala calanka xidig [[madaw]] waxa dhanka sare ee calanka ku taala [[shahaadada]] (لا إله إلا الله, محمد رسول الله) oo far cad kuqoran Heesta calanka somaliland (samo kuwaar) ee hada waxaana loogu dhawaaqaa sidan. {{big|Samoo ku waar samoo ku waar Sareeye calanka sudhan biley dhulkissa Samoo ku waariyo iyo bogaadin sugan Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Kalsooniduu mutaystayee dastuurka Distuurka ku salaan kugu salaanee Midnimo walaalnimo gobonimoo Midnimo walaalnimo gobonimoo Islaamnimo kugu salaanee Samoow saamidiyo samoo ku waar Samoo ku waar saamo ku waar}} ===Maalinta Madaxbanaanida=== ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Women from Somaliland wearing the flag of Somaliland.jpg|thumb|upright=0.5|right|Haweenka Somaliland oo ka qayb galay dabaaldeggii maalinta madaxbanaanida oo ay la socdaan calanka Somaliland.]] Maalinta xoriyada Somaliland waa maalinta ee maamulka Goboleedka la aqoonsan ee u dabaaldagto xoriyada ee aaminsanyihiin in ee ka heleen soomaaliya isla markaasneh ee ka go'een soomaaliya inteeda kale.Xuskii ugu danbeeyay waxee dhacday 18 may 2011. ==Dhaqaalaha== ===Lacagta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dhaqaalaha Somaliland]] iyo [[Dekada Berbera]]'' [[File:Somaliland Beverage Industries Factory.jpg|thumb||upright=0.8|left|[[SBI]] Warshada Coca–Cola Somaliland.]] [[File:New DP World Berbera Container Terminal Port.jpg|thumb|250px|[[Dekada Berbera]] Cusub ee DP World Berbera.]] [[File:Somaliland Shillings.jpg|thumb|right|[[Somaliland shilling|Shilin Somaliland]].]]. [[Somaliland shilling]] waa lacagta laga isticmaalo [[somaliland]] waxa lahirgaliyay daabacaada iyo isticmalka lacagtan, 18 aktobar 1994, waxa ay ka koobantahay lacagta somaliland waraaqo iyo biro kal ah sidan soo 1,5,10,20,100,500, iyo 5000 Sidan lawada socono astaanta qaranku waa shayga kaliyata ee lagu garto dawlad amaba lagu aqoonsado qaran keena, [[somaliland]] waxuu leeyahay astaan iyo lacag u gaar ah taa oo uu kaga duwan yahay bulshada caalamka iyo Gobolka geeska afrikaba, hadaba tan iyo waxii ka adan beeyay sanadkii 1991 somaliland waxay lahayd lacag u gaar ah taasi oo aan gabi hanba wada gaadhin gobolada somaliland oo dhan , iyadoo inta badan ku kooban hargaysa oo ah caasimada somaliland. halka aan lagaba aqoon gobola da kale dalka sida gobolada Bariga ee ay ka mid ka yihiin gobolka togdheer,sanaag iyo sool ,waxaana laga isticmalaa badiba lacago qalaad oo kala duwan ku wasi oo iskugu jira lacagta itopiyanka iyo lacagtii faqashta ee soomaliyadii hore, dhinacakale waxad arkaysaa markaad tagto magaloyinka aan kor ku soo xusay iyo qaar kaleba inaad markaad dhex marayso goobaha lacagaha lagu sarifo anad arkayninba wax lacag shilinka somalialand ah mana jiraan lacago somaliland ah oo ay indha haagu qabanayaan, dhinacakale´shilinka somaliland hadad is tidhaah do suqa wax kaga so iibso ama ba wax kaga soo cun hotelada laga cunteeyo lagama yaabo inaad wax lagaga iibiyo, waxa yaduna nasiib daraa in qaar kamid ah lacagta shilinka somaliland ah guud ahan ba wadanka gudihiisa lagama qaato xataa casimada inana waxba lagaga iibin ibin mayo lacagtaas oo inta badan musha har loo ´siyo ciidamada qaranka marka ay isku dayaan inay ku soo adeegtana aan lagaqadan lacagtaas aan kor ku soo xusayna waxa kamid ah 5ta´shilin 10´ka shilin iyo 20´ka shilin lacagtasi la diidayaana waa lacagtii qaranka hadaba, waxa nasiib Daraa inay somaliland ku faanto inay hormar ka gaadhay dhinacyo badan sida dimuqraadiyada ´ dhaqaalaha´ Tignolajiyada iyo waxbarashada, hadana hormar ay gaadho iska dhaafo ay lacagteedii ayaa weli saaran Geedka Madhaafto === Sahaminta shidaalka === [[File:Oil and Gas exploration activities in Somaliland.jpg|thumb|left|Hawlaha sahaminta shidaalka iyo gaaska ee [[Oodwayne]], gobolka Togdheer.]] Bishii Ogosto 2012, dawladda Somaliland waxay siisay [[Genel Energy]] ruqsad ay shidaal uga baadhi karto dhulkeeda. Natiijooyinka baadhitaanka sagxadda oo la dhammaystiray horraantii 2015 waxay xaqiijiyeen suurtagalnimada waxqabad ee ka jirta SL-10B iyo baloogga SL-13 iyo baloogga Oodweyne oo lagu qiyaasay keyd shidaal oo midkiiba gaarayo 1 bilyan oo foosto. <ref>{{cite web | title = Somaliland | url = http: //www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | access-date = 3 August 2017 | Archive-date = 4 August 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170804013531/http://www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | url-status = dead | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 August 2017 | dead-url = yes }}</ref> Shirkadda Genel Energy ayaa qarka u saaran inay si fiican u qoddo sahaminta SL-10B iyo SL-13 xannibaadda Buur-Dhaab oo 20 kiiloomitir waqooyi-galbeed ka xigta [[Caynabo]] dhammaadka 2018. <ref> {{cite web | title = Ruqsadaha Ciyaaraha ee Mesozoic Rift Play SL10B / 13 & Odewayne | url = http: // www. genelenergy.com/media/1977/genel-energy-onshore-somaliland-opportunity-summary_digital.pdf|publisher=Genel Energy | marin-u-helid = 3 Agoosto 2017 | taariikhda-taariikhda = 4 Janaayo 2017 | archive-url = https: / /web.archive.org/web/20170104062357/http://www.genelenergy.c om / media / 1977 / genel-energy-onshore-somaliland-fursad-summary_digital.pdf | url-status = dead}} </ref> ===Warbaahinta=== Somaliland waxa ay leedahay warbaahin madaxbanaan oo aanay cidi kormerin haba yaraatee war baahintaasi waxa ay isugu jirataaa warbaahinta la akhriyo tan ladaawdo iyo tan la dhagaysto. kuwa ugu waawayn ama ugu caansana waxa kamida, wargayska [[jamhuuriya]] wargayska [[haatuf]], tv ga [[horm kabel tv|horm kabel tv iyo shabakadda wararka caalamiga ah ee xoriyonews.com]] waxa jira warbaahin kale oo aad iyo aad u fara badan oo wadanka ka jira ciidamada qarnka ee somaliland waxa ay u kalabaxaan sida aan horeba usoo sheegnay qaybaha ciidan ee uu wadan yeesho * [[Berbera oil]] * [[SomCable]] * [[Dahabshiil]] * [[Golistelecom]] * [[Petrosoma]] Dawlada Ethiopia ayaa la filaayaa inay bisha tobnaad aad aqoonsato somaliland sida lagu baahiayay boga internetka ee ay dawaldu maamusho. '''Isgaadhsiinta Somaliland''' Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] oo si rasmiya ugu Dhawaaqay inay Isu- Fureen Adeegyadoodii Taleefoonada iyo Madaxweyne Ku-xigeenka oo ka qayb galay Xafladii lagu Daah-furay. Munaasibada lagu Daahfurayay Isku-xidhka Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] ayaa lagu qabtay Hoteelka [[Maansoor]] ee Magaalada [[Hargeysa]]. Xafladan oo lagaga dhawaaqay isku-xidhka shan Shirkadood oo ka mid ah Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland oo kala ah [[Somtel]], [[Nation Link]], [[Telcom]], [[Soltelco]], [[African Online]]., waxa ka qayb galay Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan Saylici, Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Axmed Xaashi Oday, Wasiirka Diinta iyo awqaafta Sh. Khaliil C/laahi, Maareeyaha Hawlaha shaqada ee Shirkadda Somtel Cali Saalax Cabdi, Mahdi Daahir Jaamac oo ah Maareeye ku-xigeenka Shirkadda Nation-link, Madax Shirkada Telcom Aadan C/laahi, Mareeyaha Shirkada Soltelco Mukhtaar Osman iyo Marti sharaf kale. Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan C/lahi Ismaaciil oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa soo dhaweeyay isku xidhka shirkadahan isgaadhsiinta oo wax badan ka tari doona dhibaatooyinkii Bulshada ka haysatay dhinaca Isgaadhsiinta, gaar ahaan wada hadal la’aanta dadka isticmaalada adeegyada kala duwan ee Shirkadaha Isgaadhsiinta. Waxaanu yidhi “Runtii waxa maanta Farxad ii ah inaan ka soo qayb galo, isku xidhkii shirkadaha Isgaadhsiinta oo runtii baahi weyn loo qabay inaynu ku wada xidhiidhno, iyadoo laga maarmayo sadexdii Telefoon iyo afartii Telefoion ee markii hore la sitay, arintan oo runtii ka mid ahayd balanqaadyadii Xisbiga Kulmiye ee in adeegyada Bulshada la mideeyo”. Mr. Saylici isagoo hadalkiisa sii wata waxa uu sheegay “Maanta waxaan ku faraxsanahay in talaabada koowaad ee la qaaday inteedii badnaydna Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiintu halkan ka sheegay , shirkadaha laftoodiina ay ka marag kaceen, muhiimada aynu u soconaana waxay tahay inaynu shacbigeena u wada adeegno oo aynu ka saarno qoqobkii ku kala jiray ama kala xidhnaantii ku kala jirtay ,maadaama oo suuqeenu yahay suuq mid xor ah, waxaan qabaa inaanu dawladu mar walba ka madhnayn shirkadaha isgaadhsiinta oo waxa loo sameeyaa Cashuur dhaaf”. Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Somaliland Axmed Xaashi Oday oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa sheegay sheegay in Wasaarada Boosaha iyo isgaadhsiintu si isku mid ah u maamuli doonto iska Xidhka Shirdahan adeegyadooda Xidhiidhka laysku furay, isagoo hoosta ka xarriiqay inay si caadalad iyo sinaan ah ay u ilaalin doonaan dhamaan shirkadahan xuquuqdooda Ganacsi iyo sirta Adeegyadooda. Guddoomiyaha Guddidii ka soo shaqaysay isku xidhka shirkadahan Isgaadhsiinta ee mideeyay Adeegyadooda Isgaadhsiinta Mr: Jaamac X. Maxamed Cigaal ayaa isna munaasibadaasi ka sheegay qaabka ay dadku ugu wada Xidhiidhayaan shanta shirkadood ee laysku xidhay, waxaanu halkaasi ku soo. ==Bulshada== ===Maalmaha la Xuso=== *1- [[26]] [[Juun]] oo ah maalinta ay ka qadatay xornimada gumaysigii [[Ingiriis]]ka. *2- [[18. May maalinta xoriyada somaliland]] oo ku beegan 18.May.1991 kii maalintii shirweynihi shacabka reer somaliland gua'an sadiin guuni isotaga jumhuriyada somaliland ee ka dhacay Magaalada Burco. *3- Labada Ciidood ee Islaamka *4- Maalmaha Caalamiga ah sida maalinta shaqaalaha, [[AIDS|Aydhiska]], iwm. ===Luqadaha=== '''Luqadaha Somaliland''' Somaliland waxa lagaga hadlaa luqada somaliga oo boqolkiiba boqol ay kuhadalaan dadka kudhaqan somaliland waliba lahjada afsoomaaliga ugu nadiifsan amaba ugu dhaw marka laeego luqada somaliga ee qadiimka ah dadka kudhaqan somaliland lahjada afsomaliga ee ay kuhadlaan waxa ay shabahdaa ta wararka lagusiidaayo amaba saxaafada loo adeegsado. waxa kale oo somaliland lagaga hadlaa [[Carabi]]ga iyo [[Ingiriis]]iga oo ah laba luqadood oo iyana wadanka si rasmi ah looga isticmaalo, qodobka lixaad ee wadanka uyaala waxa kuqoran in somaliga carabiga iyo ingriisugu ay yihiin sadaxda luqadood ee wadanka sirasmi ah looga isticmaali karo ==Waxbarashada== ::''Sidoo kale fiiri [[:Category:Jaamacadaha Somaliland|Jaamacadaha Somaliland]]'' * [[Jaamacada Hargaysa]] * [[Jaamacadda Camuud]] * jaamacada admas * [[Jaamacad Burco]] * [[Jaamcada Golis]] * [[Jaamacada Timocade]] * [[New Generation University Hargeisa, Somaliland|Jaamacada New Generation]] * [[Jaamacadda Culuunta badda iyo Kaluumaysiga (BERBERA MARITIME AND FISHERIES ACADEMY)]] ==Warbixin Kale== ===Goobaha Dalxiiska=== Dalka Somaliland wuxu leeyahay deegaan ballaadhan oo dhul badhka uu ku fadhiyo lagu qiyaaso 136200KM2 iyo bad leh xeeb dhererkoodu dhanyahay 850Km2 laga bilaabo Lawyacaddo dhinaca galbeed illaa Ceelaayo dhinaca bari. Somaliland waa qaran ka nasiib badan qoomiyado badan oo caalamka ah marka laga eego cimillada iyo hawada meel dhexadka ah xilli kasta, dhulka fidsan iyo deegaanka kala nooc nooca ah. Goobaha aad loo dalxiiso ee Somaliland waxa ka mid ah daljirka dahsoon ee Hargeysa ku yaalla, dhammaan magaalooyinka qadiimiga ah ee dalka sida Berbera, xaruntii daraawiishta talex, Zeilac, Bullaxaar, Maydh & Xiis, Laas-qoray, jasiiradaha Sacaadadiin iyo ceebood, buurta Daallo, buurta Gacan-libaax (Waxa waliba lagu sameeyay dhisme iyo dayactir buurta dusheeda( buurta Saw, Laasgeel (Goob aasaar qadiimi ah oo sannad dhawaa khubaro faransiis ahi ka heleen degmada hore loo odhan jiray Dacar-budhuq, haddana loogu magac daray Laasgeel) ɖɦaɦaʀ ɖɦʊʟҡɨɨ զʊʀʊxɖa ɖaʀɨstɨɨ զʊʀxօօռaʏɖ ɖɦaɦaʀ ċʀɛɛռʟaռɖ iyo goobo kale oo aan xusi doonno. Waxannu ugu bushaaranaynaa soo booqdayaasha bartan inaanu boggan idiin ku soo gudbin doonno xogo iyo macluumaad faahfaahsan oo la xidhiidha dhammaan goobaha taariikhiga ah ee la dalxiiso Somaliland, xaqiiqooyin ku xeeran iyo is bedello ku yimi goobo ka mid ah. Guud ahaan, gobolkasta Somaliland waxa ka jira goobo caana ah, taariikhi ah ama lagu tilmaami karo fursadaha iyo/ama khayraadka qaaliga ah ee dalku leeyahay dhinaca dalxiiska iyo taariikhda. Laasgeel waa goob leh godod hoose oo leh xaradh iyo astaamo qadiimiga ah oo lagu qiyaasay inay noqon karayaan aasaarta taariikhiga ah ee ugu da’da weyn geeska ama qaarada Afrikaba guud ahaan marka loo eego sawirrada farshaxanka iyo astaamaha muujinaya quruumo qarniyaal badan ka hor dhulka ku noolaa. Aasaartan qadiimiga ah waxa goobtan ku ogaaday khubaro faransiis sannadkii 2002, illaa immikana waxay ka midtahay goobaha taariikhiga ah ee aad loo dalxiiso, isla markana ay Wasaaradda Dalxiiska iyo Dawladda xaqiijiyaan nabadgelyada iyo ilaalinta aasaartan iyadoo si taxadir leh loogu oggolaado dalxiisayaashaa gaarka ah.Goobta Laasgeel waxa 6km woqooyi looga weecdaa tuulada Dhubato ee Degmada Laasgeel ee hore loo odhan jiray Dacar-budhug, immikana loogu magac daray Laasgeel oo 55KM bari ka xigta Hargeysa, kuna taalla wadada halbawlaha ah ee Hargeisa-Berbera. ===Ciyaaraha=== Ciyaaraha Somaliland Tartanka ciyaaraha [[somaliland]] oo ah mid sanadkiiba mar laqabto ayaa sanadkan ahaa mid xiiso leh,waxa sanadkan kamid ahaa ciyaaraha lagusoo bandhigay sida ciyaaraha orodada [[Kubada cagta]] [[Kubada Kolayga]] iyo waliba qaarkale oo badan.waxa sanadkan ciyaaraha 2011 ciyaaraha somaliland lagu qabtay magaalo madaxda gobolka [[Togdheer]] ee magaalda [[Burco]] gaar ahaan garoonka ciyaaraha ee caanka ah ee looyaqaano [[Alamsay]]. * [[Awdal]] * [[Hawd]] * [[Gabiley]] * [[Togdheer]] * [[Saaxil]] * [[Maroodi Jeex]] * [[sool]] * [[sanaag]] Kahor intii aan lasoo gaadhin ciyaaraha kama danbaysta ah waxa lasoomaray isreebreeb ay ka qaybqaateen dhamaan gobalada [[Somaliland]] waxaana iskusoo hadhay sideedan Gobol oo soo bandhigay ciyaaro aad iyo aad u xiiso lahaa waxaa ay ahyd markii ugu horaysay ee ciyaaraha somaliland sitoosa caalamkka looga daawado waxa siidaynta ciyaarta hawada dadaka usoo marinayaay warbaahinta qaranka iyo tan madaxa banaan waxaana laga daawanayay daafaha caalmaka. ==Muuqaalo== <gallery> File:Berbera Port2.jpg| File:Almadow Overview.JPG|Buurta [[Cal Madow]] File:Somaliland (6936778013) (2).jpg|Xeebta [[Berbera]] </gallery> ==Sido kale fiiri== * [[Soomaali luqadda dhegoolaha]] * [[Genel Energy]] * [[Oodwayne Beeraha Salidka]] * [[IGAD]] * [[Somalia]] * [[Dhaqalaha Somalia]] * [[Diinta Soomaalida]] == Xigasho == * [http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200304/cmhansrd/vo040204/halltext/40204h03.htm United Kingdom parliamentary debate on recognition of Somaliland] * [http://www.awdalnews.com/ Awdadl News] * [http://www.horyaal.net/index.asp Radio Horyaal] {{Wayback|url=http://www.horyaal.net/index.asp |date=20121102031350 }} * [http://www.halganews.com/ Halgan news] {{Wayback|url=http://www.halganews.com/ |date=20101029081920 }} * [http://www.caynabanews.com/ Hadhwanaag New] {{Wayback|url=http://www.caynabanews.com/ |date=20140327103426 }} * [http://www.qarannews.com/pn/ Qaran News] {{Wayback|url=http://www.qarannews.com/pn/ |date=20061004150422 }} * [http://dillapress.com Dilla Press] {{Wayback|url=http://dillapress.com/ |date=20201024054735 }} * [http://www.jamhuuriya.info/index.php Jamhuuriya Newspaper] {{Wayback|url=http://www.jamhuuriya.info/index.php |date=20110419200647 }} * [http://www.abaarsotech.org/ Abaarso Tech University] *[https://somaliland.com/ Somaliland News] *[https://ToosNews.com ToosNews] {{Wayback|url=https://toosnews.com/ |date=20220201065019 }} ==Tixraac== {{reflist|2}} {{Maqaalo Somaliland |state=expanded}} {{Dalalka Afrika |state=expanded}} [[Category:Somaliland|*]] rueyudqt9ggafy0wj4crmixozgbijrc Doorashada Baarlamaanka Soomaaliya, 1984 0 10077 297776 249293 2026-05-23T16:29:22Z 臺灣象象 43685 Reverted edit(s) by [[Special:Contributions/41.113.19.98|41.113.19.98]] ([[User talk:41.113.19.98|talk]]):​Please do not change the content to the 2021's election but create a new one for it. // [[w:zh:U:1F616EMO/AdvancedRollback|AdvancedRollback]] 297776 wikitext text/x-wiki {{Siyaasadda Soomaaliya}} '''Doorashada Baarlamaanka''' waxay ka dhacday [[Soomaaliya]] 31 Diseembar 1984. Dalka waxa uu ahaa [[Dawlad-hal xisbi ah]] waqtigaas, [[XHKS]] waana xisbiga kaliya ee sharciga ah. Codbixiyeyaasha waxaa la waydiistay in ay haa ugu codeeyaan 171 oo ka socday Xisbiga Hanti-wadaagga Kacaanka Soomaaliyeed. Waxaana la soo wariyey in ay ucodeeyeen 99.86%.<ref>[http://www.ipu.org/parline-e/reports/arc/SOMALIA_1979_E.PDF Somalia] Inter-Parliamentary Union</ref> == Natiijooyinka == {| class=wikitable style=text-align:right |- !Xisbi !Codad !% !Kuraas |- |align=left|[[XHKS]]||4,207,977||99.89||171 |- |align=left|Diiday||4,700||0.11||- |- |align=left|Xumaaday/Codad banaan||1,990||-||- |- |align=left|'''Wadarta'''||'''4,214,667'''||'''100'''||'''171''' |- |colspan=4 align=left|Source: [http://www.ipu.org/parline-e/reports/arc/SOMALIA_1979_E.PDF Inter-Parliamentary Union] |} == Xigasho == {{reflist}} {{Doorashooyinka Soomaaliya}} [[Category:Siyaasadda]] 4svvrxscmodzeaur92g93kz0znwxa48 Beşiktaş JK 0 19355 297767 280181 2026-05-23T13:04:16Z Makenzis 21669 /* Eeg waliba */ 297767 wikitext text/x-wiki {{coord|41|02|21.14|N|28|59|41.07|E|display=it|display=title}} {{Infobox football club | clubname = Beşiktaş | image = | upright = 0.84 | fullname = Beşiktaş Jimnastik Kulübü<ref name="Official website club fullname">{{cite news|title=Beşiktaş Jimnastik Kulübü Derneği Tüzüğü|trans-title=Beşiktaş Jimnastik Kulübü, Charter of Association|url=https://bjk.com.tr/tr/cms/tuzuk/4/|publisher=Beşiktaş J.K.|accessdate=28 July 2021|language=Tr|archiveurl=https://archive.today/20190217113450/https://bjk.com.tr/tr/cms/tuzuk/4/|archivedate=17 February 2019|quote=Derneğin Adı: Madde 1.: Derneğin adı, Beşiktaş Jimnastik Kulübü'dür. Kısa adı BJK’dır. Bu tüzükte Kulüp olarak anılacaktır.|url-status=live}}</ref> | nickname = ''Kara Kartallar'' ({{Literal translation|Black Eagles}})<ref name="Official website Nickname Karakartallar">{{cite news|title=Kara Kartallar Efsanesi|trans-title=Legend of Black Eagles|url=https://bjk.com.tr/tr/haber/32064/kara_kartallar_efsanesi.html|publisher=Beşiktaş J.K.|date=22 October 2004|accessdate=28 July 2021|language=Tr|archiveurl=https://archive.today/20210727081844/https://bjk.com.tr/tr/haber/32064/kara_kartallar_efsanesi.html|archivedate=27 July 2021|url-status=live}}</ref><ref name="Nicknames RSSSF">{{cite news|author=Yelkenci, Şener|title=Turkey – Club Nicknames|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/turnick.html|publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]]|date=10 July 2005|accessdate=28 July 2021|language=En|archiveurl=https://archive.today/20140108214944/http://www.rsssf.com/miscellaneous/turnick.html|archivedate=8 January 2014|url-status=live}}</ref> <br/>''Siyah Beyazlılar'' ({{Literal translation|Black and Whites}})<ref name="Siyah Beyazlilar">{{cite news|title=Beşiktaş son 23 yılın en iyisi!|trans-title=Beşiktaş [are] the best of [the last] 23 years!|url=http://www.milliyet.com.tr/besiktas-son-23-yilin-en-iyisi--besiktas-1991427-skorerhaber/|publisher=[[Milliyet]]|date=24 December 2014|accessdate=2 September 2021|language=Tr|archiveurl=https://archive.today/20210902200430/https://www.milliyet.com.tr/skorer/besiktas-son-23-yilin-en-iyisi-1991427|archivedate=2 September 2021|url-status=live}}</ref> | short name = BJK | founded = {{Start date and years ago|df=yes|1903|3|3}}<br/> as Bereket Jimnastik Kulübü<ref name="Official website Besiktas Bereket JK">{{cite news|title=Kuruluş|trans-title=Foundation|url=https://bjk.com.tr/tr/cms/tarihce/2/73|publisher=Beşiktaş J.K.|accessdate=28 July 2021|language=Tr|archiveurl=https://archive.today/20210326080356/https://bjk.com.tr/tr/cms/tarihce/2/73|archivedate=26 March 2021|quote=1903 Mart'ında ise özel bir izinle Bereket Jimnastik Kulübü kuruldu.|url-status=live}}</ref> 1909 as Beşiktaş Jimnastik Kulübü | ground = [[Vodafone Park]], [[Beşiktaş]], [[Istanbul]] | capacity = 42,590 | chrtitle = President | chairman = [[Ahmet Nur Çebi]]<ref name="2019 General Essembly Results">{{cite news|author=Selçuk Genç|title=Beşiktaşımızın 34. Başkanı Ahmet Nur Çebi|trans-title=The 34th President of our Beşiktaş ''[is]'' Ahmet Nur Çebi|language=tr|publisher=Beşiktaş J.K.|url=https://bjk.com.tr/tr/haber/77454/besiktasimizin-34-baskani-ahmet-nur-cebi.html|access-date=21 October 2019|archive-url=https://archive.today/20191021102354/https://bjk.com.tr/tr/haber/77454/besiktasimizin-34-baskani-ahmet-nur-cebi.html|archive-date=21 October 2019}}</ref><ref name="TFF Infobank">{{cite news|title=Info Bank » Club Details|publisher=[[Turkish Football Federation]]|url=http://www.tff.org/Default.aspx?pageID=535&kulupID=3590|access-date=21 October 2019}}</ref> | mgrtitle = Head coach | manager = [[Şenol Güneş]]<ref name="Senol Gunes Appointment">{{cite news|title=Evine Hoş Geldin Şenol Güneş |url=https://bjk.com.tr/tr/haber/84776/evine-hos-geldin-senol-gunes.html|work=Beşiktaş J.K.|date=28 October 2022|accessdate=30 October 2022|language=Tr|archiveurl=https://archive.today/20221029215934/https://bjk.com.tr/tr/haber/84776/evine-hos-geldin-senol-gunes.html|archivedate=29 October 2022|quote=Kulübümüz, Futbol A Takımımızın Teknik Direktörlüğü için Şenol Güneş ile anlaşmaya varmıştır.}}</ref> | league = Super Lig | season = 2024-2025 | position = 4th | website = http://www.bjk.com.tr/ | pattern_la1 = _besiktas2223h | pattern_b1 = _besiktas2223h | pattern_ra1 = _besiktas2223h | pattern_sh1 = _adidaswhite | pattern_so1 = _color 3 stripes black | leftarm1 = ffffff | body1 = ffffff | rightarm1 = ffffff | shorts1 = 000000 | socks1 = ffffff | pattern_la2 = | pattern_b2 = _besiktas2223a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _adidasblack | pattern_so2 = _color 3 stripes black | leftarm2 = FFFFFF | body2 = 000000 | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = ffffff | pattern_la3 = _besiktas2223t | pattern_b3 = _besiktas2223t | pattern_ra3 = _besiktas2223t | pattern_sh3 = _adidaswhite | pattern_so3 = _3_stripes_white | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }}[[File:Beşiktaş J.K. vs Bursaspor 11 April 2016 (5).jpg|thumb|260px|right|'''Garoonka kooxda waa Vodafone Arena''']] '''Beşiktaş Jimnastik Kulübü''' Waa koox-banooni oo ka dhisan degmada ''Beşiktaş'' oo ka mid ah degmooyinka ugu waaweyn magaalada [[Istanbuul]] ee dalka [[Turkiga]], kooxdani waxaa la aasaasay sanadku markuu ahaa 1903 taas oo ka dhigaysa Beşiktaş JK kooxda ugu facaweyn dhammaan kooxaha kubadda-cagta dalka Turkiga iyo guud ahaan bariga Yurub. Tababaraha Beşiktaş JK waa [[Şenol Güneş]]. == Tixraac == {{Reflist}} == Eeg waliba == * [https://bjk.com.tr/tr bjk.com] * [https://int.soccerway.com/teams/turkey/besiktas-jk/2214/ SOCCERWAY] * [https://www.flashscore.com/team/besiktas/IDmErJCR/ FLASHSCORE] * [https://www.transfermarkt.com/besiktas-istanbul/startseite/verein/114 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/besiktas-jk/193/ Globalsportsarchive] [[Category:Naadiyaasha kubada Cagta]] [[Category:Turki]] [[Category:Ciyaaraha]] rjngjaf0nqmwdl8hc56jqz2xm9zlim3 297768 297767 2026-05-23T13:04:32Z Makenzis 21669 /* Eeg waliba */ 297768 wikitext text/x-wiki {{coord|41|02|21.14|N|28|59|41.07|E|display=it|display=title}} {{Infobox football club | clubname = Beşiktaş | image = | upright = 0.84 | fullname = Beşiktaş Jimnastik Kulübü<ref name="Official website club fullname">{{cite news|title=Beşiktaş Jimnastik Kulübü Derneği Tüzüğü|trans-title=Beşiktaş Jimnastik Kulübü, Charter of Association|url=https://bjk.com.tr/tr/cms/tuzuk/4/|publisher=Beşiktaş J.K.|accessdate=28 July 2021|language=Tr|archiveurl=https://archive.today/20190217113450/https://bjk.com.tr/tr/cms/tuzuk/4/|archivedate=17 February 2019|quote=Derneğin Adı: Madde 1.: Derneğin adı, Beşiktaş Jimnastik Kulübü'dür. Kısa adı BJK’dır. Bu tüzükte Kulüp olarak anılacaktır.|url-status=live}}</ref> | nickname = ''Kara Kartallar'' ({{Literal translation|Black Eagles}})<ref name="Official website Nickname Karakartallar">{{cite news|title=Kara Kartallar Efsanesi|trans-title=Legend of Black Eagles|url=https://bjk.com.tr/tr/haber/32064/kara_kartallar_efsanesi.html|publisher=Beşiktaş J.K.|date=22 October 2004|accessdate=28 July 2021|language=Tr|archiveurl=https://archive.today/20210727081844/https://bjk.com.tr/tr/haber/32064/kara_kartallar_efsanesi.html|archivedate=27 July 2021|url-status=live}}</ref><ref name="Nicknames RSSSF">{{cite news|author=Yelkenci, Şener|title=Turkey – Club Nicknames|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/turnick.html|publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]]|date=10 July 2005|accessdate=28 July 2021|language=En|archiveurl=https://archive.today/20140108214944/http://www.rsssf.com/miscellaneous/turnick.html|archivedate=8 January 2014|url-status=live}}</ref> <br/>''Siyah Beyazlılar'' ({{Literal translation|Black and Whites}})<ref name="Siyah Beyazlilar">{{cite news|title=Beşiktaş son 23 yılın en iyisi!|trans-title=Beşiktaş [are] the best of [the last] 23 years!|url=http://www.milliyet.com.tr/besiktas-son-23-yilin-en-iyisi--besiktas-1991427-skorerhaber/|publisher=[[Milliyet]]|date=24 December 2014|accessdate=2 September 2021|language=Tr|archiveurl=https://archive.today/20210902200430/https://www.milliyet.com.tr/skorer/besiktas-son-23-yilin-en-iyisi-1991427|archivedate=2 September 2021|url-status=live}}</ref> | short name = BJK | founded = {{Start date and years ago|df=yes|1903|3|3}}<br/> as Bereket Jimnastik Kulübü<ref name="Official website Besiktas Bereket JK">{{cite news|title=Kuruluş|trans-title=Foundation|url=https://bjk.com.tr/tr/cms/tarihce/2/73|publisher=Beşiktaş J.K.|accessdate=28 July 2021|language=Tr|archiveurl=https://archive.today/20210326080356/https://bjk.com.tr/tr/cms/tarihce/2/73|archivedate=26 March 2021|quote=1903 Mart'ında ise özel bir izinle Bereket Jimnastik Kulübü kuruldu.|url-status=live}}</ref> 1909 as Beşiktaş Jimnastik Kulübü | ground = [[Vodafone Park]], [[Beşiktaş]], [[Istanbul]] | capacity = 42,590 | chrtitle = President | chairman = [[Ahmet Nur Çebi]]<ref name="2019 General Essembly Results">{{cite news|author=Selçuk Genç|title=Beşiktaşımızın 34. Başkanı Ahmet Nur Çebi|trans-title=The 34th President of our Beşiktaş ''[is]'' Ahmet Nur Çebi|language=tr|publisher=Beşiktaş J.K.|url=https://bjk.com.tr/tr/haber/77454/besiktasimizin-34-baskani-ahmet-nur-cebi.html|access-date=21 October 2019|archive-url=https://archive.today/20191021102354/https://bjk.com.tr/tr/haber/77454/besiktasimizin-34-baskani-ahmet-nur-cebi.html|archive-date=21 October 2019}}</ref><ref name="TFF Infobank">{{cite news|title=Info Bank » Club Details|publisher=[[Turkish Football Federation]]|url=http://www.tff.org/Default.aspx?pageID=535&kulupID=3590|access-date=21 October 2019}}</ref> | mgrtitle = Head coach | manager = [[Şenol Güneş]]<ref name="Senol Gunes Appointment">{{cite news|title=Evine Hoş Geldin Şenol Güneş |url=https://bjk.com.tr/tr/haber/84776/evine-hos-geldin-senol-gunes.html|work=Beşiktaş J.K.|date=28 October 2022|accessdate=30 October 2022|language=Tr|archiveurl=https://archive.today/20221029215934/https://bjk.com.tr/tr/haber/84776/evine-hos-geldin-senol-gunes.html|archivedate=29 October 2022|quote=Kulübümüz, Futbol A Takımımızın Teknik Direktörlüğü için Şenol Güneş ile anlaşmaya varmıştır.}}</ref> | league = Super Lig | season = 2024-2025 | position = 4th | website = http://www.bjk.com.tr/ | pattern_la1 = _besiktas2223h | pattern_b1 = _besiktas2223h | pattern_ra1 = _besiktas2223h | pattern_sh1 = _adidaswhite | pattern_so1 = _color 3 stripes black | leftarm1 = ffffff | body1 = ffffff | rightarm1 = ffffff | shorts1 = 000000 | socks1 = ffffff | pattern_la2 = | pattern_b2 = _besiktas2223a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _adidasblack | pattern_so2 = _color 3 stripes black | leftarm2 = FFFFFF | body2 = 000000 | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = ffffff | pattern_la3 = _besiktas2223t | pattern_b3 = _besiktas2223t | pattern_ra3 = _besiktas2223t | pattern_sh3 = _adidaswhite | pattern_so3 = _3_stripes_white | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }}[[File:Beşiktaş J.K. vs Bursaspor 11 April 2016 (5).jpg|thumb|260px|right|'''Garoonka kooxda waa Vodafone Arena''']] '''Beşiktaş Jimnastik Kulübü''' Waa koox-banooni oo ka dhisan degmada ''Beşiktaş'' oo ka mid ah degmooyinka ugu waaweyn magaalada [[Istanbuul]] ee dalka [[Turkiga]], kooxdani waxaa la aasaasay sanadku markuu ahaa 1903 taas oo ka dhigaysa Beşiktaş JK kooxda ugu facaweyn dhammaan kooxaha kubadda-cagta dalka Turkiga iyo guud ahaan bariga Yurub. Tababaraha Beşiktaş JK waa [[Şenol Güneş]]. == Tixraac == {{Reflist}} == Eeg waliba == * [https://bjk.com.tr/tr bjk.com] * [https://www.soccerway.com/team/besiktas/IDmErJCR/ SOCCERWAY] * [https://www.flashscore.com/team/besiktas/IDmErJCR/ FLASHSCORE] * [https://www.transfermarkt.com/besiktas-istanbul/startseite/verein/114 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/besiktas-jk/193/ Globalsportsarchive] [[Category:Naadiyaasha kubada Cagta]] [[Category:Turki]] [[Category:Ciyaaraha]] l6hq9ufayh6iwga6aruoth1mcs2l35s Trabzonspor 0 19870 297769 294856 2026-05-23T13:35:25Z Makenzis 21669 /* Eeg waliba */ 297769 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = '''Trabzonspor''' | current = | image = | image_size = | caption = | fullname = Trabzonspor Kulübü<ref>{{cite web|title=Trabzonspor Tuzugu|url=http://www.trabzonspor.org.tr/download/TrabzonsporTuzugu.pdf|website=Trabzonspor.org.tr|publisher=Trabzonspor Kulübü|accessdate=27 February 2016|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=14 Bisha Todobaad 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170714020154/http://www.trabzonspor.org.tr/download/TrabzonsporTuzugu.pdf|dead-url=yes}}</ref> | nickname = ''Karadeniz Fırtınası'' (Duufaanta Bada Madow) | shortname = TS | founded = {{Start date and years ago|df=yes|1967|8|2}} | dissolved = | ground = Hüseyin Avni Aker Stadium, [[Trabzon]] | capacity = 24,169 | owntitle = | owner = | chrtitle = President | chairman = Muharrem Usta | mgrtitle = Head Coach | manager = Fatih Tekke | league = Süper Lig | season = 2024–25 | position = 7th | website = http://www.trabzonspor.org.tr/ | firstgame = | largestwin = 9–0, [[Manisaspor]], 9 April 2015<ref>{{cite news |url=http://www.tff.org/Default.aspx?pageID=29&macID=50005|title=Trabzonspor 7–0 Adana Demirspor|publisher=Tff.org|date=9 April 1995|accessdate=25 October 2010}}</ref><br/>7–0, [[Kasımpaşa S.K.]], 17 October 2010<ref>{{cite news |url=http://www.tff.org/Default.aspx?pageID=29&macID=86967|title=Kasımpaşa S.K. 0–7 Trabzonspor|publisher=Tff.org|date=17 October 2010|accessdate=25 October 2010}}</ref> | worstdefeat = 0–7, [[Antalyaspor]], 13 May 2016<ref>{{cite news |url=http://www.tff.org/Default.aspx?pageId=29&macId=140270|title=Antalyaspor A.Ş. 7–0 Trabzonspor A.Ş.|publisher=Tff.org|date=13 May 2016|accessdate=17 May 2016}}</ref> | fansgroup = | honours = Süper Lig, 7 times (including the championship that fenerbahce stole from them by match-fixing) | American = |pattern_la1=_trabzonspor1516h |pattern_b1=_trabzonspor1516h |pattern_ra1=_trabzonspor1516h |shorts1=65acdf |socks1=65acdf |pattern_la2=_trabzonspor1516a |pattern_b2=_trabzonspor1516a |pattern_ra2=_trabzonspor1516a |shorts2=65acdf |socks2=65acdf |pattern_b3=_trabzonspor1516t |leftarm3=ffffff |body3=ffffff |rightarm3=ffffff |shorts3=ffffff |socks3=ffffff }} '''Trabzonspor''' ama '''TS''', Waa koox-banooni oo ka dhisan magaalada [[Trabzon]] ee dalka [[Turkiga]]. Koodani waxaa la aasaasay sanadku markuu ahaa 1963dii, waxayna ka mid tahay afarta kooxood ee ugu waaweyn bguud ahaan dalkaasi. == Tixraac == {{Reflist}} == Eeg waliba == * [ trabzonspor.org] * [https://us.soccerway.com/team/trabzonspor/MmsYDc03/ SOCCERWAY] * [https://www.flashscore.com/team/trabzonspor/MmsYDc03/ FLASHSCORE] * [https://www.transfermarkt.com/trabzonspor/startseite/verein/449 Transfermarkt] [[Category:Naadiyaasha kubada Cagta]] [[Category:Turki]] [[Category:Ciyaaraha]] jdukmfte6fuzc8uvmbci99jqgz5cuf1 Reer Aw Xassan 0 22862 297782 296812 2026-05-24T00:23:19Z ~2026-30776-86 45761 /* */ 297782 wikitext text/x-wiki '''Reer Aw Xasan''' waa beel ka mida beelaha soo malieed, lehna taariikh fac-weyn oo ku qotonta hoggaanka diinta, cilmiga iyo adeegga bulshada. Taariikh ahaan, beeshani waxay caan ku ahayd soo saarista culumo, macallimiin iyo hoggaamiyeyaal bulsho oo door muuqda ka qaatay fidinta diinta iyo horumarinta waxbarashada. Sidoo kale, waxay saameyn la taaban karo ku leeyihiin siyaasadda iyo arrimaha bulshada ee Soomaaliya. == Qaybaha Beesha == Beesha Reer Aw Xasan waxay si rasmi ah ugu kala baxdaa '''laba farac oo waaweyn''': === 1. Reer Aw Saacid === Reer Aw Saacid '''Jilib-hoosaadyada Reer Aw Saacid:''' * Reer Aw Xuuriye * Reer Aw Kheyre * Reer Aw Hilowle * Maxamed Aw Saacid '''Deegaannada Reer Aw Saacid:''' Inta badan waxay deggan yihiin gobollada '''Shabeellaha Hoose''', gaar ahaan: * Qoryooley * Afgooye Sidoo kale, waxay ku nool yihiin waqooyi-bari Kenya, gaar ahaan: * Mandheera * Qalaaliyow ---- === 2. Reer Aw Nuur === '''Jilib-hoosaadyada Reer Aw Nuur:''' * Reer Aw Mahdi * Reer Aw Cilmi * Reer Udgoone * Reer Axmed Nuur '''Deegaannada Reer Aw Nuur:''' Waxay inta badan deggan yihiin: * Beledweyne iyo qaybo kale oo ka tirsan gobolka Hiiraan * Feer Feer iyo deegaano kale oo ka tirsan Deegaanka Soomaalida ee Itoobiya * Koonfurta Soomaaliya, sida Gobolka shabellada hoose, Jubbaland, Banadir iyo Kenya ---- ---- == English Version == '''Reer Aw Xasan''' is a respected clan within the '''Sheekhal community''', known for its rich historical legacy in religious leadership, scholarship, and community service. Historically, members of this clan have played a significant role as Islamic scholars, teachers, and community leaders. They have also maintained a visible influence in Somali social and political affairs. == Clan Structure == The Reer Aw Xasan clan is officially divided into '''two main branches''': === 1. Reer Aw Saacid === Reer Aw Saacid is the '''eldest son (Curadka Reer Aw Xasan)''' and represents the largest branch of the clan. '''Sub-clans of Reer Aw Saacid:''' * Reer Aw Xuuriye * Reer Aw Kheyre * Reer Aw Hilowle * Mohamed Aw Saacid '''Geographical Distribution of Reer Aw Saacid:''' They predominantly inhabit the Lower Shabelle region of Somalia, particularly: * Qoryooley * Afgooye They are also found in northeastern Kenya, especially: * Mandheera * Qalaaliyow ---- === 2. Reer Aw Nuur === Reer Aw Nuur is the second major branch of the Reer Aw Xasan clan. '''Sub-clans of Reer Aw Nuur:''' * Reer Aw Mahdi * Reer Aw Cilmi * Reer Udgoone '''Geographical Distribution of Reer Aw Nuur:''' They mainly inhabit parts of the Hiiraan region in Somalia, particularly: * Beledweyne They are also present in the Somali Region of Ethiopia, including: * Feer Feer df1tbwr36pizoxh574ozhypfw9f5xcu 297783 297782 2026-05-24T00:23:49Z ~2026-30776-86 45761 /* */ 297783 wikitext text/x-wiki '''Reer Aw Xasan''' waa beel ka mida beelaha soomaaliyeed, lehna taariikh fac-weyn oo ku qotonta hoggaanka diinta, cilmiga iyo adeegga bulshada. Taariikh ahaan, beeshani waxay caan ku ahayd soo saarista culumo, macallimiin iyo hoggaamiyeyaal bulsho oo door muuqda ka qaatay fidinta diinta iyo horumarinta waxbarashada. Sidoo kale, waxay saameyn la taaban karo ku leeyihiin siyaasadda iyo arrimaha bulshada ee Soomaaliya. == Qaybaha Beesha == Beesha Reer Aw Xasan waxay si rasmi ah ugu kala baxdaa '''laba farac oo waaweyn''': === 1. Reer Aw Saacid === Reer Aw Saacid '''Jilib-hoosaadyada Reer Aw Saacid:''' * Reer Aw Xuuriye * Reer Aw Kheyre * Reer Aw Hilowle * Maxamed Aw Saacid '''Deegaannada Reer Aw Saacid:''' Inta badan waxay deggan yihiin gobollada '''Shabeellaha Hoose''', gaar ahaan: * Qoryooley * Afgooye Sidoo kale, waxay ku nool yihiin waqooyi-bari Kenya, gaar ahaan: * Mandheera * Qalaaliyow ---- === 2. Reer Aw Nuur === '''Jilib-hoosaadyada Reer Aw Nuur:''' * Reer Aw Mahdi * Reer Aw Cilmi * Reer Udgoone * Reer Axmed Nuur '''Deegaannada Reer Aw Nuur:''' Waxay inta badan deggan yihiin: * Beledweyne iyo qaybo kale oo ka tirsan gobolka Hiiraan * Feer Feer iyo deegaano kale oo ka tirsan Deegaanka Soomaalida ee Itoobiya * Koonfurta Soomaaliya, sida Gobolka shabellada hoose, Jubbaland, Banadir iyo Kenya ---- ---- == English Version == '''Reer Aw Xasan''' is a respected clan within the '''Sheekhal community''', known for its rich historical legacy in religious leadership, scholarship, and community service. Historically, members of this clan have played a significant role as Islamic scholars, teachers, and community leaders. They have also maintained a visible influence in Somali social and political affairs. == Clan Structure == The Reer Aw Xasan clan is officially divided into '''two main branches''': === 1. Reer Aw Saacid === Reer Aw Saacid is the '''eldest son (Curadka Reer Aw Xasan)''' and represents the largest branch of the clan. '''Sub-clans of Reer Aw Saacid:''' * Reer Aw Xuuriye * Reer Aw Kheyre * Reer Aw Hilowle * Mohamed Aw Saacid '''Geographical Distribution of Reer Aw Saacid:''' They predominantly inhabit the Lower Shabelle region of Somalia, particularly: * Qoryooley * Afgooye They are also found in northeastern Kenya, especially: * Mandheera * Qalaaliyow ---- === 2. Reer Aw Nuur === Reer Aw Nuur is the second major branch of the Reer Aw Xasan clan. '''Sub-clans of Reer Aw Nuur:''' * Reer Aw Mahdi * Reer Aw Cilmi * Reer Udgoone '''Geographical Distribution of Reer Aw Nuur:''' They mainly inhabit parts of the Hiiraan region in Somalia, particularly: * Beledweyne They are also present in the Somali Region of Ethiopia, including: * Feer Feer prnrjlw00oks91pu5ou37k2a9fciykq Garsoorka Somaliland 0 32082 297780 293938 2026-05-23T16:52:23Z Garyaqaan 29387 /* Qaab dhismeedka Maxkamadaha */ 297780 wikitext text/x-wiki {{Garsoorka Somaliland}} {{Siyaasadda Somaliland}} '''Garsoorka Somaliland''' waa waaxda garsoorka ee qaranka [[Somaliland]] . Wuxuu faraya [[Dastuurka Somaliland|Dastuurkii]] 1997, garsoorka wuxuu mas'uul ka yahay kormeerida iyo turjumaada sharciga. Waxay ka kooban tahay maxkamadaha qaranka iyo degmada iyo sidoo kale xeer ilaaliyaha guud iyo ku xigeenadiisa. Isku darka dhowr dhaqan oo sharci oo gaar ah, nidaamka sharciga ee Somaliland wuxuu asal ahaan ku saleysan yahay shareecada Islaamka ee soo jireenka ah. In kasta oo aanay jirin maxkamado rasmi ah oo shareecada Islaamka ka jira Somaliland, haddana maxkamadaha dawladu waxay taageeraan shareecada. Shareecada ka sokow, maxkamadaha Somaliland sidoo kale waxay adeegsadaan nooc ka mid ah sharciga gumaysiga Ingiriiska iyo sharciga guud ee soo jireenka ah . == Taariikhda Nidaamka Sharciga == === Gumeysiga Kahor === Ka hor gumaysiga dhulka hadda ah [[Somaliland]] wuxuu ku tiirsanaa ''[[xeer]]'', ama [[Xeer|''xeerarka'']] dhaqameed dhaqameed. Sharcigan waxaa dhaqan galiyay odayaasha qabaa'ilka marka lagu daro sharciga shareecada ee ay ku dhaqmaan culimada diinta Islaamka. === Gumeysigii Ingiriiska (1884 ila Dagaalkii Labaad ee Adduunka) === Ka dib markii ay si rasmi ah ugala wareegeen gacan ku haynta Somaliland dalka Masar 1884 aheyd, gumeystayaashii [[Boqortooyada Ingiriiska|Ingriiska]] waxay soo saareen sharci guud oo Ingiriis ah oo ku saleysan nidaamkii sharci ee ay ka hirgeliyeen gumeysigii Hindiya. === Ka mid ahaanshaha Soomaaliya (1960 ila 1991) === Ka dib markii ay ku biirtay 1960-kii dalkii la odhan jiray [[Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya|Talyaanigu]] 1960 si loo abuuro dawlad cusub oo [[Soomaaliya|Soomaaliya ah]], Somaliland ma lahayn nidaam sharci oo madax-bannaan oo u gaar ah ilaa xorriyadeeda. Iyada oo ay taasi jirto, maxkamadaha hoose ee [[Gobolada Somaliland|goboladda Somaliland]] waxay wali adeegsadeen sharcigii gumaysiga Ingiriiska ilaa 1977. === Xorriyadda Kadib (1991 ila Maanta) === Ka dib markii [[Somaliland]] ku [[Ku dhawaaqida Gooni isu taaga Somaliland|dhawaaqday]] inay ka go'day [[Soomaaliya]] 1991, maxkamadaha waxaa lagu xukumay muddo kooban iyadoo la adeegsanayay dhaqamadii Talyaaniga ilaa dagaalkii ka socday [[Boorama]] la joojiyay dhammaan horumarkii. Laga soo bilaabo 1993 ilaa 1997, Axdigii Boorama wuxuu faray sameynta garsoor madaxbanaan oo cusub oo adeegsaday sharciyo kahor 1969. Taan iyo markii la ansixiyaay dastuurka [[Somaliland|Soomaaliland]] 1997 nidaamkii sharci wuxuu ka koobnaa sadex qaabdhismeed sharciyeed oo isku dhafan, iyadoo garsoorayaashu ay si kale u dabaqeen shareecada, sharciga gumaysiga [[Boqortooyada Ingiriiska|Ingiriiska]], iyo ''xeer'' . == Qaab dhismeedka Maxkamadaha == Shanta heer ee maxkamadaha [[Somaliland]] waa: Maxkamadda Sare, Maxkamadda Dastuuriga, Maxkamadaha Rafcaanka ee Gobolaada, Maxkamadaha Gobolaada, Maxkamadaha Degmooyinka, iyo Maxkamadaha Ciidamada Qaranka. [[Maxkamadda Sare ee Somaliland]] waa maxkamadda ugu sarraysa garsoorka waxayna ka kooban tahay Gudoomiyeha Maxkamadda sare iyo ugu yaraan afar kale oo la shaqeeya garsoorayaasha. Maxkamadda sare waxay ku shaqeysaa saddex awoodood oo kala duwan. Marka hore waa maxkamada racfaanka kama dambaysta ah sidaas darteedna waxay dhagaysan kartaa dacwadaha ay dib ugu celiso maxkamadaha hoose ee khuseeya dhammaan arrimaha ciqaabta ama sharciga madaniga ah. Awooddaan waxay sidoo kale kahadleysaa walaaca laga qabo ansaxnimada doorashooyinka qaranka. Ta labaad, waxay u dhaqantaa sidii maxkamadda dastuuriga ah, iyadoo ka hadlaysa arrimaha fasiraadda dastuurka iyo ku dhaqanka. Ugu dambeyntiina, kiisaska xil ka qaadista ee lagu soo oogay wasiirrada dowladda waxay u shaqeysaa sida Maxkamadda Sare ee Caddaaladda, iyada oo dusha kala socota dacwadda kuna baaqeysa in laga qaado wasiirrada haddii lagu helo dambi. Maxkamadda Sare ee Cadaaladda waxay ka kooban tahay shan xubnood oo ka tirsan Maxkamadda Sare iyo afar xubnood oo dheeri ah oo laga soo kala xulay min laba aqal ee Baarlamaanka. Hawsha shaqo ka xayuubinta Madaxweynaha ama Madaxweyne-ku-xigeenka, iyada oo uu kormeerayo Guddoomiyaha Maxkamadda Sare, waxa gacanta ku haya baarlamanka halkii ay ka ahaan lahayd Maxkamadda Sare lafteeda. {| class="wikitable" |+Liiska Gudoomuyayaasha soo maray Maxkamada sare ee somaliland ! Magaca ! Xafiiska ! Magacaabay ! Xusuusin |-Muuse Xaaji Diiriye (Idaar): 1993 – 1997 |Cismaan Xuseen Khayre: 1998 – 1998 Maxamed Xaaji Siciid: 2000 – 2001 Cismaan Xuseen Khayre: 2001 – 2002 Siciid X. Axmed Faarax: 2002 – 2004 Faysal Xaaji Jaamac: 2005 – 2007 Maxamed Xirsi Ismaaciil Oomane 2007 – 2010 Yuusuf Ismaaciil Cali: 2011 – 2015 Aadan Xaaji Cali Axmed: 2015 – | Maxamed Xirsi Ismaaciil | ? - Juunyo 2011 | | Xilka ka qaaday Madaxweyne [[Axmed Siilaanyo|Ahmed Mohamed Mohamoud Siilaanyo]] |- | Yuusuf Ismaaciil Cali | 2011 - Abriil 2015 | Madaxweyne Mohamoud | Waxaa xilka ka qaaday Madaxweyne Mohamoud kadib markii sida la sheegay Cali uu amar ku bixiyay in la soo xiro Gulled Ahmed Jama, oo ah madaxa Komishanka Xuquuqda Aadanaha Somaliland |- | Aadan Xaaji Cali Axmed | Juun 2015 - Xilka haya | Madaxweyne Mohamoud | |- | '''Ilaha:''' | | | |} === Maxkamadaha Rayidka ee Hoose === Maxkamadaha Rafcaanka Gobollada, Maxkamaddaha Gobollada, iyo Maxkamadaha Degmooyinka dhammaantood waxaa maamula Guddiga Caddaaladda waxayna wax ka qabtan dhamman anshaxa sharciga madaniga iyo kan ciqaabta. === Maxkamadaha Ciidamada Qaranka === Maxkamadaha Ciidamada Qaranka Somaliland waxay dhagaystaan dacwadaha ciqaabta ah ee lagu soo oogo xubnaha xoogagga hubeysan xilligii nabadda ama dagaalka. == Guddiga Caddaaladda == Dastuurku Somaliland wuxuu kaloo faray sameynta (gudida Caddaaladda ), oo ah hay'ad Ugu sareysa Garsoorka Waxay u xilsaaran tahay inay kormeerto maxkamadaha hoose ee rayidka ah ee Somaliland. Hay’addan ayaa u xilsaaran dalacsiinta, kala bedelka iyo shaqada ka eryida garsoorayaasha maxkamadaha hoose iyo ku xigeenada Xeer-ilaaliyaha guud. {| class="wikitable" |+Gudida Cadaalada Somaliland ! Cinwaanka ! Darajo ! Xusuusin |- | Garsooraha guud ee maxkamada sare | Gudoomiye | |- | Labada garsoore ee ugu sareeya maxkamada sare | Xubnaha | |- | Xeer ilaaliyaha guud | Xubin | |- | Agaasimaha Wasaaradda Caddaaladda | Xubin | |- | Guddoomiyaha guddiga shaqaalaha rayidka ah | Xubin | |- | Indheer garad | Xubin | Waxaa magacaabay [[Golaha Wakiilada Somaliland|Golaha Wakiilada]] |- | Ganacsade | Xubin | Waxaa magacaabay Golaha Wakiilada |- | Qof aqoon u leh dhaqanka | Xubin | Waxaa magacaabay [[Golaha Guurtida Somaliland|Golaha Guurtida]] |- | Aqoonyahan Diini ah | Xubin | Waxaa magacaabay Golaha Guurtida |- | '''Xigasho:''' | | |} == Garyaqaanka guud == Garyaqaanka guud ee Somaliland waxaa magacaabay Madaxweynaha, waxaana ansixinaya Golaha Wakiilada. Ka sokow guud ahaan maamulka iyo fududaynta caddaaladda ee guud ahaan Somaliland, Garyaqaanka Guud wuxuu mas'uul ka yahay soo gudbinta eedeymaha ka dhanka ah xubnaha garsoorka si meesha looga saaro, dacwad ku soo oogidda sharci-dajiyayaasha qaranka ee lagu soo eedeeyo dembiyada, iyo soo bandhigidda eedeymo loo haysto wasiirro ka tirsan xukuumadda. == Dhaleecayn iyo isku dayga dib u habaynta == Dhaliil badan ayaa loo jeediyaa garsoorka Somaliland, gaar ahaan waxqabad la’aantiisa iyo ku dhaqanka sharciga oo aan loo sinayn. Intaa waxaa dheer, garsoorka waxaa loo arkaa inuu si aad ah ugu xoog badan yahay xoogag ka baxsan, oo ay ku jiraan laamaha Fulinta iyo Sharci dejinta. Mid ka mid ah tusaalahan ayaa ah awooda Madaxweynaha ee ah inuu shaqada ka eryi karo garsoorayaasha maxkamada sare sabab la'aan sabab la'aan, waa awood uu madaxweyne Mohamoud adeegsaday 2011 markii uu kala diray sideed garsoore oo maxkamada sare ah oo fadhiyay. Sida ku xusan daraasad la sameeyay 2016 oo ku saabsan xaaladda garsoorka Somaliland, sababaha ugu horreeya ee garsoorka u liito iyo madax-bannaanidooda waxaa ka mid ahaa maalgelin la’aan, sharciyo badan oo iskhilaafsan oo khuseeya garsoorka, iyo door aan caddayn oo garsoorka sida lagu qeexay dastuurka. Sharciga ku saabsan Abaabulka Garsoorka, oo ah isku daygii ugu dambeeyay ee wax ku oolka ah ee dib u habeynta garsoorka, waxaa loo ansixiyay laba qaab oo kala duwan labadaba 2003 iyo 2008 maaddaama labaduba ay farsamo ahaan u ansixiyeen labada aqal ee Baarlamaanku uuna ansixiyay Madaxweynaha, labaduba wali xukuma nidaamka garsoorka maanta. Shuruucdani waxay ka kooban yihiin dhowr qaybood oo is burinaya ama aan caddayn, in kasta oo sharci saddexaad oo ujeeddadiisu tahay in la xoojiyo labada ka horreeyay hadda la qorayo, weli sharci lama gelin. Si kastaba ha noqotee, waxaa jiray iskudayo badan oo dib-u-habeyn ah, gaar ahaan tan iyo markii la magacaabay 2015-kii Guddoomiyaha Maxkamadda Sare ee isbedel-doonka ah Aadan Xaaji Cali Axmed . Laga soo bilaabo 2012–2016 [[Wasaaradda Caddaaladda ee Somaliland]] waxay hirgalisay barnaamij tababar oo socon doona muddo afar sano ah oo lagu tababarayo ardayda ka qalin jabisay dugsiyada sharciga si ay uga soo baxaan garsoorka. Intaas waxaa sii dheer, waxaa jiray NGO-yo badan oo soo saaray warbixino ku saabsan dib-u-habeynta iyo soo-jeedinta fikradaha ku saabsan sida loo horumarin karo garsoorka. == Tixraacyo == [[http://www.somalilandlaw.com/Distoorka_oo_Dhan.htm]] [[http://www.somalilandlaw.com/introduction_to_somaliland_law.html]] [[https://www.govsomaliland.org/]] [[https://www.linkedin.com/in/somaliland-lawyers-association-solla-6566377a?originalSubdomain=so]] [[Category: Qareenadda Somaliland]] 44nlse53x4gdmrv7d2s4qqxm7tvh2qo Garsoorada Sare ee Somaliland 0 32086 297779 279078 2026-05-23T16:48:09Z Garyaqaan 29387 /* */ 297779 wikitext text/x-wiki {{Infobox high court |court_name = Garsoorada Sare ee Jamhuuriyadda Somaliland |native_name = Supreme Court of <br />the Republic of Somaliland |image = Supreme Court of Somaliland.jpg |imagesize = |caption = Dhismaha Garsoorada Sare ee Somaliland |motto = |established = 1991 |country = [[Somaliland]] |location = [[Maroodi Jeex]], [[Hargeysa]] |type = |terms = | authority = [[Dastuurka Somaliland]] |positions = 14 |budget = |website = [https://courts.govsomaliland.org/ Official Website] |chiefjudgetitle = [[Somaliland|Chief Justice of Somaliland]] |chiefjudgename = [[Adan Haji Ali]] |termstart = {{start date|df=yes|2015|06|3}} <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/somali/war/2015/06/150603_somaliland_new_chiefjustice|title=Somaliland oo ansixisay Gudoomiyaha Maxkamadda sare|lang=so|access-date=3 June 2015}}</ref> }} dastuurka Jamhuuriyadda Somaliland Sida uu dhigayo Waaxda Garsoorka JSL Waa sidan QODOBKA 101AAD MAXKAMADDA SARE Maxamadda Sare waa hay'adda ugu sarraysa Garsoorka; isla markaana waxay tahay Maxamadda Dastuurka. Tirada garsoorayaashu waa inaanay ka yaraan Guddoomiyaha iyo afar garsoore; waxaana nidaaminaya xeer gaar ah. QODOBKA 105AAD MAGACAABIDDA GUDOOMIYAHA MAXKAMADDA SARE & GARSOORAYAASHA MAXKAMADDA SARE 1. Madaxweynuhu isaga oo la tashanaya Guddida Cadaaladda, waxa uu magacaabayaa Guddoomiyaha Maxamadda Sare iyo garsoorayaasha Maxamadda Sare, iyada oo Ia tixgelinayo:- heerka waxbarasho, waayo-aragnimo xirfadeed iyo suubanaan akhlaaqdeed. Magacaabidda Guddomiyaha Maxamadda Sare waxa ansixinaya Golayaasha (Wakiilada iyo Guurtida) oo fadhi wada jir ah yeesha muddo aan ka badnayn saddex {3} bilood marka laga bilaabo taariikhda magacawga. Waxa Ku-xigeenka Guddoomiyaha noqon doonaa garsooraha dhinaca darajada ugu sarreeya garsoorayaasha ka tirsan Maxamadda Sare (Seniority). 2. Ma bannaana in loo magacaabo xilka Guddoomiyaha Maxamadda Sare qof aan buuxin shuruudaha hoos ku sheegan: b. Waa inuu yahay muwaadin ka tirsan Jamhuuriyadda Somaliland. t. Waa inuu haystaa shahaado jaamicadeed oo barasho sharciga ah oo la aqoonsanyahay. j. Waa inuu leeyahay waayo-aragnimo xirfadeed oo aan ka yarayn isugeyn toban sano; kuna soo shaqeeyey garsoore ama/iyo xeer-ilaaliye ama/iyo qareen ama/iyo macallin jaamicad ka bara sharciga. x. Waa inuu siyaasadda ka madax bannaan yahay. 3. Madaxweynuhu xilka wuu ka qaadi karaa Guddoomiyaha Maxamadda Sare, isaga oo u baahan oggolaanshaha Golaha Wakiilada & Golaha Guurtida. QODOBKA 106AAD XIDHIIDHKA HAY'ADAHA GARSOORKA IYO WASAARADDA CADAALADDA 1. Wasaaradda Cadaaladdu waxay u xil-saaran tahay fulinta go'aanada maamul ee ka soo baxa Guddida Cadaaladda. 2. Wada-shaqaynta Wasaaradda Cadaaladda iyo Hay’adaha Garsoorka waxa qeexaya xeer. QAYBTA 5AAD QODOBO KALA DUWAN XUBINTA 1AAD QODOBKA 107AAD GUDDIDA CADAALADDA 1. Gudidda Cadaaladdu waa hay'adda hoggaamisa maamulka Garsoorka, waxayna ka kooban tahay: • Guddoomiyaha Maxamadda Sare Guddoomiye • Labada garsoore ee ku xiga dhinaca darajada Guddoomiyaha Maxamadda Sare Xubno • Xeer-ilaaliyaha Guud Xubin. • Agaasimaha Guud ee Wasaaradda Cadaaladda Xubin • Guddoomiyaha Hay'adda Shaqaalaha Xubin • Laba xubnood oo Golaha Wakiiladu labadi sannadoodba hal mar ka soo doorto dadweynaha kana kala tirsan aqoon yahanada & ganacsatada; iyo • Laba xubnood oo Golaha Guurtidu labadi sannadoodba ka soo doorto dadweynaha hal mar; kana kala tirsan dhaqan-yaqaanada iyo culimada Diinta. 2. Waxa fadhiga Guddidu ku ansixi karaa marka ay joogaan toddoba (7) xubnood. 3. Marka Guddoomiyaha Maxamadda Sare gudan kari waayo guddoominta Guddida, sababo caafimaad, fasax ama shaqo ka tegid darteed waxa si ku-meel-gaadh ah guddoomiyaha Guddida noqon doona garsooraha ka tirsan Maxakamadda Sare ee Guddida xubinta ka ah, dhinaca darajadana ku xiga Guddoomiyaha. Waxa xoghayn u ah Guddida Cadaaladda Kaaliyaha Sare ee Maxamadda Sare. '''Garsoorada Sare ee Somaliland''' (MSS) waa garsoorada ugu sarreysa sida ku [[Dastuurka Somaliland|cad Dastuurka Somaliland]] . Garsoorada waxay haysataa awoodda dib-u-eegista garsoorka, awoodda ay ku burin karto qaynuunka ku xadgudubka qodobka Dastuurka. waxay leedahay racfaan kama dambays ah oo balaaran, asal ah, iyo xukuno la-talin oo ku saabsan dhamaan maxkamadaha (oo ay kujiraan maxkamada degmadda iyo maxkamada gobolka ), oo ku lug leh arimaha sharciyada waxayna ku dhaqmi kartaa xukunada laga soo saaray kiisaska iyadoo la tixraacayo xukunkeeda. Maxakamadan ayaa waxa madax ka ah gudoomiyaha maxkamada sare ee somaliland oo uu magcaabay [[Madaxwaynaha Somaliland|madaxweynaha somaliland]], madaxweynaha maxkamada hada waa [[Aadan Xaaji Cali|Adan Xaaji Cali]] == Sidoo kale eeg == * [[Wasaaradda Caddaaladda (Somaliland)|Wasaaradda Caddaaladda Somaliland]] * [[Golaha Wasiirada Somaliland|Siyaasada Somaliland]] == Tixraacyo == f3v9jqw9q4yjosvdf6djcdujqsf552z Abokor muuse 0 39797 297785 297739 2026-05-24T02:52:32Z ~2026-29841-78 45687 /* Clan tree */ 297785 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry| United States}}|region4 ={{flagcountry|Turkey}}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref> ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> [[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]] <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Rer Cawl'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arrale Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************'''Mohammed Dhimbil''' *************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie) *************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *************Gulled Mohamed (Rer Guled) *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse (Rer Adawe) **************Aden Muuse (Rer Aden) ************'''Muuse Dhimbil''' *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid ***************Hersi Hildiid *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Said Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Hussein Ali *****************Mumin Ali *****************Naleye Ali ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour *****************Hersi Nour *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Yusuf Benin *****************Arale Benin *****************Roble Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) *******************Gulled Eiye *******************Sharmake Eiye *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed ********************Samter Ahmed ********************Ziyad Ahmed ********************Mayle Ahmed ********************Elmi Ahmed ********************Warfa Ahmed ********************Geedi Ahmed ********************Amanle Ahmed ********************Food Ahmed ********************Roble Ahmed ********************Ainanshe Ahmed ********************Wais Ahmed ********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) *********************Ismail Dhible *********************Barre Dhible ********************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) *********************Derie Gubadleh (Rer Dirie) *********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) ************'''Ahmed Dhimbil''' *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed **************Abdi Liban ***************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Mohammed Abdi (Addeh) ****************Sarar Mohamed ****************Ahmed(Beder)Mohamed **********'''Aden Abokor''' ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Mahamoud Awal *************Hussien Awal *************Abdi Awal ************Hassan Aden *************Ziyad Hassan *************Odawa Hasaan *************Warfa Hassan *************Ladon Hassan *************Abdalle Hassan **************Ali Abdalle **************Abdi Abdalle **************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ***************Egal Ahmed ***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician * Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia * Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} pwqt2s1xp2gpjn3kf72u9huuk9li796 297786 297785 2026-05-24T05:40:07Z ~2026-29841-78 45687 /* Clan tree */ 297786 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry| United States}}|region4 ={{flagcountry|Turkey}}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref> ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> [[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]] <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Rer Cawl'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arrale Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************'''Mohammed Dhimbil''' *************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie) *************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *************Gulled Mohamed (Rer Guled) *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse (Rer Adawe) **************Aden Muuse (Rer Aden) ************'''Muuse Dhimbil''' *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid ***************Hersi Hildiid *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Said Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Hussein Ali *****************Mumin Ali *****************Naleye Ali ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour *****************Hersi Nour *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Yusuf Benin *****************Arale Benin *****************Roble Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) *******************Gulled Eiye *******************Sharmake Eiye *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed ********************Samter Ahmed ********************Ziyad Ahmed ********************Mayle Ahmed ********************Elmi Ahmed ********************Warfa Ahmed ********************Geedi Ahmed ********************Amanle Ahmed ********************Food Ahmed ********************Roble Ahmed ********************Ainanshe Ahmed ********************Wais Ahmed ********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) *********************Ismail Dhible *********************Barre Dhible ********************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) *********************Derie Gubadleh (Rer Dirie) *********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) ************'''Ahmed Dhimbil''' *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed **************Abdi Liban ***************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Mohammed Abdi (Addeh) ****************Sarar Mohamed ****************Ahmed(Beder)Mohamed **********'''Aden Abokor''' ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Mahamoud Awal *************Hussien Awal *************Abdi Awal ************Hassan Aden *************Ziyad Hassan *************Odawa Hasaan *************Warfa Hassan *************Ladon Hassan *************Abdalle Hassan **************Ali Abdalle **************Abdi Abdalle **************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed (Rer Halas) ***************Egal Ahmed (Rer Egal) ***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician * Abdishakur Hussein Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia * Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} 9bi00hu5awtqsu19ypajcspjy4idueo Maxamed Daoud 0 41212 297770 296508 2026-05-23T16:03:32Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297770 wikitext text/x-wiki Beesha '''Maxamed Daa'uud''' ({{lang-so|Maxamed Dauud}}, {{lang-en|Mohamed Daoud}}) waa beel ka mid ah beelaha Ciidagale , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya.<ref>Suldaanka Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal), oo warasigii ugu horeeyay siiyay Warsan tv. Suldaanka ugu Dada yar Salaadiinta Somaliland.</ref> <ref>Congratulations on the Barwaqo meeting of the Mohamed Daoud community. [http://www.qurbejoog.com/hambalo-shilkii-barwaago-2-ee-beesha-maxamed-daauud/ Barwaqo Meeting] (Shirkii Barwaqo). </ref> Beesha Maxamed Da’uud waxa laga hela oo ay deegaan ku tahay magalda Odwayne ee Gobalka Togdheer.<ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Abtirsi.com: Ali Mohamed.www.abtirsi.com. Retrieved 2023-12-10.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Sidoo Kale Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Maxamed Da’uud waa farac ka tirsan beel-weynta Eidagale. Maxamed Da’uud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya . Beeshani waxay si gaar ah ugu badan yihiin gobolka Togdheer, gaar ahaan magaaladda Oodweyne, halkaasoo ay ka mid yihiin beelaha ugu xooggan ee deegaanka. Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. Intaa waxaa dheer, qayb ka mid ah beesha Maxamed Da’uud ayaa degan magaaladda xeebta ku taalla ee Berbera, taasoo ah xarun dhaqaale oo muhiim ah oo ku taalla Somaliland iyo deganada ku xeeran.<ref>“Berbera: A Strategic Port City.” Somaliland Ports Authority, 2023.</ref><ref>“Sheikh, Somaliland.” Somaliland Travel Guide, 2024.</ref> ==Abtirsiin== *Daoud (Eidagalle) Mohamed Daoud Egal Mohamed (Rer Cigal) Danwayne Abokor Egal Osman Egal Ali Mohamed (Rer Afwayne) Shiekhdon Ali Warfa Ali Yusuf Ali Roble Ali Hassan Ali Fahiye Ali Deria Ali Urkurag Mohamed Ali Urkurag Fiqi Sa'ad Ali Mahamoud Ali Ahmed Ali Ismail Ali Ali Ismail Osman Ali (Rer Cisman ) Mohamed Osman Wais Osman Omar Osman Fahiye Osman Hassan Osman Jama Ali Geedi Ali (Rer Aw) Mohamoud Geedi Ali Geedi Mohamed Ali Hassan Ali Yonis Ali Ileiye Ali Hagga Ali Nuh Ali (Rer Nuuh) Ali Nuh Hersi Nuh Ahmed Nuh Aden Ali (Rer Adan) Guled Aden Ali Aden Roble Ali Hassan Roble Jibril Hassan Aden Jibril Mohamed Jibril Deria Hassan Mohamed Hussein Deria Ali Roble Warfa Ali Farah Ali Hassan Farah Abdalle Ali Abdalle Ali Geedi Abdalle (Rer Geedi) Ainanshe Geedi Alaydh Geedi Warfa Geedi Mohamed Geedi Samter Mohamed Hassan Mohamed Wais Mohamed Mahamed Abdalle Hamaud Mohamed (Rer Hamud) Mohamoud Hamud Abdalle Hamud Hildiid Abdalle Abdi Abdalle Ibrahim Abdalle Ammar Mohamed Warsame Ammar Abdalle Ammar Ahmed Mohamed Yasin Mohamed (Rer Yasin) Yusuf Mohamed (Rer Yusuf) Hassan Mohamed (Rer Hassan) ==Dadka Caanka Ah== *Abwan Mohamed Mahamoud Yasin (Dheeg) – Somali Peot oo aad loo yaqaan *Kol Ibraahim Ismaaciil Koodbuur *Xaaji Kaysar Afdiille *Abwaan Qawdhan Ducaale – Somali caan ah oo tiriyey gabayo heersare ah *Suldaan Sakariye Suldan Maxamed *S.C/laahi (Galaal) – Suldaanka Guud ee Beesha Maxamed Daa'uud.. *Sh- Khadar Badeed *Suldaan Aadan Hassan *Hussein Asker Jama *Mohamed Jamac Koodbuur *Ahmed Karama – Writer and Activist ==Tixraac== <references /> qkf9wop127urp3kcgyhpentv5mgro71 297772 297770 2026-05-23T16:11:28Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297772 wikitext text/x-wiki Beesha '''Maxamed Daa'uud''' ({{lang-so|Maxamed Dauud}}, {{lang-en|Mohamed Daoud}}) waa beel ka mid ah beelaha Ciidagale , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya.<ref>Suldaanka Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal), oo warasigii ugu horeeyay siiyay Warsan tv. Suldaanka ugu Dada yar Salaadiinta Somaliland.</ref> <ref>Congratulations on the Barwaqo meeting of the Mohamed Daoud community. [http://www.qurbejoog.com/hambalo-shilkii-barwaago-2-ee-beesha-maxamed-daauud/ Barwaqo Meeting] (Shirkii Barwaqo). </ref> Beesha Maxamed Da’uud waxa laga hela oo ay deegaan ku tahay magalda Odwayne ee Gobalka Togdheer.<ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Abtirsi.com: Ali Mohamed.www.abtirsi.com. Retrieved 2023-12-10.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Sidoo Kale Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Maxamed Da’uud waa farac ka tirsan beel-weynta Eidagale. Maxamed Da’uud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya . Beeshani waxay si gaar ah ugu badan yihiin gobolka Togdheer, gaar ahaan magaaladda Oodweyne, halkaasoo ay ka mid yihiin beelaha ugu xooggan ee deegaanka. Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. Intaa waxaa dheer, qayb ka mid ah beesha Maxamed Da’uud ayaa degan magaaladda xeebta ku taalla ee Berbera, taasoo ah xarun dhaqaale oo muhiim ah oo ku taalla Somaliland iyo deganada ku xeeran.<ref>“Berbera: A Strategic Port City.” Somaliland Ports Authority, 2023.</ref><ref>“Sheikh, Somaliland.” Somaliland Travel Guide, 2024.</ref> ==Abtirsiin== *Daoud (Eidagalle) Mohamed Daoud Egal Mohamed (Rer Cigal) Danwayne Abokor Egal Osman Egal Ali Mohamed (Rer Afwayne) Shiekhdon Ali Warfa Ali Yusuf Ali Roble Ali Hassan Ali Fahiye Ali Deria Ali Urkurag Mohamed Ali Urkurag Fiqi Sa'ad Ali Mahamoud Ali Ahmed Ali Ismail Ali Ali Ismail Osman Ali (Rer Cisman ) Mohamed Osman Wais Osman Omar Osman Fahiye Osman Hassan Osman Jama Ali Geedi Ali (Rer Aw) Mohamoud Geedi Ali Geedi Mohamed Ali Hassan Ali Yonis Ali Ileiye Ali Hagga Ali Nuh Ali (Rer Nuuh) Ali Nuh Hersi Nuh Ahmed Nuh Aden Ali (Rer Adan) Guled Aden Ali Aden Roble Ali Hassan Roble Jibril Hassan Aden Jibril Mohamed Jibril Deria Hassan Mohamed Hussein Deria Ali Roble Warfa Ali Farah Ali Hassan Farah Abdalle Ali Abdalle Ali Geedi Abdalle (Rer Geedi) Ainanshe Geedi Alaydh Geedi Warfa Geedi Mohamed Geedi Samter Mohamed Hassan Mohamed Wais Mohamed Mahamed Abdalle Hamaud Mohamed (Rer Hamud) Mohamoud Hamud Abdalle Hamud Hildiid Abdalle Abdi Abdalle Ibrahim Abdalle Ammar Mohamed Warsame Ammar Abdalle Ammar Ahmed Mohamed Ainanshe Mohamed Warsame Mohamed Yasin Mohamed (Rer Yasin) Yusuf Mohamed (Rer Yusuf) Hassan Mohamed (Rer Hassan) ==Dadka Caanka Ah== *Abwan Mohamed Mahamoud Yasin (Dheeg) – Somali Peot oo aad loo yaqaan *Kol Ibraahim Ismaaciil Koodbuur *Xaaji Kaysar Afdiille *Abwaan Qawdhan Ducaale – Somali caan ah oo tiriyey gabayo heersare ah *Suldaan Sakariye Suldan Maxamed *S.C/laahi (Galaal) – Suldaanka Guud ee Beesha Maxamed Daa'uud.. *Sh- Khadar Badeed *Suldaan Aadan Hassan *Hussein Asker Jama *Mohamed Jamac Koodbuur *Ahmed Karama – Writer and Activist ==Tixraac== <references /> 2obx4p061qmx1fs41kfdp8jle3zkma9 297773 297772 2026-05-23T16:19:36Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297773 wikitext text/x-wiki Beesha '''Maxamed Daa'uud''' ({{lang-so|Maxamed Dauud}}, {{lang-en|Mohamed Daoud}}) waa beel ka mid ah beelaha Ciidagale , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya.<ref>Suldaanka Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal), oo warasigii ugu horeeyay siiyay Warsan tv. Suldaanka ugu Dada yar Salaadiinta Somaliland.</ref> <ref>Congratulations on the Barwaqo meeting of the Mohamed Daoud community. [http://www.qurbejoog.com/hambalo-shilkii-barwaago-2-ee-beesha-maxamed-daauud/ Barwaqo Meeting] (Shirkii Barwaqo). </ref> Beesha Maxamed Da’uud waxa laga hela oo ay deegaan ku tahay magalda Odwayne ee Gobalka Togdheer.<ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Abtirsi.com: Ali Mohamed.www.abtirsi.com. Retrieved 2023-12-10.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Sidoo Kale Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Maxamed Da’uud waa farac ka tirsan beel-weynta Eidagale. Maxamed Da’uud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya . Beeshani waxay si gaar ah ugu badan yihiin gobolka Togdheer, gaar ahaan magaaladda Oodweyne, halkaasoo ay ka mid yihiin beelaha ugu xooggan ee deegaanka. Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. Intaa waxaa dheer, qayb ka mid ah beesha Maxamed Da’uud ayaa degan magaaladda xeebta ku taalla ee Berbera, taasoo ah xarun dhaqaale oo muhiim ah oo ku taalla Somaliland iyo deganada ku xeeran.<ref>“Berbera: A Strategic Port City.” Somaliland Ports Authority, 2023.</ref><ref>“Sheikh, Somaliland.” Somaliland Travel Guide, 2024.</ref> ==Abtirsiin== *Daoud (Eidagalle) Mohamed Daoud Egal Mohamed (Rer Cigal) Danwayne Abokor Egal Osman Egal Ali Mohamed (Rer Afwayne) Shiekhdon Ali Warfa Ali Yusuf Ali Roble Ali Hassan Ali Fahiye Ali Deria Ali Samter Ali Urkurag Mohamed Ali Urkurag Fiqi Sa'ad Ali Mahamoud Ali Ahmed Ali Ismail Ali Ali Ismail Osman Ali (Rer Cisman ) Mohamed Osman Wais Osman Omar Osman Fahiye Osman Hassan Osman Yusuf Osman Barre Osman Jama Ali Geedi Ali (Rer Aw) Mohamoud Geedi Ali Geedi Mohamed Ali Hassan Ali Yonis Ali Ileiye Ali Hagga Ali Nuh Ali (Rer Nuuh) Ali Nuh Hersi Nuh Ahmed Nuh Aden Ali (Rer Adan) Guled Aden Ali Aden Roble Ali Hassan Roble Jibril Hassan Aden Jibril Mohamed Jibril Deria Hassan Mohamed Hussein Deria Ali Roble Warfa Ali Farah Ali Hassan Farah Abdalle Ali Abdalle Ali Geedi Abdalle (Rer Geedi) Ainanshe Geedi Alaydh Geedi Egal Geedi Roble Geedi Warfa Geedi Mohamed Geedi Samter Mohamed Hassan Mohamed Wais Mohamed Mahamed Abdalle Hamaud Mohamed (Rer Hamud) Mohamoud Hamud Abdalle Hamud Hildiid Abdalle Abdi Abdalle Ibrahim Abdalle Ammar Mohamed Warsame Ammar Abdalle Ammar Ahmed Mohamed Ainanshe Mohamed Warsame Mohamed Yasin Mohamed (Rer Yasin) Yusuf Mohamed (Rer Yusuf) Hassan Mohamed (Rer Hassan) ==Dadka Caanka Ah== *Abwan Mohamed Mahamoud Yasin (Dheeg) – Somali Peot oo aad loo yaqaan *Kol Ibraahim Ismaaciil Koodbuur *Xaaji Kaysar Afdiille *Abwaan Qawdhan Ducaale – Somali caan ah oo tiriyey gabayo heersare ah *Suldaan Sakariye Suldan Maxamed *S.C/laahi (Galaal) – Suldaanka Guud ee Beesha Maxamed Daa'uud.. *Sh- Khadar Badeed *Suldaan Aadan Hassan *Hussein Asker Jama *Mohamed Jamac Koodbuur *Ahmed Karama – Writer and Activist ==Tixraac== <references /> 68qjxtkfaqbi45tydbo4x0yyi7ftwp0 297774 297773 2026-05-23T16:20:12Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297774 wikitext text/x-wiki Beesha '''Maxamed Daa'uud''' ({{lang-so|Maxamed Dauud}}, {{lang-en|Mohamed Daoud}}) waa beel ka mid ah beelaha Ciidagale , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya.<ref>Suldaanka Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal), oo warasigii ugu horeeyay siiyay Warsan tv. Suldaanka ugu Dada yar Salaadiinta Somaliland.</ref> <ref>Congratulations on the Barwaqo meeting of the Mohamed Daoud community. [http://www.qurbejoog.com/hambalo-shilkii-barwaago-2-ee-beesha-maxamed-daauud/ Barwaqo Meeting] (Shirkii Barwaqo). </ref> Beesha Maxamed Da’uud waxa laga hela oo ay deegaan ku tahay magalda Odwayne ee Gobalka Togdheer.<ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Abtirsi.com: Ali Mohamed.www.abtirsi.com. Retrieved 2023-12-10.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Sidoo Kale Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Maxamed Da’uud waa farac ka tirsan beel-weynta Eidagale. Maxamed Da’uud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya . Beeshani waxay si gaar ah ugu badan yihiin gobolka Togdheer, gaar ahaan magaaladda Oodweyne, halkaasoo ay ka mid yihiin beelaha ugu xooggan ee deegaanka. Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. Intaa waxaa dheer, qayb ka mid ah beesha Maxamed Da’uud ayaa degan magaaladda xeebta ku taalla ee Berbera, taasoo ah xarun dhaqaale oo muhiim ah oo ku taalla Somaliland iyo deganada ku xeeran.<ref>“Berbera: A Strategic Port City.” Somaliland Ports Authority, 2023.</ref><ref>“Sheikh, Somaliland.” Somaliland Travel Guide, 2024.</ref> ==Abtirsiin== *Daoud (Eidagalle) Mohamed Daoud Egal Mohamed (Rer Cigal) Danwayne Abokor Egal Wa'as Egal Osman Egal Ali Mohamed (Rer Afwayne) Shiekhdon Ali Warfa Ali Yusuf Ali Roble Ali Hassan Ali Fahiye Ali Deria Ali Samter Ali Urkurag Mohamed Ali Urkurag Fiqi Sa'ad Ali Mahamoud Ali Ahmed Ali Ismail Ali Ali Ismail Osman Ali (Rer Cisman ) Mohamed Osman Wais Osman Omar Osman Fahiye Osman Hassan Osman Yusuf Osman Barre Osman Jama Ali Geedi Ali (Rer Aw) Mohamoud Geedi Ali Geedi Mohamed Ali Hassan Ali Yonis Ali Ileiye Ali Hagga Ali Nuh Ali (Rer Nuuh) Ali Nuh Hersi Nuh Ahmed Nuh Aden Ali (Rer Adan) Guled Aden Ali Aden Roble Ali Hassan Roble Jibril Hassan Aden Jibril Mohamed Jibril Deria Hassan Mohamed Hussein Deria Ali Roble Warfa Ali Farah Ali Hassan Farah Abdalle Ali Abdalle Ali Geedi Abdalle (Rer Geedi) Ainanshe Geedi Alaydh Geedi Egal Geedi Roble Geedi Warfa Geedi Mohamed Geedi Samter Mohamed Hassan Mohamed Wais Mohamed Mahamed Abdalle Hamaud Mohamed (Rer Hamud) Mohamoud Hamud Abdalle Hamud Hildiid Abdalle Abdi Abdalle Ibrahim Abdalle Ammar Mohamed Warsame Ammar Abdalle Ammar Ahmed Mohamed Ainanshe Mohamed Warsame Mohamed Yasin Mohamed (Rer Yasin) Yusuf Mohamed (Rer Yusuf) Hassan Mohamed (Rer Hassan) ==Dadka Caanka Ah== *Abwan Mohamed Mahamoud Yasin (Dheeg) – Somali Peot oo aad loo yaqaan *Kol Ibraahim Ismaaciil Koodbuur *Xaaji Kaysar Afdiille *Abwaan Qawdhan Ducaale – Somali caan ah oo tiriyey gabayo heersare ah *Suldaan Sakariye Suldan Maxamed *S.C/laahi (Galaal) – Suldaanka Guud ee Beesha Maxamed Daa'uud.. *Sh- Khadar Badeed *Suldaan Aadan Hassan *Hussein Asker Jama *Mohamed Jamac Koodbuur *Ahmed Karama – Writer and Activist ==Tixraac== <references /> qil1c5bsuvgyhrdc1kmmiw59ptq5l32 297775 297774 2026-05-23T16:27:58Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297775 wikitext text/x-wiki Beesha '''Maxamed Daa'uud''' ({{lang-so|Maxamed Dauud}}, {{lang-en|Mohamed Daoud}}) waa beel ka mid ah beelaha Ciidagale , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya.<ref>Suldaanka Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal), oo warasigii ugu horeeyay siiyay Warsan tv. Suldaanka ugu Dada yar Salaadiinta Somaliland.</ref> <ref>Congratulations on the Barwaqo meeting of the Mohamed Daoud community. [http://www.qurbejoog.com/hambalo-shilkii-barwaago-2-ee-beesha-maxamed-daauud/ Barwaqo Meeting] (Shirkii Barwaqo). </ref> Beesha Maxamed Da’uud waxa laga hela oo ay deegaan ku tahay magalda Odwayne ee Gobalka Togdheer.<ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Abtirsi.com: Ali Mohamed.www.abtirsi.com. Retrieved 2023-12-10.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Sidoo Kale Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Maxamed Da’uud waa farac ka tirsan beel-weynta Eidagale. Maxamed Da’uud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya . Beeshani waxay si gaar ah ugu badan yihiin gobolka Togdheer, gaar ahaan magaaladda Oodweyne, halkaasoo ay ka mid yihiin beelaha ugu xooggan ee deegaanka. Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. Intaa waxaa dheer, qayb ka mid ah beesha Maxamed Da’uud ayaa degan magaaladda xeebta ku taalla ee Berbera, taasoo ah xarun dhaqaale oo muhiim ah oo ku taalla Somaliland iyo deganada ku xeeran.<ref>“Berbera: A Strategic Port City.” Somaliland Ports Authority, 2023.</ref><ref>“Sheikh, Somaliland.” Somaliland Travel Guide, 2024.</ref> ==Abtirsiin== *Daoud (Eidagalle) Mohamed Daoud Egal Mohamed (Rer Cigal) Danwayne Abokor Egal Wa'as Egal Osman Egal Ali Mohamed (Rer Afwayne) Shiekhdon Ali Warfa Ali Yusuf Ali Roble Ali Hassan Ali Fahiye Ali Deria Ali Samter Ali Urkurag Mohamed Ali Urkurag Fiqi Sa'ad Ali Mahamoud Ali Ahmed Ali Ismail Ali Ali Ismail Osman Ali (Rer Cisman ) Mohamed Osman Wais Osman Omar Osman Fahiye Osman Hassan Osman Yusuf Osman Barre Osman Jama Ali Geedi Ali (Rer Aw) Mohamoud Geedi Ali Geedi Mohamed Ali Hassan Ali Yonis Ali Ileiye Ali Hagga Ali Nuh Ali (Rer Nuuh) Ali Nuh Hersi Nuh Ahmed Nuh Aden Ali (Rer Adan) Guled Aden Ali Aden Roble Ali Hassan Roble Jibril Hassan Aden Jibril Mohamed Jibril Deria Hassan Mohamed Hussein Deria Ali Roble Warfa Ali Farah Ali Hassan Farah Abdalle Ali Abdalle Ali Geedi Abdalle (Rer Geedi) Ainanshe Geedi Alaydh Geedi Egal Geedi Roble Geedi Warfa Geedi Mohamed Geedi Samter Mohamed Hassan Mohamed Wais Mohamed Mahamed Abdalle Hamaud Mohamed (Rer Hamud) Mohamoud Hamud Abdalle Hamud Hildiid Abdalle Abdi Abdalle Ibrahim Abdalle Ammar Mohamed Warsame Ammar Abdalle Ammar Ahmed Mohamed Ainanshe Mohamed Warsame Mohamed Roble Mohamed Yasin Mohamed (Rer Yasin) Yusuf Mohamed (Rer Yusuf) Hassan Mohamed (Rer Hassan) ==Dadka Caanka Ah== *Abwan Mohamed Mahamoud Yasin (Dheeg) – Somali Peot oo aad loo yaqaan *Kol Ibraahim Ismaaciil Koodbuur *Xaaji Kaysar Afdiille *Abwaan Qawdhan Ducaale – Somali caan ah oo tiriyey gabayo heersare ah *Suldaan Sakariye Suldan Maxamed *S.C/laahi (Galaal) – Suldaanka Guud ee Beesha Maxamed Daa'uud.. *Sh- Khadar Badeed *Suldaan Aadan Hassan *Hussein Asker Jama *Mohamed Jamac Koodbuur *Ahmed Karama – Writer and Activist ==Tixraac== <references /> jpa26wa7rkr0lq77pnrnw59mtrhyeyp 297777 297775 2026-05-23T16:31:21Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297777 wikitext text/x-wiki Beesha '''Maxamed Daa'uud''' ({{lang-so|Maxamed Dauud}}, {{lang-en|Mohamed Daoud}}) waa beel ka mid ah beelaha Ciidagale , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya.<ref>Suldaanka Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal), oo warasigii ugu horeeyay siiyay Warsan tv. Suldaanka ugu Dada yar Salaadiinta Somaliland.</ref> <ref>Congratulations on the Barwaqo meeting of the Mohamed Daoud community. [http://www.qurbejoog.com/hambalo-shilkii-barwaago-2-ee-beesha-maxamed-daauud/ Barwaqo Meeting] (Shirkii Barwaqo). </ref> Beesha Maxamed Da’uud waxa laga hela oo ay deegaan ku tahay magalda Odwayne ee Gobalka Togdheer.<ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Abtirsi.com: Ali Mohamed.www.abtirsi.com. Retrieved 2023-12-10.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Sidoo Kale Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Maxamed Da’uud waa farac ka tirsan beel-weynta Eidagale. Maxamed Da’uud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya . Beeshani waxay si gaar ah ugu badan yihiin gobolka Togdheer, gaar ahaan magaaladda Oodweyne, halkaasoo ay ka mid yihiin beelaha ugu xooggan ee deegaanka. Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. Intaa waxaa dheer, qayb ka mid ah beesha Maxamed Da’uud ayaa degan magaaladda xeebta ku taalla ee Berbera, taasoo ah xarun dhaqaale oo muhiim ah oo ku taalla Somaliland iyo deganada ku xeeran.<ref>“Berbera: A Strategic Port City.” Somaliland Ports Authority, 2023.</ref><ref>“Sheikh, Somaliland.” Somaliland Travel Guide, 2024.</ref> ==Abtirsiin== *Daoud (Eidagalle) Mohamed Daoud Egal Mohamed (Rer Cigal) Danwayne Abokor Egal Wa'as Egal Osman Egal Ali Mohamed (Rer Afwayne) Shiekhdon Ali Warfa Ali Yusuf Ali Roble Ali Hassan Ali Fahiye Ali Deria Ali Samter Ali Urkurag Mohamed Ali Urkurag Fiqi Sa'ad Ali Mahamoud Ali Ahmed Ali Ismail Ali Ali Ismail Osman Ali (Rer Cisman ) Mohamed Osman Wais Osman Omar Osman Fahiye Osman Hassan Osman Yusuf Osman Barre Osman Jama Ali Geedi Ali (Rer Aw) Mohamoud Geedi Ali Geedi Mohamed Ali Hassan Ali Yonis Ali Ileiye Ali Hagga Ali Nuh Ali (Rer Nuuh) Ali Nuh Hersi Nuh Ahmed Nuh Aden Ali (Rer Adan) Guled Aden Ali Aden Roble Ali Hassan Roble Jibril Hassan Aden Jibril Mohamed Jibril Deria Hassan Mohamed Hussein Deria Ali Roble Warfa Ali Farah Ali Hassan Farah Abdalle Ali Abdalle Ali Geedi Abdalle (Rer Geedi) Ainanshe Geedi Alaydh Geedi Egal Geedi Roble Geedi Shire Geedi Wais Geedi Samter Geedi Warfa Geedi Mohamed Geedi Samter Mohamed Hassan Mohamed Wais Mohamed Mahamed Abdalle Hamaud Mohamed (Rer Hamud) Mohamoud Hamud Abdalle Hamud Hildiid Abdalle Abdi Abdalle Ibrahim Abdalle Ammar Mohamed Warsame Ammar Abdalle Ammar Ahmed Mohamed Ainanshe Mohamed Warsame Mohamed Roble Mohamed Yasin Mohamed (Rer Yasin) Yusuf Mohamed (Rer Yusuf) Hassan Mohamed (Rer Hassan) ==Dadka Caanka Ah== *Abwan Mohamed Mahamoud Yasin (Dheeg) – Somali Peot oo aad loo yaqaan *Kol Ibraahim Ismaaciil Koodbuur *Xaaji Kaysar Afdiille *Abwaan Qawdhan Ducaale – Somali caan ah oo tiriyey gabayo heersare ah *Suldaan Sakariye Suldan Maxamed *S.C/laahi (Galaal) – Suldaanka Guud ee Beesha Maxamed Daa'uud.. *Sh- Khadar Badeed *Suldaan Aadan Hassan *Hussein Asker Jama *Mohamed Jamac Koodbuur *Ahmed Karama – Writer and Activist ==Tixraac== <references /> e8j1lurpjyf4ox5bzz4i9ruyhard0io 297778 297777 2026-05-23T16:32:30Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297778 wikitext text/x-wiki Beesha '''Maxamed Daa'uud''' ({{lang-so|Maxamed Dauud}}, {{lang-en|Mohamed Daoud}}) waa beel ka mid ah beelaha Ciidagale , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya.<ref>Suldaanka Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal), oo warasigii ugu horeeyay siiyay Warsan tv. Suldaanka ugu Dada yar Salaadiinta Somaliland.</ref> <ref>Congratulations on the Barwaqo meeting of the Mohamed Daoud community. [http://www.qurbejoog.com/hambalo-shilkii-barwaago-2-ee-beesha-maxamed-daauud/ Barwaqo Meeting] (Shirkii Barwaqo). </ref> Beesha Maxamed Da’uud waxa laga hela oo ay deegaan ku tahay magalda Odwayne ee Gobalka Togdheer.<ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Abtirsi.com: Ali Mohamed.www.abtirsi.com. Retrieved 2023-12-10.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Sidoo Kale Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Maxamed Da’uud waa farac ka tirsan beel-weynta Eidagale. Maxamed Da’uud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya . Beeshani waxay si gaar ah ugu badan yihiin gobolka Togdheer, gaar ahaan magaaladda Oodweyne, halkaasoo ay ka mid yihiin beelaha ugu xooggan ee deegaanka. Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. Intaa waxaa dheer, qayb ka mid ah beesha Maxamed Da’uud ayaa degan magaaladda xeebta ku taalla ee Berbera, taasoo ah xarun dhaqaale oo muhiim ah oo ku taalla Somaliland iyo deganada ku xeeran.<ref>“Berbera: A Strategic Port City.” Somaliland Ports Authority, 2023.</ref><ref>“Sheikh, Somaliland.” Somaliland Travel Guide, 2024.</ref> ==Abtirsiin== *Daoud (Eidagalle) Mohamed Daoud Egal Mohamed (Rer Cigal) Danwayne Abokor Egal Wa'as Egal Osman Egal Ali Mohamed (Rer Afwayne) Shiekhdon Ali Warfa Ali Yusuf Ali Roble Ali Hassan Ali Fahiye Ali Deria Ali Samter Ali Urkurag Mohamed Ali Urkurag Fiqi Sa'ad Ali Mahamoud Ali Ahmed Ali Ismail Ali Ali Ismail Osman Ali (Rer Cisman ) Mohamed Osman Wais Osman Omar Osman Fahiye Osman Said Osman Hassan Osman Yusuf Osman Barre Osman Jama Ali Geedi Ali (Rer Aw) Mohamoud Geedi Ali Geedi Mohamed Ali Hassan Ali Yonis Ali Ileiye Ali Hagga Ali Nuh Ali (Rer Nuuh) Ali Nuh Hersi Nuh Ahmed Nuh Aden Ali (Rer Adan) Guled Aden Ali Aden Roble Ali Hassan Roble Jibril Hassan Aden Jibril Mohamed Jibril Deria Hassan Mohamed Hussein Deria Ali Roble Warfa Ali Farah Ali Hassan Farah Abdalle Ali Abdalle Ali Geedi Abdalle (Rer Geedi) Ainanshe Geedi Alaydh Geedi Egal Geedi Roble Geedi Shire Geedi Wais Geedi Samter Geedi Warfa Geedi Mohamed Geedi Samter Mohamed Hassan Mohamed Wais Mohamed Mahamed Abdalle Hamaud Mohamed (Rer Hamud) Mohamoud Hamud Abdalle Hamud Hildiid Abdalle Abdi Abdalle Ibrahim Abdalle Ammar Mohamed Warsame Ammar Abdalle Ammar Ahmed Mohamed Ainanshe Mohamed Warsame Mohamed Roble Mohamed Yasin Mohamed (Rer Yasin) Yusuf Mohamed (Rer Yusuf) Hassan Mohamed (Rer Hassan) ==Dadka Caanka Ah== *Abwan Mohamed Mahamoud Yasin (Dheeg) – Somali Peot oo aad loo yaqaan *Kol Ibraahim Ismaaciil Koodbuur *Xaaji Kaysar Afdiille *Abwaan Qawdhan Ducaale – Somali caan ah oo tiriyey gabayo heersare ah *Suldaan Sakariye Suldan Maxamed *S.C/laahi (Galaal) – Suldaanka Guud ee Beesha Maxamed Daa'uud.. *Sh- Khadar Badeed *Suldaan Aadan Hassan *Hussein Asker Jama *Mohamed Jamac Koodbuur *Ahmed Karama – Writer and Activist ==Tixraac== <references /> kxhjfargszp0w9l4sftdi8vqp1mehc2 Ciidagale 0 41696 297771 297690 2026-05-23T16:09:08Z ~2026-29841-78 45687 /* Clan tree */ 297771 wikitext text/x-wiki {{Farac | | group = Eidagale <br> عيدَ جلي | image= |region1={{flagcountry|Ethiopia}} |region2={{flagcountry|Somaliland}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] | related-c =Isaaq and Other,clan. }} '''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxay degaan rasimaya gobolka Maroodi jeex Ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia. ==Baahsanaanta== Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare. Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref> ==Tariikhda (History)== ===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) === Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref> <blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey . Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday: <blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|right|315px|The shrine of Aw Barkhadle is a revered sacred site where generations of ''Isaaq clans'' — and including Eidagalle, who traditionally served as the custodians and leading authorities overseeing the shrine — have gathered to take solemn oaths, resolve disputes, and seek spiritual blessing beneath a holy relic believed to be connected to the Prophet of Allah.]] Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka. Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada <blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq iyo Eidagaleh, waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo. Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote> Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland. [[File:Sultan Deria's Domain.jpg|thumb|An 1894 Italian map showing the domain of Sultan Deria in the Horn of Africa, illustrating the geographic extent of his influence during the colonial period.]] Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada: <blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote> Ciidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref> <blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote> [[File:HargeisaCloseup1885.png|thumb|250px|Close-up of an 1885 Royal Geographical Society map, showing Hargeisa (Harrer-es-Sagheer) as well as the Eidagale subtribe (Eed-a-galleh) residing within and around the town. The Naasa Hablood hills (Nas Hubla) can also be seen in the map.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>]] Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta. Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref> Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref> <blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote> Eidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha. Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil. An image illustrating 19th-century trade: Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah. <blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote> ==Saltanate == Saldanadda Ciidagale waxay ka mid ahayd nidaamyadii ugu faca weynaa ee dhaqanka iyo hoggaanka bulshada ee ka jiray beesha Eidagele. Ciidagale, oo ka mid ah jilibyada waaweyn ee beesha, waxay lahayd hoggaan u gaar ah oo ku dhisnaa xeer, garsoor, iyo midnimo bulsho, kuwaas oo muddo qarniyo ah hagayay bulshada.Nidaamka Saldanaddu wuxuu ku shaqayn jiray hab-dhaqan Soomaaliyeed oo salka ku haya odaynimo, garaad, iyo wada-tashi. Suldaanada iyo ugaasyadu waxay ahaayeen dad lagu yaqaan caqli, hal-adayg, iyo karti hoggaamineed, kana shaqeeya ilaalinta nabadda, xallinta khilaafaadka, iyo u doodista xuquuqda beesha. Saldanadda fawaynta ahayd ee qarniyo badan talinta soo haysay, ayaa asalkeedu dib ugu laabtaa qarnigii 17-aad, xilligii uu aasaasay ''Suldaan Guleed Cabdi Ciise'' — oo ahaa suldaanka guud ee beesha. Muddo dheer ayay saldanaddani ahayd tiir dhexe oo hoggaan, xeer iyo xasillooni u horseeda bulshada, waxaana magaceedu ku dhex lahaa sharaf, maamuus iyo miisaan dhaqan oo aan weli libdhin. Sidoo kale, hogaanka Abokor Muuse—oo ka tirsan faracyada waaweyn ee beesha Ciidagale—waxay leeyihiin taariikh dheer oo ku ladhan hoggaamin, halgan bulsho iyo ilaalinta dhaqanka. Qarnigii 15-aad iyo 16-aad, qaybo badan oo ka mid ah geedka qabiilka ayaa loo xusaa boqorro iyo ''ugaasyo'' ka soo jeeda Reerah iyo Qabiilada beesha Abokor Muuse, ku waas oo door muuqda ku lahaa difaaca bulshada, hagidda dhaqanka iyo ilaalinta nidaamka beesha. ==Clan tree== A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref> *Daoud(Eidagalle) **[[Maxamed Daoud|Mohamed Daoud]] ***Egal Mohamed (Rer Cigal) ***Ali Mohamed (Rer Afwayne) ***Urkurag Mohamed ****Ali Urkurag *****Fiqi Sa'ad Ali *****Mahamoud Ali *****Ahmed Ali *****Ismail Ali ******Ali Ismail *******Osman Ali (Rer Osman) *******Jama Ali *******Geedi Ali (Rer Aw) *******Yonis Ali *******Ileiye Ali *******Hagga Ali *******Nuh Ali ********Ali Nuh *******Aden Ali ********Guled Aden ********Ali Aden *******Roble Ali (Rer Rooble) ********Hassan Roble *********Jibril Hassan **********Aden Jibril **********Mohamed Jibril *********Deria Hassan **********Mohamed Deria **********Hussein Deria ********Ali Roble *********Warfa Ali *********Farah Ali **********Hassan Farah *********Abdalle Ali *******Abdalle Ali ********Geedi Abdalle (Rer Geedi) ********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed) **Abokor Daoud ***Bilaal Abokor ****Mohamed Bilal *****Egal Mohamed *****Hassan Mohamed *****Farah Mohamed *****Yusuf Mohamed *****Wais Mohamed *****Roble Mohamed *****Egal Mohamed *****Abdi Mohamed ******Geedi Abdi ******Aden Abdi ******Mohamed Aden ******Hassan Abdi *****Abdalle Mohamed ******Samter Abdalle ******Hussein Abdalle ******Abane Abdalle ******Mohamed Abdalle ******Wais Abdalle ******Hasan Abdalle ***Isse Abokor ****Dualeh Isse *****Musa Dualeh *****Mohamed Dualeh *****Deria Duleh *****Egal Dualeh *****Essa Dualeh *****Roble Dualeh *****Samter Duleh *****Farah Dualeh ****Hassan Isse *****Afi Hassan *****Hujale Hassan *****Abar Hassan *****Yusuf Hassan *****Shire Hassan *****Mohamed Hassan *****Warfa Hassan *****Barre Hassan *****Egal Hassan *****Mohamed Hassan ***Abokor Muuse ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman fatah *************Gled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ***************Ali kalil ****************Said Ali ****************Koshin Ali ****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Jama Hussien *****************Nour Hussein *****************Farah Hussien *****************Wa'ays Hussein *****************Hersi Hussien ******************Muhumad Hersi ******************Abdi Hersi ******************Ali Hersi ******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Dhible Ahmed ********************Ismail Dhible ********************Egal Dhible *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Jibril Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarer) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali ***Abdirahman Muuse ****Yonis Abdiraham *****Aden Yonis *****Ismail Yonis *****Ugadh Yonis *****Mohamed Yonis ****Abdalle Abdirahman *****Mohamed Abdalle (Bah Daylo) ******Gadid Mohamed ******Abdalle Mohamed ******Loge Mohamed ****Ibrahim Abdalle *****Kulul Ibrahim *****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri) ******Burale Abdi ******Qabile Abdi ******Hildiid Abdi ******Aden Abdi ******Hersi Abdi *****Abokor Ibrahim ******Idileh Abokor (Rer Iidleh) *******Ismail Iidle *******Bare Iidle ******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur) *******Roble Matan *******Hamud Matan *******Aden Matan *******Damal Aden ********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon) ********Hode Dhamal (Dhamal YarYar) ********Deria Dhamal (Dhamal YarYar) ********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar) ********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar) ********Essa Dhamal *********Aden Isse *********Warfa Isse *********Guled Isse *********Liban Isse (Rer Liibaan) *********Hassan Isse (Rer Hassan Isse) *********Abdi Isse **********Mohamed Abdi **********Farah Abdi **********Eiye Abdi **********Warsame Abdi **********Sugulle Abdi **********Aninanshe Abdi **********Amare Abdi **********Ileiye Afwayne Abdi **********Dualeh (Samter) Abdi **********Wais Abdi **********Rage Abdi **********Abdalle Abdi **********Aden Abdi ( Rer Aden) **********Abdi Bari (Abdi Bari) **********Guled Abdi (Rer Guleed) ==Notable figures== * Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship. * Hassan Guure Jamac * Abdikarim Mohamed Eid * Abwaan Dheeg * Idiris Haji Cisman Gurey * Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare) * Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA) * Abwan Qawdhan Dualeh * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership. * Khadra Dahir Cige – popular Somali singer * Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal) *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964 * Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq * Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007 * Hussein Ali Mahamado – Activist And Founder Ina-Guuxa Foundation * Jama Asker –Activist And Politician * Abwan Ali Mooge Geedi Egal * Abdishakur Dayib – Prominent Journalist * Sucad Ibrahim Abdi – Politician and Activist * Fadumo faysal Ali – The founder and CEO of Hoiwa Oy * Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate. * Abdi Bidhaan Dahir – Journalist * Abwan Muse Ali Farur * Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia * Mahid Guled - Former prime minister of Somalia * Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia * Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012 * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Sidoo kale fiiri== * [[Dir]] ==References== 1gpzvd93jvnjds96g51qzw1ne0jtd14 Aden Abokor 0 44514 297784 297762 2026-05-24T02:51:21Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297784 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qabiilka Soomaalida}} {{Infobox ethnic group | group = Aden Abokor | native_name = | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwa kaleh }} Beesha '''Aden Abokor''' ({{lang-so|Aden Abokor}}, {{lang-en|Aden Abokor}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Aden Abokor Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Aden Abokor waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Aden Abokor **( Aden Mohamed) ***Awal Aden (Rer Cawl) ****Mahamoud Awal ****Hussien Awal *****Roble Hussein *****Ibrahim Hussien *****Osman Hussien ****Abdi Awal *****Had Abdi *****Nour Abdi *****Ahmed Abdi *****Liban Abdi *****Wa'eys Abdi *****Omar Abdi *****Aden Abdi *****Geedi Abdi *****Mohamoud Abdi ***Hassan Aden ****Ziyad Hassan ****Odawa Hasaan ****Warfa Hassan ****Ladon Hassan ******Aden Ladon ******Harun Ladon ******Jama Ladon ******Salah Ladon ******Ali Ladon ******Fahiye Ladon ****Abdalle Hassan *****Ali Abdalle *****Abdi Abdalle *****Ahmed Abdalle ******Halas Ahmed *******Osman Halas *******Roble Halas *******Samter Halas ******Egal Ahmed (Rer Egal) *******Wais Egal *******Farah Ahmed *******Roble Ahmed *******Yusuf Ahmed *******Madar Egal ******Geedi Ahmed (Rer Geedi) *******Samter Geedi *******Mohamed Geedi *******Dalal Geedi *******Fatah Geedi *******Waisleh Geedi *******Allamagan Geedi ********Guled Allamagan ********Egal Allamagan *******Hode Geedi ********Farah Hode ********Yusuf Hode *******Geele Geedi ********Ahmed Geele ********Dahir Geele ********Nour Geele *******Ali Geedi ********Osman Ali ********Hassan Ali ********Abdalle Ali ********Yusuf Ali ********Aden Ali {{tree list/end}} ==References=== eye1dl8e6yq2g3xht57zlqrv51kge67 297787 297784 2026-05-24T05:52:20Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297787 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qabiilka Soomaalida}} {{Infobox ethnic group | group = Aden Abokor | native_name = | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwa kaleh }} Beesha '''Aden Abokor''' ({{lang-so|Aden Abokor}}, {{lang-en|Aden Abokor}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Aden Abokor Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Aden Abokor waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Aden Abokor **( Aden Mohamed) ***Awal Aden (Rer Cawl) ****Mahamoud Awal ****Hussien Awal *****Roble Hussein *****Ibrahim Hussien *****Osman Hussien ****Abdi Awal *****Had Abdi *****Nour Abdi *****Ahmed Abdi *****Liban Abdi *****Wa'eys Abdi *****Omar Abdi *****Aden Abdi *****Geedi Abdi *****Mohamoud Abdi ***Hassan Aden ****Ziyad Hassan ****Odawa Hasaan ****Warfa Hassan ****Ladon Hassan ******Aden Ladon ******Harun Ladon ******Jama Ladon ******Salah Ladon ******Ali Ladon ******Fahiye Ladon ****Abdalle Hassan *****Ali Abdalle *****Abdi Abdalle *****Ahmed Abdalle ******Halas Ahmed *******Osman Halas *******Roble Halas *******Elmi Halas *******koshin Halas *******Shire Halas *******Nour Halas *******Samter Halas ******Egal Ahmed (Rer Egal) *******Wais Egal *******Farah Egal *******Roble Egal *******Yusuf Egal *******Said Egal *******Madar Egal *******Jama Egal ******Geedi Ahmed (Rer Geedi) *******Samter Geedi *******Mohamed Geedi *******Dalal Geedi *******Fatah Geedi *******Waisleh Geedi *******Allamagan Geedi ********Guled Allamagan ********Egal Allamagan *******Hode Geedi ********Farah Hode ********Yusuf Hode *******Geele Geedi ********Ahmed Geele ********Dahir Geele ********Nour Geele *******Ali Geedi ********Osman Ali ********Hassan Ali ********Abdalle Ali ********Yusuf Ali ********Aden Ali {{tree list/end}} ==References=== s75yaflf61nejw3ode651sn6oox71cw 297788 297787 2026-05-24T05:55:21Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297788 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qabiilka Soomaalida}} {{Infobox ethnic group | group = Aden Abokor | native_name = | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwa kaleh }} Beesha '''Aden Abokor''' ({{lang-so|Aden Abokor}}, {{lang-en|Aden Abokor}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Aden Abokor Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Aden Abokor waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Aden Abokor **( Aden Mohamed) ***Awal Aden (Rer Cawl) ****Mahamoud Awal ****Hussien Awal *****Roble Hussein *****Ibrahim Hussien *****Osman Hussien ****Abdi Awal *****Had Abdi *****Nour Abdi *****Ahmed Abdi *****Liban Abdi *****Wa'eys Abdi *****Omar Abdi *****Aden Abdi *****Geedi Abdi *****Mohamoud Abdi ***Hassan Aden ****Ziyad Hassan ****Odawa Hasaan ****Warfa Hassan ****Ladon Hassan ******Aden Ladon ******Harun Ladon ******Jama Ladon ******Salah Ladon ******Ali Ladon ******Fahiye Ladon ****Abdalle Hassan *****Ali Abdalle *****Abdi Abdalle *****Ahmed Abdalle ******Halas Ahmed (Rer Halas) *******Osman Halas *******Roble Halas *******Elmi Halas *******koshin Halas *******Shire Halas *******Nour Halas *******Samter Halas ******Egal Ahmed (Rer Egal) *******Wais Egal *******Farah Egal *******Roble Egal *******Yusuf Egal *******Said Egal *******Madar Egal *******Jama Egal ******Geedi Ahmed (Rer Geedi) *******Samter Geedi *******Mohamed Geedi *******Dalal Geedi *******Fatah Geedi *******Waisleh Geedi *******Allamagan Geedi ********Guled Allamagan ********Egal Allamagan *******Hode Geedi ********Farah Hode ********Yusuf Hode *******Geele Geedi ********Ahmed Geele ********Dahir Geele ********Nour Geele *******Ali Geedi ********Osman Ali ********Hassan Ali ********Abdalle Ali ********Yusuf Ali ********Aden Ali {{tree list/end}} ==References=== jij52161qcobjwgqb7lt6dowlyytlsq 297789 297788 2026-05-24T06:04:06Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297789 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qabiilka Soomaalida}} {{Infobox ethnic group | group = Aden Abokor | native_name = | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwa kaleh }} Beesha '''Aden Abokor''' ({{lang-so|Aden Abokor}}, {{lang-en|Aden Abokor}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Aden Abokor Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Aden Abokor waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Aden Abokor **( Aden Mohamed) ***Awal Aden (Rer Cawl) ****Mahamoud Awal ****Hussien Awal *****Roble Hussein *****Ibrahim Hussien *****Osman Hussien ****Abdi Awal *****Had Abdi *****Nour Abdi *****Ahmed Abdi *****Liban Abdi *****Wa'eys Abdi *****Omar Abdi *****Aden Abdi *****Geedi Abdi *****Mohamoud Abdi ***Hassan Aden ****Ziyad Hassan ****Odawa Hasaan ****Warfa Hassan ****Ladon Hassan ******Aden Ladon ******Harun Ladon ******Jama Ladon ******Salah Ladon ******Ali Ladon ******Fahiye Ladon ****Abdalle Hassan *****Ali Abdalle *****Abdi Abdalle *****Ahmed Abdalle ******Halas Ahmed (Rer Halas) *******Osman Halas *******Roble Halas *******Elmi Halas *******koshin Halas *******Shire Halas *******Nour Halas *******Samter Halas ******Egal Ahmed (Rer Egal) *******Wais Egal *******Farah Egal *******Roble Egal *******Yusuf Egal *******Said Egal *******Madar Egal *******Yusuf Egal *******Jama Egal ******Geedi Ahmed (Rer Geedi) *******Samter Geedi *******Mohamed Geedi *******Dalal Geedi *******Fatah Geedi *******Waisleh Geedi *******Allamagan Geedi ********Guled Allamagan ********Egal Allamagan *******Hode Geedi ********Farah Hode ********Yusuf Hode *******Geele Geedi ********Ahmed Geele ********Dahir Geele ********Nour Geele *******Ali Geedi ********Osman Ali ********Hassan Ali ********Abdalle Ali ********Yusuf Ali ********Aden Ali {{tree list/end}} ==References=== mlocs3m0gs2otpngi6b320qmrykoyuf 297791 297789 2026-05-24T07:47:15Z ~2026-30983-64 45763 /* Abtirsiin */ 297791 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qabiilka Soomaalida}} {{Infobox ethnic group | group = Aden Abokor | native_name = | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwa kaleh }} Beesha '''Aden Abokor''' ({{lang-so|Aden Abokor}}, {{lang-en|Aden Abokor}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Aden Abokor Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Aden Abokor waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Aden Abokor **( Aden Mohamed) ***Awal Aden (Rer Cawl) ****Mahamoud Awal ****Hussien Awal *****Roble Hussein *****Ibrahim Hussien *****Liban Hussein *****Osman Hussien ****Abdi Awal *****Had Abdi *****Nour Abdi *****Ahmed Abdi *****Wa'eys Abdi *****Omar Abdi *****Aden Abdi *****Geedi Abdi *****Mohamoud Abdi ***Hassan Aden ****Ziyad Hassan ****Odawa Hasaan ****Warfa Hassan ****Ladon Hassan ******Aden Ladon ******Harun Ladon ******Jama Ladon ******Salah Ladon ******Ali Ladon ******Fahiye Ladon ****Abdalle Hassan *****Ali Abdalle *****Abdi Abdalle *****Ahmed Abdalle ******Halas Ahmed (Rer Halas) *******Osman Halas *******Roble Halas *******Elmi Halas *******koshin Halas *******Shire Halas *******Nour Halas *******Samter Halas ******Egal Ahmed (Rer Egal) *******Wais Egal *******Farah Egal *******Roble Egal *******Yusuf Egal *******Said Egal *******Madar Egal *******Yusuf Egal *******Jama Egal ******Geedi Ahmed (Rer Geedi) *******Samter Geedi *******Mohamed Geedi *******Dalal Geedi *******Fatah Geedi *******Waisleh Geedi *******Allamagan Geedi ********Guled Allamagan ********Egal Allamagan *******Hode Geedi ********Farah Hode ********Yusuf Hode *******Geele Geedi ********Ahmed Geele ********Dahir Geele ********Nour Geele *******Ali Geedi ********Osman Ali ********Hassan Ali ********Abdalle Ali ********Yusuf Ali ********Aden Ali {{tree list/end}} ==References=== mulxy3gft1cz6ly42ovcnjq18ybbph7 Mohamoud Muuse 0 47386 297763 297732 2026-05-23T12:19:05Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297763 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Rer Mohamoud | native_name = | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwo kale }} Beesha '''Rer Mohamoud''' ({{lang-so|Mohamoud Muse}}, {{lang-en|Maxamuud Muuse}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamuud Muuse Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Mohamoud Muuse waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Rer Mahamoud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Mohamoud Muuse **Shirdon Mohamoud ***Hamud Shirdon ***Jama Shirdon ***Geele Shirdon ***Osman Shirdon ***Egal Shirdon ***Wais Shirdon ***Farah Shirdon ***Roble Shirdon ***Samter Shirdon ***Yusuf Shirdon ***Arale Shirdon ***Nuh Shirdon ***Said Shirdon ***Guled Shirdon **Hildiid Mohamoud ***Ali Hildiid ***Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****Odawa Geedi ****Musa Geedi ****Yonis geedi ****Warfa geedi *****Odawa Odawa *****Mahamoud Odawa ****Geele Geedi ****Nour(Shire) Geedi ****Haji Dirie Geedi ****Samter Geedi ****Egal Geedi ****Ahmed Geedi ****Ali Geedi ****Wais Geedi ****Roble Geedi ***Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****Ali Hersi ****Guled Hersi ****Egal Hersi ****Aden Hersi ****Samter Hersi ****Osman Hersi ****Aden Hersi ****Mahamoud Hersi ****Yusuf Hersi ****Said Hersi ****Fahiye Hersi ****Omar Hersi ****Roble Fahiye ****Elmi Roble *****Jama Elmi *****Ali Elmi ****Rage Roble *****Elmi Rage *****Wais Rage *****Geedi Rage *****Hersi Rage {{tree list/end}} ==References=== fh0i2ygh2zngydo7b7teg47qanji4u8 297764 297763 2026-05-23T12:29:38Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297764 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Rer Mohamoud | native_name = | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwo kale }} Beesha '''Rer Mohamoud''' ({{lang-so|Mohamoud Muse}}, {{lang-en|Maxamuud Muuse}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamuud Muuse Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Mohamoud Muuse waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Rer Mahamoud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Mohamoud Muuse **Shirdon Mohamoud ***Hamud Shirdon ***Jama Shirdon ***Geele Shirdon ***Osman Shirdon ***Egal Shirdon ***Wais Shirdon ***Omar Shirdon ***Farah Shirdon ***Roble Shirdon ***Samter Shirdon ***Yusuf Shirdon ***Arale Shirdon ***Nuh Shirdon ***Said Shirdon ***Guled Shirdon **Hildiid Mohamoud ***Ali Hildiid ***Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****Odawa Geedi ****Musa Geedi ****Yonis geedi ****Warfa geedi *****Odawa Odawa *****Mahamoud Odawa ****Geele Geedi ****Nour(Shire) Geedi ****Haji Dirie Geedi ****Samter Geedi ****Egal Geedi ****Ahmed Geedi ****Ali Geedi ****Wais Geedi ****Roble Geedi ***Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****Ali Hersi ****Guled Hersi ****Egal Hersi ****Aden Hersi ****Samter Hersi ****Osman Hersi ****Aden Hersi ****Mahamoud Hersi ****Yusuf Hersi ****Said Hersi ****Fahiye Hersi ****Omar Hersi ****Roble Fahiye ****Elmi Roble *****Jama Elmi *****Ali Elmi ****Rage Roble *****Elmi Rage *****Wais Rage *****Geedi Rage *****Hersi Rage {{tree list/end}} ==References=== c2txbeo2yrmhois22vx24iu7kq731en 297765 297764 2026-05-23T12:32:08Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297765 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Rer Mohamoud | native_name = | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwo kale }} Beesha '''Rer Mohamoud''' ({{lang-so|Mohamoud Muse}}, {{lang-en|Maxamuud Muuse}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamuud Muuse Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Mohamoud Muuse waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Rer Mahamoud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Mohamoud Muuse **Shirdon Mohamoud ***Hamud Shirdon ***Jama Shirdon ***Geele Shirdon ***Osman Shirdon ***Egal Shirdon ***Wais Shirdon ***Omar Shirdon ***Farah Shirdon ***Roble Shirdon ***Samter Shirdon ***Yusuf Shirdon ***Arale Shirdon ***Nuh Shirdon ***Said Shirdon ***Guled Shirdon **Hildiid Mohamoud ***Ali Hildiid ***Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****Odawa Geedi ****Musa Geedi ****Yonis geedi ****Warfa geedi *****Odawa Odawa *****Mahamoud Odawa ****Geele Geedi ****Nour(Shire) Geedi ****Haji Dirie Geedi ****Samter Geedi ****Egal Geedi ****Ahmed Geedi ****Ali Geedi ****Wais Geedi ****Roble Geedi ***Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****Ali Hersi ****Guled Hersi ****Shire Geedi ****Egal Hersi ****Aden Hersi ****Samter Hersi ****Osman Hersi ****Aden Hersi ****Mahamoud Hersi ****Yusuf Hersi ****Said Hersi ****Fahiye Hersi ****Omar Hersi ****Roble Fahiye ****Elmi Roble *****Jama Elmi *****Ali Elmi ****Rage Roble *****Elmi Rage *****Wais Rage *****Geedi Rage *****Hersi Rage {{tree list/end}} ==References=== l7ehj0bhtf2ihnucgideqe9uxvad1no 297766 297765 2026-05-23T12:32:53Z ~2026-29841-78 45687 /* Abtirsiin */ 297766 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Rer Mohamoud | native_name = | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwo kale }} Beesha '''Rer Mohamoud''' ({{lang-so|Mohamoud Muse}}, {{lang-en|Maxamuud Muuse}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamuud Muuse Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Mohamoud Muuse waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Rer Mahamoud waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Mohamoud Muuse **Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) ***Hamud Shirdon ***Jama Shirdon ***Geele Shirdon ***Osman Shirdon ***Egal Shirdon ***Wais Shirdon ***Omar Shirdon ***Farah Shirdon ***Roble Shirdon ***Samter Shirdon ***Yusuf Shirdon ***Arale Shirdon ***Nuh Shirdon ***Said Shirdon ***Guled Shirdon **Hildiid Mohamoud ***Ali Hildiid ***Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****Odawa Geedi ****Musa Geedi ****Yonis geedi ****Warfa geedi *****Odawa Odawa *****Mahamoud Odawa ****Geele Geedi ****Nour(Shire) Geedi ****Haji Dirie Geedi ****Samter Geedi ****Egal Geedi ****Ahmed Geedi ****Ali Geedi ****Wais Geedi ****Roble Geedi ***Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****Ali Hersi ****Guled Hersi ****Shire Geedi ****Egal Hersi ****Aden Hersi ****Samter Hersi ****Osman Hersi ****Aden Hersi ****Mahamoud Hersi ****Yusuf Hersi ****Said Hersi ****Fahiye Hersi ****Omar Hersi ****Roble Fahiye ****Elmi Roble *****Jama Elmi *****Ali Elmi ****Rage Roble *****Elmi Rage *****Wais Rage *****Geedi Rage *****Hersi Rage {{tree list/end}} ==References=== qbqg24tjkmjyo0wb934wjh34emq07mw Sheikh Nuur Macalin Aden 0 47458 297781 297140 2026-05-23T20:48:15Z Cabdi1991 45021 Sixawle karanle waa qabiil somaliyeed 297781 wikitext text/x-wiki {{Macluumaad Qof Madax Ah | name = Sheikh NuurMacalin Aden <br />شيخ نور معلم آدم | image = Sheikh Nuur.jpg | image_size = 250px | birth_date = 03 March 1954 | birth_place = jubbda dhexe Soomaaliya | office = Guddoomiyaha,maxakamadda [[Warta Nabada]] <br /> | term_start = 2007 | term_end = 2010 | primeminister = | predecessor = | successor = | office2 = Guddoomiyaha,Maxakamadda Degmada kaaraan [[Muqdisho]] | term_start2 = 2000 | term_end2 = 2004 | primeminister2 = | predecessor2 = | successor2 = [[?]] | office3 = | term_start3 = | term_end3 = | primeminister3 = | predecessor3 = | successor3 = | residence = Muqdisho, Soomaaliya | alma_mater = Xamar University | profession = Wasaaradda waxbarashada soomaaliya bare,1980/1990 <br> Garsoore iyo Khabiir Shareeco | office4 = Garsoore Maxkamada gobolka banaadir ka shaqeeyey balse ku shaqeeyey saldhiga Wartanabadda | term_start4= | term_end4 = }} '''Sheikh Nuur Macalin Aden''' ([[Af Ingiriis]]: ''Sheikh Nor Moalim Adam''; [[Af Carabi]]: ''الشيخ نور معلم آدم'') wuxuu ahaa sheikh iyo xaakim ka soo shaqeeyay Muqdisho, gobolka Banaadir. == Taariikh nololeedkiisa == == Sikooban == Sheikh Nuur Macalin Aden wuxuu ku dhashay gobolka Jubbada Dhexe horaantii sanadihii kontomaadkii. Wuxuuna ku Xijaabtay magalada muqdisho asigoo kuguda jira caawinta umadda somaaliyeed ee ladhiban fahanka sharciga [[Garsoorka Soomaaliya]] Wuxuu waxbarashadiisii ku soo qaatay diini iyo maadi labadaba, gaar ahaan gobollada Jubbooyinka Gedo iyo Bay,dhamaystir keediina jaamacadii Xamar [[Muqdisho]]. [[File:Sheikh Nuuuur.jpg|thumb|Sheikh Nuur macalin Aden <br>alle ha,unaxariisto <br>إنا لله وإنا اليه راجعون لله ما أخذ وله ما أعطى وكل شيءٍ عنده بأجلٍ مسمى ]] == Shakhsiyaddiisa == Sheikh Nuur wuxuu ahaa qof aad u deggan, kalsooni badan, iimaan leh, isla markaana Alle ka cabsi badan. Wuxuu aad ugu sarreeyay cilmiga diinta, gaar ahaan fiqiga. == Shaqadii uu u soo qabtay ummadda Soomaaliyeed == Alle ha u naxariisto, Sheikh Nuur Macalin Aden (2007–2010) wuxuu ahaa guddoomiyaha maxkamadda Degmada Wardhiigley.markale Xil Ah qabtay Guddomiye maxakamadda Degmada kaaraan,ku shaqeeyay Garsoore Maxkamada gobolka banaadir balse ku shaqeeyey saldhiga Wartanabadda. Wuxuu soo shaqeeyay xilligii dowladdii TFG laguna magacaabay digreto madaxweyne[[Abdullahi Yusuf Ahmed]] iyo dowladii [[Shariif Axmed]]. Wuxuu ka mid ahaa garsoorayaashii ugu waqtiga dheeraa kadib burburkii dowladdii dhexe ee [[Somalia]]. Sanadkii 1994 ayuu ka mid ahaa garsoorayaashii lagu aasaasay maxkamaddii Degmada Wardhiigley ee loo yaqaanay Xararyaale [[Warta Nabada]]. Intii u dhaxeysay 2010 ilaa 2025 wuxuu ka mid ahaa garsoorayaasha maxkamadda gobolka [[Banaadir]].xitaa2025 December Garsoore saldhiga Warta nabada maxkamadda Gobolka Sanadkii 2001, wuxuu ka mid ahaa garsoorayaashii maxkamadda racfaanka ee dowladdii kumeel gaarka ahayd ee uu madaxweynaha ka ahaa [[Cabdiqaasim Salaad ]]. Sidoo kale sanadkii 2006, xilligii Maxaakiimta Islaamiga ee Muqdisho, wuxuu ka tirsanaa maxkamadaha racfaanka ee maxaakiimta Islaamiga. Sheikh Nuur wuxuu ahaa shaqsi si weyn ugu soo adeegay [[Garsoorka Soomaaliya]]. == Dhaqanka iyo doorkiisa bulshada == Sheikh Nuur Macalin Aden wuxuu sidoo kale ahaa nin dhaqameed codkar ah, qab weyn, isla markaana dadka garta u kala qaada. Marka uu garta dhex galo, wuxuu ahaa qof deeqsi ah oo hadalkiisa lagu kalsoonaan jiray. Wuxuu dhinaca kale si gaar ah ugu adeegayay tolkiisa, gartana ugu kala qaadi jiray si caddaalad ah, iyadoo aan dib loogu soo noqon jirin go’aannadiisa Wanaagsan darteed maadaama Awoowayaashiis Xukmiin jireen Reerka loogana danbayn jiray go'aanka ugu danbeeya ee Garta. Wuxuu ku dadaali jiray in xaalka laqaboojiyo laguna dhammeeyo sulux iyo heshiis, taasoo dadka ay aad ugu qadarin jireen. Alle ha u naxariisto, wuxuu ahaa sheikh, garsoore iyo oday dhaqameed ay jeclaayeen dadkii uu la shaqeeyay iyo guud ahaan bulshada Soomaaliyeed ee taqaanay. == Tixraacyo == {{Reflist}} 5zh5tpvkhbaeun5t4ymqlrqd894rp6k Radio Garden 0 47542 297792 2026-05-24T08:29:23Z NeonƘarfi 45765 Bog cusub: {{Databox}} '''Radio Garden''' waa mashruuc cilmi baaris raadiyo iyo dijitaal ah oo aan faa'iido doon ahayn oo ka socda [[Holland]] laga soo bilaabo 2013 ilaa 2016 oo ay samaysay Machadka Codka iyo Aragtida Netherlands (oo ay kormeerayso Jaamacadda Martin Luther ee Halle-Wittenberg's Golo Föllmer), oo ay samaysay Transnational Radio Knowledge Platform iyo shan jaamacadood oo kale oo Yurub ah. Sannadkii 2016 waxay siisay marin u helidda ku dhawaad ​​8,000 oo idaacadood<ref>ht... 297792 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''Radio Garden''' waa mashruuc cilmi baaris raadiyo iyo dijitaal ah oo aan faa'iido doon ahayn oo ka socda [[Holland]] laga soo bilaabo 2013 ilaa 2016 oo ay samaysay Machadka Codka iyo Aragtida Netherlands (oo ay kormeerayso Jaamacadda Martin Luther ee Halle-Wittenberg's Golo Föllmer), oo ay samaysay Transnational Radio Knowledge Platform iyo shan jaamacadood oo kale oo Yurub ah. Sannadkii 2016 waxay siisay marin u helidda ku dhawaad ​​8,000 oo idaacadood<ref>https://www.radiodayseurope.com/news/radiogarden</ref> iyo The Radio Conference 2016: Transnational Encounters ayaa sheegay inay si weyn u faaftay. Adeeggu wuxuu soo sheegay ururin ka badan 40,000 oo idaacadood sannadkii 2024.<ref>http://radio.garden/</ref> ==Tixraacyada== {{reflist}} {{Stub}} [[Category:Raadiyaha]] aap305q9phc5fhhslzheog95s6ogbmo 297793 297792 2026-05-24T09:27:23Z Isma4l 41797 297793 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = Radio Garden | logo = | logo_size = | logo_caption = Calaamadda App-ka | screenshot = | caption = Bogga ugu weyn ee Radio Garden oo ka ciyaaraya JB FM magaalada [[Rio de Janeiro]] sida ay ahayd Oktoobar 2025 | country_of_origin = Nederland | owner = Radio Garden [[B.V.]] | launch_date = {{Start date and age|2016|12}} | current_status = Khadka tooska ah | url = https://radio.garden }} '''Radio Garden''' waa mashruuc cilmi baaris raadiyo iyo dijitaal ah oo aan faa'iido doon ahayn oo ka socda [[Holland]] laga soo bilaabo 2013 ilaa 2016 oo ay samaysay Machadka Codka iyo Aragtida Netherlands (oo ay kormeerayso Jaamacadda Martin Luther ee Halle-Wittenberg's Golo Föllmer), oo ay samaysay Transnational Radio Knowledge Platform iyo shan jaamacadood oo kale oo Yurub ah. Sannadkii 2016 waxay siisay marin u helidda ku dhawaad ​​8,000 oo idaacadood<ref>https://www.radiodayseurope.com/news/radiogarden</ref> iyo The Radio Conference 2016: Transnational Encounters ayaa sheegay inay si weyn u faaftay. Adeeggu wuxuu soo sheegay ururin ka badan 40,000 oo idaacadood sannadkii 2024.<ref>http://radio.garden/</ref> ==Tixraacyada== {{reflist}} {{Stub}} [[Category:Raadiyaha]] j2nv8bjdg1j65qtcvptnm7syi58irij