Wikipedia sowiki https://so.wikipedia.org/wiki/Bogga_Hore MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk Portal Portal talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Jad 0 3713 298065 238580 2026-06-01T19:14:35Z AxmedCwahab73 45846 Ku darida qaybta Wadamada Afrikada Dhexe 298065 wikitext text/x-wiki {{Dalalka |native_name = ''جمهورية تشاد (ar)<br />Jamhuuriyadda Jad (so)<br />République du Tchad (fr)<br />Republic of Chad (en)'' |conventional_long_name = |common_name = Jad |qaarada = [[Afrika]] |sawir_calan = Flag of Chad.svg |sawir_qaran = Coat of arms of Chad.svg |astaan_calan = |image_map = LocationChad.svg |caasimada = [[N'Djamena]] |luuqadaha = [[Af-Faransiis|Faransiis]], Carabi |Dawladda = |magac_hogaamiye1 = Idiris Debi |magac_hogaamiye2 = Madaxweyne |magac_hogaamiye1 = Albert Pahimi Padacké |magac_hogaamiye2 = Ra'isul Wsaare |sovereignty_type = |sovereignty_note = |established_event1 = |established_date1 = |Bed = 1,284,000 km2 |Bed mi² = 495,753 sq mi |biyo (%) = 1.9 |population_estimate = |population_estimate_year = |lacagta = CFA franc |wakhti = +1 |furaha_debeda = 235 |footnote1 = |footnote2 = }} [[File:Tchad carte.gif|right|thumb|290px|Tchad]] '''Jad''' waa wadan oo kuyaala [[Afrika|qaarada afrika]], waxaa bari ka xiga suudaan woqooyi [[Liibiya]], galbeed Niger iyo Nigeria, koonfur cameron iyo central africa, waxaa koonfur galbeed ka saaran Harada Jad. Caasimada wadanka waa [[N'Djamena]], 1.284,000 km² (496,000 sq mi), Jad waa waddanka 22aad ee ugu weyn dunida. Wax yar ayey ka yar tahay Peru oo waxoogaa ka badan tan [[Koonfur Afrika]] ah Chad wuxuu ku yaallaa waqooyiga dhexe ee Afrika, oo u dhaxeeya waddooyinka u dhaxeeya dhulalka 7 ° iyo 24 ° N, iyo 13 ° iyo 24 ° E. Sawiradan astronot ayaa ka muuqda mid ka mid ah tobankii ugu badnaa oo ah harooyin biyo ah oo badan oo ku yaala xeebta Ounianga ee ku yaala wadnaha xeebta Sahara ee waqooyiga bari ee Chad. Chad waxa uu ku xiran yahay Waqooyiga Liibiya, oo ah bariga Sudan, oo galbeed ka soo jeeda [[Nayjar]], [[Najeeriya]] iyo [[Kameroon]], iyo koonfurta dalka Jamhuuriyadda Bartamaha Afrika. Caasimadda waddanku waa 1,060 kilomitir (660 mi) oo ka soo jeeda dekedda ugu dhow, Douala, Cameroon. Sababtoo ah masaafadaas oo ka timid badda iyo cimilada ugu badan ee cawska, dalka Chad waxaa mararka qaarkood loogu yeeraa "[[Dhimashada wadnaha Afrika]]". Qaab-dhismeedka jirka ee ugu weyn waa wabiyaal ballaaran oo ku yaal waqooyiga iyo bariga ee xeebaha Ennedi Plateau iyo Mountain Tibs, oo ay ka mid yihiin Emi Koussi, Vulkaano aan wali lahayn oo gaadhaya 3,414 mitir (11,201 ft) oo ka sarreysa heerka badda. Harada Jad, ka dib markii waddanku magaciisa la yidhaahdo (oo magaciisa laga soo qaado magaca kanuri ee "[[harada]]"), waa hadhaayada haro weyn oo haysa 330,000 oo kiilomitir oo isku wareeg ah (130,000 sq m) oo ka mid ah Chad Basin 7,000 oo sano ka hor. Inkasta oo qarnigii 21-aad uu daboolo 17,806 kilomitir oo isku-wareeg ah oo kaliya (6,875 sq m), goobteeduna waxay ku xiran tahay isbeddellada xilliyeed ee cimilada, harada waa qoyaanka labaad ee [[Afrika]] ugu weyn. [[File:Ounianga_Lakes_from_ISS.jpg|thumb|right|290px]] ==Juqraafiga== <section begin=table /> {| class="wikitable sortable" ! Tirada || Gobolka || Dadka<br>(2009) || Caasimada || Waaxyaha |- | 1 || [[Batha Region|Batha]] || align="right"|{{formatnum:488458}} || [[Ati, Chad|Ati]] || [[Batha Est]], [[Batha Ouest]], [[Fitri Department|Fitri]] |- | 22 || [[Chari-Baguirmi Region|Chari-Baguirmi]] || align="right"|{{formatnum:578425}} || [[Massenya]] || [[Baguirmi Department|Baguirmi]], [[Chari Department|Chari]], [[Loug Chari]] |- | 23 || [[Hadjer-Lamis Region|Hadjer-Lamis]] || align="right"|{{formatnum:566858}} || [[Massakory]] || [[Dababa]], [[Dagana Department, Chad|Dagana]] , [[Haraze Al Biar]] |- | 5 || [[Wadi Fira Region|Wadi Fira]] || align="right"|{{formatnum:508383}} || [[Biltine, Chad|Biltine]] || [[Biltine Department|Biltine]], [[Dar Tama]], [[Kobé]] |- | 2 || [[Bahr el Gazel (region of Chad)|Bahr el Gazel]] || align="right"|{{formatnum:257267}} || [[Moussoro]] || [[Barh El Gazel Nord]], [[Barh El Gazel Sud]] |- | 3 || [[Borkou Region|Borkou]] || align="right"|{{formatnum:93584}} || [[Faya-Largeau]] || [[Borkou Department|Borkou]], [[Borkou Yala]] |- | 8 || [[Ennedi-Est Region|Ennedi-Est]] || align="right"|{{formatnum:107302}} || [[Am-Djarass]] || [[Am-Djarass]], [[Wadi Hawar]] |- | 12 || [[Ennedi-Ouest Region|Ennedi-Ouest]] || align="right"|{{formatnum:60617}} || [[Fada, Chad|Fada]] || [[Fada Department|Fada]], [[Mourtcha]] |- | 9 || [[Guéra Region|Guéra]] || align="right"|{{formatnum:538359}} || [[Mongo, Chad|Mongo]] || [[Abtouyour]], [[Barh Signaka]], [[Guéra Department|Guéra]], [[Mangalmé (department)|Mangalmé]] |- | 13 || [[Kanem Region|Kanem]] || align="right"|{{formatnum:333387}} || [[Mao, Chad|Mao]] || [[Kanem Department|Kanem]], [[Nord Kanem]], [[Wadi Bissam]] |- | 14 || [[Lac Region|Lac]] || align="right"|{{formatnum:433790}} || [[Bol, Chad|Bol]] || [[Mamdi Department|Mamdi]], [[Wayi]] |- | 11 || [[Logone Occidental Region|Logone Occidental]] || align="right"|{{formatnum:689044}} || [[Moundou]] || [[Dodjé]], [[Guéni]], [[Lac Wey Department|Lac Wey]], [[Ngourkosso]] |- | 7 || [[Logone Oriental Region|Logone Oriental]] || align="right"|{{formatnum:779339}} || [[Doba, Chad|Doba]] || [[La Nya]], [[La Nya Pendé]], [[La Pendé]], [[Kouh-Est]], [[Kouh-Ouest]], [[Monts de Lam]] |- | 15 ||[[Mandoul Region|Mandoul]] || align="right"|{{formatnum:628065}} || [[Koumra]] || [[Barh Sara]], [[Mandoul Occidental]], [[Mandoul Oriental]] |- | 6 || [[Mayo-Kebbi Est Region|Mayo-Kebbi Est]] || align="right"|{{formatnum:774782}} || [[Bongor]] || [[Kabbia]], [[Mayo-Boneye]], [[Mayo Lemie|Mayo-Lémié]], [[Mont d'Illi]] |- | 10 || [[Mayo-Kebbi Ouest Region|Mayo-Kebbi Ouest]] || align="right"|{{formatnum:564470}} || [[Pala, Chad|Pala]] || [[Lac Léré Department|Lac Léré]], [[Mayo-Dallah]] |- | 19|| [[Moyen-Chari Region|Moyen-Chari]] || align="right"|{{formatnum:588008}} || [[Sarh]] || [[Barh Köh|Barh Kôh]], [[Grande Sido]], [[Lac Iro Department|Lac Iro]] |- | 4 || [[Ouaddaï Region|Ouaddaï]] || align="right"|{{formatnum:721166}} || [[Abéché]] || [[Abdi Department|Abdi]], [[Assoungha]], [[Ouara Department|Ouara]] |- | 17 || [[Salamat Region|Salamat]] || align="right"|{{formatnum:302301}} || [[Am Timan]] || [[Aboudeïa Department|Aboudeïa]], [[Barh Azoum]], [[Haraze Mangueigne Department|Haraze-Mangueigne]] |- | 18 || [[Sila Region|Sila]] || align="right"|{{formatnum:387461}} || [[Goz Beïda]] || [[Djourf Al Ahmar]], [[Kimiti]] |- | 20 || [[Tandjilé Region|Tandjilé]] || align="right"|{{formatnum:661906}} || [[Laï]] || [[Tandjilé Est]], [[Tandjilé Ouest]] |- | 21 || [[Tibesti Region|Tibesti]] || align="right"|{{formatnum:25483}} || [[Bardaï]] || [[Tibesti Est]], [[Tibesti Ouest]] |- | 16 || [[N'Djamena]] (caasimadda) || align="right"|{{formatnum:951418}} || N'Djamena || 10 ''dawāʾir'' or ''[[Arrondissement#Nations of Africa|arrondissements]]'' |} [[File:Chad adm location map after 2012.png|thumb|250px|Gobollada maamulka ee Jad ilaa 2012]] <section end=table /> ===Magaalooyinka=== Magaalooyinka ugu waaweyn Jad waa: #[[N'Djamena]] - 704,200 #[[Moundou]] - 136,900 #[[Sarh]] - 100,100 #[[Abéché]] - 72,500 #[[Kélo]] - 41,500 #[[Koumra]] - 35,400 #[[Pala, Chad|Pala]] - 34,600 #[[Am Timan]] - 28,200 #[[Bongor]] - 27,100 #[[Mongo, Chad|Mongo]] - 27,100 ==Luqadaha== Luuqadaha rasmiga ah ee Jad waa [[Carabi]] iyo [[Faransiiska]], laakiin in ka badan 100 luqadood iyo lahjado  ayaa lagu hadlaa. Doorka muhiimka ah ee ganacsatada Carbeed iyo baayacmushtarka awgeed, Jad Carabiga waxa ay noqotay ''lingua franca'', luqad loogu talagalay in dhammaan la isticmaalo. ==Waxbarasho== Dhigashada [[dugsiga hoose]] ayaa looga baahan yahay Jad, in kasta oo qiyaastii 50% carruurta ay dhigtaan dugsiga. Aqoonta dadka waaweyn waa 35% kaliya. [[Jaamacadda N'Djamena]] waxay bixisaa waxbarasho sare. ==Xubin== * [[AIIB]] * * [[Comesa]] * * [[Midowga Afrika]] * * * [[Qaramada Midoobay]] * * ==Tixraacyada== * [https://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/1990766 “Standing Firm As One Flock” in Chad] *[https://web.archive.org/web/20161015120223/http://www.unicef.org/infobycountry/chad_statistics.html UNICEF] {{stub}} {{Dalalka Afrika}} [[Category:Dawladdaha Afrika]] [[Category:Wadamada Afrikada Dhexe]] 6fl1h2lcxztuwcontqh8fuy2wasvog1 Kubadda Koleyga 0 5105 298052 276780 2026-06-01T18:36:59Z AxmedCwahab73 45846 Ka saarista falalka xadgudubka ah (vandalism) 298052 wikitext text/x-wiki [[File:Jordan by Lipofsky 16577.jpg|thumb|230px|Michael Jordan]] '''Kubadda Koleyga''' (''basketball'') * [http://www.fiba.com/ FIBA] {{Wayback|url=http://www.fiba.com/ |date=19961104154421 }} * [http://www.eurobasket.com/ Eurobasket] [[FIBA]] {{gumud}} Kubadda Kolayga[2] (laga bilaabo kubbadda koleyga Ingiriiska; laga bilaabo dambiisha, 'dambiil', iyo kubbad, 'kubad'), sidoo kale loo yaqaan kubbadda koleyga, kubbadda koleyga, ama kubbadda koleyga si fudud, [n. 1] waa ciyaar kooxeed oo ay ciyaaraan laba kooxood oo ka kooban shan ciyaartoy midkiiba afar toban daqiiqo oo rubuci ah, [4] laba iyo toban daqiiqo rubuci kasta gudaha NBA. Ujeeddada kooxdu waa in ay dhibco ku dhaliyaan kubbadda koofiyadda, giraanta 3.05 mitir (10 cagood) ka sarraysa barxadda kaas oo shabaggu ka soo laadlaadsan yahay. Dhibcaha dambiil walba waa labo ama seddex dhibcood, iyadoo ku xiran booska laga soo tuuray, ama hal dhibic haddii ay tahay tuurasho xor ah sababtoo ah qalad uu sameeyay ciyaaryahan ka soo horjeeda. Kooxda badisa waa kooxda ugu dhibcaha badan. Kubadu waa in gacanta lagu xidhaa waa inay ahaato mid joogto ah oo xidhiidhsan. Ciyaartoyda, oo sidoo kale loo yaqaan ciyaartoyda kubbadda koleyga, kama dhaqaaqi karaan hal dhinac ilaa dhinaca kale ee kubadda haysta, laakiin waxay ku durayaan dhulka. Kooxda kubbada haysata, ama kooxda weerarka qaadaysa, waxay isku daydaa inay dhibco ku dhaliso toogashada, baabuur wadista, ama dunta, halka kooxda difaacana ay isku daydo inay taas ka hortagto iyagoo kubbadda xadaya ama samaynta baloogyada. Marka darbadii dambiishu ay fashilanto, ciyaartoyda labada kooxood waxay isku dayaan inay qabtaan soo laabashada. [[Category:Kubadda Koleyga]] [[Category:Ciyaaraha]] hpn5hdi0c5b79mlovpisrp8y9gqggmt Ciise (qabiil) 0 5300 298079 297812 2026-06-02T07:10:19Z Uguul 45906 298079 wikitext text/x-wiki '''Issa''' (oo sidoo kale loo yaqaan Esa , ama Aysa ) ([[Af Soomaali|Soomaali]]: Ciise , Af-[[Carabi]]: عيسى ) waa qabiil ka mid ah qabiilka [[Soomaaliyeed]] ee waqooyi , waa qayb hoosaad ka tirsan qoyska qabiilka [[Dir]]. {{Infobox tribe | name = Issa<br> بنو عيسي | image = File:Sheikh_Issa_Tomb.png | caption = Qabriga Sheekh Ciise ee [[Sanaag]] | ethnicity = {{flagicon|Somalia}}[[Soomaalida|Soomaali]] | descended = Ciise | parent_tribe = [[Dir|Dir]] | branches = *Ēlēye' (Musse & Mamasan) *Walaldon (Idleh & Youssouf) *Hōlle (Mahadle & Saaib) *Hōrrōne (Habar Walaal & Geele Walaal) *Ūrweyne(Cabdalla & Fiqi) *[[Wardiq|Wardīq]] (Wakhtishiil & Rumawaaq) | religion = [[Sunni]], [[Islaam]] | language = {{flagicon|Somalia}}[[Soomaalida|Soomaali]]<br>{{flagicon|Arab League}}[[Carabi]] | type = [[Dir|Dir – Qabiilka Soomaaliyeed]] | location = {{flagicon|Djibouti}}[[Djibouti]]<br>{{flagicon|Ethiopia}}[[Ethiopia]]<br>{{flagicon|Somalia}}[[Somalia]] }} ==Dulmar== Beesha Dir ahaan , beesha Ciise waxay xidhiidh toos ah la leedahay Gadabuursi , Akisho , Surre (Cabdalle iyo Qubeys ), Biimaal (oo Gaadsen sidoo kale ka tirsan yihiin), Bajimaal, Bursuq , Madigaan Dir, Gurgura , Garre (Beesha Quranyow, Direed kale, Direed, Direed, Direed kale, Direed, Direed kale, Direed, Direed, Direed, Direed, Direed, Direed, Direed, Direed, Dir, Dir, Gurre, iyo Dir. jufooyinka waxayna xiriir toos ah la leeyihiin Hawiye (Irir), Xawaadle , Ajuuraan , Degoodi , Gaaljeceel , oo ay isku abtigii Samaale wadaagaan . [[File:Esa-Grave.png|thumb|Qabri Ciise]] Qabiilka Ciise waxa ay qarniyo badan soo saartay rag iyo dumar Soomaaliyeed oo sharaf leh oo ay ku jiraan Boqorro badan ( Ughaz ). Inta la ogyahay taariikhdooda Ciisaha oo lagu yaqaanay cududooda ciidan iyo xumaantooda, Ingiriiska oo la kulmay waxay u arki jireen Issas inay yihiin "mid ka mid ah qabaa'ilka ugu xagjirnimada iyo dagaalka badan waqooyiga bari ee Afrika". waxa kale oo uu Ingiriisku isku dayey inuu Saylac ku duulo gurigii Ciisaha Cad (Caysa) ee dadka u dhashay ay guushu ku raacday, iyadoo aanay jirin wax la isku dayey oo la isku dayey in lagu qabsado gudaha dalka Ciisaha, oo inta badan ay degganaayeen Ciisaha Madow; oo aan u adkaysan karin dabeecadda arxan-darrada ah ee qabiilka, oo hammigooda keliya ee nololeed si sax ah loogu soo koobi karo labada kelmadood ee “Dil iyo Dhac”. Iyada oo sida caadiga ah wejiyada qabiilkooda ay ka muuqato waji xun sida maamulka Ingiriisku ku tilmaamay. Dhaqanka qabiilka ee la midka ah kuwa Black Ciisaha ayaa ahaa in aan loo ogolayn in la guursado dhiig yar ilaa uu nin ku dilo dagaalka; maadaama aysan muhiim ahayn in ninkaas lagu dilo dagaal xaq ah, taasi waxay inta badan horseedday dil qabow iyo dagaallo joogto ah oo lala galo qabaa’ilka iyo qowmiyadaha deriska la ah, waxaa ka mid ah qabaa’ilka kale ee Soomaalida caadooyinkan oo kale aan horay loo arag, waxaas oo dhan waxay ku dadaalayeen in ay iska ilaashadaan qabiil la dagaalamo. Ciisaha waxaa lagu yaqaanaa sida ay u yaqaaniin isticmaalka fallaadhaha sumaysan iyo awooddooda ugaarsiga ee cajiibka ah, Issa waxay u taagan tahay awood la isku halleyn karo. Dhulka Carabta, waxa ay noqdeen calooshood u shaqeystayaal la raadiyo, oo inta badan loo diiwaan galiyo awooddooda dagaal iyo aqoon istiraatijiyadeed. Marka loo eego in ay mar walba ku jireen xaalad dagaal ilaa heer loo arko in dilku yahay waqtigoodii, si ay u sharfaan halgamayaashoodii dhintay, waxa ay dhigi jireen dhagaxyo toosan oo mid kasta oo dhibane ah, ka soo horjeedka albaabka guriga marxuumka. Haddii qofka dhintay uu dilo saddex nin ama in ka badan, waxa sidoo kale dhagaxaan la dhigi jiray mid kasta oo ka mid ah saddexda aqal ee xaasaska. Haddii qofka dhintay uu dili lahaa hal ama in ka badan oo maroodi ah, waxaa la soo saari lahaa dhagxaan aad u waaweyn. Intaa waxaa dheer, haddii mid ka mid ah dhibbanayaasha marxuumka ay ku jiraan niman, hal dhagax oo toosan oo lagu dhejiyo dhagax kale ayaa la saari lahaa. Dhaqankan lagu maamuusayo halgamayaashooda iyada oo loo marayo meelaynta dhagaxa, waxay ahayd arrin muhiim ah oo ka mid ah hiddaha iyo dhaqanka qabiilka Ciisaha. ==Taariikhda== ===Horraantii Qarnigii 19-aad, Colaadihii Waqooyi & Waxqabadkii Qabiilka Ciise=== [[File:Le_Tour_du_monde-06-p067.jpg|thumb|Khariidadda Henri Lambert ee Geeska Afrika 1855, qabiilka Ciise ayaa ka talinayay labada dhinac ee gacanka Tadjoura.]] [[File:Ali-kalageyeh.png|thumb|Halyeygii ciidamada ee Ciise Cali Kalageeye]] Waagii qalalaasaha ahaa ee qabaa'ilka Canfarta, Weima Danakil waxay soo ifbaxday koox caan ah oo haysata ku dhawaad ​​100 qaansoley Soomaaliyeed ah, kuwaas oo calooshood u shaqeystayaal u ahaa qabaa'ilka kala duwan ee waqooyi-galbeed, oo u badan Ciisaha. In kasta oo la isku dayey in la isku dayo, haddana waxa ay si adag u ilaashadaan af-soomaaligooda oo ay door bidaan in ay isku guursadaan bulshadooda dhexdeeda, iyaga oo ka fogaanaya in ay ku dhex milmaan Danakil wakhtigaas. Arrinta xiisaha lihi waxa ay tahay in Danakil ay u arkaan in toogashada ay tahay mid sharci darro ah, sidaas awgeedna ay ku tiirsan yihiin dadka aqoonta u leh Soomaalida si ay doorkaas u gutaan. [[File:Somali_People.jpg|thumb|Ciise rag iyo Dumar dhar dhaqameed xidhan (1844)]] Dhaqanka Ciise wuxuu ku adkeysanayaa isticmaalka joogtada ah ee qaansooyinka iyo fallaadho sumeysan oo ka mid ah darajooyinkooda. Sannadkii hore, 1838, dagaal gacan ka hadal ah ayaa dhex maray Debenik Weima iyo Mudaito, taasoo keentay iskahorimaad dhiig badan ku daatay. Khasaaraha ayaa ahaa mid aad u badan, iyadoo Mudaito ay ku dhinteen 700 oo dhimasho ah iyo Debne Weima oo ay ku waayeen 140 qof. Waxaa jiray farqi u dhexeeya tirada la soo sheegay, iyadoo Maxamuud Cali uu sheegay in Mudiato ay ku dhaawacmeen 1500 halka Weima ay 120. Intii ay dagaallameen, Debne Weima waxay si joogta ah ula safteen Issa oo ka soo horjeeda Mudaito. Xaaladahan oo kale, Ciisahu waxay ka dhigan yihiin ku dhawaad ​​saddex meelood meel ciidamadooda la isku daray. Si kastaba ha ahaatee, iyadoo ay Ciisaha ka soo horjeedaan Mudaito, waxaa xusid mudan in magaalada caasimadda ah ee Aussa ay u badan tahay in ay degan yihiin Canfarta Mudaito iyada oo magaaladu u qaybsan tahay Assa-himera, Galeeya, Dar, Koorha, iyo Ciise. Qarniyo ka hor boqortooyadii Issa ee Aussa waxay la kulmeen kacdoon ka yimid Mudaitos, inkastoo dhacdooyinkaas, Issa ayaa weli sii waday joogitaanka Aussa, Kormeerkan waxaa sameeyay sahamiyeyaal Cornwallis iyo Harris R. Kirk 1841. Qaar badan oo ka mid ah Issa waxay degeen dhul ka soo horjeeda xeebta Ghoubbet-el-Kharab , oo ay kaxaysay harraad aan la dhayalsan karin oo loo qabo dhiigga bini'aadamka, si joogto ah ayay u soo galeen dhulka Danakil. Iyaga oo ka faa'iidaysanaya maqnaanshaha askariga dhamaadka ugu dambeeya ee garaacista, waxay si qarsoodi ah u soo degeen banka hadhsan ee godan waxayna ku kacaan fal naxariis darro ah. Isagoo dagaal aan joogsi lahayn kula jira reer Danaqil, inkastoo ay muuqato saaxiibtimo iyo xitaa isbahaysi ka dhexeeya caaqilada qabaa’ilka, haddana ma jirto fursad la lumiyo oo lagaga aarguto reer baadiyaha buuraleyda ah. Ficil kasta oo cusub oo cadaawad ah ayaa dhalinaya colaad cusub oo dhiig ah, iyada oo naf kasta oo labada dhinac ah la qaadayo ay dalbanayaan aargoosi laba laab ah, taas oo sii wadaysa rabshado aan dhamaad lahayn. Markii uu ka socdaalayay Tadjoura una socday buuraleyda Itoobiya ee Shoa sannadkii 1841, sahamiye Major Y. Cornwallis Harris waxa uu goob joog u ahaa dhibaato aad u daran. Ilaaladii la socotay ayaa la kulmay weeraro aan kala joogsi lahayn, iyada oo xubnaha si habaysan loo beegsaday, lagala baxay, oo ugu dambayntii la dilay waxa uu yidhi sidan: Eesah, oo sharaftiisa kaliya iyo maalkiisa uu ka kooban yahay tirada kawaannada xunxun ee ay damiirkoodu wasakhaysan yihiin, iyo kuwa wax-ku-tagga ah ee ku heshiiyey inay u taagan yihiin inay u ekaadaan sida bahalnimada iyo bahalnimada aan ka cabsanayn Ilaah iyo Ibliiska" Arabedoura, oo ah dhul fidsan oo ay sameeyeen walxo foolkaanooyin ah, ayaa waxaa lagu daboolay caws qurux badan oo u adeega sidii dhul daaqsimeed ee lo'da Baadiyaha. Xiliyada roobka da’a waxaa gobolkan u guura reer baadiyaha oo ay ku jiraan reer guuraaga Ciise. Reer guuraaga Issa waxa laga heli karaa iyagoo garab ka helaya Danakiles ee daaqa, sida uu sheegay sahamiye Rochet d'Hericourt 1841. Dhulka reer guuraaga Issa, oo ku yaal saddex horyaal oo koonfurta ka xigta Arabedoura. Sababo la xiriira imaanshaha xilli-roobaadka ee deegaannadaas, heshiis is-dhaafsi ah ayaa u oggolaanaya reer-guuraaga Ciise in ay xoolahooda daaqaan gudaha Danakile marka ay dhirtu u soo baxdo roob badan. Taa baddalkeeda, Danakils ayaa xoolahooda u kaxeeya reer-guuraaga Ciise markii ay daaqgoodii ka engegeen, roobkuna wuxuu billaabay inuu quudiyo dhulka deriska ah. Isku-tiirsanaantani waxay kobcinaysaa wada noolaanshaha labada qabiil ee caanka ah. Hawshan la'aanteed, isbahaysigoodu waxa uu halis gelin karaa, iyaga oo u xaglin kara reer guuraaga Ciise, ee caanka ku ah dabeecadda dagaalka iyo xirfadahooda qaanso ee cajiibka ah, oo ay ku caddeeyeen isticmaalka habboon ee qaansooyinka toogashada. Rochet d'Hericourt wuxuu sii wadaa inuu yiraahdo: "Soomaalida Ciise, oo ah jinsiyad aad u wanaagsan: dhererkoodu waa dheer yahay, sankoodu wuxuu ku dhow yahay aquiline; fool weyn oo xariijimo joogto ah ayaa siinaya wejigooda dabeecadda sifooyin muuqaal ah oo caqli-gal ah; geesinimada dabka leh, waxay jecel yihiin dagaallada, halkaas oo xirfaddooda ay ku tuuraan fallaadha waxay siinaysaa inay si weyn uga sarreeyaan deriskooda, oo iyaga ka cabsada." Sannadkii 1842-kii, dadka Soomaaliyeed ee Ciise waxay degganaayeen gobolka koonfureed ee Gacanka Tadjoura, oo ku fidsan dhulka Weima Danakil. Waxaa xusid mudan in qayb muhiim ah oo ka mid ah dadka Soomaaliyeed ee Ciise ay u aqoonsadeen Lohitu, Suldaanka Tadjoura, inuu yahay caaqilkooda. Intaa waxaa dheer, waxaa xusid mudan in kala bar qabiilka Weima ee Tadjoura ay ka kooban yihiin shakhsiyaad Soomaali ah oo Ciise ah. ===Bartamihii Qarnigii 19-aad=== Ciisaha ayaa ahaa qaybta ugu muhiimsan waddooyinka ganacsiga ee isku xidha Harar iyo magaalooyinka xeebta ee Berbera iyo Saylac. Xidhiidhka ganacsiga iyo beeralayda ee qabaa'ilka Soomaalida ee Afran-Qallo waxay ka qaybqaateen, laga soo bilaabo qarnigii shan iyo tobnaad, isku-dhafka siyaasadda iyo qowmiyadaha, taas oo lagu muujiyey abuurista qowmiyadaha Oromada-Soomaalida: Girri-Jaarso iyo Girri-Babillee, kuwaas oo isku daray hababka Oromada ee beeraha iyadoo la qaadanayo hay'adaha siyaasadda Soomaalida. Horumarka hay'adaha Soomaalidu waxay si qoto dheer ugu xidhnaayeen dhaqdhaqaaqii ganacsi ee qabiilka Ciisaha ee gobolka Saylac. Deegaankan Ciisaha ayaa ilaalo u ahaa ganacsatada iyo badeecadaha ay wataan ee u kala gooshta marinada ganacsi ee u dhexeeya Saylac iyo gobolada gudaha ee dalka. Beeshu waxay ku beddeshay adeegyadii ay ka qaadi jireen ganacsatada. Habayntani waxa ay gacan ka gaysatay habaynta iyo turxaan bixinta doorka Abbaan( ugaaska qabiilka) ee masuulka ka ahaa hubinta daryeelka iyo badbaadada dadkiisa. [[File:Map_of_Zeila_1877.jpg|thumb|Waddada ganacsiga Ciisaha ee Saylac ilaa Harar]] Muddo ka bacdi waxaa si rasmi ah u soo shaac baxay shaqadii iyo mas’uuliyaddii Abbaan-ku-taagnayd, wuxuuna ku khasbanaaday inuu maamulo dhaqaalaha iyo siyaasadda qabiilkiisa, la gorgortamo qabaa’ilka kale, isla markaana uu sugo amniga dadkiisa iyo hantidooda. Haddaba, dhaq-dhaqaaqa ganacsi ee qabiilka Ciisaha ayaa kaalin mug leh ka qaatay horumarinta hab-dhismeedka bulsho iyo siyaasadeed ee ummadda Soomaaliyeed. Qabiilka Ciisaha waxa ay hal-abuur ku haystaan ​​dhaqashada geela ee gobolka, iyaga ayaana ka masuul ahaa kiraynta xoolahan iyo kolonyada gaadiidka ee dhex mara gobollada Oromada. Si kastaba ha ahaatee, geela ay leeyihiin Ciisaha ayaan ahayn kuwo ku habboon dhulka buuraleyda ah ee Harar u socda. Si loo maro dhulkan, waxa lagama maarmaan noqotay in la isticmaalo dameero ay Oromo bixiyeen. ===Issa - Khilaafka Masar, dabayaaqadii qarnigii 19aad=== Bartamihii 1870-meeyadii ka dib Khedivate ee Masar guuldaradii Itoobiya, waxay beddeleen xeeladdii ay Itoobiya dhinac walba uga hareerayn lahaayeen oo ay sidoo kale saldhig uga heli lahaayeen xeebaha Soomaaliya. Horraantii 1875, ciidamada Masar oo uu hogaaminayay Werner Munzinger waxay rabeen inay ku biiraan ciidamada Menelik iyagoo u socdaalay dhinaca galbeed ee dekedda Tadjoura kuna sii jeeday Awassa. Si kastaba ha ahaatee, xaaladaha cimilada ee adag iyo cimilada adag ayaa wiiqday tamarta ciidamada. Habeenimadii Noofambar 14, dagaalyahano ka tirsan qabiilka Issa Madoobe ee Soomaalida ayaa weerar ku qaaday ciidamada Masar, taasoo keentay in la xasuuqo Werner Munzinger, xaaskiisa, iyo inta badan taliskii ciidamada. Dadkii hadhay ayaa u baxsaday Tadjoura. Guuldaradani waxay calaamadisay dhamaadka hamigii ahaa in Masar lagu balaadhiyo Abyssinia Masiixiyiinta. Inkasta oo ay hore uga adkaadeen Masar ayaa aakhirkii la wareegay gacan ku haynta magaalooyinka xeebaha Soomaaliya ee Saylac, Berberana waa lagu guulaystay. Dhinaca kale, Khedive Ismaaciil waxa uu ballanqaaday in dekedaha Bulxaar iyo Berbera ay u furnaan doonaan ganacsigooda, marka laga reebo ganacsiga addoonta, isla markaana laga hortago joogitaanka ciidamada Yurub ee dekedahaasi. Xukuumadda Khedival ayaa sidoo kale ogolaatay in la dalacsiiyo qiimaha kastamka oo aan ka badnayn 5 boqolkiiba qiimaha badeecadaha la dhoofiyo, iyo in loo ogolaado Ingiriiska in uu ka sameeyo wakiil qunsuliyadeed meelahaas. Xagaagii 1875kii ayaa Masriyiintii waxay guddoomiye u doorteen Abu Bakar Ibrahim Shahim, oo Saylac ka ganacsan jiray. Abuu Bakar, oo sida muuqata ka soo farcamay reer Cafar, wuxuu lahaa saameyn weyn oo maxalli ah. Abu-Bakar in uu xidhiidh la lahaa Menelik II waxa ay faa'iido weyn u ahayd Khedive oo jooga Qaahira waxaana aad u qiimeeyey Faransiiskii aagga. Waxay u badan tahay in ay siiyeen dhalashada Faransiiska horraantii 1860-aadkii oo ay u magacaabeen wakiilkooda si ay uga helaan faa'iidooyinka uu siiyo ganacsatadooda gobolka Saylac iyo Obock. Isagoo haysta dhalashada Faransiiska, Abuu Bakar wuxuu xoojiyay maqaamkiisa inuu yahay hoggaamiyaha ugu saameynta badan gobolka Saylac marka loo eego dadka Canfarta iyo quwadaha Yurub. Masaaridu wax faragelin ah kuma samayn arrimaha Soomaalida, ee waxay u hoggaansameen heshiiskii ay la galeen Abuu Bakar, waxayna u adeegsadeen laaluush si ay u saameeyaan hoggaamiyayaasha qabaa'ilka, oo inta badan loogu yeero Ugaaska Saylac. Si ay u dhistaan ​​maamulkooda, waxay u magacaabeen madax ka soo jeeda beesha Ciisaha iyo qabaa’ilka kale ee Soomaalida ee ku dhaqan dhulka saxaraha Ogaadeeniya ee Koonfur Bari Harar. Dhul laga soo bilaabo Saylac ilaa Harar, Ciisahu waxay ka talinayeen Saylac iyo inta badan xeebaha Soomaaliya ilaa Bulxaar, reer Khediyiintu waxay bixin jireen cashuurta Ugaaska Ciisaha si ay u isticmaalaan jidka ganacsiga Saylac iyo Harar. [ 42 ] [ 43 ] Masaaridii oo ku sii socota Harar, waxay ku qasbanaadeen inay soo maraan dhulka Soomaalida Ciise, waxay socod ku mareen jeexjeexyo dhagax ah iyo sariiraha webiyada engegan ee gobolka Guban, kaas oo caadiyan la kulma kulayl kuleyl ah oo u dhexeeya 105 ilaa 110 darajo Fahrenheit May ilaa Sebtembar. Deegaanku waxa uu lahaa dhir kooban iyo ilo biyo-yaraan ah taas oo ay ugu wacan tahay xaaladaha xagaaga ee adag. [ 44 ] Dadka Ciise waxay faa'iido ka heleen ciidankii soo duulay, waxay yaqaaneen xaaladaha adag ee goobta iyo cimilada, sida la xusay, waxay tirtireen ciidamadii Munzinger bartamihii 1875 ee Awassa. [ 45 ] Iyaga oo keliya tiro xaddidan oo kabriid ah, ama 'Tower' nooca musketka garaaca, oo ay weheliyaan gacmahooda iftiinka ee dhaqameed, kuwaas oo ay ku jiraan laan, toorey, warmo, waran, seef, iyo gaashaan. Qaar baa shaqaaleysiiyay naadiyo, qaansooyin, bistoolado, ama, naadir, bastoolad, in kasta oo ay jireen hubkii qadiimiga ahaa, qabiillada Ciise ma ahayn mucaarad fudud. Marka la barbardhigo, ciidanka militariga ee Ra'uf Pasha ee Masaarida uu amar ku bixiyay waxay ka koobnaayeen shan cutub oo lugta ah, cutub kastaa wuxuu lahaa afar iyo toban sarkaal, 236 askari ( başhi bozuķ ), laba xabo oo buurta Howitzer ah, iyo laba gantaalada riddada ah. isla markaana, qabiilka Ciisaha waxa uu dagaal kula jiray Nole Oromo, Danakil (Afar) iyo Gadabuursi, iyada oo taas la tixgeliyey ka dib markii ay 5 maalmood ka hor istaageen hoggaamiyihii federaalka ee qabaa'ilka Ciisaha Soomaaliyeed, Sheikh Rolia, Masar, waxay isu dhiibeen ciidammadii soo celinta iyo calanka Masar. Taasi waxay meesha ka saartay khatartii Milatari ee Masaarida ay ku hayeen Ciisaha Soomaaliyeed, taasoo u sahashay inay u sii gudbaan dhinaca Harar iyagoo ka soo tallaabay dhulka Ciisaha. Korjoogayaashii Ingiriiska ee fadhigoodu ahaa Cadan ayaa warbixino u diray London, kuwaas oo muujinaya awoodda ciidanka soo duulay ay u isticmaali lahaayeen inay Issa ku khasbaan inay is dhiibaan, maadaama ay iyagu ahaayeen kuwii ugu horreeyay ee sidaas sameeya. Masaaridu waxay u qaybisay bulshooyinkii ku dhaqnaa deegaanka Harar saddex qaybood oo kala ah: Somali 'Ciise', Oromo Nole Oromo', iyo dadka magaalada Harar, iyadoo Ciisaha ay dhibaato badan ku keeneen maamulka Masar. Hogaamiye degan ma haystaan, marka laga reebo hogaamiyihii shuyuukhda culimadi Ciise. Dawladnimada ay iyagu dhisteen waa nooc ka mid ah dawlad wadaaga. Markay rabaan inay dawladnimada dumiyaan, waxay wiiqaan awoodeeda. Raggoodii wax-garadka ahaa iyo madaxdii reeraha ayaa is urursada. Way wada tashadaan, mararka qaarkoodna tani waxay socotaa toddobaadyo badan. Marka ra'yiga aqlabiyadda la aqbalo, dawladdu way fulisaa. Sidan ayaa loo fuliyaa magacaabista ama xil ka qaadista mudanayaashooda. [[File:UgaasAbode.jpg|thumb|Issa Somali oo taagan bannaanka hoyga Ugaas Roobleh Faarax ee Jaldessa]] Intii u dhaxaysay bilihii June iyo Luulyo 1878kii, xaaladda ammaan ee gobolka Harar ilaa xeebaha Soomaaliya aad ayay uga sii dartay, ka dib kacdoon ay sameeyeen dadka Soomaaliyeed ee Ciise. Qalalaasahan oo markii hore ka bilaabmay deegaanka Berber ayaa ugu dambayntii ku fiday gobolka Harar. Bishii Luulyo 1878, Raduan Pasha iyo ku xigeenkiisii, Axmad Rami Bey, waxay isku dayeen inay xakameeyaan kacdoonka dhowr boqol oo fallaago ah. Si kastaba ha ahaatee, waxay dhayalsadeen awoodda ciidamada jabhadda, kuwaas oo ku guuleystay inay la yaabaan oo ay jabiyaan ciidankii yar ee Masar. Kadib jabhaddii waxay u carartay dhanka Saylac. Iyaga oo ka jawaabaya, Masaaridu waxay ka aargoosatay tuulooyin cidla ah oo ay ku duuleen, waxayna gubeen guryihii toban hoggaamiye beeleed. Marka loo eego qiimaynta Raduan Pasha, ciidanka garrison ee fadhigoodu yahay magaalada iyo nawaaxigeeda ma awoodi doonaan inay xakameeyaan fallaagada Issa ee baahsan. Waxa uu ku wargeliyay dowladda Khedival khatarta jirta, waxa uuna carabka ku adkeeyay in si deg deg ah loogu baahan yahay gurmad ciidan oo laga sameeyo magaalada Harar. Raduan Pasha waxa uu dalbaday in la soo celiyo markabkii dagaalka ee Masar, kaas oo ku sugnaa aagga Berbera ilaa horraantii sannadkii 1878-kii, balse ay dawladdii Kheddiga ahi ku amartay inuu ka baxo. Markabkan ayaa siday labo qeybood oo loo xilsaaray taakuleynta ciidamada gobolka ee ku sugan inta u dhaxeysa magaalooyinka xeebta ah iyo Harar. Jabhadihii Ciise waxay gaadheen aagga u dhexeeya Harar iyo xeebta Soomaaliya si ay uga baxaan gacanta Masar. Xukuumadda Khiri Pasha ayaa ka fiirsanaysay ikhtiyaarka ah in mar kale lagu daro gobolka xeebta ee Badda Cas iyo Harar ee Xikimdariya ee Suudaan. Raduan Pasha waxa ay isku dayday in ay weerarto fariisimaha jabhadda ee gobolka Harar bishii Oktoobar 1878 laakiin waxa ay la kulantay guuldarro kale oo weyn. Fallaagada waxaa u suurtagashay in ay dilaan lix iyo labaatan askari oo ay ka furteen ciidanka Raduan Pasha sagaal iyo labaatan qori iyo siddeed iyo soddon faras. Bishii Noofambar 1878-kii, Raduan Pasha waxa uu hoggaaminayey ciidan yar oo konton askari ah iyo hal madfac oo Saylac ka soo raacay Harar si uu ula xaajoodo hoggaamiyayaashii jabhadda. Si kastaba ha ahaatee, markii ay iman waayeen magaalada, wuxuu u safray tuulooyinkoodii si uu ula kulmo iyaga. Raduan Pasha sida degen ee uu ula dhaqmayo qabaa'ilka ayaa door muhiim ah ka ciyaartay nabadaynta jabhadda. Kadib shir ka dhacay magaalada Harar ee ay fallaagadu ku xooga badan yihiin, Raduan Pasha waxa ay la xaajoodeen madaxdooda oo ay ku heshiiyeen in la dhimo oo la qiimeeyo cashuuraha. Taas beddelkeeda, fallaagada waxay saxiixday heshiis xabbad-joojin ah oo ay ku ballan-qaadeen inay oggolaadaan gaadiidka xeebta iyo xitaa soo celiyaan wixii ay dhaceen. Raduan Pasha ayaa u sheegay guusha uu gaaray Gordon, kaasoo isna ku wargeliyay dowladda Khedive in kala dambeyn la soo celiyay oo aan loo baahneen wax xoojin ciidan ah. Xabad-joojintii lagu gaadhay wada-xaajoodyadii Raduan Pasha ee jabhadda waxay ahayd mid muddo gaaban jirtay, horraantii bishii Maarso 1879-kii, waxaa caddaatay in gaadiidka waddooyinka mar kale uu khatar ahaa. Jabhaddu waxay taas u qaadatay calaamad daciifnimo, waxaana ku biiray qabaa'il kale oo Soomaaliyeed oo jabhaddooda ku biiray. Waxay beegsadeen kolonyo gaadiid ah, waxayna dhaawaceen xadhkaha telegaraafka, waxayna jareen xiriirkii magaalooyinka xeebta. Raduan Pasha waxa uu ka codsaday in la xoojiyo milatariga dawladdii Kheddiga ah iyo ciidan ka kooban ilaa 1,500 oo askari oo caadi ah, oo ay weheliyaan qabaa'ilka kale ee Soomaalida ee ka soo horjeeda qabiilka Ciisaha, ayaa si degdeg ah badda ugu yimi Saylac. Dib-u-celintan, Raduan Pasha wuxuu hoggaamiyay weerar guul leh oo ka dhan ah mucaaradka, isagoo ka adkaaday ciidankooda ilaa 370 nin oo hubaysan. Taas ka dib, Ciisaha Soomaaliyeed ma aysan keenin wax khatar ah mar kale ilaa ay Masar ka guureen Harar 1885. Ka bixitaankii Masar ee Harar waxa la mid ahaa ka bixitaankooda Saylac iyo Berbera, si ay uga feejignaadaan kacdoonka Oromada iyo Ciisaha Somalidu kaga soo horjeedaan ciidamada Masar ee dib u guranaya. Thomas Hunter, oo ahaa xoghayihii koowaad ee ergadii Ingiriiska ee Cadan 1884-kii ilaa 1887-kii, waxa uu ka baqay in inta lagu guda jiro bixitaanka, ay dhici karto in kooxaha qabaa’ilka ay weerarro lama filaan ah ku qaadaan Masaarida oo ay gadaal ka soo galaan, taasoo dhalin karta kacdoon cusub oo Mahdiyya ah oo la mid ah kii Suudaan lagu arkay. Masaaridu waxay ka baxeen Geeska Afrika, waxay walaac ka muujiyeen dareenka Ingiriiska ee ku aaddan dareenka qalafsan ee Berbera iyo suurtagalnimada in qabiilka Ciisaha Soomaaliyeed ay la wareegaan magaalada. Si taas looga hortago, Thomas Hunter waxa uu soo jeediyay in markab dagaal oo Ingiriisku leeyahay oo uu hoggaaminayo sarkaal ka tirsan ciidammada badda ee fadhigoodu yahay magaalada Cadan uu si joogto ah u sii joogo dekedda Berbera. Talaabadani waxay u adeegi doontaa is-hortaag iyo is-hortaag ku yimid Issaga Soomaaliyeed ilaa laga dhameeyo daadgureynta Harar. Si looga hortago kacdoon kale oo Issa ah, Thomas Hunter wuxuu ku taliyay in Ingiriisku ka taliyo Saylac inta ay weli joogaan ciidamada Masar, iyada oo la adeegsanayo 150 ciidan lug ah oo degaanka ah oo lagu xoojiyay geel. Dabadeed, iyagoo ka faa'iidaysan kara millatari, waxay la kulmi doonaan Ciise heshiis ku saabsan ka bixista Harar, iyo inaan wax dhib ah laga fileyn waddooyinka, iyadoo ay ugu wacan tahay kaalmada ay bixiyeen dadka Soomaaliyeed ee Ciise. Markii ay Masar tagtay, Soomaalidu waxay markiiba bilaabeen inay dhacaan oo ay xasuuqaan kolonyadii ganacsiga ee Yurub: 'Ciidanayaashii Ciise waxay 103 qof oo reer Yurub ah iyo dadka deegaanka ku laayeen waddooyinka u dhexeeya Harar, Saylac iyo Berbera. 44 Isla mar ahaantaana weerarradaas, oo lala beegsaday shisheeyaha, ayaa bishii Nofembar 1885-kii dagaal dhiig badani ku daatay ka dhex qarxay Soomaalidii Ciise iyo Gadabuursi oo ku saabsanaa gacan ku haynta waddooyinka ganacsi ee u dhexeeya Harar iyo Saylac. Inta uu socday dagaalka waxaa ku dhintay 20 qof, waxaana aad loo wiiqay ammaanka waddooyinka. Dabadeed 1886 kii ayaa Ciise iyo Canfartu dagaal ku dhex-maray, iyo dhammaan jidad ganacsi oo ka soo baxay Saylac oo u socday Awsa. ===Qarnigii 20-aad – hadda=== Weerarkii Talyaanigu ku qaaday Itoobiya 1935/36, Ciisa wuxuu ka dagaallamay dhinaca Talyaaniga, taas beddelkeedana wuxuu ka faa'iidaystay hub iyo tababar ciidan iyo fursado suuq-geyneed oo faa'iido badan leh oo lo'dooda ah. Nuskii dambe ee Qarnigii 20-aad, Soomaaliya waxay hub dheeraad ah siisay Ciisaha, oo ay u cusboonaysiisay qayb ka mid ah Jabhadda Xoreynta Soomaali Galbeed. Xasuuqii Aysha waxay ahayd xasuuq ay ciidamada Itoobiya u geysteen qowmiyada Soomaalida ee Ciisaha 13 August 1960 magaalada Aysha ee dalka Itoobiya . Ciidamada Itoobiya ayaa la sheegay in ay u dhaadhaceen deegaanka si ay uga qeyb qaataan daminta colaada la xiriirta aanooyin qabiil. Si kastaba ha ahaatee, sida goob-joogeyaashu sheegeen, in rag Soomaali ah la geeyey meel kale, ka dibna ay dileen askar Itoobiyaan ah. Kuwii danbe ee u qaxay Dikhil iyo Cali Sabiix ee Jabuuti . Abaartii iyo gaajadii 1972-1973 / 74 waxay sii kordhisay colaadaha. Ciidanka Itoobiya ayaa soo dhexgalay Ciisaha waxayna 1971/72 ka dileen boqollaal, kuna qafaasheen in ku dhow 200,000 oo neef. Markii Jabhadda Xoreynta Soomaali Galbeed laga adkaaday , qeybta Ciisaha waxay ku hareen magaca Ciise iyo Jabhadda Xoreynta Gurgura . Waxay taageero ka heli jireen Soomaaliya waxayna ku biireen EPRDF . Sannadkii 1987kii ayaa ismaamulka Diridhaba loo sameeyay Ciisaha (oo hore uga tirsanaan jiray gobolka Xararge ) oo qayb ka ahaa qayb cusub oo maamulka Itoobiya. Tan iyo markii EPRDF la wareegtay 1991, deegaanada Ciisaha ee Itoobiya waxay ka mid ahaayeen qeexitaan qowmiyadeed ee Gobolka Soomaalida . Jabuuti oo uu Faransiisku ku gumaysan jiray magaca Xeebta Soomaalida ee Faransiiska (ilaa 1967-kii, ka dibna dhulka faransiiska ee Cafarta iyo Ciisaha ) waxaa sidoo kale ka jiray xiisad u dhaxaysa Ciisa iyo Canfarta , iyadoo Ciise iyo Soomaalida kale ee Jabuuti ku nool ay doonayeen in ay ku xidhmaan Soomaaliya oo xor ah tan iyo 1960kii. Inta badan Canfartu waxay door bidaysay masiirka Faransiiska . Mahamoud Xarbi waxa uu ahaa hogaamiyihii ugu weynaa ee dhaqdhaqaaqii gobonimo doonka balse waxa la dilay 29 September 1960 waxana la waayay saaxiibadii Djama Mahamoud Boreh iyo Mohamed Gahanlo iyagoo ka duulaya Geneva kuna sii jeeday Qaahira . Si rasmi ah, waxay ku dhinteen shil diyaaradeed , laakiin doorka suurtogalka ah ee ururka de l'armée secrète ayaa la qiyaasayaa. 1977kii Jabuuti xornimadeeda way qaadatay , laakiin lama midoobin Soomaaliya . Intii uu socday dagaalkii Ogaadeenya , siyaasiyiintii Ciisaha ee saamaynta ku lahaa waxay ku tala galeen Jibuuti-weyn ama “Ciise-land”, halkaas oo soohdinta Jabuuti ka bilaabanayso Badda Cas ilaa Diridhaba. Si kastaba ha ahaatee, riyadaas waxay ku burburtay dhammaadkii dagaalka iyadoo ciidammadii Soomaalida laga saaray Itoobiya. Xiligii Hassan Gouled Aptidoon , Djibouti waxa ay isu rogtay dawlad hal xisbi ah oo ka tirsan Rassemblement Populaire pour le Progrès (RPP) taas oo aan laga fiirsan danaha dadka tirada yar ee Canfarta . 1991-1994, sidaas darteed waxaa Jabuuti ka dhacay dagaal sokeeye oo u dhexeeyay dawladdii Ciisaha u badnayd iyo jabhadii Canfarta ee FRUD. Ugu dambeyntii, xisbiyada kale ee mucaaradka ayaa la aqbalay, Canfartuna waxay ku lug lahayd dawladda, halka Ciise uu weli gacanta ku hayo siyaasadda. 1999kii Ismaaciil Cumar Geelle , oo uu adeer u ahaa Xasan Guuleed Aptidoon, waxa uu bedelay Jabuuti. Gobolka Awdal ee Somaliland waxa ka dhacay dagaallo ay la galeen beelaha Gadabuursi oo ah beelaha kale ee Dir . Colaaddu waxay keentay in qaar ka mid ah Issa ay u baxsadaan Itoobiya dhammaadkii 1990-aadkii. Xero qaxooti ayaa laga furay Degago/Ayisha. Mawjad labaad oo qaxoonti Ciise ah ayaa ka guuray magaalo xeebeedka Saylac 1991kii ka dib markii ay la dagaalameen SNMta Isaaq iyo Gadabuursi . ==Qaybinta== [[File:Issa_in_Somaliland.png|thumb|Khariidadda Jasiiradda Waqooyi ee Soomaaliya oo muujinaysa sida loo qaybiyay qabiilka Ciise ee qaybta waqooyi-galbeed]] [[File:Map_of_Somaliland_Protectorate.jpg|thumb| Maabka Somaliland oo ay ka muuqato beesha Ciise.]] Issa waxay ku nool yihiin Itoobiya inta badan halkaas oo ay gaaraan gobollada Oromada iyo Canfarta waxayna ka sameeyaan qayb weyn oo ka mid ah magaalada Diridhaba ee Chartered. Waxa kale oo ay deggan yihiin Jabuuti , halkaas oo ay ka yihiin in ka badan kala badh dadweynaha, marka saddexaadna waxay deggan yihiin Awdal , Somaliland sidoo kale. Ciisahu waa qabiilka ugu badan ee ku nool Djibouti . Sidoo kale beesha Ciise waa beesha labaad ee ugu badan ee ku nool xudduudaha Ismaamulka Soomaalida Itoobiya iyadoo lagu saleeyay tirakoobkii dadweynaha Itoobiya ee 2008-dii. Dariska dhow ee Ciisaha galbeedku waa Canfarta (ama Danakil) oo ay Ciisahu si joogto ah ula dagaalami jireen. IM Lewis waxa uu ku tilmaami jiray "xaalad cadaawad joogto ah oo ka dhaxaysa Ciise iyo Cafar", Barigooda reer ciise waxa ay xidhiidh la leeyihiin Gadabuursiga Somaliyeed oo ay dareemayaan in ay isku isir yihiin oo ay isku isir iyo dhaqan wadaagaan. Ku socota Koonfur Gurguura, Hawiye iyo Oromo. Magacyada Caddaanka iyo Madow, sida horgale loogu sii dhigay Issa, si fudud u tixraac qaybintooda juqraafiga; Buuro kala duwan oo galbeed ka xiga oo barbar socda jidka Jabuuti iyo Harrar ayaa u adeega sida xariiqda kala qaybisa; Ciisaha cad waa kuwa ugu dhow badda, halka Isaaqa Madow ee ka baxsan xadka. Kala duwanaanshiyahan ayaa waxaa sabab u ah sida ay u egyihiin labada dal, iyadoo dalka dhanka galbeed ka xiga uu ku dhow yahay in uu ka kooban yahay ciid, dalka dhanka bari ka xigana uu yahay mid inta badan qariyay dhagax weyn oo basaltic ah. Natiijo ahaan, kii hore wuxuu leeyahay muuqaal madow sababtoo ah dabeecaddiisa volcano, halka kan dambe uu yahay saxare cad oo bacaad ah. Ciisaha Madow wuxuu ka kooban yahay Wardiq , qaybo ka mid ah Muuse Eleeye, Horrone oo dhan, iyo qaybo ka mid ah Furlabe iyo Walaldoon. Cidda Cad waxay sida caadiga ah ka kooban tahay qaar ka mid ah Furlabe, qayb Muuse Eleeye ah, iyo qayb Mamassan ah, iyo qayb Walaldoon ah. ==Xeer-dhaqameedka Xeerka & Maamulka== [[File:Ugaas_Rooble.png|thumb|Ciise Ugaas Rooble oo la sawiran adeerkii Shirdoon 1885kii]] Odayaashii Ciise oo u shaqaynayay sidii qoys beeleed isku xidhan, waxa ay la kulmeen dhibaatooyin badan oo ay ka mid yihiin colaado sokeeye, abaaro, budhcadnimo, khalkhal ganacsi iyo qas bulsho. Iyagoo ka jawaabaya, waxay dejiyeen dastuur dhaqameed loogu magac daray Xeer Ciise, oo ku sifoobay mabaadi'da awood qaybsiga, midaynta bulshada si ay u raadiyaan xasillooni iyo kala dambayn. Sida dhaqanka afka ah, sida ay cuqaasha Ciise ka sheekeeyaan, dhowr qarni ka hor, awoowayaashii beesha Ciisaha waxa ay safar tahriib ah kaga soo baxeen Saylac, iyaga oo aakhirkii isugu yimi buurta Sitti ee hadda loo yaqaan Caasha Wereda. Goobtan gaarka ah waxa loo yaqaannay Laas-Harad. Si uu u noqdo oday Ciise oo uu u noqdo wakiil ka socda laba-iyo-tobanka beelood ee Ciise, waa in la buuxiyaa laba shuruudood oo aasaasi ah: labada waalidba waa inay noolaadaan, oo waxay u baahan yihiin inay helaan wiil. Si loo fududeeyo maamulkooda iyo hannaankooda go'aan gaarista, koox ka kooban afartan iyo afartan oday ayaa shirar socday muddo bil ah ku qabtay Buurta Sitti. Laba iyo tobanka beelood ee Ciisaha mid kastaa wuxuu isu beddeshay in uu cuqaasha u qaybiyo inta uu shirku socdo. Muddo ka dib, golahan odayaashu waxa ay hindiseen xeerar dhammaystiran oo 362 ah oo aan qornayn oo loo yaqaan "hera." Sheekadu waxay leedahay in dhacdo muhiim ah ay dhacday mid ka mid ah shirarka Buur Sitti markii daruur ay u muuqatay inay si toos ah uga laadlaadsan tahay wakiillada hal beel oo Ciise ah, Wardik. Dhacdadan aan caadiga ahayn ayaa guud ahaan lagu macneeyay inay tahay calaamad Rabbaani ah, taasoo muujineysa in Wardiqiintu ay yihiin kuwo loo doortay, xitaa Eebbe, si ay u gutaan doorarka hoggaamineed ee beesha Ciise/Soomaaliyeed. Sidaa darteed, wixii intaa ka dambeeyay, hoggaamiyaha Ciise/Soomaaliyeed, ee loo yaqaan Ugaaska, ayaa si joogto ah looga soo xulay beesha Wardiq. Inkasta oo Ughaz ay lahayd maamulka ugu sarreeya, haddana beesha Ciisaha waxa ay si gaar ah u ilaalinaysaa qaab-dhismeed bulsho oo sinnaan ku dhisan oo salka ku haya hayb-beeleed, kaas oo qof kasta, iyadoo aan loo eegin lab iyo dheddig, loo tixgaliyo in ay siman yihiin, qof kastaana waxa uu xaq u leeyahay in uu fikirkiisa ka dhiibto arrimaha khuseeya qabiilkiisa. Sidaa darteed, go'aan-qaadasho ku salaysan is-afgarad ayaa ah caadada dhexdooda. Habka go'aan gaarista ugu horrayn waxa ku jira wada-tashi, halkaas oo xubin kasta oo lab ah oo ku abtirsada ay xaq u leedahay in ay ka qaybgasho doodaha la xidhiidha arrimaha qabaa'ilka ee shir-wadareed loo yaqaan 'shir'. Intaa waxaa dheer, waxaa jirta maxkamad ka kooban afartan iyo afar wakiil, oo matalaya qaybaha kala duwan ee qabiilka, oo loo yaqaan 'Rer Gendi'. Qaybtani waxa ay u adeegtaa laba ujeedo sida maxkamada rafcaanka ee garsoorka iyo urur dhaqameed labadaba. Waxa si gaar ah loo qabtaa xilliyada xaaladaha degdegga ah ama dhibaatooyinka qaranka. ==Nasab== [[File:Sheikh_Issa_Tomb.png|thumb|Qabriga Sheekh Ciise oo ahaa aabbihii dhidibada u taagay beesha Ciisaha ee gobolka Sanaag .]] Ciisahu dhaqan ahaan waxa uu xidhiidhkooda ka raadiyaa Dir, qabrigiisu waxa uu u dhexeeyaa Rugay iyo Maydh ee bariga Somaliland Qabriga Sheekh Ciise waxay u badan tahay inuu ka hor imaanshaha maxalliga ah ee Islaamka , taas oo macnaheedu yahay dhismayaashooda wuxuu dhacay qarnigii 13aad ama ka hor. ===Qari=== Issa waxay ka tirsan tahay T-M184 haplogroup waxaana TMRCA lagu qiyaasaa inay tahay 2100-2200 sano ama 150 BCE. ===Geed qabiil=== Iyadoo lagu salaynayo qoraalada urur bulsheed ee Ciisaha Somaliyeed. Ciise wuxuu u qaybsan yahay laamaha soo socda. Ciise *Ēleye' (Musse & Mamasan) *Walaldon (Idleh & Youssouf) *Hoolle (Mahadle & Saa'ib) *Hōrrōne (Habar Walaal & Geele Walaal) *Ūrweyne(Cabdelle & Siciid) *Wardiiq (Wakhtishiil & Rumawaaq) ==Dadka caanka ah ee Ciise== [[File:Ismail_Omar_Guelleh_2010.jpg|thumb|Madaxweynaha Jabuuti Ismaaciil Cumar Geelle]] *Maxamuud Xarbi : Madaxweyne-ku-xigeenka Golaha Dawladda Faransiiska Somaliland . *Xasan Guuleed Aptidoon : 1916–2006, Madaxweynihii ugu horreeyay ee Jabuuti 1977 ilaa 1999. *Ismaaciil Cumar Geelle : Madaxweynaha Jabuuti 1999kii. *Lula Cali Ismaaciil : Jibuuti- Canadian agaasimaha filimada *Cabdoo Xamargod : Muusikiiste *Daahir Axmed Faarax : Siyaasi reer Jabuuti ah *Cabdiraxmaan Waaberi : qoraa *Ahmed-Idriss Moussa :Siyaasi Jabuutiyaan ah *Nima Djama : muusikiiste *Aicha Bogoreh : Marwada koowaad ee Jabuuti *Axmed Boulaleh Barreh : Siyaasi reer Jabuuti ah *Axmed Saalax : Orodyahanka Jabuuti *Idriss Arnaoud Ali : Siyaasi reer Jabuuti ah *Xabiiba Cabdilaahi : Musician *Cumar Faarax Iltireh : Siyaasi reer Jabuuti ah *Aden Robleh Awaleh : Madaxweynaha Xisbiga Dimuqraadiga Qaranka . *Xaawo Axmed Yuusuf : Siyaasi reer Jabuuti ah *Mohamed Ali Fourchette : muusikiiste *Rooble Olhaye : Wakiilka joogtada ah ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Jamhuuriyadda Jabuuti. *Kadra Axmed Xasan : Ergeyga Joogtada ah ee Qaramada Midoobay iyo Ururka Ganacsiga Adduunka ee Jamhuuriyadda Jabuuti. *Yacin Bouh : Siyaasi reer Jabuuti ah. &Xuseen Axmed Saalax : Orodyahanka Maratoonka Jabuuti. *Moumin Bahdon : Siyaasi reer Jabuuti ah. *Aïcha Mohamed Robleh : Qoraa *Jamaal Cabdi Diiriye : Orodyahan *Faadumo Axmed Dhimbiil : Fanaanad *Abdi Waiss Mouxiyadiin : Orodyahan *Axmed Daahir : Kubadda Cagta *Aden Faarax Samatar : Fanaan *Youssouf Hiss Bachir : Orodyahanka *Maxamed Yuusuf : Badmaax *Axmed Goumane-Rooble : Siyaasi *Djama Robleh : Orodyahanka *Roda Ali Wais : Orodyahan *Mohamed Ali Fourchette : muusikiiste *Mouna-Hodan Axmed : Abwaan *Hoche Yaya Aden : Orodyahanka *Moumina Houssein Darar : Baaraha Jabuuti ee la dagaalanka Argagaxisada. *Aadan Faarax : Afhayeenka Aqalka Sare ee Itoobiya *Choukri Djibah : Siyaasi iyo u dhaqdhaqaaqa sinaanta haweenka. *Mohamoud Dirir Geeddi : Siyaasi Itoobiya ==Tixraac== [https://www.refworld.org/docid/3ae6ac7672.html "Refworld | 1) Cadaadiska Qowmiyada Ciisaha ee Itoobiya; 2) Cadaadiska ay dadka Itoobiya ku hayaan qowmiyadda Soomaalida ee ku nool waqooyiga Itoobiya"] [https://books.google.com/books?id=XMoNDgAAQBAJ&q=Dir Shucuubta Geeska Afrika (Soomaalida, Canfarta iyo Saaxo): Waqooyi Bari Afrika Qaybta 1aad] [https://books.google.com/books?id=j3DGs00LT8EC Shucuubta Geeska Afrika: Soomaali, Canfar iyo Saaxo] [https://books.google.com/books?id=29wxAQAAIAAJ&q=Aysa+the+nominal+ Hoosta Calanka iyo Sheekooyinka Xeebaha Soomaaliyeed] [https://books.google.com/books?id=ItguAAAAYAAJ&dq=comalis+issas+tadjoura&pg=PA371 La gazette géographique iyo l'sahaminta] [https://books.google.com/books?id=p3N0DwAAQBAJ&dq=This+is+because+the+Issa+are+afraid+of+the+Nole&pg=PA112 Emirate, Masaarida, Xabashida: Waaya aragnimada Gumaysiga ee Qarnigii Sagaalaad ee Harar dabayaaqadii] [https://books.google.com/books?id=p3N0DwAAQBAJ&dq=This+is+because+the+Issa+are+afraid+of+the+Nole&pg=PA112 Emirate, Masaarida, Xabashida: Waaya aragnimada Gumaysiga ee Qarnigii Sagaalaad ee Harar dabayaaqadii] [https://www.jstor.org/stable/43131170 "Afars, Issas ... iyo Jabuutiyaanka: Xagga Taariikhda Madaahibta"] [http://www.unhcr.org/3d5d0f3a4.pdf Bulshada xoolo dhaqatada ah iyo qaxootiga ka gudba: dhaq-dhaqaaqa dadweynaha ee Somaliland iyo bariga Itoobiya 1988-2000. Arrimaha Cusub ee Cilmi-baarista Qaxootiga, Warqadda Shaqada ee No. 65] [http://tobiashagmann.freeflux.net/files/media/publications/non-refereed/hagmann_roape-2005.pdf Caqabadaha Maamul-daadejinta ee Gobolka Soomaalida Itoobiya] [https://books.google.com/books?id=XD9oFjvFurAC&q=issa+gurgura&pg=PA135 Awood Siyaasadeed iyo Federaal Qowmiyadeed: Halganka Dimuqraadiyadda ee Itoobiya] [https://www.jstor.org/stable/179798 "Qodobada Taariikhiga ah ee Abtirsiimada ee Qaabdhismeedka Bulsho ee Waqooyiga Soomaaliya", Joornaalka Taariikhda Afrika] [[doi:10.1038/sj.ejhg.5201390|"Soo noqnoqoshada sare ee jiilka koromosoomyada Y oo lagu garto E3b1, DYS19-11, DYS392-12 ee ragga Soomaaliyeed"]] [http://siteresources.worldbank.org/INTSOMALIA/Resources/conflictinsomalia.pdf Conflict in Somalia: Drivers and Dynamics] [http://www.asylumlaw.org/docs/somalia/ind01b_somalia_ca.pdf Unugga Macluumaadka iyo Siyaasadda Dalka, Xafiiska Arrimaha Gudaha, Ingiriiska, Qiimaynta Soomaaliya 2001, Lifaaqa B: Qaab-dhismeedka Qabiilka Soomaaliyeed] {{Wayback|url=http://www.asylumlaw.org/docs/somalia/ind01b_somalia_ca.pdf |date=20110716081350 }} http://www.undp.org/content/dam/kenya/docs/Amani%20Papers/AP_Volume1_n2_May2010.pdf ==Xiriirinta dibadda== King, Preston (1987). [https://books.google.com/books?id=ANEwAAAAMAAJ Jiilaal Afrikaan ah] iagzvyliz6ajqqe3aydjyt1mmbnymf7 Hungariya 0 5415 298061 277829 2026-06-01T19:07:53Z ~2026-32622-73 45915 Changed prime minister and president 298061 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Majaarosaaq | common_name = Hungary | native_name = {{native name|hu|Magyarország}} | image_flag = Flag of Hungary.svg | image_coat = Coat_of_arms_of_Hungary.svg | symbol_width = 50px | national_motto = | national_anthem = {{native name|hu|"[[Himnusz]]"|italics=no|icon=yes}}<ref>{{cite web|url=http://magyarnews.org/news.php?viewStory=619|title=The Story Behind the Hungarian National Anthem|publisher=Jules S. Vállay|accessdate=8 May 2017|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=10 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010075407/http://magyarnews.org/news.php?viewStory=619|dead-url=yes}}</ref> <br /> {{small|"Hymn"}} <br /> <center></center> | image_map = EU-Hungary.svg | map_caption = {{map caption |location_color=dark green |region=Europe |region_color=dark grey |subregion=the European Union |subregion_color=green |legend=EU-Hungary.svg}} | capital = [[Budapest]] | coordinates = {{Coord|47|26|N|19|15|E|type:city}} | largest_city = capital | languages_type = Official language<br />{{nobold|and national language}} | languages = [[Hungarian language|Hungarian]]<ref name="Flaw" /> | ethnic_groups = {{unbulleted list | 86.2% [[Hungarians]] | 2.5% not declared | 8.8% [[Romani people in Hungary|Roma]]<ref>[[http://www.ksh.hu/docs/hun/xftp/terstat/2018/01/ts580101.pdf A roma népesség területi megoszlásának változása Magyarországon az elmúlt évtizedekben Changes in the Spatial Distribution of the Roma Population in Hungary During the Last Decades]]. ksh.hu Retrieved 2018-01-1 </ref><ref>[http://hvg.hu/itthon/20180222_Ennyi_roma_el_Magyarorszagon Ennyi roma él Magyarországon]. hvg.hu. Retrieved 2018-07-15.</ref> | 2.5% [[Germans of Hungary|Germans]]<br>{{cn|date= June 2018}}<!-- NOT DEFINED <ref name="Census2018" /> --> }} | ethnic_groups_year = 2011 | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |81.4% [[Christianity]]|–50% [[Catholicism]]|–27.9% [[Protestantism]]|–3.3% other Christians|–0.2% [[Orthodox Church]]|1% [[Judaism]]|0.05% [[Buddhism]]|0.01% other|15% not religious|2.5% unanswered<ref name="Census2011det" />}} | demonym = [[Hungarian people|Hungarian]] | government_type = {{nowrap|[[Unitary state|Unitary]] [[Parliamentary system|parliamentary]]<br />constitutional republic}} | leader_title1 = [[List of heads of state of Hungary|President]] | leader_name1 = [[Tamás Sulyok]] | leader_title2 = [[List of Prime Ministers of Hungary|Prime Minister]] | leader_name2 = [[Péter Magyar]] | leader_title3 = [[List of Speakers of the National Assembly of Hungary|Speaker of the National&nbsp;Assembly]] | leader_name3 = [[Ágnes Forsthoffer]] | legislature = ''[[National Assembly (Hungary)|Országgyűlés]]'' | sovereignty_type = [[History of Hungary|Foundation]] | established_event1 = [[Principality of Hungary]] | established_date1 = 895<ref>{{cite book|title=Encyclopedia Americana: Heart to India|url=https://books.google.com/books?id=igzYAAAAMAAJ|volume=1|year=2006|publisher=Scholastic Library Pub.|isbn=978-0-7172-0139-6|page=581}}</ref> | established_event2 = [[Battle of Pressburg]] | established_date2 = 4–6 July 907 | established_event3 = [[Kingdom of Hungary|Christian Kingdom]] | established_date3 = 25 December 1000<ref>University of British Columbia. Committee for Medieval Studies, [https://books.google.com/books?id=xV7xAAAAMAAJ Studies in medieval and renaissance history], Committee for Medieval Studies, University of British Columbia, 1980, p. 159</ref> | established_event4 = [[Golden Bull of 1222]] | established_date4 = 24 April 1222 | established_event5 = {{nowrap|[[Battle of Mohács]]}} | established_date5 = 29 August 1526 | established_event6 = {{nowrap|[[Battle of Buda (1686)|Liberation]]}} of [[Buda]] | established_date6 = 2 September 1686 | established_event7 = {{nowrap|[[Hungarian Revolution of 1848|Revolution of 1848]]}} | established_date7 = 15 March 1848 | established_event8 = [[Austro-Hungarian Empire]] | established_date8 = 20 March 1867 | established_event9 = [[Treaty of Trianon]] | established_date9 = 4 June 1920 | established_event10 = [[History of Hungary#Third Republic (since 1989)|Third Republic]] | established_date10 = 23 October 1989 | established_event11 = [[2004 enlargement of the European Union|Joined]] the [[European Union]] | established_date11 = 1 May 2004 | established_event12 = [[Constitution of Hungary|Entry into force of the current Constitution]] | established_date12 = 1 January 2012 | area_km2 = 93,030<ref name=area>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/hu.html|title=Hungary|publisher=CIA The World Factbook|accessdate=27 March 2014|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=10 Bisha Lixaad 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090610082839/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/HU.html|dead-url=yes}}</ref> | area_rank = 108th | area_sq_mi = 35,919 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | percent_water = 0.74% | population_estimate = 9,797,561<ref>{{cite web|url=http://www.ksh.hu/docs/hun/xstadat/xstadat_eves/i_wdsd001.html|title=Population by type of settlement – annually|work=[[Hungarian Central Statistical Office]]|date=24 December 2015|accessdate=24 December 2015}}</ref> | population_estimate_year = 2017 | population_estimate_rank = 92nd | population_density_km2 = 105.3 | population_density_sq_mi = 274.4 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 103rd | GDP_PPP = $306.787 billion<ref name=imf2 /> | GDP_PPP_year = 2018 | GDP_PPP_rank = 57th | GDP_PPP_per_capita = $31,370<ref name=imf2 /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 45th | GDP_nominal = $163.541 billion<ref name=imf2 /> | GDP_nominal_year = 2018 | GDP_nominal_rank = 58th | GDP_nominal_per_capita = $16,723<ref name=imf2 /> | GDP_nominal_per_capita_rank = 54th | Gini = 27.9 <!--number only--> | Gini_year = 2014 | Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->decrease | Gini_ref = <ref name=eurogini>{{cite web|title=Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)|url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=ilc_di12|publisher=Eurostat Data Explorer|accessdate=4 December 2015|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=4 Bisha Saddexaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045123/http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=ilc_di12|dead-url=yes}}</ref> | Gini_rank = 16th | HDI = 0.836 <!--number only--> | HDI_year = 2015 | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr_2015_statistical_annex.pdf |title=Human Development Report 2015 |year=2015 |publisher=United Nations |accessdate=14 December 2015}}</ref> | HDI_rank = 43rd | currency = [[Hungarian forint|Forint]] | currency_code = HUF | time_zone = [[Central European Time|CET]] | utc_offset = +1 | utc_offset_DST = +2 | time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] | date_format = yyyy.mm.dd. | drives_on = right | calling_code = [[Telephone numbers in Hungary|+36]] | patron_saint = [[Stephen I of Hungary|Saint Stephen]] | cctld = [[.hu]] | area_magnitude = 1 E10 | country_code = hu }} [[File:Flag_of_Hungary.svg|thumb|]] [[File:EU-Hungary.svg|thumb|Hungaria]] Dalka jamhuuriyada Hungary (hu: '''Magyarorszag'''). Dalka Hurgary waxa uu ku yaalaa bariga qaarada yurub wadamada xuduuda la wadaaga ee ay jaarka yihiin waxa kamid ah dalalka Serbia, [[Romania]], [[Islofaakiya]] , [[Ukrain]] , [[Austria]] iyo Croatia. Caasimada dalka jamhuuriyada Hungarya waxa la yidhaa [[Budapest]] waxana ay ku taalaa badhtama jamhuuriyada Hungary dadka ku dhana waxa ay gaadhaan 1milyan iyo lix boqol oo ruux. Bedka jamhuuriyada Hungary waxa lagu qiyaasaa 35,919.08 (mayl laba jibaaran) una dhiganta [[File:Partiment de l'Empèri d'Àustria-Ongria.png|thumb|right|Partiment d'[[Àustria-Ongria]] après lo [[Tractat de Trianon]].]] 93,030.00, oo (kiiloo mitir laba jibaaran). Qiyaas ahaan baaxada dalka Hungary waxa ay ku dhowday Bedka uu ku fadhiyo gobolka ( Indiana) ee dalka Maraykanka. Dadka ku dhaqan dalka Hungary waxa ay kor u dhaafaan 9milyan iyo sagaal boqol oo ruux, waana tirakoobkii laqaaday sanadkii 2010. * [[Roma (qaran)]] == juquraafi ahaan == Dalka Hungary waxa uu kamid yahay wadamada Yurub ee kujira xaalada hoos u dhaca korodhka dadka waxana la saadaaliyay in dadka reer Hungary ee sanadka 2050 ay hoo ugu dhici doonaan ilaa 7milyan iyo sideed boqol oo ruux, taas oo ka dhigan iyo la waayi doono 2milyan oo kamid ah dada reer Hungary. Luuqadaha lagaga hadlo dalka waxa ugu horeysa luuqada Maxaliga ah ee Hungarian-ka taas oo ay ku hadlaan dad gaadhaya boqolkiiba 98.2%, wadarta luuqadaha kale ee lagaga hadlo dalka Hungary waxa lagu qiyaasaa ilaa boqolkiiba 1.8%. dadka aqoonta leh ee u dhashay dalka Hungary waxa ay gaadhaan boqolkiiba 99.0% taas oo muujinaysa heerka uu dalka Hungary ka gaadhay aqoonta iyo sida uu ula dagaalamay Jahliga. Diimaha laga haysto dalka Hungary waxa kamid ah diinta Roman Catholiga oo dadka haysta lagu qadaro ilaa boqolkiiba 67.5%, kamid ah dadka Hugarian-ka ah diinta Calvinistiga waxa iyadna haysta dad lagu qiyaaso boqolkiiba 20%, halka diinta Lutheranka ay ka haystaan boqolkiiba 5%, diinta atheist iyo isku gaynta diimah kale dadka haysta waxa lagu qiyaasaa boqolkiiba 7.5%. ragga ku dhaqan dalka Hungary celceliska cimrigoodu waxa uu gaadhaa ilaa 67-sano halka dumarka uu ka gaadho 76-sano. Qaabka ay u shaqayso Dawladda dalka Hungary waa nidaamka Baarlamaaniga ah (Government Type parliamentary democracy) lacagta laga isticmaalo dalka waxa la yidhaa Forint waxana qoraalkeeda loo soo gaabiyaa (Ft). <gallery> Image:Aftnn St Stephen's Basilica.jpg|Basilica de [[Estève Ièr d'Ongria|Sant Estève]] Image:Anonymus.JPG|Estatua d'Anonymus Image:Nouveau_theatre_national.JPG|Novèl teatre nacional Image:Budapest from Gellert Hill.jpg|Budapèst, amb [[Danubi (riu)|Danubi]] Image:Budapest Statue of Liberty 01.jpg|Estatua de la Libertat, a Budapèst </gallery> Warshadaha dalka Hungary waxa lagu farsameeyaa qalabka dhismaha, dunta, kiimikooyinka, Cunto diyaarinta, iyo baabuurta. Sidoo kale warshaha dalka Hurgarya waxa ay badhkood ka shaqeeyaan macdanaysiga. Beeraha dalkana waxa laba beera dalagyo ay kamid yihiin Qabidiga/Sareenka, Galayda, Baradhada, Sonkorta iyo Ubaxa. Dhina xoolahana waxa lagu dhaqdaa dalka Lo’da oo hab caaneed loo isticmaalo iyo Digaaga dhulka la adeegsado ee dalka waxa lagu qiyaasaa boqolkiiba 51% khayraadka dabiiciga ah ee dalka Hungary waxa kamid ah dhuxul dhagaxda, Gaaska dabiiciga ah, Carada beeraha ku wanaagsan ee fur furan nafaqadana leh (fertile soils) iyo bauxite. * [https://www.jw.org/en/library/books/1996-Yearbook-of-Jehovahs-Witnesses/Hungary/ Hungary] {{Dalalka Yurub}} [[Category:Yurub]] cqe09a483yoyu4gxbs0l3ia884bqoou Gaborone 0 6433 298058 144340 2026-06-01T18:50:36Z AxmedCwahab73 45846 Ku darida qaybaha magaalada 298058 wikitext text/x-wiki {{Coord|24|39|29|S|25|54|44|E|display=title}} '''Gaborone''' waa caasimada [[Botswana]] {{gumud}} {{Caasimadaha Afrika}} [[Qaybta:Caasimadaha Afrika]] [[Qaybta:Magaalooyinka Botswana]] 1n1emwyczx9vz6kncwuwcfb4nfx8dpp Atom 0 8357 298070 291459 2026-06-02T01:02:18Z CommonsDelinker 75 Replacing Atom.svg with [[File:Helium_atom_(not_to_scale).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · Naming according meaning.). 298070 wikitext text/x-wiki Atamku waa wax yer oo ilmaqabata ah, waana qayb ka tirsan [[Maatar]]ka waxaan ognahay in uu yahay maatarka wixii cufleh culaysnaleh meelmadhana buuxin kara. [[File:Helium atom (not to scale).svg|thumb|Qaabka Atam Helium oo ay ku jiraan 2 Borotoon Cascas (Guduud), 2 Niyutaroon oo Doog ah (Cagaar) iyo 2 Elektaroon oo huruud ah (Jaallo)]] Atamka waa walxaha ugu yar kimikada waxa ay ka timid Atamos Gariiga oo macnaheedu yahay ma qaybsanto. Atam kastaa waxa uu koobanyahay, [[Borotoon]]o (+) Togane ah , [[Niyutaroon]]o (0) iyo [[Elektaroon]] (-) Tabane ah, marka laga reebo maatarka loo yaqaan [[Hydrogen]], taas oo aan lahayn [[Niyutaroon]]o. Niyutaroonka iyo Borotoonka waxay ku yaalaan Bu'da atomka, waxaana la ogaaday in xoog wayni ku hayo, xoogaas oo aan ahayn xoog danab maxaa yeelay waxay leeyihiin danab isku cayn ah kaas oo ah Togane, mida kale xoogaasi ma'aha mid cuf-isjiidad maxaa yeelay xoog cuf-isjiidadku aad ayuu u yaraan lahaa, markaa xoogaasi waa mid u gaara Borotoonka iyo Niyutaroonka waxaana loo bixiyay xoog isku-dabar bu'eed. Fogaanta ay isku jiraan laba Borotoon hadii ay ka bataan dhexroorkoodu inta uu dhanyahay waxaa abuurmaya xoog danab kaladid. Haddaba cufka Elektaroonka negi waa 9,1093826 × 10<sup>−31</sup> kg Kan Borotoonkuna waa 1,6 × 10<sup>−19</sup> Kan Niyutaroonkuna waa 1,674 927 29 × 10<sup>−27</sup> kg Borotoonku waxa uu ka culusyahay Elektaroonka 1827jeer. Elektaroonadu waxa ay maraan majiiro go'an oo ku wareegsan bu'da atommka. Atammka danabkiisu waa eber(0), waayo inta elektaroon iyo inta borotoon ee ku jirtaa way isleegyihiin {| {{Jadwal|width=100%}} |- bgcolor="#efefef" !align="left"|Walxaha !align="left"|Sumadda !align="left"|Cabayn !align="left"|Cufnaan !align="left"|Faallo |- style="font-size:90%" |align="left"|[[Elektaroon]]o |align="left"|''e<sup>-</sup>'' |align="left"|-1,6 × 10<sup>−19</sup> [[Danab|C]] |align="left"|9,1093826 × 10<sup>−31</sup> kg (0,51099 891 [[Elettronvolt|MeV/C²]]) |align="left"|Elektaroonadu waxa ay maraan majiiro go'an oo ku wareegsan bu'da atommka. Atammka danabkiisu waa eber(0) |- style="font-size:90%" |align="left"|[[Borotoon]]o |align="left"|''p''+ |align="left"|1,6 × 10<sup>−19</sup> [[Danab|C]] |align="left"|1,6726231 × 10<sup>−27</sup> kg (9,3828 × 10<sup>2</sup> MeV/C²) |align="left"|Borotoonku waxa uu ka culusyahay Elektaroonka 1827jeer |- style="font-size:90%" |align="left"|[[Niyutaroon]]o |align="left"|''n'' |align="left"|0 C |align="left"|1,674 927 29 × 10<sup>−27</sup> kg (9,39565 × 10<sup>2</sup> MeV/C²) |align="left"|Niyutaroonka (0). |} {{Portal bar|Saynis|Fiisikis}} [[Category:Fiisikis]] [[Category:Kimisteri]] 748917sanvtnxn387fejv01qyc6dzku Template:Bogga Hore/Ma Ogtahay/06 10 11214 298071 291460 2026-06-02T01:02:22Z CommonsDelinker 75 Replacing Atom.svg with [[File:Helium_atom_(not_to_scale).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · Naming according meaning.). 298071 wikitext text/x-wiki [[File:Helium atom (not to scale).svg|right|130px]] Atomku waa wax yer oo ilmaqabata ah, waana qayb ka tirsan [[Maatar]]ka waxaan ognahay in uu yahay maatarka wixii cufleh culaysnaleh meelmadhana buuxin kara. Qaabka Atom Helium oo ay ku jiraan 2 Borotoon Cascas (Guduud), 2 Niyutaroon oo Doog ah (Cagaar) iyo 2 Elektaroon oo huruud ah (Jaallo). Atomka waa walxaha ugu yar kimikada waxa ay ka timid Atomos Gariiga oo macnaheedu yahay ma qaybsanto. Atom kastaa waxa uu koobanyahay, [[Borotoon]]o (+) Togane ah , [[Niyutaroon]]o (0) iyo [[Elektaroon]] (-) Tabane ah, marka laga reebo maatarka loo yaqaan [[Hydrogen]], taas oo aan lahayn [[Niyutaroon]]o. Niyutaroonka iyo Borotoonka waxay ku yaalaan Bu'da atomka, waxaana la ogaaday in xoog wayni ku hayo, xoogaas oo aan ahayn xoog danab maxaa yeelay waxay leeyihiin danab isku cayn ah kaas oo ah Togane, mida kale xoogaasi ma'aha mid cuf-isjiidad maxaa yeelay xoog cuf-isjiidadku aad ayuu u yaraan lahaa, markaa xoogaasi waa mid u gaara Borotoonka iyo Niyutaroonka waxaana loo bixiyay xoog isku-dabar bu'eed. Fogaanta ay isku jiraan laba Borotoon hadii ay ka bataan dhexroorkoodu inta uu dhanyahay waxaa abuurmaya xoog danab kaladid. Haddaba cufka Elektaroonka negi waa 9,1093826 × 10<sup>−31</sup> kg Kan Borotoonkuna waa 1,6 × 10<sup>−19</sup> Kan Niyutaroonkuna waa 1,674 927 29 × 10<sup>−27</sup> kg Borotoonku waxa uu ka culusyahay Elektaroonka 1827jeer. Elektaroonadu waxa ay maraan majiiro go'an oo ku wareegsan bu'da atommka. Atommka danabkiisu waa eber(0), waayo inta elektaroon iyo inta borotoon ee ku jirtaa way isleegyihiin ;[[Atom|MQAALKA SII AQRI]]{{·}} [[Wikipedia:Ma Ogtahay|Maqaallo kale oo Kala duwan]] {{clear}} euu4pzidw9257x3colqrhyj21ld5oga Malag 0 12661 298055 225434 2026-06-01T18:45:37Z AxmedCwahab73 45846 Ku darida qaybta Diinta Islaamka 298055 wikitext text/x-wiki [[Image:The Wounded Angel - Hugo Simberg.jpg|right|thumb|200px|''Hugo Simberg, 1903.]] ::''Kani waa maqaal ku saabsan Malaa'igta.'' ::''Halkan waxaa laga soo toosiyay [[Malaa'ig]].'' '''Malag''' wadar '''Malaa'ig''' ([[ingiriis]]: angel; [[carabi]]: ملاك) waa qaar ka mid ah makhluuqaadka [[Alle]] (s.w.t). Malaa'igta oo tiradooda [[Ilaahay]] uun yaqaano, waa [[noole]]yaal aad u awood badan, isla markaana [[il|isha]] [[dad]]ku arki karin. Malaa'igu waxay u adeegaan [[Rabbi]] Yehowah kor ahaayee, ayagoon seexanin, wax cunin mar ahaantaana aan daalin waligood. Malaaʼigaha waxay ka mid yihiin qaybta samada ee ururka Ilaahay. Malaaʼigo badan baa jiro. Ilaahay baa malaaʼigaha abuuray. Malaaʼigaha ayaa addoommada Ilaahay khatarta ka dhawri karo. Malaaʼigaha qaarkood way xumaadeen. Laga soo bilaabo af Cibraaniga mal·ʼakhʹ iyo kan Giriigga agʹge·los. Labada erayba macno ahaan waxa ay macnahoodu yihiin “Rasuul” laakiin waxa loo tarjumay “malaa’ig” marka la tixraacayo rasuullada ruuxa. Malaa'igtu waa makhluuqyo xoog badan, oo Ilaah abuuray waa hore ka hor abuurista aadanaha. * [https://www.jw.org/en/bible-teachings/questions/what-are-angels/ Who or What Are Angels?] (en) * [https://www.jw.org/so/tacliinta-kitaabka/suʼaalo/ma-ilaahay-baa-ibliiska-abuuray/ Ma Ilaahay Baa Ibliiska Abuuray] * [https://www.jw.org/en/library/books/bible-glossary/angels/ Angels] {{Gumud}} [[Category:Diin]] [[Qaybta:Diinta Islaamka]] erkb7lf59sstm1tczloe1yq27mqvhz0 Bulgariya 0 24014 298060 224649 2026-06-01T19:07:15Z AxmedCwahab73 45846 Ku darida qaybaha wadanka Bulgaariya 298060 wikitext text/x-wiki {{Infobox country |conventional_long_name = Republic of Bulgaria |native_name = {{native name|bg|Република България}}<br/>{{small|''Republika Bǎlgariya''}} |common_name = Bulgaria |image_flag = Flag of Bulgaria.svg |image_coat = Coat of arms of Bulgaria.svg |image_map = EU-Bulgaria.svg |map_caption = {{map caption|location_color=dark green|region=Europe|region_color=dark grey|subregion=the [[European Union]]|subregion_color=green|legend=EU-Bulgaria.svg}} |national_motto = {{vunblist|{{nowrap|{{native name|bg|Съединението прави силата|italics=off}}}}|"Sǎedinenieto pravi silata"{{nbsp|2}}{{small|([[transliteration]])}}|{{small|"[[Unity makes strength]]"}}}} |national_anthem = <br/>{{native name|bg|Мила Родино|nolink=yes}}<br/>''[[Mila Rodino]]''{{nbsp|2}}{{small|(transliteration)}}<br/>{{small|''Dear Motherland''}}<br/><center>[[File:Mila Rodino.ogg]]</center> |official_languages = [[Bulgarian language|Bulgarian]] |languages_type = [[Official script]] |languages_sub = no |languages = [[Cyrillic script|Cyrillic]] |capital = [[Sofia]] |coordinates = {{Coord|42|41|N|23|19|E|type:city}} |largest_city = capital |government_type = [[Unitary state|Unitary]] [[Parliamentary system|parliamentary]]<br>{{nowrap|[[constitutional republic]]}} |leader_title1 = [[President of Bulgaria|President]] |leader_name1 = [[Rumen Radev]] |leader_title2 = [[Prime Minister of Bulgaria|Prime Minister]] |leader_name2 = [[Boyko Borisov]] |legislature = [[National Assembly (Bulgaria)|National Assembly]] |ethnic_groups = {{unbulleted list |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; | 84.8% [[Bulgarians]] | 8.8% [[Turks in Bulgaria|Turks]] | 4.9% [[Roma in Bulgaria|Roma]] | 1.5% others}} |religion = [[Bulgarian Orthodox Church]] |demonym = Bulgarian |ethnic_groups_year = 2011{{sfn|NSI Census data|2011|p=4}} |sovereignty_type = [[History of Bulgaria|Formation]] |established_event1 = [[First Bulgarian Empire]] |established_date1 = 681–1018 |established_event2 = [[Second Bulgarian Empire]] |established_date2 = 1185–1396 |established_event3 = Modern state: |established_event4 = [[Principality of Bulgaria]] |established_date4 = 3 March 1878{{refn|group=note|name=one|19 February in the [[Julian calendar]] used at the time.}} |established_event5 = Declaration of Independence from the [[Ottoman Empire]] |established_date5 = 5 October 1908{{refn|group=note|name=two|22 September in the [[Julian calendar]] used at the time.}} |area_rank = 103rd <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> |area_km2 = 110,993.6<ref>{{cite book |title= География на България. Физическа и икономическа география |year= 1997|publisher= АИ „Марин Дринов“}}</ref><ref>{{cite book |title= География на България |year=2002 |publisher=„ФорКом“ |isbn=9544641238 }}</ref><ref>{{cite book |title= Природна география на България |last= Пенин|first= Румен|year=2007 |publisher=Булвест 2000 |isbn=9789541805466 |pages=18 }}</ref> |area_sq_mi = 42,811 <!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]]. --> |percent_water = 0.3 |population_estimate = {{decrease}} 7,101,859{{sfn|NSI Census data|2015}} |population_estimate_year = 31 December 2016 |population_estimate_rank = 102nd |population_density_km2 = 64.9 |population_density_sq_mi = 168 <!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]]. --> |population_density_rank = 95th |GDP_PPP_year = 2017 |GDP_PPP = $152.374&nbsp;billion<ref name=imfgdp>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=86&pr.y=5&sy=2017&ey=2022&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=918%2C968&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Bulgaria|publisher=International Monetary Fund|accessdate=15 October 2017}}</ref> |GDP_PPP_rank = 76th |GDP_PPP_per_capita = $21,578 |GDP_PPP_per_capita_rank = 62nd |GDP_nominal = $55.954&nbsp;billion<ref name=imfgdp/> |GDP_nominal_rank = 81st |GDP_nominal_year = 2017 |GDP_nominal_per_capita = $7,924 |GDP_nominal_per_capita_rank = 75th |Gini_year = 2016 |Gini_change = increase<!-- Increase/decrease/steady. --> |Gini = 38.3<!-- Number only. --> |Gini_ref = <ref name=eurogini>{{cite web|title=Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)|url=http://ec.europa.eu/eurostat/web/products-datasets/-/tessi190|publisher=Eurostat Data Explorer|accessdate=31 March 2016}}</ref> |HDI_year = 2015<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year. --> |HDI_change = increase<!-- Increase/decrease/steady. --> |HDI = 0.794 <!-- Number only. --> |HDI_ref = <ref name="UN">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr_2015_statistical_annex.pdf|title= Human Development Report 2015|publisher=[[Human Development Report|HDRO (Human Development Report Office)]] [[United Nations Development Programme]]|accessdate=14 December 2015}}</ref> |HDI_rank = 56th |currency = [[Bulgarian lev|Lev]] |currency_code = BGN |country_code = bg |time_zone = [[Eastern European Time|EET]] |utc_offset = +2 |time_zone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]] |utc_offset_DST = +3 |drives_on = right |calling_code = [[Telephone numbers in Bulgaria|+359]] |cctld = [[.bg]] }} Bulgaariya: / bʌlɡɛəriə, bʊl- / (ku dhawaad ​​codka dhageysato); Bulgarian: Baalgariya, tr Bihlgariya), si rasmi ah Jamhuuriyadda Bulgaariya (Bulgarian: Repubblica Búlgariya, IPA: [rɛpublikɐ bɐɫɡarijɐ]), waa a waddanka koonfur bari ee Yurub. Waxaa xuduud u leh dalalka Romania, waqooyiga, Serbia iyo Macedonia, galbeedka, Giriigga iyo Turkiga ee koonfurta, iyo Badda Badda ee Bariga. Iyada oo leh dhul-dhan 110,994 kilomitir oo isku-wareeg ah (42,855 sq mi), Bulgaariya waa waddanka 16aad ee Europe ugu weyn. Ururada dhaqameed ee taariikhiga ah waxay bilaabeen inay ka soo baxaan dhulalka hadda jira ee Bulgaariya muddada Neolithic. Taariikhdeedii hore waxay arkeen joogitaanka Thracians, Giriigga Giriigga ah, Faaris, Celts, Romans, Goths, Alans iyo Huns. Soo ifbaxa mid ka mid ah dowlad-goboleed mideysan oo reer galbeedka ah ayaa taariikhda dib u bilaabaya aasaasida Boqortooyada Midowgii Boqortooyada ee 681-dii AD, taas oo ay ku badnayd Balkans oo ka shaqeynaysay xarun dhaqameed ee Slavs inta lagu guda jiro qarniyadii dhexe. Iyada oo hoos u dhacday Boqortooyada Badbaadada Badnaanta ee 1396, dhulalkeedii waxay ku hoos jirtay xukumadii Ottoman mudo shan sano ah. Dagaalkii Russo-Turkish ee 1877-78 waxay keeneen dhisitaanka Dowlad Goboleedka Bulgaariya. Sannadaha soo socda waxay arkeen colaado dhowr ah oo ay la galaan deriskooda, taasoo keentay in Bulgaria ay la jaanqaado Jarmalka labada dagaal. Sannadkii 1946-kii waxay noqotay mid ka mid ah xisbiyada siyaasiga ah ee qaybta ka ah ee ka soo jeeda Eastern Bloc ee Soviet-led. Bishii Disember 1989, Xisbiga talada haya ee Xisbiga ayaa u oggolaaday doorashooyin dhinacyo badan, kaas oo markii dambe u horseeday barashada Bulgaariya ee dimuqraaddiyadda iyo dhaqaalaha suuqa. * [[Buundada Daboolan]] ==sido kale fiiri== [[Qaybta:Wadamada Yurub]] [[Qaybta:Wadamada Caalamka]] exiaqsx892sny6qdusrj8guuf6b0ecu Egal 0 29387 298056 230310 2026-06-01T18:46:37Z AxmedCwahab73 45846 Ballaarinta maqaalka iyo ku darida nidaamka gumud 298056 wikitext text/x-wiki '''Egal''' waa tol ka mid ah [[Bah Ali Gheri]], oo ah qabiil ka tirsan [[Soomaalida]]. {{gumud}} [[Category:Qabiilada Soomaalida]] 6xa839hypbe913g342mlzuimbstzfyd Magaalooyinka Jabuuti 0 31576 298057 206200 2026-06-01T18:49:06Z AxmedCwahab73 45846 Ku darida qaybta Magaalooyinka Afrika 298057 wikitext text/x-wiki {{GeoGroup}} [[Image:Djibouti sm03.png|thumb|250px|right|Mapka Jabuuti]] [[File:Djibcapital.jpg|thumb|right|250px|[[Jabuuti (magaalo)|Jabuuti]], magaalo madaxda]] [[File:View of Ali Sabieh.JPG|thumb|right|250px|[[Cali Sabiix]]]] Halkan waxaa ku jira '''Diiwaanka (liiska) magaalooyinka wadanka Jabuuti''' taasi oo laga soo xigtey tirokoobkii 2009ka. Dhamaan deegaanada ku dhaqan yihiin dad ka badan 10,000 ayaa halkan ku jira. ==Diiwaanka== {|class="wikitable sortable" |- !Heerka !Magaalo !Bulsho (2009&nbsp;Census) !Baaxad (km²) |- !1 |[[Caasimada Jabuuti]] |475,322 |93 |- !2 |[[Cali Sabiix]] |37,939 |12 |- !3 |[[Dikhil]] |24,886 |4 |- !4 |[[Tadjoora]] |14,820 |3 |- !5 |[[Carta]] |13,260 |2 |- !6 |[[Obokh]] |11,706 |2 |} ===Kuwo kale=== *[[As Ela]] (ايلى) *[[Assamo]] (أسامو) *[[Balho]] (بالهو) *[[Chebelle]] (شبيلي) *[[Daimoli]] (دايمولي) *[[Daoudaouya]] (داوديا) *[[Dorale]] (دورال) *[[Doumera]] (دوميرا) *[[Godoria]] (غودوريا) *[[Khor Angar]] (خور أنغار) *[[Randa, Djibouti|Randa]] (راندا) *[[Ras Siyyan]] (رأس سيان) *[[Sagallou]] (ساجالو) *[[Yoboki]] (يوبوكي) ==Sidoo kale fiiri== *[[Magaalooyinka Soomaaliya]] *[[Magaalooyinka Somaliland]] *[[Caasimadaha Afrika]] ==Tixraac== {{Reflist}} {{Maqaalo Jabuuti}} [[Category:Jabuuti| ]] [[Category:Magaalooyinka Jabuuti]] [[Category:Bulshada Jabuuti]] [[Category:Juquraafiga Jabuuti]] [[Category:Magaalooyinka Afrika]] nde5nznk7f6xpp8ghkehs039er6hwq5 Aristarchus 0 31686 298084 220162 2026-06-02T10:30:17Z CommonsDelinker 75 Removing [[:c:File:Aristarchos_von_Samos_(Denkmal).jpeg|Aristarchos_von_Samos_(Denkmal).jpeg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Gbawden|Gbawden]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Aristarchus of Samos|]]. 298084 wikitext text/x-wiki '''Aristarchus''' * Samos waa qof ka soo jeeda giriigga qiyaastii 2000 sano ka hor, waa saynisyahan weyn oo ku takhasusay cilmiga hawada iyo cilmiga adduunka. * [https://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/1997686 Aristarchus—A Loyal Companion] dlzfcuzmj9x7xusfnfwrpwscmy0l41l Kamala Harris 0 31746 298063 265383 2026-06-01T19:11:20Z AxmedCwahab73 45846 Ku darida qaybaha siyaasiga 298063 wikitext text/x-wiki [[File:Kamala Harris Vice Presidential Portrait.jpg|thumb|Harris (2021)]] '''Kamala Devi Harris''' (wuxuu dhashay 20 Oktoobar 1964) waa siyaasi Mareykan ah iyo qareen kaasoo ah madaxweyne ku xigeenka la doortay ee Mareykanka. Xubin ka tirsan Xisbiga Dimuqraadiga, waxaa lagu wadaa inay qabato xafiiska Janaayo 20, 2021, iyadoo ay weheliso madaxweynaha la doortay [[Jow Bayden|Joe Biden]], iyagoo ka adkaaday madaxweynaha xilka haya Donald Trump iyo madaxweyne ku xigeenka Mike Pence doorashadii madaxtinimada ee 2020. Harris wuxuu ahaa senatorka yar ee Mareykanka ee ka yimid Kalifoorniya tan iyo 2017. Ahaanshaha labada Hindida Hindiga iyo Afro-Jamaica, Harris waa Mareykan jinsiyado badan leh Harris waxay noqon doontaa haweeneydii ugu horreysay ee madaxweyne ku-xigeen Mareykan ah, qofkii ugu horreeyay ee Afrikaan Mareykan ah, Mareykankii ugu horreeyay ee Aasiyaanka ah iyo qofkii ugu horreeyay ee Mareykan ah ee Kariibiyaanka ah ee qabta xilka taariikhda Mareykanka. Waxay sidoo kale noqon doontaa haweeneydii ugu sarreysay ee dumar ah oo loo doorto taariikhda Mareykanka. Wuxuu ku dhashay Oakland, Kaliforniya, Harris wuxuu ka qalin jabiyay Howard University iyo Jaamacadda California, Hastings College of Law. Waxay shaqadeeda ka biloowday Xafiiska Qareenka Degmada County ee Alameda, ka hor intaan loo qorin Xafiiska Qareenka Degmada San Francisco iyo markii dambena Xeer ilaaliyaha Magaalada San Francisco. 2003, waxaa loo doortay qareenka degmada San Francisco. Waxaa loo doortay Garyaqaanka Guud ee Kaliforniya sanadkii 2010 iyadoo markale dib loo doortay 2014. Harris wuxuu kaga adkaaday Loretta Sanchez doorashadii golaha guurtida ee 2016 si ay u noqoto haweenaydii labaad ee reer Mareykan ah ee reer Mareykan ah iyo haweeneydii ugu horeysay ee Koonfur Aasiyaanka Mareykanka ah ee ka shaqeysa aqalka Senate-ka Mareykanka. Senator ahaan, waxay u ololeysay dib u habeynta daryeelka caafimaadka, jaangoynta federaalka ee xashiishka, wadada loo maro muwaadinimada muhaajiriinta aan sharciyeysneyn, Sharciga DREAM, mamnuucida hubka weerarka, iyo dib u habeynta canshuuraha. Waxay ku kasbatay astaan ​​qaran su'aalaheeda tooska ah ee saraakiisha maamulka Trump intii lagu guda jiray dhageysiga Senate-ka, oo uu kujiro ninka labaad ee loo magacaabay Trump ee Maxkamadda Sare Brett Kavanaugh, oo lagu eedeeyay faraxumeyn galmo. Harris waxay u tartamaysay magacaabista madaxtinimada ee xisbiga dimuqraadiga ee 2020 waxayna ololaheeda soo afjartay bishii Diseembar 3, 2019. Waxaa lagu dhawaaqay inay tahay la tartamida Biden bisha Ogosto 11, 2020. Bishii Nofeembar 7, 2020, tartanka ayaa loogu yeeray iyadoo lagu taageerayo tigidhka Biden – Harris. [[Qaybta:Siyaasiyiinta Mareykanka]] [[Qaybta:Dumarka Siyaasiga ah]] bdkwmgcykz9ufqd12ruu1o1skako65b Ahmed Maxamed Xasan 0 32629 298059 281796 2026-06-01T18:52:26Z AxmedCwahab73 45846 Ku darida qaybaha shakhsiyaadka Soomaalida 298059 wikitext text/x-wiki '''Ahmed Mohamed Hassan''' ([[Af Soomaali|Soomaali]]: Axmed Maxamed Xasan , [[Carabi]]: أحمد محمد حسن ; waxa uu dhashay April 1, 1953) waa duuliye hore oo ka tirsanaa [[Ciidanka Cirka Soomaaliya|Ciidanka Cirka]] ee Soomaaliya oo caan ku ahaa in uu diido in uu u hoggaansamo amarradiisii ​​uu ku duqeeyey magaalada Hargeysa ee caasimadda labaad ee [[Soomaaliya]], xilligii dawladdii kalitaliska ahayd ee [[Maxamed Siyaad Barre]]. {{Infobox person | name = Axmed Maxamed Xasan | image = Ahmed Mohamed Hassan.png | birth_name = Axmed Maxamed Xasan | birth_date = {{birth date and age|1953|4|1|df=y}} | birth_place = [[Muqdisho]], [[Dhulka Ilaalada Somaliland]] (hadda [[Soomaaliya]]) | nationality = [[Soomaaliya]] | other_names = Axmed Dheere | occupation = Hore [[Duuliye dagaal]] }} Waxa uu ku dhashay Sh/dhexe gaar ahaan degmada Biyacade oo qiyaastii 45 KM u jirta Jowhar. Aabihii wuxuu ahaa maamulaha aaska ee degmada Biyacade. Waxaa lagu magacaabi jiray Aabaha dhalay nabadoon Xaaji Muxumad Xasan. Wuxuu ka soo jeedaa qabiilka Gonyar. (Agoonyar gaabane) ==Nolosha hore iyo asalka== Maxamed Xasan waxa uu ku dhashay magaalada Muqdisho 1-dii April 1953-kii, xilligaasi oo uu ahaa dhul aamin ah oo Qaramada Midoobay ah . Waxa uu lahaa barbaarin suubban oo ay ku koreen waalidkii oo ay weheliyaan toban walaalo ah. Waxa uu ka soo jeedaa beesha Abgaal Hawiye . Horraantii 1970-aadkii waxa uu ku biiray Ciidanka Cirka ee Soomaaliya, halkaas oo uu si degdeg ah ugu soo caan baxay duuliye da’yar oo heersare ah oo karti badan. Ugu dambayntiina waxa uu ka gaadhay darajada Gaashaanle Dhexe (Gashaanle Dhexe). ==Dagaalkii Sokeeye ee Soomaaliya== Bishii Luulyo 12, 1988, bilihii hore ee Dagaalkii Sokeeye ee Soomaaliya , wuxuu helay amarro ah in la duqeeyo Hargeysa, oo markaa ahayd magaalada labaad ee ugu weynayd Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Soomaaliya ee kelitaliska ahayd ee hore. Isagoo ka mid ahaa saraakiishii Ciidanka Cirka ee Soomaaliya, wuxuu ku dhaartay inuu difaaci doono Qarankiisa iyo dadkiisa, isla markaana uusan isu keeni karin inuu qarxiyo oo uu laayo shacab aan waxba galabsan. Waa uu diiday inuu u hogaansamo amarkiisa, wuxuuna damiyay raadiyaha. Diyaarada uu watay oo nooceedu yahay Mig-17 ayuu u duuliyay dalka Jabuuti oo u dhow , halkaas oo uu si deg deg ah ugu degay xeebta, shidaal yari awgeed. Wuu iska daayay jetkii uu watay oo uu damcay in uu u socdo caasimadda isagoo ku dhex socda kulayl aad u kulul. Markii uu wax yar socday, waxa uu la kulmay qaar ka mid ah kalluumaysatada meel xeebta u dhow, kuwaas oo ka caawiyay inuu caasimadda gaadho. Dowladda Soomaaliya ayaa codsatay in dib loogu celiyo dalkiisa; hase yeeshee, dawladda Jabuuti way diiday, waxaana wasiirka arrimaha gudaha Jabuuti ku wargeliyay in tallaabada uu qaaday awgeed la siin doono magangelyo siyaasadeed. ==Nolosha danbe== Maxamed Xasan waxa uu u guuray Yurub 1990-kii, halkaas oo uu ka degay Luxembourg isaga iyo xaaskiisa iyo carruurtiisa. Sannadkii 2008-dii waxa uu ku soo noqday magaalada Hargeysa, halkaas oo lagu martiqaaday ka qaybgalka munaasibad lagu maamuusayey halyeynimadiisa, hufnaanta iyo karaamada gaarka ah. Wuxuu ahaa marti-sharaftii sannadkaas 26-ka June. Nin is-hoosaysiiya, waxa uu 2009-kii waraysi uu siiyey BBC Somali ku sheegay in ay waajib ka saaran tahay bini’aadmigu in uu badbaadiyo nolosha dadka aan is-difaaci karin ee aan waxba galabsan, isaga oo intaa ku daray in uu diiday in uu noqdo weel wax lagu burburiyo oo ay dadka kale uun u ekaysiiyaan falalkiisa geesinimo. ==Tixraac== [https://www.somalilandsun.com/somaliland-former-somali-air-force-pilot-who-refused-to-bomb-civilians-in-hargiesa/ "Somaliland: Duuliye hore oo ka tirsanaa Ciidanka Cirka Somaliya, oo diiday inuu dadka rayidka ah ku duqeeyo Hargeysa"] [[Qaybta:Dadka Soomaaliyeed]] [[Qaybta:Ciidanka Soomaaliya]] oido45zvug9cfaqcfys8b73zn08gct0 Miyu Uehara 0 33342 298064 230207 2026-06-01T19:13:08Z AxmedCwahab73 45846 Ku darida qaybta Dadka Jabaan 298064 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Miyu Uehara|image=|imagesize=300px|alt=|caption=|birth_name=Mutsumi Fujisaki|birth_date={{birth date|1987|05|02|df=y}}|birth_place=[[Tanegashima]], [[Degmadda Kagoshima]], Jabaan|death_date={{Death date and age|2011|05|12|1987|05|02|df=y}}|death_place=[[Meguro, Tokyo]], Jabaan|death_cause=|othername=|occupation=|years_active=2009–2011}}'''Mutsumi Fujisaki'''<ref name="jt20110513">[http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20110513a5.html "'Poverty idol' Uehara found dead"].</ref>(藤崎 睦美;<ref name="sankei20110513">[https://web.archive.org/web/20110514192141/http://sankei.jp.msn.com/entertainments/news/110513/ent11051315380019-n1.htm <nowiki>【上原美優さん自殺】 眞鍋かをりが生放送で号泣、上原さんに「ごめん」 [Miyu Uehara Suicide: Kaori Manabe cries, saying 'sorry' to Uehara]</nowiki>]. MSN Sankei News. Japan: The Sankei Shimbun & Sankei Digital. 13 Maajo 2011.</ref>''Fujisaki Mutsumi'', 2 Maajo 1987<ref name="zakzak">[http://www.zakzak.co.jp/queen/2007/32uehara/top.html "Miyu Uehara - Zak the Queen 2007, gravure idol"] {{Wayback|url=http://www.zakzak.co.jp/queen/2007/32uehara/top.html |date=20210901223655 }}.</ref> &#x2013; 12 Maajo 2011<ref name="japantoday20110512">[http://www.japantoday.com/category/entertainment/view/miyu-uehara-found-dead-at-home-after-apparently-hanging-herself "'Talent' Miyu Uehara dead after apparently hanging herself at home"]. Japan Today.</ref>), oo loo yaqaan '''Miyu Uehara''' (上原 美優, ''Uehara Miyu''), wuxuu ahaa [[Sawir soo jiidasho#Gurabia aidoru|moodel soo jiidasho]] oo reer Jabaan ah iyo [[shakhsiyadda telefishanka]] oo caan ku noqday "[[J-pop idol|sanam]] saboolnimo".<ref name="jt20110513" /> Waxay dhigatay dugsiga sare ee Kagoshima muddo kooban ka hor inta aysan ka bixin. Waxay u guurtay Tokyo markay ahayd 17 jir, waxayna biloowday shaqadeeda, waxaa loo yaqaanay "sabool sanam" sababta oo ah asalkeeda oo liita waxaana lagu soo bandhigay daboolka majaladda ''[[Weekly Playboy]]''. Uehara waxay ku dhimatay gurigeedii Meguro, Tokyo horaantii 12 May 2011 markay ahayd 24 sano jir, ka dib markii sida muuqata uu isku dilay daldalaad, Booliisku waxay sheegeen in aan la helin qoraal ismiidaamin ah laakiin waxaa jiray farriimo aan la fahmi karin oo ay qortay. == Tixraacyada == [[Category:Moodel soo jiidasho Jabaan]] [[Category:Dadka Jabaan]] qiu49ce1ld3whbyj3e1xhq0mfn4xsbo Xodxodasho 0 35203 298054 271340 2026-06-01T18:44:12Z AxmedCwahab73 45846 Ku darida qaybta 298054 wikitext text/x-wiki [[File:Couple 01.JPG|Lamaaneyaal oo gacmahooda wada qabsanaya|thumb|right]] '''Xodxodasho''' ({{lang-en|court, courtship, flirt, flirtation}}; {{lang-ar|زواج}}) ama shukaansi waa dhacdo ay ku midoobaan labo [[qof]] (inta ugu badan [[nin]]ka iyo [[naag]]ta) kuwaasi oo hadafkoodu yahay in nolol wadaagaan, tafiirmaan, iyo iska caawiyaan aayaha nolosha. Waa dad kadhaxeeyo wada shaqeen, [[dhaqaale]] iyo jaceel. [[Soomaalida]] marka ee is guursanaayaan waxaa loo qabtaa [[buraanbur]] iyo hirwo. xodxodasho wuxuu noqon kara muddo farxad leh ama walaac. Xodxodasho waa habka lammaanaha ay xiriir jacayl u sameeyaan iyadoo laga danaynayo guurka ama ballan-qaad nololeed. Waxay caadi ahaan ku lug leedahay dhaqan iyo caadooyin muujinaya xiise iyo jacayl, taasoo inta badan hogaaminaysa dhaqanka ama doorashooyinka shakhsiga. Dhaqankii hore, xodxodasho waxay ahayd hab rasmi ah oo leh tallaabooyin cad, sida inay tagaan taariikhda, inay isku bartaan qoysaskooda, iyo inay raadsadaan oggolaansho ka yimaada waayeelka. Maanta, xodxodasho waxay noqon kartaa mid aan rasmi ahayn waxayna si weyn ugu kala duwanaan kartaa dadka iyo dhaqamada kala duwan. ==Sidoo kale fiiri== * [[Meher]] {{commons|Category:Courtship}} ==Xigasho== {{reflist}} [[Category:Guurka]] [[Category:Guur]] [[Qaybta:Xiriirka Bulshada]] 1u2i4ahxry5s74tk71kpugvak2gsptm Taariikhda Holland 0 37358 298053 244608 2026-06-01T18:42:56Z AxmedCwahab73 45846 Ku darida wikilinkiyada iyo qaybaha 298053 wikitext text/x-wiki Dhulka loo yaqaan maanta [[Holland|howlanda]] ee dhaca waqooyi galbeed yurub waxa uu leeyahay Taariikh qoto dheer oo ka soo bilaabatay waagii [[Imbiraadooriyada roomanka|roomaanka]], waxaana soo xukumay kaaroolanjiyiinta, sidoo kale qarniyo badan waxa uu qeyb ka ahaa imbiraadooriya Roomaanka muqadaska sanadkii 1433 door borganda ayaa qabsaday, waxaa sii xigay qoyska habisborg boqorada isbayn inay u gacanta ku dhigaan Holland, biljin iyo loksombarg 1477, waxeyna ku mideeyeen magaca "dhulalka hooseeya" sanadkii 1581 waxaa lagu dhawaaqay jamhuuriyada Holland ee madax banaan waxaana bilaawday halgan dheer oo ka dhan ah habisborg ilaa uu ka guuleestay 1648. Waxey Holland qeyb ka noqotay dalalkii gumeystaha, waxey gumeysatay [[Indunisiya|induniisiya]] iyo [[Siri Lanka|siri laanka]], waxey sidoo kale mustacmaro ka sameysteen meelo dhaca [[Woqooyiga Ameerika|waqooyi ameerika]] sida new amisterdam oo markii dambe loo bixiyay [[New York|new york]]. == Xigasho == {{gumud}} [[Qaybta:Taariikhda Yurub]] 9vokp2naut6onc9tcm7v3kep9b24e8o Birka Baabka 0 38560 298062 252334 2026-06-01T19:09:31Z AxmedCwahab73 45846 Ku darida gumud iyo qaybta 298062 wikitext text/x-wiki '''Birka Baabka''' [[File:Hamburgerpaumelle.JPG|thumb|right|400px|]] * Ama: AL baabka * Ama: qori * Ama: Dasad Albaabada albaabada loo isticmaalo in lagu hagaajiyo godka dusha sare, noocyo badan ayaa jira waxaana loo isticmaali karaa noocyo badan oo bir ah. {{gumud}} [[Qaybta:Qalab Guryaha]] os7pmzf6q8nzv7a9j764zwvotf0fe2u Abokor muuse 0 39797 298035 298022 2026-06-01T13:24:32Z ~2026-32570-38 45907 /* Clan tree */ 298035 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry| United States}}|region4 ={{flagcountry|Turkey}}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref> ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'', ''[[Muuse Dhimbil]]'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha ''Abdalleh Muuse'' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.) ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arrale Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Ibrahim Abokor ***********Mohamed Ibrahim ************Jibril Mohamed ************Hussein Mohamed ************Abokor Hussein *************Hassan Abokor **************Muuse Hassan **************Laqshe Hassan **************Basiralle Hassan **************Salah Hassan ***************Egal Salah ****************Hassan Egal *****************Dhimbil Hassan ******************'''Mohammed Dhimbil''' ******************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie) *******************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *******************Gulled Mohamed (Rer Guled) *******************Musa Mohamed ********************Adawe Muuse (Rer Adawe) ********************Aden Muuse (Rer Aden) *****************'''Muuse Dhimbil''' ******************Mahamoud Muuse *******************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *******************Hildiid Mohamoud ********************Ali Hildiid ********************Geedi Hildiid ********************Hersi Hildiid ******************Abdalleh Muuse *******************Jibirl Abdalle ********************Siad Jibril *********************Abdalle Siad *********************Ahmed Siad ********************Kalil Jibirl *********************Ali kalil *********************Said Ali *********************Koshin Ali *********************Arale Ali *********************Osman Ali *********************Boqorreh Ali ********************Saeed Jibril *********************Abdi Said **********************Salah Abdi **********************Roble Abdi ********************Aden Jibril (Rer Adan) *********************Aden Mohamed **********************Benin Aden **********************Nour Aden **********************Ali Aden **********************Adan Aden ********************Abdi Jibril *********************Mohamed Abdi *********************Wa'eys Abdi *********************Salah Abdi *********************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) **********************Issa Ali **********************Hussein Ali **********************Mumin Ali **********************Naleye Ali *********************Nour Abdi (Rer Nuur) **********************Ismail Nour **********************Hersi Nour **********************Gabal Nour **********************Mohamed Nour *********************Benin Abdi (Rer Benin) **********************Naleye Benin **********************Ahmed Benin **********************Hersi Benin **********************Warfa Benin **********************Samter Benin **********************Abdi Benin **********************Fatah Benin **********************Aden Benin **********************Dirie Benin **********************Farah Benin **********************Dahir Benin **********************Arale Benin **********************Guled Benin **********************Shirwa Benin **********************Abane Benin **********************Abdille Benin **********************Yusuf Benin **********************Arale Benin **********************Roble Benin **********************Osman Benin *********************Abdille Abdi **********************Gallab Abdille (Rer Gallab) ***********************Ismail Gallab ***********************Asker Gallab *********************Eiae Abdille (Rer Eiye) **********************Gulled Eiye **********************Sharmake Eiye *********************Mohamed Abdille *********************Ahmed Mohamed ***********************Samter Ahmed ***********************Ziyad Ahmed ***********************Mayle Ahmed ***********************Elmi Ahmed ***********************Warfa Ahmed ***********************Geedi Ahmed ***********************Amanle Ahmed ***********************Food Ahmed ***********************Roble Ahmed ***********************Ainanshe Ahmed ***********************Wais Ahmed ***********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ************************Ismail Dhible ************************Barre Dhible ***********************Ali Ahmed (Rer Ali) ***********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ************************Derie Gubadleh (Rer Dirie) ************************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) ******************'''Ahmed Dhimbil''' *******************Musa Ahmed ********************Waisleh Ahmed ********************Osman Ahmed ********************Liban Ahmed ********************Abdi Liban *********************Ismail Abdi (Rer Ismail) *********************Mohammed Abdi (Addeh) **********************Sarar Mohamed **********************Ahmed Mohamed **********'''Aden Abokor''' *************Awal Aden (Rer Cawl) **************Mahamoud Awal **************Hussien Awal **************Abdi Awal *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle ***************Ahmed Abdalle ****************Halas Ahmed (Rer Halas) ****************Egal Ahmed (Rer Egal) ****************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia * Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot * Almis Omar Zakrie – Activist and Politiciancurrent mayor of Hargeisa city * Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader. * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Hussein Habane - is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} qjgi1q74hgu2z8gmc7cz907hkxtalpf 298036 298035 2026-06-01T13:27:24Z Muuse8 36079 /* Clan tree */ 298036 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry| United States}}|region4 ={{flagcountry|Turkey}}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref> ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'', ''[[Muuse Dhimbil]]'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha ''Abdalleh Muuse'' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.) ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arrale Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Ibrahim Abokor ***********Mohamed Ibrahim ************Jibril Mohamed ************Hussein Mohamed ************Abokor Hussein *************Hassan Abokor **************Muuse Hassan **************Laqshe Hassan **************Basiralle Hassan **************Salah Hassan ***************Egal Salah ****************Hassan Egal *****************Dhimbil Hassan ******************'''Mohammed Dhimbil''' *******************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie) *******************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *******************Gulled Mohamed (Rer Guled) *******************Musa Mohamed ********************Adawe Muuse (Rer Adawe) ********************Aden Muuse (Rer Aden) *****************'''Muuse Dhimbil''' ******************Mahamoud Muuse *******************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *******************Hildiid Mohamoud ********************Ali Hildiid ********************Geedi Hildiid ********************Hersi Hildiid ******************Abdalleh Muuse *******************Jibirl Abdalle ********************Siad Jibril *********************Abdalle Siad *********************Ahmed Siad ********************Kalil Jibirl *********************Ali kalil *********************Said Ali *********************Koshin Ali *********************Arale Ali *********************Osman Ali *********************Boqorreh Ali ********************Saeed Jibril *********************Abdi Said **********************Salah Abdi **********************Roble Abdi ********************Aden Jibril (Rer Adan) *********************Aden Mohamed **********************Benin Aden **********************Nour Aden **********************Ali Aden **********************Adan Aden ********************Abdi Jibril *********************Mohamed Abdi *********************Wa'eys Abdi *********************Salah Abdi *********************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) **********************Issa Ali **********************Hussein Ali **********************Mumin Ali **********************Naleye Ali *********************Nour Abdi (Rer Nuur) **********************Ismail Nour **********************Hersi Nour **********************Gabal Nour **********************Mohamed Nour *********************Benin Abdi (Rer Benin) **********************Naleye Benin **********************Ahmed Benin **********************Hersi Benin **********************Warfa Benin **********************Samter Benin **********************Abdi Benin **********************Fatah Benin **********************Aden Benin **********************Dirie Benin **********************Farah Benin **********************Dahir Benin **********************Arale Benin **********************Guled Benin **********************Shirwa Benin **********************Abane Benin **********************Abdille Benin **********************Yusuf Benin **********************Arale Benin **********************Roble Benin **********************Osman Benin *********************Abdille Abdi **********************Gallab Abdille (Rer Gallab) ***********************Ismail Gallab ***********************Asker Gallab *********************Eiae Abdille (Rer Eiye) **********************Gulled Eiye **********************Sharmake Eiye *********************Mohamed Abdille *********************Ahmed Mohamed ***********************Samter Ahmed ***********************Ziyad Ahmed ***********************Mayle Ahmed ***********************Elmi Ahmed ***********************Warfa Ahmed ***********************Geedi Ahmed ***********************Amanle Ahmed ***********************Food Ahmed ***********************Roble Ahmed ***********************Ainanshe Ahmed ***********************Wais Ahmed ***********************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ************************Ismail Dhible ************************Barre Dhible ***********************Ali Ahmed (Rer Ali) ***********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ************************Derie Gubadleh (Rer Dirie) ************************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) ******************'''Ahmed Dhimbil''' *******************Musa Ahmed ********************Waisleh Ahmed ********************Osman Ahmed ********************Liban Ahmed ********************Abdi Liban *********************Ismail Abdi (Rer Ismail) *********************Mohammed Abdi (Addeh) **********************Sarar Mohamed **********************Ahmed Mohamed **********'''Aden Abokor''' *************Awal Aden (Rer Cawl) **************Mahamoud Awal **************Hussien Awal **************Abdi Awal *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle ***************Ahmed Abdalle ****************Halas Ahmed (Rer Halas) ****************Egal Ahmed (Rer Egal) ****************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia * Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot * Almis Omar Zakrie – Activist and Politiciancurrent mayor of Hargeisa city * Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader. * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Hussein Habane - is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} qbpf52fa5k4xgtuxppa8ddt6f6t494e Kaar Engineering Services 0 40994 298051 270013 2026-06-01T18:35:20Z AxmedCwahab73 45846 Hagaajinta xiriiriyeyaasha iyo wikilinkiyada 298051 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|company_name=Kaar Engineering Services|company_type=Private|industry=Construction|founded=2019|hq_location=[[Muqdisho]], [[Soomaaliya]]|website=http://kaarengineering.com|services=|image=Kaar logo.jpg|image_size=350px}} '''Kaar Engineering Services''', oo ah shirkad [[dhisme]] oo fadhigeedu yahay [[Muqdisho]], [[Soomaaliya]], ayaa bixisa adeegyo xirfadeed oo loogu talagalay naqshadeynta, hirgelinta, iyo maareynta mashaariicda kaabayaasha muhiimka ah. == Taariikhda == Kaar Engineering Services waxaa la aasaasay sanadkii 2019-kii si loo kobciyo kaabayaasha dhaqaale ee Soomaaliya iyo sidii loo heli lahaa xalal casri ah oo dhanka dhismaha ah. Shirkaddu waxay si weyn uga qeyb qaatay dib u dhiska iyo dhismaha magaalooyinka Soomaaliyeed iyadoo la adeegsanayo farsamooyin iyo qalab casri ah. == Adeegyada Shirkadda == Kaar waxay bixisaa adeegyo badan oo dhismo, kuwaas oo ay ka mid yihiin: * Naqshadeyn Dhisme * Maareynta Mashaariic * Dhismaha Kaabayaasha * Tayo Hubinta == Xarumaha Shirkada == Shirkaddu Xarunta Dhexe waa [[Muqdisho]], [[Soomaaliya]]. == Xiriirinta Dibadda == * [http://kaarengineering.com Kaar Engineering Services — Websaydka Rasmiga ah] btut1ccfflwplmp0nxmmr6jt22dhcbd Ciidagale 0 41696 298047 298015 2026-06-01T17:09:57Z Muuse8 36079 /* Saltanate */ 298047 wikitext text/x-wiki {{Farac | | group = Eidagale <br> عيدَ جلي | image= |region1={{flagcountry|Ethiopia}} |region2={{flagcountry|Somaliland}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] | related-c =Isaaq and Other,clan. }} '''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxay degaan rasimaya gobolka Maroodi jeex Ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia. ==Baahsanaanta== Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare. Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref> ==Tariikhda (History)== ===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) === Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref> <blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey . Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday: <blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote> Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka. Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada <blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq iyo Eidagaleh, waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo. Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote> Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland. [[File:Sultan Deria's Domain.jpg|thumb|An 1894 Italian map showing the domain of Sultan Deria in the Horn of Africa, illustrating the geographic extent of his influence during the colonial period.]] Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada: <blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote> Ciidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref> <blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote> [[File:HargeisaCloseup1885.png|thumb|250px|Close-up of an 1885 Royal Geographical Society map, showing Hargeisa (Harrer-es-Sagheer) as well as the Eidagale subtribe (Eed-a-galleh) residing within and around the town. The Naasa Hablood hills (Nas Hubla) can also be seen in the map.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>]] Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta. Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref> Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref> <blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote> Eidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha. Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil. An image illustrating 19th-century trade: Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah. <blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote> ==Saltanate == Saldanadda Ciidagale waxay ka mid ahayd nidaamyadii ugu faca weynaa ee dhaqanka iyo hoggaanka bulshada ee ka jiray beesha Eidagele. Ciidagale, oo ka mid ah jilibyada waaweyn ee beesha, waxay lahayd hoggaan u gaar ah oo ku dhisnaa xeer, garsoor, iyo midnimo bulsho, kuwaas oo muddo qarniyo ah hagayay bulshada.Nidaamka Saldanaddu wuxuu ku shaqayn jiray hab-dhaqan Soomaaliyeed oo salka ku haya odaynimo, garaad, iyo wada-tashi. Suldaanada iyo ugaasyadu waxay ahaayeen dad lagu yaqaan caqli, hal-adayg, iyo karti hoggaamineed, kana shaqeeya ilaalinta nabadda, xallinta khilaafaadka, iyo u doodista xuquuqda beesha. Saldanadda fawaynta ahayd ee qarniyo badan talinta soo haysay, ayaa asalkeedu dib ugu laabtaa qarnigii 17-aad, xilligii uu aasaasay ''[[Suldaan Guleed Cabdi Ciise o ah Abdirahman Muuse]]'' — ''oo ahaa suldaanka guud ee beesha Isaaq''. Muddo dheer ayay saldanaddani ahayd tiir dhexe oo hoggaan, xeer iyo xasillooni u horseeda bulshada, waxaana magaceedu ku dhex lahaa sharaf, maamuus iyo miisaan dhaqan oo aan weli libdhin. Sidoo kale, hogaanka Abokor Muuse—oo ka tirsan faracyada waaweyn ee beesha Ciidagale—waxay leeyihiin taariikh dheer oo ku ladhan hoggaamin, halgan bulsho iyo ilaalinta dhaqanka. Qarnigii 15-aad iyo 16-aad, qaybo badan oo ka mid ah geedka qabiilka ayaa loo xusaa boqorro iyo ''ugaasyo'' ka soo jeeda Reerah iyo Qabiilada beesha Abokor Muuse, ku waas oo door muuqda ku lahaa difaaca bulshada, hagidda dhaqanka iyo ilaalinta nidaamka beesha. ==Clan tree== A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref> *Daoud(Eidagalle) **[[Maxamed Daoud|Mohamed Daoud]] ***Egal Mohamed (Rer Cigal) ***Ali Mohamed (Rer Afwayne) ***Urkurag Mohamed ****Ali Urkurag *****Fiqi Sa'ad Ali *****Mahamoud Ali *****Ahmed Ali *****Ismail Ali ******Ali Ismail *******Osman Ali (Rer Osman) *******Jama Ali *******Geedi Ali (Rer Aw) *******Yonis Ali *******Ileiye Ali *******Hagga Ali *******Nuh Ali ********Ali Nuh *******Aden Ali ********Guled Aden ********Ali Aden *******Roble Ali (Rer Rooble) ********Hassan Roble *********Jibril Hassan **********Aden Jibril **********Mohamed Jibril *********Deria Hassan **********Mohamed Deria **********Hussein Deria ********Ali Roble *********Warfa Ali *********Farah Ali **********Hassan Farah *********Abdalle Ali *******Abdalle Ali ********Geedi Abdalle (Rer Geedi) ********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed) **Abokor Daoud ***Bilaal Abokor ****Mohamed Bilal *****Egal Mohamed *****Hassan Mohamed *****Farah Mohamed *****Yusuf Mohamed *****Wais Mohamed *****Roble Mohamed *****Egal Mohamed *****Abdi Mohamed ******Geedi Abdi ******Aden Abdi ******Mohamed Aden ******Hassan Abdi *****Abdalle Mohamed ******Samter Abdalle ******Hussein Abdalle ******Abane Abdalle ******Mohamed Abdalle ******Wais Abdalle ******Hasan Abdalle ***Isse Abokor ****Dualeh Isse *****Musa Dualeh *****Mohamed Dualeh *****Deria Duleh *****Egal Dualeh *****Essa Dualeh *****Roble Dualeh *****Samter Duleh *****Farah Dualeh ****Hassan Isse *****Afi Hassan *****Hujale Hassan *****Abar Hassan *****Yusuf Hassan *****Shire Hassan *****Mohamed Hassan *****Warfa Hassan *****Barre Hassan *****Egal Hassan *****Mohamed Hassan ***Abokor Muuse ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman fatah *************Gled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ***************Ali kalil ****************Said Ali ****************Koshin Ali ****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Jama Hussien *****************Nour Hussein *****************Farah Hussien *****************Wa'ays Hussein *****************Hersi Hussien ******************Muhumad Hersi ******************Abdi Hersi ******************Ali Hersi ******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Dhible Ahmed ********************Ismail Dhible ********************Egal Dhible *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Jibril Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarer) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali ***Abdirahman Muuse ****Yonis Abdiraham *****Aden Yonis *****Ismail Yonis *****Ugadh Yonis *****Mohamed Yonis ****Abdalle Abdirahman *****Mohamed Abdalle (Bah Daylo) ******Gadid Mohamed ******Abdalle Mohamed ******Loge Mohamed ****Ibrahim Abdalle *****Kulul Ibrahim (Rer Kul) *****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri) ******Burale Abdi ******Qabile Abdi ******Hildiid Abdi ******Geedi Abdi ******Aden Abdi ******Hersi Abdi *****Abokor Ibrahim ******Idileh Abokor (Rer Iidleh) *******Ismail Iidle *******Bare Iidle ******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur) *******Roble Matan *******Hamud Matan *******Aden Matan *******Damal Aden ********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon) ********Hode Dhamal (Dhamal YarYar) ********Deria Dhamal (Dhamal YarYar) ********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar) ********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar) ********Essa Dhamal *********Aden Isse *********Warfa Isse *********Guled Isse *********Liban Isse (Rer Liibaan) *********Hassan Isse (Rer Hassan Isse) *********Abdi Isse **********Mohamed Abdi **********Farah Abdi **********Eiye Abdi **********Warsame Abdi **********Sugulle Abdi **********Aninanshe Abdi **********Amare Abdi **********Ileiye Afwayne Abdi **********Dualeh (Samter) Abdi **********Wais Abdi **********Rage Abdi **********Abdalle Abdi **********Aden Abdi (Rer Aden) **********Abdi Bari (Abdi Bari) **********Guled Abdi (Rer Guleed) ==Notable figures== * Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship. * Hassan Guure Jamac * Abdikarim Mohamed Eid * Abwaan Dheeg * Idiris Haji Cisman Gurey * Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare) * Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA) * Abwan Qawdhan Dualeh * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership. * Khadra Dahir Cige – popular Somali singer * Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal) *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964 * Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq * Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007 * Hussein Ali Mahamado – Activist And Founder Ina-Guuxa Foundation * Jama Asker –Activist And Politician * Abwan Ali Mooge Geedi Egal * Abdishakur Dayib – Prominent Journalist * Sucad Ibrahim Abdi – Politician and Activist * Fadumo faysal Ali – The founder and CEO of Hoiwa Oy * Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate. * Abdi Bidhaan Dahir – Journalist * Abwan Muse Ali Farur * Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia * Mahid Guled - Former prime minister of Somalia * Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia * Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012 * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==References== npx9uaip3u51m6ljlcezh8w3731zjde Shaxda beesha 0 43416 298033 298021 2026-06-01T13:16:48Z Muuse8 36079 298033 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Ibrahim Abokor ***********Mohamed Ibrahim ************Jibril Mohamed ************Hussein Mohamed ************Abokor Hussein **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Salah Hassan ************Egal Salah *************Hassan Egal **************Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Jama Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Wais Shirdon ***************Farah Shirdon ***************Roble Shirdon ***************Samter Shirdon ***************Yusuf Shirdon ***************Guled Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wa'eys Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Benin Aden *****************Wais Benin *****************Muse Benin *****************Mohamed Benin *****************Samter Benin *****************Nour Benin *****************Ahmed Benin ****************Nour Adan *****************Barre Nour *****************Guled Nour *****************Liban Nour *****************Shirwa Nour *****************Mohamed Nour ****************Ali Aden *****************Mohamed Ali *****************Hussein Ali *****************Ibrahim Ali *****************Omar Ali *****************Osman Ali *****************Khalaf Ali ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden *****************Wais Aden *****************Issa Aden *****************Mohamed Aden *****************Abdille Aden *****************Roble Aden *****************Shire Aden *****************Hassan Aden ***************Abdi Jibril ***************Mohamed Abdi ****************Wa'eys Abdi ****************Salah Abdi ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Issa Ali *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien *******************Muhumoad Jama *******************Abdillahi Jama ******************Nour Hussein ******************Roble Hussien ******************Wa'ays Hussein ******************Samter Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *******************Egal Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Ziyad Mumin ******************Wais Mumin ******************Hassan Munin ******************Farah Mumin ******************Essa Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Ahmed Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Hersi Ismail ******************Aden Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Roble Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Abdille Benin *****************Yusuf Benin *****************Arale Benin *****************Roble Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Abdille Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie ********************Abdalle Deria *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Roble kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Arrale Sharmake *******************Mohamed Sharmaae *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Ziyad Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Farah Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Abdille Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Yusuf Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************Abdille Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed (Rer Fatah) *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muuse **Aden Muuse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi (Addeh) ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan (Rer Ladon) **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed (Rer Geedi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Ali Hildiid **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Siad Jibril **Abdalle Siad **Ahmed Said *kalil jibril **Ali kalil ***Siad Ali ***Koshin Ali ***Arale Ali ***Osman Ali ***Boqorre Ali *Saeed jibril **Abdi Said ***Abdalle Abdi ***Salah Abdi *Aden Jibril (Rer Aadan) **Benin Aden **Nour Aden **Ali Aden **Aden Aden *Abdi Jibril **Mohamed Abdi **Wa'eys Abdi **Salah Abdi **Ali Abdi (Rer Ali Abdi) ***Issa Ali ***Hussein Ali ***Mumin Ali ***Naleye Ali **Nour Abdi (Rer Nuur) ***Ismail Nour ***Gabal Nour ***Hersi Nour ***Mohamed Nour **Benin Abdi (Rer Benin) **Abdille Abdi ***Gallab Abdille (Rer Gallab) ****Ismail Gallab ****Asker Gallab ***Eiye Abdille (Rer Ciye) ****Gulled Eiye ****Sharmake Eiye ***Mohamed Abdille ****Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan 0xum0nuyrsjxjsd8spkcyju7w6i064g 298034 298033 2026-06-01T13:17:49Z Muuse8 36079 298034 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Ibrahim Abokor ***********Mohamed Ibrahim ************Jibril Mohamed ************Hussein Mohamed ************Abokor Hussein **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Salah Hassan ************Egal Salah *************Hassan Egal **************Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Jama Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Wais Shirdon ***************Farah Shirdon ***************Roble Shirdon ***************Samter Shirdon ***************Yusuf Shirdon ***************Guled Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wa'eys Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Benin Aden *****************Wais Benin *****************Muse Benin *****************Mohamed Benin *****************Samter Benin *****************Nour Benin *****************Ahmed Benin ****************Nour Adan *****************Barre Nour *****************Guled Nour *****************Liban Nour *****************Shirwa Nour *****************Mohamed Nour ****************Ali Aden *****************Mohamed Ali *****************Hussein Ali *****************Ibrahim Ali *****************Omar Ali *****************Osman Ali *****************Khalaf Ali ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden *****************Wais Aden *****************Issa Aden *****************Mohamed Aden *****************Abdille Aden *****************Roble Aden *****************Shire Aden *****************Hassan Aden ***************Abdi Jibril ****************Mohamed Abdi ****************Wa'eys Abdi ****************Salah Abdi ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Issa Ali *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien *******************Muhumoad Jama *******************Abdillahi Jama ******************Nour Hussein ******************Roble Hussien ******************Wa'ays Hussein ******************Samter Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *******************Egal Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Ziyad Mumin ******************Wais Mumin ******************Hassan Munin ******************Farah Mumin ******************Essa Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Ahmed Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Hersi Ismail ******************Aden Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Roble Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Abdille Benin *****************Yusuf Benin *****************Arale Benin *****************Roble Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Abdille Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie ********************Abdalle Deria *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Roble kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Arrale Sharmake *******************Mohamed Sharmaae *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Ziyad Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Farah Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Abdille Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Yusuf Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************Abdille Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed (Rer Fatah) *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muuse **Aden Muuse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi (Addeh) ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan (Rer Ladon) **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed (Rer Geedi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Ali Hildiid **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Siad Jibril **Abdalle Siad **Ahmed Said *kalil jibril **Ali kalil ***Siad Ali ***Koshin Ali ***Arale Ali ***Osman Ali ***Boqorre Ali *Saeed jibril **Abdi Said ***Abdalle Abdi ***Salah Abdi *Aden Jibril (Rer Aadan) **Benin Aden **Nour Aden **Ali Aden **Aden Aden *Abdi Jibril **Mohamed Abdi **Wa'eys Abdi **Salah Abdi **Ali Abdi (Rer Ali Abdi) ***Issa Ali ***Hussein Ali ***Mumin Ali ***Naleye Ali **Nour Abdi (Rer Nuur) ***Ismail Nour ***Gabal Nour ***Hersi Nour ***Mohamed Nour **Benin Abdi (Rer Benin) **Abdille Abdi ***Gallab Abdille (Rer Gallab) ****Ismail Gallab ****Asker Gallab ***Eiye Abdille (Rer Ciye) ****Gulled Eiye ****Sharmake Eiye ***Mohamed Abdille ****Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan bf6yam7gltib5zb0e54i7e63p0q6260 298039 298034 2026-06-01T13:37:22Z Muuse8 36079 298039 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Ibrahim Abokor ***********Mohamed Ibrahim ************Jibril Mohamed ************Hussein Mohamed ************Abokor Hussein **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Salah Hassan ************Egal Salah *************Hassan Egal **************Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Jama Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Wais Shirdon ***************Farah Shirdon ***************Roble Shirdon ***************Samter Shirdon ***************Yusuf Shirdon ***************Guled Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wa'eys Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Benin Aden *****************Wais Benin *****************Muse Benin *****************Mohamed Benin *****************Samter Benin *****************Nour Benin *****************Ahmed Benin ****************Nour Adan *****************Barre Nour *****************Guled Nour *****************Liban Nour *****************Shirwa Nour *****************Mohamed Nour ****************Ali Aden *****************Mohamed Ali *****************Hussein Ali *****************Ibrahim Ali *****************Omar Ali *****************Osman Ali *****************Khalaf Ali ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden *****************Wais Aden *****************Issa Aden *****************Mohamed Aden *****************Abdille Aden *****************Roble Aden *****************Shire Aden *****************Hassan Aden ***************Abdi Jibril ****************Mohamed Abdi ****************Wa'eys Abdi ****************Salah Abdi ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Issa Ali *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien *******************Muhumoad Jama *******************Abdillahi Jama ******************Nour Hussein ******************Roble Hussien ******************Wa'ays Hussein ******************Samter Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *******************Egal Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Ziyad Mumin ******************Wais Mumin ******************Hassan Munin ******************Farah Mumin ******************Essa Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Ahmed Naleye ******************Abdi Naleye ******************Jibril Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Hersi Ismail ******************Aden Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Roble Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Abdille Benin *****************Yusuf Benin *****************Arale Benin *****************Roble Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Abdille Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie ********************Abdalle Deria *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Roble kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Arrale Sharmake *******************Mohamed Sharmaae *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Ziyad Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Farah Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Abdille Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Yusuf Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************Abdille Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed (Rer Fatah) *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muuse **Aden Muuse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi (Addeh) ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan (Rer Ladon) **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed (Rer Geedi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Ali Hildiid **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Siad Jibril **Abdalle Siad **Ahmed Said *kalil jibril **Ali kalil ***Siad Ali ***Koshin Ali ***Arale Ali ***Osman Ali ***Boqorre Ali *Saeed jibril **Abdi Said ***Abdalle Abdi ***Salah Abdi *Aden Jibril (Rer Aadan) **Benin Aden **Nour Aden **Ali Aden **Aden Aden *Abdi Jibril **Mohamed Abdi **Wa'eys Abdi **Salah Abdi **Ali Abdi (Rer Ali Abdi) ***Issa Ali ***Hussein Ali ***Mumin Ali ***Naleye Ali **Nour Abdi (Rer Nuur) ***Ismail Nour ***Gabal Nour ***Hersi Nour ***Mohamed Nour **Benin Abdi (Rer Benin) **Abdille Abdi ***Gallab Abdille (Rer Gallab) ****Ismail Gallab ****Asker Gallab ***Eiye Abdille (Rer Ciye) ****Gulled Eiye ****Sharmake Eiye ***Mohamed Abdille ****Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan ep4doft4m6tfbssv6t4q3c7r1bzp2hn 298041 298039 2026-06-01T16:10:18Z Muuse8 36079 298041 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Ibrahim Abokor ***********Mohamed Ibrahim ************Jibril Mohamed ************Hussein Mohamed ************Abokor Hussein **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Salah Hassan ************Egal Salah *************Hassan Egal **************Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Jama Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Wais Shirdon ***************Farah Shirdon ***************Roble Shirdon ***************Samter Shirdon ***************Yusuf Shirdon ***************Guled Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wa'eys Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Benin Aden *****************Wais Benin *****************Muse Benin *****************Mohamed Benin *****************Samter Benin *****************Nour Benin *****************Ahmed Benin ****************Nour Adan *****************Barre Nour *****************Guled Nour *****************Liban Nour *****************Shirwa Nour *****************Mohamed Nour ****************Ali Aden *****************Mohamed Ali *****************Hussein Ali *****************Ibrahim Ali *****************Omar Ali *****************Osman Ali *****************Khalaf Ali ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden *****************Wais Aden *****************Issa Aden *****************Mohamed Aden *****************Abdille Aden *****************Roble Aden *****************Shire Aden *****************Hassan Aden ***************Abdi Jibril ****************Mohamed Abdi ****************Wa'eys Abdi ****************Salah Abdi ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Issa Ali *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien *******************Muhumoad Jama *******************Abdillahi Jama ******************Nour Hussein ******************Roble Hussien ******************Wa'ays Hussein ******************Samter Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *******************Egal Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Ziyad Mumin ******************Wais Mumin ******************Hassan Munin ******************Farah Mumin ******************Essa Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Ahmed Naleye ******************Abdi Naleye ******************Jibril Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Hersi Ismail ******************Aden Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Roble Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Abdille Benin *****************Yusuf Benin *****************Arale Benin *****************Roble Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Abdille Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie ********************Abdalle Deria *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Roble kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Arrale Sharmake *******************Mohamed Sharmaae *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Ziyad Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Yusuf Ismail *********************Farah Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Abdille Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Yusuf Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Suber Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************Abdille Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed (Rer Fatah) *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muuse **Aden Muuse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi (Addeh) ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan (Rer Ladon) **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed (Rer Geedi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Ali Hildiid **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Siad Jibril **Abdalle Siad **Ahmed Said *kalil jibril **Ali kalil ***Siad Ali ***Koshin Ali ***Arale Ali ***Osman Ali ***Boqorre Ali *Saeed jibril **Abdi Said ***Abdalle Abdi ***Salah Abdi *Aden Jibril (Rer Aadan) **Benin Aden **Nour Aden **Ali Aden **Aden Aden *Abdi Jibril **Mohamed Abdi **Wa'eys Abdi **Salah Abdi **Ali Abdi (Rer Ali Abdi) ***Issa Ali ***Hussein Ali ***Mumin Ali ***Naleye Ali **Nour Abdi (Rer Nuur) ***Ismail Nour ***Gabal Nour ***Hersi Nour ***Mohamed Nour **Benin Abdi (Rer Benin) **Abdille Abdi ***Gallab Abdille (Rer Gallab) ****Ismail Gallab ****Asker Gallab ***Eiye Abdille (Rer Ciye) ****Gulled Eiye ****Sharmake Eiye ***Mohamed Abdille ****Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan ppopori7xdaf5ypwq31y205qxq9z6t9 Beesha Mohamed Dhimbil 0 44477 298037 297919 2026-06-01T13:31:56Z Muuse8 36079 /* Abtirsiin */ 298037 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qabiilka Soomaalida}} {{Infobox ethnic group | group = Maxamed Dhimbil | native_name = | flag = |60px]] | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwa kale }} Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Mohamed Dhimbil **Muawiye Mohamed ***Samter Muawiye ***Ali Muawiye ***Essa Muawiye ***Osman Muawiye ***Hussein Mawiye ***Roble Muawiye ***Mohamoud Muawiye **Fatah Mohamed ***Aware Fatah ***Mohamed Fatah ***Said Fatah ***Hassan Fatah ***Cisman Fatah ***Nour Fatah ***Essa Fatah **Gulled Mohamed ***Hussein Guled ***Egal Guled ***Yusuf Guled ***Roble Guled ***Ziyad Guled ***Ali Guled ***Abdi Guled ***Elmi Guled ***Wais Guled ***Samater Guled **Muse Mohamed ***Adawe Muuse ****Absiye Adawe ****Allamagn Adawe ****Yusuf Adawe ****Liban Adawe ****Roble Adawe ****Ziyad Adawe ****Osman Adawe ****Egal Adawe ****Farah Adawe ****Ali Adawe ****Wais Adawe ***Aden Muuse ****Had Adan ****Yusuf Adan ****Roble Aden ****Abane Aden ****Ali Aden ****Wais Aden ****Geedi Aden ****Mohamed Aden ****Boqorre Aden *****Sugulle Boqore *****Liban Boqorre *****Warfa Boqorre *****Ainanshe Boqorre *****Koshin Boqorre {{tree list/end}} ==Notable figures == *Suldan Aden Farax Omar *Mohamed Mooge Liibaan *Axmed Mooge Liban *Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri) *Abdikarim Ahmed Mooge *Omar Aidid *Abdikarim Hikmawi *Prof Mohamed Bedel *Rashiid Khadar Jama *Abwan Harir Osman Guray *Cabdi Hashi Guled ==References=== 1uch3gaorv8mxywz4wufhqng219owas 298038 298037 2026-06-01T13:32:47Z Muuse8 36079 /* Abtirsiin */ 298038 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qabiilka Soomaalida}} {{Infobox ethnic group | group = Maxamed Dhimbil | native_name = | flag = |60px]] | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwa kale }} Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Mohamed Dhimbil **Muawiye Mohamed ***Samter Muawiye ***Ali Muawiye ***Essa Muawiye ***Osman Muawiye ***Hussein Mawiye ***Roble Muawiye ***Mohamoud Muawiye **Fatah Mohamed ***Aware Fatah ***Mohamed Fatah ***Said Fatah ***Hassan Fatah ***Cisman Fatah ***Nour Fatah ***Essa Fatah **Gulled Mohamed ***Egal Guled ***Yusuf Guled ***Roble Guled ***Ziyad Guled ***Ali Guled ***Abdi Guled ***Elmi Guled ***Wais Guled ***Samater Guled **Muse Mohamed ***Adawe Muuse ****Absiye Adawe ****Allamagn Adawe ****Yusuf Adawe ****Liban Adawe ****Roble Adawe ****Ziyad Adawe ****Osman Adawe ****Egal Adawe ****Farah Adawe ****Ali Adawe ****Wais Adawe ***Aden Muuse ****Had Adan ****Yusuf Adan ****Roble Aden ****Abane Aden ****Ali Aden ****Wais Aden ****Geedi Aden ****Mohamed Aden ****Boqorre Aden *****Sugulle Boqore *****Liban Boqorre *****Warfa Boqorre *****Ainanshe Boqorre *****Koshin Boqorre {{tree list/end}} ==Notable figures == *Suldan Aden Farax Omar *Mohamed Mooge Liibaan *Axmed Mooge Liban *Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri) *Abdikarim Ahmed Mooge *Omar Aidid *Abdikarim Hikmawi *Prof Mohamed Bedel *Rashiid Khadar Jama *Abwan Harir Osman Guray *Cabdi Hashi Guled ==References=== s2ndxgj9hde1uvyq09mahgucr35ch5m 298048 298038 2026-06-01T17:21:11Z Muuse8 36079 298048 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qabiilka Soomaalida}} {{Infobox ethnic group | group = Maxamed Dhimbil | native_name = | flag = |image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry |Djibouti}}|region5={{flagcountry| Ethiopia}} | regions = | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwa kale }} Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Mohamed Dhimbil **Muawiye Mohamed ***Samter Muawiye ***Ali Muawiye ***Essa Muawiye ***Osman Muawiye ***Hussein Mawiye ***Roble Muawiye ***Mohamoud Muawiye **Fatah Mohamed ***Aware Fatah ***Mohamed Fatah ***Said Fatah ***Hassan Fatah ***Cisman Fatah ***Nour Fatah ***Essa Fatah **Gulled Mohamed ***Egal Guled ***Yusuf Guled ***Roble Guled ***Ziyad Guled ***Ali Guled ***Abdi Guled ***Elmi Guled ***Wais Guled ***Samater Guled **Muse Mohamed ***Adawe Muuse ****Absiye Adawe ****Allamagn Adawe ****Yusuf Adawe ****Liban Adawe ****Roble Adawe ****Ziyad Adawe ****Osman Adawe ****Egal Adawe ****Farah Adawe ****Ali Adawe ****Wais Adawe ***Aden Muuse ****Had Adan ****Yusuf Adan ****Roble Aden ****Abane Aden ****Ali Aden ****Wais Aden ****Geedi Aden ****Mohamed Aden ****Boqorre Aden *****Sugulle Boqore *****Liban Boqorre *****Warfa Boqorre *****Ainanshe Boqorre *****Koshin Boqorre {{tree list/end}} ==Notable figures == *Suldan Aden Farax Omar *Mohamed Mooge Liibaan *Axmed Mooge Liban *Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri) *Abdikarim Ahmed Mooge *Omar Aidid *Abdikarim Hikmawi *Prof Mohamed Bedel *Rashiid Khadar Jama *Abwan Harir Osman Guray *Cabdi Hashi Guled ==References=== gicb8men7xwq7aczxynl5pv88kjo66r Aden Abokor 0 44514 298042 297918 2026-06-01T16:41:27Z Muuse8 36079 /* Abtirsiin */ 298042 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qabiilka Soomaalida}} {{Infobox ethnic group | group = Aden Abokor | native_name = | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwa kaleh }} Beesha '''Aden Abokor''' ({{lang-so|Aden Abokor}}, {{lang-en|Aden Abokor}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Aden Abokor Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Aden Abokor waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Aden Abokor ***Awal Aden (Rer Cawl or ) ****Mahamoud Awal ****Hussien Awal *****Roble Hussein *****Ibrahim Hussien *****Liban Hussein *****Yusuf Hussein *****Farah Hussien *****Osman Hussien ****Abdi Awal *****Had Abdi *****Musa Abdi *****Nour Abdi *****Ahmed Abdi *****Liban Abdi *****Wa'eys Abdi *****Mohamoud Abdi ****Ziyad Hassan ****Odawa Hasaan ****Ladon Hassan (Rer Ladon) ******Aden Ladon ******Harun Ladon ******Ali Ladon ******Hussein Ladon ******Aden Ladon ****Abdalle Hassan *****Ali Abdalle *****Abdi Abdalle *****Ahmed Abdalle ******Halas Ahmed (Rer Halas) *******Osman Halas *******Roble Halas *******Suber Halas *******Ahmed Halas *******Yusuf Halas ******Egal Ahmed (Rer Egal) *******Wais Egal *******Farah Egal *******Roble Egal *******Yusuf Egal *******Wais Egal *******Roble Egal *******Mohamed Egal *******Said Egal ******Geedi Ahmed (Rer Geedi) *******Samter Geedi *******Mohamed Geedi *******Dalal Geedi *******Fatah Geedi *******Makhil Geedi *******Waisleh Geedi *******Allamagan Geedi ********Guled Allamagan ********Egal Allamagan *******Hode Geedi ********Farah Hode ********Yusuf Hode ********Shire Hode *******Geele Geedi ********Ahmed Geele ********Dahir Geele ********Nour Geele *******Ali Geedi ********Osman Ali ********Hassan Ali ********Abdalle Ali {{tree list/end}} ==References=== hoejo1h9mt6xx55ehubact2i2090uzz 298043 298042 2026-06-01T16:42:25Z Muuse8 36079 /* Abtirsiin */ 298043 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qabiilka Soomaalida}} {{Infobox ethnic group | group = Aden Abokor | native_name = | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwa kaleh }} Beesha '''Aden Abokor''' ({{lang-so|Aden Abokor}}, {{lang-en|Aden Abokor}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Aden Abokor Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Aden Abokor waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Aden Abokor ***Awal Aden (Rer Cawl or ) ****Mahamoud Awal ****Hussien Awal *****Roble Hussein *****Ibrahim Hussien *****Liban Hussein *****Yusuf Hussein *****Farah Hussien *****Osman Hussien ****Abdi Awal *****Had Abdi *****Musa Abdi *****Nour Abdi *****Ahmed Abdi *****Liban Abdi *****Wa'eys Abdi *****Mohamoud Abdi ***Hassan Aden ****Ziyad Hassan ****Odawa Hasaan ****Ladon Hassan (Rer Ladon) ******Aden Ladon ******Harun Ladon ******Ali Ladon ******Hussein Ladon ******Aden Ladon ****Abdalle Hassan *****Ali Abdalle *****Abdi Abdalle *****Ahmed Abdalle ******Halas Ahmed (Rer Halas) *******Osman Halas *******Roble Halas *******Suber Halas *******Ahmed Halas *******Yusuf Halas ******Egal Ahmed (Rer Egal) *******Wais Egal *******Farah Egal *******Roble Egal *******Yusuf Egal *******Wais Egal *******Roble Egal *******Mohamed Egal *******Said Egal ******Geedi Ahmed (Rer Geedi) *******Samter Geedi *******Mohamed Geedi *******Dalal Geedi *******Fatah Geedi *******Makhil Geedi *******Waisleh Geedi *******Allamagan Geedi ********Guled Allamagan ********Egal Allamagan *******Hode Geedi ********Farah Hode ********Yusuf Hode ********Shire Hode *******Geele Geedi ********Ahmed Geele ********Dahir Geele ********Nour Geele *******Ali Geedi ********Osman Ali ********Hassan Ali ********Abdalle Ali {{tree list/end}} ==References=== 5sk6hn7cgef9eqokfdr4gysubfgbgzr 298044 298043 2026-06-01T16:43:20Z Muuse8 36079 /* Abtirsiin */ 298044 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qabiilka Soomaalida}} {{Infobox ethnic group | group = Aden Abokor | native_name = | regions = [[Hargeysa]] | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwa kaleh }} Beesha '''Aden Abokor''' ({{lang-so|Aden Abokor}}, {{lang-en|Aden Abokor}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Aden Abokor Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Aden Abokor waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Aden Abokor ***Awal Aden (Rer Cawl ) ****Mahamoud Awal ****Hussien Awal *****Roble Hussein *****Ibrahim Hussien *****Liban Hussein *****Yusuf Hussein *****Farah Hussien *****Osman Hussien ****Abdi Awal *****Had Abdi *****Musa Abdi *****Nour Abdi *****Ahmed Abdi *****Liban Abdi *****Wa'eys Abdi *****Mohamoud Abdi ***Hassan Aden ****Ziyad Hassan ****Odawa Hasaan ****Ladon Hassan (Rer Ladon) ******Aden Ladon ******Harun Ladon ******Ali Ladon ******Hussein Ladon ******Aden Ladon ****Abdalle Hassan *****Ali Abdalle *****Abdi Abdalle *****Ahmed Abdalle ******Halas Ahmed (Rer Halas) *******Osman Halas *******Roble Halas *******Suber Halas *******Ahmed Halas *******Yusuf Halas ******Egal Ahmed (Rer Egal) *******Wais Egal *******Farah Egal *******Roble Egal *******Yusuf Egal *******Wais Egal *******Roble Egal *******Mohamed Egal *******Said Egal ******Geedi Ahmed (Rer Geedi) *******Samter Geedi *******Mohamed Geedi *******Dalal Geedi *******Fatah Geedi *******Makhil Geedi *******Waisleh Geedi *******Allamagan Geedi ********Guled Allamagan ********Egal Allamagan *******Hode Geedi ********Farah Hode ********Yusuf Hode ********Shire Hode *******Geele Geedi ********Ahmed Geele ********Dahir Geele ********Nour Geele *******Ali Geedi ********Osman Ali ********Hassan Ali ********Abdalle Ali {{tree list/end}} ==References=== 4suf04l56m25c3p7zsj6ibd5uw897xt Toluwani Obayan 0 45206 298045 290887 2026-06-01T16:58:17Z ~2026-32743-85 45912 updates on spouse information as no more mention of spouse on personal/social media pages 298045 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = Toluwani Obayan | image = Toluwani Obayan.jpg | alt = | caption = Obayan sanadkii 2020 | birth_date = {{birth date and age|1990|8|13|df=y}} | occupation = {{hlist|Qoraa | qoraa shaashad | agaasime}} | language = Ingiriis | education = | alma_mater = {{ubl|[[Jaamacadda Covenant ]] (Bsc)|[[Jaamacadda Portsmouth]] (MA)}} | genre = | notableworks = {{ubl|''[[Ponzi (film)|Ponzi]]''|''[[This Lady Called Life]]''}} | spouse = | awards = | birth_name = Toluwani Obayan Osibe | birth_place = [[Ilorin]], [[Nigeria]] }} '''Toluwani Obayan''' (wuxuu dhashay 13 Agoosto 1990) waa qoraa reer Nigeria ah , sawir-qaade , iyo agaasime caan ku ah wax ku biirinteeda warshadaha filimada Nigeria , Nollywood. ==Nolosha hore iyo waxbarashada== Toluwani Obayan waxa uu ku dhashay Ilorin , Nigeria Iyadu waxay ka mid tahay hiddaha Nigeria oo isku dhafan. Aabaheed waxa uu ka soo jeedaa Gobolka Kogi , hooyadeedna waxa ay ka soo jeedaa Gobolka Edo , Ayaydeedna waxa ay ka soo jeedaa Gobolka Abia . Laga soo bilaabo 1996 ilaa 1999, qoyskeedu waxay ku noolaayeen Ingiriiska. ==Tixraac== [https://whatkeptmeup.com/nollywood-movies/shewrites-30-a-celebration-of-30-outstanding-female-screenwriters-in-nollywood/ "SheWrites 30: Dabaaldegga 30-ka qoraa ee dumar ah ee aadka u wanaagsan ee Nollywood"] [https://www.premiumtimesng.com/entertainment/nollywood/518383-amvca-8-organisers-announce-nominees-in-33-categories.html "AMVCA 8: Qabanqaabiyayaasha ayaa ku dhawaaqay magacaabista 33 qaybood"] [https://www.vanguardngr.com/2020/12/bon-awards-living-in-bondage-this-lady-called-life-win-big/ "Abaalmarinta BON: 'Ku noolaanshaha addoonnimada', 'Marwadan loogu yeero Nolosha' ayaa ku guuleysatey mid weyn"] nhg7wikzxboqi8tvhcjamu8nw4f3abt 298046 298045 2026-06-01T17:04:56Z ~2026-32743-85 45912 birth name updated correctly 298046 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = Toluwani Obayan | image = Toluwani Obayan.jpg | alt = | caption = Obayan sanadkii 2020 | birth_date = {{birth date and age|1990|8|13|df=y}} | occupation = {{hlist|Qoraa | qoraa shaashad | agaasime}} | language = Ingiriis | education = | alma_mater = {{ubl|[[Jaamacadda Covenant ]] (Bsc)|[[Jaamacadda Portsmouth]] (MA)}} | genre = | notableworks = {{ubl|''[[Ponzi (film)|Ponzi]]''|''[[This Lady Called Life]]''}} | spouse = | awards = | birth_name = Toluwani Obayan | birth_place = [[Ilorin]], [[Nigeria]] }} '''Toluwani Obayan''' (wuxuu dhashay 13 Agoosto 1990) waa qoraa reer Nigeria ah , sawir-qaade , iyo agaasime caan ku ah wax ku biirinteeda warshadaha filimada Nigeria , Nollywood. ==Nolosha hore iyo waxbarashada== Toluwani Obayan waxa uu ku dhashay Ilorin , Nigeria Iyadu waxay ka mid tahay hiddaha Nigeria oo isku dhafan. Aabaheed waxa uu ka soo jeedaa Gobolka Kogi , hooyadeedna waxa ay ka soo jeedaa Gobolka Edo , Ayaydeedna waxa ay ka soo jeedaa Gobolka Abia . Laga soo bilaabo 1996 ilaa 1999, qoyskeedu waxay ku noolaayeen Ingiriiska. ==Tixraac== [https://whatkeptmeup.com/nollywood-movies/shewrites-30-a-celebration-of-30-outstanding-female-screenwriters-in-nollywood/ "SheWrites 30: Dabaaldegga 30-ka qoraa ee dumar ah ee aadka u wanaagsan ee Nollywood"] [https://www.premiumtimesng.com/entertainment/nollywood/518383-amvca-8-organisers-announce-nominees-in-33-categories.html "AMVCA 8: Qabanqaabiyayaasha ayaa ku dhawaaqay magacaabista 33 qaybood"] [https://www.vanguardngr.com/2020/12/bon-awards-living-in-bondage-this-lady-called-life-win-big/ "Abaalmarinta BON: 'Ku noolaanshaha addoonnimada', 'Marwadan loogu yeero Nolosha' ayaa ku guuleysatey mid weyn"] ddatj4plbu6mu9j9fz4pu4gnvbbtqd1 Muuse Dhimbil 0 47547 298049 298024 2026-06-01T18:21:18Z Muuse8 36079 /* Abtirsiin */ 298049 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Muuse Dhimbil | native_name = |image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry|United Arab Emirates}}|region4={{flagcountry |Djibouti}}|region5={{flagcountry| Ethiopia}} | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwo kale }} Beesha '''Muuse Dhimbil'''({{lang-so|Muuse Dhimbil}}, {{lang-en|Muuse Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Muuse Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley ilaa Aware.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Muuse Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Beesha Muuse Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Muuse Dhimbil **Abdalleh Muuse ***Jibril Abdalle ****Said Jibril *****Abdalle Said *****Ahmed Said ****Kalil Jibirl *****Ali kalil ******Said Ali ******Koshin Ali ******Arale Ali ******Osman Ali ******Boqorreh Ali ****Saeed Jibril *****Abdi Said ******Salah Abdi ******Roble Abdi ****Aden Jibril (Rer Adan) *****Aden Mohamed ******Benin Aden ******Nour Aden ******Ali Aden ******Adan Aden ****Abdi Jibril *****Mohamed Abdi *****Wa'eys Abdi *****Salah Abdi *****Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *******Issa Ali *******Hussein Ali *******Mumin Ali *******Naleye Ali ******Nour Abdi (Rer Nuur) *******Ismail Nour *******Hersi Nour *******Gabal Nour *******Mohamed Nour ******Benin Abdi (Rer Benin) ******Abdille Abdi *******Gallab Abdi (Rer Gallab) ********Ismail Gallab ********Asker Gallab *******Eiae Abdille (Rer Eiye) ********Guled Eiae ********Sharmake Eiae *******Mohamed Abdille ********Ahmed Mohamed *********Samter Ahmed *********Ziyad Ahmed *********Mayle Ahmed *********Elmi Ahmed *********Warfa Ahmed *********Geedi Ahmed *********Amanle Ahmed *********Food Ahmed *********Roble Ahmed *********Ainanshe Ahmed *********Wais Ahmed *********Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) **********Ismail Dhible **********Barre Dhible *********Ali Ahmed (Rer Ali) *********Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) **********Derie Gubadleh (Rer Dirie) **********Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh ** Mohamoud Muuse ***Shirdon Mohamoud ***Hildiid Mohamoud ****Ali Hildiid ****Geedi Hildiid ****Hersi Hildiid {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Sh. Abdiraham Aden Eigeh *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician. * Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader. * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Hussein Habane – is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== gn1cpoeaza33tu0f9mfzucqwr3ky27u 298067 298049 2026-06-01T19:48:49Z Muuse8 36079 298067 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Muuse Dhimbil | native_name = |image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry|United Arab Emirates}}|region4={{flagcountry |Djibouti}}|region5={{flagcountry| Somalia}} | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwo kale |region6={{flagcountry| Ethiopia}}}} Beesha '''Muuse Dhimbil'''({{lang-so|Muuse Dhimbil}}, {{lang-en|Muuse Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Muuse Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley ilaa Aware.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Muuse Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Beesha Muuse Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Muuse Dhimbil **Abdalleh Muuse ***Jibril Abdalle ****Said Jibril *****Abdalle Said *****Ahmed Said ****Kalil Jibirl *****Ali kalil ******Said Ali ******Koshin Ali ******Arale Ali ******Osman Ali ******Boqorreh Ali ****Saeed Jibril *****Abdi Said ******Salah Abdi ******Roble Abdi ****Aden Jibril (Rer Adan) *****Aden Mohamed ******Benin Aden ******Nour Aden ******Ali Aden ******Adan Aden ****Abdi Jibril *****Mohamed Abdi *****Wa'eys Abdi *****Salah Abdi *****Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *******Issa Ali *******Hussein Ali *******Mumin Ali *******Naleye Ali ******Nour Abdi (Rer Nuur) *******Ismail Nour *******Hersi Nour *******Gabal Nour *******Mohamed Nour ******Benin Abdi (Rer Benin) ******Abdille Abdi *******Gallab Abdi (Rer Gallab) ********Ismail Gallab ********Asker Gallab *******Eiae Abdille (Rer Eiye) ********Guled Eiae ********Sharmake Eiae *******Mohamed Abdille ********Ahmed Mohamed *********Samter Ahmed *********Ziyad Ahmed *********Mayle Ahmed *********Elmi Ahmed *********Warfa Ahmed *********Geedi Ahmed *********Amanle Ahmed *********Food Ahmed *********Roble Ahmed *********Ainanshe Ahmed *********Wais Ahmed *********Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) **********Ismail Dhible **********Barre Dhible *********Ali Ahmed (Rer Ali) *********Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) **********Derie Gubadleh (Rer Dirie) **********Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh ** Mohamoud Muuse ***Shirdon Mohamoud ***Hildiid Mohamoud ****Ali Hildiid ****Geedi Hildiid ****Hersi Hildiid {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Sh. Abdiraham Aden Eigeh *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician. * Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader. * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Hussein Habane – is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== j9rz1znjxka899emc86n3rophasmbqq 298069 298067 2026-06-01T20:25:08Z Muuse8 36079 /* Notable figures */ 298069 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Muuse Dhimbil | native_name = |image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry|United Arab Emirates}}|region4={{flagcountry |Djibouti}}|region5={{flagcountry| Somalia}} | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwo kale |region6={{flagcountry| Ethiopia}}}} Beesha '''Muuse Dhimbil'''({{lang-so|Muuse Dhimbil}}, {{lang-en|Muuse Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Muuse Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley ilaa Aware.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Muuse Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Beesha Muuse Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Muuse Dhimbil **Abdalleh Muuse ***Jibril Abdalle ****Said Jibril *****Abdalle Said *****Ahmed Said ****Kalil Jibirl *****Ali kalil ******Said Ali ******Koshin Ali ******Arale Ali ******Osman Ali ******Boqorreh Ali ****Saeed Jibril *****Abdi Said ******Salah Abdi ******Roble Abdi ****Aden Jibril (Rer Adan) *****Aden Mohamed ******Benin Aden ******Nour Aden ******Ali Aden ******Adan Aden ****Abdi Jibril *****Mohamed Abdi *****Wa'eys Abdi *****Salah Abdi *****Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *******Issa Ali *******Hussein Ali *******Mumin Ali *******Naleye Ali ******Nour Abdi (Rer Nuur) *******Ismail Nour *******Hersi Nour *******Gabal Nour *******Mohamed Nour ******Benin Abdi (Rer Benin) ******Abdille Abdi *******Gallab Abdi (Rer Gallab) ********Ismail Gallab ********Asker Gallab *******Eiae Abdille (Rer Eiye) ********Guled Eiae ********Sharmake Eiae *******Mohamed Abdille ********Ahmed Mohamed *********Samter Ahmed *********Ziyad Ahmed *********Mayle Ahmed *********Elmi Ahmed *********Warfa Ahmed *********Geedi Ahmed *********Amanle Ahmed *********Food Ahmed *********Roble Ahmed *********Ainanshe Ahmed *********Wais Ahmed *********Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) **********Ismail Dhible **********Barre Dhible *********Ali Ahmed (Rer Ali) *********Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) **********Derie Gubadleh (Rer Dirie) **********Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh ** Mohamoud Muuse ***Shirdon Mohamoud ***Hildiid Mohamoud ****Ali Hildiid ****Geedi Hildiid ****Hersi Hildiid {{tree list/end}} ==Notable figures== ===Royalty=== *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader. === Political === * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician. * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia ===Military=== * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader. * Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Hussein Habane – is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered SomalIi SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship ===Intellectuals=== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Sh. Abdiraham Aden Eigeh === Journalists=== * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== spl15naacpj2nvktgenaiq1qn85y0n8 298072 298069 2026-06-02T04:15:44Z ~2026-32736-41 45926 /* Political */ 298072 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Muuse Dhimbil | native_name = |image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry|United Arab Emirates}}|region4={{flagcountry |Djibouti}}|region5={{flagcountry| Somalia}} | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwo kale |region6={{flagcountry| Ethiopia}}}} Beesha '''Muuse Dhimbil'''({{lang-so|Muuse Dhimbil}}, {{lang-en|Muuse Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Muuse Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley ilaa Aware.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Muuse Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Beesha Muuse Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Muuse Dhimbil **Abdalleh Muuse ***Jibril Abdalle ****Said Jibril *****Abdalle Said *****Ahmed Said ****Kalil Jibirl *****Ali kalil ******Said Ali ******Koshin Ali ******Arale Ali ******Osman Ali ******Boqorreh Ali ****Saeed Jibril *****Abdi Said ******Salah Abdi ******Roble Abdi ****Aden Jibril (Rer Adan) *****Aden Mohamed ******Benin Aden ******Nour Aden ******Ali Aden ******Adan Aden ****Abdi Jibril *****Mohamed Abdi *****Wa'eys Abdi *****Salah Abdi *****Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *******Issa Ali *******Hussein Ali *******Mumin Ali *******Naleye Ali ******Nour Abdi (Rer Nuur) *******Ismail Nour *******Hersi Nour *******Gabal Nour *******Mohamed Nour ******Benin Abdi (Rer Benin) ******Abdille Abdi *******Gallab Abdi (Rer Gallab) ********Ismail Gallab ********Asker Gallab *******Eiae Abdille (Rer Eiye) ********Guled Eiae ********Sharmake Eiae *******Mohamed Abdille ********Ahmed Mohamed *********Samter Ahmed *********Ziyad Ahmed *********Mayle Ahmed *********Elmi Ahmed *********Warfa Ahmed *********Geedi Ahmed *********Amanle Ahmed *********Food Ahmed *********Roble Ahmed *********Ainanshe Ahmed *********Wais Ahmed *********Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) **********Ismail Dhible **********Barre Dhible *********Ali Ahmed (Rer Ali) *********Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) **********Derie Gubadleh (Rer Dirie) **********Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh ** Mohamoud Muuse ***Shirdon Mohamoud ***Hildiid Mohamoud ****Ali Hildiid ****Geedi Hildiid ****Hersi Hildiid {{tree list/end}} ==Notable figures== ===Royalty=== *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader. === politicians === * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician. * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia ===Military=== * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader. * Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Hussein Habane – is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered SomalIi SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship ===Intellectuals=== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Sh. Abdiraham Aden Eigeh === Journalists=== * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== 6fsk5xdwy3gcxg8evbwr65tzjnxr7bn 298073 298072 2026-06-02T04:16:15Z ~2026-32736-41 45926 /* politicians */ 298073 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Muuse Dhimbil | native_name = |image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry|United Arab Emirates}}|region4={{flagcountry |Djibouti}}|region5={{flagcountry| Somalia}} | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwo kale |region6={{flagcountry| Ethiopia}}}} Beesha '''Muuse Dhimbil'''({{lang-so|Muuse Dhimbil}}, {{lang-en|Muuse Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Muuse Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley ilaa Aware.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Muuse Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Beesha Muuse Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Muuse Dhimbil **Abdalleh Muuse ***Jibril Abdalle ****Said Jibril *****Abdalle Said *****Ahmed Said ****Kalil Jibirl *****Ali kalil ******Said Ali ******Koshin Ali ******Arale Ali ******Osman Ali ******Boqorreh Ali ****Saeed Jibril *****Abdi Said ******Salah Abdi ******Roble Abdi ****Aden Jibril (Rer Adan) *****Aden Mohamed ******Benin Aden ******Nour Aden ******Ali Aden ******Adan Aden ****Abdi Jibril *****Mohamed Abdi *****Wa'eys Abdi *****Salah Abdi *****Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *******Issa Ali *******Hussein Ali *******Mumin Ali *******Naleye Ali ******Nour Abdi (Rer Nuur) *******Ismail Nour *******Hersi Nour *******Gabal Nour *******Mohamed Nour ******Benin Abdi (Rer Benin) ******Abdille Abdi *******Gallab Abdi (Rer Gallab) ********Ismail Gallab ********Asker Gallab *******Eiae Abdille (Rer Eiye) ********Guled Eiae ********Sharmake Eiae *******Mohamed Abdille ********Ahmed Mohamed *********Samter Ahmed *********Ziyad Ahmed *********Mayle Ahmed *********Elmi Ahmed *********Warfa Ahmed *********Geedi Ahmed *********Amanle Ahmed *********Food Ahmed *********Roble Ahmed *********Ainanshe Ahmed *********Wais Ahmed *********Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) **********Ismail Dhible **********Barre Dhible *********Ali Ahmed (Rer Ali) *********Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) **********Derie Gubadleh (Rer Dirie) **********Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh ** Mohamoud Muuse ***Shirdon Mohamoud ***Hildiid Mohamoud ****Ali Hildiid ****Geedi Hildiid ****Hersi Hildiid {{tree list/end}} ==Notable figures== ===Royalty=== *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader. === Politicians === * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician. * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia ===Military=== * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader. * Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Hussein Habane – is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered SomalIi SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship ===Intellectuals=== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Sh. Abdiraham Aden Eigeh === Journalists=== * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== rp70sw3mjc2x87ed7o12n3iq4qftzzb Urweyne 0 47553 298026 2026-06-01T11:59:34Z Uguul 45906 tixraac 298026 wikitext text/x-wiki '''Urweyne''' ama '''Maagtire Geele''' ama '''Wakhroon Sama Arag'''<ref name=":0">{{Ouvrage|langue=Soomali|auteur1=Ibraahim Axmad Cali|titre=Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise|lieu=Jabuuti|éditeur=Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed|année=2016.|pages totales=536|isbn=9791092933048|consulté le=31/05/2026}}</ref> wuxu ka mid yahay lixda wiil ee Cisse Madobe Dir uu dhalay. Hooyadi waxay ka dhalatay qabilka '''Sharifaan''' ee Wakhroon sidaas bay ugu bixisay magaca qabilkeeda. Lakin magicisa dhalasho wa '''Maagtire Geele'''. Waxa u la dhashay '''Ceeleeye Cisse''', '''Waladoon Cisse''', '''Holleh Cisse'''; Wardiiq Cisse iyo Horoneh Cisse. Lakiin sadexda hore oo la yaqan '''bah Madigan''' ama dhashi '''Xawa Aw Muuse''' umba isku hooya ah, intaa hooya gare ah bay leeyihin oo wa wada walal abbo<ref name=":0" />. Waxa ku dhasay meel hada lagu tilmami karo gobolka Sanaag ee Somaliland. Waxay u badan tahay in u qabrigisu yahay degaanka '''Ceel Afweyn''' waliba dixooyinka la dhaho '''Urweyn''', ama '''Ceel-Urweyne''' , '''Laas-Urweyne''' . Degaankaas oo aan ka fogayn degmada Lasqoray ama tuulada '''Ceelayo''' oo la malaynayoo inuu ku dhintay ama qabrigisu yahay walaalkisi curadka ee '''Ceeleeye Cisse Madoobe Dir'''.<ref name=":1">Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref> Urweyne waxa uu gursaday isago lixdan jir ka weyn gabadh uu awoow ugu toosan yahay oo la odhan jiray '''Fadumo Ibraahim(Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Cisse''' waxayna u dhashay labo wiil oo kala ah '''Cabdalla''' oo curadki ah iyo '''Fiqi'''.<ref name=":1" /> Tafiirti Urweyne ama Maagtire Geel waxay maanta ku nool yihiin Jabuuti (casimadda dalka), gobolka Carta, Gobolka Cali-sabix, gobolka Dikhil, gobolka Sitti ee DDS ee Etiopia iyo Gobolka Awdal ee Waqooyiga Soomaliya.<ref name=":1" /> 87s9ezbx24opvylumkujpa5cnzmk59k 298027 298026 2026-06-01T12:00:43Z Uguul 45906 298027 wikitext text/x-wiki '''Urweyne''' ama '''Maagtire Geele''' ama '''Wakhroon Sama Arag'''<ref name=":0">Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise</ref> wuxu ka mid yahay lixda wiil ee Cisse Madobe Dir uu dhalay. Hooyadi waxay ka dhalatay qabilka '''Sharifaan''' ee Wakhroon sidaas bay ugu bixisay magaca qabilkeeda. Lakin magicisa dhalasho wa '''Maagtire Geele'''. Waxa u la dhashay '''Ceeleeye Cisse''', '''Waladoon Cisse''', '''Holleh Cisse'''; Wardiiq Cisse iyo Horoneh Cisse. Lakiin sadexda hore oo la yaqan '''bah Madigan''' ama dhashi '''Xawa Aw Muuse''' umba isku hooya ah, intaa hooya gare ah bay leeyihin oo wa wada walal abbo<ref name=":0" />. Waxa ku dhasay meel hada lagu tilmami karo gobolka Sanaag ee Somaliland. Waxay u badan tahay in u qabrigisu yahay degaanka '''Ceel Afweyn''' waliba dixooyinka la dhaho '''Urweyn''', ama '''Ceel-Urweyne''' , '''Laas-Urweyne''' . Degaankaas oo aan ka fogayn degmada Lasqoray ama tuulada '''Ceelayo''' oo la malaynayoo inuu ku dhintay ama qabrigisu yahay walaalkisi curadka ee '''Ceeleeye Cisse Madoobe Dir'''.<ref name=":1">Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref> Urweyne waxa uu gursaday isago lixdan jir ka weyn gabadh uu awoow ugu toosan yahay oo la odhan jiray '''Fadumo Ibraahim(Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Cisse''' waxayna u dhashay labo wiil oo kala ah '''Cabdalla''' oo curadki ah iyo '''Fiqi'''.<ref name=":1" /> Tafiirti Urweyne ama Maagtire Geel waxay maanta ku nool yihiin Jabuuti (casimadda dalka), gobolka Carta, Gobolka Cali-sabix, gobolka Dikhil, gobolka Sitti ee DDS ee Etiopia iyo Gobolka Awdal ee Waqooyiga Soomaliya.<ref name=":1" /> cu6ohmw4s04fgoh3m1cqmynzqj0spgk 298028 298027 2026-06-01T12:03:23Z Uguul 45906 298028 wikitext text/x-wiki '''Urweyne''' ama '''Maagtire Geele''' ama '''Wakhroon Sama Arag'''<ref name=":0">Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise</ref> wuxu ka mid yahay lixda wiil ee Cisse Madobe Dir uu dhalay. Hooyadi waxay ka dhalatay qabilka '''Sharifaan''' ee Wakhroon sidaas bay ugu bixisay magaca qabilkeeda. Lakin magicisa dhalasho wa '''Maagtire Geele'''. Waxa u la dhashay '''Ceeleeye Cisse''', '''Waladoon Cisse''', '''Holleh Cisse'''; '''Wardiiq Cisse''' iyo '''Horoneh Cisse'''. Lakiin sadexda hore oo la yaqan '''bah Madigan''' ama dhashi '''Xawa Aw Muuse''' umba isku hooya ah, intaa kale hooya gare ah bay leeyihin oo wa wada walal abbo<ref name=":0" />. Waxa u ku dhasay meel hada lagu tilmami karo gobolka Sanaag ee Somaliland. Waxay u badan tahay in u qabrigisu yahay degaanka '''Ceel Afweyn''' waliba dixooyinka la dhaho '''Urweyn''', ama '''Ceel-Urweyne''' , '''Laas-Urweyne''' . Degaankaas oo aan ka fogayn degmada Lasqoray ama tuulada '''Ceelayo''' oo la malaynayoo inuu ku dhintay ama qabrigisu yahay walaalkisi curadka ee '''Ceeleeye Cisse Madoobe Dir'''.<ref name=":1">Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref> Urweyne waxa uu gursaday isago lixdan jir ka weyn gabadh uu awoow ugu toosan yahay oo la odhan jiray '''Fadumo Ibraahim(Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Cisse''' waxayna u dhashay labo wiil oo kala ah '''Cabdalla''' oo curadki ah iyo '''Fiqi'''.<ref name=":1" /> Tafiirti '''Urweyne''' ama '''Maagtire Geele''' waxay maanta ku nool yihiin '''Jabuuti''' (casimadda dalka), gobolka '''Carta''', Gobolka '''Cali-sabix''', gobolka '''Dikhil''', gobolka '''Sitti''' ee DDS ee '''Etiopia''' iyo Gobolka '''Awdal''' ee Waqooyiga '''Soomaliya'''.<ref name=":1" /> m4matau70053gwt4mpnl55wny3dqafn 298029 298028 2026-06-01T12:18:04Z Uguul 45906 298029 wikitext text/x-wiki '''Urweyne''' ama '''Maagtire Geele''' ama '''Wakhroon Sama Arag'''<ref name=":0">Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise</ref> wuxu ka mid yahay lixda wiil ee Cisse Madobe Dir uu dhalay. Hooyadi waxay ka dhalatay qabilka '''Sharifaan''' ee Wakhroon sidaas bay ugu bixisay magaca qabilkeeda. Lakin magicisa dhalasho wa '''Maagtire Geele'''. Waxa u la dhashay '''Ceeleeye Cisse''', '''Waladoon Cisse''', '''Holleh Cisse'''; '''Wardiiq Cisse''' iyo '''Horoneh Cisse'''. Lakiin sadexda hore oo la yaqan '''bah Madigan''' ama dhashi '''Xawa Aw Muuse''' umba isku hooya ah, intaa kale hooya gare ah bay leeyihin oo wa wada walal abbo<ref name=":0" />. Waxa u ku dhasay meel hada lagu tilmami karo gobolka Sanaag ee Somaliland. Waxay u badan tahay in u qabrigisu yahay degaanka '''Ceel Afweyn''' waliba dixooyinka la dhaho '''Urweyn''', ama '''Ceel-Urweyne''' , '''Laas-Urweyne''' . Degaankaas oo aan ka fogayn degmada Lasqoray ama tuulada '''Ceelayo''' oo la malaynayoo inuu ku dhintay ama qabrigisu yahay walaalkisi curadka ee '''Ceeleeye Cisse Madoobe Dir'''.<ref name=":1">Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref> Urweyne waxa uu gursaday isago lixdan jir ka weyn gabadh uu awoow ugu toosan yahay oo la odhan jiray '''Fadumo Ibraahim(Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Cisse''' waxayna u dhashay labo wiil oo kala ah '''Cabdalla''' oo curadki ah iyo '''Fiqi'''.<ref name=":1" /> Tafiirti '''Urweyne''' ama '''Maagtire Geele''' waxay maanta ku nool yihiin '''Jabuuti''' (casimadda dalka), gobolka '''Carta''', Gobolka '''Cali-sabix''', gobolka '''Dikhil''', gobolka '''Sitti''' ee DDS ee '''Etiopia''' iyo Gobolka '''Awdal''' ee Waqooyiga '''Soomaliya'''.<ref name=":1" /> Labada jufo ee '''Cabdalla i'''yo '''Fiqi''' oo ah faracyada ugu waaweyn ee beesha '''Urweyne (Ciise/Abgaal)''', waxay si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo iyo degmooyin ku kala yaal saddexda waddan ee beesha '''Ciise''' ku fidsan tahay: '''Jabuuti''', '''Itoobiya''', iyo '''Somaliland'''. [1] Maadaama ay yihiin dad xoolo-dhaqato iyo reer magaal isugu jira, deegaannadooda rasmiga ah waxaa ka mid ah: '''1. Jamhuuriyadda Jabuuti''' Jabuuti waa xarunta rasmiga ah ee maamulka iyo siyaasadda ee beelahan, waxayna si gaar ah u degaan: * '''Gobolka Cali Sabiix''': Qaybo ka mid ah miyiga iyo magaalooyinka hoos yimaada gobolkan, gaar ahaan dhulka xadka xiga ee dhanka xoolo-daaqsinka. * Gobolka Carta: Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee '''Carta''' , '''weeca''', '''cumar jagaac''', '''duuda''', '''dameerjog''', '''PK20''', '''Kurtimaley''', '''Gabla Qalane''', '''Badha yar''' , '''Geed Qarweyne''', '''PK 51''', '''Nagaadh''', '''Cali Cunay''', '''Cantar''', '''Shabeeley''' iyo deegaannada u dhowdhow. * '''Caasimadda Jabuuti''': Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo. '''2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Sitti)''' Gobolka Sitti ee dalka Itoobiya waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada reer Urweyne (Cabdalla iyo Fiqi) ay ku fidsan yihiin, gaar ahaan: * Degmada '''Cafdem''', '''Casbuli''', '''Lafo Cisse''', '''Garba Cisse''', '''Cundhufo''', '''Cadayti''','''Gaadh madow''': Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka. * Degmada '''Erer''' iyo nawaaxiga '''Shiniile''': Deegaannada u dhow xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo Diridhaba. * '''Aysha’a''' iyo '''Coble''': Sidoo kale xubno ka tirsan Cabdalla iyo Fiqi waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. * '''Diridhaba''' '''3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland)''' Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * Degmada '''Saylac''' iyo nawaaxigeeda: Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan). 6zmiy7u3h6re0jmc9qxywon9e7ordwi 298030 298029 2026-06-01T12:25:19Z Uguul 45906 298030 wikitext text/x-wiki '''Urweyne''' ama '''Maagtire Geele''' ama '''Wakhroon Sama Arag'''<ref name=":0">Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise</ref> wuxu ka mid yahay lixda wiil ee Cisse Madobe Dir uu dhalay. '''Urweyne''' hooyadi waxay ka dhalatay qabilka '''Sharifaan''' ee Wakhroon sidaas bay ugu bixisay magaca qabilkeeda. Lakin magicisa dhalasho wa '''Maagtire Geele'''. Waxa u la dhashay '''Ceeleeye Cisse''', '''Waladoon Cisse''', '''Holleh Cisse'''; '''Wardiiq Cisse''' iyo '''Horoneh Cisse'''. Lakiin sadexda hore oo la yaqan '''bah Madigan''' ama dhashi '''Xawa Aw Muuse''' umba isku hooya ah, intaa kale midba hooyo gare ah bu leeyahay oo lixdu wa wada walal abbo<ref name=":0" />. Waxa u ku dhasay meel hada lagu tilmami karo gobolka Sanaag ee Somaliland. Waxay u badan tahay in u qabrigisu yahay degaanka '''Ceel Afweyn''' waliba dixooyinka la dhaho '''Urweyn''', ama '''Ceel-Urweyne''' , '''Laas-Urweyne''' . Degaankaas oo aan ka fogayn degmada Lasqoray ama tuulada '''Ceelayo''' oo la malaynayoo inuu ku dhintay ama qabrigisu yahay walaalkisi curadka ee '''Ceeleeye Cisse Madoobe Dir'''.<ref name=":1">Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref> Urweyne waxa uu gursaday isago lixdan jir ka weyn gabadh uu awoow ugu toosan yahay oo la odhan jiray '''Fadumo Ibraahim(Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Cisse''' waxayna u dhashay labo wiil oo kala ah '''Cabdalla''' oo curadki ah iyo '''Fiqi'''.<ref name=":1" /> Tafiirti '''Urweyne''' ama '''Maagtire Geele''' waxay maanta ku nool yihiin '''Jabuuti''' (casimadda dalka), gobolka '''Carta''', Gobolka '''Cali-sabix''', gobolka '''Dikhil''', gobolka '''Sitti''' ee DDS ee '''Etiopia''' iyo Gobolka '''Awdal''' ee Waqooyiga '''Soomaliya'''.<ref name=":1" /> Labada jufo ee '''Cabdalla i'''yo '''Fiqi''' oo ah faracyada ugu waaweyn ee beesha '''Urweyne (Ciise/Abgaal)''', waxay si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo iyo degmooyin ku kala yaal saddexda waddan ee beesha '''Ciise''' ku fidsan tahay: '''Jabuuti''', '''Itoobiya''', iyo '''Somaliland'''. [1] Maadaama ay yihiin dad xoolo-dhaqato iyo reer magaal isugu jira, deegaannadooda rasmiga ah waxaa ka mid ah: '''1. Jamhuuriyadda Jabuuti''' Jabuuti waa xarunta rasmiga ah ee maamulka iyo siyaasadda ee beelahan, waxayna si gaar ah u degaan: * '''Gobolka Cali Sabiix''': Qaybo ka mid ah miyiga iyo magaalooyinka hoos yimaada gobolkan, gaar ahaan dhulka xadka xiga ee dhanka xoolo-daaqsinka. * Gobolka Carta: Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee '''Carta''' , '''weeca''', '''cumar jagaac''', '''duuda''', '''dameerjog''', '''PK20''', '''Kurtimaley''', '''Gabla Qalane''', '''Badha yar''' , '''Geed Qarweyne''', '''PK 51''', '''Nagaadh''', '''Cali Cunay''', '''Cantar''', '''Shabeeley''' iyo deegaannada u dhowdhow. * '''Caasimadda Jabuuti''': Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo. '''2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Sitti)''' Gobolka Sitti ee dalka Itoobiya waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada reer Urweyne (Cabdalla iyo Fiqi) ay ku fidsan yihiin, gaar ahaan: * Degmada '''Cafdem''', '''Casbuli''', '''Lafo Cisse''', '''Garba Cisse''', '''Cundhufo''', '''Cadayti''','''Gaadh madow''': Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka. * Degmada '''Erer''' iyo nawaaxiga '''Shiniile''': Deegaannada u dhow xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo Diridhaba. * '''Aysha’a''' iyo '''Coble''': Sidoo kale xubno ka tirsan Cabdalla iyo Fiqi waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. * '''Diridhaba''' '''3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland)''' Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * Degmada '''Saylac''' iyo nawaaxigeeda: Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan). t58etmi25fxfmybzefyvu5lgf4bc2zy 298031 298030 2026-06-01T12:25:43Z Uguul 45906 298031 wikitext text/x-wiki '''Urweyne''' ama '''Maagtire Geele''' ama '''Wakhroon Sama Arag'''<ref name=":0">Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise</ref> wuxu ka mid yahay lixda wiil ee '''Cisse Madobe Dir''' uu dhalay. '''Urweyne''' hooyadi waxay ka dhalatay qabilka '''Sharifaan''' ee Wakhroon sidaas bay ugu bixisay magaca qabilkeeda. Lakin magicisa dhalasho wa '''Maagtire Geele'''. Waxa u la dhashay '''Ceeleeye Cisse''', '''Waladoon Cisse''', '''Holleh Cisse'''; '''Wardiiq Cisse''' iyo '''Horoneh Cisse'''. Lakiin sadexda hore oo la yaqan '''bah Madigan''' ama dhashi '''Xawa Aw Muuse''' umba isku hooya ah, intaa kale midba hooyo gare ah bu leeyahay oo lixdu wa wada walal abbo<ref name=":0" />. Waxa u ku dhasay meel hada lagu tilmami karo gobolka Sanaag ee Somaliland. Waxay u badan tahay in u qabrigisu yahay degaanka '''Ceel Afweyn''' waliba dixooyinka la dhaho '''Urweyn''', ama '''Ceel-Urweyne''' , '''Laas-Urweyne''' . Degaankaas oo aan ka fogayn degmada Lasqoray ama tuulada '''Ceelayo''' oo la malaynayoo inuu ku dhintay ama qabrigisu yahay walaalkisi curadka ee '''Ceeleeye Cisse Madoobe Dir'''.<ref name=":1">Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref> Urweyne waxa uu gursaday isago lixdan jir ka weyn gabadh uu awoow ugu toosan yahay oo la odhan jiray '''Fadumo Ibraahim(Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Cisse''' waxayna u dhashay labo wiil oo kala ah '''Cabdalla''' oo curadki ah iyo '''Fiqi'''.<ref name=":1" /> Tafiirti '''Urweyne''' ama '''Maagtire Geele''' waxay maanta ku nool yihiin '''Jabuuti''' (casimadda dalka), gobolka '''Carta''', Gobolka '''Cali-sabix''', gobolka '''Dikhil''', gobolka '''Sitti''' ee DDS ee '''Etiopia''' iyo Gobolka '''Awdal''' ee Waqooyiga '''Soomaliya'''.<ref name=":1" /> Labada jufo ee '''Cabdalla i'''yo '''Fiqi''' oo ah faracyada ugu waaweyn ee beesha '''Urweyne (Ciise/Abgaal)''', waxay si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo iyo degmooyin ku kala yaal saddexda waddan ee beesha '''Ciise''' ku fidsan tahay: '''Jabuuti''', '''Itoobiya''', iyo '''Somaliland'''. [1] Maadaama ay yihiin dad xoolo-dhaqato iyo reer magaal isugu jira, deegaannadooda rasmiga ah waxaa ka mid ah: '''1. Jamhuuriyadda Jabuuti''' Jabuuti waa xarunta rasmiga ah ee maamulka iyo siyaasadda ee beelahan, waxayna si gaar ah u degaan: * '''Gobolka Cali Sabiix''': Qaybo ka mid ah miyiga iyo magaalooyinka hoos yimaada gobolkan, gaar ahaan dhulka xadka xiga ee dhanka xoolo-daaqsinka. * Gobolka Carta: Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee '''Carta''' , '''weeca''', '''cumar jagaac''', '''duuda''', '''dameerjog''', '''PK20''', '''Kurtimaley''', '''Gabla Qalane''', '''Badha yar''' , '''Geed Qarweyne''', '''PK 51''', '''Nagaadh''', '''Cali Cunay''', '''Cantar''', '''Shabeeley''' iyo deegaannada u dhowdhow. * '''Caasimadda Jabuuti''': Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo. '''2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Sitti)''' Gobolka Sitti ee dalka Itoobiya waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada reer Urweyne (Cabdalla iyo Fiqi) ay ku fidsan yihiin, gaar ahaan: * Degmada '''Cafdem''', '''Casbuli''', '''Lafo Cisse''', '''Garba Cisse''', '''Cundhufo''', '''Cadayti''','''Gaadh madow''': Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka. * Degmada '''Erer''' iyo nawaaxiga '''Shiniile''': Deegaannada u dhow xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo Diridhaba. * '''Aysha’a''' iyo '''Coble''': Sidoo kale xubno ka tirsan Cabdalla iyo Fiqi waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. * '''Diridhaba''' '''3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland)''' Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * Degmada '''Saylac''' iyo nawaaxigeeda: Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan). sibctoz5jgmsyytorzcc7nzgso0gnxo 298032 298031 2026-06-01T12:27:15Z Uguul 45906 298032 wikitext text/x-wiki '''Urweyne''' ama '''Maagtire Geele''' ama '''Wakhroon Sama Arag'''<ref name=":0">Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise</ref> wuxu ka mid yahay lixda wiil ee '''Cisse Madobe Dir''' uu dhalay. '''Urweyne''' hooyadi waxay ka dhalatay qabilka '''Sharifaan''' ee Wakhroon sidaas bay ugu bixisay magaca qabilkeeda. Lakin magicisa dhalasho wa '''Maagtire Geele'''. Waxa u la dhashay '''Ceeleeye Cisse''', '''Waladoon Cisse''', '''Holleh Cisse'''; '''Wardiiq Cisse''' iyo '''Horoneh Cisse'''. Lakiin sadexda hore oo la yaqan '''bah Madigan''' ama dhashi '''Xawa Aw Muuse''' umba isku hooya ah, intaa kale midba hooyo gare ah bu leeyahay oo lixdu wa wada walal abbo<ref name=":0" />. Waxa u ku dhasay meel hada lagu tilmami karo gobolka Sanaag ee Somaliland. Waxay u badan tahay in u qabrigisu yahay '''Aw Urweyne''' ee degaanka '''Ceel Afweyn''' waliba dixooyinka la dhaho '''Urweyn''', ama '''Ceel-Urweyne''' , '''Laas-Urweyne''' . Degaankaas oo aan ka fogayn degmada Lasqoray ama tuulada '''Ceelayo''' oo la malaynayoo inuu ku dhintay ama qabrigisu yahay walaalkisi curadka ee '''Ceeleeye Cisse Madoobe Dir'''.<ref name=":1">Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref> Urweyne waxa uu gursaday isago lixdan jir ka weyn gabadh uu awoow ugu toosan yahay oo la odhan jiray '''Fadumo Ibraahim(Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Cisse''' waxayna u dhashay labo wiil oo kala ah '''Cabdalla''' oo curadki ah iyo '''Fiqi'''.<ref name=":1" /> Tafiirti '''Urweyne''' ama '''Maagtire Geele''' waxay maanta ku nool yihiin '''Jabuuti''' (casimadda dalka), gobolka '''Carta''', Gobolka '''Cali-sabix''', gobolka '''Dikhil''', gobolka '''Sitti''' ee DDS ee '''Etiopia''' iyo Gobolka '''Awdal''' ee Waqooyiga '''Soomaliya'''.<ref name=":1" /> Labada jufo ee '''Cabdalla i'''yo '''Fiqi''' oo ah faracyada ugu waaweyn ee beesha '''Urweyne (Ciise/Abgaal)''', waxay si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo iyo degmooyin ku kala yaal saddexda waddan ee beesha '''Ciise''' ku fidsan tahay: '''Jabuuti''', '''Itoobiya''', iyo '''Somaliland'''. [1] Maadaama ay yihiin dad xoolo-dhaqato iyo reer magaal isugu jira, deegaannadooda rasmiga ah waxaa ka mid ah: '''1. Jamhuuriyadda Jabuuti''' Jabuuti waa xarunta rasmiga ah ee maamulka iyo siyaasadda ee beelahan, waxayna si gaar ah u degaan: * '''Gobolka Cali Sabiix''': Qaybo ka mid ah miyiga iyo magaalooyinka hoos yimaada gobolkan, gaar ahaan dhulka xadka xiga ee dhanka xoolo-daaqsinka. * Gobolka Carta: Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee '''Carta''' , '''weeca''', '''cumar jagaac''', '''duuda''', '''dameerjog''', '''PK20''', '''Kurtimaley''', '''Gabla Qalane''', '''Badha yar''' , '''Geed Qarweyne''', '''PK 51''', '''Nagaadh''', '''Cali Cunay''', '''Cantar''', '''Shabeeley''' iyo deegaannada u dhowdhow. * '''Caasimadda Jabuuti''': Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo. '''2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Sitti)''' Gobolka Sitti ee dalka Itoobiya waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada reer Urweyne (Cabdalla iyo Fiqi) ay ku fidsan yihiin, gaar ahaan: * Degmada '''Cafdem''', '''Casbuli''', '''Lafo Cisse''', '''Garba Cisse''', '''Cundhufo''', '''Cadayti''','''Gaadh madow''': Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka. * Degmada '''Erer''' iyo nawaaxiga '''Shiniile''': Deegaannada u dhow xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo Diridhaba. * '''Aysha’a''' iyo '''Coble''': Sidoo kale xubno ka tirsan Cabdalla iyo Fiqi waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. * '''Diridhaba''' '''3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland)''' Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * Degmada '''Saylac''' iyo nawaaxigeeda: Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan). quxpnilfuuh1gp66ueo5i2mv2steq16 298040 298032 2026-06-01T13:45:25Z Uguul 45906 298040 wikitext text/x-wiki '''Urweyne''' ama '''Maagtire Geele''' ama '''Wakhroon Sama Arag'''<ref name=":0">Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise</ref> wuxu ka mid yahay lixda wiil ee '''Cisse Madobe Dir''' uu dhalay. '''Urweyne''' hooyadi waxay ka dhalatay qabilka '''Sharifaan''' ee Wakhroon sidaas bay ugu bixisay magaca qabilkeeda. Lakin magicisa dhalasho wa '''Maagtire Geele'''. Waxa u la dhashay '''Ceeleeye Cisse''', '''Waladoon Cisse''', '''Holleh Cisse'''; '''Wardiiq Cisse''' iyo '''Horoneh Cisse'''. Lakiin sadexda hore oo la yaqan '''bah Madigan''' ama dhashi '''Xawa Aw Muuse''' umba isku hooya ah, intaa kale midba hooyo gare ah bu leeyahay oo lixdu wa wada walal abbo<ref name=":0" />. Waxa u ku dhasay meel hada lagu tilmami karo gobolka Sanaag ee Somaliland. Waxay u badan tahay in u qabrigisu yahay '''Aw Urweyne''' ee degaanka '''Ceel Afweyn''' waliba dixooyinka la dhaho '''Urweyn''', ama '''Ceel-Urweyne''' , '''Laas-Urweyne''' . Degaankaas oo aan ka fogayn degmada Lasqoray ama tuulada '''Ceelayo''' oo la malaynayoo inuu ku dhintay ama qabrigisu yahay walaalkisi curadka ee '''Ceeleeye Cisse Madoobe Dir'''.<ref name=":1">Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref> Urweyne waxa uu gursaday isago lixdan jir ka weyn gabadh uu awoow ugu toosan yahay oo la odhan jiray '''Fadumo Ibraahim(Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Cisse''' waxayna u dhashay labo wiil oo kala ah '''Cabdalla''' oo curadki ah iyo '''Fiqi'''.<ref name=":1" /> Tafiirti '''Urweyne''' ama '''Maagtire Geele''' waxay maanta ku nool yihiin '''Jabuuti''' (casimadda dalka), gobolka '''Carta''', Gobolka '''Cali-sabix''', gobolka '''Dikhil''', gobolka '''Sitti''' ee DDS ee '''Etiopia''' iyo Gobolka '''Awdal''' ee Waqooyiga '''Soomaliya'''.<ref name=":1" /> Labada jufo ee '''Cabdalla i'''yo '''Fiqi''' oo ah faracyada ugu waaweyn ee beesha '''Urweyne (Ciise/Abgaal)''', waxay si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo iyo degmooyin ku kala yaal saddexda waddan ee beesha '''Ciise''' ku fidsan tahay: '''Jabuuti''', '''Itoobiya''', iyo '''Somaliland'''. [1] Maadaama ay yihiin dad xoolo-dhaqato iyo reer magaal isugu jira, deegaannadooda rasmiga ah waxaa ka mid ah: '''1. Jamhuuriyadda Jabuuti''' Jabuuti waa xarunta rasmiga ah ee maamulka iyo siyaasadda ee beelahan, waxayna si gaar ah u degaan: * '''Gobolka Cali Sabiix''': Qaybo ka mid ah miyiga iyo magaalooyinka hoos yimaada gobolkan, gaar ahaan dhulka xadka xiga ee dhanka xoolo-daaqsinka. * '''Gobolka Carta:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee '''Carta''' , '''weeca''', '''cumar jagaac''', '''duuda''', '''dameerjog''', '''PK20''', '''Kurtimaley''', '''Gabla Qalane''', '''Badha yar''' , '''Geed Qarweyne''', '''PK 51''', '''Nagaadh''', '''Cali Cunay''', '''Cantar''', '''Shabeeley''' iyo deegaannada u dhowdhow. * '''Caasimadda Jabuuti''': Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo. '''2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Sitti)''' Gobolka Sitti ee dalka Itoobiya waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada reer '''Urweyne''' ('''Cabdalla''' iyo '''Fiqi''') ay ku fidsan yihiin, gaar ahaan: * Degmada '''Cafdem''', '''Casbuli''', '''Lafo Cisse''', '''Garba Cisse''', '''Cundhufo''', '''Cadayti''','''Gaadh madow''': Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka. * Degmada '''Erer''' iyo nawaaxiga '''Shiniile''': Deegaannada u dhow xariiqda tareenka ee isku xira '''Jabuuti''' iyo '''Diridhaba'''. * '''Aysha’a''' iyo '''Coble''': Sidoo kale xubno ka tirsan Cabdalla iyo Fiqi waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. * '''Diridhaba''' '''3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland)''' Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * Degmada '''Saylac''' iyo nawaaxigeeda: Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan). binhwngu2iw08njlt61u1tgq8waq0vn 298074 298040 2026-06-02T07:02:02Z Uguul 45906 298074 wikitext text/x-wiki {{Arbushaad}} {{Infobox Qof Taariikhi ah|magaca=Urweyne|sawir=|qoraal_sawir=|magaca_dhalashada=Maagtire Geele|magacyo_kale=Wakhroon Sama Arag|taariikhda_dhalashada=Qarnigii 14aad ilaa 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhalashada=Gobolka Sanaag, Somaliland|taariikhda_dhimashada=Qarnigii 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhimashada=Ceel Afweyn, Gobolka Sanaag|qabri=Aw Urweyne, Ceel Afweyn|diinta=[[Islaam]] (Ahlus Sunnah)|afka_hooyo=[[Af-Soomaali]]|tafiirta=Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne)|deegaanka={{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}}<br>{{Flag|Somaliland}}|waalidka=[[Ciise Madoobe Dir]] (Aabbe)}} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo Magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno ''Wakhroon Sama Arag''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo ay wada dhasheen odaygii Ciise Madoobe, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo Dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan [[Gobolka Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Shakhsiyaadka Canka Ah ee Taariikhda Reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar:''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo Fiditaanka Maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix]]:''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo Kale Eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016 <references /> <references /> kcuv8z16ais2cw7d92axc9ykivvtdz1 298075 298074 2026-06-02T07:04:55Z Uguul 45906 /* Taariikhda iyo Dhalashada */ 298075 wikitext text/x-wiki {{Arbushaad}} {{Infobox Qof Taariikhi ah|magaca=Urweyne|sawir=|qoraal_sawir=|magaca_dhalashada=Maagtire Geele|magacyo_kale=Wakhroon Sama Arag|taariikhda_dhalashada=Qarnigii 14aad ilaa 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhalashada=Gobolka Sanaag, Somaliland|taariikhda_dhimashada=Qarnigii 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhimashada=Ceel Afweyn, Gobolka Sanaag|qabri=Aw Urweyne, Ceel Afweyn|diinta=[[Islaam]] (Ahlus Sunnah)|afka_hooyo=[[Af-Soomaali]]|tafiirta=Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne)|deegaanka={{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}}<br>{{Flag|Somaliland}}|waalidka=[[Ciise Madoobe Dir]] (Aabbe)}} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo Magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno ''Wakhroon Sama Arag''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo ay wada dhasheen odaygii Ciise Madoobe, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo Dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan gobolka [[Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Shakhsiyaadka Canka Ah ee Taariikhda Reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar:''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo Fiditaanka Maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix]]:''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo Kale Eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016 <references /> <references /> c3e00vp62iz2d1i31pluuopmc2r8f7u 298076 298075 2026-06-02T07:06:00Z Uguul 45906 /* Shakhsiyaadka Canka Ah ee Taariikhda Reer Urweyne */ 298076 wikitext text/x-wiki {{Arbushaad}} {{Infobox Qof Taariikhi ah|magaca=Urweyne|sawir=|qoraal_sawir=|magaca_dhalashada=Maagtire Geele|magacyo_kale=Wakhroon Sama Arag|taariikhda_dhalashada=Qarnigii 14aad ilaa 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhalashada=Gobolka Sanaag, Somaliland|taariikhda_dhimashada=Qarnigii 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhimashada=Ceel Afweyn, Gobolka Sanaag|qabri=Aw Urweyne, Ceel Afweyn|diinta=[[Islaam]] (Ahlus Sunnah)|afka_hooyo=[[Af-Soomaali]]|tafiirta=Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne)|deegaanka={{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}}<br>{{Flag|Somaliland}}|waalidka=[[Ciise Madoobe Dir]] (Aabbe)}} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo Magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno ''Wakhroon Sama Arag''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo ay wada dhasheen odaygii Ciise Madoobe, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo Dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan gobolka [[Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Shakhsiyaadka Canka Ah ee Taariikhda Reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Odaxgob Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar:''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo Fiditaanka Maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix]]:''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo Kale Eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016 <references /> <references /> dx9x1s8l6vrem2u2i77as75b70h415a 298077 298076 2026-06-02T07:07:38Z Uguul 45906 /* Deegaanka iyo Fiditaanka Maanta */ 298077 wikitext text/x-wiki {{Arbushaad}} {{Infobox Qof Taariikhi ah|magaca=Urweyne|sawir=|qoraal_sawir=|magaca_dhalashada=Maagtire Geele|magacyo_kale=Wakhroon Sama Arag|taariikhda_dhalashada=Qarnigii 14aad ilaa 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhalashada=Gobolka Sanaag, Somaliland|taariikhda_dhimashada=Qarnigii 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhimashada=Ceel Afweyn, Gobolka Sanaag|qabri=Aw Urweyne, Ceel Afweyn|diinta=[[Islaam]] (Ahlus Sunnah)|afka_hooyo=[[Af-Soomaali]]|tafiirta=Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne)|deegaanka={{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}}<br>{{Flag|Somaliland}}|waalidka=[[Ciise Madoobe Dir]] (Aabbe)}} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo Magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno ''Wakhroon Sama Arag''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo ay wada dhasheen odaygii Ciise Madoobe, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo Dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan gobolka [[Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Shakhsiyaadka Canka Ah ee Taariikhda Reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Odaxgob Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar:''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo Fiditaanka Maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix|Gobolka]]''' [[Cali Sabiix]] ''':''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo Kale Eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016 <references /> <references /> qvdz0x88k9nocfie7tj07m9bn0opv72 298078 298077 2026-06-02T07:09:13Z Uguul 45906 298078 wikitext text/x-wiki {{Arbushaad}} {{Infobox Qof Taariikhi ah|magaca=Urweyne|sawir=|qoraal_sawir=|magaca_dhalashada=Maagtire Geele|magacyo_kale=Wakhroon Sama Arag|taariikhda_dhalashada=Qarnigii 14aad ilaa 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhalashada=Gobolka Sanaag, Somaliland|taariikhda_dhimashada=Qarnigii 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhimashada=Ceel Afweyn, Gobolka Sanaag|qabri=Aw Urweyne, Ceel Afweyn|diinta=[[Islaam]] (Ahlus Sunnah)|afka_hooyo=[[Af-Soomaali]]|tafiirta=Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne)|deegaanka={{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}}<br>{{Flag|Somaliland}}|waalidka=[[Ciise Madoobe Dir]] (Aabbe)}} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo Magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno ''Wakhroon Sama Arag''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo ay wada dhasheen odaygii Ciise Madoobe, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo Dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan gobolka [[Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Shakhsiyaadka Canka Ah ee Taariikhda Reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Odaxgob Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar:''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo Fiditaanka Maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix|Gobolka]]''' [[Cali Sabiix]] ''':''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo Kale Eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}[[Qaybta:Beelaha Soomaalida]] [[Qaybta:Taariikhda Soomaalida]] Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016 <references /> <references /> cv8d5wdhknbei6h8ydpvf1sc8bjol0n 298080 298078 2026-06-02T08:43:35Z Uguul 45906 298080 wikitext text/x-wiki {{Infobox Qof Taariikhi ah|magaca=Urweyne|sawir=|qoraal_sawir=|magaca_dhalashada=Maagtire Geele|magacyo_kale=Wakhroon Sama Arag|taariikhda_dhalashada=Qarnigii 14aad ilaa 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhalashada=Gobolka Sanaag, Somaliland|taariikhda_dhimashada=Qarnigii 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhimashada=Ceel Afweyn, Gobolka Sanaag|qabri=Aw Urweyne, Ceel Afweyn|diinta=[[Islaam]] (Ahlu Sunnah)|afka_hooyo=[[Af-Soomaali]]|tafiirta=Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne)|deegaanka={{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}}<br>{{Flag|Somaliland}}|waalidka=[[Ciise Madoobe Dir]] (Aabbe)}} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo Magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno ''Wakhroon Sama Arag''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo ay wada dhasheen odaygii Ciise Madoobe, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo Dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan gobolka [[Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Shakhsiyaadka Canka Ah ee Taariikhda Reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Odaxgob Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar:''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo Fiditaanka Maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix|Gobolka]]''' [[Cali Sabiix]] ''':''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo Kale Eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}[[Qaybta:Beelaha Soomaalida]] [[Qaybta:Taariikhda Soomaalida]] Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016 <references /> <references /> fm4n72ggszpg0jy8ydlblcihzgj1vot 298082 298080 2026-06-02T08:47:54Z Uguul 45906 298082 wikitext text/x-wiki {{Infobox Qof Taariikhi ah|magaca=Urweyne|sawir=|qoraal_sawir=|magaca_dhalashada=Maagtire Geele|magacyo_kale=Wakhroon Sama Arag|taariikhda_dhalashada=Qarnigii 14aad ilaa 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhalashada=Gobolka Sanaag, Somaliland|taariikhda_dhimashada=Qarnigii 14aad (La qiyaasay)|goobta_dhimashada=Ceel Afweyn, Gobolka Sanaag|qabri=Aw Urweyne, Ceel Afweyn, Laas Urweyne, Urweyne|diinta=[[Islaam]] (Ahlu Sunnah)|afka_hooyo=[[Af-Soomaali]]|tafiirta=Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne)|deegaanka={{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}}<br>{{Flag|Somaliland}}|waalidka=[[Ciise Madoobe Dir]] (Aabbe)}} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo Magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno ''Wakhroon Sama Arag''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo ay wada dhasheen odaygii Ciise Madoobe, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo Dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan gobolka [[Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Shakhsiyaadka Canka Ah ee Taariikhda Reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Odaxgob Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar:''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo Fiditaanka Maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix|Gobolka]]''' [[Cali Sabiix]] ''':''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo Kale Eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}[[Qaybta:Beelaha Soomaalida]] [[Qaybta:Taariikhda Soomaalida]] Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016 <references /> <references /> okc77jq5qfax2at1z4eimgfn94hlwg4 298083 298082 2026-06-02T08:52:26Z Uguul 45906 298083 wikitext text/x-wiki {{Arbushaad}} {{Infobox Qof Taariikhi ah|magaca=Urweyne|sawir=|qoraal_sawir=|magaca_dhalashada=Maagtire Geele|magacyo_kale=Wakhroon Sama Arag|taariikhda_dhalashada=Qarnigii 14aad ilaa 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhalashada=Gobolka Sanaag, Somaliland|taariikhda_dhimashada=Qarnigii 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhimashada=Ceel Afweyn, Gobolka Sanaag|qabri=Aw Urweyne, Ceel Afweyn|diinta=[[Islaam]] (Ahlus Sunnah)|afka_hooyo=[[Af-Soomaali]]|tafiirta=Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne)|deegaanka={{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}}<br>{{Flag|Somaliland}}|waalidka=[[Ciise Madoobe Dir]] (Aabbe)}} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo Magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno ''Wakhroon Sama Arag''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo ay wada dhasheen odaygii Ciise Madoobe, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo Dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan [[Gobolka Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Shakhsiyaadka Canka Ah ee Taariikhda Reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar:''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo Fiditaanka Maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix]]:''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo Kale Eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}[[Qaybta:Beelaha Soomaalida]] [[Qaybta:Taariikhda Soomaalida]] pggigngen9pp1hi0eu0sgaoebxxui73 298085 298083 2026-06-02T10:57:17Z Uguul 45906 /* Taariikhda iyo Dhalashada */ 298085 wikitext text/x-wiki {{Arbushaad}} {{Infobox Qof Taariikhi ah|magaca=Urweyne|sawir=|qoraal_sawir=|magaca_dhalashada=Maagtire Geele|magacyo_kale=Wakhroon Sama Arag|taariikhda_dhalashada=Qarnigii 14aad ilaa 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhalashada=Gobolka Sanaag, Somaliland|taariikhda_dhimashada=Qarnigii 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhimashada=Ceel Afweyn, Gobolka Sanaag|qabri=Aw Urweyne, Ceel Afweyn|diinta=[[Islaam]] (Ahlus Sunnah)|afka_hooyo=[[Af-Soomaali]]|tafiirta=Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne)|deegaanka={{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}}<br>{{Flag|Somaliland}}|waalidka=[[Ciise Madoobe Dir]] (Aabbe)}} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo Magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno ''Wakhroon Sama Arag''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo ay wada dhasheen odaygii Ciise Madoobe, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo Dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan [[Gobolka Sanaag|Gobolka]] [[:en:Sanaag|Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Shakhsiyaadka Canka Ah ee Taariikhda Reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar:''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo Fiditaanka Maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix]]:''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo Kale Eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}[[Qaybta:Beelaha Soomaalida]] [[Qaybta:Taariikhda Soomaalida]] fw4sbqgmdbj3ti4abdthjoyuh9njcte 298086 298085 2026-06-02T10:59:13Z Uguul 45906 /* Shakhsiyaadka Canka Ah ee Taariikhda Reer Urweyne */ 298086 wikitext text/x-wiki {{Arbushaad}} {{Infobox Qof Taariikhi ah|magaca=Urweyne|sawir=|qoraal_sawir=|magaca_dhalashada=Maagtire Geele|magacyo_kale=Wakhroon Sama Arag|taariikhda_dhalashada=Qarnigii 14aad ilaa 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhalashada=Gobolka Sanaag, Somaliland|taariikhda_dhimashada=Qarnigii 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhimashada=Ceel Afweyn, Gobolka Sanaag|qabri=Aw Urweyne, Ceel Afweyn|diinta=[[Islaam]] (Ahlus Sunnah)|afka_hooyo=[[Af-Soomaali]]|tafiirta=Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne)|deegaanka={{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}}<br>{{Flag|Somaliland}}|waalidka=[[Ciise Madoobe Dir]] (Aabbe)}} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo Magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno ''Wakhroon Sama Arag''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo ay wada dhasheen odaygii Ciise Madoobe, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo Dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan [[Gobolka Sanaag|Gobolka]] [[:en:Sanaag|Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Shakhsiyaadka Canka Ah ee Taariikhda Reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar (Geedi Gaab):''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo Fiditaanka Maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix]]:''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo Kale Eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}[[Qaybta:Beelaha Soomaalida]] [[Qaybta:Taariikhda Soomaalida]] jk88s7nnbhyc6m7nbht1epshya5iyvv 298087 298086 2026-06-02T11:01:33Z Uguul 45906 /* Tixraac */ 298087 wikitext text/x-wiki {{Arbushaad}} {{Infobox Qof Taariikhi ah|magaca=Urweyne|sawir=|qoraal_sawir=|magaca_dhalashada=Maagtire Geele|magacyo_kale=Wakhroon Sama Arag|taariikhda_dhalashada=Qarnigii 14aad ilaa 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhalashada=Gobolka Sanaag, Somaliland|taariikhda_dhimashada=Qarnigii 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhimashada=Ceel Afweyn, Gobolka Sanaag|qabri=Aw Urweyne, Ceel Afweyn|diinta=[[Islaam]] (Ahlus Sunnah)|afka_hooyo=[[Af-Soomaali]]|tafiirta=Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne)|deegaanka={{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}}<br>{{Flag|Somaliland}}|waalidka=[[Ciise Madoobe Dir]] (Aabbe)}} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo Magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno ''Wakhroon Sama Arag''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo ay wada dhasheen odaygii Ciise Madoobe, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo Dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan [[Gobolka Sanaag|Gobolka]] [[:en:Sanaag|Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Shakhsiyaadka Canka Ah ee Taariikhda Reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar (Geedi Gaab):''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo Fiditaanka Maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix]]:''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo Kale Eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}[[Qaybta:Beelaha Soomaalida]] [[Qaybta:Taariikhda Soomaalida]] Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016<ref>Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref> ch1m10a0jauworhvicrex6v5wccle2k 298088 298087 2026-06-02T11:02:16Z Uguul 45906 /* Tixraac */ 298088 wikitext text/x-wiki {{Arbushaad}} {{Infobox Qof Taariikhi ah|magaca=Urweyne|sawir=|qoraal_sawir=|magaca_dhalashada=Maagtire Geele|magacyo_kale=Wakhroon Sama Arag|taariikhda_dhalashada=Qarnigii 14aad ilaa 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhalashada=Gobolka Sanaag, Somaliland|taariikhda_dhimashada=Qarnigii 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhimashada=Ceel Afweyn, Gobolka Sanaag|qabri=Aw Urweyne, Ceel Afweyn|diinta=[[Islaam]] (Ahlus Sunnah)|afka_hooyo=[[Af-Soomaali]]|tafiirta=Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne)|deegaanka={{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}}<br>{{Flag|Somaliland}}|waalidka=[[Ciise Madoobe Dir]] (Aabbe)}} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo Magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno ''Wakhroon Sama Arag''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo ay wada dhasheen odaygii Ciise Madoobe, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo Dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan [[Gobolka Sanaag|Gobolka]] [[:en:Sanaag|Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Shakhsiyaadka Canka Ah ee Taariikhda Reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar (Geedi Gaab):''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo Fiditaanka Maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix]]:''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo Kale Eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}[[Qaybta:Beelaha Soomaalida]] [[Qaybta:Taariikhda Soomaalida]] Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016 d815vpi226i332l4gzrckgfl96qd38o 298089 298088 2026-06-02T11:04:03Z Uguul 45906 298089 wikitext text/x-wiki {{Arbushaad}} {{Infobox Qof Taariikhi ah|magaca=Urweyne|sawir=|qoraal_sawir=|magaca_dhalashada=Maagtire Geele|magacyo_kale=Wakhroon Sama Arag|taariikhda_dhalashada=Qarnigii 14aad ilaa 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhalashada=Gobolka Sanaag, Somaliland|taariikhda_dhimashada=Qarnigii 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhimashada=Ceel Afweyn, Gobolka Sanaag|qabri=Aw Urweyne, Ceel Afweyn|diinta=[[Islaam]] (Ahlus Sunnah)|afka_hooyo=[[Af-Soomaali]]|tafiirta=Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne)|deegaanka={{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}}<br>{{Flag|Somaliland}}|waalidka=[[Ciise Madoobe Dir]] (Aabbe)}} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo Magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno ''Wakhroon Sama Arag''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''<ref name=":0">Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref>. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo ay wada dhasheen odaygii Ciise Madoobe<ref name=":0" />, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo Dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan [[Gobolka Sanaag|Gobolka]] [[:en:Sanaag|Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''<ref name=":0" />. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Shakhsiyaadka Canka Ah ee Taariikhda Reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar (Geedi Gaab):''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo Fiditaanka Maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix]]:''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo Kale Eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}[[Qaybta:Beelaha Soomaalida]] [[Qaybta:Taariikhda Soomaalida]] Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016 0p1jiez77euiiio7r6xs0bxyi5hm30h 298090 298089 2026-06-02T11:04:37Z Uguul 45906 /* Tixraac */ 298090 wikitext text/x-wiki {{Arbushaad}} {{Infobox Qof Taariikhi ah|magaca=Urweyne|sawir=|qoraal_sawir=|magaca_dhalashada=Maagtire Geele|magacyo_kale=Wakhroon Sama Arag|taariikhda_dhalashada=Qarnigii 14aad ilaa 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhalashada=Gobolka Sanaag, Somaliland|taariikhda_dhimashada=Qarnigii 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhimashada=Ceel Afweyn, Gobolka Sanaag|qabri=Aw Urweyne, Ceel Afweyn|diinta=[[Islaam]] (Ahlus Sunnah)|afka_hooyo=[[Af-Soomaali]]|tafiirta=Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne)|deegaanka={{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}}<br>{{Flag|Somaliland}}|waalidka=[[Ciise Madoobe Dir]] (Aabbe)}} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo Magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno ''Wakhroon Sama Arag''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''<ref name=":0">Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref>. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo ay wada dhasheen odaygii Ciise Madoobe<ref name=":0" />, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo Dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan [[Gobolka Sanaag|Gobolka]] [[:en:Sanaag|Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''<ref name=":0" />. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Shakhsiyaadka Canka Ah ee Taariikhda Reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar (Geedi Gaab):''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo Fiditaanka Maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix]]:''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo Kale Eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}[[Qaybta:Beelaha Soomaalida]] [[Qaybta:Taariikhda Soomaalida]] sfjx9mf85uigpb7xhja34xtochr21la 298091 298090 2026-06-02T11:16:09Z Uguul 45906 /* Abtirsiga iyo Magaca */ 298091 wikitext text/x-wiki {{Arbushaad}} {{Infobox Qof Taariikhi ah|magaca=Urweyne|sawir=|qoraal_sawir=|magaca_dhalashada=Maagtire Geele|magacyo_kale=Wakhroon Sama Arag|taariikhda_dhalashada=Qarnigii 14aad ilaa 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhalashada=Gobolka Sanaag, Somaliland|taariikhda_dhimashada=Qarnigii 15aad (La qiyaasay)|goobta_dhimashada=Ceel Afweyn, Gobolka Sanaag|qabri=Aw Urweyne, Ceel Afweyn|diinta=[[Islaam]] (Ahlus Sunnah)|afka_hooyo=[[Af-Soomaali]]|tafiirta=Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne)|deegaanka={{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}}<br>{{Flag|Somaliland}}|waalidka=[[Ciise Madoobe Dir]] (Aabbe)}} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo Magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Ciise (qabiil)|Ciise]] Madobe [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno ''Wakhroon Sama Arag''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''<ref name=":0">Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref>. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo ay wada dhasheen odaygii Ciise Madoobe<ref name=":0" />, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo Dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan [[Gobolka Sanaag|Gobolka]] [[:en:Sanaag|Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''<ref name=":0" />. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Shakhsiyaadka Canka Ah ee Taariikhda Reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar (Geedi Gaab):''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo Fiditaanka Maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix]]:''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo Kale Eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}[[Qaybta:Beelaha Soomaalida]] [[Qaybta:Taariikhda Soomaalida]] 847erh453cnfkb2rsjq88rrfyzknmkb 298092 298091 2026-06-02T11:17:41Z Uguul 45906 298092 wikitext text/x-wiki '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo Magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Ciise (qabiil)|Ciise]] Madobe [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno ''Wakhroon Sama Arag''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''<ref name=":0">Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref>. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo ay wada dhasheen odaygii Ciise Madoobe<ref name=":0" />, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo Dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan [[Gobolka Sanaag|Gobolka]] [[:en:Sanaag|Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''<ref name=":0" />. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Shakhsiyaadka Canka Ah ee Taariikhda Reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar (Geedi Gaab):''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo Fiditaanka Maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix]]:''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo Kale Eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}[[Qaybta:Beelaha Soomaalida]] [[Qaybta:Taariikhda Soomaalida]] 1m9e2jgv3ja1znsgfoqt96bunkyg7lh 298093 298092 2026-06-02T11:19:29Z Uguul 45906 298093 wikitext text/x-wiki '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo Magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Ciise (qabiil)|Ciise]] Madoobe [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno '''''Wakhroon Sama Arag'''''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''<ref name=":0">Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref>. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo ay wada dhasheen odaygii '''Ciise Madoobe'''<ref name=":0" />, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo Dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan [[Gobolka Sanaag|Gobolka]] [[:en:Sanaag|Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''<ref name=":0" />. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Shakhsiyaadka Canka Ah ee Taariikhda Reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar (Geedi Gaab):''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo Fiditaanka Maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix]]:''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo Kale Eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}[[Qaybta:Beelaha Soomaalida]] [[Qaybta:Taariikhda Soomaalida]] ddcdgdj9hchmy1rcojsys2hkqn0bp18 Namari Travel and Cargo Solution 0 47554 298050 2026-06-01T18:27:39Z AxmedCwahab73 45846 Abuurista maqaalka: Namari Travel and Cargo Solution — shirkad tignoolajiyada socdaalka ah oo ka jirta Muqdisho, Soomaaliya 298050 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Namari Travel and Cargo Solution | type = Shirkad Gaar loo leeyahay oo Masuuliyaddeedu Xaddidan tahay (Limited Liability Private Company) | founded = 06 Abril 2026 | headquarters = Muqdisho, Soomaaliya | industry = Tignoolajiyada Socdaalka (Travel Technology) | products = Barnaamijyada Booking, Maamulka Qiimaha, Goobaha Kontoroolka Wakaaladaha, Madal Socdaal oo Summad Gaar ah leh | website = [http://b2b.namari.so b2b.namari.so] {{!}} [http://b2c.namari.so b2c.namari.so] }} '''Namari Travel and Cargo Solution''' (loo yaqaano '''Namari''') waa shirkad [[tignoolajiyada socdaalka]] (travel-tech) oo fadhideedu yahay magaalada [[Muqdisho]], [[Soomaaliya]]. Shirkaddu waxay horumarisaa barnaamijyada softiweerka ah ee ay adeegsadaan wakaaladaha socdaalka, dhex-dhexaadinta (consolidators), iyo iibiyayaasha tikidhada duulimaadyada si ay u raadiyaan, isbarbardhigaan, una goostaan tikidhada diyaaradaha iyadoo loo marayo nidaam dhijitaal ah oo dhexe.<ref name="ebusiness">[https://ebusiness.gov.so/verify/search?q=Namari Nidaamka Diiwaangelinta Ganacsiga ee Dowladda Soomaaliya — Namari Travel and Cargo Solution, UBI: 46305143252]</ref> == Taariikhda iyo Diiwangelinta == Namari waxaa si rasmi ah loogu aasaasay magaalada Muqdisho ee caasimadda Soomaaliya. Sida ku cad nidaamka diiwaangelinta ganacsiga ee dowladda Soomaaliya ([[ebusiness.gov.so]]), shirkadda waxaa la diiwaangeliyay taariikhdu markay ahayd **06 Abril 2026** iyadoo haysata Lambarka Aqoonsiga Ganacsiga ee gaarka ah (UBI): '''46305143252'''.<ref name="ebusiness"/> Sida ku muujisan shatiga ganacsiga ee rasmiga ah ee ka soo baxay [[Wasaaradda Ganacsiga iyo Warshadaha]] ee [[Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya]], shirkaddu waxay u kaftantay sidii '''Shirkad Gaar loo leeyahay oo Masuuliyaddeedu Xaddidan tahay''' (Limited Liability Private Company). Shatigan oo xambaarsan lambarka '''BU7JV4N''', wuxuu u oggolaanayaa shirkadda inay qabato adeegyada soo socda:<ref name="license">Shatiga Ganacsiga — Wasaaradda Ganacsiga iyo Warshadaha, Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Lambarka Shatiga: BU7JV4N, Taariikhda Bixinta: 07-04-2026</ref> * Adeegyada Socdaalka * Adeegyada Xajka iyo Cumrada * Adeegyada iyo Tignoolajiyada == Adeegyada iyo Tignoolajiyada == Namari waxay bixisaa adeegyo tignoolajiyadeed oo loogu talagalay in lagu yareeyo dhibka hawlgalka lana kordhiyo waxtarka ganacsiyada socdaalka. Adeegyada ugu muhiimsan ee ay shirkaddu bixiso waxaa ka mid ah: === Tignoolajiyada Goosashada (Booking Technology) === Nidaamyo suurtageliya raadinta iyo goosashada tikidhada diyaaradaha ee nidaam dhexe ah. Macaamiishu waxay awoodi karaan inay si fudud uga raadiyaan duulimaadyada kala duwan iyagoo isticmaalaya hannaanka dhijitaalka ah ee shirkadda.<ref name="b2b">[http://b2b.namari.so Namari B2B Platform — Wakaaladaha Socdaalka]</ref> === Maamulka Qiimaha (Fare Management Tools) === Qalab caawiya wakaaladaha si ay u maareeyaan qiimaha iyo khidmadaha duulimaadyada. Nidaamkani wuxuu ka caawinayaa wakaaladaha inay si waxtarlan u maareeyan miisaaniyada iyo faa'iidada. === Goobaha Kontoroolka Wakaaladaha (Agency Dashboards) === Boor weyn oo dhijitaal ah oo u oggolaanaya shirkadaha socdaalka inay la socdaan iibka iyo xogta macaamiisha. Nidaamkani wuxuu bixiyaa xog-ururin ku saabsan dhaqdhaqaaqa ganacsiga si lagu gaaro go'aamo wax ku ool ah. === Madal Socdaal oo Summad Gaar ah leh (White-Label Travel Platforms) === In loo sameeyo wakaaladaha kale mareegaha ama barnaamijyo magacooda ku qoran laakiin isticmaalaya tignoolajiyada Namari. Adeeggan wuxuu siinayaa wakaaladaha yaryar fursad ay ku dhisaan muuqaalkooda dijitaalka ah.<ref name="b2c">[http://b2c.namari.so Namari B2C Platform — Macaamiisha Guud]</ref> == Isbeddelka Duulista iyo Ballaarinta == Bishii May 2026, [[Ururka Caalamiga ah ee Gaadiidka Cirka]] ([[IATA]]) ayaa Soomaaliya ka bilaabay tijaabada nidaamka casriga ah ee '''Billing and Settlement Plan (BSP)'''. Tallaabadan ayaa qayb ka ah casriyeynta waaxda duulista ee dalka, waxayna waddada u xaaraysaa si ay shirkadaha diyaaradaha iyo wakaaladaha socdaalka dalka oo dhan si ballaaran ugu wada xiriiraan. Ganacsiga Namari wuxuu ku soo beegmay xilli ay Soomaaliya ka socdaan dib-u-habayn lagu xoojinayo kaabayaasha duulista iyo isku-xirka caalamiga ah. Shirkaddu waxay ku dhawaaqday qorshe ay adeegyadeeda tignoolajiyada iyo qaybinta dhijitaalka ah ugu ballarinayso guud ahaan gobolka [[Bariga Afrika]] iyo [[Geeska Afrika]]. == Tixraacyada == {{Reflist}} == Xiriirinta Dibadda == * [http://b2b.namari.so Namari B2B — Madal Wakaaladaha Socdaalka] * [http://b2c.namari.so Namari B2C — Madal Macaamiisha] * [https://ebusiness.gov.so/verify/search?q=Namari Xaqiijinta Diiwangelinta Ganacsiga — Dowladda Soomaaliya] [[Qaybta:Shirkadaha Tignoolajiyada Soomaaliya]] [[Qaybta:Shirkadaha Socdaalka]] [[Qaybta:Ganacsiga Muqdisho]] [[Qaybta:Shirkadaha la aasaasay 2026]] 0m8cfi4ykb4rcac3ha74iey0w0ud07y User:AxmedCwahab73 2 47555 298066 2026-06-01T19:27:18Z AxmedCwahab73 45846 Abuurista bogga isticmaalaha oo xirfadeed ah 298066 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; width:280px; background:#f8f9fa; border:2px solid #0645ad; border-radius:8px;" |- ! colspan="2" style="background:#0645ad; color:white; text-align:center; padding:10px; font-size:1.1em;" | AxmedCwahab73 |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:10px;" | [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|80px|Wikipedia]] |- ! style="background:#e8f0fe; padding:6px;" | Dalka | [[Soomaaliya]] 🇸🇴 |- ! style="background:#e8f0fe; padding:6px;" | Luuqadaha | [[Af-Soomaali]], [[Af-Carabi]], [[Ingiriis]] |- ! style="background:#e8f0fe; padding:6px;" | Diiwaangelinta | 29 Maajo 2026 |- ! style="background:#e8f0fe; padding:6px;" | Wax bedelka | {{NUMBEROFEDITS:User:AxmedCwahab73}} |- ! style="background:#e8f0fe; padding:6px;" | Kooxda | Isticmaalaha Wikipedia |} == Ku saabsan == Assalamu Calaykum! Waxaan ahay '''AxmedCwahab73''', tahriirayaha [[Wikipedia Soomaaliga]] ka shaqeeya. Waxaan degan [[Muqdisho]], [[Soomaaliya]], waxaana xiiseeya horumarinta aqoonta Soomaaliyeed ee tignoolajiyada, ganacsiga, iyo dhaqanka. Waxaan si gaar ah u xiriiriyay [[Shirkadaha Tignoolajiyada Soomaaliya]] iyo horumarinta adeegyada dijitaalka ah ee Geeska Afrika. == Hawlaha Xiriirka ah == Waxaan ka shaqeeynayaa maqaallada ku saabsan: * [[Tignoolajiyada Socdaalka]] — Shirkadaha adeegga duulimaadka ee Soomaaliya * [[Ganacsiga Dijitaalka]] — Adeegyada teknoolojiyada ee gobolka * [[Soomaaliya]] — Horumarinta maqaallada ku saabsan dalka * [[Muqdisho]] — Caasimadda iyo ganacsigeedda == Wax ku biirinta == {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse;" |- ! style="background:#0645ad; color:white; padding:8px;" | Maqaalka ! style="background:#0645ad; color:white; padding:8px;" | Nooca Wax ku biirinta |- | [[Draft:Namari Travel & Cargo Solutions]] | Abuurista maqaalka oo dhan |- | [[Kubadda Koleyga]] | Ka saarista xadgudubka (vandalism) |- | [[Kaar Engineering Services]] | Hagaajinta iyo wikilinkiyada |- | [[Taariikhda Holland]] | Ku darida wikilinkiyada |- | [[Bulgariya]] | Ku darida qaybaha |- | [[Jad]] | Ku darida qaybaha |} == Xiriirinta == * 📧 axmedcwahab73@gmail.com * 🌐 [[User talk:AxmedCwahab73|Bogga Wadahadal]] {{isticmaale-gumud}} [[Qaybta:Isticmaalayaasha Wikipedia ee Soomaaliya]] mgr2umc20ampofsx8bzrejgmx3tf5lb 298068 298066 2026-06-01T20:07:49Z AxmedCwahab73 45846 Cusboonaysiinta bogga isticmaalaha: magaca xirfadeed, LinkedIn, Facebook iyo macluumaadka shaqada 298068 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; width:300px; background:#f8f9fa; border:2px solid #0645ad; border-radius:8px;" |- ! colspan="2" style="background:#0645ad; color:white; text-align:center; padding:12px; font-size:1.15em;" | Ahmed Baaqir Hashi |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:10px;" | [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|70px|Wikipedia]] |- ! style="background:#e8f0fe; padding:6px; width:40%;" | Magaca | '''Ahmed (Baaqir) Hashi''' |- ! style="background:#e8f0fe; padding:6px;" | Xirfadda | ERP Implementation Specialist · Digital Media · Communication |- ! style="background:#e8f0fe; padding:6px;" | Shirkadda | [https://www.hormuud.com Hormuud Telecom Somalia Inc.] |- ! style="background:#e8f0fe; padding:6px;" | Waxbarashada | [https://hu.edu.so Hormuud University] |- ! style="background:#e8f0fe; padding:6px;" | Magaalada | [[Muqdisho]], [[Soomaaliya]] 🇸🇴 |- ! style="background:#e8f0fe; padding:6px;" | Luuqadaha | [[Af-Soomaali]] · [[Af-Carabi]] · [[Ingiriis]] |- ! style="background:#e8f0fe; padding:6px;" | LinkedIn | [https://www.linkedin.com/in/ahmed-hashi-48b1151aa/ Ahmed Hashi] |- ! style="background:#e8f0fe; padding:6px;" | Facebook | [https://www.facebook.com/axmed.baaqir Ahmed Baaqir] |- ! style="background:#e8f0fe; padding:6px;" | Diiwaangelinta | 29 Maajo 2026 |} == Ku saabsan / About == Assalamu Calaykum! Waxaan ahay '''Ahmed Baaqir Hashi''' — xirfadle hodan ah oo ku takhasusay [[ERP]] hirgelinta, xiriirka, iyo warbaahinta dijitaalka. Hadda waxaan ka shaqeynayaa '''Hormuud Telecom Somalia Inc.''' ahaan ERP Implementation Specialist, isticmaalaya qalab sida [[Odoo]]. Waxaan ku baraarugay xirfadahaygii si kala duwan — bilowday xarunta xisaabaadka lacagta (Anti-Fraud Specialist), ka dibna u gudubtay xiriirka dadweynaha iyo warbaahinta dijitaalka, maanta na waxaan u horseedaa shirkadaha barnaamijyada ERP ee casriga ah. Waxaan si gaar ah u xiriiriyay horumarinta tignoolajiyada [[Soomaaliya]] iyo ballaarinta adeegyada dijitaalka ee [[Geeska Afrika]]. --- '''About (English):''' A dedicated and versatile professional excelling as an ERP Implementation Specialist at Hormuud Telecom Somalia. With a background spanning Anti-Fraud analysis, Public Relations, and Digital Media, Ahmed brings a multi-disciplinary approach to complex ERP deployments and cross-functional workflows. Grounded in Islamic Leadership and Quranic Studies from Hormuud University. == Hawlaha Xiriirka ah / Areas of Interest == * 🖥️ [[ERP]] Systems & [[Odoo]] Implementation * 📡 Digital Media & Strategic Communication * ✈️ [[Tignoolajiyada Socdaalka]] — Travel Technology in Somalia * 📊 Data Analysis & Risk Management * 🌍 [[Soomaaliya]] — Digital transformation in the Horn of Africa == Wax ku biirinta Wikipedia == {| class="wikitable" style="width:100%; border-collapse:collapse;" |- ! style="background:#0645ad; color:white; padding:8px;" | Maqaalka ! style="background:#0645ad; color:white; padding:8px;" | Nooca Wax ku biirinta |- | [[Draft:Namari Travel & Cargo Solutions]] | Abuurista maqaalka oo dhan |- | [[Kubadda Koleyga]] | Ka saarista xadgudubka (vandalism) |- | [[Kaar Engineering Services]] | Hagaajinta iyo wikilinkiyada |- | [[Taariikhda Holland]] | Ku darida wikilinkiyada |- | [[Bulgariya]] | Ku darida qaybaha |- | [[Kamala Harris]] | Ku darida qaybaha |- | [[Jad]] | Ku darida qaybaha |} == Xiriirinta / Contact & Links == * 💼 '''LinkedIn:''' [https://www.linkedin.com/in/ahmed-hashi-48b1151aa/ linkedin.com/in/ahmed-hashi-48b1151aa] * 📘 '''Facebook:''' [https://www.facebook.com/axmed.baaqir facebook.com/axmed.baaqir] * 📧 '''Email:''' axmedcwahab73@gmail.com * 💬 '''Wikipedia Talk:''' [[User talk:AxmedCwahab73|Bogga Wadahadal]] {{isticmaale-gumud}} [[Qaybta:Isticmaalayaasha Wikipedia ee Soomaaliya]] ah4n5z4fveon8xcmbc4ymewdx5hyvh1 Template:Infobox Qof Taariikhi ah 10 47556 298081 2026-06-02T08:44:59Z Uguul 45906 Bog cusub: {{Infobox Qof Taariikhi ah | magaca = Urweyne | sawir = | qoraal_sawir = | magaca_dhalashada = Maagtire Geele | magacyo_kale = Wakhroon Sama Arag | taariikhda_dhalashada = Qarnigii 13aad ilaa 14aad (La qiyaasay) | goobta_dhalashada = Gobolka Sanaag, Somaliland | taariikhda_dhimashada = Qarnigii 15aad (La qiyaasay) | goobta_dhimashada = Ceel Afweyn, Gobolka Sanaag | qabri = Aw Urweyne, Ceel Afweyn | dii... 298081 wikitext text/x-wiki {{Infobox Qof Taariikhi ah | magaca = Urweyne | sawir = | qoraal_sawir = | magaca_dhalashada = Maagtire Geele | magacyo_kale = Wakhroon Sama Arag | taariikhda_dhalashada = Qarnigii 13aad ilaa 14aad (La qiyaasay) | goobta_dhalashada = Gobolka Sanaag, Somaliland | taariikhda_dhimashada = Qarnigii 15aad (La qiyaasay) | goobta_dhimashada = Ceel Afweyn, Gobolka Sanaag | qabri = Aw Urweyne, Ceel Afweyn | diinta = [[Islaam]] (Ahlus Sunnah) | afka_hooyo = [[Af-Soomaali]] | tafiirta = Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne) | deegaanka = {{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}}<br>{{Flag|Somaliland}} | waalidka = [[Ciise Madoobe Dir]] (Aabbe) }} hxsmnc0hhatu61f19cflmyk7ji28v0s