Wikipedia
sowiki
https://so.wikipedia.org/wiki/Bogga_Hore
MediaWiki 1.47.0-wmf.5
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
Portal
Portal talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Dishiishe
0
21172
298167
297828
2026-06-05T03:54:07Z
~2026-33306-06
45978
/* */
298167
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group|
|group = Dishiishe <br> دشيشي
|image =[[File:Ugaaska Dishiishe.jpg|thumb|Ugaas Xasan Ugaas Yaasin]]
|region1 = {{flagcountry|Soomaaliya}}
|region2 = {{flagcountry|Oman}}
|region4 = {{flagcountry|Yemen}}
|region5 =
|region6 =
|langs = [[Af-Soomaali]] iyo [[Af-Carabi]]
|rels = [[Islam| Islam Sunni]]
|related-c = [[Gabtaanle]], [[Majeerteen]], [[Warsangali]], [[Tiinle]], [[Ogaadeen]], ,[[Mareexaan]], [[Reer-Darawiish]] iyo beelaha kale ee [[Daarood]]
|caption=Ugaaska guud ee beelweynta Dishiishe}}
'''Dishiishe''' ({{lang-en|''Dishiishe''}}, [[Carabi]] دشيشى) ; sidoo kale loo qoro '''Dashiishe''', '''Dishishe''', Waa [[Beelaha Soomaalida|qabiil]] Soomaaliyeed oo ka tirsan beelaha [[Harti]] ee beelwaynta [[Daarood]], waxayna ka mid yihiin laf hoosaadka '''Axmed Harti''' loona garan ogyahay '''Mooracase "BahMajeerteen".''' Waxayna wada dhasheen beelaha Gabtaanle, Tiinle iyo Maganlabe,Waxay beeshu Degtaa Gobolada [[Bari (Gobol)|Bari]], [[Sanaag]] Iyo [[Jubbada Hoose|Jubbada hoose]] ee [[Soomaaliya]].Sidoo kale waxay degaan dalka [[Cumaan]] gaar ahaan gobolka Dhofar. Dishiishe waxay soohdin la leeyihiin Dhanka Bari Cali Saleebaan iyo Cali Jibrahil, dhanka Galbeedna Warsangeli, dhanka koonfur Cismaan Maxamuud. Waana Beel aad loogu qadariyo deegaanada [[Boosaaso]] iyo Hareeraheeda oo ah Degaanka ay Taariikh ahaan Degaan. <ref>{{cite web |url=http://www.lib.utexas.edu/maps/africa/somalia_ethnic_grps_2002.jpg |title=Ethnic Groups |author=[[Central Intelligence Agency]] |year=2002 |work=Somalia Summary Map |publisher=[[Perry–Castañeda Library]] |accessdate=18 May 2010}}</ref>
==Hordhac==
'''Dishiishe''' waa beel ka mid ah beelaha [[Harti]] ee [[Daarood]] kana sii ah [[Harti|Mooracase]], Qabiilkaan waxuu ku badanyahay woqooyiga gaar ahaan gobolada [[Bari]] & [[Sanaag]], degaano ka mid ah dalalka [[Carabta|Cumaan]] iyo [[Yemen|Yemen]].
Waxay dhalasho wadaag yihiin beelaha [[Majeerteen]], [[Warsangali|Warsangeli]], [[Reer-Darawiish]], iyo beelo kale, oo dhamaan wada Ah ilmo [[Harti]], Koombe, kablalax, [[Daarood]].<ref>Soda laga soo xigtay Waayeelka , waxgaradka iyo soo jireenka Qabaa'ilkaa</ref>
Beeshaani waxay leedahay Ugaastooyo soo jireen ah oo maamuli jirtay deegaanada beeshu degto, sidoo kale beeshaani waxay gundhig u tahay Horumarka dhaqaale, Ilbaxnimo iyo Amni ee ka hana qaaday gobolada Waqooyi Bari soomaaliya wixii ka dambeeyay Burburkii dowladii dhexe ee dalka, Waana beel bulshooyinka Soomaaliyeed ku soo dhoweysay deegaanadeeda oo ay ugu horayso Magaalada [[Boosaaso]].
[[File:48tirrryuco91.jpg|thumb|Boosaaso 1926]]
[[File:Somalia_tribes1977.jpg|thumb|right|250px|Khariidad Muujinaysa qayb ahaan sida ay u kala degaan qabaa'ilka Soomaalida.<ref>{{cite web|url=http://www.lib.utexas.edu/maps/somalia.html|title=Somalia Maps - Perry–Castañeda Map Collection - UT Library Online|author=|date=|website=www.lib.utexas.edu|accessdate=6 April 2018}}</ref>]]
==Abtirsi==
*Axmad Harti '''(''Mooracase'')''' Wuxuu dhalay Ismaaciil oo ay ka Farcameen
#Wacaysle Ismaaciil '''( Tiinle )'''
#Cabdalle Ismaaciil '''( Gabtaanle)'''
#Nuux Ismaaciil '''( Maganlabe)'''
#Abdiraxman Maxamuud Ismaaciil '''(Dishiishe )'''
*Maxamuud Ismaaciil '''( Miyirwaq )''' Isna wuxuu dhalay Cabdiraxmaan '''(''Dishiishe'')''' oo ay ka farcameen
#Ismaaciil Cabdiraxmaan (Meecaad)
#Cabdalle Cabdiraxmaan(''Makadoor'')'''
* Cabdalle Cabdiraxmaan
#Isxaaq Cabdalle '''( Reer Boqor )'''
#Cabdikariim Cabdalle
*Cabdikariim Cabdalle
#Sakeriye Cabdikariim '''( Reer Sakeriye)'''
#Maxamuud Cabdikariim '''( Fiqi Case )'''
*Ismaaciil Cabdiraxmaan
#'''Saciid Ismaaciil'''
#'''Yoonis Ismaaciil'''
#Maxamed Ismaaciil (Ugaar)
*Ugaar Ismaaciil
#Cabdalle Ugaar
#Cabdikariim Ugaar
#Cabdibaasid Ugaar<br />
*Cabdalle Ugaar wuxu dhalay Xuseen ('''Xuseen Cabdalle)'''
*Cabdikariim Ugaar Wuxuu dhalay Isxaaq oo ay ka farcameen
#Maxamed Isxaaq
#Saleebaan Isxaaq
#Axmed Isxaaq '''(''Reer Ugaas)'''''<br />
#Xasan Ugaas Axmed
#Cali Ugaas Axmed'''('' Mugdi '')'''
#Qaasim Ugaas Axmed'''( Ooga cadde '')'''''
#Nuux Ugaas Axmed
*Cabdibaasid Ugaar wuxu dhalay Jibriil oo ka farcameen
# Macaawiye Jibriil ('''Reer Macaawiye)'''
#Cartan Jibriil ('''Reer Cartan)'''
# Maxamed Cartan ('''Maxamed Cartan''')
# Cismaan Cartan
# Maxamed Cise Cismaan Cartan Jibriil ('''Reer Maxamed Ciise''')
# Faahiye Saalax Cismaan Cartan Jibriil ('''Reer Faahiye''')
# Rooble Cismaan Cartan Jibriil
# Gabdoon Rooble ('''Reer Gabdoon''')
# Isxaaq Rooble ('''Rer Isxaaq''')
# Saalax Rooble ('''Saalax Rooble''')
# Muuse Maxamuud Rooble ('''Reer Muuse''')
'''Guud ahaan Dishiishe wa 11 Beelood o kala ah:'''
# '''Reer Boqor'''
# '''Reer Sekeriye'''
# '''Reer Fiqi'''
# '''Yonis'''
# '''Siciid Ismaciil'''
# '''Xuseen Cabdalle'''
# '''Reer Ugaas'''
# '''Saleebaan'''
# '''Maxamed Isxaaq'''
# '''Reer Macaawiye'''
# '''Reer Cartan'''
Tixraac:
Buugga Taxa-taran, Qore: Maxamuud Bile Dubbe
<code>https://web.archive.org/web/20200719225452/http://www.biyokulule.com/taxataranMooro.htm</code>
==Sidoo kale fiiri==
*[[Soomaali|Beelaha Soomaalida]]
==Tixraac==
{{reflist}}
{{Beelaha Soomaalida}}
{{Commons|Category:Darod}}
[[Category:Qabiilada Soomaalida]]
[[Category:Soomaali]]
[[Category:Dadka Soomaaliga]]
[[Category:Macluumaadka Soomaaliya]]
Buugga Taxa-taran. Qore ( Maxamuud Bile Dubbe
Mareegta: Biyokulule.com ( https://web.archive.org/web/20200719225452/http://www.biyokulule.com/taxataranMooro.htm )
hcaur6focuuuss4cbgxd8yipb3jjf12
Udeejeen
0
22910
298143
296000
2026-06-04T17:25:45Z
~2026-33274-99
45971
/* */ waxaan ku daray qodobo muhiim ah .
298143
wikitext
text/x-wiki
Udejeen (Somali: Udeejeen, Arabic: اجيجين) also known as Ciise mudulood is a sub-clan of the Mudulood Hawiye and a larger Samaale clan.[1] It is one of the major Somali clans and has produced many prominent historical Somali figures including the first president of Somalia Aden Abdulle Osman and various mayors in Somalia mohamed Nur Tarsan [2][3]{{Farac |
| group = Udeejeen <br> أوديجيين
| image=
|region1={{flag|Somalia}}
|region2=
|region3={{flagcountry|Kenya}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]] Sunni
| related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }}
=== Clan tree ===
* Hawiye
** Hiraab
*** .. Mudulood
**** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود
***** Abadar ابدر
***** Abokar ابوكر
*****Aadan Yacquub
****** Ree Nuur
****** Ree Caalim
****** Ali Yacquub
****** Maxamed gaab
******* Reer Raage
****** Yusuf Yacquub
******* Xasan Yusuf Reer Ugaas
******* Ifiyo Yusuf
******* Suleyman Yusuf
******* Macalin Maxamuud
******** Xersi Macalin
******** Kheyre Macalin
******** Siyaad Macalin
******** Dudub Macalin
******** Faatax Macalin
***** Abadir ابادر
****** Maxamed Samatar
==Notable people==
*[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967.
*[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014.
*[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts.
*[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician.
*[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament.
• Ugaasyadii Beesha:
1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN
2.Ugaas Faqa eebakar AUN
3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN.
4.Ugaas Macalim Yacquub Ugaas cusman AUN
5.Ugaas Cilmi Daahir coloow AUN
6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar. Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.
==ABWAANADI BEESHA==
1. Abwaan Muxyadin Subkane
2. Abwaan Rashid Mohamud Sheikh
6pyqan6q917rdoojcpo0m4r4vx6gltc
298144
298143
2026-06-04T17:32:08Z
~2026-33274-99
45971
/* */ waxaan ku daray qodob muhiim ah
298144
wikitext
text/x-wiki
Udejeen (Somali: Udeejeen, Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise mudulood]] is a sub-clan of the Mudulood Hiraab [[Hawiye]] and a larger Samaale clan.[1] It is one of the major Somali clans and has produced many prominent historical Somali figures including the first president of Somalia Aden Abdulle Osman and various mayors in Somalia mohamed Nur Tarsan [2][3]{{Farac |
| group = Udeejeen <br> أوديجيين
| image=
|region1={{flag|Somalia}}
|region2=
|region3={{flagcountry|Kenya}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]] Sunni
| related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }}
=== Clan tree ===
* Hawiye
** Hiraab
*** .. Mudulood
**** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود
***** Abadar ابدر
***** Abokar ابوكر
*****Aadan Yacquub
****** Ree Nuur
****** Ree Caalim
****** Ali Yacquub
****** Maxamed gaab
******* Reer Raage
****** Yusuf Yacquub
******* Xasan Yusuf Reer Ugaas
******* Ifiyo Yusuf
******* Suleyman Yusuf
******* Macalin Maxamuud
******** Xersi Macalin
******** Kheyre Macalin
******** Siyaad Macalin
******** Dudub Macalin
******** Faatax Macalin
***** Abadir ابادر
****** Maxamed Samatar
==Notable people==
*[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967.
*[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014.
*[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts.
*[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician.
*[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament.
• Ugaasyadii Beesha:
1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN
2.Ugaas Faqa eebakar AUN
3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN.
4.Ugaas Macalim Yacquub Ugaas cusman AUN
5.Ugaas Cilmi Daahir coloow AUN
6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar. Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.
==ABWAANADI BEESHA==
1. Abwaan Muxyadin Subkane
2. Abwaan Rashid Mohamud Sheikh
64suc3ta0fvhmnteoo8nzod7dk4du1o
298145
298144
2026-06-04T17:34:22Z
~2026-33274-99
45971
/* */
298145
wikitext
text/x-wiki
Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood a sub-clan of the Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] and a larger [[Samaale]] clan.[1] It is one of the major Somali clans and has produced many prominent historical Somali figures including the first president of Somalia [[Aden Abdulle Osman]] and various mayors in Somalia [[mohamed Nur Tarsan]] [2][3]{{Farac |
| group = Udeejeen <br> أوديجيين
| image=
|region1={{flag|Somalia}}
|region2=
|region3={{flagcountry|Kenya}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]] Sunni
| related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }}
=== Clan tree ===
* Hawiye
** Hiraab
*** .. Mudulood
**** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود
***** Abadar ابدر
***** Abokar ابوكر
*****Aadan Yacquub
****** Ree Nuur
****** Ree Caalim
****** Ali Yacquub
****** Maxamed gaab
******* Reer Raage
****** Yusuf Yacquub
******* Xasan Yusuf Reer Ugaas
******* Ifiyo Yusuf
******* Suleyman Yusuf
******* Macalin Maxamuud
******** Xersi Macalin
******** Kheyre Macalin
******** Siyaad Macalin
******** Dudub Macalin
******** Faatax Macalin
***** Abadir ابادر
****** Maxamed Samatar
==Notable people==
*[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967.
*[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014.
*[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts.
*[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician.
*[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament.
• Ugaasyadii Beesha:
1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN
2.Ugaas Faqa eebakar AUN
3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN.
4.Ugaas Macalim Yacquub Ugaas cusman AUN
5.Ugaas Cilmi Daahir coloow AUN
6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar. Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.
==ABWAANADI BEESHA==
1. Abwaan Muxyadin Subkane
2. Abwaan Rashid Mohamud Sheikh
n10s0zef2b7fv7vysjexorcv6bkcpob
298146
298145
2026-06-04T17:37:35Z
~2026-33274-99
45971
/* */
298146
wikitext
text/x-wiki
Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood a sub-clan of the Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] and a larger [[Samaale]] clan.[1] It is one of the major Somali clans and has produced many prominent historical Somali figures including the first president of Somalia [[Aden Abdulle Osman]] and various mayors in Somalia[mohamed Nur Tarsan [2][3]{{Farac |
| group = Udeejeen <br> أوديجيين
| image=
|region1={{flag|Somalia}}
|region2=
|region3={{flagcountry|Kenya}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]] Sunni
| related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }}
=== Clan tree ===
* Hawiye
** Hiraab
*** .. Mudulood
**** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود
***** Abadar ابدر
***** Abokar ابوكر
*****Aadan Yacquub
****** Ree Nuur
****** Ree Caalim
****** Ali Yacquub
****** Maxamed gaab
******* Reer Raage
****** Yusuf Yacquub
******* Xasan Yusuf Reer Ugaas
******* Ifiyo Yusuf
******* Suleyman Yusuf
******* Macalin Maxamuud
******** Xersi Macalin
******** Kheyre Macalin
******** Siyaad Macalin
******** Dudub Macalin
******** Faatax Macalin
***** Abadir ابادر
****** Maxamed Samatar
==Notable people==
*[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967.
*[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014.
*[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts.
*[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician.
*[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament.
• Ugaasyadii Beesha:
1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN
2.Ugaas Faqa eebakar AUN
3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN.
4.Ugaas Macalim Yacquub Ugaas cusman AUN
5.Ugaas Cilmi Daahir coloow AUN
6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar. Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.
==ABWAANADI BEESHA==
1. Abwaan Muxyadin Subkane
2. Abwaan Rashid Mohamud Sheikh
0nuqzuvdidts7ve7nx8dy2hm0zipa1p
298147
298146
2026-06-04T17:39:10Z
~2026-33274-99
45971
/* */
298147
wikitext
text/x-wiki
Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood a sub-clan of the Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] and a larger [[Samaale]] clan.[1] It is one of the major Somali clans and has produced many prominent historical Somali figures including the first president of Somalia [[Aden Abdulle Osman]] and various mayors in Somalia mohamed Nur Tarsan [2][3]{{Farac |
| group = Udeejeen <br> أوديجيين
| image=
|region1={{flag|Somalia}}
|region2=
|region3={{flagcountry|Kenya}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]] Sunni
| related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }}
=== Clan tree ===
* Hawiye
** Hiraab
*** .. Mudulood
**** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود
***** Abadar ابدر
***** Abokar ابوكر
*****Aadan Yacquub
****** Ree Nuur
****** Ree Caalim
****** Ali Yacquub
****** Maxamed gaab
******* Reer Raage
****** Yusuf Yacquub
******* Xasan Yusuf Reer Ugaas
******* Ifiyo Yusuf
******* Suleyman Yusuf
******* Macalin Maxamuud
******** Xersi Macalin
******** Kheyre Macalin
******** Siyaad Macalin
******** Dudub Macalin
******** Faatax Macalin
***** Abadir ابادر
****** Maxamed Samatar
==Notable people==
*[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967.
*[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014.
*[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts.
*[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician.
*[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament.
• Ugaasyadii Beesha:
1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN
2.Ugaas Faqa eebakar AUN
3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN.
4.Ugaas Macalim Yacquub Ugaas cusman AUN
5.Ugaas Cilmi Daahir coloow AUN
6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar. Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.
==ABWAANADI BEESHA==
1. Abwaan Muxyadin Subkane
2. Abwaan Rashid Mohamud Sheikh
kzl9p46clbna5udai2lq6olh878o0w0
298148
298147
2026-06-04T17:41:06Z
~2026-33274-99
45971
/* */
298148
wikitext
text/x-wiki
Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood a sub-clan of the Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] and a larger [[Samaale]] clan.[1] It is one of the major Somali clans and has produced many prominent historical Somali figures including the first president of Somalia [[Aden Abdulle]] Osman and various mayors in Somalia [[mohamed Nur]] Tarsan [2][3]{{Farac |
| group = Udeejeen <br> أوديجيين
| image=
|region1={{flag|Somalia}}
|region2=
|region3={{flagcountry|Kenya}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]] Sunni
| related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }}
=== Clan tree ===
* Hawiye
** Hiraab
*** .. Mudulood
**** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود
***** Abadar ابدر
***** Abokar ابوكر
*****Aadan Yacquub
****** Ree Nuur
****** Ree Caalim
****** Ali Yacquub
****** Maxamed gaab
******* Reer Raage
****** Yusuf Yacquub
******* Xasan Yusuf Reer Ugaas
******* Ifiyo Yusuf
******* Suleyman Yusuf
******* Macalin Maxamuud
******** Xersi Macalin
******** Kheyre Macalin
******** Siyaad Macalin
******** Dudub Macalin
******** Faatax Macalin
***** Abadir ابادر
****** Maxamed Samatar
==Notable people==
*[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967.
*[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014.
*[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts.
*[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician.
*[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament.
• Ugaasyadii Beesha:
1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN
2.Ugaas Faqa eebakar AUN
3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN.
4.Ugaas Macalim Yacquub Ugaas cusman AUN
5.Ugaas Cilmi Daahir coloow AUN
6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar. Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.
==ABWAANADI BEESHA==
1. Abwaan Muxyadin Subkane
2. Abwaan Rashid Mohamud Sheikh
hi6q2ujbro29hluduqtjom5o3u4peeq
298149
298148
2026-06-04T17:44:11Z
~2026-33274-99
45971
/* */ qodob muhiim ah
298149
wikitext
text/x-wiki
Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood a sub-clan of the Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] and a larger [[Samaale]] clan.[1] It is one of the major Somali clans and has produced many prominent historical Somali figures including the first president of Somalia Aden Abdulle Osman and various mayors in Somalia mohamed NurTarsan [2][3]{{Farac |
| group = Udeejeen <br> أوديجيين
| image=
|region1={{flag|Somalia}}
|region2=
|region3={{flagcountry|Kenya}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]] Sunni
| related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }}
=== Clan tree ===
* Hawiye
** Hiraab
*** .. Mudulood
**** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود
***** Abadar ابدر
***** Abokar ابوكر
*****Aadan Yacquub
****** Ree Nuur
****** Ree Caalim
****** Ali Yacquub
****** Maxamed gaab
******* Reer Raage
****** Yusuf Yacquub
******* Xasan Yusuf Reer Ugaas
******* Ifiyo Yusuf
******* Suleyman Yusuf
******* Macalin Maxamuud
******** Xersi Macalin
******** Kheyre Macalin
******** Siyaad Macalin
******** Dudub Macalin
******** Faatax Macalin
***** Abadir ابادر
****** Maxamed Samatar
==Notable people==
*[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967.
*[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014.
*[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts.
*[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician.
*[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament.
• Ugaasyadii Beesha:
1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN
2.Ugaas Faqa eebakar AUN
3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN.
4.Ugaas Macalim Yacquub Ugaas cusman AUN
5.Ugaas Cilmi Daahir coloow AUN
6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar. Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.
==ABWAANADI BEESHA==
1. Abwaan Muxyadin Subkane
2. Abwaan Rashid Mohamud Sheikh
fdz58j42girfatudntm8ev25u09o18d
298150
298149
2026-06-04T17:52:30Z
~2026-33274-99
45971
/* Notable people */ some important information
298150
wikitext
text/x-wiki
Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood a sub-clan of the Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] and a larger [[Samaale]] clan.[1] It is one of the major Somali clans and has produced many prominent historical Somali figures including the first president of Somalia Aden Abdulle Osman and various mayors in Somalia mohamed NurTarsan [2][3]{{Farac |
| group = Udeejeen <br> أوديجيين
| image=
|region1={{flag|Somalia}}
|region2=
|region3={{flagcountry|Kenya}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]] Sunni
| related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }}
=== Clan tree ===
* Hawiye
** Hiraab
*** .. Mudulood
**** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود
***** Abadar ابدر
***** Abokar ابوكر
*****Aadan Yacquub
****** Ree Nuur
****** Ree Caalim
****** Ali Yacquub
****** Maxamed gaab
******* Reer Raage
****** Yusuf Yacquub
******* Xasan Yusuf Reer Ugaas
******* Ifiyo Yusuf
******* Suleyman Yusuf
******* Macalin Maxamuud
******** Xersi Macalin
******** Kheyre Macalin
******** Siyaad Macalin
******** Dudub Macalin
******** Faatax Macalin
***** Abadir ابادر
****** Maxamed Samatar
==Notable people==
*[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967.
*[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014.
*[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts.
*[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician.
*[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament.
• Ugaasyadii Beesha:
1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN
2.Ugaas Faqa eebakar AUN
3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN.
4.Ugaas Cumar Ugaas Daahir AUN
5.Ugaas Cilmi ugaas cumar AUN
6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar. Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.
==ABWAANADI BEESHA==
1. Abwaan Muxyadin Subkane
2. Abwaan Rashid Mohamud Sheikh
i51qbgka87qv3agmhua5rubxb8wdjoi
298152
298150
2026-06-04T18:06:07Z
~2026-33274-99
45971
/* Notable people */ added some important information
298152
wikitext
text/x-wiki
Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood a sub-clan of the Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] and a larger [[Samaale]] clan.[1] It is one of the major Somali clans and has produced many prominent historical Somali figures including the first president of Somalia Aden Abdulle Osman and various mayors in Somalia mohamed NurTarsan [2][3]{{Farac |
| group = Udeejeen <br> أوديجيين
| image=
|region1={{flag|Somalia}}
|region2=
|region3={{flagcountry|Kenya}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]] Sunni
| related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }}
=== Clan tree ===
* Hawiye
** Hiraab
*** .. Mudulood
**** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود
***** Abadar ابدر
***** Abokar ابوكر
*****Aadan Yacquub
****** Ree Nuur
****** Ree Caalim
****** Ali Yacquub
****** Maxamed gaab
******* Reer Raage
****** Yusuf Yacquub
******* Xasan Yusuf Reer Ugaas
******* Ifiyo Yusuf
******* Suleyman Yusuf
******* Macalin Maxamuud
******** Xersi Macalin
******** Kheyre Macalin
******** Siyaad Macalin
******** Dudub Macalin
******** Faatax Macalin
***** Abadir ابادر
****** Maxamed Samatar
==Notable people==
*[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967.
*[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014.
*[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts.
*[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician.
*[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament.
==Ugaasyada Beessha==
1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN.
2.Ugaas Faqa eebakar AUN.
3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN.
4.Ugaas Cumar Ugaas Daahir AUN.
5.Ugaas Cilmi ugaas cumar AUN.
6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.
==ABWAANADI BEESHA==
1. Abwaan Muxyadin Subkane
2. Abwaan Rashid Mohamud Sheikh
l65uz3sm369iv9610xfuwbnqp5rxvf5
298155
298152
2026-06-04T18:16:13Z
~2026-33274-99
45971
/* Clan tree */ added some important information
298155
wikitext
text/x-wiki
Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood a sub-clan of the Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] and a larger [[Samaale]] clan.[1] It is one of the major Somali clans and has produced many prominent historical Somali figures including the first president of Somalia Aden Abdulle Osman and various mayors in Somalia mohamed NurTarsan [2][3]{{Farac |
| group = Udeejeen <br> أوديجيين
| image=
|region1={{flag|Somalia}}
|region2=
|region3={{flagcountry|Kenya}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]] Sunni
| related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }}
=== Clan tree ===
The Udejeen primarily live in the region of Hiraan in Somalia,[1] where they live in the districts of Jawiil, Baarmagoog , Qalqalooc, shangaani, Abdiaziiz Matabaan and Beledweyne and the Qalimow town of the Middle Shabelle region. They also live in the Somali Region of Ethiopia, primarily in the Mustahil, Ferfer and Shilabo districts.
* Hawiye
** Hiraab
*** .. Mudulood
**** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود
***** Abadar ابدر
***** Abokar ابوكر
*****Aadan Yacquub
****** Ree Nuur
****** Ree Caalim
****** Ali Yacquub
****** Maxamed gaab
******* Reer Raage
****** Yusuf Yacquub
******* Xasan Yusuf Reer Ugaas
******* Ifiyo Yusuf
******* Suleyman Yusuf
******* Macalin Maxamuud
******** Xersi Macalin
******** Kheyre Macalin
******** Siyaad Macalin
******** Dudub Macalin
******** Faatax Macalin
***** Abadir ابادر
****** Maxamed Samatar
==Notable people==
*[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967.
*[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014.
*[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts.
*[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician.
*[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament.
==Ugaasyada Beessha==
1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN.
2.Ugaas Faqa eebakar AUN.
3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN.
4.Ugaas Cumar Ugaas Daahir AUN.
5.Ugaas Cilmi ugaas cumar AUN.
6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.
==ABWAANADI BEESHA==
1. Abwaan Muxyadin Subkane
2. Abwaan Rashid Mohamud Sheikh
q8h5gpxtj7wcpddep67xdt19uiqwn4v
298156
298155
2026-06-04T18:20:48Z
~2026-33274-99
45971
/* Clan tree */
298156
wikitext
text/x-wiki
Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood a sub-clan of the Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] and a larger [[Samaale]] clan.[1] It is one of the major Somali clans and has produced many prominent historical Somali figures including the first president of Somalia Aden Abdulle Osman and various mayors in Somalia mohamed NurTarsan [2][3]{{Farac |
| group = Udeejeen <br> أوديجيين
| image=
|region1={{flag|Somalia}}
|region2=
|region3={{flagcountry|Kenya}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]] Sunni
| related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }}
=== Clan tree ===
The Udejeen primarily live in the region of Hiraan in Somalia,[1] where they live in the districts of [[Jawiil]], Baarmagoog , Qalqalooc, [[shangaani]], [[Abdiaziiz]] [[Matabaan]] and [[Beledweyne]] and the Qalimow town of the Middle [[Shabelle]] region. They also live in the Somali Region of [[Ethiopia]], primarily in the Mustahil, [[Ferfer]] and [[Shilabo]] districts.
* Hawiye
** Hiraab
*** .. Mudulood
**** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود
***** Abadar ابدر
***** Abokar ابوكر
*****Aadan Yacquub
****** Ree Nuur
****** Ree Caalim
****** Ali Yacquub
****** Maxamed gaab
******* Reer Raage
****** Yusuf Yacquub
******* Xasan Yusuf Reer Ugaas
******* Ifiyo Yusuf
******* Suleyman Yusuf
******* Macalin Maxamuud
******** Xersi Macalin
******** Kheyre Macalin
******** Siyaad Macalin
******** Dudub Macalin
******** Faatax Macalin
***** Abadir ابادر
****** Maxamed Samatar
==Notable people==
*[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967.
*[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014.
*[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts.
*[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician.
*[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament.
==Ugaasyada Beessha==
1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN.
2.Ugaas Faqa eebakar AUN.
3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN.
4.Ugaas Cumar Ugaas Daahir AUN.
5.Ugaas Cilmi ugaas cumar AUN.
6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.
==ABWAANADI BEESHA==
1. Abwaan Muxyadin Subkane
2. Abwaan Rashid Mohamud Sheikh
qu278vomh46hs04wu9yvxzxlg5p5v3f
298157
298156
2026-06-04T18:46:28Z
~2026-33274-99
45971
/* Siyaasiinta Beesha */
298157
wikitext
text/x-wiki
Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood a sub-clan of the Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] and a larger [[Samaale]] clan.[1] It is one of the major Somali clans and has produced many prominent historical Somali figures including the first president of Somalia Aden Abdulle Osman and various mayors in Somalia mohamed NurTarsan [2][3]{{Farac |
| group = Udeejeen <br> أوديجيين
| image=
|region1={{flag|Somalia}}
|region2=
|region3={{flagcountry|Kenya}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]] Sunni
| related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }}
=== Clan tree ===
The Udejeen primarily live in the region of Hiraan in Somalia,[1] where they live in the districts of [[Jawiil]], Baarmagoog , Qalqalooc, [[shangaani]], [[Abdiaziiz]] [[Matabaan]] and [[Beledweyne]] and the Qalimow town of the Middle [[Shabelle]] region. They also live in the Somali Region of [[Ethiopia]], primarily in the Mustahil, [[Ferfer]] and [[Shilabo]] districts.
* Hawiye
** Hiraab
*** .. Mudulood
**** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود
***** Abadar ابدر
***** Abokar ابوكر
*****Aadan Yacquub
****** Ree Nuur
****** Ree Caalim
****** Ali Yacquub
****** Maxamed gaab
******* Reer Raage
****** Yusuf Yacquub
******* Xasan Yusuf Reer Ugaas
******* Ifiyo Yusuf
******* Suleyman Yusuf
******* Macalin Maxamuud
******** Xersi Macalin
******** Kheyre Macalin
******** Siyaad Macalin
******** Dudub Macalin
******** Faatax Macalin
***** Abadir ابادر
****** Maxamed Samatar
==Siyaasiinta Beesha==
*[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967.
*[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014.
*[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts.
*[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician.
*[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament.
==Ugaasyada Beesha==
1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN.
2.Ugaas Faqa eebakar AUN.
3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN.
4.Ugaas Cumar Ugaas Daahir AUN.
5.Ugaas Cilmi ugaas cumar AUN.
6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.
==ABWAANADI BEESHA==
1. Abwaan Muxyadin Subkane
2. Abwaan Rashid Mohamud Sheikh
9wufe66zue19lpixmbdzzwb1sdxs7tk
298158
298157
2026-06-04T18:49:48Z
~2026-33274-99
45971
/* Abwaanada Beesha */
298158
wikitext
text/x-wiki
Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood a sub-clan of the Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] and a larger [[Samaale]] clan.[1] It is one of the major Somali clans and has produced many prominent historical Somali figures including the first president of Somalia Aden Abdulle Osman and various mayors in Somalia mohamed NurTarsan [2][3]{{Farac |
| group = Udeejeen <br> أوديجيين
| image=
|region1={{flag|Somalia}}
|region2=
|region3={{flagcountry|Kenya}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]] Sunni
| related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }}
=== Clan tree ===
The Udejeen primarily live in the region of Hiraan in Somalia,[1] where they live in the districts of [[Jawiil]], Baarmagoog , Qalqalooc, [[shangaani]], [[Abdiaziiz]] [[Matabaan]] and [[Beledweyne]] and the Qalimow town of the Middle [[Shabelle]] region. They also live in the Somali Region of [[Ethiopia]], primarily in the Mustahil, [[Ferfer]] and [[Shilabo]] districts.
* Hawiye
** Hiraab
*** .. Mudulood
**** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود
***** Abadar ابدر
***** Abokar ابوكر
*****Aadan Yacquub
****** Ree Nuur
****** Ree Caalim
****** Ali Yacquub
****** Maxamed gaab
******* Reer Raage
****** Yusuf Yacquub
******* Xasan Yusuf Reer Ugaas
******* Ifiyo Yusuf
******* Suleyman Yusuf
******* Macalin Maxamuud
******** Xersi Macalin
******** Kheyre Macalin
******** Siyaad Macalin
******** Dudub Macalin
******** Faatax Macalin
***** Abadir ابادر
****** Maxamed Samatar
==Siyaasiinta Beesha==
*[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967.
*[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014.
*[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts.
*[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician.
*[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament.
==Ugaasyada Beesha==
1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN.
2.Ugaas Faqa eebakar AUN.
3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN.
4.Ugaas Cumar Ugaas Daahir AUN.
5.Ugaas Cilmi ugaas cumar AUN.
6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.
==Abwaanada Beesha ==
• Abwaan Muxyadin Subkane.
• Abwaan Rashid Mohamud Sheikh.
•Abwaan Cali Xuud .
•Abwaan Mohamed Subkane AUN.
9hsqdaecvxxe11w8u7rsu81mtcgrcby
298159
298158
2026-06-04T18:54:37Z
~2026-33274-99
45971
/* Siyaasiinta Beesha */ Added one page
298159
wikitext
text/x-wiki
Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood a sub-clan of the Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] and a larger [[Samaale]] clan.[1] It is one of the major Somali clans and has produced many prominent historical Somali figures including the first president of Somalia Aden Abdulle Osman and various mayors in Somalia mohamed NurTarsan [2][3]{{Farac |
| group = Udeejeen <br> أوديجيين
| image=
|region1={{flag|Somalia}}
|region2=
|region3={{flagcountry|Kenya}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]] Sunni
| related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }}
=== Clan tree ===
The Udejeen primarily live in the region of Hiraan in Somalia,[1] where they live in the districts of [[Jawiil]], Baarmagoog , Qalqalooc, [[shangaani]], [[Abdiaziiz]] [[Matabaan]] and [[Beledweyne]] and the Qalimow town of the Middle [[Shabelle]] region. They also live in the Somali Region of [[Ethiopia]], primarily in the Mustahil, [[Ferfer]] and [[Shilabo]] districts.
* Hawiye
** Hiraab
*** .. Mudulood
**** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود
***** Abadar ابدر
***** Abokar ابوكر
*****Aadan Yacquub
****** Ree Nuur
****** Ree Caalim
****** Ali Yacquub
****** Maxamed gaab
******* Reer Raage
****** Yusuf Yacquub
******* Xasan Yusuf Reer Ugaas
******* Ifiyo Yusuf
******* Suleyman Yusuf
******* Macalin Maxamuud
******** Xersi Macalin
******** Kheyre Macalin
******** Siyaad Macalin
******** Dudub Macalin
******** Faatax Macalin
***** Abadir ابادر
****** Maxamed Samatar
==Siyaasiinta Beesha==
*[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967.
*[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014.
*[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts.
*[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician.
*[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament.
==Ugaasyada Beessha==
1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN.
2.Ugaas Faqa eebakar AUN.
3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN.
4.Ugaas Cumar Ugaas Daahir AUN.
5.Ugaas Cilmi ugaas cumar AUN.
6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.
==Abwaanada Beesha ==
• Abwaan Muxyadin Subkane.
• Abwaan Rashid Mohamud Sheikh.
•Abwaan Cali Xuud .
•Abwaan Mohamed Subkane AUN.
4fd1hqe3zm3bb5zqej3fnjzno028l20
298160
298159
2026-06-04T19:19:50Z
~2026-33286-49
45973
/* */ some important information
298160
wikitext
text/x-wiki
Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood waa beel kamid ah beel hoosaadka Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] oo kamid ah the [[Hawiye]] clan.[1] and beeshu has produced many prominent historical Somali figures including the first president of Somalia Aden Abdulle Osman and various mayors in Somalia mohamed NurTarsan [2][3]{{Farac |
| group = Udeejeen <br> أوديجيين
| image=
|region1={{flag|Somalia}}
|region2=
|region3={{flagcountry|Kenya}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]] Sunni
| related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }}
=== Clan tree ===
The Udejeen primarily live in the region of Hiraan in Somalia,[1] where they live in the districts of [[Jawiil]], Baarmagoog , Qalqalooc, [[shangaani]], [[Abdiaziiz]] [[Matabaan]] and [[Beledweyne]] and the Qalimow town of the Middle [[Shabelle]] region. They also live in the Somali Region of [[Ethiopia]], primarily in the Mustahil, [[Ferfer]] and [[Shilabo]] districts.
* Hawiye
** Hiraab
*** .. Mudulood
**** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود
***** Abadar ابدر
***** Abokar ابوكر
*****Aadan Yacquub
****** Ree Nuur
****** Ree Caalim
****** Ali Yacquub
****** Maxamed gaab
******* Reer Raage
****** Yusuf Yacquub
******* Xasan Yusuf Reer Ugaas
******* Ifiyo Yusuf
******* Suleyman Yusuf
******* Macalin Maxamuud
******** Xersi Macalin
******** Kheyre Macalin
******** Siyaad Macalin
******** Dudub Macalin
******** Faatax Macalin
***** Abadir ابادر
****** Maxamed Samatar
==Siyaasiinta Beesha==
*[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967.
*[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014.
*[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts.
*[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician.
*[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament.
==Ugaasyada Beessha==
1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN.
2.Ugaas Faqa eebakar AUN.
3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN.
4.Ugaas Cumar Ugaas Daahir AUN.
5.Ugaas Cilmi ugaas cumar AUN.
6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.
==Abwaanada Beesha ==
• Abwaan Muxyadin Subkane.
• Abwaan Rashid Mohamud Sheikh.
•Abwaan Cali Xuud .
•Abwaan Mohamed Subkane AUN.
qh7c42q4uyffbz49km1dmyd8t7boyjv
298161
298160
2026-06-04T19:59:15Z
~2026-33286-49
45973
/* */ added images
298161
wikitext
text/x-wiki
Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood waa beel kamid ah beel hoosaadka Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] oo kamid ah the [[Hawiye]] clan.[1] and beeshu has produced many prominent historical Somali figures including the first president of Somalia Aden Abdulle Osman and various mayors in Somalia mohamed NurTarsan [2][3]{{Farac |
| group = Udeejeen <br> أوديجيين
| image=Aden Abdulle Osman, the first President of Somalia
|region1={{flag|Somalia}}
|region2=
|region3={{flagcountry|Kenya}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]] Sunni
| related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }}
=== Clan tree ===
The Udejeen primarily live in the region of Hiraan in Somalia,[1] where they live in the districts of [[Jawiil]], Baarmagoog , Qalqalooc, [[shangaani]], [[Abdiaziiz]] [[Matabaan]] and [[Beledweyne]] and the Qalimow town of the Middle [[Shabelle]] region. They also live in the Somali Region of [[Ethiopia]], primarily in the Mustahil, [[Ferfer]] and [[Shilabo]] districts.
* Hawiye
** Hiraab
*** .. Mudulood
**** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود
***** Abadar ابدر
***** Abokar ابوكر
*****Aadan Yacquub
****** Ree Nuur
****** Ree Caalim
****** Ali Yacquub
****** Maxamed gaab
******* Reer Raage
****** Yusuf Yacquub
******* Xasan Yusuf Reer Ugaas
******* Ifiyo Yusuf
******* Suleyman Yusuf
******* Macalin Maxamuud
******** Xersi Macalin
******** Kheyre Macalin
******** Siyaad Macalin
******** Dudub Macalin
******** Faatax Macalin
***** Abadir ابادر
****** Maxamed Samatar
==Siyaasiinta Beesha==
*[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967.
*[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014.
*[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts.
*[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician.
*[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament.
==Ugaasyada Beessha==
1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN.
2.Ugaas Faqa eebakar AUN.
3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN.
4.Ugaas Cumar Ugaas Daahir AUN.
5.Ugaas Cilmi ugaas cumar AUN.
6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.
==Abwaanada Beesha ==
• Abwaan Muxyadin Subkane.
• Abwaan Rashid Mohamud Sheikh.
•Abwaan Cali Xuud .
•Abwaan Mohamed Subkane AUN.
ldmhvk4siq97fbdhjpem6pf2psi5jc5
298162
298161
2026-06-04T20:00:44Z
~2026-33286-49
45973
/* */ image
298162
wikitext
text/x-wiki
Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood waa beel kamid ah beel hoosaadka Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] oo kamid ah the [[Hawiye]] clan.[1] and beeshu has produced many prominent historical Somali figures including the first president of Somalia Aden Abdulle Osman and various mayors in Somalia mohamed NurTarsan [2][3]{{Farac |
| group = Udeejeen <br> أوديجيين
| image=Aden_Abdulle_Osman_Daar.jpg
|region1={{flag|Somalia}}
|region2=
|region3={{flagcountry|Kenya}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]] Sunni
| related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }}
=== Clan tree ===
The Udejeen primarily live in the region of Hiraan in Somalia,[1] where they live in the districts of [[Jawiil]], Baarmagoog , Qalqalooc, [[shangaani]], [[Abdiaziiz]] [[Matabaan]] and [[Beledweyne]] and the Qalimow town of the Middle [[Shabelle]] region. They also live in the Somali Region of [[Ethiopia]], primarily in the Mustahil, [[Ferfer]] and [[Shilabo]] districts.
* Hawiye
** Hiraab
*** .. Mudulood
**** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود
***** Abadar ابدر
***** Abokar ابوكر
*****Aadan Yacquub
****** Ree Nuur
****** Ree Caalim
****** Ali Yacquub
****** Maxamed gaab
******* Reer Raage
****** Yusuf Yacquub
******* Xasan Yusuf Reer Ugaas
******* Ifiyo Yusuf
******* Suleyman Yusuf
******* Macalin Maxamuud
******** Xersi Macalin
******** Kheyre Macalin
******** Siyaad Macalin
******** Dudub Macalin
******** Faatax Macalin
***** Abadir ابادر
****** Maxamed Samatar
==Siyaasiinta Beesha==
*[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967.
*[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014.
*[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts.
*[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician.
*[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament.
==Ugaasyada Beessha==
1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN.
2.Ugaas Faqa eebakar AUN.
3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN.
4.Ugaas Cumar Ugaas Daahir AUN.
5.Ugaas Cilmi ugaas cumar AUN.
6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.
==Abwaanada Beesha ==
• Abwaan Muxyadin Subkane.
• Abwaan Rashid Mohamud Sheikh.
•Abwaan Cali Xuud .
•Abwaan Mohamed Subkane AUN.
9iqe9l243egzlqg8nferd3vdhip7iru
Template:Sister-inline
10
30294
298139
200396
2026-06-04T15:03:41Z
Isma4l
41797
298139
wikitext
text/x-wiki
[[File:{{#switch:{{lc:{{{project|}}}}}
| commons|commonscat = Commons-logo.svg
| meta|metawiki|m = Wikimedia Community Logo.svg
| wikibooks|wbk|wb|b = Wikibooks-logo-en-noslogan.svg
| wikidata|data = Wikidata-logo.svg
| cookbook = Wikibooks-logo-en-noslogan.svg
| wikiquote|quote|wqt|q = Wikiquote-logo.svg
| wikipedia|wp|w = Wikipedia-logo-v2.svg
| wikisource|wikisource2|source|source2|ws|ws2|s|s2 = Wikisource-logo.svg
| wiktionary|wkt|wdy|d = Wiktionary-logo-en-v2.svg
| wikinews|news|wnw|n = Wikinews-logo.svg
| wikispecies|species = Wikispecies-logo.svg
| wikiversity|wvy|v = Wikiversity-logo.svg
| wikivoyage|voyage|voy = Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg
| mediawiki|mw = Mediawiki.png
| outreachwiki|outreach = Wikimedia Outreach.png
| incubator = Incubator-notext.svg
| #default = Wikimedia-logo.svg
}}|16x16px|class=noviewer|alt=]] {{#if:{{{short|}}}|{{{links|}}}|{{#if:{{{list|}}}|{{#switch:{{lc:{{{project|}}}}}
| commons = Warbaahinta la xiriirta ee Wikimedia Commons
| commonscat = Qeybaha la xiriira ee Wikimedia Commons
| meta|metawiki|m =
| wikibooks|wbk|wb|b = Qoraallada ku jira Wikibooks
| wikidata|data =
| cookbook = Buugaagta cuntada ee Wikibooks
| wikiquote|quote|wqt|q = Odhaahyada ku jira Wikiquote
| wikipedia|wp|w =
| wikisource|wikisource2|source|source2|ws|ws2|s|s2 = Qoraallada ku jira Wikisource
| wiktionary|wkt|wdy|d = Qeexitaannada iyo turjumaadaha ku jira Wiktionary
| wikinews|news|wnw|n =
| wikispecies|species = Xogta la xiriirta Wikispecies
| wikiversity|wvy|v = Agabka waxbarashada ee Wikiversity
| wikivoyage|voyage|voy = Macluumaadka socdaalka ee Wikivoyage
| mediawiki|mw =
| outreachwiki|outreach =
| incubator =
| #default = }}:
{{{list}}}|{{#switch:{{lc:{{{project|}}}}}
| commons = Warbaahinta la xiriirta {{{links|}}} ee Wikimedia Commons
| commonscat = Warbaahinta la xiriirta {{{links|}}} ee Wikimedia Commons
| meta|metawiki|m =
| wikibooks|wbk|wb|b = {{{links|}}} ee Wikibooks{{{extratext|}}}
| wikidata|data =
| cookbook = {{{links|}}} ee Buugaagta Cuntada Wikibooks{{{extratext|}}}
| wikiquote|quote|wqt|q = Odhaahyada la xiriira {{{links|}}} ee Wikiquote
| wikipedia|wp|w =
| wikisource|source|ws|s = Hawlaha la xiriira {{{links|}}} ee Wikisource
| wikisource2|source2|ws2|s2 = Qoraalka dhammaystiran ee {{{links|}}} ee Wikisource
| wiktionary|wkt|wdy|d = Qeexitaanka qaamuuska ee {{{links|}}} ee Wiktionary
| wikinews|news|wnw|n =
| wikispecies|species = Xogta la xiriirta {{{links|}}} ee Wikispecies
| wikiversity|wvy|v = Agabka waxbarashada la xiriira {{{links|}}} ee Wikiversity
| wikivoyage|voyage|voy = {{{links|}}} hagaha socdaalka ee Wikivoyage
| mediawiki|mw =
| outreachwiki|outreach =
| incubator =
| #default = }}{{{extratext|}}}}}
}}<noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
k8iawyj18ho202lgh823lgqbsu5lmpl
Module:Commons link
828
35574
298138
289659
2026-06-04T14:58:25Z
Isma4l
41797
298138
Scribunto
text/plain
require('strict')
-- Module to find commons galleries and categories based on wikidata entries
local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs
local p = {}
-- Check if string is a valid QID
-- Argument: QID to check
-- Returns: valid (bool)
local function _validQID(qid)
return qid and mw.ustring.find(qid,"^[Qq]%d+$")
end
-- Check if string is a valid wikidata property string
-- Argument: property string to check
-- Returns: valid (bool)
local function _validProp(prop)
return prop and mw.ustring.find(prop,"^[Pp]%d+$")
end
local function _lcfirst(s)
return mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(s,1,1))..mw.ustring.sub(s,2)
end
-- Format displayed linktext
-- Arguments:
-- s = string to display
-- formatting = formatting table:
-- formatting.linktext = if defined, override s
-- formatting.lcfirst = lower case the first letter in display
-- formatting.bold = whether to bold the display
-- formatting.italic = whether to italicize the display
-- formatting.nowrap = set nowrapping
-- Returns:
-- formatted string
local function _formatResult(s, formatting)
local resultVal = formatting.linktext or s
if formatting.lcfirst then
resultVal = _lcfirst(resultVal)
end
local style = ""
if formatting.italic then style = "font-style:italic; " end
if formatting.bold then style = style.."font-weight:bold; " end
if formatting.nowrap then style = style.."white-space:nowrap; " end
if style ~= "" then
resultVal = '<span style="'..mw.text.trim(style)..'">'..resultVal..'</span>'
end
return resultVal
end
-- Get title, namespace, and QID for current page
-- Arguments:
-- qid = testing only: get title of alternative page with QID=qid
-- nsQid = whether to return the ns of the qid page or current
-- Returns:
-- title, namespace (string), qid of current page (or test page)
local function _getTitleQID(qid,nsQid)
local titleObject = mw.title.getCurrentTitle()
-- look up qid for current page (if not testing)
local nsText = string.gsub(titleObject.nsText,"_"," ") -- [[phab:T369784]]
if not _validQID(qid) then
qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
return titleObject.text, nsText, qid
end
-- testing-only path: given a qid, determine title
-- always use namespace from current page (to suppress tracking cat)
qid = qid:upper()
local title = mw.wikibase.getSitelink(qid) or ""
-- strip any namespace from sitelink
local firstColon = mw.ustring.find(title,':',1,true)
local qidNsText = ""
if firstColon then
qidNsText = mw.ustring.sub(title,1,firstColon-1)
title = mw.ustring.sub(title,firstColon+1)
end
if nsQid then
return title, qidNsText, qid
end
return title, nsText, qid
end
-- Lookup Commons gallery in Wikidata
-- Arguments:
-- qid = QID of current article
-- fetch = whether to lookup Commons sitelink (bool)
-- commonsSitelink = default value for Commons sitelink
-- Returns:
-- categoryLink = name of Commons category, nil if nothing is found
-- consistent = multiple wikidata fields are examined: are they consistent?
-- commonsSitelink = commons sitelink for current article
local function _lookupGallery(qid,fetch,commonsSitelink)
if not _validQID(qid) then
return nil, true, nil
end
qid = qid:upper()
local galleryLink = nil
local consistent = true
-- look up commons sitelink for article, use if not category
if fetch then
commonsSitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid,"commonswiki") or commonsSitelink
end
if commonsSitelink and mw.ustring.sub(commonsSitelink,1,9) ~= "Category:" then
galleryLink = commonsSitelink
end
-- P935 is the "commons gallery" property for this article
local P935 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P935")[1]
if P935 and P935.mainsnak.datavalue then
local gallery = P935.mainsnak.datavalue.value
if galleryLink and galleryLink ~= gallery then
consistent = false
else
galleryLink = gallery
end
end
return galleryLink, consistent, commonsSitelink
end
-- Find fallback category by looking up Commons sitelink of different page
-- Arguments:
-- qid = QID for current article
-- property = property that refers to other article whose sitelink to return
-- Returns: either category-stripped name of article, or nil
local function _lookupFallback(qid,property)
if not _validQID(qid) or not _validProp(property) then
return nil
end
qid = qid:upper()
property = property:upper()
-- If property exists on current article, get value (other article qid)
local value = mw.wikibase.getBestStatements(qid, property)[1]
if value and value.mainsnak.datavalue and value.mainsnak.datavalue.value.id then
-- Look up Commons sitelink of other article
local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(value.mainsnak.datavalue.value.id,"commonswiki")
-- Check to see if it starts with "Category:". If so, strip it and return
if sitelink and mw.ustring.sub(sitelink,1,9) == "Category:" then
return mw.ustring.sub(sitelink,10)
end
end
return nil
end
-- Find Commons category by looking in wikidata
-- Arguments:
-- qid = QID of current article
-- fetch = whether to lookup Commons sitelink (bool)
-- commonsSitelink = default value for Commons sitelink
-- Returns:
-- categoryLink = name of Commons category, nil if nothing is found
-- consistent = multiple wikidata fields are examined: are they consistent?
-- commonsSitelink = commons sitelink for current article
local function _lookupCategory(qid, fetch, commonsSitelink)
if not _validQID(qid) then
return nil, true, nil
end
qid = qid:upper()
local categoryLink = nil
local consistent = true
-- look up commons sitelink for article, use if starts with "Category:"
if fetch then
commonsSitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid,"commonswiki") or commonsSitelink
end
if commonsSitelink and mw.ustring.sub(commonsSitelink,1,9) == "Category:" then
categoryLink = mw.ustring.sub(commonsSitelink,10)
end
-- P910 is the "topic's main category". Look for commons sitelink there
local fallback = _lookupFallback(qid,"P910")
if fallback then
if categoryLink and categoryLink ~= fallback then
consistent = false
qid = nil
else
categoryLink = fallback
end
end
-- P1754 is the "list's main category". Look for commons sitelink there
fallback = _lookupFallback(qid,"P1754")
if fallback then
if categoryLink and categoryLink ~= fallback then
consistent = false
qid = nil
else
categoryLink = fallback
end
end
-- P373 is the "commons category" property for this article. This is
-- a low-quality field, so should only be used as a last resort.
if categoryLink == nil and _validQID(qid) then
local P373 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P373")[1]
if P373 and P373.mainsnak.datavalue then
categoryLink = P373.mainsnak.datavalue.value
consistent = true -- P373 is never used if anything else is available
end
end
return categoryLink, consistent, commonsSitelink
end
-- Does the article have a Commons gallery, and is it consistent?
-- Arguments:
-- qid = QID to lookup in wikidata (for testing only)
-- Returns:
-- filename at Commons, bool: is wikidata consistent for this article?
function p._hasGalleryConsistent(qid)
local wp_title, wp_ns
wp_title, wp_ns, qid = _getTitleQID(qid)
return _lookupGallery(qid,true)
end
-- Does the article have a corresponding Commons gallery?
-- Arguments:
-- qid = QID to lookup in wikidata (for testing only)
-- Returns:
-- filename at Commons if so, false if not
function p._hasGallery(qid)
local galleryLink, consistent = p._hasGalleryConsistent(qid)
return consistent and galleryLink
end
-- Does the article have a Commons category? Is wikidata consistent for that?
-- Arguments:
-- qid = QID to lookup in wikidata (for testing only)
-- prefix = whether to add "Category:" to return string (default true)
-- Returns:
-- filename at Commons, bool: consistent
function p._hasCategoryConsistent(qid,prefix)
if prefix == nil then
prefix = true
end
local wp_title, wp_ns
wp_title, wp_ns, qid = _getTitleQID(qid)
local categoryLink, consistent = _lookupCategory(qid,true)
if categoryLink and prefix then
categoryLink = "Category:"..categoryLink
end
return categoryLink, consistent
end
-- Does the article have a corresponding Commons category?
-- Arguments:
-- qid = QID to lookup in wikidata (for testing only)
-- prefix = whether to add "Category:" to return string (default true)
-- Returns:
-- filename at Commons if so, blank if not
function p._hasCategory(qid,prefix)
local categoryLink, consistent = p._hasCategoryConsistent(qid,prefix)
return consistent and categoryLink
end
-- Create Commons link corresponding to current article
-- Arguments:
-- namespace = namespace in Commons ("" for galleries)
-- default = use as Commons link, don't access wikidata
-- search = string to search for
-- fallback = string to search for if wikidata fails
-- formatting = formatting parameters
-- qid = QID to lookup in wikidata (for testing only)
-- Returns:
-- formatted wikilink to Commons in specified namespace
function p._getCommons(namespace,default,search,fallback,formatting,qid)
local nsColon
if not namespace or namespace == "" then
nsColon = ""
else
nsColon = namespace..":"
end
if default then
return "[[Commons:"..nsColon..default.."|".._formatResult(default,formatting).."]]"
end
if search then
return "[[Commons:Special:Search/"..nsColon..search.."|".._formatResult(search,formatting).."]]"
end
local wp_title, wp_ns
wp_title, wp_ns, qid = _getTitleQID(qid)
local commonsLink = nil
local consistent = true
if nsColon == "" then
commonsLink, consistent = _lookupGallery(qid,true)
elseif namespace:lower() == "category" then
commonsLink, consistent = _lookupCategory(qid,true)
end
-- use wikidata if consistent
if commonsLink and consistent then
return "[[Commons:"..nsColon..commonsLink.."|".._formatResult(commonsLink,formatting).."]]"
end
-- if not consistent, fall back to search and add to tracking cat
-- construct default result (which searches for title)
local searchResult = "[[Commons:Special:Search/"..nsColon..(fallback or wp_title)
.."|".._formatResult(fallback or wp_title,formatting).."]]"
if not consistent and wp_ns == "" then
local friendlyNS
if nsColon == "" then
friendlyNS = "gallery"
else
friendlyNS = namespace:lower()
end
searchResult = searchResult.."[[Category:Inconsistent wikidata for Commons "..friendlyNS.."]]"
end
return searchResult
end
-- Returns "best" Commons link: first look for gallery, then try category
-- Arguments:
-- default = use as Commons link, don't access wikidata
-- search = string to search for
-- fallback = string to search for if wikidata lookup fails
-- formatting = formatting parameters
-- qid = QID to lookup in wikidata (for testing only)
-- Returns:
-- formatted wikilink to Commons "best" landing page
function p._getGalleryOrCategory(default, search, fallback, formatting, qid)
if default then
return "[[Commons:"..default.."|".._formatResult(default,formatting).."]]"
end
if search then
return "[[Commons:Special:Search/"..search.."|".._formatResult(search,formatting).."]]"
end
local wp_title, wp_ns
wp_title, wp_ns, qid = _getTitleQID(qid)
local trackingCats = ""
local galleryLink, consistent, commonsSitelink = _lookupGallery(qid,true)
-- use wikidata if either sitelink or P935 exist, and they both agree
if galleryLink and consistent then
return "[[Commons:"..galleryLink.."|".._formatResult(galleryLink,formatting).."]]"
end
if not consistent and wp_ns == "" then
trackingCats = "[[Qeybta:Xogta wikidata ee aan isgudanayn ee loogu talagalay abka sawirada Commons]]"
end
-- if gallery is not good, fall back looking for category
local categoryLink
categoryLink, consistent = _lookupCategory(qid,false,commonsSitelink)
if categoryLink and consistent then
return "[[Commons:Category:"..categoryLink.."|".._formatResult(categoryLink,formatting).."]]"..trackingCats
end
if not consistent and wp_ns == "" then
trackingCats = trackingCats.."[[Qeybta:Xogta wikidata ee aan isgudanayn ee loogu talagalay qeybta Commons]]"
end
-- return search result looking for title as last attempt
return "[[Commons:Special:Search/" .. (fallback or wp_title) ..
"|" .. _formatResult(fallback or wp_title,formatting) .. "]]" .. trackingCats
end
-- Return link(s) Commons gallery, or category, or both from wikidata
-- Arguments:
-- defaultGallery = default gallery link to use, instead of wikidata
-- defaultCategory = default category link to use, instead of wikidata
-- categoryText = if both gallery and category, text to use in category link ("category" by default)
-- oneSearch = only emit one search result
-- formatting = formatting parameters
-- qid = qid of page to lookup in wikidata (testing only)
function p._getGalleryAndCategory(defaultGallery, defaultCategory,
categoryText, oneSearch, formatting, qid
)
local wp_title, wp_ns
wp_title, wp_ns, qid = _getTitleQID(qid)
categoryText = categoryText or "qeybta"
local trackingCats = ""
local galleryLink, galleryConsistent
local commonsSitelink = nil
if defaultGallery then
galleryLink = defaultGallery
galleryConsistent = true
else
galleryLink, galleryConsistent, commonsSitelink = _lookupGallery(qid,true)
end
local galleryGood = galleryLink and galleryConsistent
if not galleryConsistent and wp_ns == "" then
trackingCats = "[[Qeybta:Xogta wikidata ee aan isgudanayn ee loogu talagalay abka sawirada Commons]]"
end
local categoryLink, categoryConsistent
if defaultCategory then
categoryLink = defaultCategory
categoryConsistent = true
else
categoryLink, categoryConsistent = _lookupCategory(qid,defaultGallery,commonsSitelink)
end
local categoryGood = categoryLink and categoryConsistent
if not categoryConsistent and wp_ns == "" then
trackingCats = trackingCats.."[[Qeybta:Xogta wikidata ee aan isgudanayn ee loogu talagalay qeybta Commons]]"
end
local firstLink
-- construct default result (which searches for title)
local searchResult = "[[Commons:Special:Search/"..wp_title.."|".._formatResult(wp_title,formatting).."]]"
if not oneSearch then
searchResult = searchResult.." ([[Commons:Special:Search/Category:"..wp_title.."|"..categoryText.."]])"
end
local linkText = nil
if galleryGood then
firstLink = galleryLink
linkText = galleryLink
elseif categoryGood then
firstLink = "Category:"..categoryLink
linkText = categoryLink
else
return searchResult..trackingCats
end
local resultVal = "[[Commons:"..firstLink.."|".._formatResult(linkText,formatting).."]]"
if galleryGood and categoryGood then
resultVal = resultVal.." ([[Commons:Category:"..categoryLink.."|"..categoryText.."]])"
end
return resultVal..trackingCats
end
-- Compare two titles with their namespaces stripped
local function titleMatch(s1,s2)
s1 = s1 or ""
s2 = s2 or ""
s1 = mw.ustring.gsub(s1,"^[^:]+:","")
s2 = mw.ustring.gsub(s2,"^[^:]+:","")
return s1 == s2
end
local galleryTrackingCats = {
commons_link_on_wikidata = '[[Qeybta:Xiriirinta Commons waxay ku taal Wikidata]]',
commons_link_defined_as_pagename = '[[Qeybta:Xiriirinta Commons waxaa loo qeexay sidii magaca bogga]]',
commons_link_locally_defined = '[[Qeybta:Xiriirinta Commons waxaa loogu qeexay si maxalli ah]]',
commons_link_from_wikidata = '[[Qeybta:Xiriirinta Commons ee laga keenay Wikidata]]',
commons_link_is_pagename = '[[Qeybta:Xiriirinta Commons waa magaca bogga]]',
inconsistent = '[[Qeybta:Xogta wikidata ee aan isgudanayn ee loogu talagalay abka sawirada Commons]]'
}
local categoryTrackingCats = {
commons_link_on_wikidata = '[[Qeybta:Xiriirinta qeybta Commons waxay ku taal Wikidata]]',
commons_link_defined_as_pagename = '[[Qeybta:Xiriirinta qeybta Commons waxaa loo qeexay sidii magaca bogga]]',
commons_link_locally_defined = '[[Qeybta:Xiriirinta qeybta Commons waxaa loogu qeexay si maxalli ah]]',
commons_link_from_wikidata = '[[Qeybta:Xiriirinta qeybta Commons ee laga keenay Wikidata]]',
commons_link_is_pagename = '[[Qeybta:Xiriirinta qeybta Commons waa magaca bogga]]',
inconsistent = '[[Qeybta:Xogta wikidata ee aan isgudanayn ee loogu talagalay qeybta Commons]]'
}
local function selectTrackingCat(trackingCats,wikidata,consistent,default,title)
if not consistent then
return trackingCats.inconsistent
end
if default then
-- construct warning message
if default == wikidata then
return trackingCats.commons_link_on_wikidata
end
local warning = ""
if wikidata then
local generateWarning = require('Module:If preview')._warning
warning = generateWarning({
"Xiriirinta Commons uma dhigma Wikidata – [[Template:Commons_category#Resolving_discrepancies|fadlan hubi]]"
})
end
if titleMatch(default,title) then
return trackingCats.commons_link_defined_as_pagename .. warning
end
return trackingCats.commons_link_locally_defined .. warning
end
if wikidata then
return trackingCats.commons_link_from_wikidata
end
return trackingCats.commons_link_is_pagename
end
-- Figure out tracking categories and editor warnings
-- Arguments:
-- default = Commons link argument passed to template
-- fetchGallery = whether to fetch a gallery from Wikidata
-- fetchCategory = whether to fetch a category from Wikidata
-- qid = force a qid for testing
-- Returns:
-- tracking category and possible user warning
--
-- Note: the logic for the tracking is quite different than the logic
-- for generating Commons links (above). Thus, it is separated into another
-- function for code clarity and maintainability. This should not seriously
-- affect performance: server time is dominated by fetching wikidata entities,
-- and those entities should be cached and shared between the Commons generating
-- code and this tracking code.
function p._tracking(default, fetchGallery, fetchCategory, qid)
local title, wp_ns, wp_qid = _getTitleQID(qid,true)
if wp_ns ~= "" then
title = wp_ns..":"..title
end
-- only track if test or namespace=article or namespace=category
if not (qid or wp_ns == "" or wp_ns == "Category") then
return ""
end
-- determine title and namespace of wikidata and wp article
local wikidata = nil
local consistent = nil
-- Tracking code works for all 4 cases of states of fetchGallery/Category
-- fetchGallery takes precedence
if fetchGallery then
wikidata, consistent = p._hasGalleryConsistent(qid)
if default or not fetchCategory or (consistent and wikidata) then
return selectTrackingCat(galleryTrackingCats,wikidata,consistent,
default,title)
end
end
if fetchCategory then
local cat_wikidata, cat_consistent = p._hasCategoryConsistent(qid,true)
if not fetchGallery or (cat_consistent and cat_wikidata) then
return selectTrackingCat(categoryTrackingCats,cat_wikidata,
cat_consistent,default,title)
end
return selectTrackingCat(galleryTrackingCats,wikidata,consistent,
default,title)
end
return "" -- nothing fetched, nothing tracked
end
local function _createFormatting(args)
local formatting = {}
formatting.linktext = args.linktext
local yesNo = require('Module:Yesno')
formatting.lcfirst = yesNo(args.lcfirst)
formatting.bold = yesNo(args.bold)
formatting.italic = yesNo(args.italic)
formatting.nowrap = yesNo(args.nowrap)
return formatting
end
-- Testing-only entry point for _getTitleQID
function p.getTitleQID(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
local text, ns, qid = _getTitleQID(args[1],args[2])
return text..","..ns..","..(qid or "nil")
end
-- Testing-only entry point for _lookupFallback
function p.lookupFallback(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
local fallback = _lookupFallback(args[1],args[2])
return fallback or "nil"
end
-- Find the Commons gallery page associated with article
function p.getGallery(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
return p._getCommons("",args[1],args.search,args.fallback,_createFormatting(args),args.qid)
end
-- Find the Commons category page associated with article
function p.getCategory(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
local retval = p._getCommons("Category", args[1],
args.search, args.fallback, _createFormatting(args), args.qid
)
if args.tracking then
local default = nil
if args[1] then
default = "Category:"..args[1]
end
retval = retval..p._tracking(default, false, true, args.qid)
end
return retval
end
function p.getGalleryOrCategory(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
local retval = p._getGalleryOrCategory(
args[1], args.search, args.fallback, _createFormatting(args), args.qid
)
if args.tracking then
retval = retval..p._tracking(args[1],true,true,args.qid)
end
return retval
end
function p.hasGallery(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
return p._hasGallery(args.qid) or ""
end
function p.hasCategory(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
return p._hasCategory(args.qid) or ""
end
function p.hasGalleryOrCategory(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
return p._hasGallery(args.qid) or p._hasCategory(args.qid) or ""
end
function p.getGalleryAndCategory(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
return p._getGalleryAndCategory(args[1], args[2],
args.categoryText, args.oneSearch, _createFormatting(args), args.qid)
end
function p.tracking(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
return p._tracking(args[1], args.fetchGallery, args.fetchCategory, args.qid)
end
return p
go6m4axa4z81ffq5444ho92hgq9zd7e
298140
298138
2026-06-04T15:07:07Z
Isma4l
41797
298140
Scribunto
text/plain
require('strict')
-- Module to find commons galleries and categories based on wikidata entries
local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs
local p = {}
-- Check if string is a valid QID
-- Argument: QID to check
-- Returns: valid (bool)
local function _validQID(qid)
return qid and mw.ustring.find(qid,"^[Qq]%d+$")
end
-- Check if string is a valid wikidata property string
-- Argument: property string to check
-- Returns: valid (bool)
local function _validProp(prop)
return prop and mw.ustring.find(prop,"^[Pp]%d+$")
end
local function _lcfirst(s)
return mw.ustring.lower(mw.ustring.sub(s,1,1))..mw.ustring.sub(s,2)
end
-- Format displayed linktext
-- Arguments:
-- s = string to display
-- formatting = formatting table:
-- formatting.linktext = if defined, override s
-- formatting.lcfirst = lower case the first letter in display
-- formatting.bold = whether to bold the display
-- formatting.italic = whether to italicize the display
-- formatting.nowrap = set nowrapping
-- Returns:
-- formatted string
local function _formatResult(s, formatting)
local resultVal = formatting.linktext or s
if formatting.lcfirst then
resultVal = _lcfirst(resultVal)
end
local style = ""
if formatting.italic then style = "font-style:italic; " end
if formatting.bold then style = style.."font-weight:bold; " end
if formatting.nowrap then style = style.."white-space:nowrap; " end
if style ~= "" then
resultVal = '<span style="'..mw.text.trim(style)..'">'..resultVal..'</span>'
end
return resultVal
end
-- Get title, namespace, and QID for current page
-- Arguments:
-- qid = testing only: get title of alternative page with QID=qid
-- nsQid = whether to return the ns of the qid page or current
-- Returns:
-- title, namespace (string), qid of current page (or test page)
local function _getTitleQID(qid,nsQid)
local titleObject = mw.title.getCurrentTitle()
-- look up qid for current page (if not testing)
local nsText = string.gsub(titleObject.nsText,"_"," ") -- [[phab:T369784]]
if not _validQID(qid) then
qid = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage()
return titleObject.text, nsText, qid
end
-- testing-only path: given a qid, determine title
-- always use namespace from current page (to suppress tracking cat)
qid = qid:upper()
local title = mw.wikibase.getSitelink(qid) or ""
-- strip any namespace from sitelink
local firstColon = mw.ustring.find(title,':',1,true)
local qidNsText = ""
if firstColon then
qidNsText = mw.ustring.sub(title,1,firstColon-1)
title = mw.ustring.sub(title,firstColon+1)
end
if nsQid then
return title, qidNsText, qid
end
return title, nsText, qid
end
-- Lookup Commons gallery in Wikidata
-- Arguments:
-- qid = QID of current article
-- fetch = whether to lookup Commons sitelink (bool)
-- commonsSitelink = default value for Commons sitelink
-- Returns:
-- categoryLink = name of Commons category, nil if nothing is found
-- consistent = multiple wikidata fields are examined: are they consistent?
-- commonsSitelink = commons sitelink for current article
local function _lookupGallery(qid,fetch,commonsSitelink)
if not _validQID(qid) then
return nil, true, nil
end
qid = qid:upper()
local galleryLink = nil
local consistent = true
-- look up commons sitelink for article, use if not category
if fetch then
commonsSitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid,"commonswiki") or commonsSitelink
end
if commonsSitelink and mw.ustring.sub(commonsSitelink,1,9) ~= "Category:" then
galleryLink = commonsSitelink
end
-- P935 is the "commons gallery" property for this article
local P935 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P935")[1]
if P935 and P935.mainsnak.datavalue then
local gallery = P935.mainsnak.datavalue.value
if galleryLink and galleryLink ~= gallery then
consistent = false
else
galleryLink = gallery
end
end
return galleryLink, consistent, commonsSitelink
end
-- Find fallback category by looking up Commons sitelink of different page
-- Arguments:
-- qid = QID for current article
-- property = property that refers to other article whose sitelink to return
-- Returns: either category-stripped name of article, or nil
local function _lookupFallback(qid,property)
if not _validQID(qid) or not _validProp(property) then
return nil
end
qid = qid:upper()
property = property:upper()
-- If property exists on current article, get value (other article qid)
local value = mw.wikibase.getBestStatements(qid, property)[1]
if value and value.mainsnak.datavalue and value.mainsnak.datavalue.value.id then
-- Look up Commons sitelink of other article
local sitelink = mw.wikibase.getSitelink(value.mainsnak.datavalue.value.id,"commonswiki")
-- Check to see if it starts with "Category:". If so, strip it and return
if sitelink and mw.ustring.sub(sitelink,1,9) == "Category:" then
return mw.ustring.sub(sitelink,10)
end
end
return nil
end
-- Find Commons category by looking in wikidata
-- Arguments:
-- qid = QID of current article
-- fetch = whether to lookup Commons sitelink (bool)
-- commonsSitelink = default value for Commons sitelink
-- Returns:
-- categoryLink = name of Commons category, nil if nothing is found
-- consistent = multiple wikidata fields are examined: are they consistent?
-- commonsSitelink = commons sitelink for current article
local function _lookupCategory(qid, fetch, commonsSitelink)
if not _validQID(qid) then
return nil, true, nil
end
qid = qid:upper()
local categoryLink = nil
local consistent = true
-- look up commons sitelink for article, use if starts with "Category:"
if fetch then
commonsSitelink = mw.wikibase.getSitelink(qid,"commonswiki") or commonsSitelink
end
if commonsSitelink and mw.ustring.sub(commonsSitelink,1,9) == "Category:" then
categoryLink = mw.ustring.sub(commonsSitelink,10)
end
-- P910 is the "topic's main category". Look for commons sitelink there
local fallback = _lookupFallback(qid,"P910")
if fallback then
if categoryLink and categoryLink ~= fallback then
consistent = false
qid = nil
else
categoryLink = fallback
end
end
-- P1754 is the "list's main category". Look for commons sitelink there
fallback = _lookupFallback(qid,"P1754")
if fallback then
if categoryLink and categoryLink ~= fallback then
consistent = false
qid = nil
else
categoryLink = fallback
end
end
-- P373 is the "commons category" property for this article. This is
-- a low-quality field, so should only be used as a last resort.
if categoryLink == nil and _validQID(qid) then
local P373 = mw.wikibase.getBestStatements(qid, "P373")[1]
if P373 and P373.mainsnak.datavalue then
categoryLink = P373.mainsnak.datavalue.value
consistent = true -- P373 is never used if anything else is available
end
end
return categoryLink, consistent, commonsSitelink
end
-- Does the article have a Commons gallery, and is it consistent?
-- Arguments:
-- qid = QID to lookup in wikidata (for testing only)
-- Returns:
-- filename at Commons, bool: is wikidata consistent for this article?
function p._hasGalleryConsistent(qid)
local wp_title, wp_ns
wp_title, wp_ns, qid = _getTitleQID(qid)
return _lookupGallery(qid,true)
end
-- Does the article have a corresponding Commons gallery?
-- Arguments:
-- qid = QID to lookup in wikidata (for testing only)
-- Returns:
-- filename at Commons if so, false if not
function p._hasGallery(qid)
local galleryLink, consistent = p._hasGalleryConsistent(qid)
return consistent and galleryLink
end
-- Does the article have a Commons category? Is wikidata consistent for that?
-- Arguments:
-- qid = QID to lookup in wikidata (for testing only)
-- prefix = whether to add "Category:" to return string (default true)
-- Returns:
-- filename at Commons, bool: consistent
function p._hasCategoryConsistent(qid,prefix)
if prefix == nil then
prefix = true
end
local wp_title, wp_ns
wp_title, wp_ns, qid = _getTitleQID(qid)
local categoryLink, consistent = _lookupCategory(qid,true)
if categoryLink and prefix then
categoryLink = "Category:"..categoryLink
end
return categoryLink, consistent
end
-- Does the article have a corresponding Commons category?
-- Arguments:
-- qid = QID to lookup in wikidata (for testing only)
-- prefix = whether to add "Category:" to return string (default true)
-- Returns:
-- filename at Commons if so, blank if not
function p._hasCategory(qid,prefix)
local categoryLink, consistent = p._hasCategoryConsistent(qid,prefix)
return consistent and categoryLink
end
-- Create Commons link corresponding to current article
-- Arguments:
-- namespace = namespace in Commons ("" for galleries)
-- default = use as Commons link, don't access wikidata
-- search = string to search for
-- fallback = string to search for if wikidata fails
-- formatting = formatting parameters
-- qid = QID to lookup in wikidata (for testing only)
-- Returns:
-- formatted wikilink to Commons in specified namespace
function p._getCommons(namespace,default,search,fallback,formatting,qid)
local nsColon
if not namespace or namespace == "" then
nsColon = ""
else
nsColon = namespace..":"
end
if default then
return "[[Commons:"..nsColon..default.."|".._formatResult(default,formatting).."]]"
end
if search then
return "[[Commons:Special:Search/"..nsColon..search.."|".._formatResult(search,formatting).."]]"
end
local wp_title, wp_ns
wp_title, wp_ns, qid = _getTitleQID(qid)
local commonsLink = nil
local consistent = true
if nsColon == "" then
commonsLink, consistent = _lookupGallery(qid,true)
elseif namespace:lower() == "category" then
commonsLink, consistent = _lookupCategory(qid,true)
end
-- use wikidata if consistent
if commonsLink and consistent then
return "[[Commons:"..nsColon..commonsLink.."|".._formatResult(commonsLink,formatting).."]]"
end
-- if not consistent, fall back to search and add to tracking cat
-- construct default result (which searches for title)
local searchResult = "[[Commons:Special:Search/"..nsColon..(fallback or wp_title)
.."|".._formatResult(fallback or wp_title,formatting).."]]"
if not consistent and wp_ns == "" then
local friendlyNS
if nsColon == "" then
friendlyNS = "gallery"
else
friendlyNS = namespace:lower()
end
searchResult = searchResult.."[[Category:Inconsistent wikidata for Commons "..friendlyNS.."]]"
end
return searchResult
end
-- Returns "best" Commons link: first look for gallery, then try category
-- Arguments:
-- default = use as Commons link, don't access wikidata
-- search = string to search for
-- fallback = string to search for if wikidata lookup fails
-- formatting = formatting parameters
-- qid = QID to lookup in wikidata (for testing only)
-- Returns:
-- formatted wikilink to Commons "best" landing page
function p._getGalleryOrCategory(default, search, fallback, formatting, qid)
if default then
return "[[Commons:"..default.."|".._formatResult(default,formatting).."]]"
end
if search then
return "[[Commons:Special:Search/"..search.."|".._formatResult(search,formatting).."]]"
end
local wp_title, wp_ns
wp_title, wp_ns, qid = _getTitleQID(qid)
local trackingCats = ""
local galleryLink, consistent, commonsSitelink = _lookupGallery(qid,true)
-- use wikidata if either sitelink or P935 exist, and they both agree
if galleryLink and consistent then
return "[[Commons:"..galleryLink.."|".._formatResult(galleryLink,formatting).."]]"
end
if not consistent and wp_ns == "" then
trackingCats = "[[Category:Inconsistent wikidata for Commons gallery]]"
end
-- if gallery is not good, fall back looking for category
local categoryLink
categoryLink, consistent = _lookupCategory(qid,false,commonsSitelink)
if categoryLink and consistent then
return "[[Commons:Category:"..categoryLink.."|".._formatResult(categoryLink,formatting).."]]"..trackingCats
end
if not consistent and wp_ns == "" then
trackingCats = trackingCats.."[[Category:Inconsistent wikidata for Commons category]]"
end
-- return search result looking for title as last attempt
return "[[Commons:Special:Search/" .. (fallback or wp_title) ..
"|" .. _formatResult(fallback or wp_title,formatting) .. "]]" .. trackingCats
end
-- Return link(s) Commons gallery, or category, or both from wikidata
-- Arguments:
-- defaultGallery = default gallery link to use, instead of wikidata
-- defaultCategory = default category link to use, instead of wikidata
-- categoryText = if both gallery and category, text to use in category link ("category" by default)
-- oneSearch = only emit one search result
-- formatting = formatting parameters
-- qid = qid of page to lookup in wikidata (testing only)
function p._getGalleryAndCategory(defaultGallery, defaultCategory,
categoryText, oneSearch, formatting, qid
)
local wp_title, wp_ns
wp_title, wp_ns, qid = _getTitleQID(qid)
categoryText = categoryText or "category"
local trackingCats = ""
local galleryLink, galleryConsistent
local commonsSitelink = nil
if defaultGallery then
galleryLink = defaultGallery
galleryConsistent = true
else
galleryLink, galleryConsistent, commonsSitelink = _lookupGallery(qid,true)
end
local galleryGood = galleryLink and galleryConsistent
if not galleryConsistent and wp_ns == "" then
trackingCats = "[[Category:Inconsistent wikidata for Commons gallery]]"
end
local categoryLink, categoryConsistent
if defaultCategory then
categoryLink = defaultCategory
categoryConsistent = true
else
categoryLink, categoryConsistent = _lookupCategory(qid,defaultGallery,commonsSitelink)
end
local categoryGood = categoryLink and categoryConsistent
if not categoryConsistent and wp_ns == "" then
trackingCats = trackingCats.."[[Category:Inconsistent wikidata for Commons category]]"
end
local firstLink
-- construct default result (which searches for title)
local searchResult = "[[Commons:Special:Search/"..wp_title.."|".._formatResult(wp_title,formatting).."]]"
if not oneSearch then
searchResult = searchResult.." ([[Commons:Special:Search/Category:"..wp_title.."|"..categoryText.."]])"
end
local linkText = nil
if galleryGood then
firstLink = galleryLink
linkText = galleryLink
elseif categoryGood then
firstLink = "Category:"..categoryLink
linkText = categoryLink
else
return searchResult..trackingCats
end
local resultVal = "[[Commons:"..firstLink.."|".._formatResult(linkText,formatting).."]]"
if galleryGood and categoryGood then
resultVal = resultVal.." ([[Commons:Category:"..categoryLink.."|"..categoryText.."]])"
end
return resultVal..trackingCats
end
-- Compare two titles with their namespaces stripped
local function titleMatch(s1,s2)
s1 = s1 or ""
s2 = s2 or ""
s1 = mw.ustring.gsub(s1,"^[^:]+:","")
s2 = mw.ustring.gsub(s2,"^[^:]+:","")
return s1 == s2
end
local galleryTrackingCats = {
commons_link_on_wikidata = '[[Category:Commons link is on Wikidata]]',
commons_link_defined_as_pagename = '[[Category:Commons link is defined as the pagename]]',
commons_link_locally_defined = '[[Category:Commons link is locally defined]]',
commons_link_from_wikidata = '[[Category:Commons link from Wikidata]]',
commons_link_is_pagename = '[[Category:Commons link is the pagename]]',
inconsistent = '[[Category:Inconsistent wikidata for Commons gallery]]'
}
local categoryTrackingCats = {
commons_link_on_wikidata = '[[Category:Commons category link is on Wikidata]]',
commons_link_defined_as_pagename = '[[Category:Commons category link is defined as the pagename]]',
commons_link_locally_defined = '[[Category:Commons category link is locally defined]]',
commons_link_from_wikidata = '[[Category:Commons category link from Wikidata]]',
commons_link_is_pagename = '[[Category:Commons category link is the pagename]]',
inconsistent = '[[Category:Inconsistent wikidata for Commons category]]'
}
local function selectTrackingCat(trackingCats,wikidata,consistent,default,title)
if not consistent then
return trackingCats.inconsistent
end
if default then
-- construct warning message
if default == wikidata then
return trackingCats.commons_link_on_wikidata
end
local warning = ""
if wikidata then
local generateWarning = require('Module:If preview')._warning
warning = generateWarning({
"Commons link does not match Wikidata – [[Template:Commons_category#Resolving_discrepancies|please check]]"
})
end
if titleMatch(default,title) then
return trackingCats.commons_link_defined_as_pagename .. warning
end
return trackingCats.commons_link_locally_defined .. warning
end
if wikidata then
return trackingCats.commons_link_from_wikidata
end
return trackingCats.commons_link_is_pagename
end
-- Figure out tracking categories and editor warnings
-- Arguments:
-- default = Commons link argument passed to template
-- fetchGallery = whether to fetch a gallery from Wikidata
-- fetchCategory = whether to fetch a category from Wikidata
-- qid = force a qid for testing
-- Returns:
-- tracking category and possible user warning
--
-- Note: the logic for the tracking is quite different than the logic
-- for generating Commons links (above). Thus, it is separated into another
-- function for code clarity and maintainability. This should not seriously
-- affect performance: server time is dominated by fetching wikidata entities,
-- and those entities should be cached and shared between the Commons generating
-- code and this tracking code.
function p._tracking(default, fetchGallery, fetchCategory, qid)
local title, wp_ns, wp_qid = _getTitleQID(qid,true)
if wp_ns ~= "" then
title = wp_ns..":"..title
end
-- only track if test or namespace=article or namespace=category
if not (qid or wp_ns == "" or wp_ns == "Category") then
return ""
end
-- determine title and namespace of wikidata and wp article
local wikidata = nil
local consistent = nil
-- Tracking code works for all 4 cases of states of fetchGallery/Category
-- fetchGallery takes precedence
if fetchGallery then
wikidata, consistent = p._hasGalleryConsistent(qid)
if default or not fetchCategory or (consistent and wikidata) then
return selectTrackingCat(galleryTrackingCats,wikidata,consistent,
default,title)
end
end
if fetchCategory then
local cat_wikidata, cat_consistent = p._hasCategoryConsistent(qid,true)
if not fetchGallery or (cat_consistent and cat_wikidata) then
return selectTrackingCat(categoryTrackingCats,cat_wikidata,
cat_consistent,default,title)
end
return selectTrackingCat(galleryTrackingCats,wikidata,consistent,
default,title)
end
return "" -- nothing fetched, nothing tracked
end
local function _createFormatting(args)
local formatting = {}
formatting.linktext = args.linktext
local yesNo = require('Module:Yesno')
formatting.lcfirst = yesNo(args.lcfirst)
formatting.bold = yesNo(args.bold)
formatting.italic = yesNo(args.italic)
formatting.nowrap = yesNo(args.nowrap)
return formatting
end
-- Testing-only entry point for _getTitleQID
function p.getTitleQID(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
local text, ns, qid = _getTitleQID(args[1],args[2])
return text..","..ns..","..(qid or "nil")
end
-- Testing-only entry point for _lookupFallback
function p.lookupFallback(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
local fallback = _lookupFallback(args[1],args[2])
return fallback or "nil"
end
-- Find the Commons gallery page associated with article
function p.getGallery(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
return p._getCommons("",args[1],args.search,args.fallback,_createFormatting(args),args.qid)
end
-- Find the Commons category page associated with article
function p.getCategory(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
local retval = p._getCommons("Category", args[1],
args.search, args.fallback, _createFormatting(args), args.qid
)
if args.tracking then
local default = nil
if args[1] then
default = "Category:"..args[1]
end
retval = retval..p._tracking(default, false, true, args.qid)
end
return retval
end
function p.getGalleryOrCategory(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
local retval = p._getGalleryOrCategory(
args[1], args.search, args.fallback, _createFormatting(args), args.qid
)
if args.tracking then
retval = retval..p._tracking(args[1],true,true,args.qid)
end
return retval
end
function p.hasGallery(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
return p._hasGallery(args.qid) or ""
end
function p.hasCategory(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
return p._hasCategory(args.qid) or ""
end
function p.hasGalleryOrCategory(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
return p._hasGallery(args.qid) or p._hasCategory(args.qid) or ""
end
function p.getGalleryAndCategory(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
return p._getGalleryAndCategory(args[1], args[2],
args.categoryText, args.oneSearch, _createFormatting(args), args.qid)
end
function p.tracking(frame)
local args = getArgs(frame,{frameOnly=true,parentOnly=false,parentFirst=false})
return p._tracking(args[1], args.fetchGallery, args.fetchCategory, args.qid)
end
return p
hvucm9xgbk5bunilhfkw966jacav3zb
Abokor muuse
0
39797
298154
298111
2026-06-04T18:07:36Z
~2026-33290-48
45965
/* Notable figures */
298154
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry| United States}}|region4 ={{flagcountry|Turkey}}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'', ''[[Muuse Dhimbil]]''
Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha ''Abdalleh Muuse'' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.) ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]]
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan.
==Distribution==
[[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]]
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
*************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arrale Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Ibrahim Abokor
***********Mohamed Ibrahim
************Jibril Mohamed
************Hussein Mohamed
************Abokor Hussein
*************Hassan Abokor
**************Muuse Hassan
**************Laqshe Hassan
**************Basiralle Hassan
**************Salah Hassan
***************Egal Salah
****************Hassan Egal
*****************Dhimbil Hassan
******************'''Mohammed Dhimbil'''
*******************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie)
*******************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*******************Gulled Mohamed (Rer Guled)
*******************Musa Mohamed
********************Adawe Muuse (Rer Adawe)
********************Aden Muuse (Rer Aden)
******************'''Muuse Dhimbil'''
*******************Mahamoud Muuse
********************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon)
********************Hildiid Mohamoud
*********************Ali Hildiid
*********************Geedi Hildiid
*********************Hersi Hildiid
*******************Abdalleh Muuse
********************Jibirl Abdalle
*********************Siad Jibril
**********************Abdalle Siad
**********************Ahmed Siad
*********************Kalil Jibirl
**********************Ali kalil
***********************Said Ali
***********************Koshin Ali
***********************Arale Ali
***********************Osman Ali
***********************Boqorreh Ali
*********************Saeed Jibril
**********************Abdi Said
***********************Salah Abdi
***********************Roble Abdi
*********************Aden Jibril (Rer Adan)
**********************Aden Mohamed
***********************Benin Aden
***********************Nour Aden
***********************Ali Aden
***********************Adan Aden
*********************Abdi Jibril
**********************Mohamed Abdi
**********************Wa'eys Abdi
**********************Salah Abdi
**********************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
***********************Issa Ali
***********************Hussein Ali
***********************Mumin Ali
***********************Naleye Ali
**********************Nour Abdi (Rer Nuur)
***********************Ismail Nour
***********************Hersi Nour
***********************Gabal Nour
***********************Mohamed Nour
**********************Benin Abdi (Rer Benin)
***********************Naleye Benin
***********************Ahmed Benin
***********************Hersi Benin
***********************Warfa Benin
***********************Samter Benin
***********************Abdi Benin
***********************Fatah Benin
***********************Aden Benin
***********************Dirie Benin
***********************Farah Benin
***********************Dahir Benin
***********************Arale Benin
***********************Guled Benin
***********************Shirwa Benin
***********************Abane Benin
***********************Abdille Benin
***********************Yusuf Benin
***********************Arale Benin
***********************Roble Benin
***********************Osman Benin
**********************Abdille Abdi
***********************Gallab Abdille (Rer Gallab)
************************Ismail Gallab
************************Asker Gallab
**********************Eiae Abdille (Rer Eiye)
***********************Gulled Eiye
***********************Sharmake Eiye
**********************Mohamed Abdille
***********************Ahmed Mohamed
************************Samter Ahmed
************************Ziyad Ahmed
************************Mayle Ahmed
************************Elmi Ahmed
************************Warfa Ahmed
************************Geedi Ahmed
************************Amanle Ahmed
************************Food Ahmed
************************Roble Ahmed
************************Ainanshe Ahmed
************************Wais Ahmed
************************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
*************************Ismail Dhible
*************************Barre Dhible
************************Ali Ahmed (Rer Ali)
************************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
*************************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
*************************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
******************'''Ahmed Dhimbil'''
********************Musa Ahmed
********************Waisleh Ahmed
********************Osman Ahmed
********************Liban Ahmed
********************Abdi Liban
*********************Ismail Abdi (Rer Ismail)
*********************Mohammed Abdi (Addeh)
**********************Sarar Mohamed
**********************Ahmed Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
*************Awal Aden (Rer Cawl)
**************Mahamoud Awal
**************Hussien Awal
**************Abdi Awal
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle
***************Ahmed Abdalle
****************Halas Ahmed (Rer Halas)
****************Egal Ahmed (Rer Egal)
****************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder.
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland.
* Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
* Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politiciancurrent mayor of Hargeisa city
* Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Hussein Habane - is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard
* Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
imedep0bdgpr2ki73kkc0xenkrmhxze
298164
298154
2026-06-05T03:37:24Z
Muuse8
36079
/* Clan tree */
298164
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry| United States}}|region4 ={{flagcountry|Turkey}}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'', ''[[Muuse Dhimbil]]''
Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha ''Abdalleh Muuse'' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.) ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]]
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan.
==Distribution==
[[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]]
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
*************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arrale Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Ibrahim Abokor
***********Mohamed Ibrahim
************Jibril Mohamed
************Hussein Mohamed
************Abokor Hussein
*************Hassan Abokor
**************Muuse Hassan
**************Laqshe Hassan
**************Basiralle Hassan
**************Salah Hassan
***************Egal Salah
****************Hassan Egal
*****************Dhimbil Hassan
******************'''Mohammed Dhimbil'''
*******************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie)
*******************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*******************Gulled Mohamed (Rer Guled)
*******************Musa Mohamed
********************Adawe Muuse (Rer Adawe)
********************Aden Muuse (Rer Aden)
******************'''Muuse Dhimbil'''
*******************Mahamoud Muuse
********************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon)
********************Hildiid Mohamoud
*********************Ali Hildiid
*********************Geedi Hildiid
*********************Hersi Hildiid
*******************Abdalleh Muuse
********************Jibirl Abdalle
*********************Siad Jibril
**********************Abdalle Siad
**********************Ahmed Siad
*********************Kalil Jibirl
**********************Hersi Kalil
**********************Egal Kalil
**********************Wais Kalil
**********************Ali kalil
***********************Said Ali
***********************Koshin Ali
***********************Arale Ali
***********************Osman Ali
***********************Boqorreh Ali
*********************Saeed Jibril
**********************Abdi Said
***********************Salah Abdi
***********************Roble Abdi
*********************Aden Jibril (Rer Adan)
**********************Aden Mohamed
***********************Benin Aden
***********************Nour Aden
***********************Ali Aden
***********************Adan Aden
*********************Abdi Jibril
**********************Mohamed Abdi
**********************Wa'eys Abdi
**********************Salah Abdi
**********************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
***********************Issa Ali
***********************Hussein Ali
***********************Mumin Ali
***********************Naleye Ali
**********************Nour Abdi (Rer Nuur)
***********************Ismail Nour
***********************Hersi Nour
***********************Gabal Nour
***********************Mohamed Nour
**********************Benin Abdi (Rer Benin)
***********************Naleye Benin
***********************Ahmed Benin
***********************Hersi Benin
***********************Warfa Benin
***********************Samter Benin
***********************Abdi Benin
***********************Fatah Benin
***********************Aden Benin
***********************Dirie Benin
***********************Farah Benin
***********************Dahir Benin
***********************Arale Benin
***********************Guled Benin
***********************Shirwa Benin
***********************Abane Benin
***********************Abdille Benin
***********************Yusuf Benin
***********************Arale Benin
***********************Roble Benin
***********************Osman Benin
**********************Abdille Abdi
***********************Gallab Abdille (Rer Gallab)
************************Ismail Gallab
************************Asker Gallab
**********************Eiae Abdille (Rer Eiye)
***********************Gulled Eiye
***********************Sharmake Eiye
**********************Mohamed Abdille
***********************Ahmed Mohamed
************************Samter Ahmed
************************Ziyad Ahmed
************************Mayle Ahmed
************************Elmi Ahmed
************************Warfa Ahmed
************************Geedi Ahmed
************************Amanle Ahmed
************************Food Ahmed
************************Roble Ahmed
************************Ainanshe Ahmed
************************Wais Ahmed
************************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
*************************Ismail Dhible
*************************Barre Dhible
************************Ali Ahmed (Rer Ali)
************************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
*************************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
*************************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
******************'''Ahmed Dhimbil'''
********************Musa Ahmed
********************Waisleh Ahmed
********************Osman Ahmed
********************Liban Ahmed
********************Abdi Liban
*********************Ismail Abdi (Rer Ismail)
*********************Mohammed Abdi (Addeh)
**********************Sarar Mohamed
**********************Ahmed Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
*************Awal Aden (Rer Cawl)
**************Mahamoud Awal
**************Hussien Awal
**************Abdi Awal
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle
***************Ahmed Abdalle
****************Halas Ahmed (Rer Halas)
****************Egal Ahmed (Rer Egal)
****************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder.
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland.
* Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
* Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politiciancurrent mayor of Hargeisa city
* Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Hussein Habane - is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard
* Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
46mx43gacwfhdtbwlp0ofhj2xd4z7hk
298165
298164
2026-06-05T03:47:59Z
Muuse8
36079
/* Clan tree */
298165
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry| United States}}|region4 ={{flagcountry|Turkey}}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'', ''[[Muuse Dhimbil]]''
Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha ''Abdalleh Muuse'' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.) ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]]
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan.
==Distribution==
[[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]]
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
*************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arrale Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Ibrahim Abokor
***********Mohamed Ibrahim
************Jibril Mohamed
************Hussein Mohamed
************Abokor Hussein
*************Hassan Abokor
**************Muuse Hassan
**************Laqshe Hassan
**************Basiralle Hassan
**************Salah Hassan
***************Egal Salah
****************Hassan Egal
*****************Dhimbil Hassan
******************'''Mohammed Dhimbil'''
*******************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie)
*******************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*******************Gulled Mohamed (Rer Guled)
*******************Musa Mohamed
********************Adawe Muuse (Rer Adawe)
********************Aden Muuse (Rer Aden)
******************'''Muuse Dhimbil'''
*******************Mahamoud Muuse
********************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon)
********************Hildiid Mohamoud
*********************Ali Hildiid
*********************Geedi Hildiid
*********************Hersi Hildiid
*******************Abdalleh Muuse
********************Jibirl Abdalle
*********************Siad Jibril
**********************Abdalle Siad
**********************Ahmed Siad
*********************Kalil Jibirl
**********************Hersi Kalil
**********************Egal Kalil
**********************Wais Kalil
**********************Ali kalil
***********************Said Ali
***********************Koshin Ali
***********************Arale Ali
***********************Osman Ali
***********************Boqorreh Ali
*********************Saeed Jibril
**********************Abdi Said
***********************Salah Abdi
***********************Roble Abdi
*********************Aden Jibril (Rer Adan)
**********************Aden Mohamed
***********************Benin Aden
***********************Nour Aden
***********************Ali Aden
***********************Adan Aden
*********************Abdi Jibril
**********************Mohamed Abdi
**********************Wa'eys Abdi
**********************Salah Abdi
**********************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
***********************Issa Ali
***********************Hussein Ali
***********************Mumin Ali
***********************Naleye Ali
**********************Nour Abdi (Rer Nuur)
***********************Ismail Nour
***********************Hersi Nour
***********************Gabal Nour
***********************Mohamed Nour
**********************Benin Abdi (Rer Benin)
***********************Naleye Benin
***********************Ahmed Benin
***********************Hersi Benin
***********************Warfa Benin
***********************Samter Benin
***********************Abdi Benin
***********************Fatah Benin
***********************Aden Benin
***********************Dirie Benin
***********************Farah Benin
***********************Dahir Benin
***********************Arale Benin
***********************Guled Benin
***********************Shirwa Benin
***********************Abane Benin
***********************Abdille Benin
***********************Yusuf Benin
***********************Arale Benin
***********************Roble Benin
***********************Osman Benin
**********************Abdille Abdi
***********************Gallab Abdille (Rer Gallab)
************************Ismail Gallab
************************Asker Gallab
**********************Eiae Abdille (Rer Eiye)
***********************Gulled Eiye
***********************Sharmake Eiye
**********************Mohamed Abdille
***********************Ahmed Mohamed
************************Samter Ahmed
************************Ziyad Ahmed
************************Mayle Ahmed
************************Elmi Ahmed
************************Warfa Ahmed
************************Geedi Ahmed
************************Amanle Ahmed
************************Food Ahmed
************************Roble Ahmed
************************Ainanshe Ahmed
************************Wais Ahmed
************************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
*************************Ismail Dhible
*************************Barre Dhible
************************Ali Ahmed (Rer Ali)
************************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
*************************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
*************************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
******************'''Ahmed Dhimbil'''
********************Musa Ahmed
********************Waisleh Ahmed
********************Osman Ahmed
********************Liban Ahmed
********************Abdi Liban
*********************Ismail Abdi (Rer Ismail)
*********************Mohammed Abdi
**********************Sarar Mohamed
**********************Ahmed Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
*************Awal Aden (Rer Cawl)
**************Mahamoud Awal
**************Hussien Awal
**************Abdi Awal
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle
***************Ahmed Abdalle
****************Halas Ahmed (Rer Halas)
****************Egal Ahmed (Rer Egal)
****************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder.
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland.
* Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
* Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politiciancurrent mayor of Hargeisa city
* Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Hussein Habane - is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard
* Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
ntgnur1ft668cnvz0dao9e9fbwoss8o
298166
298165
2026-06-05T03:50:03Z
Muuse8
36079
/* Clan tree */
298166
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry| United States}}|region4 ={{flagcountry|Turkey}}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'', ''[[Muuse Dhimbil]]''
Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha ''Abdalleh Muuse'' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.) ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]]
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan.
==Distribution==
[[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]]
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
*************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arrale Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Ibrahim Abokor
***********Mohamed Ibrahim
************Jibril Mohamed
************Hussein Mohamed
************Abokor Hussein
*************Hassan Abokor
**************Muuse Hassan
**************Laqshe Hassan
**************Basiralle Hassan
**************Salah Hassan
***************Egal Salah
****************Hassan Egal
*****************Dhimbil Hassan
******************'''Mohammed Dhimbil'''
*******************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie)
*******************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*******************Gulled Mohamed (Rer Guled)
*******************Musa Mohamed
********************Adawe Muuse (Rer Adawe)
********************Aden Muuse (Rer Aden)
******************'''Muuse Dhimbil'''
*******************Mahamoud Muuse
********************Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon)
********************Hildiid Mohamoud
*********************Ali Hildiid
*********************Geedi Hildiid
*********************Hersi Hildiid
*******************Abdalleh Muuse
********************Jibirl Abdalle
*********************Siad Jibril
**********************Abdalle Siad
**********************Ahmed Siad
*********************Kalil Jibirl
**********************Hersi Kalil
**********************Egal Kalil
**********************Wais Kalil
**********************Ali kalil
***********************Said Ali
***********************Koshin Ali
***********************Arale Ali
***********************Osman Ali
***********************Boqorreh Ali
*********************Saeed Jibril
**********************Abdi Said
***********************Salah Abdi
***********************Roble Abdi
*********************Aden Jibril (Rer Adan)
**********************Aden Mohamed
***********************Benin Aden
***********************Nour Aden
***********************Ali Aden
***********************Adan Aden
*********************Abdi Jibril
**********************Mohamed Abdi
**********************Wa'eys Abdi
**********************Salah Abdi
**********************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
***********************Issa Ali
***********************Hussein Ali
***********************Mumin Ali
***********************Naleye Ali
**********************Nour Abdi (Rer Nuur)
***********************Ismail Nour
***********************Hersi Nour
***********************Gabal Nour
***********************Mohamed Nour
**********************Benin Abdi (Rer Benin)
***********************Naleye Benin
***********************Ahmed Benin
***********************Hersi Benin
***********************Warfa Benin
***********************Samter Benin
***********************Abdi Benin
***********************Fatah Benin
***********************Aden Benin
***********************Dirie Benin
***********************Farah Benin
***********************Dahir Benin
***********************Arale Benin
***********************Guled Benin
***********************Shirwa Benin
***********************Abane Benin
***********************Abdille Benin
***********************Yusuf Benin
***********************Arale Benin
***********************Roble Benin
***********************Osman Benin
**********************Abdille Abdi
***********************Gallab Abdille (Rer Gallab)
************************Ismail Gallab
************************Asker Gallab
**********************Eiae Abdille (Rer Eiye)
***********************Gulled Eiye
***********************Sharmake Eiye
**********************Mohamed Abdille
***********************Ahmed Mohamed
************************Samter Ahmed
************************Ziyad Ahmed
************************Mayle Ahmed
************************Elmi Ahmed
************************Warfa Ahmed
************************Geedi Ahmed
************************Amanle Ahmed
************************Food Ahmed
************************Roble Ahmed
************************Ainanshe Ahmed
************************Wais Ahmed
************************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
*************************Ismail Dhible
*************************Barre Dhible
************************Ali Ahmed (Rer Ali)
************************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
*************************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
*************************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
******************'''Ahmed Dhimbil'''
********************Musa Ahmed
********************Osman Ahmed
********************Liban Ahmed
*********************Abdi Liban
**********************Ismail Abdi (Rer Ismail)
**********************Mohammed Abdi
***********************Sarar Mohamed
***********************Ahmed Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
*************Awal Aden (Rer Cawl)
**************Mahamoud Awal
**************Hussien Awal
**************Abdi Awal
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle
***************Ahmed Abdalle
****************Halas Ahmed (Rer Halas)
****************Egal Ahmed (Rer Egal)
****************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder.
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland.
* Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
* Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politiciancurrent mayor of Hargeisa city
* Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Hussein Habane - is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard
* Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
l8slezw9jn42apfpn2scut6wx8l7abh
298168
298166
2026-06-05T03:55:06Z
Muuse8
36079
/* Clan tree */
298168
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry| United States}}|region4 ={{flagcountry|Turkey}}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'', ''[[Muuse Dhimbil]]''
Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha ''Abdalleh Muuse'' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.) ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]]
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan.
==Distribution==
[[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]]
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
*************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arrale Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Ibrahim Abokor
***********Mohamed Ibrahim
************Jibril Mohamed
************Hussein Mohamed
************Abokor Hussein
*************Hassan Abokor
**************Muuse Hassan
**************Laqshe Hassan
**************Basiralle Hassan
**************Salah Hassan
***************Egal Salah
****************Hassan Egal
*****************Dhimbil Hassan
******************'''Mohammed Dhimbil'''
*******************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie)
*******************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*******************Gulled Mohamed (Rer Guled)
*******************Musa Mohamed
********************Adawe Muuse (Rer Adawe)
********************Aden Muuse (Rer Aden)
******************'''Muuse Dhimbil'''
*******************Mahamoud Muuse
********************Shirdon Mohamoud
********************Hildiid Mohamoud
*********************Ali Hildiid
*********************Geedi Hildiid
*********************Hersi Hildiid
*******************Abdalleh Muuse
********************Jibirl Abdalle
*********************Siad Jibril
**********************Abdalle Siad
**********************Ahmed Siad
*********************Kalil Jibirl
**********************Hersi Kalil
**********************Egal Kalil
**********************Wais Kalil
**********************Ali kalil
***********************Said Ali
***********************Koshin Ali
***********************Arale Ali
***********************Osman Ali
***********************Boqorreh Ali
*********************Saeed Jibril
**********************Abdi Said
***********************Salah Abdi
***********************Roble Abdi
*********************Aden Jibril (Rer Adan)
**********************Aden Mohamed
***********************Benin Aden
***********************Nour Aden
***********************Ali Aden
***********************Adan Aden
*********************Abdi Jibril
**********************Mohamed Abdi
**********************Wa'eys Abdi
**********************Salah Abdi
**********************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
***********************Issa Ali
***********************Hussein Ali
***********************Mumin Ali
***********************Naleye Ali
**********************Nour Abdi (Rer Nuur)
***********************Ismail Nour
***********************Hersi Nour
***********************Gabal Nour
***********************Mohamed Nour
**********************Benin Abdi (Rer Benin)
***********************Naleye Benin
***********************Ahmed Benin
***********************Hersi Benin
***********************Warfa Benin
***********************Samter Benin
***********************Abdi Benin
***********************Fatah Benin
***********************Aden Benin
***********************Dirie Benin
***********************Farah Benin
***********************Dahir Benin
***********************Arale Benin
***********************Guled Benin
***********************Shirwa Benin
***********************Abane Benin
***********************Abdille Benin
***********************Yusuf Benin
***********************Arale Benin
***********************Roble Benin
***********************Osman Benin
**********************Abdille Abdi
***********************Gallab Abdille (Rer Gallab)
************************Ismail Gallab
************************Asker Gallab
**********************Eiae Abdille (Rer Eiye)
***********************Gulled Eiye
***********************Sharmake Eiye
**********************Mohamed Abdille
***********************Ahmed Mohamed
************************Samter Ahmed
************************Ziyad Ahmed
************************Mayle Ahmed
************************Elmi Ahmed
************************Warfa Ahmed
************************Geedi Ahmed
************************Amanle Ahmed
************************Food Ahmed
************************Roble Ahmed
************************Ainanshe Ahmed
************************Wais Ahmed
************************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
*************************Ismail Dhible
*************************Barre Dhible
************************Ali Ahmed (Rer Ali)
************************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
*************************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
*************************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
******************'''Ahmed Dhimbil'''
********************Musa Ahmed
********************Osman Ahmed
********************Liban Ahmed
*********************Abdi Liban
**********************Ismail Abdi (Rer Ismail)
**********************Mohammed Abdi
***********************Sarar Mohamed
***********************Ahmed Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
*************Awal Aden (Rer Cawl)
**************Mahamoud Awal
**************Hussien Awal
**************Abdi Awal
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle
***************Ahmed Abdalle
****************Halas Ahmed (Rer Halas)
****************Egal Ahmed (Rer Egal)
****************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder.
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland.
* Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
* Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politiciancurrent mayor of Hargeisa city
* Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Hussein Habane - is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard
* Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
qkb6khw2t4yd778txlj3g6izmd5lf7k
298174
298168
2026-06-05T10:45:40Z
Muuse8
36079
/* Clan tree */
298174
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_United Kingdom.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry| United States}}|region4 ={{flagcountry|Turkey}}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'', ''[[Muuse Dhimbil]]''
Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha ''Abdalleh Muuse'' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Rer Dhibleh'' ,''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.) ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]]
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan.
==Distribution==
[[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]]
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
*************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arrale Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Ibrahim Abokor
***********Mohamed Ibrahim
************Jibril Mohamed
************Hussein Mohamed
************Abokor Hussein
*************Hassan Abokor
**************Muuse Hassan
**************Laqshe Hassan
**************Basiralle Hassan
**************Salah Hassan
***************Egal Salah
****************Hassan Egal
*****************Dhimbil Hassan
******************'''Mohammed Dhimbil'''
*******************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie)
*******************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*******************Gulled Mohamed (Rer Guled)
*******************Musa Mohamed
********************Adawe Muuse (Rer Adawe)
********************Aden Muuse (Rer Aden)
******************'''Muuse Dhimbil'''
*******************Mahamoud Muuse
********************Shirdon Mohamoud
********************Hildiid Mohamoud
*********************Ali Hildiid
*********************Geedi Hildiid
*********************Hersi Hildiid
*******************Abdalleh Muuse
********************Jibirl Abdalle
*********************Siad Jibril
**********************Abdalle Siad
**********************Ahmed Siad
*********************Kalil Jibirl
**********************Hersi Kalil
**********************Egal Kalil
**********************Wais Kalil
**********************Ali kalil
***********************Said Ali
***********************Koshin Ali
***********************Arale Ali
***********************Osman Ali
***********************Boqorreh Ali
*********************Saeed Jibril
**********************Abdi Said
***********************Salah Abdi
***********************Roble Abdi
*********************Aden Jibril (Rer Adan)
**********************Aden Mohamed
***********************Benin Aden
***********************Nour Aden
***********************Ali Aden
***********************Adan Aden
*********************Abdi Jibril
**********************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
***********************Issa Ali
***********************Hussein Ali
***********************Mumin Ali
***********************Naleye Ali
**********************Nour Abdi (Rer Nuur)
***********************Ismail Nour
***********************Hersi Nour
***********************Gabal Nour
***********************Mohamed Nour
**********************Benin Abdi (Rer Benin)
***********************Naleye Benin
***********************Ahmed Benin
***********************Hersi Benin
***********************Warfa Benin
***********************Samter Benin
***********************Abdi Benin
***********************Fatah Benin
***********************Aden Benin
***********************Dirie Benin
***********************Farah Benin
***********************Dahir Benin
***********************Arale Benin
***********************Guled Benin
***********************Shirwa Benin
***********************Abane Benin
***********************Abdille Benin
***********************Yusuf Benin
***********************Arale Benin
***********************Roble Benin
***********************Osman Benin
**********************Abdille Abdi
***********************Gallab Abdille (Rer Gallab)
************************Ismail Gallab
************************Asker Gallab
**********************Eiae Abdille (Rer Eiye)
***********************Gulled Eiye
***********************Sharmake Eiye
**********************Mohamed Abdille
***********************Ahmed Mohamed
************************Samter Ahmed
************************Ziyad Ahmed
************************Mayle Ahmed
************************Elmi Ahmed
************************Warfa Ahmed
************************Geedi Ahmed
************************Amanle Ahmed
************************Food Ahmed
************************Roble Ahmed
************************Ainanshe Ahmed
************************Wais Ahmed
************************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
*************************Ismail Dhible
*************************Barre Dhible
************************Ali Ahmed (Rer Ali)
************************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
*************************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
*************************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
******************'''Ahmed Dhimbil'''
********************Musa Ahmed
********************Osman Ahmed
********************Liban Ahmed
*********************Abdi Liban
**********************Ismail Abdi (Rer Ismail)
**********************Mohammed Abdi
***********************Sarar Mohamed
***********************Ahmed Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
*************Awal Aden (Rer Cawl)
**************Mahamoud Awal
**************Hussien Awal
**************Abdi Awal
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle
***************Ahmed Abdalle
****************Halas Ahmed (Rer Halas)
****************Egal Ahmed (Rer Egal)
****************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder.
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland.
* Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
* Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politiciancurrent mayor of Hargeisa city
* Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Hussein Habane - is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard
* Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
c7sk50e0vjlysxxx2feg0lockn71iuo
Ciidagale
0
41696
298153
298131
2026-06-04T18:06:44Z
~2026-33290-48
45965
/* Notable figures */
298153
wikitext
text/x-wiki
{{Farac |
| group = Eidagale <br> عيدَ جلي
| image=
|region1={{flagcountry|Ethiopia}}
|region2={{flagcountry|Somaliland}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]]
| related-c =Isaaq and Other,clan. }}
'''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxay degaan rasimaya gobolka Maroodi jeex Ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia.
==Baahsanaanta==
Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare.
Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref>
==Tariikhda (History)==
===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) ===
Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref>
<blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey .
Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday:
<blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>
Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka.
Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada
<blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq iyo Eidagaleh, waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo.
Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote>
Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland.
Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada:
<blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote>
Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref>
<blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote>
[[File:HargeisaCloseup1885.png|thumb|250px|Close-up of an 1885 Royal Geographical Society map, showing Hargeisa (Harrer-es-Sagheer) as well as the Eidagale subtribe (Eed-a-galleh) residing within and around the town. The Naasa Hablood hills (Nas Hubla) can also be seen in the map.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>]]
Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta.
Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref>
Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>
<blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote>
Eidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo.
Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha.
Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil.
An image illustrating 19th-century trade:
Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah.
<blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote>
==Saltanate ==
Saldanadda Ciidagale waxay ka mid ahayd nidaamyadii ugu faca weynaa ee dhaqanka iyo hoggaanka bulshada ee ka jiray beesha Eidagele. Ciidagale, oo ka mid ah jilibyada waaweyn ee beesha, waxay lahayd hoggaan u gaar ah oo ku dhisnaa xeer, garsoor, iyo midnimo bulsho, kuwaas oo muddo qarniyo ah hagayay bulshada.Nidaamka Saldanaddu wuxuu ku shaqayn jiray hab-dhaqan Soomaaliyeed oo salka ku haya odaynimo, garaad, iyo wada-tashi. Suldaanada iyo ugaasyadu waxay ahaayeen dad lagu yaqaan caqli, hal-adayg, iyo karti hoggaamineed, kana shaqeeya ilaalinta nabadda, xallinta khilaafaadka, iyo u doodista xuquuqda beesha.
Saldanadda fawaynta ahayd ee qarniyo badan talinta soo haysay, ayaa asalkeedu dib ugu laabtaa qarnigii 17-aad, xilligii uu aasaasay ''Suldaan Guleed Cabdi Ciise o ah Abdirahman Muuse'' — ''oo ahaa suldaanka guud ee beesha Isaaq''. Muddo dheer ayay saldanaddani ahayd tiir dhexe oo hoggaan, xeer iyo xasillooni u horseeda bulshada, waxaana magaceedu ku dhex lahaa sharaf, maamuus iyo miisaan dhaqan oo aan weli libdhin.
Sidoo kale, hogaanka Abokor Muuse—oo ka tirsan faracyada waaweyn ee beesha Ciidagale—waxay leeyihiin taariikh dheer oo ku ladhan hoggaamin, halgan bulsho iyo ilaalinta dhaqanka. Qarnigii 15-aad iyo 16-aad, qaybo badan oo ka mid ah geedka qabiilka ayaa loo xusaa boqorro iyo ''ugaasyo'' ka soo jeeda Reerah iyo Qabiilada beesha Abokor Muuse, ku waas oo door muuqda ku lahaa difaaca bulshada, hagidda dhaqanka iyo ilaalinta nidaamka beesha.
==Clan tree==
A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref>
*Daoud(Eidagalle)
**[[Maxamed Daoud|Mohamed Daoud]]
***Egal Mohamed (Rer Cigal)
***Ali Mohamed (Rer Afwayne)
***Urkurag Mohamed
****Ali Urkurag
*****Fiqi Sa'ad Ali
*****Mahamoud Ali
*****Ahmed Ali
*****Ismail Ali
******Ali Ismail
*******Osman Ali (Rer Osman)
*******Jama Ali
*******Geedi Ali (Rer Aw)
*******Yonis Ali
*******Ileiye Ali
*******Hagga Ali
*******Nuh Ali
********Ali Nuh
*******Aden Ali
********Guled Aden
********Ali Aden
*******Roble Ali (Rer Rooble)
********Hassan Roble
*********Jibril Hassan
**********Aden Jibril
**********Mohamed Jibril
*********Deria Hassan
**********Mohamed Deria
**********Hussein Deria
********Ali Roble
*********Warfa Ali
*********Farah Ali
**********Hassan Farah
*********Abdalle Ali
*******Abdalle Ali
********Geedi Abdalle (Rer Geedi)
********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed)
**Abokor Daoud
***Bilaal Abokor
****Mohamed Bilal
*****Egal Mohamed
*****Hassan Mohamed
*****Farah Mohamed
*****Yusuf Mohamed
*****Wais Mohamed
*****Roble Mohamed
*****Egal Mohamed
*****Abdi Mohamed
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Mohamed Aden
******Hassan Abdi
*****Abdalle Mohamed
******Samter Abdalle
******Hussein Abdalle
******Abane Abdalle
******Mohamed Abdalle
******Wais Abdalle
******Hasan Abdalle
***Isse Abokor
****Dualeh Isse
*****Musa Dualeh
*****Mohamed Dualeh
*****Deria Duleh
*****Egal Dualeh
*****Essa Dualeh
*****Roble Dualeh
*****Samter Duleh
*****Farah Dualeh
****Hassan Isse
*****Afi Hassan
*****Hujale Hassan
*****Abar Hassan
*****Yusuf Hassan
*****Shire Hassan
*****Mohamed Hassan
*****Warfa Hassan
*****Barre Hassan
*****Egal Hassan
*****Mohamed Hassan
***Abokor Muuse
****Saleiban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Aralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
**************Mahamoud Wais
**************Arralleh Wais
**************Hussein wais
**************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************Mohammed Dhimbil
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse
***************Absiye Adawe
***************Allamagn Adawe
***************Yusuf Adawe
***************Liban Adawe
***************Roble Adawe
***************Osman Adawe
***************Egal Adawe
***************Wais Adawe
**************Aden Muuse
***************Had Adan
***************Roble Aden
***************Abane Aden
***************Ali Aden
***************Wais Aden
***************Burale Aden
***************Geedi Aden
***************Boqorre Aden
****************Sugulle Boqore
****************Liban Boqorre
****************Warfa Boqorre
****************Koshin Boqorre
****************Shiekhdon Boqorre
*************Mucawiye Mohamed
**************Samter Muawiye
**************Ali Muawiye
*************Fatah Mohamed
**************Awarre Fatah
**************Mohamed Fatah
**************Hassan Fatah
**************Cisman fatah
*************Gled (Wardon) Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samter Guled
************Muuse Dhimbil
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Egal Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****************Odawa Geedi
*****************Odawa Odawa
*****************Mahamoud Odawa
****************Geele Geedi
****************Nour(Shire) Geedi
****************Haji Dirie Geedi
****************Samter Geedi
****************Ahmed Geedi
****************Ali Geedi
****************Roble Geedi
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****************Ali Hersi
****************Guled Hersi
****************Egal Hersi
****************Aden Hersi
****************Mahamoud Hersi
****************Fahiye Hersi
*****************Roble Fahiye
******************Elmi Roble
******************Jama Elmi
******************Ali Elmi
*****************Rage Roble
*****************Elmi Rage
******************Wais Rage
******************Geedi Rage
******************Hersi Rage
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Wais Siad
****************Abdalle Siad
***************Kalil Jibirl
***************Ali kalil
****************Said Ali
****************Koshin Ali
****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Abdi Said
*****************Abdalle Abdi
*****************Roble Abdi
***************Aden Jibril (Rer Adan)
****************Wais Aden
****************Benin Aden
****************Nur Aden
****************Muse Aden
****************Samter Aden
****************Abdalle Aden
****************Jama Aden
****************Eileie Adan
****************Barre Aden
****************Ibrahim Aden
****************Khalaf Aden
****************Ali Aden
****************Adan Aden
*****************Ahmed Aden
*****************Eiye Aden
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Jama Hussien
*****************Nour Hussein
*****************Farah Hussien
*****************Wa'ays Hussein
*****************Hersi Hussien
******************Muhumad Hersi
******************Abdi Hersi
******************Ali Hersi
******************Aidid Hersi
*****************Mumin Ali
******************Egal Mumin
******************Jama Mumin
******************Urmah Mumin
*******************Dhible Urmah
*******************Ismail Urmah
*****************Naleye Ali
******************Jama Naleye
******************Dualeh Naleye
******************Warfa Naleye
******************Abdi Naleye
******************Egal Naleye
******************Arralleh Egal
*******************Elmi Aralleh
*******************Aw-Jama Arralleh
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
******************Gabal Ismail
******************Abdi Ismail
******************Barre Ismail
*****************Hersi Nour
******************Hugur Hersi
******************Osman Hersi
******************Bacalul Hersi
******************Ali Hersi
******************Aden Hersi
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
******************Mohamed Omar
*******************Hussein Mohamed
********************Wais Husien
********************Hujale Husien
********************Dirie Husien
*******************Sharmake Mohamed
********************Roble Sharmake
********************Nour Sharmake
********************Jama Sharmake
*********************Hudale Jama
*********************Yasin Jama
*******************Allale Mohamed
********************Egal Allale
*********************Hassan Egal
**********************Omar Hassan
**********************Ahmed Hassan
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Dirie Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
******************Dahir Gallab
******************Wais Gallab
******************Ali Gallab
******************Jama Gallab
******************Roble Gallab
******************Abdi Gallab
******************Yusuf Gallab
******************Farah Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
******************Gulled Eiye
*******************Deria Guled
********************Abokor Deria
********************Osman Derie
********************Khalaf Derie
*******************Kalil Guled
********************Farah kalil
********************Ali Kalil
********************Hassan Kalil
********************Osman Kalil
********************Aden Kalil
******************Sharmake Eiye
*******************Barre Sharmake
*******************Omar Sharmake
*******************Hager Sharmake
********************Farah Hager
********************Geedi Hagar
********************Adan Hagar
********************Boqorre Hagar
********************Elmi Hagar
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
*******************Samter Ahmed
*******************Ziyad Ahmed
*******************Mayle Ahmed
*******************Geedi Ahmed
*******************Amanle Ahmed
*******************Food Ahmed
*******************Dhible Ahmed
********************Ismail Dhible
********************Egal Dhible
*******************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Cadad Ali
********************Deria Ali
********************Egal Ali
********************Jibril Ali
********************kalil Ali
*********************Magan kalil
*********************Deria Kalil
*********************Abdi kalil
*********************Aden kalil
*********************Yusuf kalil
*******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
********************Derie Gubadleh
*********************Ismail Derie
*********************Gubtame Derie
*********************Nour Derie
*********************Mohamoud Derie
*********************Omar Derie
*********************Dualeh Derie
*********************Hussein Derie
*********************Wa'ays Derie
*********************Yusuf Derie
********************Boqorre Gubdleh
*********************Hersi Boqorre
*********************Ali Boqorre
*********************Abdille Boqorre
*********************Hirad Boqorre
*********************Asker Boqorre
*********************Mohamed Boqorre
*********************Aw Hassan Boqorre
*********************Ismail Boqorre
*********************Shire Boqorre
*********************Hashi Boqorre
*********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre
************Ahmed Dhimbil
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
*************Abdi Liban
**************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Aden Ismail
***************Iman Ismail
***************Bulale Ismail
***************Geedi Ismail
***************Idiris Ismail
***************Yusuf Ismail
***************Koshin Ismail
***************Hersi Ismail
***************Shirwac Ismail
***************Said Ismail
**************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed (Rer Sarer)
****************Nour Sarar
****************Mohamed(Hersi) Sarar
****************Farah Sarar
****************Yusuf Sarar
****************Dualeh Sarar
****************Elmi Sarar
***************Ahmed(Bedar)Mohamed
****************Koshin Ahmed
****************Samter Ahmed
****************Uballe Ahmed
****************Hurie (Egal) Ahmed
****************Waraf Ahmed
****************Karie Ahmed
****************Mohamed Ahmed
**********Aden Abokor
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
*************Abdi Awal
**************Had Abdi
**************Nour Abdi
**************Ahmed Abdi
**************Liban Abdi
**************Omar Abdi
**************Aden Abdi
**************Geedi Abdi
**************Ibrahim Abdi
**************Mohamoud Abdi
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
***************Aden Ladon
****************Herar Ladon
****************Jama Ladon
****************Ali Ladon
****************Fahiye Ladon
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
***************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
****************Osman Halas
****************Samter Halas
****************Egal Ahmed
*****************Wais Egal
*****************Madar Egal
****************Geedi Ahmed
*****************Samter Geedi
*****************Mohamed Geedi
*****************Dalal Geedi
*****************Fatah Geedi
*****************Waisleh Geedi
*****************Allamagan Geedi
******************Guled Allamagan
******************Egal Allamagan
*****************Hode Geedi
******************Farah Hode
******************Yusuf Hode
******************Geele Geedi
*****************Ahmed Geele
******************Dahir Geele
******************Nour Geele
*****************Ali Geedi
******************Osman Ali
******************Hassan Ali
******************Abdalle Ali
******************Yusuf Ali
******************Aden Ali
***Abdirahman Muuse
****Yonis Abdiraham
*****Aden Yonis
*****Ismail Yonis
*****Ugadh Yonis
*****Mohamed Yonis
****Abdalle Abdirahman
*****Mohamed Abdalle (Bah Daylo)
******Gadid Mohamed
******Abdalle Mohamed
******Loge Mohamed
****Ibrahim Abdalle
*****Kulul Ibrahim (Rer Kul)
*****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri)
******Burale Abdi
******Qabile Abdi
******Hildiid Abdi
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Hersi Abdi
*****Abokor Ibrahim
******Idileh Abokor (Rer Iidleh)
*******Ismail Iidle
*******Bare Iidle
******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur)
*******Roble Matan
*******Hamud Matan
*******Aden Matan
*******Damal Aden
********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon)
********Hode Dhamal (Dhamal YarYar)
********Deria Dhamal (Dhamal YarYar)
********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar)
********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar)
********Essa Dhamal
*********Aden Isse
*********Warfa Isse
*********Guled Isse
*********Liban Isse (Rer Liibaan)
*********Hassan Isse (Rer Hassan Isse)
*********Abdi Isse
**********Mohamed Abdi
**********Farah Abdi
**********Eiye Abdi
**********Aninanshe Abdi
**********Amare Abdi
**********Ileiye Afwayne Abdi
**********Dualeh (Samter) Abdi
**********Wais Abdi
**********Rage Abdi
**********Abdalle Abdi
**********Aden Abdi
**********Abdi Bari (Abdi Bari)
**********Guled Abdi (Rer Guleed)
==Notable figures==
* Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship.
* Hassan Guure Jamac
* Abwaan Dheeg
* Idiris Haji Cisman Gurey
* Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare)
* Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA)
* Abwan Qawdhan Dualeh
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership.
* Khadra Dahir Cige – popular Somali singer
* Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal)
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964
* Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq
* Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007
* Jama Asker –Activist And Politician
* Abwan Ali Mooge Geedi Egal
* Abdishakur Dayib – Prominent Journalist
* Sucad Ibrahim Abdi – Politician and Activist
* Fadumo faysal Ali – The founder and CEO of Hoiwa Oy
* Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate.
* Abdi Bidhaan Dahir – Journalist
* Abwan Muse Ali Farur
* Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia
* Mahid Guled - Former prime minister of Somalia
* Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia
* Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==References==
dfxoy389ksiar0tjbuhzo6hok11ezwg
Shaxda beesha
0
43416
298175
298041
2026-06-05T11:06:13Z
Muuse8
36079
298175
wikitext
text/x-wiki
'''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin.
<br />
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagalle)
**Muuse Daoud
***Abokor
****Saleiban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Aralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
**************Mahamoud Wais
**************Arralleh Wais
**************Hussein wais
**************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Ibrahim Abokor
***********Mohamed Ibrahim
************Jibril Mohamed
************Hussein Mohamed
************Abokor Hussein
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Salah Hassan
************Egal Salah
*************Hassan Egal
**************Dhimbil Hassan
************Mohammed Dhimbil
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse
***************Absiye Adawe
***************Allamagn Adawe
***************Yusuf Adawe
***************Liban Adawe
***************Roble Adawe
***************Osman Adawe
***************Egal Adawe
***************Wais Adawe
**************Aden Muuse
***************Had Adan
***************Roble Aden
***************Abane Aden
***************Ali Aden
***************Wais Aden
***************Burale Aden
***************Geedi Aden
***************Boqorre Aden
****************Sugulle Boqore
****************Liban Boqorre
****************Warfa Boqorre
****************Koshin Boqorre
****************Shiekhdon Boqorre
*************Mucawiye Mohamed
**************Samter Muawiye
**************Ali Muawiye
*************Fatah Mohamed
**************Awarre Fatah
**************Mohamed Fatah
**************Said Fatah
**************Hassan Fatah
**************Cisman Fatah
*************Gulled Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samater Guled
************Muuse Dhimbil
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Jama Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Egal Shirdon
***************Wais Shirdon
***************Farah Shirdon
***************Roble Shirdon
***************Samter Shirdon
***************Yusuf Shirdon
***************Guled Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****************Odawa Geedi
*****************Odawa Odawa
*****************Mahamoud Odawa
****************Geele Geedi
****************Nour(Shire) Geedi
****************Haji Dirie Geedi
****************Samter Geedi
****************Ahmed Geedi
****************Ali Geedi
****************Roble Geedi
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****************Ali Hersi
****************Guled Hersi
****************Egal Hersi
****************Aden Hersi
****************Mahamoud Hersi
****************Fahiye Hersi
*****************Roble Fahiye
******************Elmi Roble
******************Jama Elmi
******************Ali Elmi
*****************Rage Roble
*****************Elmi Rage
******************Wais Rage
******************Geedi Rage
******************Hersi Rage
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Wa'eys Siad
****************Abdalle Siad
***************Kalil Jibirl
****************Ali kalil
*****************Siad Ali
*****************Koshin Ali
*****************Arale Ali
*****************Osman Ali
*****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Abdi Said
*****************Abdalle Abdi
*****************Roble Abdi
***************Aden Jibril (Rer Adan)
****************Benin Aden
*****************Wais Benin
*****************Muse Benin
*****************Mohamed Benin
*****************Samter Benin
*****************Nour Benin
*****************Ahmed Benin
****************Nour Adan
*****************Barre Nour
*****************Guled Nour
*****************Liban Nour
*****************Shirwa Nour
*****************Mohamed Nour
****************Ali Aden
*****************Mohamed Ali
*****************Hussein Ali
*****************Ibrahim Ali
*****************Omar Ali
*****************Osman Ali
*****************Khalaf Ali
****************Adan Aden
*****************Ahmed Aden
*****************Eiye Aden
*****************Wais Aden
*****************Issa Aden
*****************Mohamed Aden
*****************Abdille Aden
*****************Roble Aden
*****************Shire Aden
*****************Hassan Aden
***************Abdi Jibril
****************Mohamed Abdi
****************Wa'eys Abdi
****************Salah Abdi
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Issa Ali
*****************Hussein Ali
******************Jama Hussien
*******************Muhumoad Jama
*******************Abdillahi Jama
******************Nour Hussein
******************Roble Hussien
******************Dahir Hussein
******************Wa'ays Hussein
******************Said Hussein
******************Hersi Hussien
*******************Muhumad Hersi
*******************Abdi Hersi
*******************Ali Hersi
*******************Egal Hersi
*****************Mumin Ali
******************Egal Mumin
******************Ziyad Mumin
******************Wais Mumin
******************Hassan Munin
******************Farah Mumin
******************Essa Mumin
******************Jibril Mumin
******************Urmah Mumin
*******************Dhible Urmah
*******************Ismail Urmah
*****************Naleye Ali
******************Jama Naleye
******************Dualeh Naleye
******************Warfa Naleye
******************Ahmed Naleye
******************Abdi Naleye
******************Jibril Naleye
******************Egal Naleye
******************Arralleh Egal
*******************Elmi Aralleh
*******************Aw-Jama Arralleh
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
******************Gabal Ismail
******************Abdi Ismail
******************Barre Ismail
******************Musa Ismail
******************Hersi Ismail
******************Aden Ismail
******************Wais Ismail
*****************Hersi Nour
******************Hugur Hersi
******************Osman Hersi
******************Bacalul Hersi
******************Ali Hersi
******************Aden Hersi
******************Farah Hersi
******************Warfa Hersi
******************Elmi Hersi
*****************Gabal Nour
******************Samater Gabal
******************Dahir Gabal
******************Ahmed Gabal
******************Roble Gabal
******************Warfa Gabal
*****************Mohamed Nour
******************Mohamed Omar
*******************Hussein Mohamed
********************Wais Husien
********************Hujale Husien
********************Dirie Husien
*******************Sharmake Mohamed
********************Roble Sharmake
********************Nour Sharmake
********************Jama Sharmake
*********************Hudale Jama
*********************Yasin Jama
*******************Allale Mohamed
********************Egal Allale
*********************Hassan Egal
**********************Omar Hassan
**********************Ahmed Hassan
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Aden Benin
*****************Dirie Benin
*****************Farah Benin
*****************Dahir Benin
*****************Arale Benin
*****************Guled Benin
*****************Shirwa Benin
*****************Abane Benin
*****************Abdille Benin
*****************Yusuf Benin
*****************Arale Benin
*****************Roble Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
*******************Farah Ismail
*******************Idiris Ismail
*******************Abdille Ismail
*******************Jibirl Ismail
*******************Mohamed Ismail
*******************Ahmed Ismail
*******************Sa'ad Ismail
*******************Aden Ismail
******************Asker Gallab
*******************Dahir Askar
*******************Wais Askar
*******************Osman Asker
*******************Jama Asker
*******************Roble Asker
*******************Egal Asker
*******************Koshin Asker
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
******************Gulled Eiye
*******************Deria Guled
********************Abokor Deria
********************Osman Derie
********************Khalaf Derie
********************Abdalle Deria
*******************Kalil Guled
********************Farah Kalil
********************Ali Kalil
********************Hassan Kalil
********************Roble kalil
********************Osman Kalil
********************Aden Kalil
******************Sharmake Eiye
*******************Barre Sharmake
*******************Omar Sharmake
*******************Arrale Sharmake
*******************Mohamed Sharmaae
*******************Hager Sharmake
********************Farah Hager
********************Geedi Hagar
********************Ziyad Hagar
********************Adan Hagar
********************Boqorre Hagar
********************Elmi Hagar
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
*******************Samter Ahmed
*******************Ziyad Ahmed
*******************Mayle Ahmed
*******************Elmi Ahmed
*******************Warfa Ahmed
*******************Geedi Ahmed
*******************Amanle Ahmed
*******************Food Ahmed
*******************Wais Ahmed
*******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
********************Ismail Dhible
*********************Geedi Ismail
*********************Yusuf Ismail
*********************Farah Ismail
*********************Wais Ismail
*********************Hersi Ismail
*********************Abdille Ismail
*********************Dalal Ismail
********************Barre Dhible
*********************Ali Barre
*********************Musa Barre
*********************Said Barre
*********************Wais Barre
*********************Yusuf Barre
*********************Osman Barre
*********************Aden Barre
*******************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Cadad Ali
********************Deria Ali
********************Egal Ali
********************Wa'eys Ali
********************Jibril Ali
********************Roble Ali
********************Suber Ali
********************Osman Ali
********************Egal Ali
********************Abdille Ali
********************kalil Ali
*********************Magan kalil
*********************Deria Kalil
*********************Abdi kalil
*********************Aden kalil
*********************Yusuf kalil
*******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
********************Derie Gubadleh
*********************Ismail Derie
*********************Gubtame Derie
*********************Nour Derie
*********************Mohamoud Derie
*********************Omar Derie
*********************Dualeh Derie
*********************Hussein Derie
*********************Wa'ays Derie
*********************Yusuf Derie
********************Boqorre Gubdleh
*********************Hersi Boqorre
*********************Ali Boqorre
*********************Abdille Boqorre
*********************Hirad Boqorre
*********************Asker Boqorre
*********************Mohamed Boqorre
*********************Aw Hassan Boqorre
*********************Ismail Boqorre
*********************Shire Boqorre
*********************Hashi Boqorre
*********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre
************Ahmed Dhimbil
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
*************Abdi Liban
**************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Aden Ismail
***************Iman Ismail
***************Bulale Ismail
***************Geedi Ismail
***************Idiris Ismail
***************Yusuf Ismail
***************Koshin Ismail
***************Hersi Ismail
***************Shirwac Ismail
***************Said Ismail
**************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed (Rer Sarar)
****************Nour Sarar
****************Mohamed(Hersi) Sarar
****************Farah Sarar
****************Yusuf Sarar
****************Dualeh Sarar
****************Elmi Sarar
***************Ahmed(Bedar)Mohamed
****************Koshin Ahmed
****************Samter Ahmed
****************Uballe Ahmed
****************Hurie (Egal) Ahmed
****************Waraf Ahmed
****************Karie Ahmed
****************Mohamed Ahmed
**********Aden Abokor
***********( Aden Mohamed)
************Awal Aden (Rer Cawl)
*************Abdi Awal
**************Had Abdi
**************Nour Abdi
**************Ahmed Abdi
**************Liban Abdi
**************Wa'eys Abdi
**************Omar Abdi
**************Aden Abdi
**************Geedi Abdi
**************Ibrahim Abdi
**************Mohamoud Abdi
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
***************Aden Ladon
****************Herar Ladon
****************Jama Ladon
****************Ali Ladon
****************Fahiye Ladon
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
***************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
****************Osman Halas
****************Samter Halas
****************Egal Ahmed
*****************Wais Egal
*****************Madar Egal
****************Geedi Ahmed
*****************Samter Geedi
*****************Mohamed Geedi
*****************Dalal Geedi
*****************Fatah Geedi
*****************Waisleh Geedi
*****************Allamagan Geedi
******************Guled Allamagan
******************Egal Allamagan
*****************Hode Geedi
******************Farah Hode
******************Yusuf Hode
******************Geele Geedi
*****************Ahmed Geele
******************Dahir Geele
******************Nour Geele
*****************Ali Geedi
******************Osman Ali
******************Hassan Ali
******************Abdalle Ali
******************Yusuf Ali
******************Aden Ali
{{tree list/end}}
{|class="wikitable sortable"
|+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse
!Magaca
! class="unsortable" |Tirada Qabiilada
!Magacyada Qabiilada
!Deegaanka
!Sharaxaad Kooban
|-
| '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer ||
*Mucawiye Mohamed
*Fatah Mohamed (Rer Fatah)
*Guled Mohamed
*Musa Mohamed
**Cadawe Muuse
**Aden Muuse
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]].
Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]].
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
|-
|
|
|
|
|
|-
|| '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer||
*Musa Ahmed
*Waisleh Ahmed
*Osman Ahmed
*Liban Ahmed
**Abdi liban
***Ismail Abdi (Rer Ismail)
***Mohamed Abdi (Addeh)
****Sarar Mohamed (Rer Sarar)
***Ahmed(Bedar) Mohamed
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]].
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]].
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
|-
|
|
|
|
|
|-
|| '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer||
*Cawal Aden (Reer Cawal)
*Hassan Aden
**Ziyad Hassan
**Odawa Hassan
**Ladon Hassan (Rer Ladon)
**Abdalle Hassan
***Abdi Abdalle
***Ali Abdalle
***Ahmed Abdalle
****Halas Ahmed
****Egal Ahmed
****Geedi Ahmed (Rer Geedi)
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]]
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]]
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
|-
|
|
|
|
|
|-
|| ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer||
*Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon)
*Hildiid Mohamoud
**Ali Hildiid
**Geedi Hildiid (Rer Geedi)
**Hersi Hildiid (Rer Hersi)
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]]
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]]
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
|-
|
|
|
|
|
|-
|| ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan||
*Siad Jibril
**Abdalle Siad
**Ahmed Said
*kalil jibril
**Ali kalil
***Siad Ali
***Koshin Ali
***Arale Ali
***Osman Ali
***Boqorre Ali
*Saeed jibril
**Abdi Said
***Abdalle Abdi
***Salah Abdi
*Aden Jibril (Rer Aadan)
**Benin Aden
**Nour Aden
**Ali Aden
**Aden Aden
*Abdi Jibril
**Mohamed Abdi
**Wa'eys Abdi
**Salah Abdi
**Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
***Issa Ali
***Hussein Ali
***Mumin Ali
***Naleye Ali
**Nour Abdi (Rer Nuur)
***Ismail Nour
***Gabal Nour
***Hersi Nour
***Mohamed Nour
**Benin Abdi (Rer Benin)
**Abdille Abdi
***Gallab Abdille (Rer Gallab)
****Ismail Gallab
****Asker Gallab
***Eiye Abdille (Rer Ciye)
****Gulled Eiye
****Sharmake Eiye
***Mohamed Abdille
****Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed)
||Dalka [[Somaliland]]:
*Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]].
*Dalka [[Itoobiya]]:
*magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]]
||
* Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha.
* waana beesha kowaad ee ugu balaadhan
edsja69b6tb9o3xejaep24ies39jxxr
User:PK2/Bacaadka
2
43755
298163
292502
2026-06-04T23:08:08Z
PK2
1464
add sandbox pages for new Wikipedia editions
298163
wikitext
text/x-wiki
{| class="wikitable" style="font-size:85%"
|+ Pages I have in my sandbox
|-
|
|}
;<div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto; font-size:85%">My sandbox pages in different languages by language code</div>
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ A
|-
| [[:ab:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Abkhaz language|Abkhaz]]<br />(code: <code>ab</code>)
| [[:ace:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Acehnese language|Acehnese]]<br />(code: <code>ace</code>)
| [[:ady:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Adyghe language|Adyghe]]<br />(code: <code>ady</code>)
| [[:af:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Afrikaans|Afrikaans]]<br />(code: <code>af</code>)
| [[:als:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Alemannic German|Alemannic German]]<br />(code: <code>als</code>)
| [[:alt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Southern Altai language|Southern Altai]]<br />(code: <code>alt</code>)
| [[:am:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Amharic|Amharic]]<br />(code: <code>am</code>)
| [[:ami:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Amis language|Amis]]<br />(code: <code>ami</code>)
| [[:an:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aragonese language|Aragonese]]<br />(code: <code>an</code>)
| [[:ang:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Old English|Old English]]<br />(code: <code>ang</code>)
|-
| [[:ann:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Obolo language|Obolo]]<br />(code: <code>ann</code>)
| [[:anp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Angika|Angika]]<br />(code: <code>anp</code>)
| [[:ar:User:PK2/ملعب|/sandbox]] in [[:en:Arabic|Arabic]]<br />(code: <code>ar</code>)
| [[:arc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aramaic|Aramaic]] ([[:en:Syriac language|Syriac]])<br />(code: <code>arc</code>)
| [[:ary:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Moroccan Arabic|Moroccan Arabic]]<br />(code: <code>ary</code>)
| [[:arz:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Egyptian Arabic|Egyptian Arabic]]<br />(code: <code>arz</code>)
| [[:as:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Assamese language|Assamese]]<br />(code: <code>as</code>)
| [[:ast:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Asturleonese language|Asturleonese]] ([[:en:Asturian language|Asturian]])<br />(code: <code>ast</code>)
| [[:atj:User:PK2/Kokwetcitasinahikan|/sandbox]] in [[:en:Atikamekw language|Atikamekw]]<br />(code: <code>atj</code>)
| [[:av:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Avar language|Avar]]<br />(code: <code>av</code>)
|-
| [[:avk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kotava|Kotava]]<br />(code: <code>avk</code>)
| [[:awa:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Awadhi language|Awadhi]]<br />(code: <code>awa</code>)
| [[:ay:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aymara language|Aymara]]<br />(code: <code>ay</code>)
| [[:az:User:PK2/Qaralama|/sandbox]] in [[:en:Azerbaijani language|Azerbaijani]]<br />(code: <code>az</code>)
| [[:azb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Azerbaijani language#South Azerbaijani|South Azerbaijani]]<br />(code: <code>azb</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ B
|-
| [[:ba:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bashkir language|Bashkir]]<br />(code: <code>ba</code>)
| [[:ban:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Balinese language|Balinese]]<br />(code: <code>ban</code>)
| [[:bar:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bavarian language|Bavarian]]<br />(code: <code>bar</code>)
| [[:bat-smg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Samogitian language|Samogitian]]<br />(code: <code>bat-smg</code>)
| [[:bbc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Toba Batak language|Toba Batak]]<br />(code: <code>bbc</code>)
| [[:bcl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Central Bikol|Central Bikol]]<br />(code: <code>bcl</code>)
| [[:bdr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sama–Bajaw languages|West Coast Bajau]]<br />(code: <code>bdr</code>)
| [[:be:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]]<br />(code: <code>be</code>)
| [[:be-tarask:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]] ([[:en:Taraškievica|Taraškievica]])<br />(code: <code>be-tarask</code>)
| [[:bew:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Betawi language|Betawi]]<br />(code: <code>bew</code>)
|-
| [[:bg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bulgarian language|Bulgarian]]<br />(code: <code>bg</code>)
| [[:bh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bihari languages|Bihari]] ([[:en:Bhojpuri language|Bhojpuri]])<br />(code: <code>bh</code>)
| [[:bi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bislama|Bislama]]<br />(code: <code>bi</code>)
| [[:bjn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Banjarese language|Banjarese]]<br />(code: <code>bjn</code>)
| [[:blk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pa'O language|Pa'O]]<br />(code: <code>blk</code>)
| [[:bm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bambara language|Bambara]]<br />(code: <code>bm</code>)
| [[:bn:User:PK2/খেলাঘর|/sandbox]] in [[:en:Bengali language|Bengali]]<br />(code: <code>bn</code>)
| [[:bo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Central Tibetan|Central Tibetan]] ([[:en:Lhasa Tibetan|Lhasa Tibetan]])<br />(code: <code>bo</code>)
| [[:bpy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bishnupriya Manipuri|Bishnupriya Manipuri]]<br />(code: <code>bpy</code>)
| [[:br:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Breton language|Breton]]<br />(code: <code>br</code>)
|-
| [[:bs:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bosnian language|Bosnian]]<br />(code: <code>bs</code>)
| [[:btm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mandailing Batak language|Mandailing Batak]]<br />(code: <code>btm</code>)
| [[:bug:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Buginese language|Buginese]]<br />(code: <code>bug</code>)
| [[:bxr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Buryat language|Buryat]] (Russia Buriat)<br />(code: <code>bxr</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ C
|-
| [[:ca:User:PK2/proves|/sandbox]] in [[:en:Catalan language|Catalan]]<br />(code: <code>ca</code>)
| [[:cbk-zam:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chavacano|Chavacano]] (Zamboanga)<br />(code: <code>cbk-zam</code>)
| [[:cdo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Eastern Min|Eastern Min]]<br />(code: <code>cdo</code>)
| [[:ce:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chechen language|Chechen]]<br />(code: <code>ce</code>)
| [[:ceb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cebuano language|Cebuano]]<br />(code: <code>ceb</code>)
| [[:ch:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chamorro language|Chamorro]]<br />(code: <code>ch</code>)
| [[:chr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cherokee language|Cherokee]]<br />(code: <code>chr</code>)
| [[:chy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cheyenne language|Cheyenne]]<br />(code: <code>chy</code>)
|-
| [[:ckb:User:PK2/خۆڵەپەتانێ|/sandbox]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Sorani|Sorani]])<br />(code: <code>ckb</code>)
| [[:co:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Corsican language|Corsican]]<br />(code: <code>co</code>)
| [[:crh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Crimean Tatar language|Crimean Tatar]]<br />(code: <code>crh</code>)
| [[:cs:User:PK2/Pískoviště|/sandbox]] in [[:en:Czech language|Czech]]<br />(code: <code>cs</code>)
| [[:csb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kashubian language|Kashubian]]<br />(code: <code>csb</code>)
| [[:cu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Old Church Slavonic|Old Church Slavonic]]<br />(code: <code>cu</code>)
| [[:cv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chuvash language|Chuvash]]<br />(code: <code>cv</code>)
| [[:cy:User:PK2/Pwll Tywod|/sandbox]] in [[:en:Welsh language|Welsh]]<br />(code: <code>cy</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ D
|-
| [[:da:User:PK2/sandkasse|/sandbox]] in [[:en:Danish language|Danish]]<br />(code: <code>da</code>)
| [[:dag:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dagbani language|Dagbani]]<br />(code: <code>dag</code>)
| [[:de:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:German language|German]]<br />(code: <code>de</code>)
| [[:dga:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dagaare language|Dagaare]]<br />(code: <code>dga</code>)
| [[:din:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dinka language|Dinka]]<br />(code: <code>din</code>)
| [[:diq:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zaza language|Zaza]]<br />(code: <code>diq</code>)
| [[:dsb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lower Sorbian language|Lower Sorbian]]<br />(code: <code>dsb</code>)
| [[:dtp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dusun language|Dusun]]<br />(code: <code>dtp</code>)
| [[:dty:User:PK2/प्रयोगस्थल|/sandbox]] in [[:en:Doteli|Doteli]]<br />(code: <code>dty</code>)
| [[:dv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Maldivian language|Maldivian]]<br />(code: <code>dv</code>)
| [[:dz:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dzongkha|Dzongkha]]<br />(code: <code>dz</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ E
|-
| [[:ee:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ewe language|Ewe]]<br />(code: <code>ee</code>)
| [[:el:User:PK2/πρόχειρο|/sandbox]] in [[:en:Greek language|Greek]]<br />(code: <code>el</code>)
| [[:eml:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Emilian–Romagnol|Emilian–Romagnol]]<br />(code: <code>eml</code>)
| [[:en:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:English language|English]]<br />(code: <code>en</code>)
| [[:eo:User:PK2/provejo|/sandbox]] in [[:en:Esperanto|Esperanto]]<br />(code: <code>eo</code>)
| [[:es:User:PK2/Taller|/sandbox]] in [[:en:Spanish language|Spanish]]<br />(code: <code>es</code>)
| [[:et:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Estonian language|Estonian]]<br />(code: <code>et</code>)
| [[:eu:User:PK2/Proba orria|/sandbox]] in [[:en:Basque language|Basque]]<br />(code: <code>eu</code>)
| [[:ext:User:PK2/obraol|/sandbox]] in [[:en:Extremaduran language|Extremaduran]]<br />(code: <code>ext</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ F
|-
| [[:fa:User:PK2/صفحه تمرین|/sandbox]] in [[:en:Persian language|Persian]]<br />(code: <code>fa</code>)
| [[:fat:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Akan language|Akan]] ([[:en:Fante dialect|Fante]])<br />(code: <code>fat</code>)
| [[:ff:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fula language|Fula]]<br />(code: <code>ff</code>)
| [[:fi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Finnish language|Finnish]]<br />(code: <code>fi</code>)
| [[:fiu-vro:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Võro language|Võro]]<br />(code: <code>fiu-vro</code>)
| [[:fj:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fijian language|Fijian]]<br />(code: <code>fj</code>)
| [[:fo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Faroese language|Faroese]]<br />(code: <code>fo</code>)
| [[:fon:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fon language|Fon]]<br />(code: <code>fon</code>)
| [[:fr:User:PK2/Brouillon|/sandbox]] in [[:en:French language|French]]<br />(code: <code>fr</code>)
| [[:frp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Franco-Provençal|Franco-Provençal]]<br />(code: <code>frp</code>)
| [[:frr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:North Frisian language|North Frisian]]<br />(code: <code>frr</code>)
| [[:fur:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Friulian language|Friulian]]<br />(code: <code>fur</code>)
| [[:fy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:West Frisian language|West Frisian]]<br />(code: <code>fy</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ G
|-
| [[:ga:User:PK2/Clár Dubh|/sandbox]] in [[:en:Irish language|Irish]]<br />(code: <code>ga</code>)
| [[:gag:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gagauz language|Gagauz]]<br />(code: <code>gag</code>)
| [[:gan:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gan Chinese|Gan Chinese]]<br />(code: <code>gan</code>)
| [[:gcr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:French Guianese Creole|French Guianese Creole]]<br />(code: <code>gcr</code>)
| [[:gd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Scottish Gaelic|Scottish Gaelic]]<br />(code: <code>gd</code>)
| [[:gl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Galician language|Galician]]<br />(code: <code>gl</code>)
| [[:glk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gilaki language|Gilaki]]<br />(code: <code>glk</code>)
| [[:gn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Guarani language|Guarani]]<br />(code: <code>gn</code>)
| [[:gom:User:PK2/proiogpan|/sandbox]] in [[:en:Konkani language|Konkani]] (Goan Konkani)<br />(code: <code>gom</code>)
|-
| [[:gor:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gorontalo language|Gorontalo]]<br />(code: <code>gor</code>)
| [[:got:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gothic language|Gothic]]<br />(code: <code>got</code>)
| [[:gpe:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ghanaian Pidgin English|Ghanaian Pidgin English]]<br />(code: <code>gpe</code>)
| [[:gu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gujarati language|Gujarati]]<br />(code: <code>gu</code>)
| [[:guc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Wayuu language|Wayuu]]<br />(code: <code>guc</code>)
| [[:gur:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Farefare language|Farefare]]<br />(code: <code>gur</code>)
| [[:guw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gun language|Gun]]<br />(code: <code>guw</code>)
| [[:gv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Manx language|Manx]]<br />(code: <code>gv</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ H
|-
| [[:ha:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hausa language|Hausa]]<br />(code: <code>ha</code>)
| [[:hak:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hakka Chinese|Hakka Chinese]]<br />(code: <code>hak</code>)
| [[:haw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hawaiian language|Hawaiian]]<br />(code: <code>haw</code>)
| [[:he:User:PK2/טיוטה|/sandbox]] in [[:en:Hebrew language|Hebrew]]<br />(code: <code>he</code>)
| [[:hi:User:PK2/प्रयोगपृष्ठ|/sandbox]] in [[:en:Hindi|Hindi]]<br />(code: <code>hi</code>)
| [[:hif:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fiji Hindi|Fiji Hindi]]<br />(code: <code>hif</code>)
| [[:hr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Croatian language|Croatian]]<br />(code: <code>hr</code>)
| [[:hsb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Upper Sorbian language|Upper Sorbian]]<br />(code: <code>hsb</code>)
| [[:ht:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Haitian Creole|Haitian Creole]]<br />(code: <code>ht</code>)
| [[:hu:User:PK2/próbalap|/sandbox]] in [[:en:Hungarian language|Hungarian]]<br />(code: <code>hu</code>)
| [[:hy:User:PK2/Ավազարկղ|/sandbox]] in [[:en:Armenian language|Armenian]] ([[:en:Eastern Armenian|Eastern Armenian]])<br />(code: <code>hy</code>)
| [[:hyw:User:PK2/Սեւագրութիւն|/sandbox]] in [[:en:Western Armenian|Western Armenian]]<br />(code: <code>hyw</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ I
|-
| [[:ia:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Interlingua|Interlingua]]<br />(code: <code>ia</code>)
| [[:iba:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Iban language|Iban]]<br />(code: <code>iba</code>)
| [[:id:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Indonesian language|Indonesian]]<br />(code: <code>id</code>)
| [[:ie:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Interlingue|Interlingue]]<br />(code: <code>ie</code>)
| [[:ig:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Igbo language|Igbo]]<br />(code: <code>ig</code>)
| [[:igl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Igala language|Igala]]<br />(code: <code>igl</code>)
| [[:ik:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Iñupiaq language|Iñupiaq]]<br />(code: <code>ik</code>)
| [[:ilo:User:PK2/pagipadasan|/sandbox]] in [[:en:Ilocano language|Ilocano]]<br />(code: <code>ilo</code>)
| [[:inh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ingush language|Ingush]]<br />(code: <code>inh</code>)
| [[:io:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ido|Ido]]<br />(code: <code>io</code>)
| [[:is:User:PK2/sandkassi|/sandbox]] in [[:en:Icelandic language|Icelandic]]<br />(code: <code>is</code>)
| [[:it:User:PK2/Sandbox|/sandbox]] in [[:en:Italian language|Italian]]<br />(code: <code>it</code>)
| [[:iu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Inuktitut|Inuktitut]]<br />(code: <code>iu</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ J
|-
| [[:ja:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Japanese language|Japanese]]<br />(code: <code>ja</code>)
| [[:jam:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Jamaican Patois|Jamaican Patois]]<br />(code: <code>jam</code>)
| [[:jbo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lojban|Lojban]]<br />(code: <code>jbo</code>)
| [[:jv:User:PK2/bak wedhi|/sandbox]] in [[:en:Javanese language|Javanese]]<br />(code: <code>jv</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ K
|-
| [[:ka:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Georgian language|Georgian]]<br />(code: <code>ka</code>)
| [[:kaa:User:PK2/qaralama|/sandbox]] in [[:en:Karakalpak language|Karakalpak]]<br />(code: <code>kaa</code>)
| [[:kab:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kabyle language|Kabyle]]<br />(code: <code>kab</code>)
| [[:kai:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Karai-karai|Karai-karai]]<br />(code: <code>kai</code>)
| [[:kaj:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Jju language|Jju]]<br />(code: <code>kaj</code>)
| [[:kbd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kabardian language|Kabardian]]<br />(code: <code>kbd</code>)
| [[:kbp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kabiye language|Kabiye]]<br />(code: <code>kbp</code>)
| [[:kcg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tyap|Tyap]]<br />(code: <code>kcg</code>)
| [[:kg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kongo language|Kongo]]<br />(code: <code>kg</code>)
| [[:kge:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Komering language|Komering]]<br />(code: <code>kge</code>)
| [[:ki:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kikuyu language|Kikuyu]]<br />(code: <code>ki</code>)
| [[:kk:User:PK2/зертхана|/sandbox]] in [[:en:Kazakh language|Kazakh]]<br />(code: <code>kk</code>)
| [[:km:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Khmer language|Khmer]]<br />(code: <code>km</code>)
|-
| [[:kn:User:PK2/ಪ್ರಯೋಗಪುಟ|/sandbox]] in [[:en:Kannada|Kannada]]<br />(code: <code>kn</code>)
| [[:knc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Central Kanuri|Central Kanuri]]<br />(code: <code>knc</code>)
| [[:ko:User:PK2/연습장|/sandbox]] in [[:en:Korean language|Korean]]<br />(code: <code>ko</code>)
| [[:koi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Komi-Permyak language|Komi-Permyak]]<br />(code: <code>koi</code>)
| [[:krc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Karachay-Balkar|Karachay-Balkar]]<br />(code: <code>krc</code>)
| [[:ks:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kashmiri language|Kashmiri]]<br />(code: <code>ks</code>)
| [[:ksh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ripuarian language|Ripuarian]]<br />(code: <code>ksh</code>)
| [[:ku:User:PK2/ceribandin|/sandbox]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Kurmanji|Kurmanji]])<br />(code: <code>ku</code>)
| [[:kus:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kusaal language|Kusaal]]<br />(code: <code>kus</code>)
| [[:kv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Komi language|Komi]]<br />(code: <code>kv</code>)
| [[:kw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cornish language|Cornish]]<br />(code: <code>kw</code>)
| [[:ky:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kyrgyz language|Kyrgyz]]<br />(code: <code>ky</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ L
|-
| [[:la:User:PK2/Harenarium|/sandbox]] in [[:en:Latin|Latin]]<br />(code: <code>la</code>)
| [[:lad:User:PK2/Kutí de prova|/sandbox]] in [[:en:Judaeo-Spanish|Judaeo-Spanish]]<br />(code: <code>lad</code>)
| [[:lb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Luxembourgish|Luxembourgish]]<br />(code: <code>lb</code>)
| [[:lbe:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lak language|Lak]]<br />(code: <code>lbe</code>)
| [[:lez:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lezgian language|Lezgian]]<br />(code: <code>lez</code>)
| [[:lfn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lingua Franca Nova|Lingua Franca Nova]]<br />(code: <code>lfn</code>)
| [[:lg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Luganda|Luganda]]<br />(code: <code>lg</code>)
| [[:li:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Limburgish|Limburgish]]<br />(code: <code>li</code>)
|-
| [[:lij:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ligurian language|Ligurian]]<br />(code: <code>lij</code>)
| [[:lld:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ladin language|Ladin]]<br />(code: <code>lld</code>)
| [[:lmo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lombard language|Lombard]]<br />(code: <code>lmo</code>)
| [[:ln:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lingala|Lingala]]<br />(code: <code>ln</code>)
| [[:lo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lao language|Lao]]<br />(code: <code>lo</code>)
| [[:lt:User:PK2/juodraštis|/sandbox]] in [[:en:Lithuanian language|Lithuanian]]<br />(code: <code>lt</code>)
| [[:ltg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Latgalian language|Latgalian]]<br />(code: <code>ltg</code>)
| [[:lv:User:PK2/Smilšu kaste|/sandbox]] in [[:en:Latvian language|Latvian]]<br />(code: <code>lv</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ M
|-
| [[:mad:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Madurese language|Madurese]]<br />(code: <code>mad</code>)
| [[:mai:User:PK2/प्रयोगपृष्ठ|/sandbox]] in [[:en:Maithili language|Maithili]]<br />(code: <code>mai</code>)
| [[:map-bms:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Javanese language|Javanese]] ([[:en:Banyumasan dialect|Banyumasan]])<br />(code: <code>map-bms</code>)
| [[:mdf:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Moksha language|Moksha]]<br />(code: <code>mdf</code>)
| [[:mg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Malagasy language|Malagasy]]<br />(code: <code>mg</code>)
| [[:mhr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Meadow Mari language|Meadow Mari]]<br />(code: <code>mhr</code>)
| [[:mi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Māori language|Māori]]<br />(code: <code>mi</code>)
| [[:min:User:PK2/bak kasiak|/sandbox]] in [[:en:Minangkabau language|Minangkabau]]<br />(code: <code>min</code>)
| [[:mk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Macedonian language|Macedonian]]<br />(code: <code>mk</code>)
| [[:ml:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Malayalam|Malayalam]]<br />(code: <code>ml</code>)
| [[:mn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mongolian language|Mongolian]]<br />(code: <code>mn</code>)
|-
| [[:mni:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Meitei language|Meitei]]<br />(code: <code>mni</code>)
| [[:mnw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mon language|Mon]]<br />(code: <code>mnw</code>)
| [[:m:mos:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mooré|Mooré]]<br />(code: <code>mos</code>)
| [[:mr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Marathi language|Marathi]]<br />(code: <code>mr</code>)
| [[:mrj:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hill Mari language|Hill Mari]]<br />(code: <code>mrj</code>)
| [[:ms:User:PK2/Kotak pasir|/sandbox]] in [[:en:Malay language|Malay]]<br />(code: <code>ms</code>)
| [[:mt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Maltese language|Maltese]]<br />(code: <code>mt</code>)
| [[:mwl:User:PK2/Testes|/sandbox]] in [[:en:Mirandese language|Mirandese]]<br />(code: <code>mwl</code>)
| [[:my:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Burmese language|Burmese]]<br />(code: <code>my</code>)
| [[:myv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Erzya language|Erzya]]<br />(code: <code>myv</code>)
| [[:mzn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mazanderani language|Mazanderani]]<br />(code: <code>mzn</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ N
|-
| [[:nah:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nahuatl|Nahuatl]]<br />(code: <code>nah</code>)
| [[:nap:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]]<br />(code: <code>nap</code>)
| [[:nds:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Low German|Low German]]<br />(code: <code>nds</code>)
| [[:nds-nl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dutch Low Saxon|Dutch Low Saxon]]<br />(code: <code>nds-nl</code>)
| [[:ne:User:PK2/प्रयोगस्थल|/sandbox]] in [[:en:Nepali language|Nepali]]<br />(code: <code>ne</code>)
| [[:new:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Newar language|Newar]]<br />(code: <code>new</code>)
| [[:nia:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nias language|Nias]]<br />(code: <code>nia</code>)
| [[:nl:User:PK2/Kladblok|/sandbox]] in [[:en:Dutch language|Dutch]]<br />(code: <code>nl</code>)
| [[:nn:User:PK2/sandkasse|/sandbox]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Nynorsk|Nynorsk]])<br />(code: <code>nn</code>)
|-
| [[:no:User:PK2/sandkasse|/sandbox]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Bokmål|Bokmål]])<br />(code: <code>no</code>)
| [[:nov:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Novial|Novial]]<br />(code: <code>nov</code>)
| [[:nqo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:N'Ko language|N'Ko]]<br />(code: <code>nqo</code>)
| [[:nr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Southern Ndebele language|Southern Ndebele]]<br />(code: <code>nr</code>)
| [[:nrm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Norman language|Norman]]<br />(code: <code>nrm</code>)
| [[:nso:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Northern Sotho|Northern Sotho]]<br />(code: <code>nso</code>)
| [[:nup:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nupe language|Nupe]]<br />(code: <code>nup</code>)
| [[:nv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Navajo language|Navajo]]<br />(code: <code>nv</code>)
| [[:ny:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chewa language|Chewa]]<br />(code: <code>ny</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ O
|-
| [[:oc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Occitan language|Occitan]]<br />(code: <code>oc</code>)
| [[:olo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Livvi-Karelian language|Livvi-Karelian]]<br />(code: <code>olo</code>)
| [[:om:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Oromo language|Oromo]]<br />(code: <code>om</code>)
| [[:or:User:PK2/ପରଖଘର|/sandbox]] in [[:en:Odia language|Odia]]<br />(code: <code>or</code>)
| [[:os:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ossetian language|Ossetian]]<br />(code: <code>os</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ P
|-
| [[:pa:User:PK2/ਕੱਚਾ ਖ਼ਾਕਾ|/sandbox]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]]<br />(code: <code>pa</code>)
| [[:pag:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pangasinan language|Pangasinan]]<br />(code: <code>pag</code>)
| [[:pam:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kapampangan language|Kapampangan]]<br />(code: <code>pam</code>)
| [[:pap:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Papiamento|Papiamento]]<br />(code: <code>pap</code>)
| [[:pcd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Picard language|Picard]]<br />(code: <code>pcd</code>)
| [[:pcm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nigerian Pidgin|Nigerian Pidgin]]<br />(code: <code>pcm</code>)
| [[:pdc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pennsylvania Dutch language|Pennsylvania Dutch]]<br />(code: <code>pdc</code>)
| [[:pfl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Palatine German dialects|Palatine German]]<br />(code: <code>pfl</code>)
| [[:pi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pali|Pali]]<br />(code: <code>pi</code>)
|-
| [[:pl:User:PK2/brudnopis|/sandbox]] in [[:en:Polish language|Polish]]<br />(code: <code>pl</code>)
| [[:pms:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Piedmontese language|Piedmontese]]<br />(code: <code>pms</code>)
| [[:pnb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]] (Western Punjabi)<br />(code: <code>pnb</code>)
| [[:pnt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pontic Greek|Pontic Greek]]<br />(code: <code>pnt</code>)
| [[:ppl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nawat language|Nawat]]<br />(code: <code>ppl</code>)
| [[:ps:User:PK2/ازمونمخ|/sandbox]] in [[:en:Pashto|Pashto]]<br />(code: <code>ps</code>)
| [[:pt:User:PK2/Testes|/sandbox]] in [[:en:Portuguese language|Portuguese]]<br />(code: <code>pt</code>)
| [[:pwn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Paiwan language|Paiwan]]<br />(code: <code>pwn</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ Q
|-
| [[:qu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Quechuan languages|Quechua]] ([[:en:Southern Quechua|Southern Quechua]])<br />(code: <code>qu</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ R
|-
| [[:rki:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Rakhine language|Rakhine]]<br />(code: <code>rki</code>)
| [[:rm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Romansh language|Romansh]]<br />(code: <code>rm</code>)
| [[:rmy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Romani language|Romani]] ([[:en:Vlax Romani language|Vlax Romani]])<br />(code: <code>rmy</code>)
| [[:rn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kirundi|Kirundi]]<br />(code: <code>rn</code>)
| [[:ro:User:PK2/teste|/sandbox]] in [[:en:Romanian language|Romanian]]<br />(code: <code>ro</code>)
| [[:roa-rup:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aromanian language|Aromanian]]<br />(code: <code>roa-rup</code>)
| [[:roa-tara:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]] ([[:en:Tarantino dialect|Tarantino]])<br />(code: <code>roa-tara</code>)
| [[:rsk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pannonian Rusyn|Pannonian Rusyn]]<br />(code: <code>rsk</code>)
| [[:ru:User:PK2/Черновик|/sandbox]] in [[:en:Russian language|Russian]]<br />(code: <code>ru</code>)
| [[:rue:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Rusyn language|Rusyn]]<br />(code: <code>rue</code>)
| [[:rw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kinyarwanda|Kinyarwanda]]<br />(code: <code>rw</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ S
|-
| [[:sa:User:PK2/प्रयोगपृष्ठम्|/sandbox]] in [[:en:Sanskrit|Sanskrit]]<br />(code: <code>sa</code>)
| [[:sah:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Yakut language|Yakut]]<br />(code: <code>sah</code>)
| [[:sat:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Santali language|Santali]]<br />(code: <code>sat</code>)
| [[:sc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sardinian language|Sardinian]]<br />(code: <code>sc</code>)
| [[:scn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sicilian language|Sicilian]]<br />(code: <code>scn</code>)
| [[:sco:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Scots language|Scots]]<br />(code: <code>sco</code>)
| [[:sd:User:PK2/مشق پٽي|/sandbox]] in [[:en:Sindhi language|Sindhi]]<br />(code: <code>sd</code>)
| [[:se:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Northern Sámi|Northern Sámi]]<br />(code: <code>se</code>)
| [[:sg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sango language|Sango]]<br />(code: <code>sg</code>)
| [[:sh:User:PK2/igralište|/sandbox]] in [[:en:Serbo-Croatian|Serbo-Croatian]]<br />(code: <code>sh</code>)
| [[:shi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Shilha language|Shilha]]<br />(code: <code>shi</code>)
|-
| [[:shn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Shan language|Shan]]<br />(code: <code>shn</code>)
| [[:si:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sinhala language|Sinhala]]<br />(code: <code>si</code>)
| [[:simple:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Basic English|Basic English]]<br />(code: <code>simple</code>)
| [[:sk:User:PK2/pieskovisko|/sandbox]] in [[:en:Slovak language|Slovak]]<br />(code: <code>sk</code>)
| [[:skr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Saraiki language|Saraiki]]<br />(code: <code>skr</code>)
| [[:sl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Slovene language|Slovene]]<br />(code: <code>sl</code>)
| [[:sm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Samoan language|Samoan]]<br />(code: <code>sm</code>)
| [[:smn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Inari Sámi language|Inari Sámi]]<br />(code: <code>smn</code>)
| [[:sn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Shona language|Shona]]<br />(code: <code>sn</code>)
| [[:so:User:PK2/Bacaadka|/sandbox]] in [[:en:Somali language|Somali]]<br />(code: <code>so</code>)
| [[:sq:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Albanian language|Albanian]]<br />(code: <code>sq</code>)
|-
| [[:sr:User:PK2/песак|/sandbox]] in [[:en:Serbian language|Serbian]]<br />(code: <code>sr</code>)
| [[:srn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sranan Tongo|Sranan Tongo]]<br />(code: <code>srn</code>)
| [[:ss:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Swazi language|Swazi]]<br />(code: <code>ss</code>)
| [[:st:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sotho language|Sotho]]<br />(code: <code>st</code>)
| [[:stq:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Saterland Frisian language|Saterland Frisian]]<br />(code: <code>stq</code>)
| [[:su:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sundanese language|Sundanese]]<br />(code: <code>su</code>)
| [[:sv:User:PK2/sandlåda|/sandbox]] in [[:en:Swedish language|Swedish]]<br />(code: <code>sv</code>)
| [[:sw:User:PK2/ukurasa wa majaribio|/sandbox]] in [[:en:Swahili language|Swahili]]<br />(code: <code>sw</code>)
| [[:syl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sylheti language|Sylheti]]<br />(code: <code>syl</code>)
| [[:szl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Silesian language|Silesian]]<br />(code: <code>szl</code>)
| [[:szy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sakizaya language|Sakizaya]]<br />(code: <code>szy</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ T
|-
| [[:ta:User:PK2/மணல்தொட்டி|/sandbox]] in [[:en:Tamil language|Tamil]]<br />(code: <code>ta</code>)
| [[:tay:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Atayal language|Atayal]]<br />(code: <code>tay</code>)
| [[:tcy:User:PK2/ಕಲ್ಪುನ ಕಳ|/sandbox]] in [[:en:Tulu language|Tulu]]<br />(code: <code>tcy</code>)
| [[:tdd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tai Nuea language|Tai Nuea]]<br />(code: <code>tdd</code>)
| [[:te:User:PK2/ప్రయోగశాల|/sandbox]] in [[:en:Telugu language|Telugu]]<br />(code: <code>te</code>)
| [[:tet:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tetum language|Tetum]]<br />(code: <code>tet</code>)
| [[:tg:User:PK2/Сиёҳнавис|/sandbox]] in [[:en:Tajik language|Tajik]]<br />(code: <code>tg</code>)
| [[:th:User:PK2/ทดลองเขียน|/sandbox]] in [[:en:Thai language|Thai]]<br />(code: <code>th</code>)
| [[:ti:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tigrinya language|Tigrinya]]<br />(code: <code>ti</code>)
| [[:tig:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tigre language|Tigre]]<br />(code: <code>tig</code>)
| [[:tk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Turkmen language|Turkmen]]<br />(code: <code>tk</code>)
| [[:tl:User:PK2/burador|/sandbox]] in [[:en:Tagalog language|Tagalog]]<br />(code: <code>tl</code>)
| [[:tly:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Talysh language|Talysh]]<br />(code: <code>tly</code>)
|-
| [[:tn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tswana language|Tswana]]<br />(code: <code>tn</code>)
| [[:to:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tongan language|Tongan]]<br />(code: <code>to</code>)
| [[:tok:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Toki Pona|Toki Pona]]<br />(code: <code>tok</code>)
| [[:tpi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tok Pisin|Tok Pisin]]<br />(code: <code>tpi</code>)
| [[:tr:User:PK2/deneme tahtası|/sandbox]] in [[:en:Turkish language|Turkish]]<br />(code: <code>tr</code>)
| [[:trv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Seediq language|Seediq]]<br />(code: <code>trv</code>)
| [[:ts:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tsonga language|Tsonga]]<br />(code: <code>ts</code>)
| [[:tt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tatar language|Tatar]]<br />(code: <code>tt</code>)
| [[:tum:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tumbuka language|Tumbuka]]<br />(code: <code>tum</code>)
| [[:tw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Akan language|Akan]] (Twi)<br />(code: <code>tw</code>)
| [[:ty:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tahitian language|Tahitian]]<br />(code: <code>ty</code>)
| [[:tyv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tuvan language|Tuvan]]<br />(code: <code>tyv</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ U
|-
| [[:udm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Udmurt language|Udmurt]]<br />(code: <code>udm</code>)
| [[:ug:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Uyghur language|Uyghur]]<br />(code: <code>ug</code>)
| [[:uk:User:PK2/Чернетка|/sandbox]] in [[:en:Ukrainian language|Ukrainian]]<br />(code: <code>uk</code>)
| [[:ur:User:PK2/تختۂ مشق|/sandbox]] in [[:en:Urdu|Urdu]]<br />(code: <code>ur</code>)
| [[:uz:User:PK2/qumloq|/sandbox]] in [[:en:Uzbek language|Uzbek]]<br />(code: <code>uz</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ V
|-
| [[:ve:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Venda language|Venda]]<br />(code: <code>ve</code>)
| [[:vec:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Venetian language|Venetian]]<br />(code: <code>vec</code>)
| [[:vep:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Veps language|Veps]]<br />(code: <code>vep</code>)
| [[:vi:User:PK2/nháp|/sandbox]] in [[:en:Vietnamese language|Vietnamese]]<br />(code: <code>vi</code>)
| [[:vls:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:West Flemish|West Flemish]]<br />(code: <code>vls</code>)
| [[:vo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Volapük|Volapük]]<br />(code: <code>vo</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ W
|-
| [[:wa:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Walloon language|Walloon]]<br />(code: <code>wa</code>)
| [[:war:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Waray language|Waray]]<br />(code: <code>war</code>)
| [[:wo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Wolof language|Wolof]]<br />(code: <code>wo</code>)
| [[:wuu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Wu Chinese|Wu Chinese]]<br />(code: <code>wuu</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ X
|-
| [[:xal:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Oirat language|Oirat]] ([[:en:Kalmyk Oirat|Kalmyk Oirat]])<br />(code: <code>xal</code>)
| [[:xh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Xhosa language|Xhosa]]<br />(code: <code>xh</code>)
| [[:xmf:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mingrelian language|Mingrelian]]<br />(code: <code>xmf</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ Y
|-
| [[:yi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Yiddish|Yiddish]]<br />(code: <code>yi</code>)
| [[:yo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Yoruba language|Yoruba]]<br />(code: <code>yo</code>)
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%"
|+ Z
|-
| [[:za:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zhuang languages|Zhuang]] ([[:en:Standard Zhuang|Standard Zhuang]])<br />(code: <code>za</code>)
| [[:zea:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zeelandic|Zeelandic]]<br />(code: <code>zea</code>)
| [[:zgh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Standard Moroccan Amazigh|Standard Moroccan Amazigh]]<br />(code: <code>zgh</code>)
| [[:zh:User:PK2/沙盒|/sandbox]] in [[:en:Chinese language|Chinese]] ([[:en:Mandarin Chinese|Mandarin Chinese]])<br />(code: <code>zh</code>)
| [[:zh-classical:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Classical Chinese|Classical Chinese]]<br />(code: <code>zh-classical</code>)
| [[:zh-min-nan:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Southern Min|Southern Min]]<br />(code: <code>zh-min-nan</code>)
| [[:zh-yue:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cantonese|Cantonese]]<br />(code: <code>zh-yue</code>)
| [[:zu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zulu language|Zulu]]<br />(code: <code>zu</code>)
|}
lqv4jf4ytbpqgk0b4c59pskg40l4i1p
Beesha Mohamed Dhimbil
0
44477
298133
298129
2026-06-04T13:27:58Z
~2026-33290-48
45965
/* Abtirsiin */
298133
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Maxamed Dhimbil
| native_name =
| flag =
|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}} |Region2= {{Flagcountry|United Kingdom}}|region3={{flagcountry|United Kingdom}}|region4={{flagcountry|Kenya}}|region5={{flagcountry |Djibouti}}
| regions =
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = iyo kuwa kale
|region6={{flagcountry| Ethiopia}}}}
Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Mohamed Dhimbil
**Muawiye Mohamed
***Samter Muawiye
***Ali Muawiye
***Yusuf Muawiye
***Osman Muawiye
***Hussein Mawiye
***Roble Muawiye
***Mohamoud Muawiye
**Fatah Mohamed
***Aware Fatah
***Mohamed Fatah
***Said Fatah
***Hussein Fatah
***Hassan Fatah
***Roble Fatah
***Cisman Fatah
***Nour Fatah
***Dahir Fatah
**Gulled Mohamed
***Egal Guled
***Yusuf Guled
***Roble Guled
***Ziyad Guled
***Ali Guled
***Abdi Guled
***Elmi Guled
***Shire Guled
***Wais Guled
***Samater Guled
**Muse Mohamed
***Adawe Muuse
****Absiye Adawe
****Allamagn Adawe
****Yusuf Adawe
****Liban Adawe
****Roble Adawe
****Ziyad Adawe
****Osman Adawe
****Egal Adawe
****Farah Adawe
****Ali Adawe
****Wais Adawe
***Aden Muuse
****Had Adan
****Yusuf Adan
****Roble Aden
****Abane Aden
****Ali Aden
****Wais Aden
****Geedi Aden
****Mohamed Aden
****Boqorre Aden
*****Sugulle Boqore
*****Liban Boqorre
*****Warfa Boqorre
*****Ainanshe Boqorre
*****Koshin Boqorre
{{tree list/end}}
==Notable figures ==
*Suldan Aden Farax Omar
*Mohamed Mooge Liibaan
*Axmed Mooge Liban
*Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri)
*Abdikarim Ahmed Mooge
*Omar Aidid
*Abdikarim Hikmawi
*Prof Mohamed Bedel
*Rashiid Khadar Jama
*Abwan Harir Osman Guray
*Cabdi Hashi Guled
==References===
6zv9i3j7r1gh4349bb7xjkqgmc0usl4
298134
298133
2026-06-04T13:38:41Z
~2026-33290-48
45965
/* Abtirsiin */
298134
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Maxamed Dhimbil
| native_name =
| flag =
|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}} |Region2= {{Flagcountry|United Kingdom}}|region3={{flagcountry|United Kingdom}}|region4={{flagcountry|Kenya}}|region5={{flagcountry |Djibouti}}
| regions =
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = iyo kuwa kale
|region6={{flagcountry| Ethiopia}}}}
Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Mohamed Dhimbil
**Muawiye Mohamed
***Samter Muawiye
***Ali Muawiye
***Yusuf Muawiye
***Osman Muawiye
***Hussein Mawiye
***Roble Muawiye
***Mohamoud Muawiye
**Fatah Mohamed
***Aware Fatah
***Mohamed Fatah
***Said Fatah
***Hussein Fatah
***Hassan Fatah
***Roble Fatah
***Cisman Fatah
***Nour Fatah
***Dahir Fatah
**Gulled Mohamed
***Egal Guled
***Salah Guled
***Yusuf Guled
***Roble Guled
***Ziyad Guled
***Ali Guled
***Abdi Guled
***Elmi Guled
***Shire Guled
***Wais Guled
**Muse Mohamed
***Adawe Muuse
****Absiye Adawe
****Allamagn Adawe
****Yusuf Adawe
****Liban Adawe
****Roble Adawe
****Ziyad Adawe
****Osman Adawe
****Egal Adawe
****Farah Adawe
****Ali Adawe
****Wais Adawe
***Aden Muuse
****Had Adan
****Yusuf Adan
****Roble Aden
****Abane Aden
****Ali Aden
****Wais Aden
****Geedi Aden
****Mohamed Aden
****Boqorre Aden
*****Sugulle Boqore
*****Liban Boqorre
*****Warfa Boqorre
*****Ainanshe Boqorre
*****Koshin Boqorre
{{tree list/end}}
==Notable figures ==
*Suldan Aden Farax Omar
*Mohamed Mooge Liibaan
*Axmed Mooge Liban
*Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri)
*Abdikarim Ahmed Mooge
*Omar Aidid
*Abdikarim Hikmawi
*Prof Mohamed Bedel
*Rashiid Khadar Jama
*Abwan Harir Osman Guray
*Cabdi Hashi Guled
==References===
9d7dmj8xjat00uwdvq3befwdldttf21
Ahmed Dhimbil
0
44513
298141
298132
2026-06-04T16:45:12Z
~2026-33290-48
45965
/* Abtirsiin */
298141
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Ahmed Dhimbil
| native_name =
| flag =
|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry| Ethiopia}}
| regions =
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = iyo kuwo kale
}}
Beesha '''Ahmed Dhimbil''' ({{lang-so|Axmed Dhimbil}}, {{lang-en|Axmed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Axmed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magaalada Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Axmed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Axmed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Ahmed Dhimbil
**Musa Ahmed
**Waisleh Ahmed
**Osman Ahmed
**Liban Ahmed
***Abdi Liban
****Ismail Abdi (Rer Ismail)
*****Aden Ismail
*****Iman Ismail
*****Bulale Ismail
*****Geedi Ismail
*****Idiris Ismail
*****Yusuf Ismail
*****Koshin Ismail
*****Barre Ismail
*****Hersi Ismail
*****Arrele Ismail
*****Shirwac Ismail
*****Farah Ismail
*****Musa Ismail
*****Osman Ismail
*****Sa'ad Ismail
****Mohammed Abdi (Addeh)
*****Sarar Mohamed (Rer Sarar)
******Nour Sarar
******Mohamed Sarar
******Farah Sarar
******Yusuf Sarar
******Dualeh Sarar
******Elmi Sarar
******Dualeh Sarar
******Ali Sarar
******Osman Sarar
******Warsame Sarar
******Samter Sarar
*****Ahmed(Bedar)Mohamed
******Koshin Ahmed
******Samter Ahmed
******Egal Ahmed
******Geedi Ahmed
******Uballe Ahmed
******Hurie Ahmed
******Waraf Ahmed
******Karie Ahmed
******Shirwa Ahmed
******Salah Ahmed
******Ali Ahmed
******Wais Ahmed
******Jibril Ahmed
******Mohamed Ahmed
{{tree list/end}}
==References===
ofkkjivetyglur1vt2s2xgxhbusae99
298142
298141
2026-06-04T16:50:37Z
~2026-33290-48
45965
/* Abtirsiin */
298142
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Ahmed Dhimbil
| native_name =
| flag =
|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry| Ethiopia}}
| regions =
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = iyo kuwo kale
}}
Beesha '''Ahmed Dhimbil''' ({{lang-so|Axmed Dhimbil}}, {{lang-en|Axmed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Axmed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magaalada Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Axmed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Axmed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Ahmed Dhimbil
**Musa Ahmed
**Waisleh Ahmed
**Osman Ahmed
**Liban Ahmed
***Abdi Liban
****Ismail Abdi (Rer Ismail)
*****Aden Ismail
*****Iman Ismail
*****Bulale Ismail
*****Geedi Ismail
*****Idiris Ismail
*****Yusuf Ismail
*****Koshin Ismail
*****Barre Ismail
*****Hersi Ismail
*****Arrele Ismail
*****Shirwac Ismail
*****Farah Ismail
*****Musa Ismail
*****Osman Ismail
*****Sa'ad Ismail
****Mohammed Abdi (Addeh)
*****Sarar Mohamed (Rer Sarar)
******Nour Sarar
******Mohamed Sarar
******Farah Sarar
******Yusuf Sarar
******Dualeh Sarar
******Elmi Sarar
******Mohamed Sarar
******Dualeh Sarar
******Ali Sarar
******Osman Sarar
******Warsame Sarar
******Samter Sarar
*****Ahmed(Bedar)Mohamed
******Koshin Ahmed
******Samter Ahmed
******Egal Ahmed
******Geedi Ahmed
******Uballe Ahmed
******Hurie Ahmed
******Waraf Ahmed
******Karie Ahmed
******Shirwa Ahmed
******Salah Ahmed
******Ali Ahmed
******Wais Ahmed
******Jibril Ahmed
******Mohamed Ahmed
{{tree list/end}}
==References===
k6vvk1qvzzwbvs80nl8xqgmhtlv2do7
Aden Abokor
0
44514
298171
298128
2026-06-05T07:06:20Z
Muuse8
36079
/* Abtirsiin */
298171
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Qabiilka Soomaalida}}
{{Infobox ethnic group
| group = Aden Abokor
| native_name =
| flag =
|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry| Ethiopia}}
| regions =
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = iyo kuwa kaleh
}}
Beesha '''Aden Abokor''' ({{lang-so|Aden Abokor}}, {{lang-en|Aden Abokor}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Aden Abokor Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Aden Abokor waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Aden Abokor
***Awal Aden (Rer Cawl )
****Mahamoud Awal
*****Ali Mohamoud
*****Yusuf Mahamoud
****Hussien Awal
*****Roble Hussein
*****Ibrahim Hussien
*****Liban Hussein
*****Yusuf Hussein
*****Farah Hussien
*****Osman Hussien
****Abdi Awal
*****Had Abdi
*****Musa Abdi
*****Nour Abdi
*****Ahmed Abdi
*****Liban Abdi
*****Wa'eys Abdi
*****Mohamoud Abdi
***Hassan Aden
****Ziyad Hassan
****Odawa Hasaan
****Ladon Hassan (Rer Ladon)
******Aden Ladon
******Harun Ladon
******Ali Ladon
******Hussein Ladon
******Aden Ladon
****Abdalle Hassan
*****Ali Abdalle
*****Abdi Abdalle
*****Ahmed Abdalle
******Halas Ahmed (Rer Halas)
*******Osman Halas
*******Roble Halas
*******Suber Halas
******Egal Ahmed (Rer Egal)
*******Wais Egal
*******Farah Egal
*******Roble Egal
******Geedi Ahmed (Rer Geedi)
*******Samter Geedi
*******Fatah Geedi
*******Waisleh Geedi
*******Allamagan Geedi
********Guled Allamagan
********Egal Allamagan
*******Hode Geedi
********Farah Hode
********Yusuf Hode
********Shire Hode
*******Geele Geedi
********Ahmed Geele
********Dahir Geele
********Nour Geele
*******Ali Geedi
********Osman Ali
********Hassan Ali
********Abdalle Ali
{{tree list/end}}
==References===
s3hlgco8ktpfwsnansmyrrsakagte4v
Muuse Dhimbil
0
47547
298151
298102
2026-06-04T18:01:14Z
~2026-33290-48
45965
298151
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group
| group = Muuse Dhimbil
| native_name =
|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry|United Arab Emirates}}|region4={{flagcountry| Somalia}}
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = iyo kuwo kale
|region6={{flagcountry| Ethiopia}}}}
Beesha '''Muuse Dhimbil'''({{lang-so|Muuse Dhimbil}}, {{lang-en|Muuse Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Muuse Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley ilaa Aware.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Muuse Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Beesha Muuse Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Muuse Dhimbil
**Abdalleh Muuse
***Jibril Abdalle
****Said Jibril
*****Abdalle Said
*****Ahmed Said
****Kalil Jibirl
*****Ali kalil
******Said Ali
******Koshin Ali
******Arale Ali
******Osman Ali
******Boqorreh Ali
****Saeed Jibril
*****Abdi Said
******Salah Abdi
******Roble Abdi
****Aden Jibril (Rer Adan)
*****Aden Mohamed
******Benin Aden
******Nour Aden
******Ali Aden
******Adan Aden
****Abdi Jibril
*****Mohamed Abdi
*****Wa'eys Abdi
*****Salah Abdi
*****Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*******Issa Ali
*******Hussein Ali
*******Mumin Ali
*******Naleye Ali
******Nour Abdi (Rer Nuur)
*******Ismail Nour
*******Hersi Nour
*******Gabal Nour
*******Mohamed Nour
******Benin Abdi (Rer Benin)
******Abdille Abdi
*******Gallab Abdi (Rer Gallab)
********Ismail Gallab
********Asker Gallab
*******Eiae Abdille (Rer Eiye)
********Guled Eiae
********Sharmake Eiae
*******Mohamed Abdille
********Ahmed Mohamed
*********Samter Ahmed
*********Ziyad Ahmed
*********Mayle Ahmed
*********Elmi Ahmed
*********Warfa Ahmed
*********Geedi Ahmed
*********Amanle Ahmed
*********Food Ahmed
*********Roble Ahmed
*********Ainanshe Ahmed
*********Wais Ahmed
*********Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
**********Ismail Dhible
**********Barre Dhible
*********Ali Ahmed (Rer Ali)
*********Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
**********Derie Gubadleh (Rer Dirie)
**********Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh
** Mohamoud Muuse
***Shirdon Mohamoud
***Hildiid Mohamoud
****Ali Hildiid
****Geedi Hildiid
****Hersi Hildiid
{{tree list/end}}
==Notable figures==
===Royalty===
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader.
=== Politicians ===
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician.
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
===Military===
* Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland.
* Hussein Habane – is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered SomalIi SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
===Intellectuals===
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader
* Dr. Mohamed Ahmed Sulub is the Chairman of the University of Hargeisa.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
=== Journalists===
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
36zjlfmzb8j176stj1dlpggmt0v7sc6
298170
298151
2026-06-05T06:20:50Z
~2026-33420-35
45980
/* Royalty */
298170
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group
| group = Muuse Dhimbil
| native_name =
|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry|United Arab Emirates}}|region4={{flagcountry| Somalia}}
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = iyo kuwo kale
|region6={{flagcountry| Ethiopia}}}}
Beesha '''Muuse Dhimbil'''({{lang-so|Muuse Dhimbil}}, {{lang-en|Muuse Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Muuse Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley ilaa Aware.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Muuse Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Beesha Muuse Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Muuse Dhimbil
**Abdalleh Muuse
***Jibril Abdalle
****Said Jibril
*****Abdalle Said
*****Ahmed Said
****Kalil Jibirl
*****Ali kalil
******Said Ali
******Koshin Ali
******Arale Ali
******Osman Ali
******Boqorreh Ali
****Saeed Jibril
*****Abdi Said
******Salah Abdi
******Roble Abdi
****Aden Jibril (Rer Adan)
*****Aden Mohamed
******Benin Aden
******Nour Aden
******Ali Aden
******Adan Aden
****Abdi Jibril
*****Mohamed Abdi
*****Wa'eys Abdi
*****Salah Abdi
*****Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*******Issa Ali
*******Hussein Ali
*******Mumin Ali
*******Naleye Ali
******Nour Abdi (Rer Nuur)
*******Ismail Nour
*******Hersi Nour
*******Gabal Nour
*******Mohamed Nour
******Benin Abdi (Rer Benin)
******Abdille Abdi
*******Gallab Abdi (Rer Gallab)
********Ismail Gallab
********Asker Gallab
*******Eiae Abdille (Rer Eiye)
********Guled Eiae
********Sharmake Eiae
*******Mohamed Abdille
********Ahmed Mohamed
*********Samter Ahmed
*********Ziyad Ahmed
*********Mayle Ahmed
*********Elmi Ahmed
*********Warfa Ahmed
*********Geedi Ahmed
*********Amanle Ahmed
*********Food Ahmed
*********Roble Ahmed
*********Ainanshe Ahmed
*********Wais Ahmed
*********Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
**********Ismail Dhible
**********Barre Dhible
*********Ali Ahmed (Rer Ali)
*********Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
**********Derie Gubadleh (Rer Dirie)
**********Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh
** Mohamoud Muuse
***Shirdon Mohamoud
***Hildiid Mohamoud
****Ali Hildiid
****Geedi Hildiid
****Hersi Hildiid
{{tree list/end}}
==Notable figures==
===Royalty===
*Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader.
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
=== Politicians ===
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician.
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
===Military===
* Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland.
* Hussein Habane – is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered SomalIi SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
===Intellectuals===
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader
* Dr. Mohamed Ahmed Sulub is the Chairman of the University of Hargeisa.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
=== Journalists===
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
i8my4hsbzystfgxfh0drpj9h7fa4ki0
298172
298170
2026-06-05T07:17:21Z
Muuse8
36079
/* Abtirsiin */
298172
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group
| group = Muuse Dhimbil
| native_name =
|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry|United Arab Emirates}}|region4={{flagcountry| Somalia}}
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = iyo kuwo kale
|region6={{flagcountry| Ethiopia}}}}
Beesha '''Muuse Dhimbil'''({{lang-so|Muuse Dhimbil}}, {{lang-en|Muuse Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Muuse Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley ilaa Aware.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Muuse Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Beesha Muuse Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Muuse Dhimbil
**Abdalleh Muuse
***Jibril Abdalle
****Said Jibril
*****Abdalle Said
*****Ahmed Said
****Kalil Jibirl
*****Hersi Kalil
*****Egal Kalil
*****Deria kalil
*****Wais Kalil
*****Ali kalil
******Said Ali
******Koshin Ali
******Arale Ali
******Osman Ali
******Boqorreh Ali
****Saeed Jibril
*****Abdi Said
******Salah Abdi
******Roble Abdi
****Aden Jibril (Rer Adan)
*****Aden Mohamed
******Benin Aden
******Nour Aden
******Ali Aden
******Adan Aden
****Abdi Jibril
*****Mohamed Abdi
*****Wa'eys Abdi
*****Salah Abdi
*****Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*******Issa Ali
*******Hussein Ali
*******Mumin Ali
*******Naleye Ali
******Nour Abdi (Rer Nuur)
*******Ismail Nour
*******Hersi Nour
*******Gabal Nour
*******Mohamed Nour
******Benin Abdi (Rer Benin)
******Abdille Abdi
*******Gallab Abdi (Rer Gallab)
********Ismail Gallab
********Asker Gallab
*******Eiae Abdille (Rer Eiye)
********Guled Eiae
********Sharmake Eiae
*******Mohamed Abdille
********Ahmed Mohamed
*********Samter Ahmed
*********Ziyad Ahmed
*********Mayle Ahmed
*********Elmi Ahmed
*********Warfa Ahmed
*********Geedi Ahmed
*********Amanle Ahmed
*********Food Ahmed
*********Roble Ahmed
*********Ainanshe Ahmed
*********Wais Ahmed
*********Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
**********Ismail Dhible
**********Barre Dhible
*********Ali Ahmed (Rer Ali)
*********Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
**********Derie Gubadleh (Rer Dirie)
**********Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh
** Mohamoud Muuse
***Shirdon Mohamoud
***Hildiid Mohamoud
****Ali Hildiid
****Geedi Hildiid
****Hersi Hildiid
{{tree list/end}}
==Notable figures==
===Royalty===
*Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader.
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
=== Politicians ===
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician.
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
===Military===
* Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland.
* Hussein Habane – is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered SomalIi SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
===Intellectuals===
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader
* Dr. Mohamed Ahmed Sulub is the Chairman of the University of Hargeisa.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
=== Journalists===
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
7516ratdd8z47s17yt05al5326j8j6g
298173
298172
2026-06-05T10:01:54Z
Muuse8
36079
/* Abtirsiin */
298173
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox ethnic group
| group = Muuse Dhimbil
| native_name =
|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry|United Arab Emirates}}|region4={{flagcountry| Somalia}}
| languages = [[Somali language|Somali]]
| religions = [[Islam]]
| related = iyo kuwo kale
|region6={{flagcountry| Ethiopia}}}}
Beesha '''Muuse Dhimbil'''({{lang-so|Muuse Dhimbil}}, {{lang-en|Muuse Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Muuse Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley ilaa Aware.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref>
==Hordhac ==
Beesha Muuse Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Beesha Muuse Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya.
==Abtirsiin==
{{Tree list}}
*Muuse Dhimbil
**Abdalleh Muuse
***Jibril Abdalle
****Said Jibril
*****Abdalle Said
*****Ahmed Said
****Kalil Jibirl
*****Hersi Kalil
*****Egal Kalil
*****Deria kalil
*****Wais Kalil
*****Ali kalil
******Said Ali
******Koshin Ali
******Arale Ali
******Osman Ali
******Boqorreh Ali
****Saeed Jibril
*****Abdi Said
******Salah Abdi
******Roble Abdi
****Aden Jibril (Rer Adan)
*****Aden Mohamed
******Benin Aden
******Nour Aden
******Ali Aden
******Adan Aden
****Abdi Jibril
*****Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*******Issa Ali
*******Hussein Ali
*******Mumin Ali
*******Naleye Ali
******Nour Abdi (Rer Nuur)
*******Ismail Nour
*******Hersi Nour
*******Gabal Nour
*******Mohamed Nour
******Benin Abdi (Rer Benin)
******Abdille Abdi
*******Gallab Abdi (Rer Gallab)
********Ismail Gallab
********Asker Gallab
*******Eiae Abdille (Rer Eiye)
********Guled Eiae
********Sharmake Eiae
*******Mohamed Abdille
********Ahmed Mohamed
*********Samter Ahmed
*********Ziyad Ahmed
*********Mayle Ahmed
*********Elmi Ahmed
*********Warfa Ahmed
*********Geedi Ahmed
*********Amanle Ahmed
*********Food Ahmed
*********Roble Ahmed
*********Ainanshe Ahmed
*********Wais Ahmed
*********Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
**********Ismail Dhible
**********Barre Dhible
*********Ali Ahmed (Rer Ali)
*********Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
**********Derie Gubadleh (Rer Dirie)
**********Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh
** Mohamoud Muuse
***Shirdon Mohamoud
***Hildiid Mohamoud
****Ali Hildiid
****Geedi Hildiid
****Hersi Hildiid
{{tree list/end}}
==Notable figures==
===Royalty===
*Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader.
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
=== Politicians ===
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician.
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
===Military===
* Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader.
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland.
* Hussein Habane – is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered SomalIi SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
===Intellectuals===
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader
* Dr. Mohamed Ahmed Sulub is the Chairman of the University of Hargeisa.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Sh. Abdiraham Aden Eigeh
=== Journalists===
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
sasz6sn9pt6mtvt9959ylnwkra54wmn
2026 Kahramanmaraş weerarkii dugsiga
0
47559
298135
2026-06-04T14:38:04Z
Brawl Strikers
45968
Bog cusub: Abriil 15, 2026, [[Okul saldırısı|toogasho dugsi]] ayaa ka dhacday Dugsiga Dhexe ee Ayser Çalık ee degmada [[Onikişubat]] ee gobolka [[Kahramanmaraş (il)|Kahramanmaraş]], Turkiga. İsa Aras Mersinli oo 14 jir ah oo arday ah, oo ku hubaysan shan [[Tabanca|bastoolado]] [[9mm|9mm ah]] iyo toddobo majaladood, ayaa dishay 10 qof (sagaal arday iyo hal macallin) waxayna dhaawacday 12 kale. Weerarkan wuxuu dhacay 28 saacadood ka dib 2026 Şanlıurfa okul saldırısı|weerarkii...
298135
wikitext
text/x-wiki
Abriil 15, 2026, [[Okul saldırısı|toogasho dugsi]] ayaa ka dhacday Dugsiga Dhexe ee Ayser Çalık ee degmada [[Onikişubat]] ee gobolka [[Kahramanmaraş (il)|Kahramanmaraş]], Turkiga. İsa Aras Mersinli oo 14 jir ah oo arday ah, oo ku hubaysan shan [[Tabanca|bastoolado]] [[9mm|9mm ah]] iyo toddobo majaladood, ayaa dishay 10 qof (sagaal arday iyo hal macallin) waxayna dhaawacday 12 kale. Weerarkan wuxuu dhacay 28 saacadood ka dib [[2026 Şanlıurfa okul saldırısı|weerarkii lagu qaaday Dugsiga Sare ee Farsamada iyo Farsamada ee Ahmet Koyuncu]] ee degmada [[Siverek]] ee gobolka [[Şanlıurfa İli|Şanlıurfa]] maalintii ka horreysay. Weerarkan waa toogashada dugsi ee ugu dhimashada badnayd taariikhda Turkiga.
Weerarkan, ayaa waxaa ku dhintay hal macalin iyo sagaal arday, waxaana ku dhaawacmay 12 ruux oo 5 ka mid ah ay yihiin dhaawacyo halis ah. <ref name="Reuters">{{Cite news}}</ref> <ref name="CNN">{{Cite news}}</ref> Waxaa la sheegay in macallimad, Ayla Kara, ay isku dayday in ay difaacdo ardaydeeda iyada oo jilba joogsatay intii uu weerarku socday. <ref name=":2">{{Cite web}}</ref> Magacyada ardayda lagu dilay fasalka waxaa maamulku ku dhawaaqay sida Furkan Sancak Balal, Bayram Nabi Şişik, Belinay Nur Boyraz, Zeynep Kılıç, Şuranur Sevgi Kazıcı, Kerem Erdem Güngör, Adnan Göktürk Yeşil <ref>{{Cite web}}</ref> iyo Almina Ağaoğlu. Almina Ağaoğlu, oo si xun loo dhaawacay, ayaa geeriyootay 18 maalmood kadib weerarkii May 3, 2026.
2iq30q3ia1k7qb5dsoau8b1kecro9ps
298136
298135
2026-06-04T14:51:31Z
Isma4l
41797
298136
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox civilian attack
| title = Toogashadii dugsiga Onikişubat ee 2026
| location = [[Onikişubat]], [[Kahramanmaraş Province|Gobolka Kahramanmaraş]], Turkiga
| date = {{start date|2026|4|15|df=yes}}
| image =
| caption = Ardayda oo daaqadaha ka boodaya si ay uga baxsadaan toogashada
| mapframe = yes
| time = {{Circa}}1:30{{nbsp}}p.m.
| timezone = [[Time in Turkey|TRT]]; [[UTC+03:00]]
| target =
| type = [[School shooting|Toogasho dugsi]], [[mass shooting|toogasho wadajir ah]], [[mass murder|gumaad wadajir ah]], [[child murder|gawracidda carruurta]]
| weapons = '''Gambiilaha''': Shan [[semi-automatic pistol|bastooladood oo si iskeed ah u ranta]] oo ah nooca [[9×19mm Parabellum|9mm]]<br/>'''Difaacaha''': [[Kitchen knife|Tooreyda jikada]]
| fatalities = 11 (oo uu ku jiro gambiilaha)<ref name="AP">{{Cite news |date=16 April 2026 |title=Death toll from Turkey’s second school shooting in a week rises to 10 |url=https://apnews.com/article/turkey-school-shootings-kahramanmaras-sanliurfa-5f3332b3242a64e9d2e6a3ba58072c05 |access-date=16 April 2026 |publisher=[[Associated Press]] }}</ref>
| injuries = 19 (12 ay xabbadi ku dhacday, 7 sababo kale darteed) {{Citation needed|date=April 2026}}
| perpetrator = İsa Aras Mersinli
| dfen = Necmettin Bekçi, laba macallin iyo shaqaale ka tirsan kantiinka dugsiga oo magaciisa lagana helay Ümit
| coordinates = {{Coord|37.5868|N|36.8662|E|type:event_region:TR-46|display=it}}
| motive = Baaritaan ayaa ku socda
| mapframe-zoom = 16
}}
April 15, 2026, [[School shooting|toogasho dugsi]] ayaa ka dhacday Dugsiga Sare ee Ayser Çalık ee degmada [[Onikişubat]] ee [[Kahramanmaraş Province|Gobolka Kahramanmaraş]], Turkiga. İsa Aras Mersinli, oo ah arday 13 jir ah oo ka diiwaangashan dugsiga, ayaa toogasho ku dilay 10 qof, wuxuuna dhaawacay 12 kale. Mersinli wuxuu u dhintay [[hypovolemic shock|shoog ka dhashay dhiig-bax badan]] ka dib markii uu la kulmay dhaawac toorey ah oo halis ah xilli uu isku dayayay inuu ka baxsado goobta.
Toogashadani waxay dhacday maalin ka dib [[2026 Siverek school shooting|toogasho kale oo dugsi]] oo ka dhacday degmada [[Siverek]] ee [[Şanlıurfa Province|Gobolka Şanlıurfa]].<ref name="Reuters">{{Cite news |date=15 April 2026 |title=Student kills nine in Turkey's second school shooting in two days |url=https://www.reuters.com/world/least-one-killed-turkey-school-shooting-ntv-reports-2026-04-15/ |access-date=15 April 2026 |publisher=[[Reuters]] }}</ref> Waa toogashadii ugu dhimashada badneyd ee dugsi ka dhacda taariikhda Turkiga.
== Gadaal ==
{{See also|Crime in Turkey#Guns}}
Toogashooyinka dugsiyadu maaha kuwo caadi ka ah Turkiga. Qaranku wuxuu leeyahay [[Overview of gun laws by nation#Turkey|xeerar hubka dambeeya]] oo u baahan shatiga, diiwaangelinta, hubinta caafimaadka dhimirka iyo taariikhda dambiyada, iyo ganaaxyo adag oo ku saabsan haysashada sharcidarrada ah.<ref name="FR24">{{Cite news |date=14 April 2026 |title=Turkey school shooting wounds 16, attacker dead |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260414-turkey-school-shooting-wounds-16-attacker-dead |access-date=14 April 2026 |publisher=[[France 24]] }}</ref> In kasta oo qaarkood ay sheegaan in xeerarkani ay adag yihiin,<ref name="FR24" /> kuwo kale ayaa sheegaya in tirada dadka gaarka ah ee hubka leh ay u korortay si khatar ah.<ref>{{Cite web |title=Ülke koca bir poligon: Her cepte bir silah var |url=https://www.birgun.net/haber/ulke-koca-bir-poligon-her-cepte-bir-silah-var-619058 |access-date=16 April 2026 |website=[[BirGün]] |language=tr |trans-title=The country is one big shooting range: there's a gun in every pocket}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first=|date=2025-04-29 |title=Gun ownership soars in Turkey, raising security concerns |url=https://stockholmcf.org/gun-ownership-soars-in-turkey-raising-security-concerns/ |access-date=2026-04-16 |website=[[Stockholm Center for Freedom]] |language=en-US}}</ref> Toogashada Onikişubat ka hor, toogashadii ugu caansan ee dugsi waxay ahayd [[Eskişehir University shooting|toogashadii Jaamacadda Eskişehir ee 2018]].<ref>{{Cite web |last=Saka |first=Erkan |date=15 April 2026 |title=Türkiye had her deadliest school shooting today |url=https://erkansaka.net/2026/04/15/school-shootings-turkey-2026-incidents-patterns-analysis/ |access-date=15 April 2026 |website=Erkan's Field Diary }}</ref> Ka dib [[2026 Siverek school shooting|weerarkii Siverek]], ururo badan oo macallimiin ah oo ku yaal Turkiga ayaa ku dhawaaqay shaqo-joojin hal maalin ah oo dalka oo dhan ah April 15 si ay uga mudaaharaadaan ammaan-darrada haysata barayaasha iyo ardayda.<ref>{{Cite web |last=Gülkanat |first=Taylan |date=15 April 2026 |title=Eğitimcilerden Şanlıurfa'daki lise saldırısı sonrası 'iş bırakma' kararı: 'Okul güvenliğini sağlamayanların açık sorumluluğudur!' |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/egitimcilerden-sanliurfa-daki-lise-saldirisi-sonrasi-is-birakma-karari-okul-guvenligini-saglamayanlarin-acik-sorumlulugudur-2495162 |access-date=15 April 2026 |website=[[Cumhuriyet]] |language=tr |trans-title=Teachers decide to go on strike following the attack on a secondary school in Şanlıurfa: 'It is the clear responsibility of those who fail to ensure school safety!'}}</ref>
Daqiiqado ka hor toogashada, [[Ministry of National Education (Turkey)|Wasiirka Waxbarashada Qaranka]] [[Yusuf Tekin]] ayaa la hadlay saxaafadda ka hor kulankii kooxda Golaha Shacabka Weyn ee Turkiga ([[Grand National Assembly of Turkey|TBMM]]) ee [[Justice and Development Party (Turkey)|Xisbiga AK]]. Isagoo ka hadlayay toogashadii Siverek, wuxuu sheegay in, iyadoo la raacayo qiimeyn lagu sameeyay [[Ministry of Interior (Turkey)|Wasaaradda Arrimaha Gudaha]], dugsiyada loo kala saaray qaybaha khatarta ah, isla markaana arrimaha amniga noocaas ahi ay weli safka hore uga jiraan ajandihiisa.<ref>{{Cite web |date=15 April 2026 |title=Şanlıurfa'daki okulda silahlı saldırı… Milli Eğitim Bakanı Tekin: 'Saldırının ardından tüm tedbirleri alıyoruz, soruşturma sürüyor' |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/sanliurfa-daki-okulda-silahli-saldiri-milli-egitim-bakani-tekin-saldirinin-ardindan-tum-tedbirleri-aliyoruz-sorusturma-suruyor-2495371 |access-date=16 April 2026 |website=[[Cumhuriyet]] |language=tr |trans-title=Armed attack at a school in Şanlıurfa… Education Minister Tekin: 'We are taking all necessary measures in the wake of the attack; the investigation is ongoing' }}</ref>
=== Weerarada kale ee ka dhacay Turkiga ===
{{Main|2026 Siverek school shooting}}
Maalintii ka horreysay, nin 19 jir ah ayaa rasaas ku furay dugsi sare oo farsamada gacanta ah oo ku yaal [[Siverek]], Gobolka Şanlıurfa, isagoo dhaawacay 16 qof ka hor inta uusan isdilin.<ref name="Reuters" /> Maalintii ay dhacday toogashada Onikişubat, dhalasho yar ayaa rasaas ku furay arday bannaanka dugsi sare ku sugnaa oo ku yaal [[Şahinbey]], Gobolka Gaziantep. Shan xabbadood ayaa la riday laakiin qofna ma dhaawacmin.<ref>{{Cite news |date=15 April 2026 |title=Gaziantep’te Lisede Silahlı Panik Yaşandı |trans-title=Gun Panic Erupts at High School in Gaziantep |url=https://www.haberts.com/gaziantepte-lisede-silahli-panik-yasandi/amp |access-date=15 April 2026 |publisher=HaberTS |language=Turkish }}</ref> Arday dugsi sare ah oo ku yaal [[Tarsus, Mersin|Tarsus]], Gobolka Mersin, ayaa isna xabsiga loo taxaabay ka dib markii lagu qabtay bastoolad isagoo dugsiga jooga.<ref>{{Cite news |date=15 April 2026 |title=Tarsus’ta lise öğrencisi okulda tabancayla yakalandı |trans-title=A high school student in Tarsus was caught with a gun at school |url=https://www.mersinportal.com/tarsusta-lise-ogrencisi-okulda-tabancayla-yakalandi |access-date=15 April 2026 |publisher=Mersin Portal |language=Turkish }}</ref> Wiil 13 jir ah ayaa si ba'an loogu dhaawacay toorey beer ku taal [[Keçiören]], Gobolka Ankara.<ref>{{Cite news |date=15 April 2026 |title=The child who seriously injured his peer with a knife also had the moment of the attack recorded. |url=https://en.haberler.com/the-child-who-seriously-injured-his-peer-with-a-19751586/ |access-date=15 April 2026 |publisher=Haberler }}</ref> April 17, 2026, waalid dhalay arday dhata Dugsiga Sare ee Dumlupınar ee Şanlıurfa ayaa isku dayay inuu macallin ku weeraro toorey. Saraakiisha booliska ee dugsiga joogay ayaa awood u sheegay weeraryahanka, mana jirin qof ku dhaawacmay dhacdadaas.<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=Şanlıurfa'da okulda öğretmene saldırı girişimi! Valilikten açıklama geldi |url=https://www.milliyet.com.tr/gundem/yer-sanliurfa-okula-veli-kiliginda-giren-supheliyi-etkisiz-hale-getirdi-7573009 |access-date=2026-04-17 |website=[[Milliyet]] |language=tr|trans-title=Attempted attack on a teacher at a school in Şanlıurfa! Statement issued by the governor's office}}</ref>
== Toogashada ==
[[File:İsa Aras Mersinli, perpetrator of the 2026 Onikişubat school shooting.png|thumb|Mersinli (oo goobada gaduudan ku jira) oo tilmaamaya laba arday ka hor inta uusan toogan.]]
Sida laga soo xigtay warbixinnada hordhaca ah ee ka dhashay Xafiiska Guddoomiyaha Kahramanmaraş iyo laamaha ammaanka ee deegaanka, toogashadu waxay bilaabatay qiyaastii 1:30{{nbsp}}p.m. [[Time in Turkey|TRT]].<ref name="Anadolu Agency-2026">{{Cite web |date=15 April 2026 |title=Kahramanmaraş'ta okulda silahlı saldırı |trans-title=School shooting in Kahramanmaraş |url=https://www.aa.com.tr/tr/gundem/kahramanmarasta-okulda-silahli-saldiri/3906448 |access-date=16 April 2026 |website=[[Anadolu Agency]] |location=[[Ankara]]}}</ref> Weeraryahanka ayaa la sheegay inuu boorso ku dhex qariyay shan bastooladood oo 9mm ah iyo toddoba majaladood (magazines) ka hor inta uusan soo galin dugsiga.<ref name="Anadolu Agency-2026" /><ref name="Milliyet-2026" /> Toogashadu waxay bilaabatay ka dib markii gambiiluhu uu galay fasal dhexdiis wuxuuna rasaas ku furay dadkii ku jiray. Intaa ka dib, wuxuu u guuray fasal labaad halkaas oo uu ka sii guda galay weerarka.<ref name="Milliyet-2026">{{Cite web |date=16 April 2026 |title=Kahramanmaraş'ta okulda katliam yapan İsa Aras Mersinli nasıl etkisiz hale getirildi? 'Bıçağı bacağına doğru salladım' |url=https://www.milliyet.com.tr/gundem/live-kahramanmarasta-okulda-katliam-yapan-isa-aras-mersinlinin-babasi-ugur-mersinlinin-ifadesi-ortaya-cikti-7572182 |access-date=16 April 2026 |website=[[Milliyet]] |language=tr |trans-title=How was İsa Aras, the man from Mersin who carried out a massacre at a school in Kahramanmaraş, neutralised? 'I swung the knife towards his leg'}}</ref><ref name="Medyascope-2026">{{Cite web |date=15 April 2026 |title=Kahramanmaraş'ta ortaokula silahlı saldırı: 4 kişi hayatını kaybetti, 20 kişi yaralandı |url=https://medyascope.tv/2026/04/15/kahramanmarasta-ortaokula-silahli-saldiri-can-kaybi-var/ |access-date=15 April 2026 |website=Medyascope |language=tr |trans-title=Armed attack on a secondary school in Kahramanmaraş: 4 people killed, 20 injured }}</ref> Ugu yaraan mid ka mid ah fasallada la weeraray wuxuu ahaa fasalka xisaabta.<ref>{{Cite web |date=15 April 2026 |title=Kahramanmaraş'ta okulda silahlı saldırı: 9 ölü, 13 yaralı |trans-title=Armed attack at a school in Kahramanmaraş: 9 dead, 13 injured |url=https://www.iha.com.tr/kahramanmaras-haberleri/kahramanmarasta-okulda-silahli-saldiri-9-olu-13-yarali-408414755 |access-date=16 April 2026 |website=[[İhlas News Agency]] |language=tr |edition= }}</ref> Xilli ay toogashadu dhacayso, ardayda ayaa la sheegay inay ka boodeen daaqadaha dugsiga si ay u baxsadaan.<ref>{{Cite web |last=Karadağ |first=Ümit |date=15 April 2026 |title=Kahramanmaraş'ta öğrenciler kurtulmak için camdan atladı |url=https://www.sozcu.com.tr/kahramanmaras-ta-ogrenciler-kurtulmak-icin-camdan-atladi-p310512 |access-date=15 April 2026 |website=[[Sözcü]] |language=tr |trans-title=Students in Kahramanmaraş jumped out of a window to escape }}</ref>
Necmettin Bekçi, oo ah waalid dhalay laba arday oo wax ka barta dugsiga, ayaa ugu dambeyntii galay dhismaha si uu isugu dayo inuu joojiyo weerarka.<ref name="Milliyet-2026" /> Wuxuu sheegay in laba ka mid ah shaqaalaha dugsiga ay mar hore isku dayayeen inay weeraryahanka ku qabtaan jaranjarada markii uu isagu goobta soo gaaray. Bekçi wuxuu sharraxay in, ka dib markii uu weeraryahanku iska soo bixiyay, uu toorey kaga dhuftay lugta weeraryahanka si uu uga dhigo mid hawlgab ah, isagoo si aan ula kac ahayn u gooyay [[femoral artery|uudda bowdada]].<ref name="Milliyet-2026" /> Warbixinta baaritaanka dhimashada ka dib ayaa muujisay in [[hypovolemic shock|shoogga dhiig-baxa badan]] uu sababay dhimashada Mersinli.<ref name="Milliyet-2026" />
=== Ka dib dhacdada isla markiiba ===
Wax yar ka dib warbixinnadii ugu horreeyay, kooxaha gurmadka degdeg ah ee caafimaadka ayaa isla markiiba loo diray si ay u caawiyaan dadka dhaawacmay una geeyaan isbitaallada u dhow.<ref name="Medyascope-2026" /> Dugsiyada ku yaal Kahramanmaraş ayaa la xiray laba maalmood dhacdada ka dib.<ref>{{Cite web |date=15 April 2026 |title=Silahlı saldırının ardından: Kahramanmaraş'ta okullara 2 gün ara! |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/son-dakika-silahli-saldirinin-ardindan-kahramanmaras-ta-okullara-2-gun-ara-2495444 |access-date=15 April 2026 |website=[[Cumhuriyet]] |language=tr |trans-title=Following the armed attack: Schools in Kahramanmaraş to close for two days!}}</ref> Wasiirka Arrimaha Gudaha [[Mustafa Çiftçi]], Wasiirka Waxbarashada Qaranka Tekin, iyo [[Ministry of Health (Turkey)|Wasiirka Caafimaadka]] [[Kemal Memişoğlu]] ayaa ku dhawaaqay ujeedkooda ah inay u safraan Kahramanmaraş si ay u maareeyaan dadaallada gurmadka una caawiyaan qoysaska.<ref>{{Cite web |date=15 April 2026 |title=RTÜK'ten Kahramanmaraş'taki saldırıyla ilgili yayın kuruluşlarına uyarı |url=https://www.trthaber.com/haber/gundem/rtukten-kahramanmarastaki-saldiriyla-ilgili-yayin-kuruluslarina-uyari-941758.html |access-date=15 April 2026 |website=[[TRT Haber]] |language=tr |trans-title=RTÜK issues a warning to broadcasters regarding the attack in Kahramanmaraş }}</ref> [[Ministry of Justice (Turkey)|Wasaaradda Caddaaladda]] ayaa ku dhawaaqday mamnuucid dhinaca baahinta ah oo ku saabsan tebinta toogashada "guri-u-lahanshaha danta daacadnimada baaritaanka". Toddoba xeer-ilaaliye, afar kormeerayaal sare oo madani ah iyo afar kormeerayaal sare oo boolis ah ayaa loo xilsaaray baaritaanka socda.<ref name="CNN" /><ref>{{Cite web |title=İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Kahramanmaraş’taki okul saldırısıyla ilgili olarak 4 Mülkiye Başmüfettişi ve 4 Polis Başmüfettişi görevlendirdi |url=https://www.iha.com.tr/ankara-haberleri/icisleri-bakani-mustafa-ciftci-kahramanmarastaki-okul-saldirisiyla-ilgili-olarak-4-mulkiye-basmufettisi-ve-4-polis-basmufettisi-gorevlendirdi-408432031 |access-date=16 April 2026 |website=[[İhlas News Agency]] |language=tr |trans-title=The Minister of the Interior, Mustafa Çiftçi, has appointed four Chief Inspectors of the Civil Service and four Chief Police Inspectors in connection with the school attack in Kahramanmaraş}}</ref>
== Dhibanayaasha ==
Halk macallin iyo sagaal arday ayaa la tilmaamay in la dilay, oo uu ku jiro mid markii dambe u dhintay ka dib markii lagu daawaynayay 18 maalmood isbitaalka.<ref>{{Cite web |title=Death toll from Türkiye school shooting rises to 10 |url=https://www.channelnewsasia.com/world/turkiye-school-shooting-gun-death-toll-6098241 |access-date=2026-05-05 |website=CNA |language=en}}</ref> 12 qof ayaa lagu dhaawacay gudaha dugsiga, toddoba kalena waxay ku dhaawacmeen xilli ay isku dayayeen inay baxsadaan, oo ay ku jiraan shan qof oo xaaladoodu halis tahay.<ref name="Reuters" /><ref name="T24-2026">{{Cite web |date=15 April 2026 |title=Sağlık Bakanı Memişoğlu'ndan Kahramanmaraş'taki okul saldırısında yaralananlar hakkında açıklama: 11'i taburcu edildi, 9 hastanın tedavisi sürüyor |url=https://t24.com.tr/gundem/saglik-bakani-memisoglundan-kahramanmarastaki-okul-saldirisinda-yaralananlar-hakkinda-aciklama-11i-taburcu-edildi-9-hastanin-tedavisi-suruyor,1314665 |access-date=16 April 2026 |website=[[T24 (newspaper)|T24]] |language=tr |trans-title=Statement from Health Minister Memişoğlu regarding those injured in the school attack in Kahramanmaraş: 11 have been discharged, and 9 patients are still undergoing treatment}}</ref><ref name="CNN">{{Cite news |date=15 April 2026 |title=Four people killed in second school shooting in Turkey in two days |url=https://www.cnn.com/2026/04/15/asia/turkey-second-school-shooting-intl |access-date=15 April 2026 |publisher=[[CNN]] }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 April 2026 |title=Maraş’taki okul saldırısında bilanço ağırlaştı: Can kaybı 10’a yükseldi |url=https://www.evrensel.net/haber/5979876/maras-taki-okul-saldirisinda-bilanco-agirlasti-can-kaybi-10-a-yukseldi |archive-url=http://web.archive.org/web/20260416091357/https://www.evrensel.net/haber/5979876/maras-taki-okul-saldirisinda-bilanco-agirlasti-can-kaybi-10-a-yukseldi |archive-date=16 April 2026 |access-date=16 April 2026 |website=[[Evrensel]] |language=tr |trans-title=The death toll from the school attack in Maraş has risen: the number of fatalities has risen to 10 |url-status=live}}</ref><ref name="AP" /> Kow iyo toban qof ayaa laga soo saaray isbitaalka ka dib markii ay heleen daawayn.<ref name="T24-2026" />
Ayla Kara, oo 56 jir ah, ahaydna macallin xisaabta, ayaa loo aqoonsaday inay tahay geesiyad ka dib markii ay ardaydeeda ku gaashaantay jirkeeda markii ay toogashadu bilaabatay. Waxaa ku dhacay xabbado waxayna ku dhimatay goobtii.<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=Teacher killed while shielding students in Kahramanmaraş school shooting - Türkiye News |url=https://www.hurriyetdailynews.com/teacher-killed-while-shielding-students-in-kahramanmaras-school-shooting-221109 |access-date=2026-05-05 |website=Hürriyet Daily News |language=en}}</ref>
Mid ka mid ah dhibanayaasha toogashada wuxuu ahaa 11 jirka lagu magacaabi jiray Yusuf Tarık Gül, oo markii dambe u dhintay dhaawacyadii soo gaaray. Aabihiis wuxuu ahaa sarkiil boolis ah oo shaqada laga eryay intii lagu jiray [[Purges in Turkey following the 2016 Turkish coup attempt|sifeyntii]] ka dambaysay [[2016 Turkish coup d'état attempt|isku daygii afgambi ee Turkiga ee 2016]] wuxuuna lix sano ku qaatay xabsiga. Kaliya lix bilood ka dib markii ay dib u midoobeen ka dib markii aabihiis laga soo daayay xabsiga, Yusuf waa la dilay. Ma jirin mas'uuliyiin dowladeed oo ka tirsan xisbiga talada haya ee [[Justice and Development Party (Turkey)|Xisbiga AKP]] oo ka qaybgalay aaska Yusuf, waxaana la sheegay inay taasi sabab u ahayd taariikhda aabihiis. Tani waxay dhalisay naqdin uga timid kooxaha u dooda xuquuqda aadanaha iyo xildhibaanada [[Ömer Faruk Gergerlioğlu]] iyo Turan Çömez.<ref>{{Cite web |last=Kaya |first=Hümeyra |date=2026-04-17 |title=Babaya doyamadan veda: Yusuf Tarık Gül'ün babası KHK'lı Burak Gül, cezaevinden birkaç ay önce tahliye olmuştu |url=https://www.tv5.com.tr/babaya-doyamadan-veda-yusuf-tarik-gulun-babasi-khkli-burak-gul-cezaevinden-birkac-ay-once-tahliye-olmustu |access-date=2026-04-27 |website=TV5 Haber |language=tr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-22 |title=Katledilen Yusuf Tarık Gül’ün cenazesinde yapılan ayrımcılık Meclis gündeminde |url=https://www.omerfarukgergerlioglu.com/basin/katledilen-yusuf-tarik-gulun-cenazesinde-yapilan-ayrimcilik-meclis-gundeminde/39009/ |access-date=2026-04-27 |website=Dr. Ömer Faruk Gergerlioğlu Portal |language=tr}}</ref>
== Gambiilaha ==
[[File:HF9-x NWEAA3lKV.jpg|thumb|Mersinli oo ku jira sawir aan taariikhaysnayn.]]
Gambiilaha ayaa loo aqoonsaday inuu yahay 13 jirka lagu magacaabo '''İsa Aras Mersinli''' (dhashay 2012) oo ahaa arday deegaanka ah oo dhiganayay fasalka 8-aad ee dugsiga.<ref name="Sözcü" /><ref name="GZT">{{Cite web |last= |first= |title=Kahramanmaraş Ayser Çalık Ortaokulu'ndaki saldırıda yeni gelişme: Katliamcı İsa Aras'ın oynadığı oyun ortaya çıktı |url=https://www.gzt.com/gundem/kahramanmaras-ayser-calik-ortaokulundaki-saldirida-yeni-gelisme-katliamci-isa-arasin-oynadigi-oyun-ortaya-cikti-kahramanmaras-haberleri-4207809 |access-date=16 April 2026 |website=GZT |language=tr |trans-title=New development in the attack at Ayser Çalık Secondary School in Kahramanmaraş: The game played by the perpetrator, İsa Aras, has come to light |publisher=[[Albayrak Group]]}}</ref><ref name="Halk TV-2026">{{Cite web |date=16 April 2026 |title=K.maraş saldırganı hastanede kendini jiletlemiş! Babası emniyet müdürü diye siciline işlememiş |url=https://halktv.com.tr/gundem/k-maras-saldirgani-hastanede-kendini-jiletlemis-babasi-emniyet-muduru-diye-1022698h |access-date=16 April 2026 |website=[[Halk TV]] |language=tr |trans-title=The Kahramanmaraş attacker slashed himself with a razor blade in hospital! Because his father is a police chief, it wasn’t recorded on his criminal record}}</ref> Waxay{{refn|Mersinli wuxuu isticmaalay magacyada ujeedka u gaarka ah ee *They/she/it/he* si uu isu tixraaco. Maqaalkani wuxuu isticmaalayaa *[[Singular they|they/them]] (ayaga)* si loo ilaaliyo joogteynta.<ref name="Sözcü-20260418">{{Cite web |last= |first= |date=2026-04-18 |title=İhmaller zinciri: Alparslan Hoca gidince katliam geldi - Sözcü Gazetesi |url=https://www.sozcu.com.tr/ihmaller-zinciri-alparslan-hoca-gidince-katliam-geldi-p312231 |access-date=2026-04-22 |website=[[Sözcü]] |language=tr}}</ref>|group=lower-alpha}} ku soo gashay dugsiga hub isaga u gaar ah aabihiis, oo ah sarkiil boolis ah oo u adeega darajada 1-aad ee Taliyaha Booliska, kaas oo ay ku dhex qariyeen boorso.<ref>{{Cite web |title=Four killed in Turkiye’s second school shooting in two days |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/15/four-killed-in-turkiyes-second-school-shooting-in-two-days |access-date=15 April 2026 |website=[[Al Jazeera]] |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |date=15 April 2026 |title=Student opens fire at a school in Turkey, killing 4 people |url=https://www.piquenewsmagazine.com/world-news/student-opens-fire-at-a-school-in-turkey-killing-4-people-12144227 |access-date=15 April 2026 |website=[[Pique Newsmagazine]] |language=en }}</ref> Mersinli ujeeddadiisa weerarka baaritaan ayaa ku socda. Argagixisada ayaa markii hore laga shakiyay laakiin tan iyo markaas meesha waa laga saaray.<ref name="Reuters" /> Warbaahinta dowladda ee [[TRT]] ayaa werisay in waalidiinta weeraryahanka loo xiray su'aalo weydiin weerarka ka dib, inkastoo hooyada markii dambe la sii daayay.<ref>{{Cite web |date=15 April 2026 |title=Student kills 9 in Turkey's second school shooting in 2 days |url=https://apnews.com/article/turkey-school-gunfire-9ba3a4a9512bf7b4c36b19077b53f705 |access-date=15 April 2026 |website=[[AP News]] |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 April 2026 |title=Kahramanmaraş saldırganının annesi serbest bırakıldı |url=https://halktv.com.tr/gundem/son-dakika-kahramanmaras-saldirganinin-annesi-serbest-birakildi-1022541h |access-date=16 April 2026 |website=[[Halk TV]] |language=tr |trans-title=The mother of the Kahramanmaraş attacker has been released}}</ref> Warbixinnada ayaa tilmaamay in sawirka profile-ka WhatsApp ee weeraryahanka uu ahaa dilaagii wadajirka ah ee Mareykanka [[Elliot Rodger]], taas oo keentay shaki ah in dhacdadani ay ahayd [[Incel#Mass murders and violence|weerar dhiirigelin incel leh]] iyo [[copycat crime|dambi la minguuriyay]].<ref>{{Cite web |date=16 April 2026 |title=Kahramanmaraş'ta 1 öğretmen 8 öğrenciyi öldüren saldırganla ilgili ilginç detay - Kahramanmaraş Haberleri |url=https://www.haberturk.com/yerel-haberler/kahramanmaras-haberleri/kahramanmarasta-1-ogretmen-8-ogrenciyi-olduren-saldirganla-ilgili-ilginc-detay-117475771 |access-date=15 April 2026 |website=[[Habertürk]] |language=tr |trans-title=An interesting detail regarding the attacker who killed one teacher and eight pupils in Kahramanmaraş - Kahramanmaraş News }}</ref>
Sida laga soo xigtay marag-furaalkii uu bixiyay weeraryahanka aabihiis, Uğur Mersinli, cunugiisa wuxuu la dhibtoonayay arrimo xagga dhimirka ah wuxuuna daawayn ka helayay dhakhtar dhimirka ah. Aabaha ayaa sheegay in hubka lagu hayay sanduuq qufulan uuna hubaal la'aan ka ahaa sida cunugiisa uu u helay; wuxuu intaas ku daray in laba maalmood oo kaliya ka hor toogashada, uu geeyay cunugiisa goobta toogashada booliska si uu u baro sida loo isticmaalo hubka.<ref name="Sözcü">{{Cite web |title=Babanın ifadesi ortaya çıktı! Saldırıdan iki gün önce silahla atış yapmayı öğretmiş |url=https://www.sozcu.com.tr/amp/babanin-ifadesi-ortaya-cikti-saldiridan-bir-gun-once-silahla-atis-yapmayi-ogretmis-p311737 |access-date=16 April 2026 |website=[[Sözcü]] |trans-title=The father's statement has come to light! He had taught him how to shoot a gun two days before the attack}}</ref> Sheegashada ah in weeraryahanka aabihiis uu hubka ku quflay {{Interlanguage link|Kahramanmaraş carved dowry chest|lt=sanduuqa Maraş|tr|Kahramanmaraş oyma çeyiz sandığı}} ayaa la sheegay in lagu beeniyay muuqaal muujinaya iyadoo lagu rarayo majalad (magazine) iyo sawirro dhowr ah oo ay ku dhex jiraan iyagoo sawir la jilaya qoriga.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-04-17 |title='Silahlar sandıkta kilitli' diyen polis babayı yalanlayan fotoğraflar! |url=https://www.sozcu.com.tr/silahlar-sandikta-kilitli-diyen-polis-babayı-yalanlayan-fotograflar-p312132 |access-date=2026-04-17 |website=[[Sözcü]] |language=tr|trans-title=Photos that contradict the police officer who claimed, “The guns are locked in a safe!”}}</ref>
Qoraal qoran oo ka soo baxay Xafiiska Xeer-ilaaliyaha Guud ee Kahramanmaraş, ayaa lagu sheegay in dhammaan macluumaadka iyo dukumentiyada ku saabsan xaaladda caafimaad ee weeraryahanka laga helay hay'adaha caafimaadka ee khuseeya. Baaritaannada ayaa muujiyay in cilmi-nafsiga laba hay'adood oo kala duwan ay muujiyeen in weeraryahanku u baahnaa taageerada dhimirka carruurta toogashada ka hor, laakiin waalidiintoodu ay ku guuldareysteen inay tixgeliyaan talooyinkaas. Weeraryahanku wuxuu isticmaalay magac-u-yeedka they/them (ayaga).<ref>{{Cite web |last= |date=2026-04-22 |title=Okulda 9 kişiyi öldüren İsa Aras Mersinli'nin annesinin tutuklanmasında 'ihmal' vurgusu: 2 psikolog da "Tedaviye ihtiyaç var" dedi, dikkate alınmadı! |url=https://serbestiyet.com/featured/okulda-9-kisiyi-olduren-isa-aras-mersinlinin-annesinin-tutuklanmasinda-ihmal-vurgusu-2-psikolog-da-tedaviye-ihtiyac-var-dedi-dikkate-alinmadi-238281/ |access-date=2026-04-22 |website=Serbestiyet |language=tr}}</ref>
Arday ayaa sheegay in Mersinli uusan wax saaxiibo ah ku lahayn dugsiga, inta badanna uu seexan jiray casharrada dhexdiisa uuna si layaab leh ugu dhaqmi jiray fasalka; isagoo ku eedeeyay inay u sheegeen isku fasalkooda dhowr maalmood ka hor weerarka inay damacsan yihiin inay weerar hubaysan ku qaadaan dugsiga laakiin kuwa ku xeeran aysan si dhab ah u qaadan hadalladaas oo ay u tuureen sidii kaftan. Waxay sidoo kale sheegtay in Mersinli uu isku dhaawici jiray walxo af weyn ama mudayaal ah sida qalimaan, iyo in xilliyada aamusnaanta ee fasalka dhexdiisa, ay la kulmi jireen oohin degdeg ah oo aan la garanayn sababteeda taas oo inta badan u baahnayd faragelinta adeegga la-talinta dugsiga.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-04-20 |title=Kahramanmaraş'tan okula silahlı saldırı! İsa Aras Mersinli'yi sınıf arkadaşı anlattı: Kalemle elini, kolunu deşerdi |url=https://www.hurriyet.com.tr/gundem/kahramanmarastaki-okula-silahli-saldiri-isa-aras-mersinliyi-sinif-arkadasi-anlatti-kalemle-elini-kolunu-deserdi-43154850 |access-date=2026-05-07 |website=[[Hürriyet]] |language=tr}}</ref>
Intaa waxaa dheer, waalid dhalay arday wax ka barta isku dugsiga ayaa sheegay in weeraryahanku uu isku jaray daab mandiil ah isbitaalka umusha bil ka hor, taasna aan lagu qorin taariikhda dambiyadiisa sababtoo nooc kasta oo aabihiis uu ahaa xubin ka tirsan ciidanka booliska.<ref name="Halk TV-2026" /> Sidoo kale, Hülya Çevik, oo ah madaxa ururka waalidiinta iyo macallimiinta dugsiga, ayaa sheegtay in Mersinli uu ahaa cunug dhib badan, iyadoo sidoo kale xustay inay horay calaacashooda ugu mudeen qalin, gacantoodana ku jareen toorey, qudhoodana qoorta iska jareen, isla markaana ay inta badan muujin jireen dhaqan gardarro ah.<ref name="GZT" /> Çevik waxay sidoo kale sheegtay in ku-xigeenka maamulaha, oo hubin jiray boorsada dugsiga ee Mersinli maalin kasta isla markaana si dhow ula socon jiray xaaladdooda dhimirka, laga qaaday xilkii uu hayay bil ka hor dhacdada.<ref name="Sözcü-20260418">{{Cite web |last= |first= |date=2026-04-18 |title=İhmaller zinciri: Alparslan Hoca gidince katliam geldi - Sözcü Gazetesi |url=https://www.sozcu.com.tr/ihmaller-zinciri-alparslan-hoca-gidince-katliam-geldi-p312231 |access-date=2026-04-22 |website=[[Sözcü]] |language=tr}}</ref>
Waxaa la soo sheegay in weeraryahanku uu hubka si qarsoodi ah ku geliyay dugsiga isagoo ku dhex qariyay mashruuc farshaxan dhexdiis.<ref>{{Cite web |date=2026-05-02 |title=Kahramanmaraş okul saldırısında flaş gelişme: Saldırganın silahı okula nasıl soktuğu belli oldu |url=https://halktv.com.tr/gundem/kahramanmaras-okul-saldirisinda-flas-gelisme-saldirganin-silahi-okula-nasil-1026624h |access-date=2026-05-07 |website=[[Halk TV]] |language=tr}}</ref>
=== Hawlaha khadka tooska ah ===
Waxaa la weriyay in Mersinli uu si firfircoon u isticmaali jiray [[Discord]] isagoo wata naaneysyada "[[Konata]] Herself" iyo "Konata Themself", iyo in fariintoodii ugu dambeysay ee app-ka ay ahayd sawir laga qaaday qayb ka mid ah bayaankooda dardaaranka (manifesto), kaas oo ay ku sharraxeen qorshahooda iyo ujeeddooyinkooda farriin toos ah oo Discord ah.<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Saldırganın Okulu Basmadan Önceki Son Mesajları Ortaya Çıktı: 'Bugün O Gün' |url=https://www.gzt.com/gundem/saldirganin-okulu-basmadan-onceki-son-mesajlari-ortaya-cikti-bugun-o-gun-gundem-haberleri-4207730 |access-date=16 April 2026 |website=[[Albayrak Group|GZT]] |language=tr |trans-title=The attacker’s final messages before storming the school have come to light: ‘Today is the day’ }}</ref><ref name="Sözcü-20260416">{{Cite web |last= |first= |date=16 April 2026 |title=Saldırganın okulu basmadan önceki son mesajları ortaya çıktı |url=https://www.sozcu.com.tr/saldirganin-okulu-basmadan-onceki-son-mesajlari-ortaya-cikti-p311780 |access-date=16 April 2026 |website=[[Sözcü]] |language=tr |trans-title=The attacker’s final messages before storming the school have come to light }}</ref> Daacadnimada dhabta ah ee arrintan waxaa taageeray wehelka khadka tooska ah ee Mersinli iyo saaxiibadooda khadka tooska ah.<ref name="Sözcü-20260418" /> Mid ka mid ah farriimaha ay Mersinli dirtay, waxay ku sheegteen in aabahood uu isku dayay inuu u ceejiyo dhimasho.<ref name="Sözcü-20260416" />
Mersinli wehelkeeda khadka tooska ah ee u dhalatay Argentina ayaa qiratay in Mersinli uu hanjabaado isdaba joog ah u soo diray si uu toogashada ugu fuliyo sheekeysiga Discord, laakiin waxay u tuurtay sidii kaftan. Saaxiibaddooda waxay sidoo her sheegtay inay iyada iyo Mersinli ku jireen xiriir [[polyamorous|guur dhowr qof ah]] oo lala lahaa qof la yiraahdo Victor.<ref>{{Cite web |last= |title=İsa Aras Mersinli'nin sevgilisinden şoke eden itiraflar: Çok eşli ilişkimiz vardı |url=https://www.korkusuz.com.tr/isa-aras-mersinli-nin-sevgilisinden-soke-eden-itiraflar-cok-esli-iliskimiz-vardi-p50116 |access-date=2026-04-17 |website=Korkusuz |language=tr|publisher=[[Sözcü]]|trans-title=Shocking revelations from İsa Aras Mersinli's girlfriend: We were in a polyamorous relationship}}</ref>
Tusaale ahaan, Mersinli wuxuu ku sheegay farriimaha tooska ah ee [[TikTok]] inay haystaan fursad ay ku helaan hub isla markaana ay ku guda jiraan tababarka badbaadada hubka, iyagoo tixraacaya awoodda ay u leeyihiin inay isticmaalaan hubka uu leeyahay xubin ka tirsan qoyska. Farriinta kuma jirin hanjabaad toos ah laakiin waxay gacan ka geysatay walaacyada ku saabsan sida bayaanada suurtagalka ah ee naxdinta leh loogu gudbin karo meelaha gaarka ah ee internetka.<ref>{{Cite tweet |number=2045874391959937063 |user=Poopeateru1n |title=TikTok Mesajları, tetikçinin planlarını grup sohbetinde paylaştığını gösteriyor |author=Poopeater |date=April 19, 2026 |language=tr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260419143720/https://twitter.com/Poopeateru1n/status/2045874391959937063 |archive-date=2026-04-19 |trans-title=TikTok messages show the hitman shared his plans in a group chat.}}</ref>
=== Bayaanka dardaaranka===
Laga soo qaatay afar bog oo bayaanka dardaaranka Mersinli ah ayaa waxaa buraashka dadweynaha u soo dhigay wehelkooda khadka tooska ah ee X. Dukumentiga dhexdiisa, waxay ku qoreen inay ku noolaayeen nolol cidlo joogto ah iyo go'doon bulshada dhexdeeda ah. In kasta oo ay ahaayeen kuwo aad u hanti weyn oo raba inay dadka kale la xiriiraan, haddana waxay qireen inay inta badan isku arki jireen keli. Mersinli wuxuu si furan u sheegay inay lahaayeen laba saaxiib oo keliya oo markii dambe ka tagay, uuna ka niyad jabay iyaga.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-04-17 |title=Okul saldırganının günlüğüne yazdığı notlar ortaya çıktı: 'Ben üstün insanım' |url=https://www.sozcu.com.tr/okul-saldirganinin-gunlugune-yazdigi-notlar-ortaya-cikti-ben-ustun-insanim-p312006 |access-date=2026-04-17 |website=[[Sözcü]] |language=tr|trans-title=Notes written by the school attacker in his diary have come to light: 'I am a superior human being'}}</ref><ref name="manifesto">{{Cite web |date=2026-04-17 |title=İsa Aras Mersinli’nin okul saldırısını planladığı 11 Nisan'daki notu ortaya çıktı! İfadeler inanılmaz |url=https://www.haberler.com/haberler/isa-aras-mersinlinin-okul-saldirisini-planladigi-19757248-haberi/ |access-date=2026-04-17 |website=Haberler |language=tr|trans-title=A note dated 11 April revealing that İsa Aras Mersinli had planned the school attack has come to light! The statements are incredible}}</ref> Mersinli wuxuu meesha ka saaray go'doonka bulshada inuu yahay sababta koowaad ee ficilladooda, taada beddelkeedana wuxuu u nisbeeyay dhaqankooda heerka ay qudhoodu isugu yeereen "halyey". Waxay soo xigteen IQ la sheegay oo ah 130 sidii caddeyn u ah heerkooda garaadka. Bayaanka dardaaranku wuxuu kaloo dhexda ku qabtay naqdin xagga nidaamka waxbarashada rasmiga ah, kaas oo Mersinli uu ku adkaystay "inuusan ku habboonayn iyaga", taasoo keentay inay noqdaan [[Autodidacticism|is-barayaal]]; waxay iftiimiyeen aqoontooda ay iyagu isku bareen af Ingiriisiga sidii tusaalaha koowaad ee "halyeynimadan".<ref name="manifesto"/>
=== Dhimashada ===
Warbixinnadii ugu horreeyay waxay soo jeediyeen in Mersinli uu ku isdilay goobta. Warbixinta baaritaanka dhimashada ka dib, si kastaba ha ahaatee, waxay muujisay in sababta dhabta ah ee dhimashada ay ahayd dhiig-bax ka dhashay dhaawacyo toorey ah oo lugta ka soo gaaray. Tani waxay ahayd natiijada aabaha dhalay labada arday, Necmettin Bekçi, oo maqley toogashada isla markaana Mersinli ku weeraray toorey uu ka soo qaatay kantiinka dugsiga.<ref name="Milliyet-2026" /> Bekçi waxaa wareystay mas'uuliyiinta toogashada ka dib. Marag-furaalkiisa, Bekçi wuxuu ku sheegay in ficilladiisu ay ahaayeen kuwo loogu talagalay in looga hortago Mersinli inuu geysto waxyeello intaas ka badan. Wuxuu marag furay in uusan hub u soo qaadan dugsiga laakiin uu toorey ka soo qaatay kantiinka dugsiga. Bekçi waa la sii daayay marag-furaalkiisa ka dib.<ref name="Milliyet-2026" />
Sida laga soo xigtay warbixinta, dhererka Mersinli wuxuu ahaa qiyaastii 1.79 mitir miisaankooduna wuxuu ahaa inta u dhaxaysa 85 ilaa 90 kilo. Buluugnimada dhimashada (lividity) waxay ahayd mid yar xagga dhabarka iyo meelaha aan cadaadiska lahayn. Mersinli wuxuu gacmaha ku xirnaa bacaha nilonka ee badbaadada wuxuuna dhabarka ku watay afar pad oo loogu talagalay elektaroonigga (electrodes). Ma jirin wax dhaawac ah oo laga dareemi karay dhabarkooda, calaacashooda, kilkilooyinka, iyo laalaabyada maqaarka. Dhaawac go'an oo ah 2.5 sentimitir, oo ay sababtay tooreyda jikada, ayaa lagu gartay qaybta dambe ee addinka midig ee dambe.<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=Here are the last words of the school attacker! He shouted like this when he saw the police. |url=https://en.haberler.com/here-are-the-last-words-of-the-school-attacker-he-19755455/?utm_source=facebook&utm_campaign=tavsiye_et |access-date=2026-04-16 |website=Haberler.com |language=en }}</ref> Ka dib baaritaanka dhimashada ka dib, Mersinli waxaa lagu aasay [[Osmaniye Province|Gobolka Osmaniye]].<ref>{{Cite web |date=16 April 2026 |title=The Maraş attacker was quietly laid to rest. |url=https://en.haberler.com/the-maras-attacker-was-quietly-laid-to-rest-19756357/?utm_source=facebook&utm_campaign=tavsiye_et |access-date=16 April 2026 |website=Haberler.com |language=en }}</ref> Adeegga aaska waxaa la kulmay tiro badan oo mudaaharaadayaal ah, taas oo keentay in loo yeero gawaarida gaashaaman ee booliska si ay u ilaaliyaan adeegga aaska.<ref>{{Cite web |last=Demir |first=Osman |date=16 April 2026 |title=İsa Aras Mersinli kimdir, kaç yaşında, kaçıncı sınıfa gidiyordu, İsa Aras Mersinli öldü mü? |trans-title=Who is İsa Aras Mersinli, how old is he, what grade was he in, is İsa Aras Mersinli dead? |url=https://www.haberler.com/haber/isa-aras-mersinli-kimdir-kac-yasinda-kacinci-19753569-haberi/ |access-date=16 April 2026 |website=Haberler.com |language=tr |agency=News.com}}</ref>
[[File:Fenerbahçe WV vs VakıfBank SK WV TWVL 20260416 (1).jpg|thumb|288x288px|Daqiiqad aamusnaan ah ayaa la qabtay intii lagu jiray dhacdooyinka isboortiga ee la qabtay dhammaadkii usbuuca ay toogashadu dhacday]]
== Ka dib dhacdada ==
Garsoor dacwadeed ayaa laga furay xisaabaadka loo aqoonsaday inay ku wadaageen muuqaallo aan la faafreebin oo ku saabsan weerarka iyagoo isticmaalaya [[Telegram (software)|Telegram]]. Isla mar ahaantaana, Waaxda Kahortagga Dambiyada internetka, oo hoos tagta [[General Directorate of Security (Turkey)|Agaasinka Guud ee Ammanka]] (EGM), ayaa ku dhawaaqday dacwado ka dhanka ah 591 xisaabaadka warbaahinta bulshada iyo xiritaanka 411 shakhsiyaad ah oo lagu eedeeyay inay faafiyeen macluumaad khaldan, qalloociyeen dhacdooyinka, isla markaana soo dhejiyeen waxyaabo kicin ah.<ref name="Evrensel-2026">{{Cite news |date=16 April 2026 |title=Telegram’daki okul tehditleri panik yarattı: Bakanlık C31K Telegram kanalı için harekete geçti |trans-title=School threats on Telegram caused panic: Ministry takes action against the C31K Telegram channel |url=https://www.evrensel.net/haber/5979819/telegramdaki-okul-tehditleri-panik-yaratti-bakanlik-c31k-telegram-kanali-icin-harekete-gechti |access-date=16 April 2026 |work=[[Evrensel]] |language=tr }}</ref> Intaa waxaa dheer, amarro xabsi ah ayaa loo soo saaray 83 qof oo lagu helay inay ammaanayeen weeraryahanka; helitaanka 940 xisaabaadka warbaahinta bulshada iyo 1,866 [[URL]]yo ayaa la xannibay, waxaana la xiray 111 kooxood oo Telegram ah.<ref>{{Cite web |date=16 April 2026 |title=Okul saldırılarına ilişkin paylaşımlarla ilgili 83 kişi gözaltına alındı |url=https://t24.com.tr/gundem/okul-saldirilarina-iliskin-paylasimlarla-ilgili-83-kisi-gozaltina-alindi,1314717 |access-date=16 April 2026 |website=[[T24 (newspaper)|T24]] |language=Turkish |trans-title=83 people have been detained in connection with posts relating to school attacks}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=2026-04-17 |title=Emniyet açıkladı... C31K temizliği: 411 gözaltı |url=https://www.odatv.com/guncel/emniyet-acikladi-c31k-temizligi-411-gozalti-120143702 |access-date=2026-04-17 |website=[[OdaTV]] |language=tr|trans-title=The police have announced... C31K crackdown: 411 arrests}}</ref> Wadar ahaan 174 qof oo soo dhejiyay waxyaabo marin habaabin ah isla markaana sameeyay hanjabaado ama baaqyo waxqabad ayaa la aqoonsaday; 127 ka mid ah ayaa la soo qabtay.<ref>{{Cite web |title=Emniyet'ten okul saldırıları hakkında açıklama: 127 kişi gözaltına alındı |url=https://www.birgun.net/haber/emniyet-ten-okul-saldirilari-hakkinda-aciklama-127-kisi-gozaltina-alindi-706271 |access-date=2026-04-17 |website=[[BirGün]] |language=Turkish|trans-title=Statement from the Police on school attacks: 127 people have been arrested}}</ref>
Koox Telegram ah oo leh qiyaastii 100,000 oo xubnood oo loogu magac daray "C31K", oo markii hore laamaha ammaanka u garanayeen [[murders of Ayşenur Halil and İkbal Uzuner|dilalkii Ayşenur Halil iyo İkbal Uzuner]], ayaa amaanay weeraryahannada waxayna faafiyeen taariiko iyo goobo khayaali ah oo loogu talagalay weeraro cusub oo loogu talagalay in lagu kiciyo argagax baahsan oo dadweyne.<ref>{{Cite news |date=15 April 2026 |title=After the attack in Kahramanmaras, terrifying posts from provocateurs! Investigation into 591 accounts. |url=https://en.haberler.com/after-the-attack-in-kahramanmaras-terrifying-posts-19753308/ |access-date=15 April 2026 |work=Haberler}}</ref> Kooxda Telegram-ka waxaa la xiray April 16, 2026, mid ka mid ah aasaasayaasheeda ayaa la xiray maalintii ku xigtay.<ref>{{Cite web |title=Telegram’daki “C31K” grubu kapatıldı, soruşturma başlatıldı |url=https://bianet.org/haber/telegramdaki-c31k-grubu-kapatildi-sorusturma-baslatildi-318756 |access-date=2026-04-17 |website=[[Bianet]] |language=tr|trans-title=The “C31K” group on Telegram has been shut down, and an investigation has been launched}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Okul saldırıları sonrası gündem olan Telegram’daki C31K grubuna operasyon: Yönetici gözaltında |url=https://www.gzt.com/gundem/c31k-telegram-grubu-operasyonu-kahramanmaras-saldirisi-sonrasi-16-yasindaki-yonetici-yakalandi-gundem-haberleri-4208083 |access-date=2026-04-17 |website=GZT |language=tr|publisher=[[Albayrak Group]]|trans-title=Raid on the C31K group on Telegram, which came to the fore following the school attacks: Administrator in custody}}</ref> Ka dib dhacdooyinkan, Telegram waxaa loogu yeeray inuu bixiyo bayaan hor yaala [[Grand National Assembly of Turkey|Golaha Shacabka Weyn ee Turkiga]].<ref>{{Cite web |last=Evcil |first=Zehra |date=16 April 2026 |title=Korkunç mesajların hesabı sorulacak! Okul saldırılarından sonra TBMM'den Telegram hamlesi: İzahat verecek! |url=https://www.trhaber.com/gundem/korkunc-mesajlarin-hesabi-sorulacak-okul-saldirilarindan-sonra-tbmm-den-telegram-hamlesi-izahat-verecek-h965977.html |access-date=16 April 2026 |website=TR Haber |language=tr |trans-title=Those responsible for the horrific messages will be held to account! Following the school attacks, the Turkish Grand National Assembly takes action against Telegram: he will be called to account! }}</ref> Dhanka kale, laamaha ammaanka ayaa xiray shakhsiyaad badan oo isticmaalay qoraallo marin habaabin ah si ay u abuuraan argagax baahsan oo dadweyne. Tan ugu caansan, Xafiiska Guddoomiyaha Sivas ayaa sheegay in E.A., oo ah arday dhiganayay fasalka 10-aad oo dhashay 2009, lagu xiray gurigiisa ka dib markii loo aqoonsaday inuu soo dhejiyeen sheegashooyin ah in dugsiyada deegaanka ay ku jiraan khatar weerar.<ref name="Evrensel-2026" />
April 16, 2026 saacadu markay ahayd 3:30{{nbsp}}p.m, EGM waxay ku dhawaaqday in weeraryahanka aabihiis, Uğur Mersinli, xabsiga loo taxaabay.<ref>{{Cite web |title=16.04.2026 Tarihli Basın Açıklaması |url=https://www.egm.gov.tr/16042026-tarihli-basin-aciklamasi-2 |access-date=16 April 2026 |trans-title=Press Release dated 16 April 2026 |publisher=[[General Directorate of Security (Turkey)|General Directorate of Security]]}}</ref> Sidaas darteed waa la xiray waxaana loo wareejiyay Xabsiga Elazığ. Aabaha ayaa wajahaya eedaymo suurtagal ah oo ah [[gross negligence|dayacaad weyn]] iyo ku guuldareysiga sugidda hubka. Amar xabsi ah ayaa loo soo saaray Salih Gergerlioğlu, oo ah wiilka uu dhalay xildhibaan Ömer Faruk Gergerlioğlu oo ka tirsan [[Peoples' Equality and Democracy Party|Xisbiga DEM]], kaas oo lagu eedeeyay inuu barta warbaahinta bulshada soo dhigey qoraallo loogu talagalay inay faafiyaan cabsi iyo argagax toogashada ka dib isla markaana si furan u faafiyey macluumaad marin habaabin ah oo ku saabsan dadweynaha.<ref>{{Cite web |last=Merkezi |first=Haber |date=2026-04-16 |title=Salih Gergerlioğlu hakkında gözaltı kararı |url=https://www.sozcu.com.tr/omer-faruk-gergerlioglu-nun-oglu-salih-gergerlioglu-hakkinda-gozalti-karari-iddiasi-p311883 |access-date=2026-04-16 |website=[[Sözcü]] |language=tr|trans-title=Arrest warrant issued for Salih Gergerlioğlu}}</ref> Dugsiga Sare ee Ayser Çalık, oo ah goobtii ay toogashadu ka dhacday, ayaa si kumeelgaar ah loo xiray April 17, 2026. Waxaa lagu dhawaaqay in ardaydu ay waxbarashadooda ka sii fariisan doonaan dugsi kale.<ref>{{Cite web |title=Maraş'ta saldırının gerçekleştiği okul geçici olarak kapatıldı |url=https://www.birgun.net/haber/maras-ta-saldirinin-gerceklestigi-okul-gecici-olarak-kapatildi-706482 |access-date=2026-04-17 |website=[[BirGün]] |language=tr|trans-title=The school where the attack took place in Maraş has been temporarily closed}}</ref>
Isla maalintaas, arday dugsi sare ah oo la wadaagay sawirka bam iyo farriimo ay ku jiraan hanjabaado lagu fulinayo qarax gudaha [[Istanbul]] ayaa la xiray. Jaakada aan xabbada karin, qalabka is-qariya (camouflage), koofiyad, toorey, iyo basbaaska lagu buufiyo (pepper spray) ayaa laga soo qabtay guriga shaqsigaas.<ref>{{Cite web |title=İstanbul'da bombalama yapacağını söyleyen liseli tutuklandı |url=https://www.birgun.net/haber/istanbul-da-bombalama-yapacagini-soyleyen-liseli-tutuklandı-706494 |access-date=2026-04-17 |website=[[BirGün]] |language=tr|trans-title=A high school student who claimed he would carry out a bombing in Istanbul has been arrested}}</ref> Baaritaan ayaa laga furay kanaalka YouTube ee "Minecraft Parodileri", oo leh in ka badan 7.5 milyan oo macaamiil ah, iyadoo lagu eedaynayo inuu ahaa mid ka mid ah waxyaabaha ku dhiirigeliyay Mersinli inuu fuliyo toogashada. Intaa waxaa dheer, helitaanka kanaalka ayaa laga xannibay gudaha Turkiga.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-04-17 |title=Başsavcılıktan "Minecraft Parodileri" hesabına "okul saldırısı" soruşturması: Hesaba erişim engeli getirildi |url=https://t24.com.tr/gundem/bassavciliktan-minecraft-parodileri-hesabina-okul-saldirisi-sorusturmasi-hesaba-erisim-engeli-getirildi,1315046 |access-date=2026-04-17 |website=[[T24 (newspaper)|T24]] |language=tr|trans-title=Prosecutor’s Office launches ‘school attack’ investigation into ‘Minecraft Parodies’ account: Account access blocked}}</ref>
Arday dhiganayay fasalka siddeedaad ee [[Bolu Province|Gobolka Bolu]], oo loo aqoonsaday A.A., ayaa waxaa xiray [[Gendarmerie General Command|Taliska Guud ee Jandarmada]] ka dib eedaymo sheegaya inuu ku hanjabay weerar dugsigiisa ah. Intii lagu guda jiray su'aalo weydiinta, ardayga ayaa la sheegay inuu sheegay in hanjabaadaha loo sameeyay sidii kaftan.<ref>{{Cite web |last= |date=2026-04-17 |title=Bolu’da "Okula saldırı yapacağım" diyen öğrenci gözaltına alındı |url=https://t24.com.tr/gundem/boluda-okula-saldiri-yapacagim-diyen-ogrenci-gozaltina-alindi,1315056 |access-date=2026-04-17 |website=[[T24 (newspaper)|T24]] |language=tr|trans-title=A student who said, ‘I’m going to attack the school’ has been taken into custody in Bolu}}</ref> Talooyin siddeed arday ah oo looga shakisan yahay inay qorsheynayeen weerar dugsi ku yaal [[Torbalı]], [[İzmir Province|Gobolka İzmir]], ayaa xabsiga loo taxaabay. Waxaa la ogaaday inay shakhsiyaadku qorsheeyeen weerarka koox WhatsApp ah oo uu isaga ku dhex abuuray dhexdiisa.<ref>{{Cite web |last= |date=2026-04-17 |title=İzmir’de okul saldırısı hazırlığı iddiası: 8 öğrenci gözaltına alındı |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/izmir-de-okul-saldirisi-hazirligi-iddiasi-8-ogrenci-gozaltina-alindi-2496088 |access-date=2026-04-17 |website=[[Cumhuriyet]] |language=tr|trans-title=Alleged plot to attack a school in Izmir: Two of the eight high school students taken into custody have been placed under house arrest, whilst two others have been placed under judicial supervision}}</ref> Wasiirka Caddaaladda [[Akın Gürlek]] ayaa ku dhawaaqay in xeerar cusub lagu soo kordhin doono Sharciga Lambarkiisu yahay 6136 ee ku saabsan kaydinta hubka, oo ay ku jiraan qorshayaal lagu ballaarinayo mas'uuliyadda waalidiinta laguna kordhinayo ganaaxyada dambiyada dhiigga ee halista ah ee khuseeya carruurta.<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=Bakan Gürlek: Aileleri bakım yükümlülüğünü ihmal ettikleri gerekçesiyle çocukların işlediği bazı suçlardan sorumlu tutmayı gündeme getireceğiz |url=https://www.indyturk.com/node/775834/haber/bakan-g%C3%BCrlek-aileleri-bak%C4%B1m-y%C3%BCk%C3%BCml%C3%BCl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn%C3%BC-ihmal-ettikleri-gerek%C3%A7esiyle-%C3%A7ocuklar%C4%B1n |access-date=2026-04-17 |website=Independent Türkçe |language=tr|publisher=[[The Independent]]|trans-title=Minister Gürlek: We will be proposing that parents be held responsible for certain crimes committed by his children on the grounds that he have neglected his duty of care}}</ref>
Tallaabooyinka amniga ee dugsiyada dalka oo dhan ayaa la xoojiyay. Sida qayb ka mid ah borotokoollada cusub, booliska ayaa la dhigay bannaanka dugsiyada, iyadoo kooxo dheeraad ah ay heegan ku jireen inta lagu jiro saacadaha dugsiga iyadoo ugu yaraan laba sarkaal loo xilsaaray dugsi kasta. Intaa waxaa dheer, dugsiyada qaarkood waxay mamnuuceen taleefannada gacanta, saacadaha casriga ah, iyo tablet-yada, waxaana la hirgeliyay xakameyn adag oo xagga gelitaanka ah, oo ay ku jiraan hubinta aqoonsiga iyo shuruudaha ballanta waalidiinta.<ref>{{Cite web |title=New Turkish school security measures reshape daily routines for families |url=https://www.turkiyetoday.com/lifestyle/new-turkish-school-security-measures-reshape-daily-routines-for-families-3218440 |access-date=2026-04-22 |website=[[Türkiye Today]] |language=en}}</ref>
[[Mahinur Özdemir Göktaş]], [[Ministry of Family and Social Services|Wasiirka Qoyska iyo Adeegyada Bulshada]], ayaa sheegtay in qorshe hawleed lix bilood ah loo dejiyay dugsiyada toogashada ka dib. Göktaş waxay sidoo her ku dhawaaqday in koox u gaar ah loo dhisay dugsi kasta.<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=Bakan Göktaş: Kahramanmaraş saldırısı sonrası okullarla ilgili 6 aylık eylem planı oluşturduk |url=https://www.hurriyet.com.tr/gundem/bakan-goktas-kahramanmaras-saldirisi-sonrasi-okullarla-ilgili-6-aylik-eylem-plani-olusturduk-43155746 |access-date=2026-04-22 |website=[[Hürriyet]] |language=tr|trans-title=Minister Göktaş: We have drawn up a six-month action plan for schools following the Kahramanmaraş attack}}</ref>
April 19, 2026, Wasaaradda Waxbarashada Qaranka (MEB) waxay ku dhawaaqday in Erhan Baydur, oo u adeegeysay sidii Agaasimaha Waxbarashada Qaranka ee Gobolka Kahramanmaraş, laga qaaday xilkii uu hayay.<ref>{{Cite web |last=Merkezi |first=Haber |date=2026-04-20 |title=Erhan Baydur kimdir? Kahramanmaraş İl Milli Eğitim Müdürü Erhan Baydur neden görevden alındı? |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/erhan-baydur-kimdir-kahramanmaras-il-milli-egitim-muduru-erhan-baydur-neden-gorevden-alindi-2496646 |access-date=2026-04-21 |website=[[Cumhuriyet]] |language=tr|trans-title=Who is Erhan Baydur? Why was Erhan Baydur, the Director of National Education for Kahramanmaraş Province, removed from his post?}}</ref>
April 21, 2026, mooshin loogu talagalay guddiga baarlamaanka si ay u baaraan, toogashooyinka ka dhacay Şanlıurfa iyo Kahramanmaraş, iyo sidoo her khataraha iyo saameynta xun ee carruurtu wajahayaan deegaannada dhijitaalka ah, ayaa waxaa ansixiyay TBMM.<ref>{{Cite web |last=Gök |first=Fazlı |date=2026-04-21 |title=Meclis'te okul saldırıları için komisyon kuruldu |url=https://www.diken.com.tr/mecliste-okul-saldirilari-icin-komisyon-kuruldu/ |access-date=2026-04-21 |website=[[Diken (newspaper)|Diken]] |language=tr|trans-title=A parliamentary committee has been set up to investigate school attacks}}</ref> Isla maalintaas, Wasiirka Caddaaladda Gürlek ayaa ku dhawaaqay in weeraryahanka hooyadiis, Pınar Peyman Mersinli la xiray.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-04-21 |title=Okul saldırısıyla ilgili yeni gelişme: İsa Aras Mersinli'nin annesi tutuklandı |url=https://www.sozcu.com.tr/pinar-peyman-mersinli-tutuklandi-mi-p313240 |access-date=2026-04-21 |website=[[Sözcü]] |language=tr|trans-title=Latest development in the school attack: İsa Aras Mersinli’s mother has been arrested}}</ref>
April 23, 2026, hindise sharciyeed wax ka beddelaya Sharciga Adeegyada Bulshada iyo xeerar kale oo dhowr ah, oo ay ku jiraan qodobbada la xiriira warbaahinta bulshada iyo fasaxa umusha, ayaa waxaa meel mariyay TBMM wuxuuna noqday sharci. Sida uu sharcigu dhigayo, bixiyayaasha warbaahinta bulshada waxaa laga mamnuuci doonaa inay adeegyo siiyaan carruurta ka yar 15 sano waxaana looga baahan doonaa inay qaadaan tillaabooyinka lagama maarmaanka ah, oo ay ku jirto hubinta da'da, si loo hubiyo in adeegyadaas aan la bixin.<ref>{{Cite web |date=2026-04-22 |title=Doğum izni süreleri ve sosyal medya düzenlemelerini kapsayan kanun teklifi yasalaştı |url=https://www.indyturk.com/node/776083/haber/do%C4%9Fum-izni-s%C3%BCreleri-ve-sosyal-medya-d%C3%BCzenlemelerini-kapsayan-kanun-teklifi |access-date=2026-04-22 |website=Independent Türkçe |language=tr|trans-title=A bill covering maternity leave periods and social media regulations has become law|publisher=[[The Independent]]}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=2026-04-23 |title=Sosyal medyaya yaş sınırı geldi mi? 15 yaş altı sosyal medya yasağı neleri kapsıyor? Doğum izni uzatıldı mı? TBMM'de kabul edildi! |url=https://www.cnbce.com/haberler/sosyal-medyaya-yas-siniri-geldi-mi-15-yas-alti-sosyal-medya-yasagi-neleri-kapsiyor-dogum-izni-uzatildi-mi-tbmmde-kabul-edildi-h28859 |access-date=2026-04-22 |website=[[CNBC-e]] |language=tr|trans-title=Has an age limit been introduced for social media? What does the social media ban for under-15s cover? Has maternity leave been extended? It has been approved by the Turkish Grand National Assembly!}}</ref>
=== Falcelinta ===
Uruurada macallimiinta ee Eğitim-İş iyo [[Eğitim-Sen]] ayaa ku dhawaaqay shaqo-joojin saddex maalmood ah oo dalka oo dhan ah April 15–17 si ay dareenka u soo jiidamaan heerka sii kordhaya ee rabshadaha ka jira dugsiyada.<ref>{{Cite web |date=15 April 2026 |title=Öğretmenlerden 3 günlük 'iş bırakma' kararı! |url=https://halktv.com.tr/gundem/ogretmenlerden-3-gunluk-is-birakma-karari-1022396h |access-date=16 April 2026 |website=[[Halk TV]] |language=tr |trans-title=Teachers have decided on a 3-day “work stoppage”! }}</ref> Muuqaal muujinaya isku day lagu aamusiiyay aabbe wiilkiisa lagu dilay toogashada iyadoo afka laga daboolay ka dib markii uu ka mudaaharaaday gudoomiyaha ayaa dhaliyay carro weyn barta warbaahinta bulshada.<ref>{{Cite web |last=Deniz |first=Ece |date=2026-04-16 |title=Kahramanmaraş valisine 'Oğlum öldürüldü' diye bağıran kişi susturuldu |url=https://www.diken.com.tr/kahramanmaras-valisine-oglum-olduruldu-diye-bagiran-kisi-susturuldu/ |access-date=2026-04-16 |language=tr|website=[[Diken (newspaper)|Diken]]|trans-title=A man who shouted 'My son has been killed' at the governor of Kahramanmaraş was silenced}}</ref> Madaxweynaha Turkiga [[Recep Tayyip Erdoğan]] ayaa soo saaray bayaan tacsi ah isagoo isticmaalaya xisaabaadka rasmiga ah ee warbaahinta bulshada.<ref>{{Cite web |title=Erdoğan mourns school shooting victims in Kahramanmaraş |url=https://en.yenisafak.com/turkiye/erdogan-mourns-school-shooting-victims-in-kahramanmaras-3717115 |date=15 April 2026 |access-date=15 April 2026 |website=[[Yeni Şafak]] |language=en }}</ref> Hogaamiyaha [[Republican People's Party|Xisbiga Shacabka ee Jamhuuriga]] (CHP) [[Ozgür Özel]] ayaa muujiyay tiiraanyo hufan oo ku saabsan toogashada, halka afhayeenka xisbiga Zeynel Emre uu soo jeediyay in la geeyo 65,000 oo ah jeneraalo ranti ah (sergeant majors) si ay ugu adeegaan sidii shaqaale amni gudaha dugsiyada dalka oo dhan ee Turkiga.<ref>{{Cite web |title=CHP'den okul saldırıları sonrası açıklama: '65 bin uzman çavuş derhal görevlendirilmelidir' |url=https://www.birgun.net/haber/chp-den-okul-saldirilari-sonrasi-aciklama-65-bin-uzman-cavus-derhal-gorevlendirilmelidir-706034 |access-date=15 April 2026 |website=[[BirGün]] |language=tr |trans-title=Statement from the CHP following the school attacks: '65,000 specialist sergeants must be deployed immediately' }}</ref> [[Ahmet Davutoğlu]], hogaamiyaha [[Future Party (Turkey)|Xisbiga Mustaqbalka]], ayaa soo jeediyay in April 23, oo ah [[National Sovereignty and Children's Day|Maalinta Madax-bannaanida Qaranka iyo Carruurta]] aan loo dabbaaldegir weerarka dartiis. Davutoğlu wuxuu sheegay, "Ma aysan ku dhawaaqin maalin baroor-diiq qaran ah, laakiin anigu mid ayaan ku dhawaaqayaa. Kama qaybgeli doono wax soo dhaweyn ah oo ku saabsan dabbaaldeg, qosol ama rayrayn."<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-04-22 |title=Davutoğlu’nun hedefinde 23 Nisan var |url=https://www.sozcu.com.tr/davutoglu-nun-hedefinde-23-nisan-var-p313543 |access-date=2026-04-22 |website=[[Sözcü]] |language=tr|trans-title=Davutoğlu has 23 April in his sights}}</ref>
Qaar ka mid ah xarumaha wararka ee Turkiga, gaar ahaan weriye [[Ahmet Hakan]] iyo borofisar Ali Murat Kırık, ayaa ku xiray weerarka — iyo weerarada la midka ah ee adduunka oo dhan — baahsanaanta [[Violence and video games|ciyaaraha muuqaalka ee rabshadaha leh]] iyo ammaanidda rabshadaha iyo dhaqanka bulshada ka dhanka ah ee baraha bulshada.<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=Uzmanlar, dijital platformların şiddeti normalleştirme riski taşıdığını belirtiyor |url=https://www.aa.com.tr/tr/gundem/uzmanlar-dijital-platformlarin-siddeti-normallestirme-riski-tasidigini-belirtiyor/3907969 |access-date=2026-04-16 |website=[[Anadolu Agency]] |language=tr|trans-title=Experts point out that digital platforms carry the risk of normalising violence}}</ref> Wadahadal ballaran oo dhacay toogashada ka dib ayaa dhexda ku qabtay eedaymo ku saabsan [[Turkish media|warbaahinta Turkiga]] iyo gaddoonka ay ka geysatay abuurista dhaqanka rabshadaha. Mas'uuliyiinta dowladda iyo naqdiyayaasha ayaa inta badan u nisbeeyay dareen-la'aanta dhimirka ee dhalinyarada iyo jacaylka isticmaalka hubka caannimada [[Television in Turkey|barnaamijyada telefishanka]] ee xambaarsan mawduucyada [[Turkish mafia|mafiyada]].<ref>{{Cite web |last=Yücel |first=Senem Görür |date=16 April 2026 |title=Şiddetin kaynağı video oyunlar ve mafya temalı diziler mi? |url=https://medyascope.tv/2026/04/16/siddetin-kaynagi-video-oyunlar-ve-mafya-temali-diziler-mi/ |access-date=16 April 2026 |website=Medyascope |language=tr }}</ref>
Xubinta [[Radio and Television Supreme Council|Golaha Sare ee Raadiyaha iyo Telefishanka]] (RTÜK) İlhan Taşcı, ayaa sheegay in "inkastoo dhacdooyinka noocaas ahi ay yihiin kuwo dhinacyo badan leh oo aan lagu soo koobi karin hal sabab oo keliya, saameynta waxyaabaha ku jira telefishanka iyo deegaannada dhijitaalka ah waa inaan la iska indhatirin."<ref>{{Cite web |last= |date=16 April 2026 |title=RTÜK üyesi İlhan Taşçı'dan okul saldırılarına ilişkin açıklama: Haftanın 7 günü televizyonlarda mafya temalı diziler ekrana geliyor |url=https://t24.com.tr/gundem/rtuk-uyesi-ilhan-tascidan-okul-saldirilarina-iliskin-aciklama-haftanin-7-gunu-televizyonlarda-mafya-temali-diziler-ekrana-geliyor,1314755 |access-date=16 April 2026 |website=[[T24 (newspaper)|T24]] |language=Turkish |trans-title=Statement from RTÜK member İlhan Taşçı regarding school attacks: Mafia-themed series are broadcast on television seven days a week. Experts point out that digital platforms carry the risk of normalising violence}}</ref> Si la mid ah, hogaamiyaha [[Nationalist Movement Party|Xisbiga Dhaqdhaqaaqa Waddaniga]] (MHP) [[Devlet Bahçeli]] ayaa sheegay in dhijitaalaynta aan la xakameyn ay meesha ka saarayso qiyamka qaranka iyo dhaqanka isla markaana ay kordhineyso khatarta dhacdooyinka noocaas ah inay dhacaan.<ref>{{Cite web |title=Bahçeli'den okul saldırısı açıklaması. "Kontrolsüz dijitalleşme gençlerde tahribat yaratıyor" |url=https://www.ntv.com.tr/gundem/bahceliden-okul-saldirisi-aciklamasi-kontrolsuz-dijitallesme-genclerde-tahribat-yaratiyor-1720255 |access-date=16 April 2026 |website=[[NTV (Turkey)|NTV]] |language=tr |trans-title=Bahçeli comments on the school attack. ‘Uncontrolled digitalisation is causing damage among young people’}}</ref> Natiijadii dib-u-dhaca, taxanaha Eşref Rüya iyo Yeraltı ayaa laga saaray jadwalkooda usbuuclaha ah.<ref>{{Cite web |date=16 April 2026 |title=Eşref Rüya dizisi yayın akışından çıkarıldı |url=https://www.sozcu.com.tr/esref-ruya-dizisi-yayin-akisindan-cikarildi-p311653 |access-date=16 April 2026 |website=[[Sözcü]] |language=tr |trans-title=The Eşref Rüya series has been taken off the schedule }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 April 2026 |title=Yeraltı dizisi yayın akışından çıkarıldı |url=https://www.sozcu.com.tr/yeralti-dizisi-yayin-akisindan-cikarildi-p311636 |access-date=16 April 2026 |website=[[Sözcü]] |language=tr |trans-title=The Yeraltı series has been taken off the schedule }}</ref> Soo saarayaasha barnaamijyadan iyo kuwa la midka ah waxaa lagu amray inay dib u eegaan qoraalladooda (scripts) si dhab ah.<ref>{{Cite web |last= |date=2026-04-17 |title=Eşref Rüya ve Yeraltı yayın akışından çıkarılmıştı: 'Şiddet içeren' dizilerin akıbeti belli oldu! |url=https://t24.com.tr/magazin/esref-ruya-ve-yeralti-yayin-akisindan-cikarilmisti-siddet-iceren-dizilerin-akibeti-belli-oldu,1314958 |access-date=2026-04-17 |website=[[T24 (newspaper)|T24]] |language=Turkish}}</ref> Xubnaha Eğitim-İş iyo Eğitim-Sen ayaa ka mudaaharaaday ammaan-darrada ka jirta dugsiyada waxayna dalbadeen iscasilaadda Yusuf Tekin bannaanka dhismaha [[Ministry of National Education (Turkey)|Wasaaradda Waxbarashada Qaranka]] (MEB) ee [[Ankara Province|Gobolka Ankara]].<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=Ankara'da öğretmenlere yine polis barikatı: Can güvenliğimiz yok! |url=https://www.gazetepencere.com/gundem/ankarada-ogretmenlere-yine-polis-barikati-can-guvenligimiz-yok-697191h |access-date=2026-04-16 |website=Gazete Pencere |language=tr |trans-title=Another police cordon for teachers in Ankara: Our safety is at risk! }}</ref>
== Xusuusin ==
<references group="lower-alpha" responsive="1"></references>
== Tixraacyo ==
{{reflist}}
== Xiriirinta dibadda ==
{{Commons-inline}}
hs68haclgbmxsjgfmwltvv2m7axcwa2
Template:Commons-inline
10
47560
298137
2026-06-04T14:54:35Z
Isma4l
41797
Bog cusub: {{sister-inline |short={{{short|}}} |project=commons |list={{{list|}}} |links={{#if:{{{links|}}}|{{{links}}}|<!-- -->{{#invoke:Commons link|getGalleryOrCategory|{{{1|}}}|linktext={{{2|}}}|search={{{search|}}}|<!-- -->qid={{{qid|}}}|italic={{{italic|}}}|tracking={{#if:{{{search|}}}{{{notrack|}}}||1}}}}}} |extratext={{{extratext|}}}}}<noinclude>{{Doc}}</noinclude>
298137
wikitext
text/x-wiki
{{sister-inline
|short={{{short|}}}
|project=commons
|list={{{list|}}}
|links={{#if:{{{links|}}}|{{{links}}}|<!--
-->{{#invoke:Commons link|getGalleryOrCategory|{{{1|}}}|linktext={{{2|}}}|search={{{search|}}}|<!--
-->qid={{{qid|}}}|italic={{{italic|}}}|tracking={{#if:{{{search|}}}{{{notrack|}}}||1}}}}}}
|extratext={{{extratext|}}}}}<noinclude>{{Doc}}</noinclude>
jdvmdc0xjbxqephqpe2slb04094x7ba
Talk:Reer cali muumin
1
47561
298169
2026-06-05T05:46:25Z
Reerow shukey
45979
/* Reer cali mumin */ qayb cusub
298169
wikitext
text/x-wiki
== Reer cali mumin ==
raxaween.miyaa mise [[User:Reerow shukey|Reerow shukey]] ([[User talk:Reerow shukey|wadahadal]]) 05:46, 5 Juun 2026 (UTC)
dtjo5wkjrihtnf5kza253fvpteyy2ub