Wikipedia sowiki https://so.wikipedia.org/wiki/Bogga_Hore MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk Portal Portal talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Hawiye 0 1683 298285 297606 2026-06-08T03:40:38Z Muuse8 36079 298285 wikitext text/x-wiki {{Farac| |group = Hawiye<br /> بنو هوية |image = |poptime = |region1 = {{flagcountry|Somalia}} |region2 = {{flagcountry|Ethiopia}} |region3 = {{flagcountry|Turkey}} |region4 = {{flagcountry|Kenya}} |langs = [[Somali language|Somali]] |rels = [[Sunni]], [[Wahaabi]] |related-c = [[Dir]], [[Daarood]], [[Raxanweyn]] iyo qabiilo [[Soomaali]] kale<!-- CONFIRMED RELATIONS!!! --> | population = 20,000,000 }} '''Hawiye''' ({{lang-ar|بنو هوية}},{{lang-en|Hawiye}}) waa beel ka mida qabiilada [[Soomaali|Soomaalida]], kuwaasi oo ku dhaqan deegaano ka tirsan wadanka [[Soomaaliya]], [[Itoobiya]], iyo [[Kiinya]].<ref>http://www.lib.utexas.edu/maps/africa/somalia_ethnic_grps_2002.jpg</ref><ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://www.hrw.org/reports/1990/WR90/AFRICA.BOU-09.htm |access-date=2016-03-08 |archive-date=2016-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160818134833/https://www.hrw.org/reports/1990/WR90/AFRICA.BOU-09.htm |dead-url=yes }}</ref> ama laba<ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://www.dnd.ca/somalia/vol1/v1c11e.htm |access-date=2016-03-08 |archive-date=2005-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051112233808/http://www.dnd.ca/somalia/vol1/v1c11e.htm |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://www.asylumlaw.org/docs/somalia/ind01b_somalia_ca.pdf |access-date=2016-03-08 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716081350/http://www.asylumlaw.org/docs/somalia/ind01b_somalia_ca.pdf |dead-url=yes }}</ref> kaga jira badnaanta tirada qabiilooyinka Soomaalida, waxay degaan caasimada [[Muqdisho]]<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6483427.stm</ref>. == Taariikh == Sida uu qoraa [[Al-Idriisi]] oo sanadka 12aad, qabiilka Hawiye waxay ku dhaqaaqeen degmooyinka badweynta ka dhaxeysa [[Xaafuun]] ilaa [[Marka]], iyadoo xiriir la leeyahay webiga hoose ee [[webiga Shabeelle]] hoose. Waxa uu sheegayaa Al-Idriisi Hawiye inay ahayd [[qabiilka Soomaaliga]] ugu horaysa ee laga wada hadlayo [[Geeska Afrika]]. Qorayaasha carabka ee soo baxay ka dib, waxay sidoo kale qiraayaan qabiilka Hawiye oo la xiriira [[Marka]] iyo dhulka hoose ee [[Shabeelle]]. Cibnu Saacid (1214-74), tusaale ahaan, waxa uu ka dhigayaa [[Marka]] in ay tahay caasimada Hawiye, kuwaas oo noqonaya ciidamada shan todobaadood oo ku yaal dheelmiyo webiga ay dhigato "Niyilka [[Muqdisho]]", tixraac wanaagsan oo la xiriira [[Shabeelle]].<ref>Lewis, I. M. (1999). A Pastoral Democracy: A Study of Pastoralism and Politics Among the Northern Somali of the Horn of Africa. James Currey Publishers. Retrieved from https://books.google.com/books?id=GWjxR61xAe0C</ref> ==Deegaanka == Beelweynta Hawiye waxay wadanka [[Soomaaliya]] ka degtaa gobolo badan oo ka mid tahay: * [[Shabeellaha Dhexe]] oo ay beesha [[Abgaal]] ugu badantahay * [[Hiiraan]] oo ay beesha Xawaadle iyo Gugundhabe ugu badantahay * [[Mudug]] oo 3/5 degmo ay beesha Habargidir iyo Abgaal ku leedahay * [[Galgaduud]] oo 8/10 degmo ay beelaha Habargidir, Abgaal, Murusade iyo Duduble ku leeyihin * [[Jubbada Dhexe]] oo ay beesha Sheikhaal dhinac ka dagto * [[Shabellaha Hoose]], oo ay beelaha Abgaal, Murusade, Wacdaan, Sheikhaal, Habargidir iyo beelo kala degaano fara badan ku leeyihin * [[Bakool]] oo ay beesha Jijeele dhinac ka dagaan * [[Sool]] gaar ahaan Adhicadeeye iyo Qaraaro oo ay beelaha Fiqishini oo Habargidir ka mid ah dagaan Sidoo kale, waxaa beesha laga helaa wadanka [[Itoobiya]], gaar ahaan: * Gobolka Faafan, gaar ahaan degmayaasha Baabile oo Karanle dagan iyo Gursum oo Karanle iyo Sheikhal deganyihiin isla meeshi ah meesha oo Awoowe Hawiye ku aasanyahay. * Gobolka Sitti, gaar ahaan Ma'ayso iyo Goljano oo ay beesha Gugundhabe dagto * Gobolka Liibaan, gaar ahaan Filtu, Boqolmaayo iyo Qarsaduula oo ay beelaha Dagoodi iyo Karanle Hawiye dagaan * Gobolka Afdheer, gaar ahaan Doolo Baay iyo Raaso oo ay beelaha Dagodia iyo Sheikhaal daganyihiin * Gobolka Erer, gaar ahaan Maayu Muluqo iyo Qubi oo ay beelaha Murule dagto * Gobolka Shabelle, gaar ahaan Mustaaxiil iyo Feerfeer oo ay beelaha Jidle dagaan Sidoo kale, wadanka [[Kiinya]] waxay degaan ku yihiin: * Gobolka Wajeer, oo ay beelaha Dagoodi iyo Ajuuran dagaan * Gobolka Mandhera, oo ay beesha Murule dagto == Shaxda Beesha == Cali Jimcaale Axmad waa aqoonyahan Hawiye wuxuu sharxay kitaabka la yiraahdo “''The Invention of Somalia''” laguna daabacay 1995 “The Red Sea Press, Inc. – Lawrenceville, NJ 08648 ee dalka Maraykanka, wuxuu bogiisa ku wariyay oo yiri Hawiye abtirsigeedu waa sidatan:<ref name="ali_jimale_ahmed2">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XpdAzRYruCwC&lpg=PA129&dq=Mudulood&pg=PA123#v=onepage&q&f=false|title=The Invention of Somalia|publisher=Red Sea|year=1995|isbn=0-932415-98-9|location=[[Lawrenceville, New Jersey|Lawrenceville]], [[New Jersey|NJ]]|page=123|author=[[Ali Jimale Ahmed]]}}</ref> [[File:Hawiye clan tree.jpg|thumb|Hawiye clan tree (simple version).]] {{tree list}} *[[Samaale]] **Irir ***Hawiye ****[[Karanle]] *****Kaariye *****Gidir *****Sexawle ******Baad *****[[Murusade]] ******[[Sabti]] *******[[Abu Bakr Sabti|Abakar Sabti]] *******[[Abdalla Sabdi|Abdalla Sabti]] *******Idinle Sabti *******Ibrahim Sabti ******Foorculus *******Habar Ceyno *******Habar Maxamed ****Gugundhabe *****Molkaal (Molcal) ******[[Badi Ade]] *******Afgaab *******Maamiye *******Subeer ******Baydisle ******Saransoor<ref name="Gli Annali dell'Africa Italiana">{{Cite book|title=Gli Annali dell'Africa Italiana|year=1938|url=https://books.google.com/books?id=GREUAAAAIAAJ&dq=Gogondov%C3%B2&pg=PA1130|page=1130|access-date=2023-02-22|archive-date=2023-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404152746/https://books.google.com/books?id=GREUAAAAIAAJ&dq=Gogondov%C3%B2&pg=PA1130|url-status=live}}</ref> *******[[Gaaljecel]] ********Barsane ********Sooranle *********Doqondiide *********Dirisame *********Dar-Waaq **********Abtisame **********Lahube ***********Aloofi ***********Makahiil Omar *******[[Degoodi]] ********Fai ********Dumaal *******Ciise *******Masarre *****Jidle alias [[Murule]] ******Abdi (Yabarsein) ******Kuulow ******Sharmarke ******Nacabsoor *****Jijeele ******Reer Faqay ******Reer Wabar ****Gorgaarte *****Hiraab ******[[Mudulood]] *******Cali Cusmaan(Abgaal) *******[[Udejeen]] ********Kheyre Macalin ********Adan Yacqub *******Darandole ********Hilibi *********Cismaan **********[[Wa'daan]] ***********Maalinle ***********Samakaay *********Moobleen **********Magacle **********Abidig *********Ilaaway *********[[Abgaal]] (Cali) **********Harti ***********Warsangeli ***********Suul Harti ************Maxamed Caroone *************Agoonyar *************Owbakar **************Reer Imaam *************Yabar Maxamed ************Nugaale (Habar Nugaal) ************Cabdalla Caroone *******Ciise Harti **********Wa'budhan ***********Galmaax Yonis ************Yusuf Galmaax *************Maxamed Muuse ************Cumar Galmaax *************Celi Cumar *************Reer Mataan (Abdulle) ************Abdulle Galmaax ********Xuseen Yonis *********Sahal Koraaye ********Adan Yonis ***********Kabaale Wacbudhan ************Saleeban Muse ************Xeyle Muse ***********Dauud ************Isaaq Dauud ************Yusuf Dauud *************Reer Ugaas **********Wa'aysle (Warculus) ***********Saleeban Waceysle ***********Cumar Saleeban ************Dhagaweyne Cumar ************Faqay Cumar ************Cabdalle Cumar *************Cali Gaaf *************Absuge *************Macalin Dhiblaawe ***********Abdirahman Saleban ***********Jibraail Waceysle ***********Haaruun Waceysle ******[[Duduble]] (Maxamuud Hiraab) *******Maxamed Camal *******Maqlisame *******Owradeen ******[[Sheekhaal]]<ref name="Bricchetti 1899 174">{{Cite book|title=Somalia e Benadir|last=Bricchetti|first=Robbecchi|year=1899|url=https://books.google.com/books?id=TmUMAQAAIAAJ&dq=Martille+Herab&pg=PA174|page=174|access-date=2023-02-22|archive-date=2023-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404173812/https://books.google.com/books?id=TmUMAQAAIAAJ&dq=Martille+Herab&pg=PA174|url-status=live}}</ref> *******Loobage ********Maxamed Cagane *******Aw-Qudub ******[[Habar Gidir]] *******[[Sacad]] *******Saleebaan *******[[Ayr|Cayr]] *******Saruur *****Wadalaan *****[[Silcis]] *****[[Hawadle]]<ref name="Somalia Etnografia">{{Cite book|title=Somalia Etnografia|year=1957|url=https://ibb.co/TqsxNzY|page=60|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230210032129/https://ibb.co/TqsxNzY|url-status=live}}</ref> ******Samatalis *******Dige Samatalis *********Ciise Dige **********Ibrahim Ciise **********Madaxweyne Ciise ***********Ali Madaxweyne ***********Yabar Madaxweyne ***********Abdalle Madaxweyne ************Agoon Abdalle *********Yabar Dige **********Adan Warsame *******Cabdalle Samatalis *******Faramage Samatalis ********Reer Ugaas *******Yusuf Samatalis ********Abdi Yusuf ****Jambeelle *****Hintire *****[[Ajuran (clan)|Ajuran]]<ref name="Geographica Italiana 1892 970">{{Cite book|title=Bollettino della Società geografica italiana|last=Geographica Italiana|first=Società|year=1892|url=https://books.google.com/books?id=g64yAQAAMAAJ&dq=Giambelle+&pg=RA1-PA970|page=970|access-date=2022-08-19|archive-date=2022-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220819030015/https://books.google.com/books?id=g64yAQAAMAAJ&dq=Giambelle+&pg=RA1-PA970|url-status=live}}</ref> ******Gareen ******Waalamage ****Xaskul *****Owsaan ****Raarane Hawiye {{tree list/end}} ==Dadka caanka ah Hawiye== ===Siyaasiyiin=== * [[Aaden Abdulle Osman Daar]] , President of Somalia, 1960–67 * [[Ali Mahdi Muhammad]], President of Somalia, 1991–1995 * [[Cabdiqaasim Salaad Xassan|CAbdiqaasim salaad xasan]], President of Somalia, 2000–2004 * [[Cabdullaahi Ciise|Cabdullaahi ciise]], Prime Minister of Somalia, 1954–1960 * [[Ali Mohammed Ghedi]], Prime Minister of Somalia, 2004–2007 * [[Hassan Sheikh Mohamud]], current President of Somalia * [[Mohamed Farrah Aidid]], self declare President of Somalia 1995-1996 * [[Nur Hassan Hussein]], Prime Minister of Somalia, 2007–2009 * [[Sharif Ahmed]], President of Somalia, 2009-2012 * [[Abdirahman Janaqow]], Somali leader, deputy chairman of the Islamic Courts Union of Somalia (ICU), Minister of Justice * [[Abdullahi Ahmed Addow]], former Somalia Ambassador to the United States (1970–80) * [[Abukar Umar Adani]], Islamist, businessman who used to control the El-ma`an beach area which served as Mogadishu's port since the closure in 1995 of the city's main port * [[Bashir Raghe Shiiraar]], secular faction leader; member of the US-backed Alliance for Peace and the Fight Against International Terrorism * [[Hassan Mohamed Hussein Mungab]], Mayor of Mogadishu * [[Mohamed Abdi Hassan]], entrepreneur and faction leader * [[Mohamed Afrah Qanyare]], politician who was based to the south of Mogadishu and member of TFG parliament * [[Mohamed Nur]], former Mayor of Mogadishu ===Saraakii milatari=== * [[ Odowaa Yuusuf Rageh ]] , He is the incumbent Chief of the Somali Armed Forces . * [[Ahmed Maxamed Xasan]], Lieutenant colonel who defused Mig-17 jet fighter bombs * [[Daud Abdulle Hirsi]], Commander-in-chief of the Somali national forces, 1960–67 * [[Hassan Dahir Aweys]], leader of Islamist revolution in Somalia, 2006–09 * [[Hussein Kulmiye Afrah]], vice-president of Somalia under the Siad Barre regime * [[Mohamed Farrah Aidid]], Chairman of the United Somali Congress, 1991–1994 * [[Mohammed Hussein Ali]], Commissioner of the Kenyan police; 2004–08 * [[Muuse Suudi Yalahow]], politician who served as Trade Minister in the Transitional Federal Government * [[Salaad Gabeyre Kediye]], Father of the 1969 revolution ===Aqoonyahanno=== * [[Abdi Mohamed Ulusso]], 2003 presidential candidate * [[Abdirahman Yabarow]], Editor-in-Chief of the VOA Somali Service * [[Abdulkadir Yahye Ali]], peace activist, co-director and founder of the Center for Research and Dialogue <ref>{{Cite web|title=CRD Somalia|url=http://www.crdsomalia.org/yahya.shtml|publisher=Center for Research and Dialogue|date=2005-07-12|accessdate=2010-10-12|archive-date=2011-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725202337/http://www.crdsomalia.org/yahya.shtml|url-status=dead}}</ref> * [[Abukar Umar Adani]], businessman who operates the Elman port services * [[Ali Jimale]], educator at the City University of New York * [[Ali Sheikh Ahmed]], dual president of Mogadishu University and Al-Islaah * [[Elman Ali Ahmed]], entrepreneur and social activist * [[Hilowle Imam Omar]], co-chairman of the reconciliation program 1995-2000 * [[Hussein Ali Shido]], founding member of the United Somali Congress * [[Hussein Sheikh Ahmed Kaddare]], author of the Kaddariya script, 1952 * [[ Dr Abdullahi Qoryoooley ]] , founder of Hubaal specialist hospital in Mogadishu . * [[Ibrahim Hassan Addou]], Former Professor of Washington University. Foreign Minister of the Union of Islamic courts in 2006 * [[Omar Iman Abubakar]], professor and researcher in Hadith Sunna, Chairman of Hisbi Islam<ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=85097&sectionid=351020501 |access-date=2016-03-02 |archive-date=2009-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090611083240/http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=85097&sectionid=351020501 |dead-url=yes }}</ref><ref>http://allafrica.com/stories/200902080003.html</ref> ===Ugaasyada iyo Wadaadada=== * [[ Imaam Mahamud ]], imam of Mudulood Hiraab * [[Ugaas Mohamed Ali Ugaas ]] , ugaas of Abgaal * [[Imam Axmed Gurey]], Conqueror of Abyssinia * [[Ahmed Diriye Ali]], spokesman of the Hawiye traditional elders. * [[Olol Diinle]], last king of the [[Ajuran Sultanate|Ajuran empire]] * [[Sheikh Hassan Barsane]], Ahmaddi anti-colonialist scholar * [[Sheikh Ali Dhere]], founder of the first Islamic Court in Mogadishu ===Fanka iyo suugaanta=== * [[Khadiija Ciise Faracadde]], poemist, leadership and peacebuilder. * [[Maxamed Cali Kaariye]], Song writer * [[C/Kariin Farax Qaareey (Jiir)]], Music writer * [[Magool]] (Halima Khalif Omar), Singer * [[Hasan Adan Samatar]], Singer * [[Salaad Derbi]], Singer * [[C/Qaadir Jubba]], Singer * [[Shamso Cumar Xaydar]], Singer * [[Hanuuniye]], Singer & Song writer * [[Sulfe]], Singer & musician * [[Cumer Shooli]], Singer & musician * [[Abdi Bashiir Indhobuur]], poet and composer, writer of several patriotic songs * [[Abdulle Geedannaar]], poet * [[C/Qaadir Xasan Nageeye]], Singer * [[Binti Cumar Gacal]], Singer * [[Xabiiba Xasan Tooxoow]], Singer * [[K'naan]], Somali-Canadian poet, rapper and musician * [[Sheekh Ahmed Gabyow]], 19th-century poet ==Sidoo kale fiiri== *[[Soomaali|Beelaha Soomaalida]] * [[Maxakamadaha islaamiga]] ==Tixraac== {{reflist|2}} {{Beelaha Soomaalida}} {{Commons|Category:Hawiye clan}} [[Category:Qabiilada Soomaalida]] [[Category:Soomaali]] [[Category:Dadka Soomaaliga]] [[Category:Beelaha Hawiye]] hr67uo5mzoi6ksjhxt2qfs1h3oibluv Isaaq 0 1686 298283 297801 2026-06-08T03:39:20Z Muuse8 36079 /* Xubnaha Beesha */ 298283 wikitext text/x-wiki {{nutshell|Kani waa maqaal ku saabsan beel (qabiil), fadlan dhexdhexaad ka ahoow qoraalkaaga}} {{Farac| |group = Isaaq <br> بنو إسحاق |image = |poptime = |region1 = {{flagcountry|Somaliland}} |Region2 = {{flagcountry|Ethiopia}} |region3 = {{flagcountry|Kenya}} |langs = [[Somali language|Somali]] |rels = [[Islam]] |related-c = [[Dir]], iyo Dadka kale ee [[Soomaalida]] |region2={{flagcountry|Ethiopia}}}} '''Isaaq'''<ref>[https://books.google.com/books?id=5POdm7UKXP4C&pg=PA103&dq=aydur+first+footsteps&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiMnZecoNPOAhVLB8AKHRPgCt4Q6AEIHDAA#v=onepage&q=aydur%20first%20footsteps&f=false Burton Richard Francis First Footsteps in East Africa 1856 Longman, Brown, Green & Longmans London]</ref> ({{lang-ar|بنو إسحاق}},{{lang-en|Isaaq}})waa [[beel]] ka mid ah Qabiilada [[Dadka Soomaalida|Soomaalida]], kuwaasi oo ku dhaqan [[Soomaaliland|Jamhuriyada Somaliland]] , [[Itoobiya]] , [[Jabuuti]] iyo [[kenya]]. ==Taariikh== [[File:Sheekh Isaaq.jpg|thumb|Qabriga Sheekh Isxaaq, kaasi oo ku aasan magaalada [[Maydh]].]] Sida ku xusan buugaagta wakhtiyo hore la qoray iyo Dhaqan Soomaaliga ah, beesha Isaaq waxay ka soo tafiirmeen Sheekh lagu magacaabi jirey Sheekh Isxaaq ibn Axmed <ref>[https://books.google.com/books?id=9fAjtruUXjEC&lpg=PP1&pg=PA104#v=onepage&q&f=false Blood and Bone: The Call of Kinship in Somali Society, Lewis Ioan. M. The Red Sea Press Inc. 1994 Larwenceville, NJ]</ref> kaasi oo la sheegay inuu asal ahaan ka soo ambobaxay wadanada Carabta wakhti lagu qiyaaso intii u dhexaysan qarnigii 12aad ilaa qarnigii 13aad. Shiekh Ishaaq waa [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Dir Dir],gaar ahaana waa Maha Dir.<ref>Fage, J. D.; Oliver, Roland; Oliver, Roland Anthony; Clark, John Desmond; Gray, Richard; Flint, John E.; Roberts, A. D.; Sanderson, G. N.; Crowder, Michael (1975). The Cambridge History of Africa. Cambridge University Press. <nowiki>ISBN 978-0-521-20981-6</nowiki>.</ref><ref>Hayward, R.J.; Lewis, I.M. (17 August 2005). Voice and Power. Routledge. p. 242. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref> Intaas waxaa dheer, Sheekhu wuxuu guursaday labba gabdhood,ku waasoo kala aha, Habarmagado iyo Habar xabuusho, kuwaas oo ay ka soo tarmeen sideeda ilma Shiekh Isxaaq .<ref>Rima Berns McGown, ''Muslims in the diaspora'', (University of Toronto Press: 1999), pp. 27–28</ref><ref>I.M. Lewis, ''A Modern History of the Somali'', fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), p. 22</ref><ref>Adam, Hussein M. (1980). Somalia and the World: Proceedings of the International Symposium Held in Mogadishu on the Tenth Anniversary of the Somali Revolution, October 15–21, 1979. Halgan.</ref> ==Xubnaha Beesha== '''Sheikh Isxaaq''' <ref>I. M. Lewis, ''A pastoral democracy: a study of pastoralism and politics among the Northern Somali of the Horn of Africa'', (LIT Verlag Münster: 1999), p. 157.</ref> waxaa ka soo tafiirmay reeraha hoos ku xusan: ''1. Habar Xabuusheed'' * Axmed (Tol-Jeclo) * Ibrahiim (Sanbuur) * Mahammad (‘imraan) * Muuse (Haberjeclo) **Mohamed Abokor **Muse Abokor **Samane Abokor ''2. Habar Magaadle'' * Abdirahman (Zuber Awal) **Said Muse **Isse Muse * Muhammad (Arap) * Ayub **Said **Ibrahim *Habar Yonis (Said) *Daoud (Eidagalle) ==Deegaan== Beesha Isaaq Waxay dhulka Soomaaliyeed, gaar ahaan,ka dagataa [[Somaliland]], sidoo kale gobolka Naivasha Kenya, iyo DDS ee somalida [[Itoobiya]] ,iyagoo gaar u leh dhulka Hawad And reserve area. Deeganda beeshu dagto waa mid aad bulaadhan , taasoo Xubana beesha isaaq ay kula astaysanyihiin degaano gaar ah , oo lagu kala badanyahay Mamulkooda. ==Dadka Caanka Ah== ===Siyaasiinta=== [[File:Muhammad_Haji_Ibrahim_Egal_1968.jpg|right|243x243px]] *Muhammad Haji Ibrahim Egal, former prime minister of Somalia July 1960, July 1967– November 1969; former president of Somaliland from May 1993 to May 2002. *Ahmed Mohamed Mohamoud, former president of Somaliland from June 2010 to December 2017, fourth and longest-serving chairman of the Somali National Movement, and former chairman of the Kulmiye Party *Muse Bihi Abdi, current president of Somaliland *Abdirahman Ahmed Ali Tuur, last Somali National Movement chairman and first president of Somaliland *Abdirahman Mohamed Abdullahi, Speaker of the House of Representatives of Somaliland and the chairman of Wadani political party *Ahmed Yusuf Yasin, was the vice-president of Somaliland from 2002 until 2010. and the second chairman of UDUB party. *Abdurrahman Mahmoud Aidiid, former mayor of Hargeisa, the capital of the Somaliland *Abdikarim Ahmed Mooge, former mayor of Hargeisa *Ali Abdi Farah, former minister of communication and culture in Djibouti *Ali Ismail Yacqub - first minister of defence for the Somali Republic *Abdirahim Abbey Farah, former United Nations under-secretary general ===Abwaanada=== *Salaan Carrabey – legendary poet *Mohamed Nur Fadal - famous poet, WWI veteran and entrepreneur *Abdillahi Suldaan Mohammed Timacade, known as 'Timacade', a famous poet during the pre- and post-colonial periods *Mohamed Hashi Dhamac (Gaarriye), legendary Somali poet and political activist *Hadrawi, poet and philosopher; author of Halkaraan; also known as the "Somali Shakespeare" *Hurre Walanwal — renowned Somali poet and songwriter[88] *Elmi Boodhari, legendary and beloved poet and pioneer for many Somali poetry/music genres, specifically romance and is dubbed the "King of Romance *Hussein Hasan - legendary warrior and poet and was the grandson of the 1st Isaaq Sultan Guled Abdi *Farah Nur, a famous warrior, poet and sultan of the Arap subclan[89] *Kite Fiqi – legendary Habr Je'lo warrior and poet ===Sarakiisha Milatariga === *Mohamed Dalmar Yusuf Ali, more commonly known as "Mohamed Ali", high-ranking commander of the WSLF and SNM *Ahmed Hurre Haariye - Commander of the Somaliland Coast Guard[94][95] *Nimcaan Yusuf Osman, current chief of staff of the Somaliland Armed Forces *Deria Hassan, fourth Grand Sultan of Isaaq, recognised for being a wise and astute leader. *Mohamed Kahin Ahmed, high-ranking SNM commander and current Minister of Interior of Somaliland *Guled Haji, wise sage and commander of the Habr Yunis *Mohamed Hasan Abdullahi, former chief of staff of the Somaliland Armed Forces *Ibrahim Boghol, high-ranking commander of the Dervish movement *Nuh Ismail Tani, former chief of staff of the Somaliland Armed Forces *Mohamed Hashi Lihle - colonel of the SNA and later the commander of the military wing of the Somali National Movement *Mohamed Bullaleh - prominent 20th-century tribal chief and commander of the Hagoogane raid that destroyed Dervish movement ===Aqoonyahanada === *Musa Haji Ismail Galal, a Somali writer, scholar, linguist, historian and polymath *Abdillahi Diiriye Guled - Literary scholar and discoverer of the Somali prosodic system *Jama Musse Jama, prominent Somali ethnomathematician and author *Hussein Mohammed Adam (Tanzania) - foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA) ===Fanka Iyo Sugaanta === *Abdullahi Qarshe, Somali musician, poet and playwright; known as the "Father of Somali music" *Ali Feiruz, popular musician in Djibouti, Somaliland and Somalia *Ahmed Mooge Liibaan, prominent Somali instrumentalist and vocalist *Nadifa Mohamed – Somali novelist. Winner of the 2010 Betty Trask Prize *Chunkz – English YouTuber, musician, host and entertainer *Ahmed Gacayte – famous Somali singer, songwriter and composer *Sahra Halgan, Somali singer and cultural activist *Shamis Abokor Ismail (Guduudo Carwo), Somali singer === Hogamiyaasha Iyo Wadaada === *Sheikh Bashir, wadaadka hoogaamiyay 1945 Sheikh Bashir Rebellion *Sheikh Ali Warsame – qadi iyo khaddib weyn ee diinta Islaamka, aasaasaha AIAI (1939–2022) *Sheikh Mustafe Haji Ismail, Somali-Norwegian khaddib, murtimaale iyo aqoonyahan diimeed *Sheikh Madar – madaxda taqiirada Qadiriyya tariqa oo dadabsi ku lahaa balaarinta Hargeisa *Shiekh Mohamed Ali Geedi *Abdallah Shihiri, wasiirka dibadeed ee Garad Diiriye Guure *Deria Arale, gacanyaraha Garad Diiriye Guure *Haji Sudi, kaaliyaha Garaad Diiriye Guure *Sheikh Mohamed Sheikh Omar Dirir - aqoonyahan iyo ganacsade dadabsi leh *Sultan Nur Ahmed Aman, gacanyaraha garaad Diiriye Guure *Ridwan Hirsi Mohamed – ra'iisul wasaaraha-ku-xigeenka Soomaaliya; wasiirka arrimaha diimeed ee Soomaaliya *Yasin Handule Wais, aqoonyahan diimeed iyo aasaasaha xisbiga ugu horeeyey ee diin ee Soomaaliland ===Salaadiinta Iyo Ugaasyada === *Deria Hassan, 4th Grand Sultan of the Isaaq *Abdillahi Deria, 5th Grand Sultan of the Isaaq *Guled Abdi, 1st Grand Sultan of the Isaaq *Imam Axmed Gurey, Conqueror of Abyssinia *Awad Deria, 5th Sultan of the Habr Yunis *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. *Deria Sugulleh Ainashe, 2nd Sultan of the Habr Yunis *Hersi Aman, 3rd Sultan of the Habr Yunis *Sharmarke Ali Saleh, major trader and governor of Berbera, Zeila and Tadjoura *Farah Guled, 2nd Grand Sultan of the Isaaq *Sultan Mohamed Sultan Farah - Sultan of the Arap clan and commander of the SNM's 10th *division *Sultan Abdulrahman Deria, Sultan of the Habr Awal clan *Sultan Abdillahi Deria, prominent anti-colonial figure and 5th Grand Sultan of the Isaaq *Mahamed Abdiqadir – 8th Grand Sultan of the Isaaq *Madar Hersi, 7th Sultan of the Habr Yunis Sultanate *Daud Mahamed, 9th and current Grand Sultan of the Isaaq *Sultan Osman Sultan Ali Koshin, the current Grand sultan of the Issa Musse clans ==Sidoo kale fiiri== * [[Dir]] *[[Soomaali|Beelaha Soomaalida]] ==Tixraac== {{reflist}} {{Beelaha Soomaalida}} {{Commons|Category:Dir (clan)}} [[Category:Qabiilada Soomaalida]] [[Category:Soomaali]] [[Category:Dadka Soomaaliga]] [[Category:Somaliland]] [[Category:Qabaa'ilada Soomaaliya]] [[Category:Isaaq]] piecr2ormgj0rxg294xiitw6ag8ndmp Soomaaliland 0 1909 298286 298179 2026-06-08T04:39:25Z Muuse8 36079 /* Muuqaalo */ 298286 wikitext text/x-wiki {{Qoraal dheer}} {{Infobox country |latd=9 |latm=33 |latNS=N |longd=44 |longm=03 |longEW=E |leader_name2 = Maxamed Cali Aw Cabdi |leader_name3 = Yaasiin Maxamed xiir faratoon |conventional_long_name = Jamhuuriyadda Soomaaliland</br>جَمْهورِيَدْدَ سومالِلَنْدْ |native_name = {{smaller|{{native name|en|Republic of Somaliland}}<ref>Name used in [http://www.somalilandlaw.com/Somaliland_Constitution/body_somaliland_constitution.htm#Heading The Constitution of the Republic of Somaliland] and in [http://www.somalilandlaw.com/Faafinta_Rasmiga_JSL_S1_Cad_1aad_2012.pdf Somaliland Official Gazette]</ref><br />{{native name|ar|{{lower|0.1em|<big>جمهورية صوماليلاند</big>}}|italic=no}}</big><br />{{smaller|''{{transl|ar|Jumhūrīyat Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''}}}}<br/><ref>Susan M. Hassig, Zawiah Abdul Latif, ''Somalia'', (Marshall Cavendish: 2007), p.10.</ref> |image_flag = Flag of Somaliland.svg |image_coat = Emblem of Somaliland.svg |common_name = Somaliland |symbol_type = National emblem |national_motto = <br />{{native phrase|ar|{{lower|0.1em|[[Shahaadah|<big>لا إله إلا الله محمد رسول الله</big>]]}}|italics=off|nolink=on}}<br />''Lā ilāhā illā-llāhu; muhammadun rasūlu-llāhi''<br />{{small|"[[Shahadah|Ilaah ma jiro Alle mooye; Muxammed waa rasuulka Alle]]"}} |national_anthem = <br />{{lang|so|''[[Samo ku waar]]''}}<br />{{small|''Long life with peace''}}<br /><center> {{center|[[File:Samo ku waar - Anthem of Somaliland (Instrumental).ogg]]}} |image_map = Somaliland (orthographic projection).svg |capital = [[Hargeysa]] |largest_city = [[Hargeysa]] |Portka = [[Berbera]] |official_languages = [[Af Soomaali]] |demonym = Somalilander |government_type = Madaxweynenimo leh [[Dastuurka Somaliland|Dastuur Jamhuuriya]] |leader_title1 = [[Madaxweyne]] |leader_name1 = {{nowrap|[[Abdirahman Mohamed Abdulahi Cirro]]}} |leader_title2 = [[madaxwayne kuxigeen]] |leader_title3 = Gudoomiyaha Golaha Wakiilada |legislature = Baarlamaanka Somaliland |upper_house = Golaha Guurtida Somaliland|Golaha Guurtida |lower_house = Golaha Wakiilada Somaliland|Golaha Wakiilada |established_event1 = Ku dhawaaqdey |sovereignty_type = Dowlada |sovereignty_note = iyo Awooda |established_event2 = Aqoonsiga |established_date1 = May 18, 1991 |established_date2 = Dal aan la aqoonsanayn<ref>{{Cite web |ciwaan=Issue 270, 28 March 2016 |url=http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |access-date=26 July 2016 |archive-date=21 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321062435/http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |dead-url=yes }}</ref> |area_km2 = 137600 |area_sq_mi = 53100<ref>[http://somalilandgov.com/somaliland-geography/ Somaliland Geography, 28 March 2016]</ref> |percent_water = |population_estimate = 6,200,000<ref>REPORTER, I. (2012, September 18). As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub? Retrieved December 26, 2015, from http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582">[http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582 As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub?, International Business Times, 2013]</ref> |population_census = |population_estimate_year = 2024 |population_estimate_rank = |population_census_year = |population_density_km2 = 25 |population_density_rank = |population_density_sq_mi = 66 |GDP_PPP = $3.782 Billion<ref>World Bank. ''[http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2015/01/29/new-world-bank-gdp-and-poerty-estimates-for-somaliland New World Bank GDP and Poverty Estimates for Somaliland]{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' January 29, 2015. Accessed February 14, 2015.</ref> |GDP_PPP_year = 2022 |GDP = 3.2 Billion Dollars |GDP_PPP_per_capita = $852 |GDP_PPP_per_capita_rank = |HDI = |HDI_year = |HDI_rank = |currency = [[Somaliland shilling]] |currency_code = SSH |time_zone = [[East Africa Time|EAT]] |utc_offset = +3 |utc_offset_DST = +3 |time_zone_DST = not observed |date_format = d/m/yy (AD|Anno Domini) |drives_on = right |calling_code = [[+252]] {{small|(Somalia)}} |iso3166code = |cctld = |footnote_a = Qiimeynta aheyn sida Somaliland waa [aqoonsi diblomaasiyadeed [|<nowiki> Somaliland State]].</nowiki> |footnote_b =Jamhuuriyadda Somaliland |area_magnitude = 1 E11 |HDI_category = }} '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland''; [[Af Carabi]]: صوماليلاند , {{lang|ar|أرض الصومال|rtl=yes}} ''{{transl|ar|Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''), si rasmi ah '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland'', [[Af Carabi]]: صوماليلاند wuxuu xad la leedahay [[Jabuuti]], [[Itoobiya]] iyo maamulka [[Waqooyi Bari|Puntland]] [[Soomaaliya]]. Somaliland waa dhulkii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|Maxmiyada Ingiriis ee Somaliland ]] ee [[Ingiriis]] ku maamuli jiray . Waxay xornimadda ka qaatay Ingiriiska [[Juun]] [[26]] [[1960]]. 1 July 1960 kii waxay la midowday koonfurta Soomaaliya oo [[Talyaani|Talyaanigu]] guumeysan jiray.[[Magaalo|magaalada]] caasimada u ahi waa [[Hargaysa]]. [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] oo ahaan jirey Gudoomiyihii Ururkii Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed [[SNM]], ayaa noqday madaxweynahii ugu horeeyay ee Somaliland. Waxaa ku xigey [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] noqdey Madaxweynihii Labaad ee Somaliland, waxaana ka danbeeyay [[Daahir Rayaale Kaahin]]. Kahina waxa ku xigay [[Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo)]]. Waxa ku xigay [[Muuse Biixi Cabdi]]. Waxa imika ah Madaxweynaha JSL Mudane Abdirahman Mohamed Abdulahi cirro Somaliland waxaa ka jira saddex xisbi siyaasadeed oo kala ah [[Kulmiye]], [[Wadani]] iyo KAAH. ==Taariikhda== ::''Sidoo kale eeg: [[Taariikhda Somaliland]]'' Somaliland waa magac aad cusub marka la eego taariikhda uu maamulkan leeyahay somaliland waxaa horay loogu magacaabi jiray dhulkii uduga iyo cadarka iyo bukhuurka ama uduga waa sida ay u yaqaaneen masaaridii horee. halka giriigii hore ay u yaqaaneen dhulkii berbera waa halka uu kasoo jeedo magaca [[berbera]] xiligii muslimka amaba qarniyadii uu muslimku soo gaadhay somaliland waxa looyaqaanay dhulkii [[saylac]] ugu danbayntii xiligan aan joogno waxa lagu magacaabaa Somaliland. ===Wakhtiyadii Hore=== ::''Sidoo kale eeg: [[Laas Geel]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Dhambalin]] iyo [[Dhaymoole]]'' Taariikhdii bilawga ahayd ee casri jaahiligii Somaliland waxay ku taal geeska Afrika, dhinaca Waqooyi galbeed waxa ka xigay deris la tahay dalka Jamhuuriyada Jabouti, galbeedna waxaa ka xiga Ethiopia, barina waxaa ka xiga somalia. Tirada dadka Somalilad waxaa lagu qiyaasaa 6,2 malyan. Baaxadda dhulka ay ku fadhido Somaliland waa 139,000 km½ Somaliland waxaa dhinaca waqooyiga ka xiga [[badda cas]] oo ku fadhida xeeb dhererkodu yahay 908 km½. Somaliland oo leh taariikh aad u balaadhan dadkuna aanu wada aqoon. Waxay kamid tahay meelihii ugu horeeyay ee ay ka hana qaaday ilbaxnimada adduunku. Dadka taariikhda ku xeel-dheeri waxay sheegeen in farraaciintii hore asalkoodu Somali kasoo jeedaan. Deganaana jireen dhulka xeebaha badda cas, taasoo markii danbana ay xidhiidh qoto dheer la lahaayeen Somaliland. Waxaana xaddaaradda Somaliland ku simantahay ilaa 7000 sanadood ciise hortii. ===Wakhtigii Diinta Islaamka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadi Ifat]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadii Cadal]]'' [[File:YagbeaSionBattlingAdaSultan.JPG|thumb|250px|Suldaanka reer Adal (midig) iyo ciidankiisa oo la dagaallamaya King Yagbea-Sion iyo raggiisa. Laga soo bilaabo Le livre des Merveilles, qarnigii 15aad.]] [[File:Zayla.jpg|thumb|250px|Burburka [[Saldanadii Cadal]] ee Saylac, Awdal.]] Markii diintu soo degtay qarnigii 7aad, geeska Afrika waxay noqotay meel aad u muhiima markii uu muslimay boqorkii Xabashida ee Nataashi. Waxaana xeebaha Somaliland ahaayeen meel istiraaji ah oo asxaabtii usoo xijrootay. Qarnigii 13naad waxaa culimadii carbeed ee dalka timid kadhiseen saldanad la odhan jiray Bebad oo ay xukumi jirtay boqortooyadii Walaashma. Waana markii koowaad inta taariikhda lagu hayo qabaa'ilkii Somalidu yeeshaan maamul dhexe. Somaliland waxaa ay kamid tahay bariga Afrika marka laga yimaado [[Itoobiya]] dalkii ugu horreyey ee ay ka hanaqaaday maamul dawladeed, inkastoo aan runta laga sheegin taariikhda dhab ah ee Somaliland haddana waxaan muran ku jirin in Somaliland qarnigii 15naad ay lahayd dawlad dunida laga ictiraafsanyahay gaar ahaana markii uu hoggaanka qabtay Immam Ahmed Qasali (Guray). Maamulkaas oo markii danbe la magac baxday dawladii Awdal. Xukumina jirtay inta u dhaxaysa xeebaha badda cas ilaa Herer. ===Saldanadihii hore ee casriga ahaa=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanada Isaaq|Saldanadii Isaaq]] iyo [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]]'' [[File:Sultan Nur Map.png|thumb|250px|Khariidadda Jarmalka qarnigii 19-aad oo muujinaya [[Nuur Axmed Amaan|Suldaan Nuur]] Degaanka badhtamaha Somaliland]] [[File:Flag of British Somaliland (1952–1960).svg|250px|thumb|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|British Somaliland]].]] Horraantii xilligii casriga ahaa, dowladihii kala dambeeyay ee Saldanadii Adal iyo Ajuran Sultanate waxay bilaabeen inay ka hanaqaadaan Soomaaliya. Kuwaas waxaa ka mid ahaa Isaaqa Saldanada iyo Habr Yunis Sultanate. Hawl-galkii ugu horreeyay ee dhexmara Soomaalida gobolka iyo Ingriiska wuxuu ahaa 1827 "Maqaallo Saaxiibtinimo iyo Ganacsi oo u dhexeeya Qabiilka Habar Awal iyo England. Tan waxaa xigay heshiis Ingiriis ah oo lala galay Badhasaabkii Saylac 1840. Ka dib hawlgal ayaa la bilaabay inta u dhaxaysa Ingiriiskii iyo odayaashii Habar Garxajis iyo Habar Toljaala ee reeraha Isaaqa 1855, sanad ka dib ayaa la soo gabagabeeyey "Qodobadii Nabadda iyo Saaxiibtinimada" ee u dhexeeyey Shirkadda Habar Awal iyo East India Company. kuna dhammaaday heshiisyadii rasmiga ahaa ee Ingiriisku la saxeexday wixii hadda ka dambeeya qabiilooyinkii 'British Somaliland', oo dhacay intii u dhexeysay 1884 iyo 1886 (heshiisyada waxaa lala saxeexday Habar Awal, Gadabursi, Habar Toljaala, Habar Garxajis, Esa, iyo beelaha Warsangali), kan waxay gogol xaar u ahayd Ingriisku inuu ka sameeyo maxmiyad goboleed loogu magac daray British Somaliland, Ingriiskuna wuxuu gaashaan u ahaa maxakamadda Cadan waxayna u maamushay sidii qayb ka mid ah Bri tish India ilaa 1898. British Somaliland ka dibna waxaa maamulayay Xafiiska Arimaha Dibada ilaa 1905, ka dibna Xafiiska Gumeysiga ===Maxmiyaddii British Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ololaha Somaliland]] iyo [[Ololaha Somaliland (1920)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Duulaankii Talyaanigu ku qaaday British Somaliland]]'' [[File:Corriere Della Sera - 17 agosto 1940 - Offensiva in Africa - titolo.JPG|thumb|250px|Wargeyska Corriere della Sera ee ka soo baxa dalka [[Talyaaniga]] oo ka hadlaya bilowgii weerarkii British Somaliland.]] [[File:The National Archives UK - CO 1069-8-37.jpg|thumb|250px|right|Duqeyn diyaaradeed oo lagu garaacay qalcado Dowladii [[Darawiish|Deraviish]] ah [[Taleex]]..]] [[File:Independence Day State of Somaliland.png|thumb|upright=0.8|right|Heshiisyada iyo isweydaarsiga Waraaqaha ee u dhexeeya Dawladda Boqortooyada Ingiriiska iyo Dawladda Somaliland oo ku lammaan Xoriyadda Somaliland.]] [[File:The Somaliland Protectorate Constitutional Conference, London.png|thumb|250px|Shirweynihii dastuurka maxmiyadda [[British Somaliland]], London, May 1960 kaas oo lagu go’aamiyey in 26 Juun ay noqoto maalinta Xorriyadda, sidaasna lagu saxeexay 12 May 1960. Waftiga Somaliland ka socday :- 1.Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal,2.Axmed Xaaji Ducaale, 3.Cali Garaad Jaamac iyo 4.Xaaji Ibraahim Nuur.Laga soo bilaabo Xafiiska Gumeysiga: Ian Macleod, D. B. Hall, H. C. F. Wilks (Xoghaye).]] Ololaha Somaliland, oo sidoo kale loogu magac daray Dagaalkii Dervish, wuxuu ahaa safarado milateri oo isdaba joog ah oo ka dhacay intii u dhaxeysay 1900 ilaa 1920 dhulka Khatumo ama dooxada Nugaal, oo ay iskaga hor yimaadeen Boqortooyadii Diiriye Guure iyo Amiirkiisa ee ahaa Sayid Mohammed Abdullah Hassan (oo ururkooda lagu naanaysi jiray "Dervishes" ) ka dhan ah Ingiriiska. Ingiriiska waxaa ka caawiyey weeraradoodii Xabashi iyo Talyaani. Intii lagu jiray Dagaalkii Koowaad ee Adduunka ([[1914]]–[[1918]]), Xasan wuxuu sidoo kale gargaar ka helay Ottomans, Jarmal iyo, in muddo ah, oo uu ka helay Imbaraadoor Iyasu V-kii Itoobiya. Colaadda ayaa dhammaatay markii Ingriiska uu si milatari u duqeeyey magaalo-madaxda Dervish-ka ee Taleex bishii Febraayo 1920-kii. Safarkii Shanaad ee ololihii Somaliland ee [[1920]]-kii wuxuu ahaa safarkii ugu dambeeyay ee Ingiriisku kaga soo horjeedo xoogaggii Dervish-ka ee Maxammed Cabdillaahi Xasan (oo had iyo goor Ingiriisku ugu yeedho "Mad Mullah" sharaf dhac), hoggaamiyaha diinta ee Ciid-Nugaal. In kasta oo dagaalkii ugu badnaa dhacay bishii Jannaayo ee sannadka, haddana ciidammada Ingiriisku waxay bilaabeen u diyaar garowga weerarkan horraantii Noofambar [[1919]]. Ciidammada Ingiriisku waxay ka koobnaayeen xubno ka tirsan Royal Air Force iyo Somaliland Camel Corps. Dagaal seddex usbuuc ah kadib, Dervishes-kii Xasan waa la jabiyay, taasoo keentay wax ku ool ah iska caabintii 20-ka sano ahayd. Qabsashadii Talyaanigu ee British Somaliland waxay ahayd olole milatari oo ka dhacay Bariga Afrika, kaas oo dhacay bishii Ogos 1940kii kaas oo dhex maray xoogaggii Talyaaniga iyo kuwii dhawr waddan oo Ingiriis iyo Barwaaqo-sooran ah. Socdaalkii Talyaanigu wuxuu qayb ka ahaa Ololihii Bariga Afrika. ===Dawladii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladii Somaliland (1960)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland 1960]]'' [[File:Somaliland_Flying_for_the_first_time_The_White_and_Blue_Somali_Flag_at_the_Independence_Celebrations_on_26_June_1960.jpg|thumb|250px|Somaliland oo markii ugu horeysay: Calanka Soomaaliya la taagay ee aha Caddaan iyo Buluugga ah ee Dabaal - degyadii [[Maalinta Madaxbanaanida (Maamulka Somaliland)|Xorriyadda]] ee 26-kii Juun 1960 Ra'iisul-wasaaraha [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawlad-goboleedka Somaliland]] iyo [[Madaxwaynaha Somaliland|madaxweynihii labaad ee Somaliland]] [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal ayaa]] salaamay calanka.]] Bishii Meey 1960kii, dawladda Ingiriisku waxay sheegtay inay diyaar u tahay inay madax-bannaani siiso maxmiyaddii xilligaa ee British Somaliland, iyada oo ujeedkeedu ahaa in dhulku la midoobo maamulkii Talyaanigu xukumi jiray ee Somaliland ee hoos-tagi jiray Maamulkii Talyaaniga (Talyaanigii hore ee Somaliland) . Golaha Sharci Dejinta ee British Somaliland wuxuu qaraar ka soo saaray bishii Abriil 1960 oo ay ku codsanayeen madaxbannaanida iyo la midowga dhulka la aaminay ee Somaliland, kaas oo qorshuhu ahaa in ay madax-bannaanideeda hesho 1-dii Julaay ee sanadkaas. Golayaasha sharci dejinta ee labada deegaan ayaa isku raacay soo jeedintan ka dib shir wadajir ah oo ay ku yeesheen magaalada Muqdisho. 26-kii Juun 1960, Maxmiyaddii hore ee British Somaliland waxay muddo kooban qaadatay madax-bannaanida iyada oo ah Dawladdii Somaliland, iyada oo Territori-ka Somaliland la raacay shan maalmood ka dib. Intii lagu jiray muddadii koobnayd ee ay la soo noqotay madax-bannaanida, Qaranka Somaliland wuxuu ka kasbaday ictiraaf shan iyo soddon iyo shan dal oo madax-bannaan. Maalintii ku xigtay, 27kii Juun 1960kii, Golaha Sharci Dejinta ee dhowaan la qabtay waxay ansixiyeen sharci si rasmi ah ugu oggolaanaya midowga Qaranka Somaliland iyo Gobollada Amaanada ee Somaliland 1dii Luulyo 1960 ===Xoriyadii 1960 iyo wixii kadanbeeyay=== ::''Sidoo kale eeg: [[Jamhuuriyadda Soomaaliyeed]] iyo [[Soomaaliweyn]]'' Dawlada Ethiopia ayaa waxay qorshaynaysaa sidii ay u aqoon san lahayd somalailand. Bishii febraayo 1960kii ayaa wafdi uu hoggaaminaayo Alle ha u naxariistee [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] u anbaxaxeen dalka Ingiriiska, waxaana heshiis ay la soo galeen dawladdii ingiriiska in Somaliland xornimo buuxda lasiiyo. 26 Juun 1960kii bay markii maxmiyadii ingriiska ee Somaliland "British Somaliland protectorate" xornimadeeda ka qaateen dawladii Ingiriiska,sida aan la socono intii ka horraysay 01 Luulyo 1960kii Somaliland waxay ahayd dawlad gooniya (independent state). waxayna noqdeen dawlad madax bannaan oo la aqoonsan yahay ilaa 01 Luulyo 1960kii. Isla maalintaas Waxay ku beegnayd maalintii Koonfurta Soomaaliya (Italian somaliland) in ay ka baxaan nidaamka (Trusteeship) (Nidaamka Wakiilnimada Caalamiga ah) "Koonfurta Soomaaliya: Waxay ahayd Trust Territory oo Talyaanigu maamulayay (1950–60) iyadoo hoos imanaysa Qaramada Midoobay" Luulyo 1960: Soomaaliya (Koonfur) waxay ka baxday Trusteeship oo ay noqotay dal madaxbannaan. Isla maalintaas 1 Luulyo 1960 kii ayuu dhacay midowgii labada dal ee Somaliland iyo Somalia inkastoo midawgaas mad madaw badani ku jiro. Dad badanina waxay aaminsanyihiin in midowgaasi ahayn mid sharciya. Waxaana Aragtidiisi sii xoogaysatay markii qorayaal ajaanib ahi sameeyeen daraasado arinta cadaynaya. Sida "Professor Mario G. Losano (Mario Giovanni Losano)" Bishii Luulyo1961kii waxaa dadka reer Somaliland gaashaanka ku dhufteen oo cod aqliyad ah ku diideen distoorkii qeexayey ee lagu sharciyeynaayey israaca labada dal ee Somaliya iyo Somaliland. Laakiin nasiib darro dawladdii markaas jirtay oo reer Koonfureedka ahayd waxay diideen inay aqoonsadaan maxsuulkii doorashadaas sababtoo maslaxad baan ugu jirin arrintan. Bishii december 1961 waxaa madaxdii ciidamada qalabka sida ee Somaliya isku dayeen inay dhigaan inqilaabkii dhicisoobay. Inqilaabkaasna waxay doonayeen inay kula soo noqdaan madaxbannaanidii luntay. 1967kii waxaa dalka ka noqday raysal wasaare Mohamed X.Ibrahim Cigaal. Halka uu madaxweynaha ka noqday Cabdirashid Cali sharmake. 15 Oktober 1969kii waxaa magaalada laascaanood lagu dilay madaxweynihii Jamhuuriyadda Somalida ee Cabdirashid Cali Sharmaake. === 1961 kacdoon ka reer Somaliland === ::''Sidoo kale eeg: [[1961 kacdoon ka dhacay Soomaaliya]]'' Kacdoonkii 1961 ee Soomaaliya wuxuu ahaa kacdoon aan guuleysan oo isku day afgambi ah oo ka dhacay waqooyiga Soomaaliya imikana ah Somaliland kaasoo dhacay bishii Diseembar [[1961]]. === Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay === Waxaana midnimadii 60kii guul darro ku dhamaatay markii 21 Oktober [[1969]]kii uu dalka ka dhacay inqilaab aan dhiig ku daadan ee ay dhigeen ciimada qalabka sidaa, waxaana talada la wareegay ciidamada oo uu hoggaaminaayo mujrimkii Gen. Mohamed Siyaad Barre. 10 januari 1970kii waxaa kelidii taliyihii Siyaad Barre sameeyey maxkamadii badbaada oo xukumi jirtay xukunka dilka si looga takhaluso dadka aan taageersanayn madaxweynaha. 21 Oktober 1970kii wuxuu Siyaad Barre ku dhawaaqay in Somaliya qaadatay nidaamka hantiwadaaga cilmiga ku dhisan. Taasoo rabay inuu ugu bedelo inqilaabkii hab ku salaysan dhaqaaq siyaasadeed oo ku salaysan aydhiyooliyadda hantiwadaaga. Waxaana loo ololeeyey wixii loogu magacdaray kacaankii hantiwadaaga Somaliyeed. Xagaagii 1972kii waxaa la sameeyey ciimadii guulwadayaasha oo ujeedadoodu ahayd inay cabudhiyaan oo xabsiga u taxaabaan dadka shacbiga ee lagu tuxmo inay kacaan diid yihiin. July 1972kii waxaa la dilay labadii Jenaraal ee Salaad Gabayle, iyo Mohamed aynaanshe oo ka tirsanaa saraakiishii inqilaabka dhigay. Salaad gabayle wuxuu ahaa madaxweyne ku xigeen. Waxaa lagu xukumay dil ka dib markii lagu eedeeyey inay maleegayeen shirqool ay xukunka kaga tuurayaan Siyaad Barre. Oktober 1972kii waxaa lagu dhaqaaqay in la qoro [[Af-soomaliga]] oo uu noqdo luqadda rasmiga ah ee dalka. 1972kii-1975kii waxaa la qaaday ololihii barashada qorista Somaliga oo markii danbana isu rogay olalihii horumarinta reer miyiga ee la rabay in dadku waxna qoraan waxna akhriyaan. 1975kii waxaa la sameeyey 15 gobol oo cusub oo lagu bedelayeey 8 gobol ee hore u jiray. Waxaana ay ka koobnaayeen 78 degmo. Somaliland oo ka koobnayd 3 gobol looma samayn gobolo iyo degmooyin cusub toona. 1975kii Siyaad Barre wuxuu shaqadii ka eryey 50 saraakiil sare iyo madax ah oo badankooda ka soo jeeda Somaliland, waxaana uu ku bedelay dadka uu ku tuhmaayey inay taageersanyihiin kacaanka oo u badnaa caa'iladiisa ah. M.s.bare wuxuu ku dhawaaqay inay raga iyo dumarku siman yihiin culimadii iyo dhalinyaradii kasoo horjeedsatayna laayay dhamaantood. 1977kii maamulkii siyaad Barre wuxuu weerar ku qaaday dalka Itoobiya, waxaana markii hore uu ku guulaystay dagaalkaas. Laakiin waxaa dagaalku dhamaaday markii ciidamo Ruush iyo Kuubaan ahi usoo gurmadeenItoobiya ee ay si toosa dagaalka usoo galeen. Waxaana ciidamadii Somaliya dibuga soo noqatay dhammaan dhulkii horuu qabsadeen. ===Xasuuqii Isaaq ama Xasuuqii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xasuuqi Isaaq]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[SNM]]'' [[File:Exhumed skeletal remains of victims of the Isaaq genocide.jpg|thumb|250px|Haraaga la soo saaray ee dhibanayaashii xasuuqii Isaaq ee laga helay xabaal wadareed ku yaal magaalada Berbera, Somaliland.]] [[File:4z2.jpg|thumb|250px|Ilaa 90% magaalada Hargeysa (magaalada labaad ee ugu weyn Jamhuuriyadda Soomaaliya) waxaa burburiyey dawladda Soomaaliya.]] Awooddii akhlaaqeed ee dowladdii Barre si tartiib tartiib ah ayay u lumisay, iyadoo Soomaali badan ay ku hungoobeen nolosha xukunka militariga. Bartamihii 1980-meeyadii, dhaqdhaqaaqyo iska caabin ah oo uu taageerayay maamulkii shuuciga ahaa ee Derg ee Itoobiya ayaa ka billowday waddanka oo dhan. Barre wuxuu kujawaabey isagoo amrey in talaabooyin ciqaab ah laga qaado kuwa uu u arko inay gudaha ka taageerayaan jabhadaha, gaar ahaan gobolada waqooyi. Qabqabashada waxaa ka mid ahaa in la duqeeyo magaalooyin, xarunta maamulka waqooyi-galbeed ee Hargeysa, oo ahayd xaruntii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed (SNM), oo ka mid ahayd aagagga la bartilmaameedsaday 1988. Duqeyntan waxaa hoggaaminayey Jeneraal Maxamed Saciid Xersi Morgan, wiilka uu sodogga u yahay Barre. Wixii ka dhacay Soomaaliya [[1988]] malaha waa ka sii foolxun. Markii Hargeysa la duqeeyay ayaa dadkii deganaa lagu khasbay inay qaxaan. Askarta ayaa markaas miinooyin ku aasay guryihii laga tagay. Markii uu dagaalku dhammaaday ayay qaxootigii dib u laabteen, balse waxaa lagu naafeeyay ama lagu dilay qaraxyo qarsoon.<ref>[https://www.jw.org/en/library/magazines/g20000508/Land-Mines-Weighing-the-Cost/ Land Mines—Weighing the Cost]</ref> Sida laga soo xigtay Abou Jeng iyo aqoonyahanno kale, xukunkii taliskii Barre waxaa lagu calaamadeeyay cadaadis arxan darro ah oo lala beegsaday qabiilka Isaaq. Max’ed Xaaji Ingiriis iyo Chris Mullin waxay caddeeyeen in qabqabashadii maamulkii Barre ee ka dhanka ahaa Dhaqdhaqaaqii Qaranka Soomaaliyeed ee fadhigiisu ahaa Hargeysa lala beegsaday beelweynta Isaaq oo ay ka tirsan yihiin inta badan xubnihii SNM. Waxay ku tilmaamayaan isku haynta inay tahay xasuuqii Isaaq ama xasuuqii Hargeysa. Baaritaan ay sameysay Qaramada Midoobay ayaa lagu soo gabagabeeyay in dambiga xasuuqa uu ahaa "mid ay maleegtay, qorsheysay oo ay ka fulisay Dowlada Soomaaliya dadka Isaaqa". Tirada dadka rayidka ah ee ku waxyeeloobay waxaa lagu qiyaasaa inta udhaxeysa 50,000–100,000 sida laga soo xigtay ilo wareedyo kala duwan, halka wararka qaarna ay ku qiyaasayaan wadarta dhimashada dadka rayidka ah inay kor u dhaafeyso 200,000 oo rayid Isaaq ah. Dhimashooyinkaas, taliskii Barre wuxuu duqeeyey oo burburiyey magaalooyinka labaad iyo saddexaad ee ugu weyn Soomaaliya, Hargeysa iyo Burco siday u kala horreeyaan. Tani waxay u barakicisay dad lagu qiyaasey 400,000 oo dadka deegaanka ah oo u qaxay Hartasheikh ee dalka Itoobiya; shaqsiyaad kale oo gaaraya 400,000 ayaa iyaguna gudaha ku barakacay. Dagaalkii ka soo horjeedka ee taliskii Barre ee ka dhanka ahaa SNM wuxuu bartilmaameedsaday saldhigii rayidka ee kooxda mucaaradka, isaga oo isu beddelay xasuuq xasuuq ka dhan ah beesha Isaaq. Tani waxay horseeday fowdo iyo ololeyaal dagaal oo ay gaystaan ​​maleeshiyooyin kala jabay, ka dibna awooddii heer degmo la wareeray. Cadaadiskii maamulkii Barre kuma koobnayn Isaaqa oo keliya, maxaa yeelay wuxuu bartilmaameedsanayay qabaa’illada kale sida Hawiye. Taliskii Barre wuxuu burburay Janaayo [[1991]]. Intaa kadib, markii xaalada siyaasadeed ee Somaliland xasiloonayd, dadkii barakacay waxay ku noqdeen guryahoodii, maleeshiyooyinkii waa laga daad gureeyay ama waxaa lagu daray ciidanka, tobanaan kun oo guri iyo meherado ahna dib ayaa looga soo dhisay burburka. ===Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya=== [[File:Ruined tank in Hargeisa, Somaliland.jpg|thumb|250px|Taangi M47 Patton oo ku burburay Somaliland.]] ::''Sidoo kale eeg: [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya]]'' In kasta oo SNM markii la aasaasay ay lahayd dastuur midow, haddana waxay ugu dambayntii bilawday inay raadiso madax-bannaanida, iyada oo doonaysa inay ka go'do Soomaaliya inteeda kale. Intii uu hoggaaminayey Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur, maamulka maxalliga ah wuxuu ku dhawaaqay gobollada waqooyi-galbeed ee Soomaaliya madax-bannaanida shirkii ka dhacay magaalada Burco intii u dhaxeysay 27-kii Abriil 1991-kii illaa 15-kii May 1991. ===Ku dhawaaqidii Maxadbanaanida=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ku dhawaaqida Gooni isu taaga Somaliland]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Signatures-Somaliland-independece-.png|thumb|250px|5 May go'aankii shirkii weynaa ee Burco. Shirkii labaad ee qaran ee 18 May, Golaha Dhexe ee SNM oo taageero ka helaya kulan ay yeesheen odayaal matalayay beelaha waaweyn ee Gobollada Waqooyi, ayaa lagaga dhawaaqay dib ula soo noqoshada Jamhuuriyadda Somaliland dhulkii Maxmiyaddii hore ee Ingiriiska ee Somaliland isla markaana la sameeyay. dowlad loogu magac daray ismaamul gobaleedka.]] 27 Jannayo 1991 ayaa ciidamadii SNM gacanta ku dhigeen dhamaan dalkii hore loo odhan jiray Somaliland. Dabadeedna madaxdii SNM waxay ka shaqeeyeen inay heshiiyeen oo beelihii walaalaha ee ay iska horkeentay dawladii hore ee Siyaad Barre. 18 Mey 1991 shirbeeleedkii ka dhacay magaalada Burco ayaa lagu go'aansaday lagagana dhawaaqay gooni isu taagga qaranimada Somaliland. ===Afti u qaadista dastuurka Somaliland 2001=== ::''Sidoo kale eeg: [[2001 Afti u qaadista dastuurka Somaliland]]'' [[File:Somaliland Constitution Presidential Decree.jpg|thumb|250px|Digreeto madaxweyne oo uu ku ansaxinayo dastuurka Somaliland [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]].]] Bishii Ogast 2000, Dawladdii Madaxweyne Cigaal waxay kumanaan nuqul oo ka mid ah dastuurka la soo jeediyey u qaybiyey guud ahaan Somaliland si dadku u tixgeliyaan oo dib u eegis ugu sameeyaan. Hal qodob oo xasaasi ah oo ka mid ah 130ka qodob ee dastuurka u gaarka ah ayaa ansixin doona madax-bannaanida iskeed ugu dhawaaqday madaxbannaanida ee Somaliland iyo kala-goynta kama dambaysta ah ee Soomaaliya, taasoo soo celinaysa madax-bannaanida qaran markii ugu horreysay tan iyo 1960. Dabayaaqadii bishii Maarso 2001, Madaxweyne Cigaal wuxuu cayimay maalinta aftida loo qaadayo Dastuurka May 31, 2001. Afti dastuurka ayaa laga qaaday Somaliland 31 May 2001. Aftida ayaa loo qaaday dastuurka qabyada ah ee xaqiijinaya madaxbanaanida Somaliland ee Soomaaliya. 99.9% ee codbixiyaasha xaqa u leh ayaa kaqaybqaatay aftida waxaana 97.1% kamid ah ay ucodeeyeen dastuurka. ==Juquraafiga== Somaliland waxay dhacdaa Geeska Afrika, taasi oo udhexaysa dhigaha 08°00' – 11°30' waqooyiga dhulbadhaha iyo loolasha 42°30' – 49°00' ee bariga [[Greenwich]]. Waxa dhinaca galbeed ka xiga wadanka [[Jabuuti]], dhinaca koonfureed wadanka [[Itoobiya]], iyo dhinaca bari oo ka xigto maamul-goboleedka [[Khaatumo]]. Somaliland waxay leedahay xeeb-badeed dhererkeedu le'eg yahay {{convert|740|km|mi|0}};viyo dhul baaxadeedu le'eg yahay {{convert|176120|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|title=Somalia|accessdate=31 May 2009|date=14 May 2009|work=[[World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=1 Bisha Todobaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Somaliland waxa ay dhul ahaan fidsantahay 137000 km laba jibbaaran dhulaka ay ka koobantahya jamhuuriyadani waxa uu u badanyahay dhul deegaana am waaba lawada daganyahay waxa uuleeyahay buuro iyo meelo banaan ah haddii lysidhaahdo taariikhda uu wadankani lereyahay iyo taariihda uu shacabkani leeyahayba ka sheekeeya waxay noqonaysaa mid aad u dheer. <gallery mode="packed" caption="Muuqaalka juquraafiga Somaliland"> File:Lamadayawaterfalls6.jpg|upright|thumb|[[Lamadaya]] waa biyo-dhacyo ku yaal buurta [[Cal Madow]]. File:Somalia (Somaliland)(168).jpg|upright|thumb|Baadiyaha Somaliland. File:Almadow Overview.JPG|upright|thumb|Muuqaalka Buuraha [[Cal Madow]] Buuraha, oo hoy u ah noocyo fara badan oo fara badan. File:Ceebaad island, Zeila Archipelago, Somaliland.jpg|[[Ceebaad|Jasiirada Ceebaad]], [[Jasiirada Sacadaddin]]. </gallery> ===Gobolada=== ::''Sidoo kale eeg [[Gobolada Somaliland]]'' Sanadkan 2020, Somaliland waxa ay ka kooban tahay 6 gobol, kuwaasi oo ugu weyn tahay gobolka [[sanaag]]. Gobolada somaliland intii u dhaxaysa 22 maarso ilaa 22 may, 2008, waxa uu madaxwaynihii horore ee [[Somaliland]] magacaabay gobolo cusub oo lagu daray goboladii hore ee lixda ahaa taas oo kadhigatay gobolada somaliland 13 gobol, gobolda cusub ee kuwii hore lagu daray waxa ay yihiin sidan. {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=4 align=center style="border:1px solid grey; border-collapse:collapse" |- ! bgcolor=lightgrey | # ! bgcolor=lightgrey | Gobol ! bgcolor=lightgrey | Magaalo Madax | bgcolor=white rowspan="14" | [[image: Somaliland regions.svg|380 px]] |- | 1 | [[Awdal]] | [[Boorama]] |- | 2 | [[Maroodi Jeex]] | [[Hargeysa]] |- | 3 | [[Saaxil]] | [[Berbera]] |- | 4 | [[Togdheer]] | [[Burco]] |- | 5 | [[Sool]] | [[Laascaanood]] |- | 6 | [[Sanaag]] | [[Ceerigaabo]] |- |} ===Magaalooyinka Waawayn=== ::''Sidoo kale fiiri: [[Magaalooyinka Somaliland]]'' <gallery> File:Borama2.jpg|[[Borama]] File: Hargeisa capital of Somaliland.jpg |[[Hargeysa]] File: Berbera, Somaliland.jpg|[[Berbera]] File: Laascaanood 2.jpg |[[Laascaanood]] </gallery> ===Cimiladda=== Somaliland waxay dhacdaa waqooyiga [[Dhulbadhe|dhulbadaha]]. Waa deegaan qalalan ([[Lamadegaan la mood]]), isku celceliska heerkulku yahay {{convert|25|to|35|C}} taasi oo hesha roob dhan {{convert|446|mm}} sanadkii.<ref>{{cite web|url=https://journeysbydesign.com/destinations/somaliland/when-to-go|title=SOMALILAND CLIMATE : when to visit|website=Jouneys by Design|language=en|access-date=12 March 2020}}</ref> Deegaanada Somaliland waxaa loo qeybiyaa sadex nooc oo kala ah: (1). [[Guban]]: dhul lamadegaan qalalan (2) [[Oogo]]: xooggag sare (3) [[Hawd]]: dhul daaqsiimeed.<ref>{{cite web|title=Somaliland in Figures|url=http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2020-06-20|archive-date=2017-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816233801/http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|dead-url=yes}}</ref> {{Weather box |location = [[Hargeysa]] |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 31.1 |Feb record high C = 31.7 |Mar record high C = 32.8 |Apr record high C = 32.8 |May record high C = 35.0 |Jun record high C = 33.9 |Jul record high C = 33.9 |Aug record high C = 33.3 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 31.7 |Nov record high C = 30.6 |Dec record high C = 28.9 |year record high C = 35.0 |Jan high C = 24.2 |Feb high C = 26.6 |Mar high C = 28.7 |Apr high C = 29.2 |May high C = 30.5 |Jun high C = 31.0 |Jul high C = 29.2 |Aug high C = 29.2 |Sep high C = 30.5 |Oct high C = 28.2 |Nov high C = 26.0 |Dec high C = 23.7 |year high C = 28.1 |Jan mean C = 17.7 |Feb mean C = 18.7 |Mar mean C = 21.6 |Apr mean C = 23.0 |May mean C = 24.1 |Jun mean C = 24.3 |Jul mean C = 23.6 |Aug mean C = 23.6 |Sep mean C = 23.6 |Oct mean C = 24.1 |Nov mean C = 18.7 |Dec mean C = 18.0 |year mean C = 21.7 |Jan low C = 11.6 |Feb low C = 12.6 |Mar low C = 15.0 |Apr low C = 16.6 |May low C = 17.7 |Jun low C = 17.7 |Jul low C = 17.1 |Aug low C = 17.1 |Sep low C = 17.1 |Oct low C = 15.0 |Nov low C = 13.1 |Dec low C = 12.1 |year low C = 15.2 |Jan record low C = 2.8 |Feb record low C = 2.8 |Mar record low C = 3.9 |Apr record low C = 9.4 |May record low C = 11.7 |Jun record low C = 11.7 |Jul record low C = 10.5 |Aug record low C = 11.1 |Sep record low C = 11.1 |Oct record low C = 7.2 |Nov record low C = 4.4 |Dec record low C = 4.4 |year record low C = 2.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 2 |Feb precipitation mm = 2 |Mar precipitation mm = 36 |Apr precipitation mm = 53 |May precipitation mm = 49 |Jun precipitation mm = 61 |Jul precipitation mm = 38 |Aug precipitation mm = 81 |Sep precipitation mm = 61 |Oct precipitation mm = 20 |Nov precipitation mm = 8 |Dec precipitation mm = 1 |year precipitation mm = 412 |unit precipitation days = 0.1 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 1 |Mar precipitation days = 3 |Apr precipitation days = 6 |May precipitation days = 7 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 8 |Aug precipitation days = 10 |Sep precipitation days = 11 |Oct precipitation days = 4 |Nov precipitation days = 1 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 61 |Jan humidity = 65 |Feb humidity = 65 |Mar humidity = 58 |Apr humidity = 57 |May humidity = 56 |Jun humidity = 55 |Jul humidity = 53 |Aug humidity = 53 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 56 |Nov humidity = 61 |Dec humidity = 64 |year humidity = |Jan percentsun = 80 |Feb percentsun = 73 |Mar percentsun = 80 |Apr percentsun = 73 |May percentsun = 64 |Jun percentsun = 73 |Jul percentsun = 64 |Aug percentsun = 64 |Sep percentsun = 73 |Oct percentsun = 80 |Nov percentsun = 80 |Dec percentsun = 80 |year percentsun = 74 |source 1 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (temperatures, humidity and percent sunshine)<ref> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161104142616/http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | archivedate = 4 November 2016 | url = http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | title = Climate of Somalia | publisher = Food and Agriculture Organization | pages = 69–73 | accessdate = 4 November 2016 | url-status = | df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> |source 2 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631700_kt.pdf | title = Klimatafel von Hargeisa / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> }} {{Weather box|location = [[Borama]] |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 24.6 |Feb high C = 25.4 |Mar high C = 27.5 |Apr high C = 27.8 |May high C = 29.3 |Jun high C = 30.0 |Jul high C = 28.8 |Aug high C = 28.8 |Sep high C = 29.0 |Oct high C = 27.4 |Nov high C = 25.8 |Dec high C = 24.4 |Jan low C = 9.7 |Feb low C = 11.7 |Mar low C = 13.8 |Apr low C = 15.7 |May low C = 17.0 |Jun low C = 18.3 |Jul low C = 17.8 |Aug low C = 17.6 |Sep low C = 17.3 |Oct low C = 13.7 |Nov low C = 11.3 |Dec low C = 10.4 |Jan rain mm = 6 |Feb rain mm = 21 |Mar rain mm = 36 |Apr rain mm = 86 |May rain mm = 61 |Jun rain mm = 32 |Jul rain mm = 78 |Aug rain mm = 112 |Sep rain mm = 86 |Oct rain mm = 18 |Nov rain mm = 10 |Dec rain mm = 2 |source 1 = ''Climate-Data.org''<ref>{{cite web|url=http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |title=Land Resources Assessment of Somalia |date=June 2009 |publisher=[[Somalia Water and Land Information Management Project]] |page=10 |accessdate=1 October 2013 |url-status= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005010751/http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |archivedate=5 October 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Berbera]] | metric first = Y | single line = Y | Jan record high C = 35.3 | Feb record high C = 35.0 | Mar record high C = 35.0 | Apr record high C = 42.2 | May record high C = 47.3 | Jun record high C = 49.1 | Jul record high C = 47.7 | Aug record high C = 46.7 | Sep record high C = 46.0 | Oct record high C = 41.7 | Nov record high C = 36.7 | Dec record high C = 36.1 | year record high C = 49.1 | Jan high C = 27.9 | Feb high C = 29.2 | Mar high C = 30.7 | Apr high C = 31.0 | May high C = 35.7 | Jun high C = 42.8 | Jul high C = 42.9 | Aug high C = 41.9 | Sep high C = 39.7 | Oct high C = 33.1 | Nov high C = 30.0 | Dec high C = 28.6 | year high C = 34.5 | Jan mean C = 25.0 | Feb mean C = 25.0 | Mar mean C = 26.1 | Apr mean C = 28.3 | May mean C = 31.1 | Jun mean C = 33.5 | Jul mean C = 36.1 | Aug mean C = 35.6 | Sep mean C = 33.3 | Oct mean C = 28.8 | Nov mean C = 26.7 | Dec mean C = 26.7 | year mean C = 30.0 | Jan low C = 21.3 | Feb low C = 21.6 | Mar low C = 23.3 | Apr low C = 25.2 | May low C = 27.7 | Jun low C = 31.0 | Jul low C = 31.8 | Aug low C = 31.1 | Sep low C = 29.3 | Oct low C = 24.0 | Nov low C = 22.2 | Dec low C = 21.6 | year low C = 25.8 | Jan record low C = 14.4 | Feb record low C = 15.6 | Mar record low C = 16.7 | Apr record low C = 18.9 | May record low C = 20.6 | Jun record low C = 22.2 | Jul record low C = 20.6 | Aug record low C = 20.0 | Sep record low C = 17.8 | Oct record low C = 16.7 | Nov record low C = 16.1 | Dec record low C = 15.0 | year record low C = 14.4 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 8 | Feb precipitation mm = 2 | Mar precipitation mm = 5 | Apr precipitation mm = 12 | May precipitation mm = 8 | Jun precipitation mm = 1 | Jul precipitation mm = 1 | Aug precipitation mm = 2 | Sep precipitation mm = 1 | Oct precipitation mm = 2 | Nov precipitation mm = 5 | Dec precipitation mm = 5 | year precipitation mm = 52 | unit precipitation days = 1.0 mm | Jan precipitation days = 0.6 | Feb precipitation days = 0.6 | Mar precipitation days = 0.5 | Apr precipitation days = 0.7 | May precipitation days = 0.8 | Jun precipitation days = 0.1 | Jul precipitation days = 0.3 | Aug precipitation days = 0.5 | Sep precipitation days = 0.4 | Oct precipitation days = 0.2 | Nov precipitation days = 0.3 | Dec precipitation days = 0.4 | year precipitation days = 5.2 | Jan humidity = 78 | Feb humidity = 79 | Mar humidity = 79 | Apr humidity = 81 | May humidity = 73 | Jun humidity = 49 | Jul humidity = 44 | Aug humidity = 45 | Sep humidity = 51 | Oct humidity = 72 | Nov humidity = 74 | Dec humidity = 76 | year humidity = 67 | Jan percentsun = 80 | Feb percentsun = 80 | Mar percentsun = 80 | Apr percentsun = 83 | May percentsun = 83 | Jun percentsun = 87 | Jul percentsun = 80 | Aug percentsun = 87 | Sep percentsun = 87 | Oct percentsun = 87 | Nov percentsun = 87 | Dec percentsun = 80 | year percentsun = | source 1 = Arab Meteorology Book (average temperatures, humidity and precipitation),<ref>{{cite web | url = http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | title = Appendix I: Meteorological Data | publisher = Springer | accessdate = 22 October 2016 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 March 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304072830/http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | dead-url = yes }}</ref> Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631600_kt.pdf | title = Klimatafel von Berbera / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 22 October 2016}}</ref> | source 2 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (percent sunshine)<ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> }} {{Weather box | location = [[Burco]] | single line = Yes | metric first = Yes | Jan high F = 79.7 | Feb high F = 82.4 | Mar high F = 85.5 | Apr high F = 87.3 | May high F = 88.3 | Jun high F = 88 | Jul high F = 84.9 | Aug high F = 86.7 | Sep high F = 88.9 | Oct high F = 85.6 | Nov high F = 81.7 | Dec high F = 79.7 | year high F = 84.9 | Jan low F = 54.9 | Feb low F = 56.8 | Mar low F = 60.1 | Apr low F = 63.1 | May low F = 65.1 | Jun low F = 66.9 | Jul low F = 66.9 | Aug low F = 67.1 | Sep low F = 66.9 | Oct low F = 61.2 | Nov low F = 57.7 | Dec low F = 55 | year low F = 61.8 | Jan precipitation mm = 2 | Feb precipitation mm = 0 | Mar precipitation mm = 6 | Apr precipitation mm = 50 | May precipitation mm = 59 | Jun precipitation mm = 14 | Jul precipitation mm = 13 | Aug precipitation mm = 13 | Sep precipitation mm = 30 | Oct precipitation mm = 26 | Nov precipitation mm = 9 | Dec precipitation mm = 0 | year precipitation mm = 222 | source 1 = Weatherbase<ref>{{cite web | url = http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | title = Weatherbase: Historical Weather for Burao, Somalia | publisher = Weatherbase | year = 2011 | accessdate = 24 November 2011 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 7 Bisha Sideedaad 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200807094958/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | dead-url = yes }}</ref> | source 2 = Climate Data.ORG<ref> {{cite web | url = http://en.climate-data.org/location/907/ |title =Climate: Burao, Somalia | publisher = Climate-Data.org | year = 2013 | accessdate = 28 December 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Ceerigaabo]] |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = 30.5 |Feb record high C = 33.5 |Mar record high C = 32.0 |Apr record high C = 33.5 |May record high C = 31.5 |Jun record high C = 30.5 |Jul record high C = 30.5 |Aug record high C = 30.0 |Sep record high C = 30.0 |Oct record high C = 29.5 |Nov record high C = 29.5 |Dec record high C = 28.0 |year record high C = 33.5 |Jan high C = 24.5 |Feb high C = 25.5 |Mar high C = 25.5 |Apr high C = 26.5 |May high C = 26.5 |Jun high C = 26.0 |Jul high C = 26.0 |Aug high C = 26.0 |Sep high C = 25.5 |Oct high C = 25.0 |Nov high C = 24.0 |Dec high C = 23.5 |year high C = 25.5 |Jan mean C = 15.0 |Feb mean C = 16.0 |Mar mean C = 17.0 |Apr mean C = 18.0 |May mean C = 19.0 |Jun mean C = 19.5 |Jul mean C = 19.5 |Aug mean C = 19.5 |Sep mean C = 18.5 |Oct mean C = 16.5 |Nov mean C = 15.5 |Dec mean C = 14.5 |year mean C = 17.5 |Jan low C = 5.5 |Feb low C = 7.0 |Mar low C = 8.5 |Apr low C = 10.0 |May low C = 11.5 |Jun low C = 13.0 |Jul low C = 13.5 |Aug low C = 13.5 |Sep low C = 11.5 |Oct low C = 8.5 |Nov low C = 7.0 |Dec low C = 5.5 |year low C = 9.5 |Jan record low C = -3.5 |Feb record low C = 0.5 |Mar record low C = 0.5 |Apr record low C = 2.0 |May record low C = 1.5 |Jun record low C = 4.0 |Jul record low C = 5.0 |Aug record low C = 4.5 |Sep record low C = 3.0 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = -3.0 |Dec record low C = -3.5 |year record low C = -3.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 18 |Feb precipitation mm = 13 |Mar precipitation mm = 33 |Apr precipitation mm = 38 |May precipitation mm = 81 |Jun precipitation mm = 64 |Jul precipitation mm = 10 |Aug precipitation mm = 41 |Sep precipitation mm = 114 |Oct precipitation mm = 8 |Nov precipitation mm = 13 |Dec precipitation mm = 2 |year precipitation mm = 435 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 3 |Mar precipitation days = 6 |Apr precipitation days = 5 |May precipitation days = 8 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 1 |Aug precipitation days = 5 |Sep precipitation days = 15 |Oct precipitation days = 1 |Nov precipitation days = 2 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 56 |time day = 14:00 |Jan humidity = 34 |Feb humidity = 35 |Mar humidity = 42 |Apr humidity = 56 |May humidity = 51 |Jun humidity = 48 |Jul humidity = 43 |Aug humidity = 49 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 43 |Nov humidity = 34 |Dec humidity = 37 |year humidity = 44 |source 1 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631800_kt.pdf | title = Klimatafel von Erigavo / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> |date = July 2012}} ==Dowlada iyo Siyaasada== ===Madaxweyneyaasha=== {| class="wikitable" style="text-align:right; float:right; margin-right:9px; margin-right:2px;" |- | style="text-align:left;"| [[File: Muse Bihi official portrait 2017 (cropped).jpg|130px]] | style="text-align:left;"| [[File:Vice President of Somaliland Abdirahman SayliciSaylici.jpg|160px]] |- | style="text-align:center;"|[[Muuse Biixi]]<br /><small>[[File:Seal of the President of the Republic of Somaliland.png|20x20px]] [[Madaxwaynaha Somaliland|Madaxwaynaha]]</small> | style="text-align:center;"|[[Cabdiraxmaan Saylici]]<br /><small>[[File:Emblem of Somaliland.svg|15x15px]] [[Madaxweyne ku xigeenka Somaliland|Madaxweyne ku xigeenka]]</small> |} ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladda Somaliland]] iyo [[Siyaasadda Somaliland]]'' [[File:Somaliland Parliament (5981346680).jpg|thumb|250px|Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Dibedda ee Ingiriiska Henry Bellingham oo la hadlaya [[baarlamaanka Somaliland]], July [[2011]]]] Guurtidu waxay la shaqeysay hoggaamiyeyaashii jabhadda si ay u soo dhisaan dowlad cusub, waxaana lagu soo daray qaab dhismeedka dowladnimada, waxayna noqotay Golaha Guurtida ee Barlamaanka. iyo guryaha Hoose oo si saami ahaan loogu qoondeeyey qabaa'ilka iyadoo lagu saleynayo qaacido horay loo sii dejiyey, in kasta oo reeraha oo dhami aysan ku qanacsanayn matalaadooda. Sannadkii 2002, ka dib markii dhawr jeer loo kordhiyey dawladdan ku-meel-gaadhka ah, Somaliland waxay u gudubtay dimuqraadiyadda xisbiyada badan. Doorashadu waxay ku koobnayd saddex xisbi, iyada oo la isku dayayo in la abuuro doorashooyin ku dhisan fikrad halkii laga dooran lahaa qaab qabiil. Laga bilaabo Diseembar 2014, Somaliland waxay leedahay saddex xisbi siyaasadeed: Xisbiga Nabadda, Midnimada, iyo Horumarka, Xisbiga Caddaaladda iyo Horumarka, iyo Wadani. Sida ku xusan dastuurka Somaliland, ugu badnaan saddex xisbi siyaasadeed ayaa loo oggol yahay. Fulinta waxaa hogaamiya madaxweyne la soo doortay, oo dowladdiisa ay ka mid yihiin madaxweyne-ku-xigeen iyo Golaha Wasiirrada. Golaha Wasiirrada, oo mas'uul ka ah howlaha caadiga ah ee dowladda, waxaa soo magacaaba Madaxweynaha, waxaana oggolaada Golaha Wakiillada ee Baarlamaanka. Madaxweynuhu waa inuu ansixiyaa hindise sharciyeedyada ay ansixiyeen Baarlamaanku intaanay dhaqan gelin. Doorashada madaxtinimada waxaa xaqiijiyey guddiga doorashooyinka qaranka ee Somaliland. Madaxweynaha wuxuu shaqeyn karaa ugu badnaan laba xilli oo shan sano ah. [[File:Tuur-and-Egaal.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday, [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]], wuxuu hoolka ka baxayaa isaga iyo madaxweynaha cusub ee la doortay [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]]. C / Raxmaan Axmed Cali Tuur waxaa oday ugu hambalyeeynayaa go, aankiisa ah inuu aqbalo natiijada doorashada isla markaana si nabadgelyo ah isu soo taago kadib maalmo dhowr dood adag iyo gorgortan.]] Golaha Wakiilada (Aqalka Hoose) ee Baarlamaanka Somaliland. Awooda sharci dejinta waxaa leh baarlamaanka labada aqal. Aqalkiisa sare waa Golaha Guurtida, qolkan waxaa gudoomiye ka ah Suleiman Mohamoud Adan, aqalka hoose waa Golaha Wakiilada. Aqalka hoose waxaa gudoomiye ka ah Baashe Maxamed Faarax. Guri kasta wuxuu leeyahay 82 xubnood. Xubnaha Golaha Guurtida waxaa si dadban u doorta beelaha deegaanka muddo lix sano ah. Golaha Guurtidu wuxuu la wadaagayaa awooda gudbinta shuruucda Golaha Wakiilada, sidoo kale wuxuu leeyahay doorka xalinta khilaafaadka gudaha, iyo awood gaar ah oo lagu kordhiyo muddada Madaxweynaha iyo wakiilada iyadoo lagu jiro duruufaha doorashada ka dhigaya mid aan macquul aheyn. Xubnaha Golaha Wakiillada waxaa si toos ah u doorta dadku shan sano. Golaha Wakiiladu wuxuu la wadaagayaa awooda codbixinta Golaha Guurtida, in kasta oo ay soo saari karaan sharci Golaha Guurtidu diidayo hadii ay u codeeyaan sharciga aqlabiyada 2/3, waxayna awood buuxda ku leeyihiin arimaha dhaqaalaha iyo xaqiijinta magacaabista Madaxweynaha. (marka laga reebo Guddoomiyaha Maxkamadda Sare). Nidaamka garsoorku wuxuu u qaybsan yahay maxkamadaha degmada, (oo ka hadlaya arrimaha sharciga qoyska iyo isku xigxiga, dacwadaha oo gaaraya ilaa 3 milyan oo SL ah, kiisaska ciqaabta oo ciqaabtiisu tahay ilaa 3 sano oo xarig ah ama 3 milyan oo ganaax lacageed ah oo SL ah, iyo dambiyada ay galaan dhalinyarada) , maxkamadaha gobolka (kuwaas oo ka shaqeeya dacwadaha iyo kiisaska ciqaabta ee aan ku hoos jirin xukunka maxkamadaha degmada, sheegashooyinka shaqada iyo shaqaalaynta, iyo doorashooyinka dawladaha hoose), maxkamadaha rafcaanka ee gobolka (kuwaas oo wax ka qabta dhammaan rafcaannada ka imanaya maxkamadaha degmooyinka iyo gobollada), iyo Maxkamadda Sare (kaas oo ka hadlaya arrimaha u dhexeeya maxkamadaha iyo dawladda, isla markaana dib u eegis ku sameeya go'aannadeeda), oo ah maxkamadda ugu sarraysa sidoo kalena u shaqaysa sida Maxkamadda Dastuuriga ah. Sharciga Jinsiyadaha Somaliland wuxuu qeexayaa qofka muwaadin Somaliland ah, Haweenka reer Somaliland, oo xidhan midabada calanka Somaliland, ka hor doorashadii baarlamaanka ee 2005. Dawladda Somaliland waxay sii waddaa inay ku dhaqanto xeerka ciqaabta ee Jamhuuriyadda Soomaaliya 1962dii. Sidan oo kale, falalka khaniisiinta ayaa sharci darro ka ah gayiga. Guriga Freedom wuxuu ku qiimeeyaa dawladda Somaliland qayb ahaan dimuqraadiyadda. Seth Kaplan (2011) wuxuu ku doodayaa in si ka duwan koonfurta Soomaaliya iyo dhulalka ku dhow, ay Somaliland, gooni u goosadka waqooyiga-galbeed ee Soomaaliya, ay ka dhistay qaab dimoqraadi ah oo maamul hoosta ilaa kor, iyadoo aan haba yaraatee lahayn wax kaalmo shisheeye ah. Si gaar ah, Kaplan wuxuu soo jeedinayaa in Somaliland ay leedahay nidaamka siyaasadeed ee ugu dimuqraadiyadda wanaagsan geeska Afrika maxaa yeelay waxaa inta badan laga soo cayimay cunsuriyiinta xagjirka ah ee ka jira Soomaaliya inteeda kale waxayna leedahay hanaan doorasho iyo sharci dejin iyo sidoo kale nidaam gaar ah oo adag. ===Xidhiidhka Dibada=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xidhiidhka Dibada ee Somaliland]]'' [[File:The President of Somaliland, Musa Bihi Abdi And the Guinean Foreign minister, Mamadi Toure.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha Somaliland, [[Muuse Biixi]], ayaa booqasho ku tegey Jamhuuriyadda Guinea.]] Somaliland waxay xidhiidh siyaasadeed la leedahay dalalka deriska la ah ee Itoobiya iyo Jabuuti, Jamhuuriyadda Shiinaha oo aan xubin ka ahayn Qaramada Midoobay, iyo sidoo kale Koonfur Afrika, Sweden, Boqortooyada Ingiriiska iyo waddan yar oo Liberland ah. 17-kii Janaayo 2007, Midowga Yurub (EU) wuxuu wafdi u diray arrimaha dibedda si ay uga wada hadlaan iskaashiga mustaqbalka. Midowga Afrika (AU) wuxuu kaloo diray wasiir arrimo dibadeed si uu ugala hadlo mustaqbalka ictiraafka caalamiga, 29kii iyo 30kii Janaayo 2007, wasiiradu waxay sheegeen inay ictiraafka kala hadli doonaan dowladaha xubnaha ka ah ururka. Horraantii 2006, Golaha Qaranka ee Wales ayaa casuumaad rasmi ah u fidiyay dawladda Somaliland si ay uga soo qayb galaan furitaanka boqortooyada ee Senedd ee Cardiff. Tallaabadan ayaa loo arkay inay tahay tallaabo ay Golaha Welsh ku aqoonsadeen sharcinimada dowladda gooni u goosadka ah. Xafiiska Arimaha Dibadda iyo Barwaaqo Sooranka ayaanan wax faallo ah ka bixin casuumaada. Gobolka Wales waxaa ku nool jaaliyad Soomaali ah oo muhiim ah oo ka timid Somaliland. Sanadkii 2007, wafdi uu hogaaminayo Madaxweyne Kaahin ayaa goobjoog ka ahaa shirkii madaxda dowladaha xubnaha ka ah Barwaaqo Sooranka ee ka dhacay magaalada Kampala ee xarunta dalka Uganda. In kasta oo ay Somaliland codsatay ka mid noqoshada Barwaaqa Sooranka iyada oo ku hoos jirta xaalad goobjooge, codsigeedii weli waa la sugayaa. [[File:Missions in Somaliland.png|thumb|right|250px|Khariidada xafiisyada diblomaasiyadeed ee Somaliland{{legend|#ff0000|Somaliland}} <!--{{legend|#212178|States with embassy in Somaliland}}--> {{legend|#5f8dd3|Dowladdaha leh qunsuliyadda ama xafiiska wakiilka ee Somaliland}} <!--{{legend|#aaccff|Dowladdo safaarad aan deganayn ku leh Somaliland}}-->]] 24 Sebtember [[2010]], Johnnie Carson, Kaaliyaha Xoghayaha Arimaha Dibada ee Arimaha Afrika, wuxuu sheegay in Mareykanku uu wax ka badalidoono istiraatiijiyaddiisa Soomaaliya uuna raadinayo xiriir qoto dheer oo uu la yeesho dowladaha Somaliland iyo Puntland isagoo sii wadaya taageerida Dowlada KMG ee Soomaaliya. Carson wuxuu sheegay in Mareykanku u diri doono shaqaalaha gargaarka iyo diblomaasiyiinta Puntland iyo Somaliland wuxuuna si toos ah u sheegay suurtagalnimada mashaariic horumarineed oo mustaqbalka ah. Si kastaba ha noqotee, Carson wuxuu carabka ku adkeeyay in Mareykanku uusan u fidin doonin aqoonsi rasmi ah labada gobol midkoodna. Madaxweyne Siilaanyo ee Somaliland bishii Noofambar 2010 si uu ugala hadlo sidii loo kordhin lahaa wax ka qabashada Ingiriiska ee Somaliland. Madaxweyne Siilaanyo wuxuu yidhi safarkiisii ​​London “Waxaan la shaqeynaynay beesha caalamka beesha caalamkuna way nala shaqeyneysay, annaga oo bixinayna anaga oo naga caawinay kanala shaqeynayna barnaamijyada dimoqraadiyeynta iyo horumarka. Waxaan aad ugu faraxsanahay sida bulshada caalamku ay noola macaamileen, gaar ahaan UK, Mareykanka, quruumaha kale ee Yurub iyo deriskeena oo weli raadinaya ictiraaf Ictiraafka Somaliland ee Boqortooyada Midowday (UK) waxa kale oo taageeray Xisbiga Madaxbanaanida ee UK, oo ku soo galay kaalinta 3aad ee codadkii dadweynaha ee doorashadii guud ee 2015. Hogaamiyaha UKIP, Nigel Farage, ayaa la kulmay Cali Aadan Cawaale, Madaxa Ergada Somaliland ee UK Uk maalinta qaranimada Somaliland, 18 May, 2015, si ay u muujiyaan taageerada UKIP ee Somaliland. Nigel Farage wuxuu yidhi “Somaliland waxay 24-kii sano ee u dambeeyay u ahayd ilayska nabada, dimuqraadiyada iyo ku dhaqanka sharciga, ee Geeska Afrika 24-kii sano ee la soo dhaafay. Waxay ku beegan tahay wakhtigii UK iyo bulshada kale ee caalamku aqoonsadeen qadiyada Somaliland ee aqoonsiga. Waa waqtigii nabada la abaalmarin lahaa. In UK ay dhabarka u jeediso dalabkooda sharciga ah ee madaxbanaanida, waa khalad, waa wax aan caadi aheyn inaanan u ololeynin aqbalitaankooda Barwaaqo Sooranka. Sanadihii la soo dhaafay, waxaan taageernay aqbalida dalal ay ka mid yihiin Mozambique oo aan xidhiidh taariikhi ah la lahayn Ingiriiska, laakiin Somaliland, oo hore u ahaan jirtay maxmiyad ayaa hartay qabow. Tani waa inay isbedeshaa". [[File:Somaliland Foreign Minister Hagi Mohamoud with Taiwan President Tsai Ing-wen.jpg|thumb|250px|Wasiirka Arimaha Dibada Somaliland Hagi Mohamoud oo uu weheliyo Madaxweynaha Taiwan Tsai Ing-wen.]] Sannadkii [[2011]], Somaliland iyo gobolka deriska la ah [[Khatumo]] ee Puntland wuxuu mid waliba la galay heshiis is-afgarad oo la xiriira nabadgelyada Jasiiradda Seychelles. Iyadoo la raacayo qaab dhismeedka heshiis hore oo ay kala saxiixdeen Dowladda Federaalka Ku Meel Gaarka ah iyo Seychelles, qoraalka ayaa ah "in dadka la xukumay loo wareejiyo xabsiyada 'Puntland' iyo 'Somaliland'. 1dii Julay [[2020]], Somaliland iyo Taiwan waxay kala saxeexdeen heshiis lagu aasaasayo xafiisyo wakiillo ka shaqeeya si kor loogu qaado iskaashiga labada dal. Wadashaqeynta labada siyaasadood ee ku saabsan waxbarashada, amniga badaha, iyo daawada waxay bilaabatay 2009, shaqaalaha Taiwan waxay soo galeen Somaliland Febraayo 2020 si ay ugu diyaar garoobaan xafiiska wakiilka. ===Doorashooyinka Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Doorashooyinka Somaliland]]'' [[File:Elections in Somaliland.jpg|thumb|250px|Doorashooyinka Somaliland qof iyo cod]] Burburkii dowladdii militariga ee ka talineysay Soomaaliya 1991 AD, hoggaamiyeyaashii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed waxay qaadeen tallaabo ay ku dhawaaqeen gooni u goosadka gobolka woqooyi ee Soomaaliya, oo markaas ku jiray shan gobol oo ka tirsan Soomaaliya inteeda kale, isla sannadkaas. . Intaa wixii ka dambeeyay, Somaliland waxay ku guuleysatay inay gaarto dib u heshiisiin dhab ah oo dhex marta beelaha wada dega gobolka, waxayna ka shaqeysay fidinta amniga, kala dambeynta iyo sharciga, waxayna ku ansixisay dastuurkeedii ugu horreeyay afti laga qaaday 2001. Waxay sidoo kale abaabushay, xilliyo kala duwan, bilaash iyo doorashooyin guuleysta oo ay kujiraan doorashooyinka dowladaha hoose, sharci dejinta iyo madaxweynaha. Waxa wadankan ka dhacay doorashooyin madax banaan oo shacabku si run ah ay u dooranayeen waxa kale oo horay uga dhacay somaliland doorashooyin doorashaddii, uguhoraysay ee kadhacady somaliland waxa ay hayd dheceen sanadii 1997 waxca ku gulaystay madaxwayne [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] doorashada labaad ee kadhacady somalilad waxa ay dhacday sanadii 2003 halka tii sadexaad oo ah in ay jabisay rikoodhkii u yaaly afrika oo ahaaa in laba doorasho oo isku xiga wax kacadani aany wadan afrikaana kadhici iyada oo lagu yaqaanay in haddii doorasho sadexaad loodhaqaaqo uu wadankasta oo afrika kuyaala dagaal sokeeye ka bilaabmi jiray. ayaa wadanka somaliland waxa uu marayaa doorashaddii sadexaad ee si habsamiya uga dhacda doorashadan ugu danbaysay waxa ay djacday sandkii aynu soodhaafanay ee 2010ka waxaana madaxwayne loo doortay mujaaahidka wayn ee axmed maxamed maxamuud [[siilaanyo]] ===Ciidanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ciidanka Qaranka Somaliland]]'' [[File:Women in Somaliland Army.jpg|thumb|250px|Haweenka Ciidanka Somaliland.]] [[File:Somaliland Army 1.jpg|thumb|250px|[[Ciidanka Qaranka Somaliland]]]] '''Ciidamada Somaliland''' (''Ciidanka Qaranka'') Somalilanad waxa ay leedahay ciidan militari oo si habaysan u tababaran kaas oo ah ilaaliyaha koobaad ee ciida somaliland. ciidamada somaliland waxa ay fadhiisimo iyo saldhigyo ku leeyihiin dhamaan wadanka. ciidamada somaliland waxa ay leeyhiin dhamaan qaybaha ciidan ee wadan yeesho. waxaa sharci ahaan loo ogolyahay dadka wixii kawayn 18 ilaa 49 ciidanka [[somaliland]] waxa lagu qiyaasaa ilaa 20.000 oo askari. Ciidamada somaliland waxay ka qaybqaatan ilaalinta ciidooda taaso oo ah arin muqaddas ah. ===Astaanta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Astaanta Qaranka Somaliland]]'' [[File:Emblem of Somaliland.svg|thumb|250px|[[Astaanta Qaranka Somaliland]]]] Astaanta Qaranka [[Somaliland]] waxaa la abaabulay [[Oktoobar]] [[1996]]dii, ayada iyo calankaba. waxa ay kakoobantahay laba kafadood iyo miisaan isleeg, oo muujinaya cadaalda dhextaala shacabka [[somaliland]] iyo gorgor sare u haya miisaanka oo isna tusaale u ah dimuquraadiyada ay somaliland kudhaqanto waxa kale o kamida astaanta qaranka laba gacmood oo issisalaamya. waxaanay tasi tusaale u tahay sinaanta iyo cadaalada iyo dimuquraadiya dhextaala dadka reer somaliland waxa kale oo kamida calaamdaha ay kakoobantahay astaanta qaranka somaliland [[laan]] geed oo muujinaysa nabada ay haystaan shacabku waxa kale oo kamida halka danbe oo ah huruud taas oo muujinaysa dhaqan wanaaga shacabka somaliland waxa kale oo walaiba kamida bisinka oo kaga yaala halka sare oo muujinaya in shacabka somaliland ay yihiin dad islaama. ===Calanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Calanka Somaliland]]'' [[File:Flag of Somaliland.svg|thumb|upright=0.5|left|[[Calanka Somaliland]]]] Calanka Somaliland waxa markii uguhoraysay la isticmaalay calanka [[somaliland]] ee xilagan 14 0ktoba 1996kii waxa uu calanka [[somaliland]] ka koobanyahay sadex khad ama kald oo jiif ah waxa ugu koreeya [[cagaar]] waxa [[cadaan]] oo dhexda ah iyo [[casaan]] oo hoosta ah dehexdana waxaa kaga taala calanka xidig [[madaw]] waxa dhanka sare ee calanka ku taala [[shahaadada]] (لا إله إلا الله, محمد رسول الله) oo far cad kuqoran Heesta calanka somaliland (samo kuwaar) ee hada waxaana loogu dhawaaqaa sidan. {{big|Samoo ku waar samoo ku waar Sareeye calanka sudhan biley dhulkissa Samoo ku waariyo iyo bogaadin sugan Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Kalsooniduu mutaystayee dastuurka Distuurka ku salaan kugu salaanee Midnimo walaalnimo gobonimoo Midnimo walaalnimo gobonimoo Islaamnimo kugu salaanee Samoow saamidiyo samoo ku waar Samoo ku waar saamo ku waar}} ===Maalinta Madaxbanaanida=== ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Women from Somaliland wearing the flag of Somaliland.jpg|thumb|upright=0.5|right|Haweenka Somaliland oo ka qayb galay dabaaldeggii maalinta madaxbanaanida oo ay la socdaan calanka Somaliland.]] Maalinta xoriyada Somaliland waa maalinta ee maamulka Goboleedka la aqoonsan ee u dabaaldagto xoriyada ee aaminsanyihiin in ee ka heleen soomaaliya isla markaasneh ee ka go'een soomaaliya inteeda kale.Xuskii ugu danbeeyay waxee dhacday 18 may 2011. ==Dhaqaalaha== ===Lacagta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dhaqaalaha Somaliland]] iyo [[Dekada Berbera]]'' [[File:Somaliland Beverage Industries Factory.jpg|thumb||upright=0.8|left|[[SBI]] Warshada Coca–Cola Somaliland.]] [[File:New DP World Berbera Container Terminal Port.jpg|thumb|250px|[[Dekada Berbera]] Cusub ee DP World Berbera.]] [[File:Somaliland Shillings.jpg|thumb|right|[[Somaliland shilling|Shilin Somaliland]].]]. [[Somaliland shilling]] waa lacagta laga isticmaalo [[somaliland]] waxa lahirgaliyay daabacaada iyo isticmalka lacagtan, 18 aktobar 1994, waxa ay ka koobantahay lacagta somaliland waraaqo iyo biro kal ah sidan soo 1,5,10,20,100,500, iyo 5000 Sidan lawada socono astaanta qaranku waa shayga kaliyata ee lagu garto dawlad amaba lagu aqoonsado qaran keena, [[somaliland]] waxuu leeyahay astaan iyo lacag u gaar ah taa oo uu kaga duwan yahay bulshada caalamka iyo Gobolka geeska afrikaba, hadaba tan iyo waxii ka adan beeyay sanadkii 1991 somaliland waxay lahayd lacag u gaar ah taasi oo aan gabi hanba wada gaadhin gobolada somaliland oo dhan , iyadoo inta badan ku kooban hargaysa oo ah caasimada somaliland. halka aan lagaba aqoon gobola da kale dalka sida gobolada Bariga ee ay ka mid ka yihiin gobolka togdheer,sanaag iyo sool ,waxaana laga isticmalaa badiba lacago qalaad oo kala duwan ku wasi oo iskugu jira lacagta itopiyanka iyo lacagtii faqashta ee soomaliyadii hore, dhinacakale waxad arkaysaa markaad tagto magaloyinka aan kor ku soo xusay iyo qaar kaleba inaad markaad dhex marayso goobaha lacagaha lagu sarifo anad arkayninba wax lacag shilinka somalialand ah mana jiraan lacago somaliland ah oo ay indha haagu qabanayaan, dhinacakale´shilinka somaliland hadad is tidhaah do suqa wax kaga so iibso ama ba wax kaga soo cun hotelada laga cunteeyo lagama yaabo inaad wax lagaga iibiyo, waxa yaduna nasiib daraa in qaar kamid ah lacagta shilinka somaliland ah guud ahan ba wadanka gudihiisa lagama qaato xataa casimada inana waxba lagaga iibin ibin mayo lacagtaas oo inta badan musha har loo ´siyo ciidamada qaranka marka ay isku dayaan inay ku soo adeegtana aan lagaqadan lacagtaas aan kor ku soo xusayna waxa kamid ah 5ta´shilin 10´ka shilin iyo 20´ka shilin lacagtasi la diidayaana waa lacagtii qaranka hadaba, waxa nasiib Daraa inay somaliland ku faanto inay hormar ka gaadhay dhinacyo badan sida dimuqraadiyada ´ dhaqaalaha´ Tignolajiyada iyo waxbarashada, hadana hormar ay gaadho iska dhaafo ay lacagteedii ayaa weli saaran Geedka Madhaafto === Sahaminta shidaalka === [[File:Oil and Gas exploration activities in Somaliland.jpg|thumb|left|Hawlaha sahaminta shidaalka iyo gaaska ee [[Oodwayne]], gobolka Togdheer.]] Bishii Ogosto 2012, dawladda Somaliland waxay siisay [[Genel Energy]] ruqsad ay shidaal uga baadhi karto dhulkeeda. Natiijooyinka baadhitaanka sagxadda oo la dhammaystiray horraantii 2015 waxay xaqiijiyeen suurtagalnimada waxqabad ee ka jirta SL-10B iyo baloogga SL-13 iyo baloogga Oodweyne oo lagu qiyaasay keyd shidaal oo midkiiba gaarayo 1 bilyan oo foosto. <ref>{{cite web | title = Somaliland | url = http: //www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | access-date = 3 August 2017 | Archive-date = 4 August 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170804013531/http://www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | url-status = dead | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 August 2017 | dead-url = yes }}</ref> Shirkadda Genel Energy ayaa qarka u saaran inay si fiican u qoddo sahaminta SL-10B iyo SL-13 xannibaadda Buur-Dhaab oo 20 kiiloomitir waqooyi-galbeed ka xigta [[Caynabo]] dhammaadka 2018. <ref> {{cite web | title = Ruqsadaha Ciyaaraha ee Mesozoic Rift Play SL10B / 13 & Odewayne | url = http: // www. genelenergy.com/media/1977/genel-energy-onshore-somaliland-opportunity-summary_digital.pdf|publisher=Genel Energy | marin-u-helid = 3 Agoosto 2017 | taariikhda-taariikhda = 4 Janaayo 2017 | archive-url = https: / /web.archive.org/web/20170104062357/http://www.genelenergy.c om / media / 1977 / genel-energy-onshore-somaliland-fursad-summary_digital.pdf | url-status = dead}} </ref> ===Warbaahinta=== Somaliland waxa ay leedahay warbaahin madaxbanaan oo aanay cidi kormerin haba yaraatee war baahintaasi waxa ay isugu jirataaa warbaahinta la akhriyo tan ladaawdo iyo tan la dhagaysto. kuwa ugu waawayn ama ugu caansana waxa kamida, wargayska [[jamhuuriya]] wargayska [[haatuf]], tv ga [[horm kabel tv|horm kabel tv iyo shabakadda wararka caalamiga ah ee xoriyonews.com]] waxa jira warbaahin kale oo aad iyo aad u fara badan oo wadanka ka jira ciidamada qarnka ee somaliland waxa ay u kalabaxaan sida aan horeba usoo sheegnay qaybaha ciidan ee uu wadan yeesho * [[Berbera oil]] * [[SomCable]] * [[Dahabshiil]] * [[Golistelecom]] * [[Petrosoma]] Dawlada Ethiopia ayaa la filaayaa inay bisha tobnaad aad aqoonsato somaliland sida lagu baahiayay boga internetka ee ay dawaldu maamusho. '''Isgaadhsiinta Somaliland''' Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] oo si rasmiya ugu Dhawaaqay inay Isu- Fureen Adeegyadoodii Taleefoonada iyo Madaxweyne Ku-xigeenka oo ka qayb galay Xafladii lagu Daah-furay. Munaasibada lagu Daahfurayay Isku-xidhka Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] ayaa lagu qabtay Hoteelka [[Maansoor]] ee Magaalada [[Hargeysa]]. Xafladan oo lagaga dhawaaqay isku-xidhka shan Shirkadood oo ka mid ah Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland oo kala ah [[Somtel]], [[Nation Link]], [[Telcom]], [[Soltelco]], [[African Online]]., waxa ka qayb galay Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan Saylici, Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Axmed Xaashi Oday, Wasiirka Diinta iyo awqaafta Sh. Khaliil C/laahi, Maareeyaha Hawlaha shaqada ee Shirkadda Somtel Cali Saalax Cabdi, Mahdi Daahir Jaamac oo ah Maareeye ku-xigeenka Shirkadda Nation-link, Madax Shirkada Telcom Aadan C/laahi, Mareeyaha Shirkada Soltelco Mukhtaar Osman iyo Marti sharaf kale. Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan C/lahi Ismaaciil oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa soo dhaweeyay isku xidhka shirkadahan isgaadhsiinta oo wax badan ka tari doona dhibaatooyinkii Bulshada ka haysatay dhinaca Isgaadhsiinta, gaar ahaan wada hadal la’aanta dadka isticmaalada adeegyada kala duwan ee Shirkadaha Isgaadhsiinta. Waxaanu yidhi “Runtii waxa maanta Farxad ii ah inaan ka soo qayb galo, isku xidhkii shirkadaha Isgaadhsiinta oo runtii baahi weyn loo qabay inaynu ku wada xidhiidhno, iyadoo laga maarmayo sadexdii Telefoon iyo afartii Telefoion ee markii hore la sitay, arintan oo runtii ka mid ahayd balanqaadyadii Xisbiga Kulmiye ee in adeegyada Bulshada la mideeyo”. Mr. Saylici isagoo hadalkiisa sii wata waxa uu sheegay “Maanta waxaan ku faraxsanahay in talaabada koowaad ee la qaaday inteedii badnaydna Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiintu halkan ka sheegay , shirkadaha laftoodiina ay ka marag kaceen, muhiimada aynu u soconaana waxay tahay inaynu shacbigeena u wada adeegno oo aynu ka saarno qoqobkii ku kala jiray ama kala xidhnaantii ku kala jirtay ,maadaama oo suuqeenu yahay suuq mid xor ah, waxaan qabaa inaanu dawladu mar walba ka madhnayn shirkadaha isgaadhsiinta oo waxa loo sameeyaa Cashuur dhaaf”. Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Somaliland Axmed Xaashi Oday oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa sheegay sheegay in Wasaarada Boosaha iyo isgaadhsiintu si isku mid ah u maamuli doonto iska Xidhka Shirdahan adeegyadooda Xidhiidhka laysku furay, isagoo hoosta ka xarriiqay inay si caadalad iyo sinaan ah ay u ilaalin doonaan dhamaan shirkadahan xuquuqdooda Ganacsi iyo sirta Adeegyadooda. Guddoomiyaha Guddidii ka soo shaqaysay isku xidhka shirkadahan Isgaadhsiinta ee mideeyay Adeegyadooda Isgaadhsiinta Mr: Jaamac X. Maxamed Cigaal ayaa isna munaasibadaasi ka sheegay qaabka ay dadku ugu wada Xidhiidhayaan shanta shirkadood ee laysku xidhay, waxaanu halkaasi ku soo. ==Bulshada== ===Maalmaha la Xuso=== *1- [[26]] [[Juun]] oo ah maalinta ay ka qadatay xornimada gumaysigii [[Ingiriis]]ka. *2- [[18. May maalinta xoriyada somaliland]] oo ku beegan 18.May.1991 kii maalintii shirweynihi shacabka reer somaliland gua'an sadiin guuni isotaga jumhuriyada somaliland ee ka dhacay Magaalada Burco. *3- Labada Ciidood ee Islaamka *4- Maalmaha Caalamiga ah sida maalinta shaqaalaha, [[AIDS|Aydhiska]], iwm. ===Luqadaha=== '''Luqadaha Somaliland''' Somaliland waxa lagaga hadlaa luqada somaliga oo boqolkiiba boqol ay kuhadalaan dadka kudhaqan somaliland waliba lahjada afsoomaaliga ugu nadiifsan amaba ugu dhaw marka laeego luqada somaliga ee qadiimka ah dadka kudhaqan somaliland lahjada afsomaliga ee ay kuhadlaan waxa ay shabahdaa ta wararka lagusiidaayo amaba saxaafada loo adeegsado. waxa kale oo somaliland lagaga hadlaa [[Carabi]]ga iyo [[Ingiriis]]iga oo ah laba luqadood oo iyana wadanka si rasmi ah looga isticmaalo, qodobka lixaad ee wadanka uyaala waxa kuqoran in somaliga carabiga iyo ingriisugu ay yihiin sadaxda luqadood ee wadanka sirasmi ah looga isticmaali karo ==Waxbarashada== ::''Sidoo kale fiiri [[:Category:Jaamacadaha Somaliland|Jaamacadaha Somaliland]]'' * [[Jaamacada Hargaysa]] * [[Jaamacadda Camuud]] * jaamacada admas * [[Jaamacad Burco]] * [[Jaamcada Golis]] * [[Jaamacada Timocade]] * [[New Generation University Hargeisa, Somaliland|Jaamacada New Generation]] * [[Jaamacadda Culuunta badda iyo Kaluumaysiga (BERBERA MARITIME AND FISHERIES ACADEMY)]] ==Warbixin Kale== ===Goobaha Dalxiiska=== Dalka Somaliland wuxu leeyahay deegaan ballaadhan oo dhul badhka uu ku fadhiyo lagu qiyaaso 136200KM2 iyo bad leh xeeb dhererkoodu dhanyahay 850Km2 laga bilaabo Lawyacaddo dhinaca galbeed illaa Ceelaayo dhinaca bari. Somaliland waa qaran ka nasiib badan qoomiyado badan oo caalamka ah marka laga eego cimillada iyo hawada meel dhexadka ah xilli kasta, dhulka fidsan iyo deegaanka kala nooc nooca ah. Goobaha aad loo dalxiiso ee Somaliland waxa ka mid ah daljirka dahsoon ee Hargeysa ku yaalla, dhammaan magaalooyinka qadiimiga ah ee dalka sida Berbera, xaruntii daraawiishta talex, Zeilac, Bullaxaar, Maydh & Xiis, Laas-qoray, jasiiradaha Sacaadadiin iyo ceebood, buurta Daallo, buurta Gacan-libaax (Waxa waliba lagu sameeyay dhisme iyo dayactir buurta dusheeda( buurta Saw, Laasgeel (Goob aasaar qadiimi ah oo sannad dhawaa khubaro faransiis ahi ka heleen degmada hore loo odhan jiray Dacar-budhuq, haddana loogu magac daray Laasgeel) ɖɦaɦaʀ ɖɦʊʟҡɨɨ զʊʀʊxɖa ɖaʀɨstɨɨ զʊʀxօօռaʏɖ ɖɦaɦaʀ ċʀɛɛռʟaռɖ iyo goobo kale oo aan xusi doonno. Waxannu ugu bushaaranaynaa soo booqdayaasha bartan inaanu boggan idiin ku soo gudbin doonno xogo iyo macluumaad faahfaahsan oo la xidhiidha dhammaan goobaha taariikhiga ah ee la dalxiiso Somaliland, xaqiiqooyin ku xeeran iyo is bedello ku yimi goobo ka mid ah. Guud ahaan, gobolkasta Somaliland waxa ka jira goobo caana ah, taariikhi ah ama lagu tilmaami karo fursadaha iyo/ama khayraadka qaaliga ah ee dalku leeyahay dhinaca dalxiiska iyo taariikhda. Laasgeel waa goob leh godod hoose oo leh xaradh iyo astaamo qadiimiga ah oo lagu qiyaasay inay noqon karayaan aasaarta taariikhiga ah ee ugu da’da weyn geeska ama qaarada Afrikaba guud ahaan marka loo eego sawirrada farshaxanka iyo astaamaha muujinaya quruumo qarniyaal badan ka hor dhulka ku noolaa. Aasaartan qadiimiga ah waxa goobtan ku ogaaday khubaro faransiis sannadkii 2002, illaa immikana waxay ka midtahay goobaha taariikhiga ah ee aad loo dalxiiso, isla markana ay Wasaaradda Dalxiiska iyo Dawladda xaqiijiyaan nabadgelyada iyo ilaalinta aasaartan iyadoo si taxadir leh loogu oggolaado dalxiisayaashaa gaarka ah.Goobta Laasgeel waxa 6km woqooyi looga weecdaa tuulada Dhubato ee Degmada Laasgeel ee hore loo odhan jiray Dacar-budhug, immikana loogu magac daray Laasgeel oo 55KM bari ka xigta Hargeysa, kuna taalla wadada halbawlaha ah ee Hargeisa-Berbera. ===Ciyaaraha=== Ciyaaraha Somaliland Tartanka ciyaaraha [[somaliland]] oo ah mid sanadkiiba mar laqabto ayaa sanadkan ahaa mid xiiso leh,waxa sanadkan kamid ahaa ciyaaraha lagusoo bandhigay sida ciyaaraha orodada [[Kubada cagta]] [[Kubada Kolayga]] iyo waliba qaarkale oo badan.waxa sanadkan ciyaaraha 2011 ciyaaraha somaliland lagu qabtay magaalo madaxda gobolka [[Togdheer]] ee magaalda [[Burco]] gaar ahaan garoonka ciyaaraha ee caanka ah ee looyaqaano [[Alamsay]]. * [[Awdal]] * [[Hawd]] * [[Gabiley]] * [[Togdheer]] * [[Saaxil]] * [[Maroodi Jeex]] * [[sool]] * [[sanaag]] Kahor intii aan lasoo gaadhin ciyaaraha kama danbaysta ah waxa lasoomaray isreebreeb ay ka qaybqaateen dhamaan gobalada [[Somaliland]] waxaana iskusoo hadhay sideedan Gobol oo soo bandhigay ciyaaro aad iyo aad u xiiso lahaa waxaa ay ahyd markii ugu horaysay ee ciyaaraha somaliland sitoosa caalamkka looga daawado waxa siidaynta ciyaarta hawada dadaka usoo marinayaay warbaahinta qaranka iyo tan madaxa banaan waxaana laga daawanayay daafaha caalmaka. ==Muuqaalo== <gallery> File:Berbera Port2.jpg| File:Almadow Overview.JPG|Buurta [[Cal Madow]] </gallery> ==Sido kale fiiri== * [[Genel Energy]] * [[Oodwayne Beeraha Salidka]] * [[IGAD]] * [[Somalia]] * [[Dhaqalaha Somalia]] * [[Diinta Soomaalida]] == Xigasho == * [http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200304/cmhansrd/vo040204/halltext/40204h03.htm United Kingdom parliamentary debate on recognition of Somaliland] * [http://www.awdalnews.com/ Awdadl News] * [http://www.horyaal.net/index.asp Radio Horyaal] {{Wayback|url=http://www.horyaal.net/index.asp |date=20121102031350 }} * [http://www.halganews.com/ Halgan news] {{Wayback|url=http://www.halganews.com/ |date=20101029081920 }} * [http://www.caynabanews.com/ Hadhwanaag New] {{Wayback|url=http://www.caynabanews.com/ |date=20140327103426 }} * [http://www.qarannews.com/pn/ Qaran News] {{Wayback|url=http://www.qarannews.com/pn/ |date=20061004150422 }} * [http://dillapress.com Dilla Press] {{Wayback|url=http://dillapress.com/ |date=20201024054735 }} * [http://www.jamhuuriya.info/index.php Jamhuuriya Newspaper] {{Wayback|url=http://www.jamhuuriya.info/index.php |date=20110419200647 }} * [http://www.abaarsotech.org/ Abaarso Tech University] *[https://somaliland.com/ Somaliland News] *[https://ToosNews.com ToosNews] {{Wayback|url=https://toosnews.com/ |date=20220201065019 }} ==Tixraac== {{reflist|2}} {{Maqaalo Somaliland |state=expanded}} {{Dalalka Afrika |state=expanded}} [[Category:Somaliland|*]] ds06ze9ho4no9dav4oy2dymhk5bveq5 Dir 0 3359 298284 297608 2026-06-08T03:40:00Z Muuse8 36079 298284 wikitext text/x-wiki {{Farac| |group = Dir<br /> دار |image = |poptime = |region1 = {{flagcountry|Somalia}} {{flagcountry|Somaliland}} |pop =11,000,000 |ref1=(Somalia)pop 3.706.543 |region2 = {{flagcountry|Djibouti}} |pop2=1,609,132 |ref2= |region3 = {{flagcountry|Ethiopia}} |pop3=4,540,89 |ref3= |region4 = {{flagcountry|Kenya}} |pop4=1,820,200 |ref4= |region5 = {{flagcountry|United Kingdom}} |pop5=606,274 |region6= {{flagcountry |Somaliland}} |pop6=6,000,000 |langs = [[Af-Soomaali]] |rels = [[Sunni Islam]], [[Suufi]], [[Ahle Quran]] |related-c = [[Hawiye]], [[Daarood]], [[Raxanweyn]] iyo qabiilo [[Soomaali]] kale<!-- CONFIRMED RELATIONS!!! --> }} '''Dir,''' magaca saxda ah: '''Abukar''' ({{lang-en|''Dir''}}; {{lang-ar| در , قبيلة در , بنو در , قبيلة أبوكار , بنو أبوكار}}), sidoo kale loo yaqaano: ''Dirweyn'', ''Direed'', ''Beesha Direed'', ''Dhar'', ''Dur'' waa [[Soomaali|beelweyn]] ka tirsan [[Beelaha Soomaalida|qabiilada Soomaalida]] taasi oo juquraafi ahaan degta afar wadan oo ku yaala [[Geeska Afrika]]. Beesha Dir waa Beesha ugu balaadhan dhulka Somaliyeed , Sidoo kale Beesha Dir waxaa laga helaa dhamaan [[Soomaaliweyn|deegaanada Shanta Soomaaliyeed]] kuwaasi oo kala ah: [[Djibouti]](''ahaan jirtey: French Somaliland(1)''), [[Soomaaliya]](ahaan jirtey: ''British [[Soomaaliland|Somaliland]](2) iyo Italian Somaliland(3)''), wadanka [[Kenya]], [[Kiinya|Gobolka Waqooyi Bari]](4) iyo dalka [[Itoobiya]], deegaanka [[Soomaali Galbeed]], iyo sidoo kale [[Oromo|Deegaanada Oromia]] iyo deegaanka [[Canfar]]ta(5).<ref>http://dspace-roma3.caspur.it/bitstream/2307/4150/1/Clanship,%20conflict%20and%20refugees_An%20introduction%20to%20Somalis%20in%20the%20Horn%20of%20Africa.pdf {{Wayback|url=http://dspace-roma3.caspur.it/bitstream/2307/4150/1/Clanship,%20conflict%20and%20refugees_An%20introduction%20to%20Somalis%20in%20the%20Horn%20of%20Africa.pdf |date=20161013144238 }} CLANSHIP, CONFLICT AND REFUGEES: AN INTRODUCTION TO SOMALIS IN THE HORN OF AFRICA Guido Ambroso Page 6</ref><ref>Garre live in Southern Somalia, North Eastern Kenya and Southern Ethiopia. In Southern Somalia, they live in Kofur near Mogadishu and El Wak District in Gedo Province. In Ethiopia, they live in Moyale, Hudet and Woreda of Liban zone. In Kenya, the Garre inhabit Wajir North and Moyale. UNDP paper http://www.undp.org/content/dam/kenya/docs/Amani%20Papers/AP_Volume1_n2_May2010.pdf {{Wayback|url=http://www.undp.org/content/dam/kenya/docs/Amani%20Papers/AP_Volume1_n2_May2010.pdf |date=20180517092837 }}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_8D0gYZZVKEC|title=Voice and Power|last=Hayward|first=R. J.|last2=Lewis|first2=I. M.|date=2005-08-17|publisher=Routledge|isbn=9781135751753|page=242|language=en}}</ref><ref>The Quranyo section of the Garre claim descent from Dirr, who are born of the Irrir Samal. UNDP Paper in Keyna http://www.undp.org/content/dam/kenya/docs/Amani%20Papers/AP_Volume1_n2_May2010.pdf {{Wayback|url=http://www.undp.org/content/dam/kenya/docs/Amani%20Papers/AP_Volume1_n2_May2010.pdf |date=20180517092837 }}</ref> ==Tafiirta== [[File:Imaam Ahmed Gurey.jpg|thumb|120px|Imam Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi, the General Rular of the Adal Sultanate.]] Odaygii Dir ama Abuukar wuxuu dhalay afar wiil, kuwaasi oo la kala odhan jirey: * Madahweyne Dir - [[Gurgura]], Akisho, Bursuuk * Madaluug Dir - [[Gadabuursi]] * Madoobe Dir - [[Ciise (beel)|Ciise]] * Meha Dir - [[Isaaq ]],[[Surre (beel)|Surre]], [[Biimaal]] Sidoo kale waxaa la sheegaa, in Dir leedahay beel kale oo lagu magacaabo Qaldho Dir. ==Taariikh== Dir, magaca saxda ah: Abukar , sidoo kale loo yaqaano: Dirweyn, Direed, Beesha Direed, Dhar, Dur waa beelweyn ka tirsan qabiilada Soomaalida taasi oo juquraafi ahaan degta afar wadan oo ku yaala Geeska Afrika. Beesha Dir waa Beesha ugu balaadhan dhulka Somaliyeed , Sidoo kale Beesha Dir waxaa laga helaa dhamaan deegaanada Shanta Soomaaliyeed kuwaasi oo kala ah: Djibouti(ahaan jirtey: French Somaliland, Soomaaliya(ahaan jirtey: British Somaliland(2) iyo Italian Somaliland(3)), wadanka Kenya, Gobolka Waqooyi Bari iyo dalka Itoobiya, deegaanka Soomaali Galbeed, iyo sidoo kale Deegaanada Oromia iyo deegaanka Canfarta. ==Qeybaha== Beelaha ugu waaweyn ee Dirta maanta waa: * [[Ciise (beel)|Ciisaha]] * [[Biimaal]] * [[Surre (beel)|Surre]] <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=N1wOAQAAMAAJ|title=Africa Confidential|last=|first=|date=1994-01-01|publisher=Miramoor Publications Limited|year=|isbn=|location=|pages=17|language=en|via=}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XpdAzRYruCwC|title=The Invention of Somalia|last=Ahmed|first=Ali Jimale|date=1995-01-01|publisher=The Red Sea Press|year=|isbn=9780932415998|location=|pages=131|language=en|via=}}</ref> * [[Gurgure]] "Gurgure"<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=dcMtAQAAIAAJ|title=Ethiopia: the top 100 people|last=Verdier|first=Isabelle|date=1997-05-31|publisher=Indigo Publications|year=|isbn=9782905760128|location=|pages=13|language=en|via=}}</ref><ref>''Regional & Federal Studies'' ''Volume 24, Issue 5, 2014'' ''Special Issue: Federalism and Decentralization in Sub-Saharan Africa'' ''Ethnic Decentralization and the Challenges of Inclusive Governance in Multiethnic Cities: The Case of Dire Dawa, Ethiopia''</ref> * [[Gadabuursi]] * [[Bursuuk|Barsuug]] "Bursuk * Akisho * Garrir "Gerire" * Gurre "Goora" * Bajimal * [[Isaaq]] ==Sidoo kale fiiri== *[[Soomaali|Beelaha Soomaalida]] ==Tixraac== {{reflist}} {{Beelaha Soomaalida}} {{Commons|Category:Dir (clan)}} [[Category:Qabiilada Soomaalida]] [[Category:Soomaali]] [[Category:Dadka Soomaaliga]] d9dtropis08bw7zszakkbs6lrzgo7h9 Nabi Muuse C.S. 0 4199 298281 262917 2026-06-07T23:22:48Z Yahyaabdi10 46010 that’s good thank you 298281 wikitext text/x-wiki '''[[Nebi]] muuse''' Kani waa maqal ku saabsan [[Nebi Muuse]]. Isticmaal kale fiiri [[Magaca Muuse|Magaca muuse]] '''Muuse''' '''Muusa''' '''[[Nebi Muuse]]''' '''[[Muuse binu Cimraan]]''' ([[ingiriis]]: Moses, Musa; [[carabi]]: ﻣﻮﺳﻰ, Mūsā, loogu dhawaaqo: "Muusa", sidoo kale: ﻋﻤﺮﺍﻥ ﻣﻮﺳﻰ, loo qoro: Mūsā Cīmran, "Muusa Cimran", sidoo kale: ﺁﻝ ﻋﻤﺮﺍﻥ, "Aalu Cimraan", "[[Qoyska Cimraan|Qoyska reer Cimraan]]"; Luuqada Tiberiyaanka: Mōšéh [[ISO 259-3]] Moše; loogu dhawaaqo: "Moose" ama "Moseh"; [[Hebrew]]: מֹשֶׁה, loogu dhawaaqo "Mosheh"; [[Hebrew]]ga Cusub: Moshe, loogu dhawaaqo "Mooshe"; [[Af-Faarsi]]: ܐܫܘܡ, Moushe, loogu dhawaaqo: "Muushe") waa [[nebi]] iyo [[rasuul]] [[Ilaahay]] (s.w.t) u soo diray qoomiyadii [[Yuhuud]]<ref>"[[ingiriis]]: Moses, Musa; [[carabi]]: ﻣﻮﺳﻰ, Mūsā, loogu dhawaaqo: "Muusa", sidoo kale: ﻋﻤﺮﺍﻥ ﻣﻮﺳﻰ, loo qoro: Mūsā Cīmran, "Muusa Cimran", sidoo kale: ﺁﻝ ﻋﻤﺮﺍﻥ, "Aalu Cimraan", "[[Qoyska Cimraan|Qoyska reer Cimraan]]"; Luuqada Tiberiyaanka: Mōšéh [[ISO 259-3]] Moše; loogu dhawaaqo: "Moose" ama "Moseh"; [[Hebrew]]: מֹשֶׁה, loogu dhawaaqo "Mosheh"; [[Hebrew]]ga Cusub: Moshe, loogu dhawaaqo "Mooshe"; [[Af-Faarsi]]: ܐܫܘܡ, Moushe, loogu dhawaaqo: "Muushe""</ref> reer bani [[Israaiil]], iyo [[Fircoon]] iyo [[qaraabo|qaraabadiisa]] iyo intii uu ku hoos noolayd ee uu maamulaayay.<ref>[[Israaiil]], iyo [[Fircoon]] iyo [[qaraabo|qaraabadiisa]]</ref> Sida ay isku waafaqeen [[kitaab]]ka [[Quraan]]ka kariimka ah ee [[Ilaahay]] ku soo dejiyay [[Nebi Muxamed]], [[Kitaabka Injiil]] ee [[Masiixiyad]]a, iyo diinta Bahay [[Nebi Muuse]] wuxuu ahaa hogaamiye diimeed,<ref>"[[kitaab]]ka [[Quraan]]ka kariimka ah ee [[Ilaahay]] ku soo dejiyay [[Nebi Muxamed]], [[Kitaabka Injiil]] ee [[Masiixiyad]]a, iyo diinta Bahay [[Nebi Muuse]] wuxuu ahaa hogaamiye diimeed"</ref> xaakim, maamule shacabka, [[nebi]] iyo [[rasuul]] [[Alle]] (subxaanahu wa tacaalaa) siiyay [[Kitaabka Towraad]]<ref>"[[nebi]] iyo [[rasuul]] [[Alle]] (subxaanahu wa tacaalaa) siiyay [[Kitaabka Towraad]]"</ref> iyo [[Suxufi Muuse|Suxufta Muuse]]; kaasi oo loo diray in uu u digo [[boqor]]kii [[Fircoon]] ee maamulaayay deegaanada [[Masar]] iyo nawaaxigeeda, iyo shacabkii reer banii [[Israaiil]] kuu noolaa meeshaasi.<ref>"[[Masar]] iyo nawaaxigeeda, iyo shacabkii reer banii [[Israaiil]]"</ref> Sida ay qiyaaseen [[cilmi|culimada]] [[taariikh]]da, Nebi Muuse wuxuu dhashay intii u dhaxaysay [[sanad|1391 ilaa 1271]] [[C.H]] (Ciise Hortiis) ama wuxuu dhashay [[sanad|sanadkii 1595]] [[C.H]].<ref>"[[sanad|1391 ilaa 1271]] [[C.H]] ama wuxuu dhashay [[sanad|sanadkii 1595]] [[C.H]]"</ref> Dhinaca kale, dadka [[Hebrew]]ga ahi waxay Nebi Muuse ugu yeedhaan (מֹשֶׁה רַבֵּנו)ּ "Muuse macalinkayagii" iyo "Muuse kii wax na baray". Waxa uuna yahay [[nebi]]ga ugu muhiimsan ee aasaaska iyo saldhiga u ah [[diin]]ta [[Judhiisam]]ka. Sidoo kale, Nebi Muuse waa tiir muhiim u ah diimaha [[Islaam]]ka iyo [[Masiixi]]ga.<ref>"[[Islaam]]ka iyo [[Masiixi]]ga"</ref> [[Nebi Muuse]] wuxuu ku dhashay deegaanka Gooshen ee dalka [[Masar]], wuxuuna ku dhintey [[buur]]ta Neebo ee deegaanada Macoow. Intaasi waxaa dheer, Muuse waxaa dhalay oo [[aabe]] u ah [[Cimraan]], waxaana [[hooyo]] u ah Jojebed (Jochebed), wuxuuna ka tirsan yahay [[Qoyska Cimraan]] asagoo walaal la ah [[Nebi Haaruun]] iyo gabadha [[Miryama]].<ref>"[[aabe]] u ah [[Cimraan]], waxaana [[hooyo]] u ah Jojebed (Jochebed)"</ref><ref>"[[Qoyska Cimraan]] asagoo walaal la ah [[Nebi Haaruun]] iyo gabadha [[Miryama]]"</ref> [[File:Delaroche_Discovery_of_Moses.jpg|thumb|Miryama oo ilaalinaysa [[caruur]]ta [[Nebi Muuse]].]] Sida ku xusan [[kitaab]]ka Egsodhuuska (Exodus), Nebi Muuse wuxuu dhashay wakhti shacabka reer Israaiil sii badanayeen, ayagoo ku hoos jiray maamulka [[boqor]] [[Fircoon]] oo asagu cadaawad adag u qabay dadkaasi, isla markaana [[adoon]]san jirey dilina jirey [[nin|raga]] beelahaasi.<ref>"[[boqor]] [[Fircoon]] [[adoon]]san jirey dilina jirey [[nin|raga]]"</ref> Markii uu dhashay Muuse ayaa hooyadii Jojebed intey salad ku dhex riday ku tuurtay [[webi]] [[Niil]]ka ayadoo kala cabsanaysa in ciidamada Fircoon dilaan wiilkeeda. Waxaana helay [[ilmo|ilmahaasi]] yar shaqaalihii Fircoon oo u geeyay xaaskii Fircoon, qoftaasi oo go'aansatey ineey korsato ilmahaasi yar.<ref>"[[webi]] [[Niil]]ka ayadoo kala cabsanaysa in ciidamada Fircoon dilaan wiilkeeda. Waxaana helay [[ilmo|ilmahaasi]] yar shaqaalihii Fircoon oo u geeyay xaaskii Fircoon, qoftaasi oo go'aansatey ineey korsato"</ref> Isku soo wada duuboo, Nebi Muuse markuu [[qaangaadh]] noqdey ayuu dagaal galay halkaasi oo u ku dilay nin ka tirsan qabiilkii Fircoon. Arintani waxay ku kaliftey inuu ka cararo dhulkii [[boqor]]tooyada Fircoon ka talineysay. Wakhti ka dib, [[buur]]ta Siinaay dhexdeeda ayaa [[Alle]] ugu soo waxyooday Nebi Muuse kuna faray inuu ku noqdo Fircoon iyo qoomkiisii uguna yeedho diinta Alle. Mucjisooyinka la siiyay Nebi Muuse waxaa ka mid ahaa ushiisa oo isku bedelaysay [[mas]], iyo [[gacan]]tiisa oo [[ileys]] iyo [[iftiin]] awood badani ka soo baxaayay.<ref>"Mucjisooyinka Nebi Muuse: ushiisa oo isku bedelaysay [[mas]], iyo [[gacan]]tiisa oo [[ileys]] iyo [[iftiin]] awood badani"</ref> Isku soo wada duuboo, dagaalo badan iyo dhibaatooyin badan ka dib, Nebi Muuse wuxuu qoomkiisii u hogaamiyay deegaano ka fog maamulkii Fircoon, [[40]] [[sano]] ka dibna wuxuu ku dhintey saxara dhexdiisa.<ref>"[[40]] [[sano]] ka dibna wuxuu ku dhintey saxara dhexdiisa"</ref> = Reer Cimraan = '''[[Cimraan]]''' '''[[Camraan]]''' '''[[Reer Cimraan]]''' ([[ingiriis]]: Amram, ʻAmrām, "Amran"; [[carabi]]: ﻋﻤﺮﺍﻥ, loo qoro: īmran, "Imran", loogu dhawaaqo: "Cimraan", sidoo kale: ﺁﻝ ﻋﻤﺮﺍﻥ, "Aalu Cimraan", "Qoyskii reer Cimraan"; Luuqada Tiberiyaanka: ʻAmrām; loogu dhawaaqo: "Camram"; [[Hebrew]]: עַמְרָם, loogu dhawaaqo "Amarami", [[Hebrew]]ga cusub: Amram)<ref>"[[ingiriis]]: Amram, ʻAmrām, "Amran"; [[carabi]]: ﻋﻤﺮﺍﻥ, loo qoro: īmran, "Imran", loogu dhawaaqo: "Cimraan", sidoo kale: ﺁﻝ ﻋﻤﺮﺍﻥ, "Aalu Cimraan", "Qoyskii reer Cimraan"; Luuqada Tiberiyaanka: ʻAmrām; loogu dhawaaqo: "Camram"; [[Hebrew]]: עַמְרָם, loogu dhawaaqo "Amarami", [[Hebrew]]ga cusub: Amram"</ref> (macnaha ereyga Cimraan waa ''saaxiibkii kan ugu sareeya''<ref>""</ref> iyo ''qofkii aadka u sareeyay'') waa [[aabe|aabaha]] [[Nebi Muuse]], [[Nebi Haaruun]] iyo walaashood [[Miryama]] iyo [[seey]]ga ama odayga qaba Jojebed (Jochebed).<ref>"[[aabe|aabaha]] [[Nebi Muuse]], [[Nebi Haaruun]] iyo walaashood [[Miryama]] iyo [[seey]]"</ref> Cimraan waxaa meelo badan [[Ilaahay]] (s.w) kaga xusay [[kitaab]]ka [[Quraan]]ka kariimka ah ee lagu soo dejiyay [[Nebi Muxamed]].<ref>""</ref> Intaasi waxaa dheer, waxaa jirta [[suurad]] ka mid ah Quraanka oo loogu magac daray "reer Cimraan" waa [[Suuratul Al Cimraan]] (ﺁﻝ ﻋﻤﺮﺍﻥ).<ref>"[[suurad]] ka mid ah Quraanka oo loogu magac daray "reer Cimraan" waa [[Suuratul Al Cimraan]] (ﺁﻝ ﻋﻤﺮﺍﻥ)"</ref> Dhinaca kale, [[diin]]ta [[Masiixiyad]]a ee kitaabka [[Injiil]] ee [[Alle]] u soo waxyooday [[Nebi Ciise]] iyo qoraalo kale oo [[Giriig]]<ref>"[[diin]]ta [[Masiixiyad]]a ee kitaabka [[Injiil]] ee [[Alle]]"</ref> iyo Laatiin ah waxay sheegeen in Cimraan aabihiis ahaa [[nin]]ka lagu magacaabo Sebtuwajinti (Septuagint) kaasi oo ahaa nin sharaf iyo qadarin balaadhan ku dhex lahaa qoomkiisa iyo dadkii uu la noolaa wakhtigaasi.<ref>"Cimraan aabihiis ahaa [[nin]]ka lagu magacaabo Sebtuwajinti (Septuagint)"</ref> Si kastaba ha ahaatee, kitaabka Quraanka dhexdiisa Cimraan waxaa lagu xusay labo nooc oo kala ah: * [[Camraan]] ama [[Cimran]] oo lagu sheegay in uu ahaa [[aabe|aabaha]] [[Nebi Muuse]], [[Nebi Haaruun]] iyo walaashood [[Miryama]] iyo [[seey]]ga ama odayga qaba Jojebed (Jochebed). * Marka labaad waxaa Cimraan lagu xusay inuu ahaa aabaha [[Maryama]] [[hooyo]]da [[Nebi Ciise]], taasi oo lagu magaaco [[Maryama bintu Cimraan]], waloow aanu Cimraan ahayn aabaha saxda ah ee Maryama, laakiin uu yahay oday ay ku abtirsato qoftaasi.<ref>"[[Maryama]] [[hooyo]]da [[Nebi Ciise]]"</ref> [[Ilaahay]] (koreeye) wuxuu kitaabka [[Quraan]]ka ku yidhi: :'''“Ilaahay wuxuu doortay Aadam iyo Nuux, iyo qooyska Ibraahim, iyo qooyska Cimraan, kuwaasi oo uu ka kor mariyay dadka.”''' ::—[[Qur'aan]], [[suurad]]a [[3]]aad ([[Suuratul Al Cimraan]] (ﺁﻝ ﻋﻤﺮﺍﻥ) "[[Qoyskii Cimraan]]"), [aayad]]a [[33]]aad<ref>"[[Qur'aan]], [[suurad]]a [[3]]aad ([[Suuratul Al Cimraan]] (ﺁﻝ ﻋﻤﺮﺍﻥ) "[[Qoyskii Cimraan]]"), [aayad]]a [[33]]aad"</ref> = Qoyska Muuse = [[File:Musa_(Moses)1.png|thumb|[[Nebi Muuse]] (c.s) wuxuu ka mid ahaa [[Qoyska Cimraan]].]] Isku soo duuboo [[Qoyska Cimraan]] waxaa ka mid ahaa [[Nebi Muuse]], [[Nebi Haaruun]] iyo walaashood [[Miryama]] iyo [[xaas]]<ref>"[[Qoyska Cimraan]] waxaa ka mid ahaa [[Nebi Muuse]], [[Nebi Haaruun]] iyo walaashood [[Miryama]] iyo [[xaas]]"</ref> ama [[oori]] Jojebed (Jochebed). Intaasi waxaa dheer, qoyskan waxaa ku abtirsada [[Maryama bintu Cimraan]] iyo dabcan [[wiil]]keed [[Nebi Ciise]], iyo [[Nebi Sakariye]] oo ahaa Maryama [[adeer]]keed ama [[abti]]geed.<ref>"[[Nebi Sakariye]] oo ahaa Maryama [[adeer]]keed ama [[abti]]geed"</ref> = Kitaabka Towraad = [[File:Codex_Arabicus.jpg|thumb|250px|Codex LOLA.]] [[File:Mount Sinai Egypt.jpg|thumb|250px|[[Buurta Siinay]]. Israa'iil waxay degeen Buur Siinay, oo Yehowah wuxuu iyagii axdi kula dhigtay Nebi Muuse <ref>[https://www.arabicbible.com/codex-151.html]</ref>]] '' ([[ingiriis]]: Torah, Tora, Tawrāt; [[carabi]]: ﺗﻮﺭﺍﺓ, macanaha "Sharci" "Qawaaniin", ﮐﺘﺎﺏ ﻣﻮﺳﻰ, "kitaabki Muuse", (משה בן מימו), "kitabul Musa"; [[Giriig]]: εὐαγγέλιον, loogu dhawaaqo "Tawrāt", "Tawraat"; [[Yuhuud|Hebrew]]: תּוֹרָה, micnaheedu tahay: "tilmaamid", "waxbarid") waa [[kitaab]]ka [[diin]]ta ''Towraad'' ee [[Ilaahay]] (koreeyee) ku soo dejiyay [[Nebi Muuse]].<ref>"'''Towraad''' '''[[Towrah]]''' '''[[Kitaabka Towraad]]'''"</ref><ref>"[[ingiriis]]: Torah, Tora, Tawrāt; [[carabi]]: ﺗﻮﺭﺍﺓ, macanaha "Sharci" "Qawaaniin", ﮐﺘﺎﺏ ﻣﻮﺳﻰ, "kitaabki Muuse", (משה בן מימו), "kitabul Musa"; [[Giriig]]: εὐαγγέλιον, loogu dhawaaqo "Tawrāt", "Tawraat"; [[Yuhuud|Hebrew]]: תּוֹרָה, micnaheedu tahay: "tilmaamid", "waxbarid"</ref> Intaasi waxaa dheer, kitaabka Towraad waa [[diin]]ta iyo dhaqanka [[dad]]ka [[Yuhuud]]a ah ee reer [[Israa'iil|bani Israa'iil]]. Dadka raacsan diinta Towraad ee Yuhuuda ah waxay ku macneeyaan dhowr<ref>"[[diin]]ta iyo dhaqanka [[dad]]ka [[Yuhuud]]a ah ee reer [[Israa'iil|bani Israa'iil]]"</ref><ref>[https://www.jw.org/so/wargeysyada/maxaa-cusub/farriinta-kitaabka/ilaahay-baa-reer-binu-israaʼiil-samatabbixiyay/ Ilaahay Baa Reer Binu Israaʼiil Samatabbixiyay]</ref> micno oo kala duwan. Waxaana ka mid ah: * [[5|Shanta]] [[kitaab]] ee loo yaqaano "Tanakh" taasi oo ah macnaha ugu muhiimsan ama inta ugu badan ay u yaqaanaan khubarada [[diin]]ta [[Yuhuud]]a. * Sharaxaada iyo fahanka cutubyada Tanakh. * Soo degidii iyo ku dhanka Jenesiska (Genesis), oo ah [[kitaab|kitaabka Hebrewga]] isla markaana ah aasaaska iyo saldhiga [[diin]]ta [[Masiixiyad|Masiixiyadii hore]], iyo dhamaadka Tanakh. Iyo, * Iskugeynta fahanka dhaqanka iyo diinta guud ee dadka reer [[Israaiil]]. Si kastaba ha ahaatee, waxaa khubarada diinta [[Islaam]]ku u aqoonsan tahay in [[kitaab]]ka Towraad eey tahay waxyigii [[Alle]] (s.w) ku soo dejiyay [[Nebi Muuse]]; kuwaasi oo uu qoray Nebi Muuse naftiisa iyo isku duba rideen intii raacsanayd asaga ka dib markii uu geeriyooday. [[Kitaab]]ka [[Quraan]]ka kariimka ah ee saldhiga u ah [[diin]]ta [[Islaam]]ka, waxaa [[suurad]]o badan iyo [[aayad]]o badan lagu xusay kitaabka Nabi Muuse.<Ref>"[[Quraan]]ka ah ee saldhiga u ah [[diin]]ta [[Islaam]]ka"</ref> geeridi nabi muuse waxa uu sosaray iman muslim xadis abuhurayara ka so waranayo rasulka <n,n,k,h> waxa uleyahay malaku mawtaki baa u yimdi nabi muuse <s,c,w,>oo waxa uu ku yidh adonaka allaw ilahay baa ku yeedh ee ajabi , ka dimna nabi muuse waxa uu moodaya qof waxa yeelo gadsinay wayo malaga shaybad ibn aadan buu ugu yimad ka dimana muuse <s,c,w> dirbaxo boo qado isha ka ga duftay ka dimana maliagi baa ilaahay ku labtay oo ku yidh rabiyo waxad idirtay adoon an doonayan inu u dhinto wabu ila dagalom oo ilabu iga tuuray kadim rabi <s,m.c> ayaa ku yidh malagul mawtka utag adon kayka oo ku dhih ma nolabaarabta ka dimana waxad ku tirahda sac taabo kadimana hal tin oo kutala saca waxay udhigantahay sanad ka dimna malaku mawatkii baa ku soo labtay muuse<s,c,w> ka dibna malakin siduu rabi soo faray buu usheegay waxa uu ku yidh maxa ku xiiga malakiba kuu jawabay geeri waxa uu ku jawabay muuse ko marun hadaan dimanayo iga qaad nafta had kadimna waxa uumuuse rabi way diistay inuu kaka qado meesha ladoho al muqadasa waxa uu yidh ilaahayo idhawe ardu muqadasa waan loo daweeyay nabigu maxamed <scw> waxa uu iyidh hadin aan joogilaha qabrigiisa waxa idin tusilaha qabrigiisa oo jid ku agyaalo macana cadkacas ama cad guduudan agtsa ah = Nabiyada iyo Rasuusha = [[Nebi]]ya [[Ilaahay]] (s.w,t) ku sheegay kitaabka [[Quraan]]ka kariimka ah ee lagu soo dejiayay [[Nebi Muxamed]]{{SCW}} waa [[25|25 Nabi]] kuwaasi oo kala ah: {|class="wikitable sortable" |+(الأنبیاء والرسل في القرآن) |- | ;[[Nebi Aadam]] | ;[[Nebi Al-yasac]] | ;[[Nebi Ayuub]] |- | ;[[Nebi Ciise]] | ;[[Nebi Dulkifli]] | ;[[Nebi Daa'uud]] |- | ;[[Nebi Haaruun]] | ;[[Nebi Huud]] | ;[[Nebi Ibraahiim]] |- | ;[[Nebi Idriis]] | ;[[Nebi Ilyaas]] | ;[[Nebi Ismaaciil]] |- | ;[[Nebi Isxaaq]] | ;[[Nebi Luud]] | ;[[Nebi Muuse]] |- | ;[[Nebi Muxamed]]{{SCW}} | ;[[Nebi Nuux]] | ;[[Nebi Saalax]] |- | ;[[Nabi Shuceyb]] | ;[[Nebi Sulaymaan]] | ;[[Nebi Yaxye]] |- | ;[[Nebi Yacquub]] | ;[[Nabi Yuusuf]] | ;[[Nebi Yuunus]] |- | | ;[[Nebi Zakariye]] |} = Jadwalka Nabiyada iyo Rusuusha Kutubta lagu soo dejiyay = Sida ku cad [[kitaab]]ka [[Quraan]]ka kariimka ah ee [[Alle]] u soo waxyooday [[Nebi Muxamed]]{{SCW}} waxaa jira [[tiro]] badan<ref>[[kitaab]]ka [[Quraan]]ka kariimka ah ee [[Alle]] u soo waxyooday [[Nebi Muxamed]]{{SCW}}</ref> oo [[nabi]]yo iyo [[rasuul]] ah oo [[Ilaahay]] (koreeye) ku soo dejiyay [[kitaab|kutub]].<Ref>[[nabi]]yo iyo [[rasuul]] ah oo [[Ilaahay]] (koreeye) ku soo dejiyay [[kitaab|kutub]]</ref> Kuwaasi waxaa ugu horeeyay [[Nabi Ibraahim]] oo Alle u soo diray qoraalada [[Suxufi Ibraahim]], waxaana ugu dambeeyay [[kitaab]]ka [[Al-Furqaan]] ee Alle u soo waxyooday [[Nebi Muxamed]]{{SCW}}.<Ref>"[[Nabi Ibraahim]] oo Alle u soo diray qoraalada [[Suxufi Ibraahim]]"</ref> Intaasi marka laga yimaado waxaa jira tiro kale oo nebiyo iyo rasuul ah oo Rabbi u soo diray kutub, laakiin inagu aqoon uma lihin kuwaasi, waxaana tusaale inoo ah: [[Nebi Ismaaciil]], [[Nebi Yacquub]] iyo [[Nebi Yoonis]] oo dhamaantood leh kutub aynaan cilmi u lahayn.<Ref>"[[Nebi Ismaaciil]], [[Nebi Yacquub]] iyo [[Nebi Yoonis]]"</ref> Isku soo wada duuboo, kutubta ku xusan kitaabka [[Quraan]]ka kariimka ah waa [[afar]] [[kitaab]] iyo labo [[suxufi]] kuwaasi oo kala ah: {|class="wikitable sortable" |+ Nabiyada iyo Rusuusha Lagu soo Dejiyay Kitaab<br />(ﮐﺘﺏ الأنبیاء والرسل) !Magaca ! class="unsortable" |Magaca<br />[[carabi|Af-Carabi]] !Kitaabka !Suxufi !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Nebi Muxamed]]'''{{SCW}} || ﻧﺒﻲ ﻣﺤﻤﺪ || [[Kitaab]]ka [[Quraan]]ka<br />"[[Al-Furqaan]]"<br />(ﺍﻟﻘﺮﺁﻥ) || - || * Lagu soo dejiyay [[Nebi Muxamed]] intii u dhexaysay [[sanad|sanadkii 609 C.D ilaa 632 C.D]] * Waxyigu wuxuu socday [[23|23 sanno]] gudahood. * Wuxuu ku qoran yahay luuqada [[Carabi]]ga ah. * Waxa loo qeybiyaa [[Makki]] iyo [[Madani]]. * Ka kooban yahay [[114 Suuradood]] * Saldhiga iyo xuddunta [[diin]]ta [[Islaam]]ka. |- | [[Nebi Ciise]] || ﻧﺒﻲ ﻋﻴﺴﻰ || [[Kitaab]]ka [[Injiil]]<br />"[[Masiixiyad]]" || - || * Lagu soo dejiyay [[Nebi Ciise]]. * Wuxuu ku qoran yahay luuqada reer [[Yuhuuda|bani Israa'iil]], iyo luuqada [[ingiriis]]ka. * Wuxuu aasaas u yahay [[diin]]ta [[Masiixi]]ga. |- | [[Nebi Muuse]] || ﻧﺒﻲﻣﻮﺳﻰ || [[Kitaab]]ka [[Towraad]]<br />(ﺗﻮﺭﺍﺓ) || Suxufi Muusa || * Lagu soo dejiyay [[Nebi Muuse]]. * Wuxuu ku qoran yahay luuqada reer [[Yuhuuda|bani Israa'iil]], iyo farta [[Hebrew]]ga. * Wuxuu aasaas u yahay [[diin]]ta [[Yuhuud]]a ama [[Hebrew]]ga. |- | [[Nebi Daa'uud]] || ﻧﺒﻲ ﺩﺍﻭﺩ || [[Kitaab]]ka [[Sabuur]]<br />(ﺯﺑﻮﺭ) || - || * Lagu soo dejiyay [[Nebi Daa'uud]]. * Wuxuu ku qoran yahay luuqada reer [[Yuhuuda|bani Israa'iil]], iyo farta [[Hebrew]]ga. * Wuxuu aasaas u yahay [[diin]]ta [[Yuhuud]]a ama [[Hebrew]]ga. |- | [[Nebi Ibraahim]] || ﻧﺒﻲ ﺇﺑﺮﺍﻫﻴﻢ || - || [[Suxufi Ibraahim]] || * Lagu soo dejiyay [[Nebi Ibraahim]]. * Wuxuu ku qoran yahay luuqada reer [[Yuhuuda|bani Israa'iil]], iyo farta [[Hebrew]]ga. * Wuxuu aasaas u yahay [[diin]]ta [[Yuhuud]]a ama [[Hebrew]]ga. |} = Qoraalo La Mid Ah = * [[Diin]] ** [[Islaam]] ** [[Masiixiyad]] * [[Kitaab]] ** [[Qu'raan]] ** [[Al Furqaan]] ** [[Kitaabka Injiil]] ** [[Kitaabka Towraad]] ** [[Kitaabka Sabuur]] ** [[Suxufi Ibraahim]] ** [[Suxufi Muuse]] * [[Rasuul]] ** [[Nebi Muxamed]] ** [[Nebi Ciise]] ** [[Nebi Daa'uud]] ** [[Nebi Muuse]] ** [[Nebi Ibraahim]] ** [[Nebi Ismaaciil]] ** [[Nebi Nuux]] ** [[Nebi Yacquub]] ** [[Nebi Yoonis]] * [[Nebi]] ** [[Nabi Aadam C.S.]] ** [[Nebi Maxamed]] ** [[Nabi Ismaaciil C.S.]] ** [[Nabi Ayuub C.S.]] * [[Muxamed|Nabi Muxamed (c.s.w)]] ** [[Nabi Daa'uud C.S.]] ** [[Nabi Suleymaan C.S.]] ** [[Nabi Nuux C.S.]] ** [[Nabi Idriis]] ** [[Nabi Saalax]] ** [[Nabi Shuceyb]] ** [[Nabi Yuusuf]] ** [[Nabi Muuse C.S.]] ** [[Nabi Ilyaas]] ** [[Nabi Ibraahiim C.S.]] ** [[Nabi Huud]] ** [[Ciise|Nabi Ciise]] ** [[Kitaabka quduska]] * [[Luqmaan Alxakiim]] * [[Sifaynta Diinta Islaamka]] * [[Su'aallo Diini ah iyo Jawaaba hooda]] * [[Islam]] = Xigasho = {{Reflist}} [[Category:Kitaab]] [[Category:Nabiyada Islaamka]] [[Category:Islaam]] [[Category:Quraan]] [[Category:Islam]] [[Category:Masiixiyad]] [[Category:Diin]] [[Category:Taariikh]] [[Category:Aqoon]] [[Category:Kalandar]] [[Category:Nabi]] [[Category:Aadam iyo Xaawo]] 5q0n1q2nk0im3axtt8rdxws316vfmvm Dirisame 0 4314 298269 292844 2026-06-07T12:40:54Z ~2026-33772-17 46009 /* */ yess 298269 wikitext text/x-wiki [[Dirisame|Gaaljecel]] ]] ‏[[Beledweyne|Home]] capital city [[Dirisame]] Dirisame waa beel kamid ah qabiilada somaliyeed waxay qabiil ahaan kasoo jeedaan Beesha gaaljecel Dirisame waa beesha ugu balaran deegaan ahaan iyo dad ahaan beesha gaaljecel waxay dagaan somalia 🇸🇴kenya🇰🇪 iyo ethopia beelweynta Dirisame waxay ukala baxdaa 2Jilib oo waa weyn kalana ah 1 [Haaji Gargilis]] 2 <nowiki>[[wasuge]]</nowiki> |> haji Gargilis waxuu ukala.baxaa <nowiki>[[DALAB iyo Mahad alle ]]</nowiki> Mahad alle wuxuu ukala baxaa labo: 1 [ Gaafoow] 2 [ ahmed halane ]] Gaafoow waxa uu ukala baxaa : 1[ Cali gaafow ] 2[ Cismaan gaafow] 3[ Cabdi gaafoow] Dalab ayaa ukala baxo ilaa 8 Jilib oo kala ah 1=Dhayow samatar 2=Cifaaf samatar 3=Macow samatar 4=abdisamatar. 5=Cisman maxamud samatar. 6=Jibrail samatar. 7= faarax cumar. 8=Abdilla faarax. Waasuge waxuu ukala baxaa 8 Waasuge: 1=Abdinuur Waasuge 2= Cilmi Waasuge 3=Axmed Waasuge 4= Oradow Waasuge 5=Cali Waasuge 6= Soomane Waasuge 7=Wacays Waasuge 8= Cismaan Waasuge. Gobolada beesha Dirisame dagto waxa kamid ah [Gobolka Hiiraan] ‘ Gobolka Jubada hoose ‘ Gobolka jubada dhexe, Gobolka shabellada dhexe’ Gobolka shabellada hoose’ Gobolka bakool iyo Gobolka bay Gobalka Bakool > Dagmadayaasha kala ah tiyeeglow. Deegaanka burdho. Maamul gobaleedka Jubaland >Dagmadayaasha kala ah kismaayo 50%, Dagmada afmadow 30%, Dagmada kudhaa 80%, Dagmada buurgaabo 100%, Deegaanka galaf (hoos tago dhobley), Dagmada Jilib , Dagmada buaale , Wadan ka Kenya Dagmada war-dirisame South wajir, Degmada libooyo-Kenya, Nairobi , Mombasa, Chief Caaqil, hogaamiye Khaliif Idiris Ordaaye,Nabadoonka ugu caansanaa gayga soomaaliyeed hogaamiye sare oo tan iyo 1970 kii ilaa 2010 soo hogaaminayey Beesha Dirisame, kana shaqeynayey Muddo dheer nabad kula noolashaha beelaha deriska la ah. Wuxuu ahaa ninka ugu da'da weyn beesha oo cimrigiisa alle u barakeeyey, wuxuu ahaa codkar caadil ah, culumo, nabadoon, deeqsi hogaan suuban leh. Alle naxariistii janno fardowso allaha ka waraabiyo Chief Caaqil, hogaamiye Khaliif Idiris Ordaaye, wuxuu ku geeriyooday Magaalada Beledweyne sanadka November 2019 Beesha Dirisame waxay lee dahay matalaad ahaan: 1 Xildhibaan Dowlada federalka ah , 2 Xildhibaan hirshabelle, 1 Xildhibaan jubaland , -Wasiirka caafimaad Dowlada federal, -labo wasiir oo hirshabelle , -Hal wasiir oo jubaland , -Gadoomiye ku xigeenka ka kowaad gobalka hiiraan, -Taliyaha asluubta hirshabelle , -Abaanduulaha Qeybt 27aad militarga somalia, b6lj3hmm1guoyvev0qx9u96rl88p97m 298270 298269 2026-06-07T12:41:23Z Quinlan83 28506 Wuxuu dib u noqay badalkii uu sameeyay [[Special:Contributions/~2026-33772-17|~2026-33772-17]] ([[User talk:~2026-33772-17|talk]]) kuna celiyay badalkii ka danbeeyay oo sameeyay [[User:~2025-42569-40|~2025-42569-40]] 292844 wikitext text/x-wiki Dirisame waa beel kamid ah qabiilada somaliyeed waxay qabiil ahaan kasoo jeedaan Beesha gaaljecel Dirisame waa beesha ugu balaran deegaan ahaan iyo dad ahaan beesha gaaljecel waxay dagaan somalia 🇸🇴kenya🇰🇪 iyo ethopia beelweynta Dirisame waxay ukala baxdaa 2Jilib oo waa weyn kalana ah 1 [Haaji Gargilis]] 2 <nowiki>[[wasuge]]</nowiki> |> haji Gargilis waxuu ukala.baxaa <nowiki>[[DALAB iyo Mahad alle ]]</nowiki> Mahad alle wuxuu ukala baxaa labo: 1 [ Gaafoow] 2 [ ahmed halane ]] Gaafoow waxa uu ukala baxaa : 1[ Cali gaafow ] 2[ Cismaan gaafow] 3[ Cabdi gaafoow] Dalab ayaa ukala baxo ilaa 8 Jilib oo kala ah 1=Dhayow samatar 2=Cifaaf samatar 3=Macow samatar 4=abdisamatar. 5=Cisman maxamud samatar. 6=Jibrail samatar. 7= faarax cumar. 8=Abdilla faarax. Waasuge waxuu ukala baxaa 8 Waasuge: 1=Abdinuur Waasuge 2= Cilmi Waasuge 3=Axmed Waasuge 4= Oradow Waasuge 5=Cali Waasuge 6= Soomane Waasuge 7=Wacays Waasuge 8= Cismaan Waasuge. Gobolada beesha Dirisame dagto waxa kamid ah [Gobolka Hiiraan] ‘ Gobolka Jubada hoose ‘ Gobolka jubada dhexe, Gobolka shabellada dhexe’ Gobolka shabellada hoose’ Gobolka bakool iyo Gobolka bay Gobalka Bakool > Dagmadayaasha kala ah tiyeeglow. Deegaanka burdho. Maamul gobaleedka Jubaland >Dagmadayaasha kala ah kismaayo 50%, Dagmada afmadow 30%, Dagmada kudhaa 80%, Dagmada buurgaabo 100%, Deegaanka galaf (hoos tago dhobley), Dagmada Jilib , Dagmada buaale , Wadan ka Kenya Dagmada war-dirisame South wajir, Degmada libooyo-Kenya, Nairobi , Mombasa, Chief Caaqil, hogaamiye Khaliif Idiris Ordaaye,Nabadoonka ugu caansanaa gayga soomaaliyeed hogaamiye sare oo tan iyo 1970 kii ilaa 2010 soo hogaaminayey Beesha Dirisame, kana shaqeynayey Muddo dheer nabad kula noolashaha beelaha deriska la ah. Wuxuu ahaa ninka ugu da'da weyn beesha oo cimrigiisa alle u barakeeyey, wuxuu ahaa codkar caadil ah, culumo, nabadoon, deeqsi hogaan suuban leh. Alle naxariistii janno fardowso allaha ka waraabiyo Chief Caaqil, hogaamiye Khaliif Idiris Ordaaye, wuxuu ku geeriyooday Magaalada Beledweyne sanadka November 2019 Beesha Dirisame waxay lee dahay matalaad ahaan: 1 Xildhibaan Dowlada federalka ah , 2 Xildhibaan hirshabelle, 1 Xildhibaan jubaland , -Wasiirka caafimaad Dowlada federal, -labo wasiir oo hirshabelle , -Hal wasiir oo jubaland , -Gadoomiye ku xigeenka ka kowaad gobalka hiiraan, -Taliyaha asluubta hirshabelle , -Abaanduulaha Qeybt 27aad militarga somalia, mk24ovqo648yj2cw1yv649fhbu3hmo5 298271 298270 2026-06-07T12:43:27Z ~2026-33772-17 46009 /* */ yess 298271 wikitext text/x-wiki [[History]] Dirisame waa beel kamid ah qabiilada somaliyeed waxay qabiil ahaan kasoo jeedaan Beesha gaaljecel Dirisame waa beesha ugu balaran deegaan ahaan iyo dad ahaan beesha gaaljecel waxay dagaan somalia 🇸🇴kenya🇰🇪 iyo ethopia beelweynta Dirisame waxay ukala baxdaa 2Jilib oo waa weyn kalana ah 1 [Haaji Gargilis]] 2 <nowiki>[[wasuge]]</nowiki> |> haji Gargilis waxuu ukala.baxaa <nowiki>[[DALAB iyo Mahad alle ]]</nowiki> Mahad alle wuxuu ukala baxaa labo: 1 [ Gaafoow] 2 [ ahmed halane ]] Gaafoow waxa uu ukala baxaa : 1[ Cali gaafow ] 2[ Cismaan gaafow] 3[ Cabdi gaafoow] Dalab ayaa ukala baxo ilaa 8 Jilib oo kala ah 1=Dhayow samatar 2=Cifaaf samatar 3=Macow samatar 4=abdisamatar. 5=Cisman maxamud samatar. 6=Jibrail samatar. 7= faarax cumar. 8=Abdilla faarax. Waasuge waxuu ukala baxaa 8 Waasuge: 1=Abdinuur Waasuge 2= Cilmi Waasuge 3=Axmed Waasuge 4= Oradow Waasuge 5=Cali Waasuge 6= Soomane Waasuge 7=Wacays Waasuge 8= Cismaan Waasuge. Gobolada beesha Dirisame dagto waxa kamid ah [Gobolka Hiiraan] ‘ Gobolka Jubada hoose ‘ Gobolka jubada dhexe, Gobolka shabellada dhexe’ Gobolka shabellada hoose’ Gobolka bakool iyo Gobolka bay Gobalka Bakool > Dagmadayaasha kala ah tiyeeglow. Deegaanka burdho. Maamul gobaleedka Jubaland >Dagmadayaasha kala ah kismaayo 50%, Dagmada afmadow 30%, Dagmada kudhaa 80%, Dagmada buurgaabo 100%, Deegaanka galaf (hoos tago dhobley), Dagmada Jilib , Dagmada buaale , Wadan ka Kenya Dagmada war-dirisame South wajir, Degmada libooyo-Kenya, Nairobi , Mombasa, Chief Caaqil, hogaamiye Khaliif Idiris Ordaaye,Nabadoonka ugu caansanaa gayga soomaaliyeed hogaamiye sare oo tan iyo 1970 kii ilaa 2010 soo hogaaminayey Beesha Dirisame, kana shaqeynayey Muddo dheer nabad kula noolashaha beelaha deriska la ah. Wuxuu ahaa ninka ugu da'da weyn beesha oo cimrigiisa alle u barakeeyey, wuxuu ahaa codkar caadil ah, culumo, nabadoon, deeqsi hogaan suuban leh. Alle naxariistii janno fardowso allaha ka waraabiyo Chief Caaqil, hogaamiye Khaliif Idiris Ordaaye, wuxuu ku geeriyooday Magaalada Beledweyne sanadka November 2019 Beesha Dirisame waxay lee dahay matalaad ahaan: 1 Xildhibaan Dowlada federalka ah , 2 Xildhibaan hirshabelle, 1 Xildhibaan jubaland , -Wasiirka caafimaad Dowlada federal, -labo wasiir oo hirshabelle , -Hal wasiir oo jubaland , -Gadoomiye ku xigeenka ka kowaad gobalka hiiraan, -Taliyaha asluubta hirshabelle , -Abaanduulaha Qeybt 27aad militarga somalia, m5yrgtm44qom79iiq5d0w5jjgmf7hxk 298280 298271 2026-06-07T21:43:37Z Icodense 23631 Restored revision 249287 by [[Special:Contributions/Mohamed Omar Hamud Hassan|Mohamed Omar Hamud Hassan]] ([[User talk:Mohamed Omar Hamud Hassan|talk]]) (TwinkleGlobal) 298280 wikitext text/x-wiki Dirisame Waa Beel Weyn Oo Kamida Beesha Gaaljecel Samoow Dirisame Waa Beel Weyn Oo Kamida Beesha Gaaljecel Samoow Dirisame waxuu u kala baxaa labo 1-waasuge 2-haaji girgiris Oday Waasuge waxuu sii dhalay sideeda Waasuge: Abdinuur Waasuge , Cilmi Waasuge , Axmey Waasuge , Oradow Waasuge , Cali Waasuge , Soomane Waasuge , Wacays Waasuge Cismaan Waasuge , Oday xaaji girgiris waxuu sii dhalay: Dalab xaaji girgiris, Mahad alle xaaji girgiris , Dagmooyinka sida rasmiga u dagto beesha waxaa ka mid G.Hiirain Dagmada beledweyn , Dagmada ceel cali, Dagmada buq goosaar, Deegaanka caag xoog, Deegaanka wabxo, Deegaanka joogjoog, Dagmada buq aqable, G.bokool Dagmada tiyeeglow, Deegaanka burdho, Jubaland Dagmada kismaayo 50%, Dagmada afmadow 30%, Dagmada kudhaa 80%, Dagmada buurgaabo 100%, Deegaanka galaf (hoos tago dhobley), Dagmada Jilib , Dagmada buaale , Kenya Dagmada war-dirisame South wajir, Degmada libooyo-Kenya, Nairobi , Mombasa, Chief Caaqil, hogaamiye Khaliif Idiris Ordaaye,Nabadoonka ugu caansanaa gayga soomaaliyeed hogaamiye sare oo tan iyo 1970 kii ilaa 2010 soo hogaaminayey Beesha Dirisame, kana shaqeynayey Muddo dheer nabad kula noolashaha beelaha deriska la ah. Wuxuu ahaa ninka ugu da'da weyn beesha oo cimrigiisa alle u barakeeyey, wuxuu ahaa codkar caadil ah, culumo, nabadoon, deeqsi hogaan suuban leh. Alle naxariistii janno fardowso allaha ka waraabiyo Chief Caaqil, hogaamiye Khaliif Idiris Ordaaye, wuxuu ku geeriyooday Magaalada Beledweyne sanadka November 2019 Beesha Dirisame waxay lee dahay matalaad ahaan: 1 Xildhibaan Dowlada federalka ah , 2 Xildhibaan hirshabelle, 1 Xildhibaan jubaland , -Wasiirka caafimaad Dowlada federal, -labo wasiir oo hirshabelle , -Hal wasiir oo jubaland , -Gadoomiye ku xigeenka ka kowaad gobalka hiiraan, -Taliyaha asluubta hirshabelle , -Abaanduulaha Qeybt 27aad militarga somalia, pyjnu1sqgn1pwk2bsjsos08u7rzzo15 Ciise (qabiil) 0 5300 298310 298079 2026-06-08T07:48:21Z Uguul 45906 /* Geed qabiil */ 298310 wikitext text/x-wiki '''Issa''' (oo sidoo kale loo yaqaan Esa , ama Aysa ) ([[Af Soomaali|Soomaali]]: Ciise , Af-[[Carabi]]: عيسى ) waa qabiil ka mid ah qabiilka [[Soomaaliyeed]] ee waqooyi , waa qayb hoosaad ka tirsan qoyska qabiilka [[Dir]]. {{Infobox tribe | name = Issa<br> بنو عيسي | image = File:Sheikh_Issa_Tomb.png | caption = Qabriga Sheekh Ciise ee [[Sanaag]] | ethnicity = {{flagicon|Somalia}}[[Soomaalida|Soomaali]] | descended = Ciise | parent_tribe = [[Dir|Dir]] | branches = *Ēlēye' (Musse & Mamasan) *Walaldon (Idleh & Youssouf) *Hōlle (Mahadle & Saaib) *Hōrrōne (Habar Walaal & Geele Walaal) *Ūrweyne(Cabdalla & Fiqi) *[[Wardiq|Wardīq]] (Wakhtishiil & Rumawaaq) | religion = [[Sunni]], [[Islaam]] | language = {{flagicon|Somalia}}[[Soomaalida|Soomaali]]<br>{{flagicon|Arab League}}[[Carabi]] | type = [[Dir|Dir – Qabiilka Soomaaliyeed]] | location = {{flagicon|Djibouti}}[[Djibouti]]<br>{{flagicon|Ethiopia}}[[Ethiopia]]<br>{{flagicon|Somalia}}[[Somalia]] }} ==Dulmar== Beesha Dir ahaan , beesha Ciise waxay xidhiidh toos ah la leedahay Gadabuursi , Akisho , Surre (Cabdalle iyo Qubeys ), Biimaal (oo Gaadsen sidoo kale ka tirsan yihiin), Bajimaal, Bursuq , Madigaan Dir, Gurgura , Garre (Beesha Quranyow, Direed kale, Direed, Direed, Direed kale, Direed, Direed kale, Direed, Direed, Direed, Direed, Direed, Direed, Direed, Direed, Dir, Dir, Gurre, iyo Dir. jufooyinka waxayna xiriir toos ah la leeyihiin Hawiye (Irir), Xawaadle , Ajuuraan , Degoodi , Gaaljeceel , oo ay isku abtigii Samaale wadaagaan . [[File:Esa-Grave.png|thumb|Qabri Ciise]] Qabiilka Ciise waxa ay qarniyo badan soo saartay rag iyo dumar Soomaaliyeed oo sharaf leh oo ay ku jiraan Boqorro badan ( Ughaz ). Inta la ogyahay taariikhdooda Ciisaha oo lagu yaqaanay cududooda ciidan iyo xumaantooda, Ingiriiska oo la kulmay waxay u arki jireen Issas inay yihiin "mid ka mid ah qabaa'ilka ugu xagjirnimada iyo dagaalka badan waqooyiga bari ee Afrika". waxa kale oo uu Ingiriisku isku dayey inuu Saylac ku duulo gurigii Ciisaha Cad (Caysa) ee dadka u dhashay ay guushu ku raacday, iyadoo aanay jirin wax la isku dayey oo la isku dayey in lagu qabsado gudaha dalka Ciisaha, oo inta badan ay degganaayeen Ciisaha Madow; oo aan u adkaysan karin dabeecadda arxan-darrada ah ee qabiilka, oo hammigooda keliya ee nololeed si sax ah loogu soo koobi karo labada kelmadood ee “Dil iyo Dhac”. Iyada oo sida caadiga ah wejiyada qabiilkooda ay ka muuqato waji xun sida maamulka Ingiriisku ku tilmaamay. Dhaqanka qabiilka ee la midka ah kuwa Black Ciisaha ayaa ahaa in aan loo ogolayn in la guursado dhiig yar ilaa uu nin ku dilo dagaalka; maadaama aysan muhiim ahayn in ninkaas lagu dilo dagaal xaq ah, taasi waxay inta badan horseedday dil qabow iyo dagaallo joogto ah oo lala galo qabaa’ilka iyo qowmiyadaha deriska la ah, waxaa ka mid ah qabaa’ilka kale ee Soomaalida caadooyinkan oo kale aan horay loo arag, waxaas oo dhan waxay ku dadaalayeen in ay iska ilaashadaan qabiil la dagaalamo. Ciisaha waxaa lagu yaqaanaa sida ay u yaqaaniin isticmaalka fallaadhaha sumaysan iyo awooddooda ugaarsiga ee cajiibka ah, Issa waxay u taagan tahay awood la isku halleyn karo. Dhulka Carabta, waxa ay noqdeen calooshood u shaqeystayaal la raadiyo, oo inta badan loo diiwaan galiyo awooddooda dagaal iyo aqoon istiraatijiyadeed. Marka loo eego in ay mar walba ku jireen xaalad dagaal ilaa heer loo arko in dilku yahay waqtigoodii, si ay u sharfaan halgamayaashoodii dhintay, waxa ay dhigi jireen dhagaxyo toosan oo mid kasta oo dhibane ah, ka soo horjeedka albaabka guriga marxuumka. Haddii qofka dhintay uu dilo saddex nin ama in ka badan, waxa sidoo kale dhagaxaan la dhigi jiray mid kasta oo ka mid ah saddexda aqal ee xaasaska. Haddii qofka dhintay uu dili lahaa hal ama in ka badan oo maroodi ah, waxaa la soo saari lahaa dhagxaan aad u waaweyn. Intaa waxaa dheer, haddii mid ka mid ah dhibbanayaasha marxuumka ay ku jiraan niman, hal dhagax oo toosan oo lagu dhejiyo dhagax kale ayaa la saari lahaa. Dhaqankan lagu maamuusayo halgamayaashooda iyada oo loo marayo meelaynta dhagaxa, waxay ahayd arrin muhiim ah oo ka mid ah hiddaha iyo dhaqanka qabiilka Ciisaha. ==Taariikhda== ===Horraantii Qarnigii 19-aad, Colaadihii Waqooyi & Waxqabadkii Qabiilka Ciise=== [[File:Le_Tour_du_monde-06-p067.jpg|thumb|Khariidadda Henri Lambert ee Geeska Afrika 1855, qabiilka Ciise ayaa ka talinayay labada dhinac ee gacanka Tadjoura.]] [[File:Ali-kalageyeh.png|thumb|Halyeygii ciidamada ee Ciise Cali Kalageeye]] Waagii qalalaasaha ahaa ee qabaa'ilka Canfarta, Weima Danakil waxay soo ifbaxday koox caan ah oo haysata ku dhawaad ​​100 qaansoley Soomaaliyeed ah, kuwaas oo calooshood u shaqeystayaal u ahaa qabaa'ilka kala duwan ee waqooyi-galbeed, oo u badan Ciisaha. In kasta oo la isku dayey in la isku dayo, haddana waxa ay si adag u ilaashadaan af-soomaaligooda oo ay door bidaan in ay isku guursadaan bulshadooda dhexdeeda, iyaga oo ka fogaanaya in ay ku dhex milmaan Danakil wakhtigaas. Arrinta xiisaha lihi waxa ay tahay in Danakil ay u arkaan in toogashada ay tahay mid sharci darro ah, sidaas awgeedna ay ku tiirsan yihiin dadka aqoonta u leh Soomaalida si ay doorkaas u gutaan. [[File:Somali_People.jpg|thumb|Ciise rag iyo Dumar dhar dhaqameed xidhan (1844)]] Dhaqanka Ciise wuxuu ku adkeysanayaa isticmaalka joogtada ah ee qaansooyinka iyo fallaadho sumeysan oo ka mid ah darajooyinkooda. Sannadkii hore, 1838, dagaal gacan ka hadal ah ayaa dhex maray Debenik Weima iyo Mudaito, taasoo keentay iskahorimaad dhiig badan ku daatay. Khasaaraha ayaa ahaa mid aad u badan, iyadoo Mudaito ay ku dhinteen 700 oo dhimasho ah iyo Debne Weima oo ay ku waayeen 140 qof. Waxaa jiray farqi u dhexeeya tirada la soo sheegay, iyadoo Maxamuud Cali uu sheegay in Mudiato ay ku dhaawacmeen 1500 halka Weima ay 120. Intii ay dagaallameen, Debne Weima waxay si joogta ah ula safteen Issa oo ka soo horjeeda Mudaito. Xaaladahan oo kale, Ciisahu waxay ka dhigan yihiin ku dhawaad ​​saddex meelood meel ciidamadooda la isku daray. Si kastaba ha ahaatee, iyadoo ay Ciisaha ka soo horjeedaan Mudaito, waxaa xusid mudan in magaalada caasimadda ah ee Aussa ay u badan tahay in ay degan yihiin Canfarta Mudaito iyada oo magaaladu u qaybsan tahay Assa-himera, Galeeya, Dar, Koorha, iyo Ciise. Qarniyo ka hor boqortooyadii Issa ee Aussa waxay la kulmeen kacdoon ka yimid Mudaitos, inkastoo dhacdooyinkaas, Issa ayaa weli sii waday joogitaanka Aussa, Kormeerkan waxaa sameeyay sahamiyeyaal Cornwallis iyo Harris R. Kirk 1841. Qaar badan oo ka mid ah Issa waxay degeen dhul ka soo horjeeda xeebta Ghoubbet-el-Kharab , oo ay kaxaysay harraad aan la dhayalsan karin oo loo qabo dhiigga bini'aadamka, si joogto ah ayay u soo galeen dhulka Danakil. Iyaga oo ka faa'iidaysanaya maqnaanshaha askariga dhamaadka ugu dambeeya ee garaacista, waxay si qarsoodi ah u soo degeen banka hadhsan ee godan waxayna ku kacaan fal naxariis darro ah. Isagoo dagaal aan joogsi lahayn kula jira reer Danaqil, inkastoo ay muuqato saaxiibtimo iyo xitaa isbahaysi ka dhexeeya caaqilada qabaa’ilka, haddana ma jirto fursad la lumiyo oo lagaga aarguto reer baadiyaha buuraleyda ah. Ficil kasta oo cusub oo cadaawad ah ayaa dhalinaya colaad cusub oo dhiig ah, iyada oo naf kasta oo labada dhinac ah la qaadayo ay dalbanayaan aargoosi laba laab ah, taas oo sii wadaysa rabshado aan dhamaad lahayn. Markii uu ka socdaalayay Tadjoura una socday buuraleyda Itoobiya ee Shoa sannadkii 1841, sahamiye Major Y. Cornwallis Harris waxa uu goob joog u ahaa dhibaato aad u daran. Ilaaladii la socotay ayaa la kulmay weeraro aan kala joogsi lahayn, iyada oo xubnaha si habaysan loo beegsaday, lagala baxay, oo ugu dambayntii la dilay waxa uu yidhi sidan: Eesah, oo sharaftiisa kaliya iyo maalkiisa uu ka kooban yahay tirada kawaannada xunxun ee ay damiirkoodu wasakhaysan yihiin, iyo kuwa wax-ku-tagga ah ee ku heshiiyey inay u taagan yihiin inay u ekaadaan sida bahalnimada iyo bahalnimada aan ka cabsanayn Ilaah iyo Ibliiska" Arabedoura, oo ah dhul fidsan oo ay sameeyeen walxo foolkaanooyin ah, ayaa waxaa lagu daboolay caws qurux badan oo u adeega sidii dhul daaqsimeed ee lo'da Baadiyaha. Xiliyada roobka da’a waxaa gobolkan u guura reer baadiyaha oo ay ku jiraan reer guuraaga Ciise. Reer guuraaga Issa waxa laga heli karaa iyagoo garab ka helaya Danakiles ee daaqa, sida uu sheegay sahamiye Rochet d'Hericourt 1841. Dhulka reer guuraaga Issa, oo ku yaal saddex horyaal oo koonfurta ka xigta Arabedoura. Sababo la xiriira imaanshaha xilli-roobaadka ee deegaannadaas, heshiis is-dhaafsi ah ayaa u oggolaanaya reer-guuraaga Ciise in ay xoolahooda daaqaan gudaha Danakile marka ay dhirtu u soo baxdo roob badan. Taa baddalkeeda, Danakils ayaa xoolahooda u kaxeeya reer-guuraaga Ciise markii ay daaqgoodii ka engegeen, roobkuna wuxuu billaabay inuu quudiyo dhulka deriska ah. Isku-tiirsanaantani waxay kobcinaysaa wada noolaanshaha labada qabiil ee caanka ah. Hawshan la'aanteed, isbahaysigoodu waxa uu halis gelin karaa, iyaga oo u xaglin kara reer guuraaga Ciise, ee caanka ku ah dabeecadda dagaalka iyo xirfadahooda qaanso ee cajiibka ah, oo ay ku caddeeyeen isticmaalka habboon ee qaansooyinka toogashada. Rochet d'Hericourt wuxuu sii wadaa inuu yiraahdo: "Soomaalida Ciise, oo ah jinsiyad aad u wanaagsan: dhererkoodu waa dheer yahay, sankoodu wuxuu ku dhow yahay aquiline; fool weyn oo xariijimo joogto ah ayaa siinaya wejigooda dabeecadda sifooyin muuqaal ah oo caqli-gal ah; geesinimada dabka leh, waxay jecel yihiin dagaallada, halkaas oo xirfaddooda ay ku tuuraan fallaadha waxay siinaysaa inay si weyn uga sarreeyaan deriskooda, oo iyaga ka cabsada." Sannadkii 1842-kii, dadka Soomaaliyeed ee Ciise waxay degganaayeen gobolka koonfureed ee Gacanka Tadjoura, oo ku fidsan dhulka Weima Danakil. Waxaa xusid mudan in qayb muhiim ah oo ka mid ah dadka Soomaaliyeed ee Ciise ay u aqoonsadeen Lohitu, Suldaanka Tadjoura, inuu yahay caaqilkooda. Intaa waxaa dheer, waxaa xusid mudan in kala bar qabiilka Weima ee Tadjoura ay ka kooban yihiin shakhsiyaad Soomaali ah oo Ciise ah. ===Bartamihii Qarnigii 19-aad=== Ciisaha ayaa ahaa qaybta ugu muhiimsan waddooyinka ganacsiga ee isku xidha Harar iyo magaalooyinka xeebta ee Berbera iyo Saylac. Xidhiidhka ganacsiga iyo beeralayda ee qabaa'ilka Soomaalida ee Afran-Qallo waxay ka qaybqaateen, laga soo bilaabo qarnigii shan iyo tobnaad, isku-dhafka siyaasadda iyo qowmiyadaha, taas oo lagu muujiyey abuurista qowmiyadaha Oromada-Soomaalida: Girri-Jaarso iyo Girri-Babillee, kuwaas oo isku daray hababka Oromada ee beeraha iyadoo la qaadanayo hay'adaha siyaasadda Soomaalida. Horumarka hay'adaha Soomaalidu waxay si qoto dheer ugu xidhnaayeen dhaqdhaqaaqii ganacsi ee qabiilka Ciisaha ee gobolka Saylac. Deegaankan Ciisaha ayaa ilaalo u ahaa ganacsatada iyo badeecadaha ay wataan ee u kala gooshta marinada ganacsi ee u dhexeeya Saylac iyo gobolada gudaha ee dalka. Beeshu waxay ku beddeshay adeegyadii ay ka qaadi jireen ganacsatada. Habayntani waxa ay gacan ka gaysatay habaynta iyo turxaan bixinta doorka Abbaan( ugaaska qabiilka) ee masuulka ka ahaa hubinta daryeelka iyo badbaadada dadkiisa. [[File:Map_of_Zeila_1877.jpg|thumb|Waddada ganacsiga Ciisaha ee Saylac ilaa Harar]] Muddo ka bacdi waxaa si rasmi ah u soo shaac baxay shaqadii iyo mas’uuliyaddii Abbaan-ku-taagnayd, wuxuuna ku khasbanaaday inuu maamulo dhaqaalaha iyo siyaasadda qabiilkiisa, la gorgortamo qabaa’ilka kale, isla markaana uu sugo amniga dadkiisa iyo hantidooda. Haddaba, dhaq-dhaqaaqa ganacsi ee qabiilka Ciisaha ayaa kaalin mug leh ka qaatay horumarinta hab-dhismeedka bulsho iyo siyaasadeed ee ummadda Soomaaliyeed. Qabiilka Ciisaha waxa ay hal-abuur ku haystaan ​​dhaqashada geela ee gobolka, iyaga ayaana ka masuul ahaa kiraynta xoolahan iyo kolonyada gaadiidka ee dhex mara gobollada Oromada. Si kastaba ha ahaatee, geela ay leeyihiin Ciisaha ayaan ahayn kuwo ku habboon dhulka buuraleyda ah ee Harar u socda. Si loo maro dhulkan, waxa lagama maarmaan noqotay in la isticmaalo dameero ay Oromo bixiyeen. ===Issa - Khilaafka Masar, dabayaaqadii qarnigii 19aad=== Bartamihii 1870-meeyadii ka dib Khedivate ee Masar guuldaradii Itoobiya, waxay beddeleen xeeladdii ay Itoobiya dhinac walba uga hareerayn lahaayeen oo ay sidoo kale saldhig uga heli lahaayeen xeebaha Soomaaliya. Horraantii 1875, ciidamada Masar oo uu hogaaminayay Werner Munzinger waxay rabeen inay ku biiraan ciidamada Menelik iyagoo u socdaalay dhinaca galbeed ee dekedda Tadjoura kuna sii jeeday Awassa. Si kastaba ha ahaatee, xaaladaha cimilada ee adag iyo cimilada adag ayaa wiiqday tamarta ciidamada. Habeenimadii Noofambar 14, dagaalyahano ka tirsan qabiilka Issa Madoobe ee Soomaalida ayaa weerar ku qaaday ciidamada Masar, taasoo keentay in la xasuuqo Werner Munzinger, xaaskiisa, iyo inta badan taliskii ciidamada. Dadkii hadhay ayaa u baxsaday Tadjoura. Guuldaradani waxay calaamadisay dhamaadka hamigii ahaa in Masar lagu balaadhiyo Abyssinia Masiixiyiinta. Inkasta oo ay hore uga adkaadeen Masar ayaa aakhirkii la wareegay gacan ku haynta magaalooyinka xeebaha Soomaaliya ee Saylac, Berberana waa lagu guulaystay. Dhinaca kale, Khedive Ismaaciil waxa uu ballanqaaday in dekedaha Bulxaar iyo Berbera ay u furnaan doonaan ganacsigooda, marka laga reebo ganacsiga addoonta, isla markaana laga hortago joogitaanka ciidamada Yurub ee dekedahaasi. Xukuumadda Khedival ayaa sidoo kale ogolaatay in la dalacsiiyo qiimaha kastamka oo aan ka badnayn 5 boqolkiiba qiimaha badeecadaha la dhoofiyo, iyo in loo ogolaado Ingiriiska in uu ka sameeyo wakiil qunsuliyadeed meelahaas. Xagaagii 1875kii ayaa Masriyiintii waxay guddoomiye u doorteen Abu Bakar Ibrahim Shahim, oo Saylac ka ganacsan jiray. Abuu Bakar, oo sida muuqata ka soo farcamay reer Cafar, wuxuu lahaa saameyn weyn oo maxalli ah. Abu-Bakar in uu xidhiidh la lahaa Menelik II waxa ay faa'iido weyn u ahayd Khedive oo jooga Qaahira waxaana aad u qiimeeyey Faransiiskii aagga. Waxay u badan tahay in ay siiyeen dhalashada Faransiiska horraantii 1860-aadkii oo ay u magacaabeen wakiilkooda si ay uga helaan faa'iidooyinka uu siiyo ganacsatadooda gobolka Saylac iyo Obock. Isagoo haysta dhalashada Faransiiska, Abuu Bakar wuxuu xoojiyay maqaamkiisa inuu yahay hoggaamiyaha ugu saameynta badan gobolka Saylac marka loo eego dadka Canfarta iyo quwadaha Yurub. Masaaridu wax faragelin ah kuma samayn arrimaha Soomaalida, ee waxay u hoggaansameen heshiiskii ay la galeen Abuu Bakar, waxayna u adeegsadeen laaluush si ay u saameeyaan hoggaamiyayaasha qabaa'ilka, oo inta badan loogu yeero Ugaaska Saylac. Si ay u dhistaan ​​maamulkooda, waxay u magacaabeen madax ka soo jeeda beesha Ciisaha iyo qabaa’ilka kale ee Soomaalida ee ku dhaqan dhulka saxaraha Ogaadeeniya ee Koonfur Bari Harar. Dhul laga soo bilaabo Saylac ilaa Harar, Ciisahu waxay ka talinayeen Saylac iyo inta badan xeebaha Soomaaliya ilaa Bulxaar, reer Khediyiintu waxay bixin jireen cashuurta Ugaaska Ciisaha si ay u isticmaalaan jidka ganacsiga Saylac iyo Harar. [ 42 ] [ 43 ] Masaaridii oo ku sii socota Harar, waxay ku qasbanaadeen inay soo maraan dhulka Soomaalida Ciise, waxay socod ku mareen jeexjeexyo dhagax ah iyo sariiraha webiyada engegan ee gobolka Guban, kaas oo caadiyan la kulma kulayl kuleyl ah oo u dhexeeya 105 ilaa 110 darajo Fahrenheit May ilaa Sebtembar. Deegaanku waxa uu lahaa dhir kooban iyo ilo biyo-yaraan ah taas oo ay ugu wacan tahay xaaladaha xagaaga ee adag. [ 44 ] Dadka Ciise waxay faa'iido ka heleen ciidankii soo duulay, waxay yaqaaneen xaaladaha adag ee goobta iyo cimilada, sida la xusay, waxay tirtireen ciidamadii Munzinger bartamihii 1875 ee Awassa. [ 45 ] Iyaga oo keliya tiro xaddidan oo kabriid ah, ama 'Tower' nooca musketka garaaca, oo ay weheliyaan gacmahooda iftiinka ee dhaqameed, kuwaas oo ay ku jiraan laan, toorey, warmo, waran, seef, iyo gaashaan. Qaar baa shaqaaleysiiyay naadiyo, qaansooyin, bistoolado, ama, naadir, bastoolad, in kasta oo ay jireen hubkii qadiimiga ahaa, qabiillada Ciise ma ahayn mucaarad fudud. Marka la barbardhigo, ciidanka militariga ee Ra'uf Pasha ee Masaarida uu amar ku bixiyay waxay ka koobnaayeen shan cutub oo lugta ah, cutub kastaa wuxuu lahaa afar iyo toban sarkaal, 236 askari ( başhi bozuķ ), laba xabo oo buurta Howitzer ah, iyo laba gantaalada riddada ah. isla markaana, qabiilka Ciisaha waxa uu dagaal kula jiray Nole Oromo, Danakil (Afar) iyo Gadabuursi, iyada oo taas la tixgeliyey ka dib markii ay 5 maalmood ka hor istaageen hoggaamiyihii federaalka ee qabaa'ilka Ciisaha Soomaaliyeed, Sheikh Rolia, Masar, waxay isu dhiibeen ciidammadii soo celinta iyo calanka Masar. Taasi waxay meesha ka saartay khatartii Milatari ee Masaarida ay ku hayeen Ciisaha Soomaaliyeed, taasoo u sahashay inay u sii gudbaan dhinaca Harar iyagoo ka soo tallaabay dhulka Ciisaha. Korjoogayaashii Ingiriiska ee fadhigoodu ahaa Cadan ayaa warbixino u diray London, kuwaas oo muujinaya awoodda ciidanka soo duulay ay u isticmaali lahaayeen inay Issa ku khasbaan inay is dhiibaan, maadaama ay iyagu ahaayeen kuwii ugu horreeyay ee sidaas sameeya. Masaaridu waxay u qaybisay bulshooyinkii ku dhaqnaa deegaanka Harar saddex qaybood oo kala ah: Somali 'Ciise', Oromo Nole Oromo', iyo dadka magaalada Harar, iyadoo Ciisaha ay dhibaato badan ku keeneen maamulka Masar. Hogaamiye degan ma haystaan, marka laga reebo hogaamiyihii shuyuukhda culimadi Ciise. Dawladnimada ay iyagu dhisteen waa nooc ka mid ah dawlad wadaaga. Markay rabaan inay dawladnimada dumiyaan, waxay wiiqaan awoodeeda. Raggoodii wax-garadka ahaa iyo madaxdii reeraha ayaa is urursada. Way wada tashadaan, mararka qaarkoodna tani waxay socotaa toddobaadyo badan. Marka ra'yiga aqlabiyadda la aqbalo, dawladdu way fulisaa. Sidan ayaa loo fuliyaa magacaabista ama xil ka qaadista mudanayaashooda. [[File:UgaasAbode.jpg|thumb|Issa Somali oo taagan bannaanka hoyga Ugaas Roobleh Faarax ee Jaldessa]] Intii u dhaxaysay bilihii June iyo Luulyo 1878kii, xaaladda ammaan ee gobolka Harar ilaa xeebaha Soomaaliya aad ayay uga sii dartay, ka dib kacdoon ay sameeyeen dadka Soomaaliyeed ee Ciise. Qalalaasahan oo markii hore ka bilaabmay deegaanka Berber ayaa ugu dambayntii ku fiday gobolka Harar. Bishii Luulyo 1878, Raduan Pasha iyo ku xigeenkiisii, Axmad Rami Bey, waxay isku dayeen inay xakameeyaan kacdoonka dhowr boqol oo fallaago ah. Si kastaba ha ahaatee, waxay dhayalsadeen awoodda ciidamada jabhadda, kuwaas oo ku guuleystay inay la yaabaan oo ay jabiyaan ciidankii yar ee Masar. Kadib jabhaddii waxay u carartay dhanka Saylac. Iyaga oo ka jawaabaya, Masaaridu waxay ka aargoosatay tuulooyin cidla ah oo ay ku duuleen, waxayna gubeen guryihii toban hoggaamiye beeleed. Marka loo eego qiimaynta Raduan Pasha, ciidanka garrison ee fadhigoodu yahay magaalada iyo nawaaxigeeda ma awoodi doonaan inay xakameeyaan fallaagada Issa ee baahsan. Waxa uu ku wargeliyay dowladda Khedival khatarta jirta, waxa uuna carabka ku adkeeyay in si deg deg ah loogu baahan yahay gurmad ciidan oo laga sameeyo magaalada Harar. Raduan Pasha waxa uu dalbaday in la soo celiyo markabkii dagaalka ee Masar, kaas oo ku sugnaa aagga Berbera ilaa horraantii sannadkii 1878-kii, balse ay dawladdii Kheddiga ahi ku amartay inuu ka baxo. Markabkan ayaa siday labo qeybood oo loo xilsaaray taakuleynta ciidamada gobolka ee ku sugan inta u dhaxeysa magaalooyinka xeebta ah iyo Harar. Jabhadihii Ciise waxay gaadheen aagga u dhexeeya Harar iyo xeebta Soomaaliya si ay uga baxaan gacanta Masar. Xukuumadda Khiri Pasha ayaa ka fiirsanaysay ikhtiyaarka ah in mar kale lagu daro gobolka xeebta ee Badda Cas iyo Harar ee Xikimdariya ee Suudaan. Raduan Pasha waxa ay isku dayday in ay weerarto fariisimaha jabhadda ee gobolka Harar bishii Oktoobar 1878 laakiin waxa ay la kulantay guuldarro kale oo weyn. Fallaagada waxaa u suurtagashay in ay dilaan lix iyo labaatan askari oo ay ka furteen ciidanka Raduan Pasha sagaal iyo labaatan qori iyo siddeed iyo soddon faras. Bishii Noofambar 1878-kii, Raduan Pasha waxa uu hoggaaminayey ciidan yar oo konton askari ah iyo hal madfac oo Saylac ka soo raacay Harar si uu ula xaajoodo hoggaamiyayaashii jabhadda. Si kastaba ha ahaatee, markii ay iman waayeen magaalada, wuxuu u safray tuulooyinkoodii si uu ula kulmo iyaga. Raduan Pasha sida degen ee uu ula dhaqmayo qabaa'ilka ayaa door muhiim ah ka ciyaartay nabadaynta jabhadda. Kadib shir ka dhacay magaalada Harar ee ay fallaagadu ku xooga badan yihiin, Raduan Pasha waxa ay la xaajoodeen madaxdooda oo ay ku heshiiyeen in la dhimo oo la qiimeeyo cashuuraha. Taas beddelkeeda, fallaagada waxay saxiixday heshiis xabbad-joojin ah oo ay ku ballan-qaadeen inay oggolaadaan gaadiidka xeebta iyo xitaa soo celiyaan wixii ay dhaceen. Raduan Pasha ayaa u sheegay guusha uu gaaray Gordon, kaasoo isna ku wargeliyay dowladda Khedive in kala dambeyn la soo celiyay oo aan loo baahneen wax xoojin ciidan ah. Xabad-joojintii lagu gaadhay wada-xaajoodyadii Raduan Pasha ee jabhadda waxay ahayd mid muddo gaaban jirtay, horraantii bishii Maarso 1879-kii, waxaa caddaatay in gaadiidka waddooyinka mar kale uu khatar ahaa. Jabhaddu waxay taas u qaadatay calaamad daciifnimo, waxaana ku biiray qabaa'il kale oo Soomaaliyeed oo jabhaddooda ku biiray. Waxay beegsadeen kolonyo gaadiid ah, waxayna dhaawaceen xadhkaha telegaraafka, waxayna jareen xiriirkii magaalooyinka xeebta. Raduan Pasha waxa uu ka codsaday in la xoojiyo milatariga dawladdii Kheddiga ah iyo ciidan ka kooban ilaa 1,500 oo askari oo caadi ah, oo ay weheliyaan qabaa'ilka kale ee Soomaalida ee ka soo horjeeda qabiilka Ciisaha, ayaa si degdeg ah badda ugu yimi Saylac. Dib-u-celintan, Raduan Pasha wuxuu hoggaamiyay weerar guul leh oo ka dhan ah mucaaradka, isagoo ka adkaaday ciidankooda ilaa 370 nin oo hubaysan. Taas ka dib, Ciisaha Soomaaliyeed ma aysan keenin wax khatar ah mar kale ilaa ay Masar ka guureen Harar 1885. Ka bixitaankii Masar ee Harar waxa la mid ahaa ka bixitaankooda Saylac iyo Berbera, si ay uga feejignaadaan kacdoonka Oromada iyo Ciisaha Somalidu kaga soo horjeedaan ciidamada Masar ee dib u guranaya. Thomas Hunter, oo ahaa xoghayihii koowaad ee ergadii Ingiriiska ee Cadan 1884-kii ilaa 1887-kii, waxa uu ka baqay in inta lagu guda jiro bixitaanka, ay dhici karto in kooxaha qabaa’ilka ay weerarro lama filaan ah ku qaadaan Masaarida oo ay gadaal ka soo galaan, taasoo dhalin karta kacdoon cusub oo Mahdiyya ah oo la mid ah kii Suudaan lagu arkay. Masaaridu waxay ka baxeen Geeska Afrika, waxay walaac ka muujiyeen dareenka Ingiriiska ee ku aaddan dareenka qalafsan ee Berbera iyo suurtagalnimada in qabiilka Ciisaha Soomaaliyeed ay la wareegaan magaalada. Si taas looga hortago, Thomas Hunter waxa uu soo jeediyay in markab dagaal oo Ingiriisku leeyahay oo uu hoggaaminayo sarkaal ka tirsan ciidammada badda ee fadhigoodu yahay magaalada Cadan uu si joogto ah u sii joogo dekedda Berbera. Talaabadani waxay u adeegi doontaa is-hortaag iyo is-hortaag ku yimid Issaga Soomaaliyeed ilaa laga dhameeyo daadgureynta Harar. Si looga hortago kacdoon kale oo Issa ah, Thomas Hunter wuxuu ku taliyay in Ingiriisku ka taliyo Saylac inta ay weli joogaan ciidamada Masar, iyada oo la adeegsanayo 150 ciidan lug ah oo degaanka ah oo lagu xoojiyay geel. Dabadeed, iyagoo ka faa'iidaysan kara millatari, waxay la kulmi doonaan Ciise heshiis ku saabsan ka bixista Harar, iyo inaan wax dhib ah laga fileyn waddooyinka, iyadoo ay ugu wacan tahay kaalmada ay bixiyeen dadka Soomaaliyeed ee Ciise. Markii ay Masar tagtay, Soomaalidu waxay markiiba bilaabeen inay dhacaan oo ay xasuuqaan kolonyadii ganacsiga ee Yurub: 'Ciidanayaashii Ciise waxay 103 qof oo reer Yurub ah iyo dadka deegaanka ku laayeen waddooyinka u dhexeeya Harar, Saylac iyo Berbera. 44 Isla mar ahaantaana weerarradaas, oo lala beegsaday shisheeyaha, ayaa bishii Nofembar 1885-kii dagaal dhiig badani ku daatay ka dhex qarxay Soomaalidii Ciise iyo Gadabuursi oo ku saabsanaa gacan ku haynta waddooyinka ganacsi ee u dhexeeya Harar iyo Saylac. Inta uu socday dagaalka waxaa ku dhintay 20 qof, waxaana aad loo wiiqay ammaanka waddooyinka. Dabadeed 1886 kii ayaa Ciise iyo Canfartu dagaal ku dhex-maray, iyo dhammaan jidad ganacsi oo ka soo baxay Saylac oo u socday Awsa. ===Qarnigii 20-aad – hadda=== Weerarkii Talyaanigu ku qaaday Itoobiya 1935/36, Ciisa wuxuu ka dagaallamay dhinaca Talyaaniga, taas beddelkeedana wuxuu ka faa'iidaystay hub iyo tababar ciidan iyo fursado suuq-geyneed oo faa'iido badan leh oo lo'dooda ah. Nuskii dambe ee Qarnigii 20-aad, Soomaaliya waxay hub dheeraad ah siisay Ciisaha, oo ay u cusboonaysiisay qayb ka mid ah Jabhadda Xoreynta Soomaali Galbeed. Xasuuqii Aysha waxay ahayd xasuuq ay ciidamada Itoobiya u geysteen qowmiyada Soomaalida ee Ciisaha 13 August 1960 magaalada Aysha ee dalka Itoobiya . Ciidamada Itoobiya ayaa la sheegay in ay u dhaadhaceen deegaanka si ay uga qeyb qaataan daminta colaada la xiriirta aanooyin qabiil. Si kastaba ha ahaatee, sida goob-joogeyaashu sheegeen, in rag Soomaali ah la geeyey meel kale, ka dibna ay dileen askar Itoobiyaan ah. Kuwii danbe ee u qaxay Dikhil iyo Cali Sabiix ee Jabuuti . Abaartii iyo gaajadii 1972-1973 / 74 waxay sii kordhisay colaadaha. Ciidanka Itoobiya ayaa soo dhexgalay Ciisaha waxayna 1971/72 ka dileen boqollaal, kuna qafaasheen in ku dhow 200,000 oo neef. Markii Jabhadda Xoreynta Soomaali Galbeed laga adkaaday , qeybta Ciisaha waxay ku hareen magaca Ciise iyo Jabhadda Xoreynta Gurgura . Waxay taageero ka heli jireen Soomaaliya waxayna ku biireen EPRDF . Sannadkii 1987kii ayaa ismaamulka Diridhaba loo sameeyay Ciisaha (oo hore uga tirsanaan jiray gobolka Xararge ) oo qayb ka ahaa qayb cusub oo maamulka Itoobiya. Tan iyo markii EPRDF la wareegtay 1991, deegaanada Ciisaha ee Itoobiya waxay ka mid ahaayeen qeexitaan qowmiyadeed ee Gobolka Soomaalida . Jabuuti oo uu Faransiisku ku gumaysan jiray magaca Xeebta Soomaalida ee Faransiiska (ilaa 1967-kii, ka dibna dhulka faransiiska ee Cafarta iyo Ciisaha ) waxaa sidoo kale ka jiray xiisad u dhaxaysa Ciisa iyo Canfarta , iyadoo Ciise iyo Soomaalida kale ee Jabuuti ku nool ay doonayeen in ay ku xidhmaan Soomaaliya oo xor ah tan iyo 1960kii. Inta badan Canfartu waxay door bidaysay masiirka Faransiiska . Mahamoud Xarbi waxa uu ahaa hogaamiyihii ugu weynaa ee dhaqdhaqaaqii gobonimo doonka balse waxa la dilay 29 September 1960 waxana la waayay saaxiibadii Djama Mahamoud Boreh iyo Mohamed Gahanlo iyagoo ka duulaya Geneva kuna sii jeeday Qaahira . Si rasmi ah, waxay ku dhinteen shil diyaaradeed , laakiin doorka suurtogalka ah ee ururka de l'armée secrète ayaa la qiyaasayaa. 1977kii Jabuuti xornimadeeda way qaadatay , laakiin lama midoobin Soomaaliya . Intii uu socday dagaalkii Ogaadeenya , siyaasiyiintii Ciisaha ee saamaynta ku lahaa waxay ku tala galeen Jibuuti-weyn ama “Ciise-land”, halkaas oo soohdinta Jabuuti ka bilaabanayso Badda Cas ilaa Diridhaba. Si kastaba ha ahaatee, riyadaas waxay ku burburtay dhammaadkii dagaalka iyadoo ciidammadii Soomaalida laga saaray Itoobiya. Xiligii Hassan Gouled Aptidoon , Djibouti waxa ay isu rogtay dawlad hal xisbi ah oo ka tirsan Rassemblement Populaire pour le Progrès (RPP) taas oo aan laga fiirsan danaha dadka tirada yar ee Canfarta . 1991-1994, sidaas darteed waxaa Jabuuti ka dhacay dagaal sokeeye oo u dhexeeyay dawladdii Ciisaha u badnayd iyo jabhadii Canfarta ee FRUD. Ugu dambeyntii, xisbiyada kale ee mucaaradka ayaa la aqbalay, Canfartuna waxay ku lug lahayd dawladda, halka Ciise uu weli gacanta ku hayo siyaasadda. 1999kii Ismaaciil Cumar Geelle , oo uu adeer u ahaa Xasan Guuleed Aptidoon, waxa uu bedelay Jabuuti. Gobolka Awdal ee Somaliland waxa ka dhacay dagaallo ay la galeen beelaha Gadabuursi oo ah beelaha kale ee Dir . Colaaddu waxay keentay in qaar ka mid ah Issa ay u baxsadaan Itoobiya dhammaadkii 1990-aadkii. Xero qaxooti ayaa laga furay Degago/Ayisha. Mawjad labaad oo qaxoonti Ciise ah ayaa ka guuray magaalo xeebeedka Saylac 1991kii ka dib markii ay la dagaalameen SNMta Isaaq iyo Gadabuursi . ==Qaybinta== [[File:Issa_in_Somaliland.png|thumb|Khariidadda Jasiiradda Waqooyi ee Soomaaliya oo muujinaysa sida loo qaybiyay qabiilka Ciise ee qaybta waqooyi-galbeed]] [[File:Map_of_Somaliland_Protectorate.jpg|thumb| Maabka Somaliland oo ay ka muuqato beesha Ciise.]] Issa waxay ku nool yihiin Itoobiya inta badan halkaas oo ay gaaraan gobollada Oromada iyo Canfarta waxayna ka sameeyaan qayb weyn oo ka mid ah magaalada Diridhaba ee Chartered. Waxa kale oo ay deggan yihiin Jabuuti , halkaas oo ay ka yihiin in ka badan kala badh dadweynaha, marka saddexaadna waxay deggan yihiin Awdal , Somaliland sidoo kale. Ciisahu waa qabiilka ugu badan ee ku nool Djibouti . Sidoo kale beesha Ciise waa beesha labaad ee ugu badan ee ku nool xudduudaha Ismaamulka Soomaalida Itoobiya iyadoo lagu saleeyay tirakoobkii dadweynaha Itoobiya ee 2008-dii. Dariska dhow ee Ciisaha galbeedku waa Canfarta (ama Danakil) oo ay Ciisahu si joogto ah ula dagaalami jireen. IM Lewis waxa uu ku tilmaami jiray "xaalad cadaawad joogto ah oo ka dhaxaysa Ciise iyo Cafar", Barigooda reer ciise waxa ay xidhiidh la leeyihiin Gadabuursiga Somaliyeed oo ay dareemayaan in ay isku isir yihiin oo ay isku isir iyo dhaqan wadaagaan. Ku socota Koonfur Gurguura, Hawiye iyo Oromo. Magacyada Caddaanka iyo Madow, sida horgale loogu sii dhigay Issa, si fudud u tixraac qaybintooda juqraafiga; Buuro kala duwan oo galbeed ka xiga oo barbar socda jidka Jabuuti iyo Harrar ayaa u adeega sida xariiqda kala qaybisa; Ciisaha cad waa kuwa ugu dhow badda, halka Isaaqa Madow ee ka baxsan xadka. Kala duwanaanshiyahan ayaa waxaa sabab u ah sida ay u egyihiin labada dal, iyadoo dalka dhanka galbeed ka xiga uu ku dhow yahay in uu ka kooban yahay ciid, dalka dhanka bari ka xigana uu yahay mid inta badan qariyay dhagax weyn oo basaltic ah. Natiijo ahaan, kii hore wuxuu leeyahay muuqaal madow sababtoo ah dabeecaddiisa volcano, halka kan dambe uu yahay saxare cad oo bacaad ah. Ciisaha Madow wuxuu ka kooban yahay Wardiq , qaybo ka mid ah Muuse Eleeye, Horrone oo dhan, iyo qaybo ka mid ah Furlabe iyo Walaldoon. Cidda Cad waxay sida caadiga ah ka kooban tahay qaar ka mid ah Furlabe, qayb Muuse Eleeye ah, iyo qayb Mamassan ah, iyo qayb Walaldoon ah. ==Xeer-dhaqameedka Xeerka & Maamulka== [[File:Ugaas_Rooble.png|thumb|Ciise Ugaas Rooble oo la sawiran adeerkii Shirdoon 1885kii]] Odayaashii Ciise oo u shaqaynayay sidii qoys beeleed isku xidhan, waxa ay la kulmeen dhibaatooyin badan oo ay ka mid yihiin colaado sokeeye, abaaro, budhcadnimo, khalkhal ganacsi iyo qas bulsho. Iyagoo ka jawaabaya, waxay dejiyeen dastuur dhaqameed loogu magac daray Xeer Ciise, oo ku sifoobay mabaadi'da awood qaybsiga, midaynta bulshada si ay u raadiyaan xasillooni iyo kala dambayn. Sida dhaqanka afka ah, sida ay cuqaasha Ciise ka sheekeeyaan, dhowr qarni ka hor, awoowayaashii beesha Ciisaha waxa ay safar tahriib ah kaga soo baxeen Saylac, iyaga oo aakhirkii isugu yimi buurta Sitti ee hadda loo yaqaan Caasha Wereda. Goobtan gaarka ah waxa loo yaqaannay Laas-Harad. Si uu u noqdo oday Ciise oo uu u noqdo wakiil ka socda laba-iyo-tobanka beelood ee Ciise, waa in la buuxiyaa laba shuruudood oo aasaasi ah: labada waalidba waa inay noolaadaan, oo waxay u baahan yihiin inay helaan wiil. Si loo fududeeyo maamulkooda iyo hannaankooda go'aan gaarista, koox ka kooban afartan iyo afartan oday ayaa shirar socday muddo bil ah ku qabtay Buurta Sitti. Laba iyo tobanka beelood ee Ciisaha mid kastaa wuxuu isu beddeshay in uu cuqaasha u qaybiyo inta uu shirku socdo. Muddo ka dib, golahan odayaashu waxa ay hindiseen xeerar dhammaystiran oo 362 ah oo aan qornayn oo loo yaqaan "hera." Sheekadu waxay leedahay in dhacdo muhiim ah ay dhacday mid ka mid ah shirarka Buur Sitti markii daruur ay u muuqatay inay si toos ah uga laadlaadsan tahay wakiillada hal beel oo Ciise ah, Wardik. Dhacdadan aan caadiga ahayn ayaa guud ahaan lagu macneeyay inay tahay calaamad Rabbaani ah, taasoo muujineysa in Wardiqiintu ay yihiin kuwo loo doortay, xitaa Eebbe, si ay u gutaan doorarka hoggaamineed ee beesha Ciise/Soomaaliyeed. Sidaa darteed, wixii intaa ka dambeeyay, hoggaamiyaha Ciise/Soomaaliyeed, ee loo yaqaan Ugaaska, ayaa si joogto ah looga soo xulay beesha Wardiq. Inkasta oo Ughaz ay lahayd maamulka ugu sarreeya, haddana beesha Ciisaha waxa ay si gaar ah u ilaalinaysaa qaab-dhismeed bulsho oo sinnaan ku dhisan oo salka ku haya hayb-beeleed, kaas oo qof kasta, iyadoo aan loo eegin lab iyo dheddig, loo tixgaliyo in ay siman yihiin, qof kastaana waxa uu xaq u leeyahay in uu fikirkiisa ka dhiibto arrimaha khuseeya qabiilkiisa. Sidaa darteed, go'aan-qaadasho ku salaysan is-afgarad ayaa ah caadada dhexdooda. Habka go'aan gaarista ugu horrayn waxa ku jira wada-tashi, halkaas oo xubin kasta oo lab ah oo ku abtirsada ay xaq u leedahay in ay ka qaybgasho doodaha la xidhiidha arrimaha qabaa'ilka ee shir-wadareed loo yaqaan 'shir'. Intaa waxaa dheer, waxaa jirta maxkamad ka kooban afartan iyo afar wakiil, oo matalaya qaybaha kala duwan ee qabiilka, oo loo yaqaan 'Rer Gendi'. Qaybtani waxa ay u adeegtaa laba ujeedo sida maxkamada rafcaanka ee garsoorka iyo urur dhaqameed labadaba. Waxa si gaar ah loo qabtaa xilliyada xaaladaha degdegga ah ama dhibaatooyinka qaranka. ==Nasab== [[File:Sheikh_Issa_Tomb.png|thumb|Qabriga Sheekh Ciise oo ahaa aabbihii dhidibada u taagay beesha Ciisaha ee gobolka Sanaag .]] Ciisahu dhaqan ahaan waxa uu xidhiidhkooda ka raadiyaa Dir, qabrigiisu waxa uu u dhexeeyaa Rugay iyo Maydh ee bariga Somaliland Qabriga Sheekh Ciise waxay u badan tahay inuu ka hor imaanshaha maxalliga ah ee Islaamka , taas oo macnaheedu yahay dhismayaashooda wuxuu dhacay qarnigii 13aad ama ka hor. ===Qari=== Issa waxay ka tirsan tahay T-M184 haplogroup waxaana TMRCA lagu qiyaasaa inay tahay 2100-2200 sano ama 150 BCE. ===Geed qabiil=== Iyadoo lagu salaynayo qoraalada urur bulsheed ee Ciisaha Somaliyeed. Ciise wuxuu u qaybsan yahay laamaha soo socda. Ciise *Ēleye' (Musse & Mamasan) *Walaldon (Idleh & Youssouf) *Hoolle (Mahadle & Saa'ib) *Hōrrōne (Habar Walaal & Geele Walaal) *Ūrweyne(Cabdelle & Fiqi) *Wardiiq (Wakhtishiil & Rumawaaq) ==Dadka caanka ah ee Ciise== [[File:Ismail_Omar_Guelleh_2010.jpg|thumb|Madaxweynaha Jabuuti Ismaaciil Cumar Geelle]] *Maxamuud Xarbi : Madaxweyne-ku-xigeenka Golaha Dawladda Faransiiska Somaliland . *Xasan Guuleed Aptidoon : 1916–2006, Madaxweynihii ugu horreeyay ee Jabuuti 1977 ilaa 1999. *Ismaaciil Cumar Geelle : Madaxweynaha Jabuuti 1999kii. *Lula Cali Ismaaciil : Jibuuti- Canadian agaasimaha filimada *Cabdoo Xamargod : Muusikiiste *Daahir Axmed Faarax : Siyaasi reer Jabuuti ah *Cabdiraxmaan Waaberi : qoraa *Ahmed-Idriss Moussa :Siyaasi Jabuutiyaan ah *Nima Djama : muusikiiste *Aicha Bogoreh : Marwada koowaad ee Jabuuti *Axmed Boulaleh Barreh : Siyaasi reer Jabuuti ah *Axmed Saalax : Orodyahanka Jabuuti *Idriss Arnaoud Ali : Siyaasi reer Jabuuti ah *Xabiiba Cabdilaahi : Musician *Cumar Faarax Iltireh : Siyaasi reer Jabuuti ah *Aden Robleh Awaleh : Madaxweynaha Xisbiga Dimuqraadiga Qaranka . *Xaawo Axmed Yuusuf : Siyaasi reer Jabuuti ah *Mohamed Ali Fourchette : muusikiiste *Rooble Olhaye : Wakiilka joogtada ah ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Jamhuuriyadda Jabuuti. *Kadra Axmed Xasan : Ergeyga Joogtada ah ee Qaramada Midoobay iyo Ururka Ganacsiga Adduunka ee Jamhuuriyadda Jabuuti. *Yacin Bouh : Siyaasi reer Jabuuti ah. &Xuseen Axmed Saalax : Orodyahanka Maratoonka Jabuuti. *Moumin Bahdon : Siyaasi reer Jabuuti ah. *Aïcha Mohamed Robleh : Qoraa *Jamaal Cabdi Diiriye : Orodyahan *Faadumo Axmed Dhimbiil : Fanaanad *Abdi Waiss Mouxiyadiin : Orodyahan *Axmed Daahir : Kubadda Cagta *Aden Faarax Samatar : Fanaan *Youssouf Hiss Bachir : Orodyahanka *Maxamed Yuusuf : Badmaax *Axmed Goumane-Rooble : Siyaasi *Djama Robleh : Orodyahanka *Roda Ali Wais : Orodyahan *Mohamed Ali Fourchette : muusikiiste *Mouna-Hodan Axmed : Abwaan *Hoche Yaya Aden : Orodyahanka *Moumina Houssein Darar : Baaraha Jabuuti ee la dagaalanka Argagaxisada. *Aadan Faarax : Afhayeenka Aqalka Sare ee Itoobiya *Choukri Djibah : Siyaasi iyo u dhaqdhaqaaqa sinaanta haweenka. *Mohamoud Dirir Geeddi : Siyaasi Itoobiya ==Tixraac== [https://www.refworld.org/docid/3ae6ac7672.html "Refworld | 1) Cadaadiska Qowmiyada Ciisaha ee Itoobiya; 2) Cadaadiska ay dadka Itoobiya ku hayaan qowmiyadda Soomaalida ee ku nool waqooyiga Itoobiya"] [https://books.google.com/books?id=XMoNDgAAQBAJ&q=Dir Shucuubta Geeska Afrika (Soomaalida, Canfarta iyo Saaxo): Waqooyi Bari Afrika Qaybta 1aad] [https://books.google.com/books?id=j3DGs00LT8EC Shucuubta Geeska Afrika: Soomaali, Canfar iyo Saaxo] [https://books.google.com/books?id=29wxAQAAIAAJ&q=Aysa+the+nominal+ Hoosta Calanka iyo Sheekooyinka Xeebaha Soomaaliyeed] [https://books.google.com/books?id=ItguAAAAYAAJ&dq=comalis+issas+tadjoura&pg=PA371 La gazette géographique iyo l'sahaminta] [https://books.google.com/books?id=p3N0DwAAQBAJ&dq=This+is+because+the+Issa+are+afraid+of+the+Nole&pg=PA112 Emirate, Masaarida, Xabashida: Waaya aragnimada Gumaysiga ee Qarnigii Sagaalaad ee Harar dabayaaqadii] [https://books.google.com/books?id=p3N0DwAAQBAJ&dq=This+is+because+the+Issa+are+afraid+of+the+Nole&pg=PA112 Emirate, Masaarida, Xabashida: Waaya aragnimada Gumaysiga ee Qarnigii Sagaalaad ee Harar dabayaaqadii] [https://www.jstor.org/stable/43131170 "Afars, Issas ... iyo Jabuutiyaanka: Xagga Taariikhda Madaahibta"] [http://www.unhcr.org/3d5d0f3a4.pdf Bulshada xoolo dhaqatada ah iyo qaxootiga ka gudba: dhaq-dhaqaaqa dadweynaha ee Somaliland iyo bariga Itoobiya 1988-2000. Arrimaha Cusub ee Cilmi-baarista Qaxootiga, Warqadda Shaqada ee No. 65] [http://tobiashagmann.freeflux.net/files/media/publications/non-refereed/hagmann_roape-2005.pdf Caqabadaha Maamul-daadejinta ee Gobolka Soomaalida Itoobiya] [https://books.google.com/books?id=XD9oFjvFurAC&q=issa+gurgura&pg=PA135 Awood Siyaasadeed iyo Federaal Qowmiyadeed: Halganka Dimuqraadiyadda ee Itoobiya] [https://www.jstor.org/stable/179798 "Qodobada Taariikhiga ah ee Abtirsiimada ee Qaabdhismeedka Bulsho ee Waqooyiga Soomaaliya", Joornaalka Taariikhda Afrika] [[doi:10.1038/sj.ejhg.5201390|"Soo noqnoqoshada sare ee jiilka koromosoomyada Y oo lagu garto E3b1, DYS19-11, DYS392-12 ee ragga Soomaaliyeed"]] [http://siteresources.worldbank.org/INTSOMALIA/Resources/conflictinsomalia.pdf Conflict in Somalia: Drivers and Dynamics] [http://www.asylumlaw.org/docs/somalia/ind01b_somalia_ca.pdf Unugga Macluumaadka iyo Siyaasadda Dalka, Xafiiska Arrimaha Gudaha, Ingiriiska, Qiimaynta Soomaaliya 2001, Lifaaqa B: Qaab-dhismeedka Qabiilka Soomaaliyeed] {{Wayback|url=http://www.asylumlaw.org/docs/somalia/ind01b_somalia_ca.pdf |date=20110716081350 }} http://www.undp.org/content/dam/kenya/docs/Amani%20Papers/AP_Volume1_n2_May2010.pdf ==Xiriirinta dibadda== King, Preston (1987). [https://books.google.com/books?id=ANEwAAAAMAAJ Jiilaal Afrikaan ah] 0oi6q8n4helnznfaj32v9von08dv21x 298311 298310 2026-06-08T07:59:02Z Uguul 45906 /* Dadka caanka ah ee Ciise */ 298311 wikitext text/x-wiki '''Issa''' (oo sidoo kale loo yaqaan Esa , ama Aysa ) ([[Af Soomaali|Soomaali]]: Ciise , Af-[[Carabi]]: عيسى ) waa qabiil ka mid ah qabiilka [[Soomaaliyeed]] ee waqooyi , waa qayb hoosaad ka tirsan qoyska qabiilka [[Dir]]. {{Infobox tribe | name = Issa<br> بنو عيسي | image = File:Sheikh_Issa_Tomb.png | caption = Qabriga Sheekh Ciise ee [[Sanaag]] | ethnicity = {{flagicon|Somalia}}[[Soomaalida|Soomaali]] | descended = Ciise | parent_tribe = [[Dir|Dir]] | branches = *Ēlēye' (Musse & Mamasan) *Walaldon (Idleh & Youssouf) *Hōlle (Mahadle & Saaib) *Hōrrōne (Habar Walaal & Geele Walaal) *Ūrweyne(Cabdalla & Fiqi) *[[Wardiq|Wardīq]] (Wakhtishiil & Rumawaaq) | religion = [[Sunni]], [[Islaam]] | language = {{flagicon|Somalia}}[[Soomaalida|Soomaali]]<br>{{flagicon|Arab League}}[[Carabi]] | type = [[Dir|Dir – Qabiilka Soomaaliyeed]] | location = {{flagicon|Djibouti}}[[Djibouti]]<br>{{flagicon|Ethiopia}}[[Ethiopia]]<br>{{flagicon|Somalia}}[[Somalia]] }} ==Dulmar== Beesha Dir ahaan , beesha Ciise waxay xidhiidh toos ah la leedahay Gadabuursi , Akisho , Surre (Cabdalle iyo Qubeys ), Biimaal (oo Gaadsen sidoo kale ka tirsan yihiin), Bajimaal, Bursuq , Madigaan Dir, Gurgura , Garre (Beesha Quranyow, Direed kale, Direed, Direed, Direed kale, Direed, Direed kale, Direed, Direed, Direed, Direed, Direed, Direed, Direed, Direed, Dir, Dir, Gurre, iyo Dir. jufooyinka waxayna xiriir toos ah la leeyihiin Hawiye (Irir), Xawaadle , Ajuuraan , Degoodi , Gaaljeceel , oo ay isku abtigii Samaale wadaagaan . [[File:Esa-Grave.png|thumb|Qabri Ciise]] Qabiilka Ciise waxa ay qarniyo badan soo saartay rag iyo dumar Soomaaliyeed oo sharaf leh oo ay ku jiraan Boqorro badan ( Ughaz ). Inta la ogyahay taariikhdooda Ciisaha oo lagu yaqaanay cududooda ciidan iyo xumaantooda, Ingiriiska oo la kulmay waxay u arki jireen Issas inay yihiin "mid ka mid ah qabaa'ilka ugu xagjirnimada iyo dagaalka badan waqooyiga bari ee Afrika". waxa kale oo uu Ingiriisku isku dayey inuu Saylac ku duulo gurigii Ciisaha Cad (Caysa) ee dadka u dhashay ay guushu ku raacday, iyadoo aanay jirin wax la isku dayey oo la isku dayey in lagu qabsado gudaha dalka Ciisaha, oo inta badan ay degganaayeen Ciisaha Madow; oo aan u adkaysan karin dabeecadda arxan-darrada ah ee qabiilka, oo hammigooda keliya ee nololeed si sax ah loogu soo koobi karo labada kelmadood ee “Dil iyo Dhac”. Iyada oo sida caadiga ah wejiyada qabiilkooda ay ka muuqato waji xun sida maamulka Ingiriisku ku tilmaamay. Dhaqanka qabiilka ee la midka ah kuwa Black Ciisaha ayaa ahaa in aan loo ogolayn in la guursado dhiig yar ilaa uu nin ku dilo dagaalka; maadaama aysan muhiim ahayn in ninkaas lagu dilo dagaal xaq ah, taasi waxay inta badan horseedday dil qabow iyo dagaallo joogto ah oo lala galo qabaa’ilka iyo qowmiyadaha deriska la ah, waxaa ka mid ah qabaa’ilka kale ee Soomaalida caadooyinkan oo kale aan horay loo arag, waxaas oo dhan waxay ku dadaalayeen in ay iska ilaashadaan qabiil la dagaalamo. Ciisaha waxaa lagu yaqaanaa sida ay u yaqaaniin isticmaalka fallaadhaha sumaysan iyo awooddooda ugaarsiga ee cajiibka ah, Issa waxay u taagan tahay awood la isku halleyn karo. Dhulka Carabta, waxa ay noqdeen calooshood u shaqeystayaal la raadiyo, oo inta badan loo diiwaan galiyo awooddooda dagaal iyo aqoon istiraatijiyadeed. Marka loo eego in ay mar walba ku jireen xaalad dagaal ilaa heer loo arko in dilku yahay waqtigoodii, si ay u sharfaan halgamayaashoodii dhintay, waxa ay dhigi jireen dhagaxyo toosan oo mid kasta oo dhibane ah, ka soo horjeedka albaabka guriga marxuumka. Haddii qofka dhintay uu dilo saddex nin ama in ka badan, waxa sidoo kale dhagaxaan la dhigi jiray mid kasta oo ka mid ah saddexda aqal ee xaasaska. Haddii qofka dhintay uu dili lahaa hal ama in ka badan oo maroodi ah, waxaa la soo saari lahaa dhagxaan aad u waaweyn. Intaa waxaa dheer, haddii mid ka mid ah dhibbanayaasha marxuumka ay ku jiraan niman, hal dhagax oo toosan oo lagu dhejiyo dhagax kale ayaa la saari lahaa. Dhaqankan lagu maamuusayo halgamayaashooda iyada oo loo marayo meelaynta dhagaxa, waxay ahayd arrin muhiim ah oo ka mid ah hiddaha iyo dhaqanka qabiilka Ciisaha. ==Taariikhda== ===Horraantii Qarnigii 19-aad, Colaadihii Waqooyi & Waxqabadkii Qabiilka Ciise=== [[File:Le_Tour_du_monde-06-p067.jpg|thumb|Khariidadda Henri Lambert ee Geeska Afrika 1855, qabiilka Ciise ayaa ka talinayay labada dhinac ee gacanka Tadjoura.]] [[File:Ali-kalageyeh.png|thumb|Halyeygii ciidamada ee Ciise Cali Kalageeye]] Waagii qalalaasaha ahaa ee qabaa'ilka Canfarta, Weima Danakil waxay soo ifbaxday koox caan ah oo haysata ku dhawaad ​​100 qaansoley Soomaaliyeed ah, kuwaas oo calooshood u shaqeystayaal u ahaa qabaa'ilka kala duwan ee waqooyi-galbeed, oo u badan Ciisaha. In kasta oo la isku dayey in la isku dayo, haddana waxa ay si adag u ilaashadaan af-soomaaligooda oo ay door bidaan in ay isku guursadaan bulshadooda dhexdeeda, iyaga oo ka fogaanaya in ay ku dhex milmaan Danakil wakhtigaas. Arrinta xiisaha lihi waxa ay tahay in Danakil ay u arkaan in toogashada ay tahay mid sharci darro ah, sidaas awgeedna ay ku tiirsan yihiin dadka aqoonta u leh Soomaalida si ay doorkaas u gutaan. [[File:Somali_People.jpg|thumb|Ciise rag iyo Dumar dhar dhaqameed xidhan (1844)]] Dhaqanka Ciise wuxuu ku adkeysanayaa isticmaalka joogtada ah ee qaansooyinka iyo fallaadho sumeysan oo ka mid ah darajooyinkooda. Sannadkii hore, 1838, dagaal gacan ka hadal ah ayaa dhex maray Debenik Weima iyo Mudaito, taasoo keentay iskahorimaad dhiig badan ku daatay. Khasaaraha ayaa ahaa mid aad u badan, iyadoo Mudaito ay ku dhinteen 700 oo dhimasho ah iyo Debne Weima oo ay ku waayeen 140 qof. Waxaa jiray farqi u dhexeeya tirada la soo sheegay, iyadoo Maxamuud Cali uu sheegay in Mudiato ay ku dhaawacmeen 1500 halka Weima ay 120. Intii ay dagaallameen, Debne Weima waxay si joogta ah ula safteen Issa oo ka soo horjeeda Mudaito. Xaaladahan oo kale, Ciisahu waxay ka dhigan yihiin ku dhawaad ​​saddex meelood meel ciidamadooda la isku daray. Si kastaba ha ahaatee, iyadoo ay Ciisaha ka soo horjeedaan Mudaito, waxaa xusid mudan in magaalada caasimadda ah ee Aussa ay u badan tahay in ay degan yihiin Canfarta Mudaito iyada oo magaaladu u qaybsan tahay Assa-himera, Galeeya, Dar, Koorha, iyo Ciise. Qarniyo ka hor boqortooyadii Issa ee Aussa waxay la kulmeen kacdoon ka yimid Mudaitos, inkastoo dhacdooyinkaas, Issa ayaa weli sii waday joogitaanka Aussa, Kormeerkan waxaa sameeyay sahamiyeyaal Cornwallis iyo Harris R. Kirk 1841. Qaar badan oo ka mid ah Issa waxay degeen dhul ka soo horjeeda xeebta Ghoubbet-el-Kharab , oo ay kaxaysay harraad aan la dhayalsan karin oo loo qabo dhiigga bini'aadamka, si joogto ah ayay u soo galeen dhulka Danakil. Iyaga oo ka faa'iidaysanaya maqnaanshaha askariga dhamaadka ugu dambeeya ee garaacista, waxay si qarsoodi ah u soo degeen banka hadhsan ee godan waxayna ku kacaan fal naxariis darro ah. Isagoo dagaal aan joogsi lahayn kula jira reer Danaqil, inkastoo ay muuqato saaxiibtimo iyo xitaa isbahaysi ka dhexeeya caaqilada qabaa’ilka, haddana ma jirto fursad la lumiyo oo lagaga aarguto reer baadiyaha buuraleyda ah. Ficil kasta oo cusub oo cadaawad ah ayaa dhalinaya colaad cusub oo dhiig ah, iyada oo naf kasta oo labada dhinac ah la qaadayo ay dalbanayaan aargoosi laba laab ah, taas oo sii wadaysa rabshado aan dhamaad lahayn. Markii uu ka socdaalayay Tadjoura una socday buuraleyda Itoobiya ee Shoa sannadkii 1841, sahamiye Major Y. Cornwallis Harris waxa uu goob joog u ahaa dhibaato aad u daran. Ilaaladii la socotay ayaa la kulmay weeraro aan kala joogsi lahayn, iyada oo xubnaha si habaysan loo beegsaday, lagala baxay, oo ugu dambayntii la dilay waxa uu yidhi sidan: Eesah, oo sharaftiisa kaliya iyo maalkiisa uu ka kooban yahay tirada kawaannada xunxun ee ay damiirkoodu wasakhaysan yihiin, iyo kuwa wax-ku-tagga ah ee ku heshiiyey inay u taagan yihiin inay u ekaadaan sida bahalnimada iyo bahalnimada aan ka cabsanayn Ilaah iyo Ibliiska" Arabedoura, oo ah dhul fidsan oo ay sameeyeen walxo foolkaanooyin ah, ayaa waxaa lagu daboolay caws qurux badan oo u adeega sidii dhul daaqsimeed ee lo'da Baadiyaha. Xiliyada roobka da’a waxaa gobolkan u guura reer baadiyaha oo ay ku jiraan reer guuraaga Ciise. Reer guuraaga Issa waxa laga heli karaa iyagoo garab ka helaya Danakiles ee daaqa, sida uu sheegay sahamiye Rochet d'Hericourt 1841. Dhulka reer guuraaga Issa, oo ku yaal saddex horyaal oo koonfurta ka xigta Arabedoura. Sababo la xiriira imaanshaha xilli-roobaadka ee deegaannadaas, heshiis is-dhaafsi ah ayaa u oggolaanaya reer-guuraaga Ciise in ay xoolahooda daaqaan gudaha Danakile marka ay dhirtu u soo baxdo roob badan. Taa baddalkeeda, Danakils ayaa xoolahooda u kaxeeya reer-guuraaga Ciise markii ay daaqgoodii ka engegeen, roobkuna wuxuu billaabay inuu quudiyo dhulka deriska ah. Isku-tiirsanaantani waxay kobcinaysaa wada noolaanshaha labada qabiil ee caanka ah. Hawshan la'aanteed, isbahaysigoodu waxa uu halis gelin karaa, iyaga oo u xaglin kara reer guuraaga Ciise, ee caanka ku ah dabeecadda dagaalka iyo xirfadahooda qaanso ee cajiibka ah, oo ay ku caddeeyeen isticmaalka habboon ee qaansooyinka toogashada. Rochet d'Hericourt wuxuu sii wadaa inuu yiraahdo: "Soomaalida Ciise, oo ah jinsiyad aad u wanaagsan: dhererkoodu waa dheer yahay, sankoodu wuxuu ku dhow yahay aquiline; fool weyn oo xariijimo joogto ah ayaa siinaya wejigooda dabeecadda sifooyin muuqaal ah oo caqli-gal ah; geesinimada dabka leh, waxay jecel yihiin dagaallada, halkaas oo xirfaddooda ay ku tuuraan fallaadha waxay siinaysaa inay si weyn uga sarreeyaan deriskooda, oo iyaga ka cabsada." Sannadkii 1842-kii, dadka Soomaaliyeed ee Ciise waxay degganaayeen gobolka koonfureed ee Gacanka Tadjoura, oo ku fidsan dhulka Weima Danakil. Waxaa xusid mudan in qayb muhiim ah oo ka mid ah dadka Soomaaliyeed ee Ciise ay u aqoonsadeen Lohitu, Suldaanka Tadjoura, inuu yahay caaqilkooda. Intaa waxaa dheer, waxaa xusid mudan in kala bar qabiilka Weima ee Tadjoura ay ka kooban yihiin shakhsiyaad Soomaali ah oo Ciise ah. ===Bartamihii Qarnigii 19-aad=== Ciisaha ayaa ahaa qaybta ugu muhiimsan waddooyinka ganacsiga ee isku xidha Harar iyo magaalooyinka xeebta ee Berbera iyo Saylac. Xidhiidhka ganacsiga iyo beeralayda ee qabaa'ilka Soomaalida ee Afran-Qallo waxay ka qaybqaateen, laga soo bilaabo qarnigii shan iyo tobnaad, isku-dhafka siyaasadda iyo qowmiyadaha, taas oo lagu muujiyey abuurista qowmiyadaha Oromada-Soomaalida: Girri-Jaarso iyo Girri-Babillee, kuwaas oo isku daray hababka Oromada ee beeraha iyadoo la qaadanayo hay'adaha siyaasadda Soomaalida. Horumarka hay'adaha Soomaalidu waxay si qoto dheer ugu xidhnaayeen dhaqdhaqaaqii ganacsi ee qabiilka Ciisaha ee gobolka Saylac. Deegaankan Ciisaha ayaa ilaalo u ahaa ganacsatada iyo badeecadaha ay wataan ee u kala gooshta marinada ganacsi ee u dhexeeya Saylac iyo gobolada gudaha ee dalka. Beeshu waxay ku beddeshay adeegyadii ay ka qaadi jireen ganacsatada. Habayntani waxa ay gacan ka gaysatay habaynta iyo turxaan bixinta doorka Abbaan( ugaaska qabiilka) ee masuulka ka ahaa hubinta daryeelka iyo badbaadada dadkiisa. [[File:Map_of_Zeila_1877.jpg|thumb|Waddada ganacsiga Ciisaha ee Saylac ilaa Harar]] Muddo ka bacdi waxaa si rasmi ah u soo shaac baxay shaqadii iyo mas’uuliyaddii Abbaan-ku-taagnayd, wuxuuna ku khasbanaaday inuu maamulo dhaqaalaha iyo siyaasadda qabiilkiisa, la gorgortamo qabaa’ilka kale, isla markaana uu sugo amniga dadkiisa iyo hantidooda. Haddaba, dhaq-dhaqaaqa ganacsi ee qabiilka Ciisaha ayaa kaalin mug leh ka qaatay horumarinta hab-dhismeedka bulsho iyo siyaasadeed ee ummadda Soomaaliyeed. Qabiilka Ciisaha waxa ay hal-abuur ku haystaan ​​dhaqashada geela ee gobolka, iyaga ayaana ka masuul ahaa kiraynta xoolahan iyo kolonyada gaadiidka ee dhex mara gobollada Oromada. Si kastaba ha ahaatee, geela ay leeyihiin Ciisaha ayaan ahayn kuwo ku habboon dhulka buuraleyda ah ee Harar u socda. Si loo maro dhulkan, waxa lagama maarmaan noqotay in la isticmaalo dameero ay Oromo bixiyeen. ===Issa - Khilaafka Masar, dabayaaqadii qarnigii 19aad=== Bartamihii 1870-meeyadii ka dib Khedivate ee Masar guuldaradii Itoobiya, waxay beddeleen xeeladdii ay Itoobiya dhinac walba uga hareerayn lahaayeen oo ay sidoo kale saldhig uga heli lahaayeen xeebaha Soomaaliya. Horraantii 1875, ciidamada Masar oo uu hogaaminayay Werner Munzinger waxay rabeen inay ku biiraan ciidamada Menelik iyagoo u socdaalay dhinaca galbeed ee dekedda Tadjoura kuna sii jeeday Awassa. Si kastaba ha ahaatee, xaaladaha cimilada ee adag iyo cimilada adag ayaa wiiqday tamarta ciidamada. Habeenimadii Noofambar 14, dagaalyahano ka tirsan qabiilka Issa Madoobe ee Soomaalida ayaa weerar ku qaaday ciidamada Masar, taasoo keentay in la xasuuqo Werner Munzinger, xaaskiisa, iyo inta badan taliskii ciidamada. Dadkii hadhay ayaa u baxsaday Tadjoura. Guuldaradani waxay calaamadisay dhamaadka hamigii ahaa in Masar lagu balaadhiyo Abyssinia Masiixiyiinta. Inkasta oo ay hore uga adkaadeen Masar ayaa aakhirkii la wareegay gacan ku haynta magaalooyinka xeebaha Soomaaliya ee Saylac, Berberana waa lagu guulaystay. Dhinaca kale, Khedive Ismaaciil waxa uu ballanqaaday in dekedaha Bulxaar iyo Berbera ay u furnaan doonaan ganacsigooda, marka laga reebo ganacsiga addoonta, isla markaana laga hortago joogitaanka ciidamada Yurub ee dekedahaasi. Xukuumadda Khedival ayaa sidoo kale ogolaatay in la dalacsiiyo qiimaha kastamka oo aan ka badnayn 5 boqolkiiba qiimaha badeecadaha la dhoofiyo, iyo in loo ogolaado Ingiriiska in uu ka sameeyo wakiil qunsuliyadeed meelahaas. Xagaagii 1875kii ayaa Masriyiintii waxay guddoomiye u doorteen Abu Bakar Ibrahim Shahim, oo Saylac ka ganacsan jiray. Abuu Bakar, oo sida muuqata ka soo farcamay reer Cafar, wuxuu lahaa saameyn weyn oo maxalli ah. Abu-Bakar in uu xidhiidh la lahaa Menelik II waxa ay faa'iido weyn u ahayd Khedive oo jooga Qaahira waxaana aad u qiimeeyey Faransiiskii aagga. Waxay u badan tahay in ay siiyeen dhalashada Faransiiska horraantii 1860-aadkii oo ay u magacaabeen wakiilkooda si ay uga helaan faa'iidooyinka uu siiyo ganacsatadooda gobolka Saylac iyo Obock. Isagoo haysta dhalashada Faransiiska, Abuu Bakar wuxuu xoojiyay maqaamkiisa inuu yahay hoggaamiyaha ugu saameynta badan gobolka Saylac marka loo eego dadka Canfarta iyo quwadaha Yurub. Masaaridu wax faragelin ah kuma samayn arrimaha Soomaalida, ee waxay u hoggaansameen heshiiskii ay la galeen Abuu Bakar, waxayna u adeegsadeen laaluush si ay u saameeyaan hoggaamiyayaasha qabaa'ilka, oo inta badan loogu yeero Ugaaska Saylac. Si ay u dhistaan ​​maamulkooda, waxay u magacaabeen madax ka soo jeeda beesha Ciisaha iyo qabaa’ilka kale ee Soomaalida ee ku dhaqan dhulka saxaraha Ogaadeeniya ee Koonfur Bari Harar. Dhul laga soo bilaabo Saylac ilaa Harar, Ciisahu waxay ka talinayeen Saylac iyo inta badan xeebaha Soomaaliya ilaa Bulxaar, reer Khediyiintu waxay bixin jireen cashuurta Ugaaska Ciisaha si ay u isticmaalaan jidka ganacsiga Saylac iyo Harar. [ 42 ] [ 43 ] Masaaridii oo ku sii socota Harar, waxay ku qasbanaadeen inay soo maraan dhulka Soomaalida Ciise, waxay socod ku mareen jeexjeexyo dhagax ah iyo sariiraha webiyada engegan ee gobolka Guban, kaas oo caadiyan la kulma kulayl kuleyl ah oo u dhexeeya 105 ilaa 110 darajo Fahrenheit May ilaa Sebtembar. Deegaanku waxa uu lahaa dhir kooban iyo ilo biyo-yaraan ah taas oo ay ugu wacan tahay xaaladaha xagaaga ee adag. [ 44 ] Dadka Ciise waxay faa'iido ka heleen ciidankii soo duulay, waxay yaqaaneen xaaladaha adag ee goobta iyo cimilada, sida la xusay, waxay tirtireen ciidamadii Munzinger bartamihii 1875 ee Awassa. [ 45 ] Iyaga oo keliya tiro xaddidan oo kabriid ah, ama 'Tower' nooca musketka garaaca, oo ay weheliyaan gacmahooda iftiinka ee dhaqameed, kuwaas oo ay ku jiraan laan, toorey, warmo, waran, seef, iyo gaashaan. Qaar baa shaqaaleysiiyay naadiyo, qaansooyin, bistoolado, ama, naadir, bastoolad, in kasta oo ay jireen hubkii qadiimiga ahaa, qabiillada Ciise ma ahayn mucaarad fudud. Marka la barbardhigo, ciidanka militariga ee Ra'uf Pasha ee Masaarida uu amar ku bixiyay waxay ka koobnaayeen shan cutub oo lugta ah, cutub kastaa wuxuu lahaa afar iyo toban sarkaal, 236 askari ( başhi bozuķ ), laba xabo oo buurta Howitzer ah, iyo laba gantaalada riddada ah. isla markaana, qabiilka Ciisaha waxa uu dagaal kula jiray Nole Oromo, Danakil (Afar) iyo Gadabuursi, iyada oo taas la tixgeliyey ka dib markii ay 5 maalmood ka hor istaageen hoggaamiyihii federaalka ee qabaa'ilka Ciisaha Soomaaliyeed, Sheikh Rolia, Masar, waxay isu dhiibeen ciidammadii soo celinta iyo calanka Masar. Taasi waxay meesha ka saartay khatartii Milatari ee Masaarida ay ku hayeen Ciisaha Soomaaliyeed, taasoo u sahashay inay u sii gudbaan dhinaca Harar iyagoo ka soo tallaabay dhulka Ciisaha. Korjoogayaashii Ingiriiska ee fadhigoodu ahaa Cadan ayaa warbixino u diray London, kuwaas oo muujinaya awoodda ciidanka soo duulay ay u isticmaali lahaayeen inay Issa ku khasbaan inay is dhiibaan, maadaama ay iyagu ahaayeen kuwii ugu horreeyay ee sidaas sameeya. Masaaridu waxay u qaybisay bulshooyinkii ku dhaqnaa deegaanka Harar saddex qaybood oo kala ah: Somali 'Ciise', Oromo Nole Oromo', iyo dadka magaalada Harar, iyadoo Ciisaha ay dhibaato badan ku keeneen maamulka Masar. Hogaamiye degan ma haystaan, marka laga reebo hogaamiyihii shuyuukhda culimadi Ciise. Dawladnimada ay iyagu dhisteen waa nooc ka mid ah dawlad wadaaga. Markay rabaan inay dawladnimada dumiyaan, waxay wiiqaan awoodeeda. Raggoodii wax-garadka ahaa iyo madaxdii reeraha ayaa is urursada. Way wada tashadaan, mararka qaarkoodna tani waxay socotaa toddobaadyo badan. Marka ra'yiga aqlabiyadda la aqbalo, dawladdu way fulisaa. Sidan ayaa loo fuliyaa magacaabista ama xil ka qaadista mudanayaashooda. [[File:UgaasAbode.jpg|thumb|Issa Somali oo taagan bannaanka hoyga Ugaas Roobleh Faarax ee Jaldessa]] Intii u dhaxaysay bilihii June iyo Luulyo 1878kii, xaaladda ammaan ee gobolka Harar ilaa xeebaha Soomaaliya aad ayay uga sii dartay, ka dib kacdoon ay sameeyeen dadka Soomaaliyeed ee Ciise. Qalalaasahan oo markii hore ka bilaabmay deegaanka Berber ayaa ugu dambayntii ku fiday gobolka Harar. Bishii Luulyo 1878, Raduan Pasha iyo ku xigeenkiisii, Axmad Rami Bey, waxay isku dayeen inay xakameeyaan kacdoonka dhowr boqol oo fallaago ah. Si kastaba ha ahaatee, waxay dhayalsadeen awoodda ciidamada jabhadda, kuwaas oo ku guuleystay inay la yaabaan oo ay jabiyaan ciidankii yar ee Masar. Kadib jabhaddii waxay u carartay dhanka Saylac. Iyaga oo ka jawaabaya, Masaaridu waxay ka aargoosatay tuulooyin cidla ah oo ay ku duuleen, waxayna gubeen guryihii toban hoggaamiye beeleed. Marka loo eego qiimaynta Raduan Pasha, ciidanka garrison ee fadhigoodu yahay magaalada iyo nawaaxigeeda ma awoodi doonaan inay xakameeyaan fallaagada Issa ee baahsan. Waxa uu ku wargeliyay dowladda Khedival khatarta jirta, waxa uuna carabka ku adkeeyay in si deg deg ah loogu baahan yahay gurmad ciidan oo laga sameeyo magaalada Harar. Raduan Pasha waxa uu dalbaday in la soo celiyo markabkii dagaalka ee Masar, kaas oo ku sugnaa aagga Berbera ilaa horraantii sannadkii 1878-kii, balse ay dawladdii Kheddiga ahi ku amartay inuu ka baxo. Markabkan ayaa siday labo qeybood oo loo xilsaaray taakuleynta ciidamada gobolka ee ku sugan inta u dhaxeysa magaalooyinka xeebta ah iyo Harar. Jabhadihii Ciise waxay gaadheen aagga u dhexeeya Harar iyo xeebta Soomaaliya si ay uga baxaan gacanta Masar. Xukuumadda Khiri Pasha ayaa ka fiirsanaysay ikhtiyaarka ah in mar kale lagu daro gobolka xeebta ee Badda Cas iyo Harar ee Xikimdariya ee Suudaan. Raduan Pasha waxa ay isku dayday in ay weerarto fariisimaha jabhadda ee gobolka Harar bishii Oktoobar 1878 laakiin waxa ay la kulantay guuldarro kale oo weyn. Fallaagada waxaa u suurtagashay in ay dilaan lix iyo labaatan askari oo ay ka furteen ciidanka Raduan Pasha sagaal iyo labaatan qori iyo siddeed iyo soddon faras. Bishii Noofambar 1878-kii, Raduan Pasha waxa uu hoggaaminayey ciidan yar oo konton askari ah iyo hal madfac oo Saylac ka soo raacay Harar si uu ula xaajoodo hoggaamiyayaashii jabhadda. Si kastaba ha ahaatee, markii ay iman waayeen magaalada, wuxuu u safray tuulooyinkoodii si uu ula kulmo iyaga. Raduan Pasha sida degen ee uu ula dhaqmayo qabaa'ilka ayaa door muhiim ah ka ciyaartay nabadaynta jabhadda. Kadib shir ka dhacay magaalada Harar ee ay fallaagadu ku xooga badan yihiin, Raduan Pasha waxa ay la xaajoodeen madaxdooda oo ay ku heshiiyeen in la dhimo oo la qiimeeyo cashuuraha. Taas beddelkeeda, fallaagada waxay saxiixday heshiis xabbad-joojin ah oo ay ku ballan-qaadeen inay oggolaadaan gaadiidka xeebta iyo xitaa soo celiyaan wixii ay dhaceen. Raduan Pasha ayaa u sheegay guusha uu gaaray Gordon, kaasoo isna ku wargeliyay dowladda Khedive in kala dambeyn la soo celiyay oo aan loo baahneen wax xoojin ciidan ah. Xabad-joojintii lagu gaadhay wada-xaajoodyadii Raduan Pasha ee jabhadda waxay ahayd mid muddo gaaban jirtay, horraantii bishii Maarso 1879-kii, waxaa caddaatay in gaadiidka waddooyinka mar kale uu khatar ahaa. Jabhaddu waxay taas u qaadatay calaamad daciifnimo, waxaana ku biiray qabaa'il kale oo Soomaaliyeed oo jabhaddooda ku biiray. Waxay beegsadeen kolonyo gaadiid ah, waxayna dhaawaceen xadhkaha telegaraafka, waxayna jareen xiriirkii magaalooyinka xeebta. Raduan Pasha waxa uu ka codsaday in la xoojiyo milatariga dawladdii Kheddiga ah iyo ciidan ka kooban ilaa 1,500 oo askari oo caadi ah, oo ay weheliyaan qabaa'ilka kale ee Soomaalida ee ka soo horjeeda qabiilka Ciisaha, ayaa si degdeg ah badda ugu yimi Saylac. Dib-u-celintan, Raduan Pasha wuxuu hoggaamiyay weerar guul leh oo ka dhan ah mucaaradka, isagoo ka adkaaday ciidankooda ilaa 370 nin oo hubaysan. Taas ka dib, Ciisaha Soomaaliyeed ma aysan keenin wax khatar ah mar kale ilaa ay Masar ka guureen Harar 1885. Ka bixitaankii Masar ee Harar waxa la mid ahaa ka bixitaankooda Saylac iyo Berbera, si ay uga feejignaadaan kacdoonka Oromada iyo Ciisaha Somalidu kaga soo horjeedaan ciidamada Masar ee dib u guranaya. Thomas Hunter, oo ahaa xoghayihii koowaad ee ergadii Ingiriiska ee Cadan 1884-kii ilaa 1887-kii, waxa uu ka baqay in inta lagu guda jiro bixitaanka, ay dhici karto in kooxaha qabaa’ilka ay weerarro lama filaan ah ku qaadaan Masaarida oo ay gadaal ka soo galaan, taasoo dhalin karta kacdoon cusub oo Mahdiyya ah oo la mid ah kii Suudaan lagu arkay. Masaaridu waxay ka baxeen Geeska Afrika, waxay walaac ka muujiyeen dareenka Ingiriiska ee ku aaddan dareenka qalafsan ee Berbera iyo suurtagalnimada in qabiilka Ciisaha Soomaaliyeed ay la wareegaan magaalada. Si taas looga hortago, Thomas Hunter waxa uu soo jeediyay in markab dagaal oo Ingiriisku leeyahay oo uu hoggaaminayo sarkaal ka tirsan ciidammada badda ee fadhigoodu yahay magaalada Cadan uu si joogto ah u sii joogo dekedda Berbera. Talaabadani waxay u adeegi doontaa is-hortaag iyo is-hortaag ku yimid Issaga Soomaaliyeed ilaa laga dhameeyo daadgureynta Harar. Si looga hortago kacdoon kale oo Issa ah, Thomas Hunter wuxuu ku taliyay in Ingiriisku ka taliyo Saylac inta ay weli joogaan ciidamada Masar, iyada oo la adeegsanayo 150 ciidan lug ah oo degaanka ah oo lagu xoojiyay geel. Dabadeed, iyagoo ka faa'iidaysan kara millatari, waxay la kulmi doonaan Ciise heshiis ku saabsan ka bixista Harar, iyo inaan wax dhib ah laga fileyn waddooyinka, iyadoo ay ugu wacan tahay kaalmada ay bixiyeen dadka Soomaaliyeed ee Ciise. Markii ay Masar tagtay, Soomaalidu waxay markiiba bilaabeen inay dhacaan oo ay xasuuqaan kolonyadii ganacsiga ee Yurub: 'Ciidanayaashii Ciise waxay 103 qof oo reer Yurub ah iyo dadka deegaanka ku laayeen waddooyinka u dhexeeya Harar, Saylac iyo Berbera. 44 Isla mar ahaantaana weerarradaas, oo lala beegsaday shisheeyaha, ayaa bishii Nofembar 1885-kii dagaal dhiig badani ku daatay ka dhex qarxay Soomaalidii Ciise iyo Gadabuursi oo ku saabsanaa gacan ku haynta waddooyinka ganacsi ee u dhexeeya Harar iyo Saylac. Inta uu socday dagaalka waxaa ku dhintay 20 qof, waxaana aad loo wiiqay ammaanka waddooyinka. Dabadeed 1886 kii ayaa Ciise iyo Canfartu dagaal ku dhex-maray, iyo dhammaan jidad ganacsi oo ka soo baxay Saylac oo u socday Awsa. ===Qarnigii 20-aad – hadda=== Weerarkii Talyaanigu ku qaaday Itoobiya 1935/36, Ciisa wuxuu ka dagaallamay dhinaca Talyaaniga, taas beddelkeedana wuxuu ka faa'iidaystay hub iyo tababar ciidan iyo fursado suuq-geyneed oo faa'iido badan leh oo lo'dooda ah. Nuskii dambe ee Qarnigii 20-aad, Soomaaliya waxay hub dheeraad ah siisay Ciisaha, oo ay u cusboonaysiisay qayb ka mid ah Jabhadda Xoreynta Soomaali Galbeed. Xasuuqii Aysha waxay ahayd xasuuq ay ciidamada Itoobiya u geysteen qowmiyada Soomaalida ee Ciisaha 13 August 1960 magaalada Aysha ee dalka Itoobiya . Ciidamada Itoobiya ayaa la sheegay in ay u dhaadhaceen deegaanka si ay uga qeyb qaataan daminta colaada la xiriirta aanooyin qabiil. Si kastaba ha ahaatee, sida goob-joogeyaashu sheegeen, in rag Soomaali ah la geeyey meel kale, ka dibna ay dileen askar Itoobiyaan ah. Kuwii danbe ee u qaxay Dikhil iyo Cali Sabiix ee Jabuuti . Abaartii iyo gaajadii 1972-1973 / 74 waxay sii kordhisay colaadaha. Ciidanka Itoobiya ayaa soo dhexgalay Ciisaha waxayna 1971/72 ka dileen boqollaal, kuna qafaasheen in ku dhow 200,000 oo neef. Markii Jabhadda Xoreynta Soomaali Galbeed laga adkaaday , qeybta Ciisaha waxay ku hareen magaca Ciise iyo Jabhadda Xoreynta Gurgura . Waxay taageero ka heli jireen Soomaaliya waxayna ku biireen EPRDF . Sannadkii 1987kii ayaa ismaamulka Diridhaba loo sameeyay Ciisaha (oo hore uga tirsanaan jiray gobolka Xararge ) oo qayb ka ahaa qayb cusub oo maamulka Itoobiya. Tan iyo markii EPRDF la wareegtay 1991, deegaanada Ciisaha ee Itoobiya waxay ka mid ahaayeen qeexitaan qowmiyadeed ee Gobolka Soomaalida . Jabuuti oo uu Faransiisku ku gumaysan jiray magaca Xeebta Soomaalida ee Faransiiska (ilaa 1967-kii, ka dibna dhulka faransiiska ee Cafarta iyo Ciisaha ) waxaa sidoo kale ka jiray xiisad u dhaxaysa Ciisa iyo Canfarta , iyadoo Ciise iyo Soomaalida kale ee Jabuuti ku nool ay doonayeen in ay ku xidhmaan Soomaaliya oo xor ah tan iyo 1960kii. Inta badan Canfartu waxay door bidaysay masiirka Faransiiska . Mahamoud Xarbi waxa uu ahaa hogaamiyihii ugu weynaa ee dhaqdhaqaaqii gobonimo doonka balse waxa la dilay 29 September 1960 waxana la waayay saaxiibadii Djama Mahamoud Boreh iyo Mohamed Gahanlo iyagoo ka duulaya Geneva kuna sii jeeday Qaahira . Si rasmi ah, waxay ku dhinteen shil diyaaradeed , laakiin doorka suurtogalka ah ee ururka de l'armée secrète ayaa la qiyaasayaa. 1977kii Jabuuti xornimadeeda way qaadatay , laakiin lama midoobin Soomaaliya . Intii uu socday dagaalkii Ogaadeenya , siyaasiyiintii Ciisaha ee saamaynta ku lahaa waxay ku tala galeen Jibuuti-weyn ama “Ciise-land”, halkaas oo soohdinta Jabuuti ka bilaabanayso Badda Cas ilaa Diridhaba. Si kastaba ha ahaatee, riyadaas waxay ku burburtay dhammaadkii dagaalka iyadoo ciidammadii Soomaalida laga saaray Itoobiya. Xiligii Hassan Gouled Aptidoon , Djibouti waxa ay isu rogtay dawlad hal xisbi ah oo ka tirsan Rassemblement Populaire pour le Progrès (RPP) taas oo aan laga fiirsan danaha dadka tirada yar ee Canfarta . 1991-1994, sidaas darteed waxaa Jabuuti ka dhacay dagaal sokeeye oo u dhexeeyay dawladdii Ciisaha u badnayd iyo jabhadii Canfarta ee FRUD. Ugu dambeyntii, xisbiyada kale ee mucaaradka ayaa la aqbalay, Canfartuna waxay ku lug lahayd dawladda, halka Ciise uu weli gacanta ku hayo siyaasadda. 1999kii Ismaaciil Cumar Geelle , oo uu adeer u ahaa Xasan Guuleed Aptidoon, waxa uu bedelay Jabuuti. Gobolka Awdal ee Somaliland waxa ka dhacay dagaallo ay la galeen beelaha Gadabuursi oo ah beelaha kale ee Dir . Colaaddu waxay keentay in qaar ka mid ah Issa ay u baxsadaan Itoobiya dhammaadkii 1990-aadkii. Xero qaxooti ayaa laga furay Degago/Ayisha. Mawjad labaad oo qaxoonti Ciise ah ayaa ka guuray magaalo xeebeedka Saylac 1991kii ka dib markii ay la dagaalameen SNMta Isaaq iyo Gadabuursi . ==Qaybinta== [[File:Issa_in_Somaliland.png|thumb|Khariidadda Jasiiradda Waqooyi ee Soomaaliya oo muujinaysa sida loo qaybiyay qabiilka Ciise ee qaybta waqooyi-galbeed]] [[File:Map_of_Somaliland_Protectorate.jpg|thumb| Maabka Somaliland oo ay ka muuqato beesha Ciise.]] Issa waxay ku nool yihiin Itoobiya inta badan halkaas oo ay gaaraan gobollada Oromada iyo Canfarta waxayna ka sameeyaan qayb weyn oo ka mid ah magaalada Diridhaba ee Chartered. Waxa kale oo ay deggan yihiin Jabuuti , halkaas oo ay ka yihiin in ka badan kala badh dadweynaha, marka saddexaadna waxay deggan yihiin Awdal , Somaliland sidoo kale. Ciisahu waa qabiilka ugu badan ee ku nool Djibouti . Sidoo kale beesha Ciise waa beesha labaad ee ugu badan ee ku nool xudduudaha Ismaamulka Soomaalida Itoobiya iyadoo lagu saleeyay tirakoobkii dadweynaha Itoobiya ee 2008-dii. Dariska dhow ee Ciisaha galbeedku waa Canfarta (ama Danakil) oo ay Ciisahu si joogto ah ula dagaalami jireen. IM Lewis waxa uu ku tilmaami jiray "xaalad cadaawad joogto ah oo ka dhaxaysa Ciise iyo Cafar", Barigooda reer ciise waxa ay xidhiidh la leeyihiin Gadabuursiga Somaliyeed oo ay dareemayaan in ay isku isir yihiin oo ay isku isir iyo dhaqan wadaagaan. Ku socota Koonfur Gurguura, Hawiye iyo Oromo. Magacyada Caddaanka iyo Madow, sida horgale loogu sii dhigay Issa, si fudud u tixraac qaybintooda juqraafiga; Buuro kala duwan oo galbeed ka xiga oo barbar socda jidka Jabuuti iyo Harrar ayaa u adeega sida xariiqda kala qaybisa; Ciisaha cad waa kuwa ugu dhow badda, halka Isaaqa Madow ee ka baxsan xadka. Kala duwanaanshiyahan ayaa waxaa sabab u ah sida ay u egyihiin labada dal, iyadoo dalka dhanka galbeed ka xiga uu ku dhow yahay in uu ka kooban yahay ciid, dalka dhanka bari ka xigana uu yahay mid inta badan qariyay dhagax weyn oo basaltic ah. Natiijo ahaan, kii hore wuxuu leeyahay muuqaal madow sababtoo ah dabeecaddiisa volcano, halka kan dambe uu yahay saxare cad oo bacaad ah. Ciisaha Madow wuxuu ka kooban yahay Wardiq , qaybo ka mid ah Muuse Eleeye, Horrone oo dhan, iyo qaybo ka mid ah Furlabe iyo Walaldoon. Cidda Cad waxay sida caadiga ah ka kooban tahay qaar ka mid ah Furlabe, qayb Muuse Eleeye ah, iyo qayb Mamassan ah, iyo qayb Walaldoon ah. ==Xeer-dhaqameedka Xeerka & Maamulka== [[File:Ugaas_Rooble.png|thumb|Ciise Ugaas Rooble oo la sawiran adeerkii Shirdoon 1885kii]] Odayaashii Ciise oo u shaqaynayay sidii qoys beeleed isku xidhan, waxa ay la kulmeen dhibaatooyin badan oo ay ka mid yihiin colaado sokeeye, abaaro, budhcadnimo, khalkhal ganacsi iyo qas bulsho. Iyagoo ka jawaabaya, waxay dejiyeen dastuur dhaqameed loogu magac daray Xeer Ciise, oo ku sifoobay mabaadi'da awood qaybsiga, midaynta bulshada si ay u raadiyaan xasillooni iyo kala dambayn. Sida dhaqanka afka ah, sida ay cuqaasha Ciise ka sheekeeyaan, dhowr qarni ka hor, awoowayaashii beesha Ciisaha waxa ay safar tahriib ah kaga soo baxeen Saylac, iyaga oo aakhirkii isugu yimi buurta Sitti ee hadda loo yaqaan Caasha Wereda. Goobtan gaarka ah waxa loo yaqaannay Laas-Harad. Si uu u noqdo oday Ciise oo uu u noqdo wakiil ka socda laba-iyo-tobanka beelood ee Ciise, waa in la buuxiyaa laba shuruudood oo aasaasi ah: labada waalidba waa inay noolaadaan, oo waxay u baahan yihiin inay helaan wiil. Si loo fududeeyo maamulkooda iyo hannaankooda go'aan gaarista, koox ka kooban afartan iyo afartan oday ayaa shirar socday muddo bil ah ku qabtay Buurta Sitti. Laba iyo tobanka beelood ee Ciisaha mid kastaa wuxuu isu beddeshay in uu cuqaasha u qaybiyo inta uu shirku socdo. Muddo ka dib, golahan odayaashu waxa ay hindiseen xeerar dhammaystiran oo 362 ah oo aan qornayn oo loo yaqaan "hera." Sheekadu waxay leedahay in dhacdo muhiim ah ay dhacday mid ka mid ah shirarka Buur Sitti markii daruur ay u muuqatay inay si toos ah uga laadlaadsan tahay wakiillada hal beel oo Ciise ah, Wardik. Dhacdadan aan caadiga ahayn ayaa guud ahaan lagu macneeyay inay tahay calaamad Rabbaani ah, taasoo muujineysa in Wardiqiintu ay yihiin kuwo loo doortay, xitaa Eebbe, si ay u gutaan doorarka hoggaamineed ee beesha Ciise/Soomaaliyeed. Sidaa darteed, wixii intaa ka dambeeyay, hoggaamiyaha Ciise/Soomaaliyeed, ee loo yaqaan Ugaaska, ayaa si joogto ah looga soo xulay beesha Wardiq. Inkasta oo Ughaz ay lahayd maamulka ugu sarreeya, haddana beesha Ciisaha waxa ay si gaar ah u ilaalinaysaa qaab-dhismeed bulsho oo sinnaan ku dhisan oo salka ku haya hayb-beeleed, kaas oo qof kasta, iyadoo aan loo eegin lab iyo dheddig, loo tixgaliyo in ay siman yihiin, qof kastaana waxa uu xaq u leeyahay in uu fikirkiisa ka dhiibto arrimaha khuseeya qabiilkiisa. Sidaa darteed, go'aan-qaadasho ku salaysan is-afgarad ayaa ah caadada dhexdooda. Habka go'aan gaarista ugu horrayn waxa ku jira wada-tashi, halkaas oo xubin kasta oo lab ah oo ku abtirsada ay xaq u leedahay in ay ka qaybgasho doodaha la xidhiidha arrimaha qabaa'ilka ee shir-wadareed loo yaqaan 'shir'. Intaa waxaa dheer, waxaa jirta maxkamad ka kooban afartan iyo afar wakiil, oo matalaya qaybaha kala duwan ee qabiilka, oo loo yaqaan 'Rer Gendi'. Qaybtani waxa ay u adeegtaa laba ujeedo sida maxkamada rafcaanka ee garsoorka iyo urur dhaqameed labadaba. Waxa si gaar ah loo qabtaa xilliyada xaaladaha degdegga ah ama dhibaatooyinka qaranka. ==Nasab== [[File:Sheikh_Issa_Tomb.png|thumb|Qabriga Sheekh Ciise oo ahaa aabbihii dhidibada u taagay beesha Ciisaha ee gobolka Sanaag .]] Ciisahu dhaqan ahaan waxa uu xidhiidhkooda ka raadiyaa Dir, qabrigiisu waxa uu u dhexeeyaa Rugay iyo Maydh ee bariga Somaliland Qabriga Sheekh Ciise waxay u badan tahay inuu ka hor imaanshaha maxalliga ah ee Islaamka , taas oo macnaheedu yahay dhismayaashooda wuxuu dhacay qarnigii 13aad ama ka hor. ===Qari=== Issa waxay ka tirsan tahay T-M184 haplogroup waxaana TMRCA lagu qiyaasaa inay tahay 2100-2200 sano ama 150 BCE. ===Geed qabiil=== Iyadoo lagu salaynayo qoraalada urur bulsheed ee Ciisaha Somaliyeed. Ciise wuxuu u qaybsan yahay laamaha soo socda. Ciise *Ēleye' (Musse & Mamasan) *Walaldon (Idleh & Youssouf) *Hoolle (Mahadle & Saa'ib) *Hōrrōne (Habar Walaal & Geele Walaal) *Ūrweyne(Cabdelle & Fiqi) *Wardiiq (Wakhtishiil & Rumawaaq) ==Dadka caanka ah ee Ciise== [[File:Ismail_Omar_Guelleh_2010.jpg|thumb|Madaxweynaha Jabuuti Ismaaciil Cumar Geelle]] *Maxamuud Xarbi : Madaxweyne-ku-xigeenka Golaha Dawladda Faransiiska Somaliland . *Xasan Guuleed Aptidoon : 1916–2006, Madaxweynihii ugu horreeyay ee Jabuuti 1977 ilaa 1999. *Ismaaciil Cumar Geelle : Madaxweynaha Jabuuti 1999kii. *Lula Cali Ismaaciil : Jibuuti- Canadian agaasimaha filimada *Cabdoo Xamargod : Muusikiiste *Daahir Axmed Faarax : Siyaasi reer Jabuuti ah *Cabdiraxmaan Waaberi : qoraa *Ahmed-Idriss Moussa :Siyaasi Jabuutiyaan ah *Nima Djama : muusikiiste *Aicha Bogoreh : Marwada koowaad ee Jabuuti *Axmed Boulaleh Barreh : Siyaasi reer Jabuuti ah *Axmed Saalax : Orodyahanka Jabuuti *Idriss Arnaoud Ali : Siyaasi reer Jabuuti ah *Xabiiba Cabdilaahi : Musician *Cumar Faarax Iltireh : Siyaasi reer Jabuuti ah *Aden Robleh Awaleh : Madaxweynaha Xisbiga Dimuqraadiga Qaranka . *Xaawo Axmed Yuusuf : Siyaasi reer Jabuuti ah *Mohamed Ali Fourchette : muusikiiste *Rooble Olhaye : Wakiilka joogtada ah ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Jamhuuriyadda Jabuuti. *Kadra Axmed Xasan : Ergeyga Joogtada ah ee Qaramada Midoobay iyo Ururka Ganacsiga Adduunka ee Jamhuuriyadda Jabuuti. *Yacin Bouh : Siyaasi reer Jabuuti ah. *Xasan Dharaar Hufane : Siyaasi reer Jabuuti ah *Cabdalla Cabdillahi Migil : Siyaasi reer Jabuuti ah &Xuseen Axmed Saalax : Orodyahanka Maratoonka Jabuuti. *Moumin Bahdon : Siyaasi reer Jabuuti ah. *Aïcha Mohamed Robleh : Qoraa *Jamaal Cabdi Diiriye : Orodyahan *Faadumo Axmed Dhimbiil : Fanaanad *Abdi Waiss Mouxiyadiin : Orodyahan *Axmed Daahir : Kubadda Cagta *Aden Faarax Samatar : Fanaan *Youssouf Hiss Bachir : Orodyahanka *Maxamed Yuusuf : Badmaax *Axmed Goumane-Rooble : Siyaasi *Djama Robleh : Orodyahanka *Roda Ali Wais : Orodyahan *Mohamed Ali Fourchette : muusikiiste *Mouna-Hodan Axmed : Abwaan *Hoche Yaya Aden : Orodyahanka *Moumina Houssein Darar : Baaraha Jabuuti ee la dagaalanka Argagaxisada. *Aadan Faarax : Afhayeenka Aqalka Sare ee Itoobiya *Choukri Djibah : Siyaasi iyo u dhaqdhaqaaqa sinaanta haweenka. *Mohamoud Dirir Geeddi : Siyaasi Itoobiya ==Tixraac== [https://www.refworld.org/docid/3ae6ac7672.html "Refworld | 1) Cadaadiska Qowmiyada Ciisaha ee Itoobiya; 2) Cadaadiska ay dadka Itoobiya ku hayaan qowmiyadda Soomaalida ee ku nool waqooyiga Itoobiya"] [https://books.google.com/books?id=XMoNDgAAQBAJ&q=Dir Shucuubta Geeska Afrika (Soomaalida, Canfarta iyo Saaxo): Waqooyi Bari Afrika Qaybta 1aad] [https://books.google.com/books?id=j3DGs00LT8EC Shucuubta Geeska Afrika: Soomaali, Canfar iyo Saaxo] [https://books.google.com/books?id=29wxAQAAIAAJ&q=Aysa+the+nominal+ Hoosta Calanka iyo Sheekooyinka Xeebaha Soomaaliyeed] [https://books.google.com/books?id=ItguAAAAYAAJ&dq=comalis+issas+tadjoura&pg=PA371 La gazette géographique iyo l'sahaminta] [https://books.google.com/books?id=p3N0DwAAQBAJ&dq=This+is+because+the+Issa+are+afraid+of+the+Nole&pg=PA112 Emirate, Masaarida, Xabashida: Waaya aragnimada Gumaysiga ee Qarnigii Sagaalaad ee Harar dabayaaqadii] [https://books.google.com/books?id=p3N0DwAAQBAJ&dq=This+is+because+the+Issa+are+afraid+of+the+Nole&pg=PA112 Emirate, Masaarida, Xabashida: Waaya aragnimada Gumaysiga ee Qarnigii Sagaalaad ee Harar dabayaaqadii] [https://www.jstor.org/stable/43131170 "Afars, Issas ... iyo Jabuutiyaanka: Xagga Taariikhda Madaahibta"] [http://www.unhcr.org/3d5d0f3a4.pdf Bulshada xoolo dhaqatada ah iyo qaxootiga ka gudba: dhaq-dhaqaaqa dadweynaha ee Somaliland iyo bariga Itoobiya 1988-2000. Arrimaha Cusub ee Cilmi-baarista Qaxootiga, Warqadda Shaqada ee No. 65] [http://tobiashagmann.freeflux.net/files/media/publications/non-refereed/hagmann_roape-2005.pdf Caqabadaha Maamul-daadejinta ee Gobolka Soomaalida Itoobiya] [https://books.google.com/books?id=XD9oFjvFurAC&q=issa+gurgura&pg=PA135 Awood Siyaasadeed iyo Federaal Qowmiyadeed: Halganka Dimuqraadiyadda ee Itoobiya] [https://www.jstor.org/stable/179798 "Qodobada Taariikhiga ah ee Abtirsiimada ee Qaabdhismeedka Bulsho ee Waqooyiga Soomaaliya", Joornaalka Taariikhda Afrika] [[doi:10.1038/sj.ejhg.5201390|"Soo noqnoqoshada sare ee jiilka koromosoomyada Y oo lagu garto E3b1, DYS19-11, DYS392-12 ee ragga Soomaaliyeed"]] [http://siteresources.worldbank.org/INTSOMALIA/Resources/conflictinsomalia.pdf Conflict in Somalia: Drivers and Dynamics] [http://www.asylumlaw.org/docs/somalia/ind01b_somalia_ca.pdf Unugga Macluumaadka iyo Siyaasadda Dalka, Xafiiska Arrimaha Gudaha, Ingiriiska, Qiimaynta Soomaaliya 2001, Lifaaqa B: Qaab-dhismeedka Qabiilka Soomaaliyeed] {{Wayback|url=http://www.asylumlaw.org/docs/somalia/ind01b_somalia_ca.pdf |date=20110716081350 }} http://www.undp.org/content/dam/kenya/docs/Amani%20Papers/AP_Volume1_n2_May2010.pdf ==Xiriirinta dibadda== King, Preston (1987). [https://books.google.com/books?id=ANEwAAAAMAAJ Jiilaal Afrikaan ah] gfh3ritjmhh28m5o02uw6ae0e815lzl IGAD 0 7319 298308 266654 2026-06-08T07:22:47Z Ayanfo189 46015 298308 wikitext text/x-wiki Urur goboleedka IGAD Waa midaw ay ku bahoobeen waddamo dhaca [[Geeska Afrika]] ururkaan waxa la aasaasay bishii January ee sanadkii 1986 waxaa xarun u ah oo oo lagu aasaasay, magaalo madaxda [[Jabuuti (magaalo)|Jabuuti]], aasaaska ururkan waxa kadanbeeyay madaxweynihii hore ee waddanka Jabuuti [[Xasan Guuleed Abtidoon]]. Waddamada IGAD Ka tirsan waxa lka mid ah [[File:Addis_in_night.jpg|thumb|right|400px|]] [[File:HargeisaDrone.jpg|thumb|right|400px| Hargeisa Bartamaha magaalada hargaysa oo leh dukaamo ganacsi iyo warshado noocyo badan leh iyo wado wayn oo isku xidha magaalada berbera waxaa la qorsheeyay jid tareen oo isku xidha magaalooyinka hargaysa iyo berbera iyo itoobiya addisa baba]] [[File:DP_World_Berbera_new_Port.jpg|thumb|right|400px|Berbera Somaliland Gobolada dekeda berbera oo leh konteenarada 500,000 oo konteenar sanadkii , aagga dhaqaalaha berbera iyo aagga xeebta berbera iyo warshadaynta som gas]] [[File:Fancy_a_cupper.jpg|thumb|right|400px| Bunka Itobiya 1.3 Bn 2024]] wadamadani waxa ay iska kaashadaan waxyaabo kala duwan sida horumarinta deegaanka , nabadgalyada Isdhexgalka wadamada, badanaa waddamada kubahoobay magaca IGAD waxaa saameeya abaaro iyo dagaallo sokeeye. == Samaynta == Hay'adda Horumarinta ee Dowladaha Hoose waxaa la aasaasay 1996. Waxay ku guuleysatay '''Hay'addii hore ee Dowlad Goboleedyada ee Abaaraha iyo Horumarinta''' (IGADD), [ note 2 ] oo ah hay'ad caalami ah oo ay aasaaseen 1986 Jabuuti, Itoobiya, Soomaaliya, Suudaan, Uganda iyo Kenya, iyadoo diiradda saareysa horumarinta iyo xakamaynta deegaanka. Xarunta dhexe ee IGADD ayaa markii dambe loo raray Jabuuti, ka dib heshiis ay saxiixeen bishii Janaayo 1986 dowladaha xubnaha ka ah. Eritrea waxay ku biirtay ururka 1993, markii ay xorowday. <ref name="Igadau">{{Cite web}}</ref> Bishii Abriil 1995, Golaha Madaxda Dowladda ayaa ku kulmay [[Addis Abeba|Addis Ababa]], halkaas oo ay ku heshiiyeen in la xoojiyo iskaashiga iyada oo loo marayo ururka. Tan waxaa ku xigay saxiixa Warqadda Wax-ka-beddelka Axdiga/Heshiiska IGADD 21-kii Maarso 1996. IGAD-da Dib-u-soo-nooleysay, oo ah qaab-dhismeed cusub, ayaa ugu dambeyntii laga bilaabay Jabuuti 25-kii Nofembar 1996. <ref name="Igadau2">{{Cite web}}</ref> == Dowladaha xubnaha ka ah == === Geeska Afrika === * {{Flag|Djibouti}} (founding member, since 1986) * {{Flag|Ethiopia}} (founding member, since 1986) * {{Flag|Somalia}} (founding member, since 1986) === Dooxada Niil === * {{Flag|South Sudan}} (admitted 2011,<ref>{{Cite web}}</ref> suspended December 2021)<ref>{{Cite web}}</ref> * {{Flag|Sudan}} (founding member since 1986, suspended participation in 2024,<ref>{{Cite web}}</ref> rejoined 2026)<ref>{{Cite web}}</ref> === Harooyinka Weyn ee Afrika === * {{Flag|Kenya}} (founding member, since 1986) * {{Flag|Uganda}} (founding member, since 1986) === Dowladaha iskaashiga la leh === IGAD waxay leedahay dowlado la shaqeeya oo ka baxsan Geeska Afrika, Dooxada Niil iyo Harooyinka Weyn ee Afrika si ay uga qayb qaataan shirarka IGAD-RCP si ''aan rasmi ahayn'' . ==Warka== * https://thetaiwantimes.com/fmr-somaliland-ambassador-speaks-with-ttt-summarising-2020-looking-forward-to-2021/ {{Wayback|url=https://thetaiwantimes.com/fmr-somaliland-ambassador-speaks-with-ttt-summarising-2020-looking-forward-to-2021/ |date=20210228134140 }} * htts://www.businessdailyafrica.com/bd/corporate/companies/igad-s-sh250m-mobile-lab-fight-on-covid-3284206 * https://allafrica.com/stories/202102090038.html * https://www.aljazeera.com/news/2019/5/3/south-sudan-rivals-agree-to-delay-forming-government * https://reliefweb.int/report/south-sudan/japan-extends-34-million-assistance-support-south-sudanese * https://www.africanews.com/2019/05/13/japans-foreign-minister-visits-ethiopia/ {{Wayback|url=https://www.africanews.com/2019/05/13/japans-foreign-minister-visits-ethiopia/ |date=20201223175847 }} {{Gumud}} [[Category:Ururada caalamiga ah]] [[Category:Afrika]] pd88cya6dw9c25ydh5o2h8at70gqtau Jufentus NK 0 9329 298316 294861 2026-06-08T11:21:33Z Makenzis 21669 298316 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = Juventus | short name = Juve | current = 2022–23 Juventus F.C. season | image = Juventus FC - logo black (Italy, 2020).svg | image_size = 125px | alt = Juventus' crest | fullname = [[#Financial information|Juventus Football Club S.p.A.]] | nickname = | founded = {{start date and age|df=y|1897|11|1}} | ground = [[Juventus Stadium]] | capacity = 41,507 | owner = [[Agnelli family]] (through [[Exor (company)|EXOR N.V.]]) | chairman = [[Gianluca Ferrero]] | chrtitle = President | manager = [[Massimiliano Allegri]] | mgrtitle = Head coach | league = [[Serie A]] | season = 2025–26 | position = 6th | website = http://www.juventus.com | pattern_la1 = _juventus2425h | pattern_b1 = _juventus2425h | pattern_ra1 = _juventus2425h | pattern_sh1 = _juventus2425h | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _juventus2425a | pattern_b2 = _juventus2425a | pattern_ra2 = _juventus2425a | pattern_sh2 = _juventus2425a | pattern_so2 = | leftarm2 = fffd37 | body2 = fffd37 | rightarm2 = fffd37 | shorts2 = ffffff | socks2 = ffffff | pattern_la3 = _juventus2425t | pattern_b3 = _juventus2425t | pattern_ra3 = _juventus2425t | pattern_sh3 = _juventus2425t | pattern_so3 = _juventus2425tl | leftarm3 = 000030 | body3 = 000030 | rightarm3 = 000030 | shorts3 = 000030 | socks3 = 000030 }} '''Juventus Football Club''' ama '''Juventus''' waa ''koox-banooni'' oo kuyaalo magaalada [[Turin]] ee dalka [[Talyaaniga]]. == Tixraac == {{Reflist}} == Eeg waliba == * [https://www.juventus.com/it juventus.com/it] [[Category:Ciyaaraha]] [[Category:Naadiyaasha kubada Cagta]] efw88d2c4yrinczg2od6vym9k27ughx Miami 0 17359 298313 276476 2026-06-08T10:57:44Z CommonsDelinker 75 Replacing Downtown_Miami_Panorama_from_the_Rusty_Pelican_photo_D_Ramey_Logan.jpg with [[File:Downtown_Miami_Panorama_from_the_Rusty_Pelican_photo_Don_Ramey_Logan.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[ 298313 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Mayami, Florida | official_name = Caasimada Mayami | settlement_type = [[Caasimad]] | image_skyline = Miami collage 20110330.jpg | image_alt = A collage of images of Miami. | image_caption = Ka so biloow kor, bidix ilaa midig: Dhismaha dheer [[Mayami|Farasmagaalka Mayami (Downtown)]], Freedom Tower, Villa Vizcaya, Miami Tower, [[Xeeb|Xeebta Virginia Key]], Xarunta hidaha iyo dhaqank Adrienne, [[Diyaarad|AmericanAirlines Arena]], [[Dekad|Dekada Miami]], Dayaxa ka muuqda Miami | image_flag = Flag of Miami, Florida.svg | image_seal = Seal of Miami, Florida.svg | nickname = "Caasimada Sirta," "Albaabka America," "Caasimada Latin America"<ref name="time.com"/> | image_map = Miami-Dade County Florida Incorporated and Unincorporated areas Miami Highlighted.svg | map_caption = Meesha ku taalo [[Miyami|Miami-Dade County]] iyo gobolka Florida | pushpin_map = USA | pushpin_label = Miami | pushpin_map_caption = Meesha kaga taalo Maraykanka | latd = 25 | latm = 46| lats = 31| latNS = N | longd = 80 | longm = 12| longs = 32| longEW = W | coordinates_display = d | coordinates_region = US-FL | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = [[Maraykanka]] | subdivision_type1 = [[Gobol]] | subdivision_name1 = [[Florida]] | subdivision_type2 = [[Degmo]] | subdivision_name2 = [[Miyami|Miami-Dade]] | established_title = La degay | established_date = 1825 | established_title2 = [[Dowlad]]a-hoose | established_date2 = Luuliyo 28, 1896 | named_for = Mayaimi | government_type = Duqa-magaalada | leader_party = [[Jamhuuriya]] | leader_title = Duqa-magaalada | leader_name = Tomás Regalado | leader_title2 = Xoghayaha Caasimada | leader_name2 = Daniel J. Alfonso | unit_pref = US | area_footnotes = <ref name="GR1">{{cite web|url=http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazette.html|publisher=[[United States Census Bureau]]|accessdate=April 23, 2011|date=February 12, 2011|title=US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990}}</ref> | area_total_sq_mi = 55.27 | area_land_sq_mi = 35.68 | area_water_sq_mi = 19.59 | area_urban_sq_mi = 1,116.1 | area_metro_sq_mi = 6137 | elevation_ft = 6 | elevation_max_ft = 42<!--Miami-Dade County metro--> | population_footnotes = <ref name=censuspop>{{cite web|url=http://factfinder2.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=DEC_10_DP_DPDP1&prodType=table|title=American Factfinder, Profile of General Population and Housing Characteristics: 2010|publisher=US Census Bureau|accessdate=October 21, 2011}}</ref><ref name="American Community Survey">[https://archive.today/20200211183716/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-geo_id=40000US56602&-qr_name=ACS_2008_3YR_G00_DP3YR5&-context=adp&-ds_name=&-tree_id=3308&-_lang=en&-redoLog=false&-format= American Community Survey] Miami Urbanized Area (2008 estimate)</ref><ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/data/historical/2000s/vintage_2009/city.html|title=Population Estimates|publisher=|accessdate=August 10, 2015}}</ref><ref>[http://www.census.gov/popest/data/cities/totals/2009/tables/SUB-EST2009-01.csv "2009 City Estimates"], US Census Bureau. (CSV format)</ref> | population_total = 399,457 | population_as_of = [[Maraykanka|2010]] | population_rank = [[Tiro|44aad, U.S.]] | population_est = 417,650 | pop_est_as_of = 2013 | population_density_sq_mi = 11,135.9 | population_urban = 5,502,379 ([[4]]aad U.S) | population_metro = 5,564,635 ([[8]]aad U.S) | population_demonym = Miamian | timezone1 = [[Wakhti|Wakhtiga Bari (EST)]] | utc_offset1 = -5 | timezone1_DST = [[UTC|EDT]] | utc_offset1_DST = -4 | postal_code_type = ZIP Kodh | postal_code = 33010–33299 | area_code = Area code 305, Area code 786 | website = {{URL|miamigov.com}} | footnotes = }} '''[[Mayami]]''', '''Miami''' ({{IPAc-en|m|aɪ|ˈ|æ|m|i}}; ([[Isbayn|Af-Isbaanish]]: ''maiˈami'')<ref>{{cite web|url=http://www.elcastellano.org/consultas.php?Op=ver&Id=28169|title=Miami|accessdate=March 12, 2014}}</ref>) waa [[magaalo]] ku taala [[Badweynta Atlaantik]] ee [[xeeb]]aha koonfurbari [[gobol]]ka [[Florida]] wadanka [[Maraykanka]]. Magaalada Miami waa fadhiga dowlada [[degmo|degmada Mayami-Dale]] ee maamusha deegaano badan oo ka tirsan gobolka Foloriida. Marka la xisaabinayo dadka iyo shacabka, magaalada Mayaami waa mida [[44]]aad ee ugu dadka badan wadanka Maraykanaka, waxayna leedahay shacab dhan 417,650 (tiro-koobtii 2013ka0.<ref>edr.state.fl.us/Content/population-demographics/data/FLmupops_2013.xls</ref><ref>{{cite web|url = http://www.census.gov/popest/metro/files/2009/CBSA-EST2009-alldata.csv|title = http://www.census.gov/popest/metro/files/2009/CBSA-EST2009-alldata.csv|format = [[comma-separated values|CSV]]|work = 2009 Population Estimates|publisher = [[United States Census Bureau]]|date = July 1, 2009|accessdate = 5 September 2015|ciwaan = Nuqul Archive|archive-date = 26 Bisha Saddexaad 2010|archive-url = https://web.archive.org/web/20100326160039/http://www.census.gov/popest/metro/files/2009/CBSA-EST2009-alldata.csv|dead-url = unfit}}</ref> Marka lagu daro deegaanada nawaaxiga ee hoosyimaada dowlad hoose ee Mayaami Metropolitan waa mida [[8]]aad ee ugu dadka badan liiska dalka Maraykanaka, taasi oo leh dad gaadhaya 5.5 milyan bulsho ah.<ref name=PopEstCBSA>{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/data/metro/totals/2012/tables/CBSA-EST2012-01.csv|title=Table 1. Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas: April 1, 2010 to July 1, 2012|format=[[comma-separated values|CSV]]|work=2012 Population Estimates|publisher=[[United States Census Bureau]], Population Division|date=March 2013|accessdate=March 17, 2013}}</ref><ref>[http://www.demographia.com/db-worldua.pdf Demographia: World Urban Areas]. (PDF).</ref> [[File:Miami Freedom Tower by Tom Schaefer 3.jpg|thumb|left|Dhismaha Freedom Tower ee la dhisay 1925kii ee badhtamaha Mayaami.]] Mayaami waa xarun iyo hogaanka dhaqaalaha, [[ganacsi]]ga, dhaqanka, madadaalada, farshaxanka, waxbarashada iyo ganacsiga caalamiga ah.<ref name=GAWC>{{cite web|url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html|title=The World According to GaWC 2008|publisher=Globalization and World Cities Study Group and Network, [[Loughborough University]]|accessdate=March 3, 2009|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=Bisha Sideedaad 11, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160811203314/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/citylist.html|title=Inventory of World Cities|publisher=Globalization and World Cities (GaWC) Study Group and Network|accessdate=December 1, 2007|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=Bisha Tobnaad 14, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131014191556/http://www.lboro.ac.uk/gawc/citylist.html|dead-url=yes}}</ref> Sanadkii 2012ka waxaa la isla afgartey in magaalada Miyaami tahay Caasimad Aduunka ah (Alpha World City).<ref>{{cite web|url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2012t.html|title=GaWC - The World According to GaWC 2012|publisher=|accessdate=August 10, 2015|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=Bisha Saddexaad 20, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140320212149/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2012t.html|dead-url=yes}}</ref> Xaga dhaqaalaha magaalada Miyaami waxaa lagu sheegay ineey tahay magaalada [[7]]aad ee ugu dhaqaalaha badan magaalooyinka wadanka Maraykanka, sidoo kale waa magaalada [[33]]aad ee caalamka.<ref>{{cite web|url=http://www.foreignpolicy.com/node/373401|title=The Global Cities Index 2010|accessdate=5 September 2015|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=19 Bisha Sideedaad 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819193903/http://www.foreignpolicy.com/node/373401|dead-url=unfit}}</ref> [[File:Mouth of Miami River 20100211.jpg|thumb|left|Muuqaalka dhismayasha magaalada Mayami]] Magaalada Mayaami waxay caan ku tahay [[xeeb]]aha quruxda badan iyo [[cimilo|cimilada]] [[kul]]ul sanadka oo dhan, taasi oo noqotey mid aad u soo jiidata dalxiisayaasha wadanka dhexdiisa iyo dibadiisaba.<ref name="Van Riper">{{cite news|url=http://www.forbes.com/business/2008/03/17/miami-seattle-orlando-biz-logistics-cx_tvr_0317cleanest.html|title=America's cleanest cities|last=Van Riper|first=Tom|date=March 17, 2008|work=[[Forbes]]|accessdate=February 23, 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100529143525/http://www.forbes.com/2008/03/17/miami-seattle-orlando-biz-logistics-cx_tvr_0317cleanest.html|archivedate=May 29, 2010}}</ref> Magaalada Mayaami waxaa ku dhaqan dad aad u badan oo leh dhaqano kala duwan oo matala meelo badan oo dunida ah. Waxaanay magaaladani ku caan tahay madadaalada iyo dalxiiska.<ref name="City Mayors">{{cite web|url=http://www.citymayors.com/economics/usb-purchasing-power.html|title=City Mayors: World's richest cities by purchasing power|publisher=[[City Mayors]]|accessdate=September 19, 2009}}</ref> Sidoo kale, Mayaami waxaa lagu magacaaba "Caasimada Latin Ameerika" sababtoo ah waxaa ku dhaqan tiro aad u badan oo dad ka soo jeeda wadanada [[Ameerika|Laatiin Ameerika]],<ref name="time.com">{{cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,979733,00.html|work=Time|title=Miami: the Capital of Latin America|date=December 2, 1993|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=Bisha Sagaalaad 6, 2015|archive-date=Bisha Sideedaad 13, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130813065922/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,979733,00.html|dead-url=yes}}</ref> waxaana loo aqoonsan yahay magaalada labaad ee ugu badan dadka ku hadla [[Isbayn|Isbaanishka]],<ref>{{cite web|title=Language Use in the United States: 2011|url=https://www.census.gov/prod/2013pubs/acs-22.pdf|publisher=American Community Survey Reports|accessdate=February 19, 2015}}</ref> sidoo kale waa magaalada ugu badan eey ku dhaqan yihiin dadka ka soo jeeda wadanka [[Kuuba]].<ref name="autogenerated1">U.S. Census, 2010 (Ethnicity) and Census American Community Survey 2008 (language).</ref> [[File:Miamihighpoint.jpg|thumb|left|Muuqaal magaalada]] Farasmagaalka magaalada Mayaami waxay xarun u tahay qaar ka mid ah [[shirkad]]aha ugu waaweyn wadankan Maraykanka; kuwaasi waxaa ka mid ah [[banki]]yo caalami ah, xarumo [[cilmi]]baadhis, [[caafimaad]], biotechnology, teknoolojiyad, goobo madaalo, iyo shirkadaha dalxiiska [[xeeb]]aha iyo [[bad]]aha<ref>[https://web.archive.org/web/20090701071938/http://www.nestseekers.com/Neighborhood/3059/Brickell/Sales Nest Seekers International]. Nestseekers.com. Retrieved on 5 September 2015.</ref><ref>[http://www.madduxco.com/brickell.htm Brickell – Downtown Miami, Florida] {{Wayback|url=http://www.madduxco.com/brickell.htm |date=20160113152721 }}. Madduxco.com. Retrieved on October 8, 2012.</ref><ref>[http://www.miamidade.gov/portofmiami/ Miami-Dade.gov Port of Miami]. Miamidade.gov. Retrieved on October 8, 2012. {{wayback|url=http://www.miamidade.gov/portofmiami/ |date=20150809225613 }}</ref><ref name="Port of Miami">[http://gomiami.about.com/od/cruisingportofmiami/a/cruiselines.htm Cruise lines departing from the Port of Miami] {{Wayback|url=http://gomiami.about.com/od/cruisingportofmiami/a/cruiselines.htm |date=20150628233320 }}. Gomiami.about.com (April 10, 2012). Retrieved on October 8, 2012.</ref> [[File:Microsoft logo.svg|thump|right|135px|MS Wnds.|Dn’tRmvpl. {{Flag|France}}]] =Muuqaalka Miyami= <gallery> File:Old U.S. Post Office and Courthouse (Miami, Florida).jpg|Farasmagaalka magaalada Mayami File:Biscayne Boulevard night 20101202.jpg|Dhismayaasha ugu caansan magaalada File:Miamisummershower.png|muuqaal magaalada oo roob da'ayo File:Plymouth Congregational Church in Miami.jpg|Meelaha ugu qadiimsan magaalada File:Brickell1.JPG|Meheradaha ugu waaweyn magaalda degan File:Miamimanhattanizationdowntown.jpg|Fiditaanka iyo dib u cusboonaysiinta Mayami File:Port_of_Miami_20071208.jpg|Dalxiiska iyo maraakiibta quruxda badan File:Miami_Civic_Center_20100619.jpg|Xaafada bari File:Knightconcerthall.jpg|Xarunta hidaha iyo dhaqanka File:Ultra Music Fest 2010.jpg|Mayaami iyo habeenkii [[File:Microsoft logo.svg|thump|right|135px|MS Wnds.|Dn’tRmvpl. {{Flag|France}}]] </gallery> [[File:Moon over Miami.png|830px|thumb|center|]] [[File:Downtown Miami Panorama from the Rusty Pelican photo Don Ramey Logan.jpg|830px|thumb|center|]] [[File:Miamiskyline20080113.png|860px|thumb|center|]] [[File:DowntownMiamiPanorama.jpg|1030px|center|]] =Magaalooyinka Maraykanka= {{Magaalooyinka Maraykanka}} {{Gobolada Maraykanka}} =Tixraac= {{Reflist}} [[Category:Maraykanka]] [[Category:Dad]] gok90z2e6w4lgk20z9unegi0t5s5xfw Udeejeen 0 22910 298267 298242 2026-06-07T12:09:37Z Dr cabay 45985 /* Ugaasyada Beessha */ 298267 wikitext text/x-wiki Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood waa beel kamid ah beel hoosaadka Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] oo kamid ah the [[Hawiye]] clan.[1] and beeshu has produced many prominent historical Somali figures including the first president of Somalia Aden Abdulle Osman and various mayors in Somalia mohamed NurTarsan [2][3]{{Farac | | group = Udeejeen <br> أوديجيين | image=Aden_Abdulle_Osman_Daar.jpg |region1={{flag|Somalia}} |region2= |region3={{flagcountry|Kenya}} |region4={{flagcountry|Ethiopia}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] Sunni | related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }} === Clan tree === The Udejeen primarily live in the region of Hiraan in Somalia,[1] where they live in the districts of [[Jawiil]], Baarmagoog , Qalqalooc, [[shangaani]], [[Abdiaziiz]] [[Matabaan]] and [[Beledweyne]] and the Qalimow town of the Middle [[Shabelle]] region. They also live in the Somali Region of [[Ethiopia]], primarily in the Mustahil, [[Ferfer]] and [[Shilabo]] districts. * Hawiye ** Hiraab *** .. Mudulood **** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود ***** Abadar ابدر ***** Abokar ابوكر *****Aadan Yacquub ****** Ree Nuur ****** Ree Caalim ****** Ali Yacquub ****** Maxamed gaab ******* Reer Raage ****** Yusuf Yacquub ******* Xasan Yusuf Reer Ugaas ******* Ifiyo Yusuf ******* Suleyman Yusuf ******* Macalin Maxamuud ******** Xersi Macalin ******** Kheyre Macalin ******** Siyaad Macalin ******** Dudub Macalin ******** Faatax Macalin ***** Abadir ابادر ****** Maxamed Samatar ==Siyaasiinta Beesha== *[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967. *[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014. *[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts. *[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician. *[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament. ==Ugaasyada Beesha== 1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN. 2.Ugaas Faqa eebakar AUN. 3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN. 4.Ugaas Cumar Ugaas Daahir AUN. 5.Ugaas Cilmi ugaas cumar AUN. 6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.   ==Abwaanada Beesha == • Abwaan Muxyadin Subkane. • Abwaan Rashid Mohamud Sheikh. •Abwaan Cali Xuud . •Abwaan Mohamed Subkane AUN. n6tsqd7i2w225ncobiei0xo7bjn389n 298268 298267 2026-06-07T12:15:56Z Dr cabay 45985 /* */ xog muhiim ah 298268 wikitext text/x-wiki Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood waa beel kamid ah beel hoosaadka Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] oo kamid ah the [[Hawiye]] clan.[1] Beesha Udeejen waxa kaso baxa siyaasiin Soomaaliyeed waxa kamid ah the first president of Somalia Aden Abdulle Osman iyo Siyaasi mohamed NurTarsan [2][3] Moyarki Mogadisho 2010- 2014 , iyo Siyaasiinta kale Prof Dr Dufle, Mohamed Hussein Addow hogaamiyahi Beesha Mudulood Hiraab .{{Farac | | group = Udeejeen <br> أوديجيين | image=Aden_Abdulle_Osman_Daar.jpg |region1={{flag|Somalia}} |region2= |region3={{flagcountry|Kenya}} |region4={{flagcountry|Ethiopia}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] Sunni | related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }} === Clan tree === The Udejeen primarily live in the region of Hiraan in Somalia,[1] where they live in the districts of [[Jawiil]], Baarmagoog , Qalqalooc, [[shangaani]], [[Abdiaziiz]] [[Matabaan]] and [[Beledweyne]] and the Qalimow town of the Middle [[Shabelle]] region. They also live in the Somali Region of [[Ethiopia]], primarily in the Mustahil, [[Ferfer]] and [[Shilabo]] districts. * Hawiye ** Hiraab *** .. Mudulood **** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود ***** Abadar ابدر ***** Abokar ابوكر *****Aadan Yacquub ****** Ree Nuur ****** Ree Caalim ****** Ali Yacquub ****** Maxamed gaab ******* Reer Raage ****** Yusuf Yacquub ******* Xasan Yusuf Reer Ugaas ******* Ifiyo Yusuf ******* Suleyman Yusuf ******* Macalin Maxamuud ******** Xersi Macalin ******** Kheyre Macalin ******** Siyaad Macalin ******** Dudub Macalin ******** Faatax Macalin ***** Abadir ابادر ****** Maxamed Samatar ==Siyaasiinta Beesha== *[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967. *[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014. *[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts. *[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician. *[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament. ==Ugaasyada Beesha== 1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN. 2.Ugaas Faqa eebakar AUN. 3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN. 4.Ugaas Cumar Ugaas Daahir AUN. 5.Ugaas Cilmi ugaas cumar AUN. 6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.   ==Abwaanada Beesha == • Abwaan Muxyadin Subkane. • Abwaan Rashid Mohamud Sheikh. •Abwaan Cali Xuud . •Abwaan Mohamed Subkane AUN. 6jgyhsn3fwiebtqtu9ca74zo8107key 298272 298268 2026-06-07T12:48:31Z Dr cabay 45985 /* */ ku daray Taariikh beesha 298272 wikitext text/x-wiki Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood waa beel kamid ah beel hoosaadka Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] oo kamid ah the [[Hawiye]] clan.[1] Beesha Udeejen waxa kaso baxa siyaasiin Soomaaliyeed waxa kamid ah the first president of Somalia Aden Abdulle Osman iyo Siyaasi mohamed NurTarsan [2][3] Moyarki Mogadisho 2010- 2014 , iyo Siyaasiinta kale Prof Dr Dufle, Mohamed Hussein Addow hogaamiyahi Beesha Mudulood Hiraab .{{Farac | | group = Udeejeen <br> أوديجيين | image=Aden_Abdulle_Osman_Daar.jpg |region1={{flag|Somalia}} |region2= |region3={{flagcountry|Kenya}} |region4={{flagcountry|Ethiopia}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] Sunni | related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }} == Taariikhda == Ciise mudulood Udeejen waa beel kamid Mudulood Hiraab (Hiraab Imamate) Beesha Udeejen deegaan ahaan deeganada ay dagaan Waa gobalada dhexe ee somaliya iyo bariga Somali galbeed , qaasatan gobalka Hiiraan iyo Shabeele dhexe , Gedo , iyo bariga gobalka Shabeele ee dowlada Somali itoobiya , Magaalooyinka ee laxusi karo ay ku badanyahiin waxa kamid , degmada Cabdiaziiz Banaadir , Shangaani , Jawiil, Baarmagoog, Weere, Fargaduud, Dhuur , Qalqalooc, Yaaqshid iyo Qalimow. Beesha Ciise mudulod Udeejen beelaha la Xadhiidha xaga dhalashada waa beelaha Mudulod sida., Abgaal , Moobleen, Wacdaan , Hilibi , Mohamed mudulod, iyo qaar kale.. sido kale Habargidir, Xawaadle, Duduble, beesha Ciise Mudulod Udeejen faraca hore, waa 4 beel oo kala ah , Abaadar Ciise , Aadan yacqub, yuusuf Yacqub, Cali yacqub oo yaraanka ah . Waqtigii 17th century ilaa 1899 Beesha Ciise Mudulood udeejeen waxay kamid aheed Boqortooyadi (Hiraab Imamate ) ee Mogadisho Boqortooyadi Hiraab waxa la sheega bilowgi 17th century inay Aasaasmatay dhamaadki Boqortooyadi Ajuuraan empire. === Clan tree === The Udejeen primarily live in the region of Hiraan in Somalia,[1] where they live in the districts of [[Jawiil]], Baarmagoog , Qalqalooc, [[shangaani]], [[Abdiaziiz]] [[Matabaan]] and [[Beledweyne]] and the Qalimow town of the Middle [[Shabelle]] region. They also live in the Somali Region of [[Ethiopia]], primarily in the Mustahil, [[Ferfer]] and [[Shilabo]] districts. * Hawiye ** Hiraab *** .. Mudulood **** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود ***** Abadar ابدر ***** Abokar ابوكر *****Aadan Yacquub ****** Ree Nuur ****** Ree Caalim ****** Ali Yacquub ****** Maxamed gaab ******* Reer Raage ****** Yusuf Yacquub ******* Xasan Yusuf Reer Ugaas ******* Ifiyo Yusuf ******* Suleyman Yusuf ******* Macalin Maxamuud ******** Xersi Macalin ******** Kheyre Macalin ******** Siyaad Macalin ******** Dudub Macalin ******** Faatax Macalin ***** Abadir ابادر ****** Maxamed Samatar ==Siyaasiinta Beesha== *[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967. *[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014. *[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts. *[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician. *[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament. ==Ugaasyada Beesha== 1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN. 2.Ugaas Faqa eebakar AUN. 3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN. 4.Ugaas Cumar Ugaas Daahir AUN. 5.Ugaas Cilmi ugaas cumar AUN. 6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.   ==Abwaanada Beesha == • Abwaan Muxyadin Subkane. • Abwaan Rashid Mohamud Sheikh. •Abwaan Cali Xuud . •Abwaan Mohamed Subkane AUN. tu3sy33ve8wyikrxk8ujadip7k2clvy 298277 298272 2026-06-07T16:39:29Z Dr cabay 45985 /* Taariikhda */ 298277 wikitext text/x-wiki Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood waa beel kamid ah beel hoosaadka Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] oo kamid ah the [[Hawiye]] clan.[1] Beesha Udeejen waxa kaso baxa siyaasiin Soomaaliyeed waxa kamid ah the first president of Somalia Aden Abdulle Osman iyo Siyaasi mohamed NurTarsan [2][3] Moyarki Mogadisho 2010- 2014 , iyo Siyaasiinta kale Prof Dr Dufle, Mohamed Hussein Addow hogaamiyahi Beesha Mudulood Hiraab .{{Farac | | group = Udeejeen <br> أوديجيين | image=Aden_Abdulle_Osman_Daar.jpg |region1={{flag|Somalia}} |region2= |region3={{flagcountry|Kenya}} |region4={{flagcountry|Ethiopia}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] Sunni | related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }} == Taariikhda == [[Ciise]] mudulood [[Udeejeen|Udeejen]] waa beel kamid Mudulood Hiraab ([[Hiraab]] [[Imaam Tirmidi|Imamate]]) Beesha [[Udeejeen|Udeejen]] deegaan ahaan deeganada ay dagaan Waa gobalada dhexe ee [[Soomaalida|somaliya]] iyo bariga Somali [[galbeed]] , qaasatan gobalka [[Hiiraan]] iyo [[Shabeele]] dhexe , [[Gedo]] iyo bariga gobalka Shabeele ee dowlada Somali [[itoobiya]] , Magaalooyinka ee laxusi karo ay ku badanyahiin waxa kamid , [[Degmo|degmada]] [[Cabdicasiis|Cabdiaziiz]] [[Banaadir]] , [[Shingaani|Shangaani]] , [[Jawiil]], [[Baarmagoog]], [[Weere]], [[Fargaduud]], [[Dhuur]] , Qalqalooc, [[Yaaqshiid|Yaaqshid]] iyo [[Qalimow]]. Beesha [[Ciise]] mudulod [[Udeejeen|Udeejen]] beelaha la Xadhiidha xaga dhalashada waa beelaha Mudulod sida. [[Abgaal]] [[Moobleen]] [[Wadlaan qabiil|Wacdaan]] [[Hilibi Maxamed|Hilibi]] Mohamed mudulod iyo qaar kale.. sido kale [[Habar Gidir|Habargidir]], [[Xawaadle]], [[Duduble]], beesha Ciise Mudulod [[Udeejeen|Udeejen]] faraca hore, waa 4 beel oo kala ah , Abaadar Ciise , Aadan yacqub, yuusuf Yacqub, Cali yacqub oo yaraanka ah . Waqtigii 17th century ilaa 1899 Beesha [[Ciise]] Mudulood [[udeejeen]] waxay kamid aheed Boqortooyadi ([[Hiraab]] [[Imaam Tirmidi|Imamate]] ) ee Mogadisho [[Boqortooyadii Ajuuraan|Boqortooyadi]] [[Hiraab]] waxa la sheega bilowgi 17th century inay Aasaasmatay dhamaadki Boqortooyadi [[Saldanadii Ajuuraan|Ajuuraan]] [[Ajuuraan|empire]]. === Clan tree === The Udejeen primarily live in the region of Hiraan in Somalia,[1] where they live in the districts of [[Jawiil]], Baarmagoog , Qalqalooc, [[shangaani]], [[Abdiaziiz]] [[Matabaan]] and [[Beledweyne]] and the Qalimow town of the Middle [[Shabelle]] region. They also live in the Somali Region of [[Ethiopia]], primarily in the Mustahil, [[Ferfer]] and [[Shilabo]] districts. * Hawiye ** Hiraab *** .. Mudulood **** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود ***** Abadar ابدر ***** Abokar ابوكر *****Aadan Yacquub ****** Ree Nuur ****** Ree Caalim ****** Ali Yacquub ****** Maxamed gaab ******* Reer Raage ****** Yusuf Yacquub ******* Xasan Yusuf Reer Ugaas ******* Ifiyo Yusuf ******* Suleyman Yusuf ******* Macalin Maxamuud ******** Xersi Macalin ******** Kheyre Macalin ******** Siyaad Macalin ******** Dudub Macalin ******** Faatax Macalin ***** Abadir ابادر ****** Maxamed Samatar ==Siyaasiinta Beesha== *[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967. *[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014. *[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts. *[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician. *[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament. ==Ugaasyada Beesha== 1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN. 2.Ugaas Faqa eebakar AUN. 3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN. 4.Ugaas Cumar Ugaas Daahir AUN. 5.Ugaas Cilmi ugaas cumar AUN. 6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.   ==Abwaanada Beesha == • Abwaan Muxyadin Subkane. • Abwaan Rashid Mohamud Sheikh. •Abwaan Cali Xuud . •Abwaan Mohamed Subkane AUN. 0mc83hj8ycsu9om3w5aim0jmlbpo823 298287 298277 2026-06-08T05:34:07Z Dr cabay 45985 /* Clan tree */ 298287 wikitext text/x-wiki Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood waa beel kamid ah beel hoosaadka Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] oo kamid ah the [[Hawiye]] clan.[1] Beesha Udeejen waxa kaso baxa siyaasiin Soomaaliyeed waxa kamid ah the first president of Somalia Aden Abdulle Osman iyo Siyaasi mohamed NurTarsan [2][3] Moyarki Mogadisho 2010- 2014 , iyo Siyaasiinta kale Prof Dr Dufle, Mohamed Hussein Addow hogaamiyahi Beesha Mudulood Hiraab .{{Farac | | group = Udeejeen <br> أوديجيين | image=Aden_Abdulle_Osman_Daar.jpg |region1={{flag|Somalia}} |region2= |region3={{flagcountry|Kenya}} |region4={{flagcountry|Ethiopia}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] Sunni | related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }} == Taariikhda == [[Ciise]] mudulood [[Udeejeen|Udeejen]] waa beel kamid Mudulood Hiraab ([[Hiraab]] [[Imaam Tirmidi|Imamate]]) Beesha [[Udeejeen|Udeejen]] deegaan ahaan deeganada ay dagaan Waa gobalada dhexe ee [[Soomaalida|somaliya]] iyo bariga Somali [[galbeed]] , qaasatan gobalka [[Hiiraan]] iyo [[Shabeele]] dhexe , [[Gedo]] iyo bariga gobalka Shabeele ee dowlada Somali [[itoobiya]] , Magaalooyinka ee laxusi karo ay ku badanyahiin waxa kamid , [[Degmo|degmada]] [[Cabdicasiis|Cabdiaziiz]] [[Banaadir]] , [[Shingaani|Shangaani]] , [[Jawiil]], [[Baarmagoog]], [[Weere]], [[Fargaduud]], [[Dhuur]] , Qalqalooc, [[Yaaqshiid|Yaaqshid]] iyo [[Qalimow]]. Beesha [[Ciise]] mudulod [[Udeejeen|Udeejen]] beelaha la Xadhiidha xaga dhalashada waa beelaha Mudulod sida. [[Abgaal]] [[Moobleen]] [[Wadlaan qabiil|Wacdaan]] [[Hilibi Maxamed|Hilibi]] Mohamed mudulod iyo qaar kale.. sido kale [[Habar Gidir|Habargidir]], [[Xawaadle]], [[Duduble]], beesha Ciise Mudulod [[Udeejeen|Udeejen]] faraca hore, waa 4 beel oo kala ah , Abaadar Ciise , Aadan yacqub, yuusuf Yacqub, Cali yacqub oo yaraanka ah . Waqtigii 17th century ilaa 1899 Beesha [[Ciise]] Mudulood [[udeejeen]] waxay kamid aheed Boqortooyadi ([[Hiraab]] [[Imaam Tirmidi|Imamate]] ) ee Mogadisho [[Boqortooyadii Ajuuraan|Boqortooyadi]] [[Hiraab]] waxa la sheega bilowgi 17th century inay Aasaasmatay dhamaadki Boqortooyadi [[Saldanadii Ajuuraan|Ajuuraan]] [[Ajuuraan|empire]]. == Clan tree == The Udejeen primarily live in the region of Hiraan in Somalia,[1] where they live in the districts of [[Jawiil]], Baarmagoog , Qalqalooc, [[shangaani]], [[Abdiaziiz]] [[Matabaan]] and [[Beledweyne]] and the Qalimow town of the Middle [[Shabelle]] region. They also live in the Somali Region of [[Ethiopia]], primarily in the Mustahil, [[Ferfer]] and [[Shilabo]] districts. * Hawiye ** Hiraab *** .. Mudulood **** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود ***** Abadar ابدر ***** Abokar ابوكر *****Aadan Yacquub ****** Ree Nuur ****** Ree Caalim ****** Ali Yacquub ****** Maxamed gaab ******* Reer Raage ****** Yusuf Yacquub ******* Xasan Yusuf Reer Ugaas ******* Ifiyo Yusuf ******* Suleyman Yusuf ******* Macalin Maxamuud ******** Xersi Macalin ******** Kheyre Macalin ******** Siyaad Macalin ******** Dudub Macalin ******** Faatax Macalin ***** Abadir ابادر ****** Maxamed Samatar ==Siyaasiinta Beesha== *[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967. *[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014. *[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts. *[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician. *[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament. ==Ugaasyada Beesha== 1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN. 2.Ugaas Faqa eebakar AUN. 3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN. 4.Ugaas Cumar Ugaas Daahir AUN. 5.Ugaas Cilmi ugaas cumar AUN. 6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.   ==Abwaanada Beesha == • Abwaan Muxyadin Subkane. • Abwaan Rashid Mohamud Sheikh. •Abwaan Cali Xuud . •Abwaan Mohamed Subkane AUN. huvqo7vtrxb9clwvlm0hy9vp2ukjm7i 298289 298287 2026-06-08T06:26:10Z Dr cabay 45985 /* Clan tree */ 298289 wikitext text/x-wiki Udejeen (Somali: [[Udeejeen]] Arabic: اجيجين) also known as [[Ciise]] mudulood waa beel kamid ah beel hoosaadka Mudulood [[Hiraab]] [[Hawiye]] oo kamid ah the [[Hawiye]] clan.[1] Beesha Udeejen waxa kaso baxa siyaasiin Soomaaliyeed waxa kamid ah the first president of Somalia Aden Abdulle Osman iyo Siyaasi mohamed NurTarsan [2][3] Moyarki Mogadisho 2010- 2014 , iyo Siyaasiinta kale Prof Dr Dufle, Mohamed Hussein Addow hogaamiyahi Beesha Mudulood Hiraab .{{Farac | | group = Udeejeen <br> أوديجيين | image=Aden_Abdulle_Osman_Daar.jpg |region1={{flag|Somalia}} |region2= |region3={{flagcountry|Kenya}} |region4={{flagcountry|Ethiopia}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] Sunni | related-c = Kuwa kale [[Hiraab]],qabiil. }} == Taariikhda == [[Ciise]] mudulood [[Udeejeen|Udeejen]] waa beel kamid Mudulood Hiraab ([[Hiraab]] [[Imaam Tirmidi|Imamate]]) Beesha [[Udeejeen|Udeejen]] deegaan ahaan deeganada ay dagaan Waa gobalada dhexe ee [[Soomaalida|somaliya]] iyo bariga Somali [[galbeed]] , qaasatan gobalka [[Hiiraan]] iyo [[Shabeele]] dhexe , [[Gedo]] iyo bariga gobalka Shabeele ee dowlada Somali [[itoobiya]] , Magaalooyinka ee laxusi karo ay ku badanyahiin waxa kamid , [[Degmo|degmada]] [[Cabdicasiis|Cabdiaziiz]] [[Banaadir]] , [[Shingaani|Shangaani]] , [[Jawiil]], [[Baarmagoog]], [[Weere]], [[Fargaduud]], [[Dhuur]] , Qalqalooc, [[Yaaqshiid|Yaaqshid]] iyo [[Qalimow]]. Beesha [[Ciise]] mudulod [[Udeejeen|Udeejen]] beelaha la Xadhiidha xaga dhalashada waa beelaha Mudulod sida. [[Abgaal]] [[Moobleen]] [[Wadlaan qabiil|Wacdaan]] [[Hilibi Maxamed|Hilibi]] Mohamed mudulod iyo qaar kale.. sido kale [[Habar Gidir|Habargidir]], [[Xawaadle]], [[Duduble]], beesha Ciise Mudulod [[Udeejeen|Udeejen]] faraca hore, waa 4 beel oo kala ah , Abaadar Ciise , Aadan yacqub, yuusuf Yacqub, Cali yacqub oo yaraanka ah . Waqtigii 17th century ilaa 1899 Beesha [[Ciise]] Mudulood [[udeejeen]] waxay kamid aheed Boqortooyadi ([[Hiraab]] [[Imaam Tirmidi|Imamate]] ) ee Mogadisho [[Boqortooyadii Ajuuraan|Boqortooyadi]] [[Hiraab]] waxa la sheega bilowgi 17th century inay Aasaasmatay dhamaadki Boqortooyadi [[Saldanadii Ajuuraan|Ajuuraan]] [[Ajuuraan|empire]]. == Clan tree == The Udejeen primarily live in the region of Hiraan in Somalia,[1] where they live in the districts of [[Jawiil]], Baarmagoog , Qalqalooc, [[shangaani]], [[Abdiaziiz]] [[Matabaan]] and [[Beledweyne]] and the Qalimow town of the Middle [[Shabelle]] region. They also live in the Somali Region of [[Ethiopia]], primarily in the Mustahil, [[Ferfer]] and [[Shilabo]] districts. * Hawiye ** Hiraab *** .. Mudulood **** Udejeen (Ciise) أديجين عيسى مدلود ***** Abadar ابدر ***** Abokar ابوكر *****Aadan Yacquub ****** Ree Nuur ****** Ree Caalim ****** Ali Yacquub ****** Maxamed gaab ******* Reer Raage ****** Yusuf Yacquub ******* Xasan Yusuf Reer Ugaas ******* Ifiyo Yusuf ******* Suleyman Yusuf ******* Macalin Maxamuud ******** [[Xersi Macalin]] ******** Kheyre Macalin ******** Siyaad Macalin ******** Dudub Macalin ******** Faatax Macalin ***** Abadir ابادر ****** Maxamed Samatar ==Siyaasiinta Beesha== *[[Aadan Cabdulle Cusmaan|Aden Adde]], the first President of Somalia, 1960-1967. *[[Mohamed Nur]], mayor of Mogadishu from 2010-2014. *[[Osman Mohammud Dufle]], a Somali politician and a previous minister of health. He was nominated for a Nobel Prize for his efforts. *[[Ahmed Shido]], an Ethiopian politician. *[[Mohamed Hussein Addow]], presidential candidate and member of Parliament. ==Ugaasyada Beesha== 1.Ugaas Cismaan macalin nuur AUN. 2.Ugaas Faqa eebakar AUN. 3.Ugaas Macalin Nuur Aw-Muxummad AUN. 4.Ugaas Cumar Ugaas Daahir AUN. 5.Ugaas Cilmi ugaas cumar AUN. 6.Ugaas cismaan Ugaas Cilmi Ugaas Cumar Waa ugaaska hada nool oo xilka haaya.   ==Abwaanada Beesha == • Abwaan Muxyadin Subkane. • Abwaan Rashid Mohamud Sheikh. •Abwaan Cali Xuud . •Abwaan Mohamed Subkane AUN. 8tr4de6p8215y5inxu0gml5siv4q22f Bixin 0 28507 298279 278620 2026-06-07T20:31:34Z ~2026-33761-84 46013 Bixin waa degaan dhul beereed ku caan ah oo biyo durdur ah leh oo ka tirsan gobolka sanaag wxaana dega beel ka mida meelaha isaaq,h.jeclo,muuse Abokor, iidle biciide,cabdulle cabdi, duqa magaalada cali hamaashol xiliga la aasasay waa 1972 waxaa aasaasay deganka hamashol iyo ismaaciil dadqal 298279 wikitext text/x-wiki Waa degmo ka tirsan gobolka [[sanaag]] ee [[somaliland]] waxay caan ku tahay dhul beeredka waxay laga Raraa dalaga sida '''kaabshka''', '''xabuubta''', '''basasha''', '''batruulka''', '''saladhka''', sidoo kale hadhudhka '''galayda''', iyo '''sarenka''', waxana la geeya magalada '''[[ceerigaabo]]''' sidoo kale '''[[ceelafweyn]]'' iyo gobolka '''[[sanaag]]''' oo dhan. Waxa dega '''[[habarjeclo]]''', '''[[muuse abokor]]''', '''[[biciide]]''', [[Beesha Iidle Biciide]]. {{Infobox settlement | official_name = Bixin | other_name = بيحن | native_name = <small>''Bihin''</small> | nickname = | settlement_type = Magaalo | motto = | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | image_map = | mapsize = | map_caption = Somaliland | pushpin_map = Somaliland | pushpin_relief = yes | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = Meesha ay ka dhacdo Somaliland | latd = 10 | latm = 4 | lats = 55 | latNS = N | longd = 47 | longm = 3 | longs = 0 | longEW = E | coordinates_display = inline,title | coordinates_region = SO-TO | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|Somaliland}} | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = {{flag|Somaliland}} | subdivision_type2 = [[Degmo|Deegaanka]] | subdivision_name2 = [[Sanaag]] | subdivision_type3 = Degmo | subdivision_name3 = bixin | government_footnotes = | government_type = | leader_title = Duqa-magaalada | leader_name = Cali hamashool | established_title = | established_date = 1972 | area_magnitude = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 370 | population_as_of = | population_footnotes = | population_note = | population_total = 8,000 | population_density_km2 = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +252 63 | blank_name = [[Cimilo]] | blank_info = [[Lamadegaan|BWh]] | website = }} <ref><nowiki>https://youtu.be/CSHM2pWQ3ec</nowiki></ref> asiiug262487m0giritiwadwbpofy5i Eimi Fukada 0 34607 298278 291218 2026-06-07T19:55:36Z Yahyaabdi10 46010 she has a good kind heart 298278 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Eimi Fukada|birth_date={{birth date and age|1998|03|18|}}|years active=2017–hada|module={{Infobox YouTube personality | embed = haa | channel_direct_url = UCRUdyowhXEQhoNT7uNEvGJA | channel_display_name = 深田えいみ / Eimi Fukada | subscribers = 543,000 | views = 86.42 milyan | stats_update = 2021 }}|image=Kindai Mahjong Swimsuit Festival (April 28, 2024)051899.jpg|signature=Fukadaeimi signature.png}} '''Eimi Fukada''' is a av actor. Wa actor runti kamuqatay melo badan == Shaqo == 2016-kii, waxay noqotay mid firfircoon oo xubin ka ah kooxda "B Girl Warrior Gofiger"<ref name=":0">“マイナス25kgのダイエットに成功した元地下アイドル! 清純派の18歳・天海こころがAVデビュー|日刊サイゾー”</ref><ref>“天海こころのブラジャー姿が清楚でまぶしすぎ!JK制服リボンも清純ぽっくて実に良い!!”.</ref>. Waxay bishii Febraayo 20, 2017 ka soo muuqatay daboolka ''[[Weekly Mass]]''.<ref name=":0" /> Bishii Febraayo 2017, waxay sameysay filimkeedii ugu horreeyay sida [[AV idol|atariisho AV]] oo gaar ah [[SOD Create]]. Waxay dhammaysay shaqadeeda gaarka ah ee SOD bishii Maajo 2017, tan iyo markaas waxay u shaqeysay sidii jilaa madax-bannaan. Kadib waxay gashay nasasho lix bilood ah, iyadoo lagu sameeyay [[qaliin balaastiig]] ah iyo [[Kordhinta naaska|naas nuujin]].<ref>“根本兩個人!揭AV女優整形前長這樣” </ref><ref>韓国大手のクリニックのHPにモニターとして施術内容が掲載されている.</ref> Waxay markii dambe daaha ka qaaday buuggeedii ugu horreeyay inay "isku-dhafan" wajigeeda ka muuqday oo ay noqotay atariisho AV si ay u hesho kharashkeeda qalliinka balaastiig ah. Bishii Nofembar 2018, waxay ku soo noqotay shaqada magaca "Eimi Fukada". Waxaa loo doortay daboolka cadadka Abriil ee ''[[Fanza|Monthly FANZA]]''.<ref>集英社『プレイボーイ』2019年3月18日 No.11 135頁.</ref> Bishii Disembar 2020, waxay furtay kanaalka rasmiga ah ee [[YouTube]] (Hello, Fukada).<ref>“FANZA2020年年間AV女優ランキング ベスト100”.</ref> Bishii Janaayo 2021, waxay furtay kanaal kale oo rasmi ah YouTube. Kanaalka waxa uu galay kaalinta 3-aad ee qiimaynta awooda saamaynaha qaybta hore ee 2021.<ref>“2021年上半期、最も見られたYouTube動画やチャンネルは?【インフルエンサーパワーランキング】” (日本語).</ref> == Title == [[Category:Atariishayasha filimada galmada ee Jabaan]] [[Category:Moodel soo jiidasho Jabaan]] [[Category:1998 dhalasho]] [[Category:Dad nool]] [[Category:Idolyasha Jabaan]] [[Category:YouTuberyasha dheddig Jabaan]] muc06g6qixno0ujfei1rah6qm5btgxt Ciidagale 0 41696 298282 298153 2026-06-08T03:29:58Z ~2026-33476-20 46004 /* Xiliyadii Dhexe (Medieval period) */ 298282 wikitext text/x-wiki {{Farac | | group = Eidagale <br> عيدَ جلي | image= |region1={{flagcountry|Ethiopia}} |region2={{flagcountry|Somaliland}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] | related-c =Isaaq and Other,clan. }} '''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxay degaan rasimaya gobolka Maroodi jeex Ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia. ==Baahsanaanta== Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare. Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref> ==Tariikhda (History)== ===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) === Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref> <blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey . Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday: <blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote> Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka. Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada <blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq , waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo. Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote> Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland. Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada: <blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote> Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref> <blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote> [[File:HargeisaCloseup1885.png|thumb|250px|Close-up of an 1885 Royal Geographical Society map, showing Hargeisa (Harrer-es-Sagheer) as well as the Eidagale subtribe (Eed-a-galleh) residing within and around the town. The Naasa Hablood hills (Nas Hubla) can also be seen in the map.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>]] Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta. Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref> Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref> <blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote> Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha. Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil. An image illustrating 19th-century trade: Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah. <blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote> ==Saltanate == Saldanadda Ciidagale waxay ka mid ahayd nidaamyadii ugu faca weynaa ee dhaqanka iyo hoggaanka bulshada ee ka jiray beesha Eidagele. Ciidagale, oo ka mid ah jilibyada waaweyn ee beesha, waxay lahayd hoggaan u gaar ah oo ku dhisnaa xeer, garsoor, iyo midnimo bulsho, kuwaas oo muddo qarniyo ah hagayay bulshada.Nidaamka Saldanaddu wuxuu ku shaqayn jiray hab-dhaqan Soomaaliyeed oo salka ku haya odaynimo, garaad, iyo wada-tashi. Suldaanada iyo ugaasyadu waxay ahaayeen dad lagu yaqaan caqli, hal-adayg, iyo karti hoggaamineed, kana shaqeeya ilaalinta nabadda, xallinta khilaafaadka, iyo u doodista xuquuqda beesha. Saldanadda fawaynta ahayd ee qarniyo badan talinta soo haysay, ayaa asalkeedu dib ugu laabtaa qarnigii 17-aad, xilligii uu aasaasay ''Suldaan Guleed Cabdi Ciise o ah Abdirahman Muuse'' — ''oo ahaa suldaanka guud ee beesha Isaaq''. Muddo dheer ayay saldanaddani ahayd tiir dhexe oo hoggaan, xeer iyo xasillooni u horseeda bulshada, waxaana magaceedu ku dhex lahaa sharaf, maamuus iyo miisaan dhaqan oo aan weli libdhin. Sidoo kale, hogaanka Abokor Muuse—oo ka tirsan faracyada waaweyn ee beesha Ciidagale—waxay leeyihiin taariikh dheer oo ku ladhan hoggaamin, halgan bulsho iyo ilaalinta dhaqanka. Qarnigii 15-aad iyo 16-aad, qaybo badan oo ka mid ah geedka qabiilka ayaa loo xusaa boqorro iyo ''ugaasyo'' ka soo jeeda Reerah iyo Qabiilada beesha Abokor Muuse, ku waas oo door muuqda ku lahaa difaaca bulshada, hagidda dhaqanka iyo ilaalinta nidaamka beesha. ==Clan tree== A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref> *Daoud(Eidagalle) **[[Maxamed Daoud|Mohamed Daoud]] ***Egal Mohamed (Rer Cigal) ***Ali Mohamed (Rer Afwayne) ***Urkurag Mohamed ****Ali Urkurag *****Fiqi Sa'ad Ali *****Mahamoud Ali *****Ahmed Ali *****Ismail Ali ******Ali Ismail *******Osman Ali (Rer Osman) *******Jama Ali *******Geedi Ali (Rer Aw) *******Yonis Ali *******Ileiye Ali *******Hagga Ali *******Nuh Ali ********Ali Nuh *******Aden Ali ********Guled Aden ********Ali Aden *******Roble Ali (Rer Rooble) ********Hassan Roble *********Jibril Hassan **********Aden Jibril **********Mohamed Jibril *********Deria Hassan **********Mohamed Deria **********Hussein Deria ********Ali Roble *********Warfa Ali *********Farah Ali **********Hassan Farah *********Abdalle Ali *******Abdalle Ali ********Geedi Abdalle (Rer Geedi) ********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed) **Abokor Daoud ***Bilaal Abokor ****Mohamed Bilal *****Egal Mohamed *****Hassan Mohamed *****Farah Mohamed *****Yusuf Mohamed *****Wais Mohamed *****Roble Mohamed *****Egal Mohamed *****Abdi Mohamed ******Geedi Abdi ******Aden Abdi ******Mohamed Aden ******Hassan Abdi *****Abdalle Mohamed ******Samter Abdalle ******Hussein Abdalle ******Abane Abdalle ******Mohamed Abdalle ******Wais Abdalle ******Hasan Abdalle ***Isse Abokor ****Dualeh Isse *****Musa Dualeh *****Mohamed Dualeh *****Deria Duleh *****Egal Dualeh *****Essa Dualeh *****Roble Dualeh *****Samter Duleh *****Farah Dualeh ****Hassan Isse *****Afi Hassan *****Hujale Hassan *****Abar Hassan *****Yusuf Hassan *****Shire Hassan *****Mohamed Hassan *****Warfa Hassan *****Barre Hassan *****Egal Hassan *****Mohamed Hassan ***Abokor Muuse ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman fatah *************Gled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ***************Ali kalil ****************Said Ali ****************Koshin Ali ****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Jama Hussien *****************Nour Hussein *****************Farah Hussien *****************Wa'ays Hussein *****************Hersi Hussien ******************Muhumad Hersi ******************Abdi Hersi ******************Ali Hersi ******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Dhible Ahmed ********************Ismail Dhible ********************Egal Dhible *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Jibril Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarer) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali ***Abdirahman Muuse ****Yonis Abdiraham *****Aden Yonis *****Ismail Yonis *****Ugadh Yonis *****Mohamed Yonis ****Abdalle Abdirahman *****Mohamed Abdalle (Bah Daylo) ******Gadid Mohamed ******Abdalle Mohamed ******Loge Mohamed ****Ibrahim Abdalle *****Kulul Ibrahim (Rer Kul) *****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri) ******Burale Abdi ******Qabile Abdi ******Hildiid Abdi ******Geedi Abdi ******Aden Abdi ******Hersi Abdi *****Abokor Ibrahim ******Idileh Abokor (Rer Iidleh) *******Ismail Iidle *******Bare Iidle ******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur) *******Roble Matan *******Hamud Matan *******Aden Matan *******Damal Aden ********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon) ********Hode Dhamal (Dhamal YarYar) ********Deria Dhamal (Dhamal YarYar) ********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar) ********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar) ********Essa Dhamal *********Aden Isse *********Warfa Isse *********Guled Isse *********Liban Isse (Rer Liibaan) *********Hassan Isse (Rer Hassan Isse) *********Abdi Isse **********Mohamed Abdi **********Farah Abdi **********Eiye Abdi **********Aninanshe Abdi **********Amare Abdi **********Ileiye Afwayne Abdi **********Dualeh (Samter) Abdi **********Wais Abdi **********Rage Abdi **********Abdalle Abdi **********Aden Abdi **********Abdi Bari (Abdi Bari) **********Guled Abdi (Rer Guleed) ==Notable figures== * Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship. * Hassan Guure Jamac * Abwaan Dheeg * Idiris Haji Cisman Gurey * Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare) * Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA) * Abwan Qawdhan Dualeh * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership. * Khadra Dahir Cige – popular Somali singer * Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal) *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964 * Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq * Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007 * Jama Asker –Activist And Politician * Abwan Ali Mooge Geedi Egal * Abdishakur Dayib – Prominent Journalist * Sucad Ibrahim Abdi – Politician and Activist * Fadumo faysal Ali – The founder and CEO of Hoiwa Oy * Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate. * Abdi Bidhaan Dahir – Journalist * Abwan Muse Ali Farur * Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia * Mahid Guled - Former prime minister of Somalia * Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia * Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012 * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==References== k87idv5b3q0mvolkwf9gm5d4ap236i8 Shaadiya Yaasiin 0 43330 298299 285750 2026-06-08T07:01:59Z Ayanfo189 46015 298299 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Shaadiya Yaasiin <br /> شادية ياسين | image = Shadyasin1.jpg | birth_date = {{Birth based on age as of date|27|2011|1|1}} | birth_place = [[Soomaaliya]] | occupation = [[Dhaqdhaqaaqa|dhaqdhaqaaqayaasha]], [[abwaanad]], [[macalimad]] | title = Isuduwaha Isbahaysiga Dhallinyarada York | alma_mater = [[Jaamacadda York]] }} '''Shadya Yasin''' ([[Af Soomaali|Soomaali]]: Shaadiya Yaasiin ; [[Carabi]]: شادية ياسين ) waa Soomaali u dhaqdhaqaaqa arrimaha bulshada, abwaan iyo macalin. ==Nolosha gaarka ah== Yaasiin waxa uu ku dhashay Soomaaliya qiyaastii 1984kii . Ka dib waxa ay in muddo ah ku noolayd Tansaaniya iyo Kenya , waxa ay u haajirtay Kanada 1998-kii iyada oo ku jirta dhawr iyo toban jir Waxbarashadeeda dugsiga sare ka dib, Yaasiin waxa ay wax ku baratay Jaamacadda York ee Toronto . Waxa ay labanlaab ka qaadatay Horumarinta Caalamiga ah iyo Daraasaadka Afrika, iyada oo ka qalin jabisay Bachelor of Arts 2007 Waxay hadda ka shaqaynaysaa shahaadada mastarka ee waxbarashada Jaamacadda Toronto 's Ontario Institute for Studies in Education. ==Xirfad== Xirfad ahaan, Shadya waa macalin shahaado leh Ilaa 2008dii, waxay u shaqaynaysay sidii isku xidhka isku xidhka isku xidhka dhalinyarada York, NGO saldhigiisu yahay Toronto Xilkan, Yaasiin wuxuu maamulaa 18 hay'adood oo adeegga dhalinyarada ah oo ku yaal Weston-Mt. Deegaanka Dennis. Waxay sidoo kale ku jirtaa Golaha Sare ee Ontario ee Fursadaha Dhallinyarada. [[File:Shadyasirall.JPG|thumb|Shadya Yaasiin oo xoojisay dadkii isugu soo baxay isu soo bax lagu taageerayey Farmaajo oo ka dhacay Toronto (June 2011).]] 2011-kii, Yaasiin oo ay wehliyaan Soomaali-Canadian ah ayaa horkacayay bannaanbaxyo lagu taageerayey ra’iisul wasaaraha Soomaaliya, Maxamed C/llaahi Maxamed (Farmaajo), kaasoo bishii June lagu qasbay inuu xilka iska casilo heshiiskii Kampala. Waxay isla markaas gacan ka geysatay abaabulka socod dhalinyaro ah oo Ottawa u socda si ay ugu baraarujiyaan abaartii ba'an ee sannadkaas ka dhacday Soomaaliya Intaa waxaa dheer, Yaasiin wuxuu ku xidhay dhalinyarada Toronto jaaliyadaha First Nations ee Moose Deer Point, oo ku yaal meel u dhow Sudbury . Iyada oo ku jirta qaab dhismeedka hindisaha abuurista muwaadiniinta caalamiga ah, waxay ula safartay da'yarta magaalada ee halista ku jira ilaa Tansaaniya si ay u abuurto tabaruc dhalinyaro. Bishii Disembar 2012, Yasin wuxuu kaloo gacan ka geystay qorsheynta bandhigga Bandhigga West Won Festival ee sannadlaha ah ee Weston-Mount Macallinka iyo firfircoonida ka sokow, Yaasiin waa abwaan la daabacay iyo hal-abuur faneed, isagoo meelo badan ku soo bandhigay Iyada oo qayb ka ah shuruudaha koorsada ee barnaamijka CAP ee Jaamacadda York, waxay ku ciyaartay Xaawo Jibriil oo da'yar oo Buundada Hal Timo ah , soo saarista muusig ee asalka ah oo ay dhiirigelisay ruug-caddaa Soomaaliyeed ee gabayaaga Jibriil Yaasiin waxa kale oo uu ka shaqeeyay mashaariic farshaxan oo badan oo loogu talagalay carruurta iyo dhallinyarada oo ay hoos timaado AGO. Iyada oo loo marayo shaqadeeda waxbarashada iyo horumarinta bulshada, Yaasiin waxay ka qayb qaadatay hindisayaal kala duwan oo lagu horumarinayo ka qaybgalka dhalinyarada ee Ontario. Hawlaheeda waxaa ka mid ahaa taageeridda barnaamijyada hoggaaminta dhalinyarada, fududaynta iskaashiyada bulshada, iyo abaabulka mashaariic waxbarasho iyo ka qaybgal bulsho. Waxa kale oo ay ka qayb qaadatay hindisayaal lagu dhiirrigelinayo iskaashiga u dhexeeya bulshooyin kala duwan iyo kordhinta fursadaha ay dhalinyaradu uga qayb qaadan karaan hawlaha bulshada iyo kuwa horumarinta bulshada. ==Abaalmarinada== [[File:Shadyasin2.jpg|thumb|Yaasiin oo warbaahinta kula hadlayay fagaaraha Nathan Phillips ee Toronto (2011).]] Sannadkii 2013, Xiddiga Toronto ayaa Yaasiin ugu magac daray dadka la daawado sannadlaha ah iyada oo aqoonsanaysa shaqadeeda bulsho ee ballaadhan. ==Tixraac== [https://archive.today/20130918055517/https://www.pas.gov.on.ca/scripts/en/bios.asp?boardID=142820&persID=161879 Sare ee Fursadaha Dhallinyarada"] [https://web.archive.org/web/20160307140911/http://digital.yorku.ca/i/132348-yorku-summer-2013/34 "Abaabuliyaha xididka xididka Tusale ahaan wuxuu hogaamiyaa isbahaysiga dhalinyarada York"] [https://web.archive.org/web/20170308131252/http://www.cea-ace.ca/education-canada/article/young-people%E2%80%99s-confidence-school-community-and-future-why-it-matters-and-wh "Kalsoonida Dhallinyarada ee Dugsiga, Bulshada, iyo Mustaqbalka: Maxay Muhiim u tahay iyo Waxa aan Ka Qaban karno"] [https://web.archive.org/web/20221021000130/http://www.jumbliestheatre.org/now/bridge.html "Bridge of One Timo (Abriil 25th ilaa 29th, 2007): Xarunta Harbourfront: Ground Fresh iyo New World Stage"] [https://www.thestar.com/news/gta/people-to-watch-shadya-yasin/article_1fc4c4d3-7e63-58cd-8890-c00b8bdb34e8.html "Dadka la daawado: Shadya Yasin / 'waxbarata nolosha oo dhan'; SHADYA YASIN, URURKA BULSHADA / YASIN / 'Aniga waan abaabulaa. Aniga ahaan, waa balwad'] [https://archive.today/20130827154818/http://cap.apps01.yorku.ca/the-toronto-star-chose-cap-graduate-shadya-yasin-as-one-of-13-people-to-watch-in-2013/ "Xiddiga Toronto waxay dooratay Shadya Yasin oo ka qalinjabisay CAP inay ka mid noqoto 13 qof ee la daawado 2013!"] 82bls8l5seyoyg70rm6lxjv2r2d50lt Shaxda beesha 0 43416 298298 298258 2026-06-08T06:58:15Z ~2026-33783-37 46018 298298 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Ibrahim Abokor ***********Mohamed Ibrahim ************Jibril Mohamed ************Hussein Mohamed ************Abokor Hussein **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Salah Hassan ************Egal Salah *************Hassan Egal **************Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Jama Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Wais Shirdon ***************Farah Shirdon ***************Roble Shirdon ***************Samter Shirdon ***************Yusuf Shirdon ***************Guled Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wa'eys Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Benin Aden *****************Wais Benin *****************Muse Benin *****************Mohamed Benin *****************Samter Benin *****************Nour Benin *****************Ahmed Benin ****************Nour Adan *****************Barre Nour *****************Guled Nour *****************Liban Nour *****************Shirwa Nour *****************Mohamed Nour ****************Ali Aden *****************Mohamed Ali *****************Hussein Ali *****************Ibrahim Ali *****************Omar Ali *****************Osman Ali *****************Khalaf Ali ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden *****************Wais Aden *****************Issa Aden *****************Mohamed Aden *****************Abdille Aden *****************Roble Aden *****************Shire Aden *****************Hassan Aden ***************Abdi Jibril ****************Mohamed Abdi ****************Wa'eys Abdi ****************Salah Abdi ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Issa Ali *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien *******************Muhumoad Jama *******************Abdillahi Jama ******************Nour Hussein ******************Roble Hussien ******************Dahir Hussein ******************Wa'ays Hussein ******************Said Hussein ******************Mohamed Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *******************Egal Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Ziyad Mumin ******************Wais Mumin ******************Hassan Munin ******************Farah Mumin ******************Essa Mumin ******************Jibril Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Ahmed Naleye ******************Abdi Naleye ******************Jibril Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Hersi Ismail ******************Aden Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Roble Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Abdille Benin *****************Yusuf Benin *****************Arale Benin *****************Roble Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Abdille Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie ********************Abdalle Deria *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Roble kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Arrale Sharmake *******************Mohamed Sharmaae *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Ziyad Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Yusuf Ismail *********************Farah Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Abdille Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Yusuf Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Suber Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************Abdille Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muse **Aden Muse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) **Mohamoud Awal **Hussein Awal **Abdi Awal *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Ali Hildiid **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Saeed jibril **Abdi Said ***Salah Abdi ***Abdalle Abdi *kalil jibril **Hersi Kalil **Egal Kalil **Wais Kalil **Ali kalil ***Said Ali ***Koshin Ali ***Arale Ali ***Osman Ali ***Boqorre Ali *Hersi Jibril **Ahmed Hersi **Abdalle Hersi *Aden Jibril (Rer Aadan) **Benin Aden **Nour Aden **Ali Aden **Aden Aden *Abdi Jibril **Ali Abdi (Rer Ali Abdi) ***Issa Ali ***Hussein Ali ***Mumin Ali ***Naleye Ali **Nour Abdi (Rer Nuur) ***Ismail Nour ***Gabal Nour ***Hersi Nour ***Mohamed Nour **Benin Abdi (Rer Benin) **Abdille Abdi ***Gallab Abdille (Rer Gallab) ****Ismail Gallab ****Asker Gallab ***Eiye Abdille (Rer Ciye) ****Gulled Eiye ****Sharmake Eiye ***Mohamed Abdille ****Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan axdhub0qrn9q0onggwtd7aehc0wzmi5 298301 298298 2026-06-08T07:08:32Z ~2026-33783-37 46018 298301 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Ibrahim Abokor ***********Mohamed Ibrahim ************Jibril Mohamed ************Hussein Mohamed ************Abokor Hussein **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Salah Hassan ************Egal Salah *************Hassan Egal **************Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Jama Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Wais Shirdon ***************Farah Shirdon ***************Roble Shirdon ***************Samter Shirdon ***************Yusuf Shirdon ***************Guled Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wa'eys Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Benin Aden *****************Wais Benin *****************Muse Benin *****************Mohamed Benin *****************Samter Benin *****************Nour Benin *****************Ahmed Benin ****************Nour Adan *****************Barre Nour *****************Guled Nour *****************Liban Nour *****************Shirwa Nour *****************Mohamed Nour ****************Ali Aden *****************Mohamed Ali *****************Hussein Ali *****************Ibrahim Ali *****************Omar Ali *****************Osman Ali *****************Khalaf Ali ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden *****************Wais Aden *****************Issa Aden *****************Mohamed Aden *****************Abdille Aden *****************Roble Aden *****************Shire Aden *****************Hassan Aden ***************Abdi Jibril ****************Mohamed Abdi ****************Wa'eys Abdi ****************Salah Abdi ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Issa Ali *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien *******************Muhumoad Jama *******************Abdillahi Jama *******************Jibril Jama ******************Nour Hussein ******************Roble Hussien ******************Dahir Hussein ******************Wa'ays Hussein ******************Said Hussein ******************Mohamed Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *******************Egal Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Ziyad Mumin ******************Wais Mumin ******************Hassan Munin ******************Farah Mumin ******************Essa Mumin ******************Jibril Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Ahmed Naleye ******************Abdi Naleye ******************Jibril Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Hersi Ismail ******************Aden Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Roble Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Abdille Benin *****************Yusuf Benin *****************Arale Benin *****************Roble Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Abdille Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie ********************Abdalle Deria *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Roble kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Arrale Sharmake *******************Mohamed Sharmaae *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Ziyad Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Yusuf Ismail *********************Farah Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Abdille Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Yusuf Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Suber Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************Abdille Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muse **Aden Muse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) **Mohamoud Awal **Hussein Awal **Abdi Awal *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Ali Hildiid **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Saeed jibril **Abdi Said ***Salah Abdi ***Abdalle Abdi *kalil jibril **Hersi Kalil **Egal Kalil **Wais Kalil **Ali kalil ***Said Ali ***Koshin Ali ***Arale Ali ***Osman Ali ***Boqorre Ali *Hersi Jibril **Ahmed Hersi **Abdalle Hersi *Aden Jibril (Rer Aadan) **Benin Aden **Nour Aden **Ali Aden **Aden Aden *Abdi Jibril **Ali Abdi (Rer Ali Abdi) ***Issa Ali ***Hussein Ali ***Mumin Ali ***Naleye Ali **Nour Abdi (Rer Nuur) ***Ismail Nour ***Gabal Nour ***Hersi Nour ***Mohamed Nour **Benin Abdi (Rer Benin) **Abdille Abdi ***Gallab Abdille (Rer Gallab) ****Ismail Gallab ****Asker Gallab ***Eiye Abdille (Rer Ciye) ****Gulled Eiye ****Sharmake Eiye ***Mohamed Abdille ****Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan cc8haqfctsns4zd0ju8f23ggr8khv1o 298303 298301 2026-06-08T07:10:21Z ~2026-33783-37 46018 298303 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Ibrahim Abokor ***********Mohamed Ibrahim ************Jibril Mohamed ************Hussein Mohamed ************Abokor Hussein **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Salah Hassan ************Egal Salah *************Hassan Egal **************Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Jama Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Wais Shirdon ***************Farah Shirdon ***************Roble Shirdon ***************Samter Shirdon ***************Yusuf Shirdon ***************Guled Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wa'eys Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Benin Aden *****************Wais Benin *****************Muse Benin *****************Mohamed Benin *****************Samter Benin *****************Nour Benin *****************Ahmed Benin ****************Nour Adan *****************Barre Nour *****************Guled Nour *****************Liban Nour *****************Shirwa Nour *****************Mohamed Nour ****************Ali Aden *****************Mohamed Ali *****************Hussein Ali *****************Ibrahim Ali *****************Omar Ali *****************Osman Ali *****************Khalaf Ali ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden *****************Wais Aden *****************Issa Aden *****************Mohamed Aden *****************Abdille Aden *****************Roble Aden *****************Shire Aden *****************Hassan Aden ***************Abdi Jibril ****************Mohamed Abdi ****************Wa'eys Abdi ****************Salah Abdi ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Issa Ali *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien *******************Muhumoad Jama *******************Abdillahi Jama *******************Jibril Jama *******************Egal Jama ******************Nour Hussein ******************Roble Hussien ******************Dahir Hussein ******************Wa'ays Hussein ******************Said Hussein ******************Mohamed Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *******************Egal Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Ziyad Mumin ******************Wais Mumin ******************Hassan Munin ******************Farah Mumin ******************Essa Mumin ******************Jibril Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Ahmed Naleye ******************Abdi Naleye ******************Jibril Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Hersi Ismail ******************Aden Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Roble Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Abdille Benin *****************Yusuf Benin *****************Arale Benin *****************Roble Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Abdille Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie ********************Abdalle Deria *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Roble kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Arrale Sharmake *******************Mohamed Sharmaae *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Ziyad Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Yusuf Ismail *********************Farah Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Abdille Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Yusuf Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Suber Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************Abdille Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muse **Aden Muse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) **Mohamoud Awal **Hussein Awal **Abdi Awal *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Ali Hildiid **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Saeed jibril **Abdi Said ***Salah Abdi ***Abdalle Abdi *kalil jibril **Hersi Kalil **Egal Kalil **Wais Kalil **Ali kalil ***Said Ali ***Koshin Ali ***Arale Ali ***Osman Ali ***Boqorre Ali *Hersi Jibril **Ahmed Hersi **Abdalle Hersi *Aden Jibril (Rer Aadan) **Benin Aden **Nour Aden **Ali Aden **Aden Aden *Abdi Jibril **Ali Abdi (Rer Ali Abdi) ***Issa Ali ***Hussein Ali ***Mumin Ali ***Naleye Ali **Nour Abdi (Rer Nuur) ***Ismail Nour ***Gabal Nour ***Hersi Nour ***Mohamed Nour **Benin Abdi (Rer Benin) **Abdille Abdi ***Gallab Abdille (Rer Gallab) ****Ismail Gallab ****Asker Gallab ***Eiye Abdille (Rer Ciye) ****Gulled Eiye ****Sharmake Eiye ***Mohamed Abdille ****Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan 0hcfswxyrjstiod7fd4zh9i3lgl5zb7 298305 298303 2026-06-08T07:14:12Z ~2026-33783-37 46018 298305 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Ibrahim Abokor ***********Mohamed Ibrahim ************Jibril Mohamed ************Hussein Mohamed ************Abokor Hussein **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Salah Hassan ************Egal Salah *************Hassan Egal **************Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Jama Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Wais Shirdon ***************Farah Shirdon ***************Roble Shirdon ***************Samter Shirdon ***************Yusuf Shirdon ***************Guled Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wa'eys Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Benin Aden *****************Wais Benin *****************Muse Benin *****************Mohamed Benin *****************Samter Benin *****************Nour Benin *****************Ahmed Benin ****************Nour Adan *****************Barre Nour *****************Guled Nour *****************Liban Nour *****************Shirwa Nour *****************Mohamed Nour ****************Ali Aden *****************Mohamed Ali *****************Hussein Ali *****************Ibrahim Ali *****************Omar Ali *****************Osman Ali *****************Khalaf Ali ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden *****************Wais Aden *****************Issa Aden *****************Mohamed Aden *****************Abdille Aden *****************Roble Aden *****************Shire Aden *****************Hassan Aden ***************Abdi Jibril ****************Mohamed Abdi ****************Wa'eys Abdi ****************Salah Abdi ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Issa Ali *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien *******************Muhumoad Jama *******************Abdillahi Jama *******************Jibril Jama *******************Egal Jama ******************Nour Hussein ******************Roble Hussien ******************Dahir Hussein ******************Wa'ays Hussein ******************Said Hussein ******************Mohamed Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Ziyad Mumin ******************Wais Mumin ******************Hassan Munin ******************Farah Mumin ******************Essa Mumin ******************Jibril Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Ahmed Naleye ******************Abdi Naleye ******************Jibril Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Hersi Ismail ******************Aden Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Roble Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Abdille Benin *****************Yusuf Benin *****************Arale Benin *****************Roble Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Abdille Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie ********************Abdalle Deria *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Roble kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Arrale Sharmake *******************Mohamed Sharmaae *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Ziyad Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Yusuf Ismail *********************Farah Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Abdille Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Yusuf Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Suber Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************Abdille Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muse **Aden Muse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) **Mohamoud Awal **Hussein Awal **Abdi Awal *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Ali Hildiid **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Saeed jibril **Abdi Said ***Salah Abdi ***Abdalle Abdi *kalil jibril **Hersi Kalil **Egal Kalil **Wais Kalil **Ali kalil ***Said Ali ***Koshin Ali ***Arale Ali ***Osman Ali ***Boqorre Ali *Hersi Jibril **Ahmed Hersi **Abdalle Hersi *Aden Jibril (Rer Aadan) **Benin Aden **Nour Aden **Ali Aden **Aden Aden *Abdi Jibril **Ali Abdi (Rer Ali Abdi) ***Issa Ali ***Hussein Ali ***Mumin Ali ***Naleye Ali **Nour Abdi (Rer Nuur) ***Ismail Nour ***Gabal Nour ***Hersi Nour ***Mohamed Nour **Benin Abdi (Rer Benin) **Abdille Abdi ***Gallab Abdille (Rer Gallab) ****Ismail Gallab ****Asker Gallab ***Eiye Abdille (Rer Ciye) ****Gulled Eiye ****Sharmake Eiye ***Mohamed Abdille ****Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan p30wrerftni0r1m92ttgt07ze7nm98i 298306 298305 2026-06-08T07:18:45Z ~2026-33783-37 46018 298306 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Ibrahim Abokor ***********Mohamed Ibrahim ************Jibril Mohamed ************Hussein Mohamed ************Abokor Hussein **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Salah Hassan ************Egal Salah *************Hassan Egal **************Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Jama Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Wais Shirdon ***************Farah Shirdon ***************Roble Shirdon ***************Samter Shirdon ***************Yusuf Shirdon ***************Guled Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wa'eys Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Benin Aden *****************Wais Benin *****************Muse Benin *****************Mohamed Benin *****************Samter Benin *****************Nour Benin *****************Ahmed Benin ****************Nour Adan *****************Barre Nour *****************Guled Nour *****************Liban Nour *****************Shirwa Nour *****************Mohamed Nour ****************Ali Aden *****************Mohamed Ali *****************Hussein Ali *****************Ibrahim Ali *****************Omar Ali *****************Osman Ali *****************Khalaf Ali ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden *****************Wais Aden *****************Issa Aden *****************Mohamed Aden *****************Abdille Aden *****************Roble Aden *****************Shire Aden *****************Hassan Aden ***************Abdi Jibril ****************Mohamed Abdi ****************Wa'eys Abdi ****************Salah Abdi ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Issa Ali *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien *******************Muhumoad Jama *******************Abdillahi Jama *******************Jibril Jama *******************Egal Jama ******************Nour Hussein ******************Roble Hussien ******************Dahir Hussein ******************Wa'ays Hussein ******************Ali Hussein ******************Mohamed Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Ziyad Mumin ******************Wais Mumin ******************Hassan Munin ******************Farah Mumin ******************Essa Mumin ******************Jibril Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Ahmed Naleye ******************Abdi Naleye ******************Jibril Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Hersi Ismail ******************Aden Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Roble Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Abdille Benin *****************Yusuf Benin *****************Arale Benin *****************Roble Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Abdille Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie ********************Abdalle Deria *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Roble kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Arrale Sharmake *******************Mohamed Sharmaae *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Ziyad Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Yusuf Ismail *********************Farah Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Abdille Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Yusuf Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Suber Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************Abdille Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muse **Aden Muse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) **Mohamoud Awal **Hussein Awal **Abdi Awal *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Ali Hildiid **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Saeed jibril **Abdi Said ***Salah Abdi ***Abdalle Abdi *kalil jibril **Hersi Kalil **Egal Kalil **Wais Kalil **Ali kalil ***Said Ali ***Koshin Ali ***Arale Ali ***Osman Ali ***Boqorre Ali *Hersi Jibril **Ahmed Hersi **Abdalle Hersi *Aden Jibril (Rer Aadan) **Benin Aden **Nour Aden **Ali Aden **Aden Aden *Abdi Jibril **Ali Abdi (Rer Ali Abdi) ***Issa Ali ***Hussein Ali ***Mumin Ali ***Naleye Ali **Nour Abdi (Rer Nuur) ***Ismail Nour ***Gabal Nour ***Hersi Nour ***Mohamed Nour **Benin Abdi (Rer Benin) **Abdille Abdi ***Gallab Abdille (Rer Gallab) ****Ismail Gallab ****Asker Gallab ***Eiye Abdille (Rer Ciye) ****Gulled Eiye ****Sharmake Eiye ***Mohamed Abdille ****Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan tjyykl1p7w7hr38rbb7hsyn9frrqgua 298307 298306 2026-06-08T07:20:33Z ~2026-33783-37 46018 298307 wikitext text/x-wiki '''Shaxda beesha''' waxaan halkan ku soo bandhigaynaa (Clan Tree/Abtirsiinta), waxaana hoos ku faahfaahin doonaa sida ay Reeruhu u kala baxaan, Reeraha ay ka kobanyihiih, iyo Deegaannada ay deggan yihiin ama ay ku fidsan yihiin. <br /> {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***Abokor ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Ibrahim Abokor ***********Mohamed Ibrahim ************Jibril Mohamed ************Hussein Mohamed ************Abokor Hussein **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Salah Hassan ************Egal Salah *************Hassan Egal **************Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Said Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman Fatah *************Gulled Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samater Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Jama Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Wais Shirdon ***************Farah Shirdon ***************Roble Shirdon ***************Samter Shirdon ***************Yusuf Shirdon ***************Guled Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wa'eys Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Siad Ali *****************Koshin Ali *****************Arale Ali *****************Osman Ali *****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Benin Aden *****************Wais Benin *****************Muse Benin *****************Mohamed Benin *****************Samter Benin *****************Nour Benin *****************Ahmed Benin ****************Nour Adan *****************Barre Nour *****************Guled Nour *****************Liban Nour *****************Shirwa Nour *****************Mohamed Nour ****************Ali Aden *****************Mohamed Ali *****************Hussein Ali *****************Ibrahim Ali *****************Omar Ali *****************Osman Ali *****************Khalaf Ali ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden *****************Wais Aden *****************Issa Aden *****************Mohamed Aden *****************Abdille Aden *****************Roble Aden *****************Shire Aden *****************Hassan Aden ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Issa Ali *****************Hussein Ali ******************Jama Hussien *******************Muhumoad Jama *******************Abdillahi Jama *******************Jibril Jama *******************Egal Jama ******************Nour Hussein ******************Roble Hussien ******************Dahir Hussein ******************Wa'ays Hussein ******************Ali Hussein ******************Mohamed Hussein ******************Hersi Hussien *******************Muhumad Hersi *******************Abdi Hersi *******************Ali Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Ziyad Mumin ******************Wais Mumin ******************Hassan Munin ******************Farah Mumin ******************Essa Mumin ******************Jibril Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Ahmed Naleye ******************Abdi Naleye ******************Jibril Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail ******************Musa Ismail ******************Hersi Ismail ******************Aden Ismail ******************Wais Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi ******************Farah Hersi ******************Warfa Hersi ******************Elmi Hersi *****************Gabal Nour ******************Samater Gabal ******************Dahir Gabal ******************Ahmed Gabal ******************Roble Gabal ******************Warfa Gabal *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Aden Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Dahir Benin *****************Arale Benin *****************Guled Benin *****************Shirwa Benin *****************Abane Benin *****************Abdille Benin *****************Yusuf Benin *****************Arale Benin *****************Roble Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab *******************Farah Ismail *******************Idiris Ismail *******************Abdille Ismail *******************Jibirl Ismail *******************Mohamed Ismail *******************Ahmed Ismail *******************Sa'ad Ismail *******************Aden Ismail ******************Asker Gallab *******************Dahir Askar *******************Wais Askar *******************Osman Asker *******************Jama Asker *******************Roble Asker *******************Egal Asker *******************Koshin Asker *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie ********************Abdalle Deria *******************Kalil Guled ********************Farah Kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Roble kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Arrale Sharmake *******************Mohamed Sharmaae *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Ziyad Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Elmi Ahmed *******************Warfa Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Wais Ahmed *******************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) ********************Ismail Dhible *********************Geedi Ismail *********************Yusuf Ismail *********************Farah Ismail *********************Wais Ismail *********************Hersi Ismail *********************Abdille Ismail *********************Dalal Ismail ********************Barre Dhible *********************Ali Barre *********************Musa Barre *********************Said Barre *********************Wais Barre *********************Yusuf Barre *********************Osman Barre *********************Aden Barre *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Wa'eys Ali ********************Jibril Ali ********************Roble Ali ********************Suber Ali ********************Osman Ali ********************Egal Ali ********************Abdille Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarar) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Wa'eys Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali {{tree list/end}} {|class="wikitable sortable" |+ Reeraha iyo Qabiilada Beesha Abokor Muuse !Magaca ! class="unsortable" |Tirada Qabiilada !Magacyada Qabiilada !Deegaanka !Sharaxaad Kooban |- | '''[[Beesha Mohamed Dhimbil]]''' ||Afar Reer || *Mucawiye Mohamed *Fatah Mohamed *Guled Mohamed *Musa Mohamed **Cadawe Muse **Aden Muse ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad,[[Kaamtuug]],[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[ Awaare]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Ahmed Dhimbil|beesha Axmed dhimbil]] ||Saddex Reer|| *Musa Ahmed *Waisleh Ahmed *Osman Ahmed *Liban Ahmed **Abdi liban ***Ismail Abdi (Rer Ismail) ***Mohamed Abdi ****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ***Ahmed(Bedar) Mohamed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Bisad]] ,[[kaam Abokor]], [[Qooryare]],[[Iskoyska]]. || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || '''[[Aden Abokor | Beesha Aden Abokor ]] || Labo Reer|| *Cawal Aden (Reer Cawal) **Mohamoud Awal **Hussein Awal **Abdi Awal *Hassan Aden **Ziyad Hassan **Odawa Hassan **Ladon Hassan **Abdalle Hassan ***Abdi Abdalle ***Ali Abdalle ***Ahmed Abdalle ****Halas Ahmed ****Egal Ahmed ****Geedi Ahmed ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]],,[[Salahlay]], [[Aden Abokor]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad ,[[kaam Abokor]] ,[[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[Mohamoud Muuse | Beesha Mohamoud Muuse]] || Saddex Reer|| *Shirdon Mohamoud (Rer Shirdon) *Hildiid Mohamoud **Ali Hildiid **Geedi Hildiid (Rer Geedi) **Hersi Hildiid (Rer Hersi) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Salahlay]], [[ Aden warabe]] *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[kaam Abokor]] [[Iskoyska]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. |- | | | | | |- || ''' [[ Abdalleh Muuse | Beesha Abdalleh Muuse]] || 7 todoba Reer oo balaadhan|| *Saeed jibril **Abdi Said ***Salah Abdi ***Abdalle Abdi *kalil jibril **Hersi Kalil **Egal Kalil **Wais Kalil **Ali kalil ***Said Ali ***Koshin Ali ***Arale Ali ***Osman Ali ***Boqorre Ali *Hersi Jibril **Ahmed Hersi **Abdalle Hersi *Aden Jibril (Rer Aadan) **Benin Aden **Nour Aden **Ali Aden **Aden Aden *Abdi Jibril **Ali Abdi (Rer Ali Abdi) ***Issa Ali ***Hussein Ali ***Mumin Ali ***Naleye Ali **Nour Abdi (Rer Nuur) ***Ismail Nour ***Gabal Nour ***Hersi Nour ***Mohamed Nour **Benin Abdi (Rer Benin) **Abdille Abdi ***Gallab Abdille (Rer Gallab) ****Ismail Gallab ****Asker Gallab ***Eiye Abdille (Rer Ciye) ****Gulled Eiye ****Sharmake Eiye ***Mohamed Abdille ****Ahmed Mohamed (Rer Ahmed Mohamed) ||Dalka [[Somaliland]]: *Magalada [[Hargeysa]],[[Qoolcaday]] ,[[Toon]],[[Salahlay]]. *Dalka [[Itoobiya]]: *magaalad [[Daroor]] ,[[kaam Abokor]], [[Iskoyska]] ,[[Adan warabe ]],[[ Bisad]] ,[[Egal Adani]] , [[Iskoyska]] ,[[Dooxada-Galol fadhiidh]], [[Awaare]] || * Waa tiir ka mid ah afarta tiir ee Beesha. * waana beesha kowaad ee ugu balaadhan 60y33u27hk39gdzahtd1pp65ltjp3cv Beesha Mohamed Dhimbil 0 44477 298273 298186 2026-06-07T14:49:42Z ~2026-33476-20 46004 /* Notable figures */ 298273 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qabiilka Soomaalida}} {{Infobox ethnic group | group = Maxamed Dhimbil | native_name = | flag = |image=|region1={{flagcountry|Somaliland}} |Region2= {{Flagcountry|United Kingdom}}|region3={{flagcountry|United Kingdom}}|region4={{flagcountry|Kenya}}|region5={{flagcountry |Djibouti}} | regions = | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwa kale |region6={{flagcountry| Ethiopia}}}} Beesha '''Maxamed Dhimbil''' ({{lang-so|Maxamed Dhimbil}}, {{lang-en|Mohamed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Maxamed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Maxamed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Maxamed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Mohamed Dhimbil **Muawiye Mohamed ***Samter Muawiye ***Ali Muawiye ***Yusuf Muawiye ***Osman Muawiye ***Hussein Mawiye ***Roble Muawiye ***Mohamoud Muawiye **Fatah Mohamed ***Aware Fatah ***Mohamed Fatah ***Said Fatah ***Hussein Fatah ***Hassan Fatah ***Roble Fatah ***Cisman Fatah ***Nour Fatah ***Dahir Fatah **Gulled Mohamed ***Egal Guled ***Salah Guled ***Yusuf Guled ***Roble Guled ***Ziyad Guled ***Ali Guled ***Abdi Guled ***Elmi Guled ***Shire Guled ***Farah Guled ***Hussein Guled ***Wais Guled **Muse Mohamed ***Adawe Muuse ****Absiye Adawe ****Allamagn Adawe ****Yusuf Adawe ****Liban Adawe ****Roble Adawe ****Ziyad Adawe ****Osman Adawe ****Egal Adawe ****Farah Adawe ****Ali Adawe ****Wais Adawe ***Aden Muuse ****Had Adan ****Yusuf Adan ****Roble Aden ****Abane Aden ****Ali Aden ****Wais Aden ****Geedi Aden ****Mohamed Aden ****Boqorre Aden *****Sugulle Boqore *****Liban Boqorre *****Warfa Boqorre *****Ainanshe Boqorre *****Koshin Boqorre {{tree list/end}} ==Notable figures == *Suldan Aden Farax Omar *Mohamed Mooge Liibaan *Axmed Mooge Liban *Mohamoud Guure Hussein (Gaal-Eri) *Abdikarim Ahmed Mooge *Abdikarim Hikmawi *Prof Mohamed Bedel *Rashiid Khadar Jama *Abwan Harir Osman Guray *Cabdi Hashi Guled ==References=== 7ytyki13lrjy6t96kq4dt9d1xzwxzbq Ahmed Dhimbil 0 44513 298274 298142 2026-06-07T14:52:41Z ~2026-33476-20 46004 /* Abtirsiin */ 298274 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qabiilka Soomaalida}} {{Infobox ethnic group | group = Ahmed Dhimbil | native_name = | flag = |image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry| Ethiopia}} | regions = | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwo kale }} Beesha '''Ahmed Dhimbil''' ({{lang-so|Axmed Dhimbil}}, {{lang-en|Axmed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Axmed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magaalada Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Axmed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Axmed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Ahmed Dhimbil **Musa Ahmed **Osman Ahmed **Liban Ahmed ***Abdi Liban ****Ismail Abdi (Rer Ismail) *****Aden Ismail *****Iman Ismail *****Bulale Ismail *****Geedi Ismail *****Idiris Ismail *****Yusuf Ismail *****Koshin Ismail *****Barre Ismail *****Hersi Ismail *****Arrele Ismail *****Shirwac Ismail *****Farah Ismail *****Musa Ismail *****Osman Ismail *****Sa'ad Ismail ****Mohammed Abdi (Addeh) *****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ******Nour Sarar ******Mohamed Sarar ******Farah Sarar ******Yusuf Sarar ******Dualeh Sarar ******Elmi Sarar ******Mohamed Sarar ******Dualeh Sarar ******Ali Sarar ******Osman Sarar ******Warsame Sarar ******Samter Sarar *****Ahmed(Bedar)Mohamed ******Koshin Ahmed ******Samter Ahmed ******Egal Ahmed ******Geedi Ahmed ******Uballe Ahmed ******Hurie Ahmed ******Waraf Ahmed ******Karie Ahmed ******Shirwa Ahmed ******Salah Ahmed ******Ali Ahmed ******Wais Ahmed ******Jibril Ahmed ******Mohamed Ahmed {{tree list/end}} ==References=== 5lbq9uh3adjaw0gp3ayo1iw5vu0dwoi 298275 298274 2026-06-07T14:53:12Z ~2026-33476-20 46004 /* Abtirsiin */ 298275 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qabiilka Soomaalida}} {{Infobox ethnic group | group = Ahmed Dhimbil | native_name = | flag = |image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry| Ethiopia}} | regions = | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwo kale }} Beesha '''Ahmed Dhimbil''' ({{lang-so|Axmed Dhimbil}}, {{lang-en|Axmed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Axmed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magaalada Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Axmed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Axmed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Ahmed Dhimbil **Musa Ahmed **Osman Ahmed **Liban Ahmed ***Abdi Liban ****Ismail Abdi (Rer Ismail) *****Aden Ismail *****Iman Ismail *****Bulale Ismail *****Geedi Ismail *****Idiris Ismail *****Yusuf Ismail *****Koshin Ismail *****Barre Ismail *****Hersi Ismail *****Arrele Ismail *****Shirwac Ismail *****Farah Ismail *****Musa Ismail *****Osman Ismail *****Sa'ad Ismail ****Mohammed Abdi *****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ******Nour Sarar ******Mohamed Sarar ******Farah Sarar ******Yusuf Sarar ******Dualeh Sarar ******Elmi Sarar ******Mohamed Sarar ******Dualeh Sarar ******Ali Sarar ******Osman Sarar ******Warsame Sarar ******Samter Sarar *****Ahmed(Bedar)Mohamed ******Koshin Ahmed ******Samter Ahmed ******Egal Ahmed ******Geedi Ahmed ******Uballe Ahmed ******Hurie Ahmed ******Waraf Ahmed ******Karie Ahmed ******Shirwa Ahmed ******Salah Ahmed ******Ali Ahmed ******Wais Ahmed ******Jibril Ahmed ******Mohamed Ahmed {{tree list/end}} ==References=== rhfmodcow40r5cd7mqlhc01yjmg6xz2 298276 298275 2026-06-07T14:54:25Z ~2026-33476-20 46004 /* Abtirsiin */ 298276 wikitext text/x-wiki {{Short description|Qabiilka Soomaalida}} {{Infobox ethnic group | group = Ahmed Dhimbil | native_name = | flag = |image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Kenya}}|region3={{flagcountry| Ethiopia}} | regions = | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwo kale }} Beesha '''Ahmed Dhimbil''' ({{lang-so|Axmed Dhimbil}}, {{lang-en|Axmed Dhimbil}}) waa beel ka mid ah beelaha Abokor Muuse , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Axmed Dhimbil Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo magaalada Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Axmed Dhimbil waa farac ka tirsan beel-weynta Abokor Muse. Axmed Dhimbil waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada Soomaaliyeed, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa, bariga Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Deegaanka Soomaalida Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Ahmed Dhimbil **Musa Ahmed **Osman Ahmed **Liban Ahmed ***Abdi Liban ****Ismail Abdi (Rer Ismail) *****Aden Ismail *****Iman Ismail *****Bulale Ismail *****Geedi Ismail *****Idiris Ismail *****Yusuf Ismail *****Koshin Ismail *****Barre Ismail *****Hersi Ismail *****Arrele Ismail *****Shirwac Ismail *****Farah Ismail *****Musa Ismail *****Osman Ismail *****Sa'ad Ismail ****Mohammed Abdi *****Sarar Mohamed (Rer Sarar) ******Nour Sarar ******Mohamed Sarar ******Farah Sarar ******Yusuf Sarar ******Dualeh Sarar ******Elmi Sarar ******Mohamed Sarar ******Dualeh Sarar ******Ali Sarar ******Osman Sarar ******Warsame Sarar ******Samter Sarar *****Ahmed Mohamed ******Koshin Ahmed ******Samter Ahmed ******Egal Ahmed ******Geedi Ahmed ******Uballe Ahmed ******Hurie Ahmed ******Waraf Ahmed ******Karie Ahmed ******Shirwa Ahmed ******Salah Ahmed ******Ali Ahmed ******Wais Ahmed ******Jibril Ahmed ******Mohamed Ahmed {{tree list/end}} ==References=== mpeq6uia66ofyjz5vgxfodtqvhjcmtb Urweyne 0 47553 298290 298116 2026-06-08T06:41:49Z ~2026-33850-91 46016 298290 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Urweyne | native_name = Maagtire Geele | popplace = {{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}} ([[Sitti Zone]])<br>{{Flag|Somaliland}} ([[Salal Region]], [[Awdal]]) | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] ([[Sunni]]) }} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Ciise (qabiil)|Ciise]] Madoobe [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno '''''Wakhroon Sama Arag'''''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''<ref name=":0">Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref>. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo ay wada dhasheen odaygii '''Ciise Madoobe'''<ref name=":0" />, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan [[Gobolka Sanaag|Gobolka]] [[:en:Sanaag|Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''<ref name=":0" />. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Geedka Abtirsiinta == Dhaqan ahaan, abtirsiinta beesha Urweyne waxay u kala baxdaa labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi, kuwaas oo u sii qaybsama sidatan: * '''Urweyne''' (Maagtire Geele) ** '''Cabdalla''' *** '''Fataax''' *** '''Yoonis''' **** '''Axamad''' ***** '''Khaalil''' ***** '''Ali''' ***** '''Geedi''' (Geedi Madow) ****** '''Xildid''' ******* '''Hiraab''' ******** '''Faraax''' (wuxuu dhalay: Geele-Samatar, Sharmaarke, iyo Duule) ******** '''Wadhowre''' (wuxuu dhalay: Wacays iyo Barre) ******* '''Adaal''' ******** '''Xareed''' ******** '''Wacays''' ******* '''Geele Casse''' ******** '''Wadhowre''' ********* '''Buux''' (wuxuu dhalay: Cajab iyo Casowe) ********* '''Rooble-Fod''' ******** '''Cumar''' (wuxuu dhalay: Rooble) ******** '''Baahdoon''' ******* '''Geedid''' ******* '''Samatar''' (Odaygii uu ka kaxay Caaqil Geedi Amare Samatar) ****** '''Dudub''' (wuxuu dhalay: Xareed iyo Geed Bidar) **** '''Saalim''' **** '''Ali Gurane''' ** '''Fiqi''' *** '''Muuse''' *** '''Xuusen''' **** '''Abiib''' **** '''Ali''' (Odaygii uu ka kaxay Sheekh Cali Sabiix) **** '''Iidle''' [ URWEYNE (Maagtire Geele) ] │ ┌─────────────────────────┴─────────────────────────┐ │ │ [ CABDALLA ] [ FIQI ] │ │ ┌─────┴──────────┐ ┌─────┴──────────┐ │ │ │ │ [ Fataax ] [ YOONIS ] [ Muuse ] [ XUUSEN ] │ │ ┌──────────┼──────────────┐ ┌────────────┼────────────┐ │ │ │ │ │ │ [ Axamad ] [ Saalim ] [ Ali Gurane ] [ Abiib ] [ Ali ] [ Iidle ] │ │ ┌─────┼──────────┐ (Sheekh Cali Sabiix) │ │ │ [Khaalil][ Ali ] [ GEEDI (Geedi Madow) ] │ ┌──────────┴──────────┐┴──────────┴──────────┴───│ │ │ [ XILDID ] [ DUDUB ] │ │ ┌─────────┼─────────┐ ┌─────┴──────────┐ │ │ │ │ │ [ HIRAAB ] [ ADAAL ] [GEELE CASSE] [Xareed] [Geed Bidar] │ │ │ │ │ └─────┬───────────┬───────────┐ │ │ │ │ │ │ ┌───┴───┐ [Wadhowre] [Cumar] [Baahdoon] │ │ │ │ │ [Xareed] [Wacays] │ ───[Rooble] │ ├───────────┐ ┌─────┴─────┐ │ │ │ [ Buux ] [Rooble-Fod] [Faraax] [Wadhowre] │ │ │ ┌──────┐ ├────────┐ ├──────┐ │ │ │ │ │ │ [Cajab] [Casowe] [Geele- [Shar-[Duule][Wacays][Barre] Samatar] maarke] == Shakhsiyaadka canka ah ee taariikhda reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar (Geedi Gaab):''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo fiditaanka maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix]]:''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo kale eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}[[Qaybta:Beelaha Soomaalida]] [[Qaybta:Taariikhda Soomaalida]] kmsjzuwv3p73wy8ppfyaqrazur0w5ui 298292 298290 2026-06-08T06:44:20Z ~2026-33850-91 46016 /* Geedka Abtirsiinta */ 298292 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Urweyne | native_name = Maagtire Geele | popplace = {{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}} ([[Sitti Zone]])<br>{{Flag|Somaliland}} ([[Salal Region]], [[Awdal]]) | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] ([[Sunni]]) }} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Ciise (qabiil)|Ciise]] Madoobe [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno '''''Wakhroon Sama Arag'''''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''<ref name=":0">Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref>. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo ay wada dhasheen odaygii '''Ciise Madoobe'''<ref name=":0" />, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan [[Gobolka Sanaag|Gobolka]] [[:en:Sanaag|Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''<ref name=":0" />. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Geedka Abtirsiinta == Dhaqan ahaan, abtirsiinta beesha Urweyne waxay u kala baxdaa labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi, kuwaas oo u sii qaybsama sidatan: * '''Urweyne''' (Maagtire Geele) ** '''Cabdalla''' *** '''Fataax''' *** '''Yoonis''' **** '''Axamad''' ***** '''Khaalil''' ***** '''Ali''' ***** '''Geedi''' (Geedi Madow) ****** '''Xildid''' ******* '''Hiraab''' ******** '''Faraax''' (wuxuu dhalay: '''Geele'''-'''Samatar''', '''Sharmaarke''' ((Odaygii uu ka kaxay Caaqil Geedi Amare Samatar)), iyo Duule) ******** '''Wadhowre''' (wuxuu dhalay: '''Wacays''' iyo '''Barre''') ******* '''Adaal''' ******** '''Xareed''' ******** '''Wacays''' ******* '''Geele Casse''' ******** '''Wadhowre''' ********* '''Buux''' (wuxuu dhalay: '''Cajab''' iyo '''Casowe''') ********* '''Rooble-Fod''' ******** '''Cumar''' (wuxuu dhalay: '''Rooble''') ******** '''Baahdoon''' ******* '''Geedid''' ******* '''Samatar''' ****** '''Dudub''' (wuxuu dhalay: '''Xareed-Madax Weyne''' iyo '''Geed Bidar''') **** '''Saalim''' **** '''Ali Gurane''' ** '''Fiqi''' *** '''Muuse''' *** '''Xuusen''' **** '''Abiib''' **** '''Ali''' (Odaygii uu ka kaxay Sheekh Cali Sabiix) **** '''Iidle''' [ URWEYNE (Maagtire Geele) ] │ ┌─────────────────────────┴─────────────────────────┐ │ │ [ CABDALLA ] [ FIQI ] │ │ ┌─────┴──────────┐ ┌─────┴──────────┐ │ │ │ │ [ Fataax ] [ YOONIS ] [ Muuse ] [ XUUSEN ] │ │ ┌──────────┼──────────────┐ ┌────────────┼────────────┐ │ │ │ │ │ │ [ Axamad ] [ Saalim ] [ Ali Gurane ] [ Abiib ] [ Ali ] [ Iidle ] │ │ ┌─────┼──────────┐ (Sheekh Cali Sabiix) │ │ │ [Khaalil][ Ali ] [ GEEDI (Geedi Madow) ] │ ┌──────────┴──────────┐┴──────────┴──────────┴───│ │ │ [ XILDID ] [ DUDUB ] │ │ ┌─────────┼─────────┐ ┌─────┴──────────┐ │ │ │ │ │ [ HIRAAB ] [ ADAAL ] [GEELE CASSE] [Xareed] [Geed Bidar] │ │ │ │ │ └─────┬───────────┬───────────┐ │ │ │ │ │ │ ┌───┴───┐ [Wadhowre] [Cumar] [Baahdoon] │ │ │ │ │ [Xareed] [Wacays] │ ───[Rooble] │ ├───────────┐ ┌─────┴─────┐ │ │ │ [ Buux ] [Rooble-Fod] [Faraax] [Wadhowre] │ │ │ ┌──────┐ ├────────┐ ├──────┐ │ │ │ │ │ │ [Cajab] [Casowe] [Geele- [Shar-[Duule][Wacays][Barre] Samatar] maarke] == Shakhsiyaadka canka ah ee taariikhda reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar (Geedi Gaab):''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo fiditaanka maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix]]:''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo kale eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}[[Qaybta:Beelaha Soomaalida]] [[Qaybta:Taariikhda Soomaalida]] 5rrlfctbg7bos9a17nex2vchfvzdchu 298293 298292 2026-06-08T06:51:17Z ~2026-33850-91 46016 /* Abtirsiga iyo magaca */ 298293 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Urweyne | native_name = Maagtire Geele | popplace = {{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}} ([[Sitti Zone]])<br>{{Flag|Somaliland}} ([[Salal Region]], [[Awdal]]) | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] ([[Sunni]]) }} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Ciise (qabiil)|Ciise]] Madoobe [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno '''''Wakhroon Sama Arag'''''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''<ref name=":0">Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref>. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo uu wada dhalay odaygii '''Ciise Madoobe'''<ref name=":0" />, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waxay isku hooyo yihiin Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne iyo walaalaha kale ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan [[Gobolka Sanaag|Gobolka]] [[:en:Sanaag|Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''<ref name=":0" />. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Geedka Abtirsiinta == Dhaqan ahaan, abtirsiinta beesha Urweyne waxay u kala baxdaa labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi, kuwaas oo u sii qaybsama sidatan: * '''Urweyne''' (Maagtire Geele) ** '''Cabdalla''' *** '''Fataax''' *** '''Yoonis''' **** '''Axamad''' ***** '''Khaalil''' ***** '''Ali''' ***** '''Geedi''' (Geedi Madow) ****** '''Xildid''' ******* '''Hiraab''' ******** '''Faraax''' (wuxuu dhalay: '''Geele'''-'''Samatar''', '''Sharmaarke''' ((Odaygii uu ka kaxay Caaqil Geedi Amare Samatar)), iyo Duule) ******** '''Wadhowre''' (wuxuu dhalay: '''Wacays''' iyo '''Barre''') ******* '''Adaal''' ******** '''Xareed''' ******** '''Wacays''' ******* '''Geele Casse''' ******** '''Wadhowre''' ********* '''Buux''' (wuxuu dhalay: '''Cajab''' iyo '''Casowe''') ********* '''Rooble-Fod''' ******** '''Cumar''' (wuxuu dhalay: '''Rooble''') ******** '''Baahdoon''' ******* '''Geedid''' ******* '''Samatar''' ****** '''Dudub''' (wuxuu dhalay: '''Xareed-Madax Weyne''' iyo '''Geed Bidar''') **** '''Saalim''' **** '''Ali Gurane''' ** '''Fiqi''' *** '''Muuse''' *** '''Xuusen''' **** '''Abiib''' **** '''Ali''' (Odaygii uu ka kaxay Sheekh Cali Sabiix) **** '''Iidle''' [ URWEYNE (Maagtire Geele) ] │ ┌─────────────────────────┴─────────────────────────┐ │ │ [ CABDALLA ] [ FIQI ] │ │ ┌─────┴──────────┐ ┌─────┴──────────┐ │ │ │ │ [ Fataax ] [ YOONIS ] [ Muuse ] [ XUUSEN ] │ │ ┌──────────┼──────────────┐ ┌────────────┼────────────┐ │ │ │ │ │ │ [ Axamad ] [ Saalim ] [ Ali Gurane ] [ Abiib ] [ Ali ] [ Iidle ] │ │ ┌─────┼──────────┐ (Sheekh Cali Sabiix) │ │ │ [Khaalil][ Ali ] [ GEEDI (Geedi Madow) ] │ ┌──────────┴──────────┐┴──────────┴──────────┴───│ │ │ [ XILDID ] [ DUDUB ] │ │ ┌─────────┼─────────┐ ┌─────┴──────────┐ │ │ │ │ │ [ HIRAAB ] [ ADAAL ] [GEELE CASSE] [Xareed] [Geed Bidar] │ │ │ │ │ └─────┬───────────┬───────────┐ │ │ │ │ │ │ ┌───┴───┐ [Wadhowre] [Cumar] [Baahdoon] │ │ │ │ │ [Xareed] [Wacays] │ ───[Rooble] │ ├───────────┐ ┌─────┴─────┐ │ │ │ [ Buux ] [Rooble-Fod] [Faraax] [Wadhowre] │ │ │ ┌──────┐ ├────────┐ ├──────┐ │ │ │ │ │ │ [Cajab] [Casowe] [Geele- [Shar-[Duule][Wacays][Barre] Samatar] maarke] == Shakhsiyaadka canka ah ee taariikhda reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar (Geedi Gaab):''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo fiditaanka maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix]]:''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo kale eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}[[Qaybta:Beelaha Soomaalida]] [[Qaybta:Taariikhda Soomaalida]] 5zonxnj7w7iecjo3vrrla4ri9nbr5r0 298294 298293 2026-06-08T06:55:03Z ~2026-33850-91 46016 /* Abtirsiga iyo magaca */ 298294 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Urweyne | native_name = Maagtire Geele | popplace = {{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}} ([[Sitti Zone]])<br>{{Flag|Somaliland}} ([[Salal Region]], [[Awdal]]) | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] ([[Sunni]]) }} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Ciise (qabiil)|Ciise]] Madoobe [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno '''''Wakhroon Sama Arag'''''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''<ref name=":0">Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref>. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo uu wada dhalay odaygii '''Ciise Madoobe'''<ref name=":0" />, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waa isku hooyo oo waxa dhashay Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne , Wardiiq( Bah Sheekhal) iyo Horoneh (Bah Rooney, Akishe) ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan [[Gobolka Sanaag|Gobolka]] [[:en:Sanaag|Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''<ref name=":0" />. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Geedka Abtirsiinta == Dhaqan ahaan, abtirsiinta beesha Urweyne waxay u kala baxdaa labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi, kuwaas oo u sii qaybsama sidatan: * '''Urweyne''' (Maagtire Geele) ** '''Cabdalla''' *** '''Fataax''' *** '''Yoonis''' **** '''Axamad''' ***** '''Khaalil''' ***** '''Ali''' ***** '''Geedi''' (Geedi Madow) ****** '''Xildid''' ******* '''Hiraab''' ******** '''Faraax''' (wuxuu dhalay: '''Geele'''-'''Samatar''', '''Sharmaarke''' ((Odaygii uu ka kaxay Caaqil Geedi Amare Samatar)), iyo Duule) ******** '''Wadhowre''' (wuxuu dhalay: '''Wacays''' iyo '''Barre''') ******* '''Adaal''' ******** '''Xareed''' ******** '''Wacays''' ******* '''Geele Casse''' ******** '''Wadhowre''' ********* '''Buux''' (wuxuu dhalay: '''Cajab''' iyo '''Casowe''') ********* '''Rooble-Fod''' ******** '''Cumar''' (wuxuu dhalay: '''Rooble''') ******** '''Baahdoon''' ******* '''Geedid''' ******* '''Samatar''' ****** '''Dudub''' (wuxuu dhalay: '''Xareed-Madax Weyne''' iyo '''Geed Bidar''') **** '''Saalim''' **** '''Ali Gurane''' ** '''Fiqi''' *** '''Muuse''' *** '''Xuusen''' **** '''Abiib''' **** '''Ali''' (Odaygii uu ka kaxay Sheekh Cali Sabiix) **** '''Iidle''' [ URWEYNE (Maagtire Geele) ] │ ┌─────────────────────────┴─────────────────────────┐ │ │ [ CABDALLA ] [ FIQI ] │ │ ┌─────┴──────────┐ ┌─────┴──────────┐ │ │ │ │ [ Fataax ] [ YOONIS ] [ Muuse ] [ XUUSEN ] │ │ ┌──────────┼──────────────┐ ┌────────────┼────────────┐ │ │ │ │ │ │ [ Axamad ] [ Saalim ] [ Ali Gurane ] [ Abiib ] [ Ali ] [ Iidle ] │ │ ┌─────┼──────────┐ (Sheekh Cali Sabiix) │ │ │ [Khaalil][ Ali ] [ GEEDI (Geedi Madow) ] │ ┌──────────┴──────────┐┴──────────┴──────────┴───│ │ │ [ XILDID ] [ DUDUB ] │ │ ┌─────────┼─────────┐ ┌─────┴──────────┐ │ │ │ │ │ [ HIRAAB ] [ ADAAL ] [GEELE CASSE] [Xareed] [Geed Bidar] │ │ │ │ │ └─────┬───────────┬───────────┐ │ │ │ │ │ │ ┌───┴───┐ [Wadhowre] [Cumar] [Baahdoon] │ │ │ │ │ [Xareed] [Wacays] │ ───[Rooble] │ ├───────────┐ ┌─────┴─────┐ │ │ │ [ Buux ] [Rooble-Fod] [Faraax] [Wadhowre] │ │ │ ┌──────┐ ├────────┐ ├──────┐ │ │ │ │ │ │ [Cajab] [Casowe] [Geele- [Shar-[Duule][Wacays][Barre] Samatar] maarke] == Shakhsiyaadka canka ah ee taariikhda reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar (Geedi Gaab):''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo fiditaanka maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix]]:''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo kale eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}[[Qaybta:Beelaha Soomaalida]] [[Qaybta:Taariikhda Soomaalida]] my1yeqivebzh24qf6rpt0318f8o9sws 298296 298294 2026-06-08T06:55:50Z ~2026-33850-91 46016 /* Abtirsiga iyo magaca */ 298296 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Urweyne | native_name = Maagtire Geele | popplace = {{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}} ([[Sitti Zone]])<br>{{Flag|Somaliland}} ([[Salal Region]], [[Awdal]]) | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] ([[Sunni]]) }} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Ciise (qabiil)|Ciise]] Madoobe [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno '''''Wakhroon Sama Arag'''''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''<ref name=":0">Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref>. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo uu wada dhalay odaygii '''Ciise Madoobe'''<ref name=":0" />, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waa isku hooyo oo waxa dhashay Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne (Bah Wakhroon) , Wardiiq( Bah Sheekhal) iyo Horoneh (Bah Rooney, Akishe) ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan [[Gobolka Sanaag|Gobolka]] [[:en:Sanaag|Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''<ref name=":0" />. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Geedka Abtirsiinta == Dhaqan ahaan, abtirsiinta beesha Urweyne waxay u kala baxdaa labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi, kuwaas oo u sii qaybsama sidatan: * '''Urweyne''' (Maagtire Geele) ** '''Cabdalla''' *** '''Fataax''' *** '''Yoonis''' **** '''Axamad''' ***** '''Khaalil''' ***** '''Ali''' ***** '''Geedi''' (Geedi Madow) ****** '''Xildid''' ******* '''Hiraab''' ******** '''Faraax''' (wuxuu dhalay: '''Geele'''-'''Samatar''', '''Sharmaarke''' ((Odaygii uu ka kaxay Caaqil Geedi Amare Samatar)), iyo Duule) ******** '''Wadhowre''' (wuxuu dhalay: '''Wacays''' iyo '''Barre''') ******* '''Adaal''' ******** '''Xareed''' ******** '''Wacays''' ******* '''Geele Casse''' ******** '''Wadhowre''' ********* '''Buux''' (wuxuu dhalay: '''Cajab''' iyo '''Casowe''') ********* '''Rooble-Fod''' ******** '''Cumar''' (wuxuu dhalay: '''Rooble''') ******** '''Baahdoon''' ******* '''Geedid''' ******* '''Samatar''' ****** '''Dudub''' (wuxuu dhalay: '''Xareed-Madax Weyne''' iyo '''Geed Bidar''') **** '''Saalim''' **** '''Ali Gurane''' ** '''Fiqi''' *** '''Muuse''' *** '''Xuusen''' **** '''Abiib''' **** '''Ali''' (Odaygii uu ka kaxay Sheekh Cali Sabiix) **** '''Iidle''' [ URWEYNE (Maagtire Geele) ] │ ┌─────────────────────────┴─────────────────────────┐ │ │ [ CABDALLA ] [ FIQI ] │ │ ┌─────┴──────────┐ ┌─────┴──────────┐ │ │ │ │ [ Fataax ] [ YOONIS ] [ Muuse ] [ XUUSEN ] │ │ ┌──────────┼──────────────┐ ┌────────────┼────────────┐ │ │ │ │ │ │ [ Axamad ] [ Saalim ] [ Ali Gurane ] [ Abiib ] [ Ali ] [ Iidle ] │ │ ┌─────┼──────────┐ (Sheekh Cali Sabiix) │ │ │ [Khaalil][ Ali ] [ GEEDI (Geedi Madow) ] │ ┌──────────┴──────────┐┴──────────┴──────────┴───│ │ │ [ XILDID ] [ DUDUB ] │ │ ┌─────────┼─────────┐ ┌─────┴──────────┐ │ │ │ │ │ [ HIRAAB ] [ ADAAL ] [GEELE CASSE] [Xareed] [Geed Bidar] │ │ │ │ │ └─────┬───────────┬───────────┐ │ │ │ │ │ │ ┌───┴───┐ [Wadhowre] [Cumar] [Baahdoon] │ │ │ │ │ [Xareed] [Wacays] │ ───[Rooble] │ ├───────────┐ ┌─────┴─────┐ │ │ │ [ Buux ] [Rooble-Fod] [Faraax] [Wadhowre] │ │ │ ┌──────┐ ├────────┐ ├──────┐ │ │ │ │ │ │ [Cajab] [Casowe] [Geele- [Shar-[Duule][Wacays][Barre] Samatar] maarke] == Shakhsiyaadka canka ah ee taariikhda reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar (Geedi Gaab):''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo fiditaanka maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix]]:''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo kale eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}[[Qaybta:Beelaha Soomaalida]] [[Qaybta:Taariikhda Soomaalida]] 426wq3mape51z6by53rmgxskykspzou 298297 298296 2026-06-08T06:57:14Z ~2026-33850-91 46016 /* Geedka Abtirsiinta */ 298297 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Urweyne | native_name = Maagtire Geele | popplace = {{Flag|Djibouti}}<br>{{Flag|Ethiopia}} ([[Sitti Zone]])<br>{{Flag|Somaliland}} ([[Salal Region]], [[Awdal]]) | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] ([[Sunni]]) }} '''Urweyne''' (mararka qaarkood loo qoro '''Urweyn'''), magaciisa dhalasho uu yahay '''Maagtire Geele''', sidoo kale loo yaqaanno '''Wakhroon Sama Arag''', waa shakhsiyad taariikhi ah iyo oday-dhaqameed dhalasho ahaan ka mid ah lixda wiil ee uu dhalay odaygii weynaa ee '''Ciise Madoobe Dir'''. Tafiirtiisa iyo faracooda maanta waxa loo yaqaannaa Beesha Urweyne (oo ka tirsan garabka Abgaal ee beesha Ciise), waxayna si baahsan u degaan waddanka Jabuuti, Ismaamulka Soomaalida Itoobiya, iyo Somaliland. == Abtirsiga iyo magaca == Urweyne wuxuu dhalasho ahaan ku abtirsadaa dunjiga weyn ee [[Ciise (qabiil)|Ciise]] Madoobe [[Dir]]. Hooyadii waxay ka dhalatay qabiilka Sharifaan ee Wakhroon, taas oo keentay in loogu magacdaro qabiilkii hooyadiis, loona yaqaanno '''''Wakhroon Sama Arag'''''. Magiciisa rasmiga ah ee dhalasho se waa '''Maagtire Geele'''<ref name=":0">Ibraahim Axmad Cali. Aaya-Reeb: Kab Dhexeeye Sooyaalk Xeer Ciise. Jabuuti. Naadiga Qalinleyda iyo Hal'abuurka Soomaaliyeed.2016</ref>. Urweyne wuxuu la dhashay shan walaalo ah oo uu wada dhalay odaygii '''Ciise Madoobe'''<ref name=":0" />, kuwaas oo kala ah: * [[Ceeleeye Ciise]] (Curadkii) * Waladoon Ciise * Holleh Ciise * Wardiiq Ciise * Horoneh Ciise Saddexda walaalo ah ee hore (Ceeleeye, Waladoon, iyo Holleh) waa isku hooyo oo waxa dhashay Xawa Aw Muuse (oo loo yaqaan Bah Madigan), halka Urweyne (Bah Wakhroon) , Wardiiq( Bah Sheekhal) iyo Horoneh (Bah Rooney, Akishe) ay kala hooyo yihiin, taas oo ka dhigaysa lixda wiil ee Ciise Madoobe kuwa wada dhashay dhanka aabbaha (Walaal-Abbo). == Taariikhda iyo dhalashada == Urweyne wuxuu ku dhashay meel hadda xaddidnaan ahaan ku beegan [[Gobolka Sanaag|Gobolka]] [[:en:Sanaag|Sanaag]] ee Somaliland. Sida ku xusan taariikh-dhaqameedka la iska dhaxlay, qabrigiisu wuxuu ku yaallaa deegaanka [[Ceel Afweyn]], gaar ahaan dixooyinka baaxadda leh ee loogu magac daray '''Aw Urweyne''', '''Ceel-Urweyne''', ama '''Laas-Urweyne'''. Deegaankani wuxuu qiyaastii 25 ilaa 35 km u jiraa tuulada xeebta ah ee Ceelayo iyo degmada [[Laasqoray]], halkaas oo la rumeysan yahay inuu ku aasay walaalkiisii curad ee Ceeleeye Ciise Madoobe. Urweyne wuxuu guursaday isagoo da' ah (oo lixdan jir kor u dhaafay), wuxuuna guursaday gabadh uu oday u ahaa (isirka awoowo ugu toosan) oo la oran jiray '''Fadumo Ibraahim (Gulane) Sacad Muuse Ceeleye Ciise'''<ref name=":0" />. Waxay u dhashay laba wiil oo u noqday faracyada ugu waaweyn: # '''Cabdalla''' (Curadkii) # '''Fiqi''' == Geedka Abtirsiinta == Dhaqan ahaan, abtirsiinta beesha Urweyne waxay u kala baxdaa labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi, kuwaas oo u sii qaybsama sidatan: * '''Urweyne''' (Maagtire Geele) ** '''Cabdalla''' *** '''Fataax''' *** '''Yoonis''' **** '''Axamad''' ***** '''Khaalil''' ***** '''Ali''' ***** '''Geedi''' (Geedi Madow) ****** '''Xildid''' ******* '''Hiraab''' ******** '''Faraax''' (wuxuu dhalay: '''Geele'''-'''Samatar''', '''Sharmaarke''' ((Odaygii uu ka tafiirmay Caaqil '''Geedi Amare Samatar''')), iyo '''Duule''') ******** '''Wadhowre''' (wuxuu dhalay: '''Wacays''' iyo '''Barre''') ******* '''Adaal''' ******** '''Xareed''' ******** '''Wacays''' ******* '''Geele Casse''' ******** '''Wadhowre''' ********* '''Buux''' (wuxuu dhalay: '''Cajab''' iyo '''Casowe''') ********* '''Rooble-Fod''' ******** '''Cumar''' (wuxuu dhalay: '''Rooble''') ******** '''Baahdoon''' ******* '''Geedid''' ******* '''Samatar''' ****** '''Dudub''' (wuxuu dhalay: '''Xareed-Madax Weyne''' iyo '''Geed Bidar''') **** '''Saalim''' **** '''Ali Gurane''' ** '''Fiqi''' *** '''Muuse''' *** '''Xuusen''' **** '''Abiib''' **** '''Ali''' (Odaygii uu ka kaxay Sheekh Cali Sabiix) **** '''Iidle''' [ URWEYNE (Maagtire Geele) ] │ ┌─────────────────────────┴─────────────────────────┐ │ │ [ CABDALLA ] [ FIQI ] │ │ ┌─────┴──────────┐ ┌─────┴──────────┐ │ │ │ │ [ Fataax ] [ YOONIS ] [ Muuse ] [ XUUSEN ] │ │ ┌──────────┼──────────────┐ ┌────────────┼────────────┐ │ │ │ │ │ │ [ Axamad ] [ Saalim ] [ Ali Gurane ] [ Abiib ] [ Ali ] [ Iidle ] │ │ ┌─────┼──────────┐ (Sheekh Cali Sabiix) │ │ │ [Khaalil][ Ali ] [ GEEDI (Geedi Madow) ] │ ┌──────────┴──────────┐┴──────────┴──────────┴───│ │ │ [ XILDID ] [ DUDUB ] │ │ ┌─────────┼─────────┐ ┌─────┴──────────┐ │ │ │ │ │ [ HIRAAB ] [ ADAAL ] [GEELE CASSE] [Xareed] [Geed Bidar] │ │ │ │ │ └─────┬───────────┬───────────┐ │ │ │ │ │ │ ┌───┴───┐ [Wadhowre] [Cumar] [Baahdoon] │ │ │ │ │ [Xareed] [Wacays] │ ───[Rooble] │ ├───────────┐ ┌─────┴─────┐ │ │ │ [ Buux ] [Rooble-Fod] [Faraax] [Wadhowre] │ │ │ ┌──────┐ ├────────┐ ├──────┐ │ │ │ │ │ │ [Cajab] [Casowe] [Geele- [Shar-[Duule][Wacays][Barre] Samatar] maarke] == Shakhsiyaadka canka ah ee taariikhda reer Urweyne == Beesha Urweyne waxay taariikhda reer Guuraaga iyo dhismaha qaranka Jabuuti ku leedahay raad aad u weyn, waxaana ka dhashay geesiyaal iyo culimo caan ah oo ay ka mid yihiin: * '''Geedi Axamad Yoonis Cabdalla (Geedi Madow):''' Isaga iyo tafiirtiisa waxaa taariikhda lagu tilmaamaa inay ahaayeen dadkii ugu horreeyay ee Ciise ah ee dega Buur Uguul (oo hadda ah Jabuuti). Geedi iyo labadiisa wiil ee '''Xildid''' iyo '''Dudub''' ayaa fariisin ka samaystay agagaarka Buur Uguul, kadib markii ay iyaga iyo Aardo Adan Galan Wadhowre (Yoonis Muuse reer Macalin) dhowr boqol oo sano ka hor dagaal adag la galeen qowmiyadihii deegaankaas degganaa, gaar ahaan meelaha la yiraahdo Muuse Tuure iyo Xeebta Carta. Faraca Xildid iyo Dudub waxay ilaa maanta si joogto ah u deggan yihiin Buur Uguul oo qayb ka ah Gobolka Cali Sabiix, Carta, iyo Jabuuti. * '''Sheekh Cali Xuusen (Cali Sabat / Cali Sabiix):''' Wuxuu ahaa sheekh iyo caalim weyn oo ka tirsanaa Urweyne, gaar ahaan reer Fiqi (reer Xuusen). Magaalada caanka ah ee '''[[Cali Sabiix]]''' waxaa loogu magac daray sheekhaas, qabrigiisuna wuxuu ku yaallaa agagaarka magaaladaas. * '''Geedi Amare Samatar (Geedi Gaab):''' Wuxuu ahaa hoggaamiye dhaqameed miisaan culus ku lahaa bulshada, isagoo soo noqday Caaqilka Guud ee beesha Ciise ee Jabuuti xilligii gumeysiga Faransiiska. Wuxuu xaddidnaan ahaan ka dhashay Urweyne, gaar ahaan faraca Cabdalla Geedi Madow (reer Xildid). == Deegaanka iyo fiditaanka maanta == Tafiirta ka tafarucday labada jufo ee Cabdalla iyo Fiqi (Beesha Urweyne/Abgaal) waxay maanta si rasmi ah u degaan dhul-daaqsimeedyo, tuulooyin, iyo magaalooyin waaweyn oo ku kala yaalla saddex dal oo Geeska Afrika ah. Sababtoo ah inay yihiin bulsho isugu jirta xoolo-dhaqato iyo reer magaal, deegaannadooda rasmiga ah waxa ka mid ah: === 1. Jamhuuriyadda Jabuuti === Jabuuti waa xarunta siyaasadda iyo maamulka ee beesha, waxayna si gaar ah u degaan: * '''[[Gobolka Cali Sabiix]]:''' Qaybo ka mid ah miyiga gobolka iyo dhulka xadka xiga ee xoolo-daaqsinka. * '''[[Gobolka Carta]]:''' Gaar ahaan nawaaxiga caasimadda labaad ee Carta iyo deegaannada iyo tuulooyinka hoos yimaada ee kala ah: ''Weeca, Cumar Jagaac, Duuda, Dameerjog, PK20, Kurtimaley, Gabla Qalane, Badha yar, Geed Qarweyne, PK 51, Nagaadh, Cali Cunay, Cantar, iyo Shabeeley''. * '''Caasimadda Jabuuti:''' Degmooyinka magaalada dhexdeeda ah ayay ku leeyihiin degitaan joogto ah iyo ganacsiyo ballaaran. === 2. Ismaamulka Soomaalida Itoobiya (Gobolka Sitti) === Gobolka Sitti waa dhulka ugu ballaaran ee reer miyiga iyo xoolo-dhaqatada beeshu ku fidsan tahay, gaar ahaan: * '''Degmooyinka iyo Deegaannada:''' [[Cafdem]], Casbuli, Lafo Cisse, Garba Cisse, Cundhufo, Cadayti, iyo Gaadh Madow (gaar ahaan dhulka miyiga ah ee u dhexeeya xadka Jabuuti iyo jidka tareenka). * '''Degmada Erer iyo Shiniile:''' Deegaannada ku teedsan xariiqda tareenka ee isku xira Jabuuti iyo [[Diridhaba]]. * '''Aysha’a iyo Coble:''' Waxay u guuraan deegaannadan xilliyada abaaraha ama daaqsinka raadiska. === 3. Waqooyiga Soomaaliya (Somaliland) === Dhanka Somaliland, beesha Urweyne waxay deegaan ku leedahay gobolka Salal: * '''[[Saylac|Degmada Saylac]] iyo nawaaxigeeda:''' Gaar ahaan dhulka miyiga ah ee fidsan ilaa xadka dalka Jabuuti (dhanka dacallada Xeebta iyo dhulka gudaha ah ee daaqsinka u wanaagsan) iyo guud ahaan [[Gobolka Awdal]]. == Sidoo kale eeg == * [[Ciise (qabiil)]] * [[Dir (qabiil)]] * [[Abgaal (Ciise)]] == Tixraac == {{Tixraac}}[[Qaybta:Beelaha Soomaalida]] [[Qaybta:Taariikhda Soomaalida]] lt2f18ovex1ny72luxz9l9pbtmd8buq 2026 Kahramanmaraş weerarkii dugsiga 0 47559 298318 298136 2026-06-08T11:27:17Z CommonsDelinker 75 Removing [[:c:File:HF9-x_NWEAA3lKV.jpg|HF9-x_NWEAA3lKV.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Túrelio|Túrelio]] because: [[:c:COM:L|Copyright violation]]: https://x.com/SenaTurkNews/status/2044849778270277962. 298318 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = Toogashadii dugsiga Onikişubat ee 2026 | location = [[Onikişubat]], [[Kahramanmaraş Province|Gobolka Kahramanmaraş]], Turkiga | date = {{start date|2026|4|15|df=yes}} | image = | caption = Ardayda oo daaqadaha ka boodaya si ay uga baxsadaan toogashada | mapframe = yes | time = {{Circa}}1:30{{nbsp}}p.m. | timezone = [[Time in Turkey|TRT]]; [[UTC+03:00]] | target = | type = [[School shooting|Toogasho dugsi]], [[mass shooting|toogasho wadajir ah]], [[mass murder|gumaad wadajir ah]], [[child murder|gawracidda carruurta]] | weapons = '''Gambiilaha''': Shan [[semi-automatic pistol|bastooladood oo si iskeed ah u ranta]] oo ah nooca [[9×19mm Parabellum|9mm]]<br/>'''Difaacaha''': [[Kitchen knife|Tooreyda jikada]] | fatalities = 11 (oo uu ku jiro gambiilaha)<ref name="AP">{{Cite news |date=16 April 2026 |title=Death toll from Turkey’s second school shooting in a week rises to 10 |url=https://apnews.com/article/turkey-school-shootings-kahramanmaras-sanliurfa-5f3332b3242a64e9d2e6a3ba58072c05 |access-date=16 April 2026 |publisher=[[Associated Press]] }}</ref> | injuries = 19 (12 ay xabbadi ku dhacday, 7 sababo kale darteed) {{Citation needed|date=April 2026}} | perpetrator = İsa Aras Mersinli | dfen = Necmettin Bekçi, laba macallin iyo shaqaale ka tirsan kantiinka dugsiga oo magaciisa lagana helay Ümit | coordinates = {{Coord|37.5868|N|36.8662|E|type:event_region:TR-46|display=it}} | motive = Baaritaan ayaa ku socda | mapframe-zoom = 16 }} April 15, 2026, [[School shooting|toogasho dugsi]] ayaa ka dhacday Dugsiga Sare ee Ayser Çalık ee degmada [[Onikişubat]] ee [[Kahramanmaraş Province|Gobolka Kahramanmaraş]], Turkiga. İsa Aras Mersinli, oo ah arday 13 jir ah oo ka diiwaangashan dugsiga, ayaa toogasho ku dilay 10 qof, wuxuuna dhaawacay 12 kale. Mersinli wuxuu u dhintay [[hypovolemic shock|shoog ka dhashay dhiig-bax badan]] ka dib markii uu la kulmay dhaawac toorey ah oo halis ah xilli uu isku dayayay inuu ka baxsado goobta. Toogashadani waxay dhacday maalin ka dib [[2026 Siverek school shooting|toogasho kale oo dugsi]] oo ka dhacday degmada [[Siverek]] ee [[Şanlıurfa Province|Gobolka Şanlıurfa]].<ref name="Reuters">{{Cite news |date=15 April 2026 |title=Student kills nine in Turkey's second school shooting in two days |url=https://www.reuters.com/world/least-one-killed-turkey-school-shooting-ntv-reports-2026-04-15/ |access-date=15 April 2026 |publisher=[[Reuters]] }}</ref> Waa toogashadii ugu dhimashada badneyd ee dugsi ka dhacda taariikhda Turkiga. == Gadaal == {{See also|Crime in Turkey#Guns}} Toogashooyinka dugsiyadu maaha kuwo caadi ka ah Turkiga. Qaranku wuxuu leeyahay [[Overview of gun laws by nation#Turkey|xeerar hubka dambeeya]] oo u baahan shatiga, diiwaangelinta, hubinta caafimaadka dhimirka iyo taariikhda dambiyada, iyo ganaaxyo adag oo ku saabsan haysashada sharcidarrada ah.<ref name="FR24">{{Cite news |date=14 April 2026 |title=Turkey school shooting wounds 16, attacker dead |url=https://www.france24.com/en/live-news/20260414-turkey-school-shooting-wounds-16-attacker-dead |access-date=14 April 2026 |publisher=[[France 24]] }}</ref> In kasta oo qaarkood ay sheegaan in xeerarkani ay adag yihiin,<ref name="FR24" /> kuwo kale ayaa sheegaya in tirada dadka gaarka ah ee hubka leh ay u korortay si khatar ah.<ref>{{Cite web |title=Ülke koca bir poligon: Her cepte bir silah var |url=https://www.birgun.net/haber/ulke-koca-bir-poligon-her-cepte-bir-silah-var-619058 |access-date=16 April 2026 |website=[[BirGün]] |language=tr |trans-title=The country is one big shooting range: there's a gun in every pocket}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first=|date=2025-04-29 |title=Gun ownership soars in Turkey, raising security concerns |url=https://stockholmcf.org/gun-ownership-soars-in-turkey-raising-security-concerns/ |access-date=2026-04-16 |website=[[Stockholm Center for Freedom]] |language=en-US}}</ref> Toogashada Onikişubat ka hor, toogashadii ugu caansan ee dugsi waxay ahayd [[Eskişehir University shooting|toogashadii Jaamacadda Eskişehir ee 2018]].<ref>{{Cite web |last=Saka |first=Erkan |date=15 April 2026 |title=Türkiye had her deadliest school shooting today |url=https://erkansaka.net/2026/04/15/school-shootings-turkey-2026-incidents-patterns-analysis/ |access-date=15 April 2026 |website=Erkan's Field Diary }}</ref> Ka dib [[2026 Siverek school shooting|weerarkii Siverek]], ururo badan oo macallimiin ah oo ku yaal Turkiga ayaa ku dhawaaqay shaqo-joojin hal maalin ah oo dalka oo dhan ah April 15 si ay uga mudaaharaadaan ammaan-darrada haysata barayaasha iyo ardayda.<ref>{{Cite web |last=Gülkanat |first=Taylan |date=15 April 2026 |title=Eğitimcilerden Şanlıurfa'daki lise saldırısı sonrası 'iş bırakma' kararı: 'Okul güvenliğini sağlamayanların açık sorumluluğudur!' |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/egitimcilerden-sanliurfa-daki-lise-saldirisi-sonrasi-is-birakma-karari-okul-guvenligini-saglamayanlarin-acik-sorumlulugudur-2495162 |access-date=15 April 2026 |website=[[Cumhuriyet]] |language=tr |trans-title=Teachers decide to go on strike following the attack on a secondary school in Şanlıurfa: 'It is the clear responsibility of those who fail to ensure school safety!'}}</ref> Daqiiqado ka hor toogashada, [[Ministry of National Education (Turkey)|Wasiirka Waxbarashada Qaranka]] [[Yusuf Tekin]] ayaa la hadlay saxaafadda ka hor kulankii kooxda Golaha Shacabka Weyn ee Turkiga ([[Grand National Assembly of Turkey|TBMM]]) ee [[Justice and Development Party (Turkey)|Xisbiga AK]]. Isagoo ka hadlayay toogashadii Siverek, wuxuu sheegay in, iyadoo la raacayo qiimeyn lagu sameeyay [[Ministry of Interior (Turkey)|Wasaaradda Arrimaha Gudaha]], dugsiyada loo kala saaray qaybaha khatarta ah, isla markaana arrimaha amniga noocaas ahi ay weli safka hore uga jiraan ajandihiisa.<ref>{{Cite web |date=15 April 2026 |title=Şanlıurfa'daki okulda silahlı saldırı… Milli Eğitim Bakanı Tekin: 'Saldırının ardından tüm tedbirleri alıyoruz, soruşturma sürüyor' |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/sanliurfa-daki-okulda-silahli-saldiri-milli-egitim-bakani-tekin-saldirinin-ardindan-tum-tedbirleri-aliyoruz-sorusturma-suruyor-2495371 |access-date=16 April 2026 |website=[[Cumhuriyet]] |language=tr |trans-title=Armed attack at a school in Şanlıurfa… Education Minister Tekin: 'We are taking all necessary measures in the wake of the attack; the investigation is ongoing' }}</ref> === Weerarada kale ee ka dhacay Turkiga === {{Main|2026 Siverek school shooting}} Maalintii ka horreysay, nin 19 jir ah ayaa rasaas ku furay dugsi sare oo farsamada gacanta ah oo ku yaal [[Siverek]], Gobolka Şanlıurfa, isagoo dhaawacay 16 qof ka hor inta uusan isdilin.<ref name="Reuters" /> Maalintii ay dhacday toogashada Onikişubat, dhalasho yar ayaa rasaas ku furay arday bannaanka dugsi sare ku sugnaa oo ku yaal [[Şahinbey]], Gobolka Gaziantep. Shan xabbadood ayaa la riday laakiin qofna ma dhaawacmin.<ref>{{Cite news |date=15 April 2026 |title=Gaziantep’te Lisede Silahlı Panik Yaşandı |trans-title=Gun Panic Erupts at High School in Gaziantep |url=https://www.haberts.com/gaziantepte-lisede-silahli-panik-yasandi/amp |access-date=15 April 2026 |publisher=HaberTS |language=Turkish }}</ref> Arday dugsi sare ah oo ku yaal [[Tarsus, Mersin|Tarsus]], Gobolka Mersin, ayaa isna xabsiga loo taxaabay ka dib markii lagu qabtay bastoolad isagoo dugsiga jooga.<ref>{{Cite news |date=15 April 2026 |title=Tarsus’ta lise öğrencisi okulda tabancayla yakalandı |trans-title=A high school student in Tarsus was caught with a gun at school |url=https://www.mersinportal.com/tarsusta-lise-ogrencisi-okulda-tabancayla-yakalandi |access-date=15 April 2026 |publisher=Mersin Portal |language=Turkish }}</ref> Wiil 13 jir ah ayaa si ba'an loogu dhaawacay toorey beer ku taal [[Keçiören]], Gobolka Ankara.<ref>{{Cite news |date=15 April 2026 |title=The child who seriously injured his peer with a knife also had the moment of the attack recorded. |url=https://en.haberler.com/the-child-who-seriously-injured-his-peer-with-a-19751586/ |access-date=15 April 2026 |publisher=Haberler }}</ref> April 17, 2026, waalid dhalay arday dhata Dugsiga Sare ee Dumlupınar ee Şanlıurfa ayaa isku dayay inuu macallin ku weeraro toorey. Saraakiisha booliska ee dugsiga joogay ayaa awood u sheegay weeraryahanka, mana jirin qof ku dhaawacmay dhacdadaas.<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=Şanlıurfa'da okulda öğretmene saldırı girişimi! Valilikten açıklama geldi |url=https://www.milliyet.com.tr/gundem/yer-sanliurfa-okula-veli-kiliginda-giren-supheliyi-etkisiz-hale-getirdi-7573009 |access-date=2026-04-17 |website=[[Milliyet]] |language=tr|trans-title=Attempted attack on a teacher at a school in Şanlıurfa! Statement issued by the governor's office}}</ref> == Toogashada == [[File:İsa Aras Mersinli, perpetrator of the 2026 Onikişubat school shooting.png|thumb|Mersinli (oo goobada gaduudan ku jira) oo tilmaamaya laba arday ka hor inta uusan toogan.]] Sida laga soo xigtay warbixinnada hordhaca ah ee ka dhashay Xafiiska Guddoomiyaha Kahramanmaraş iyo laamaha ammaanka ee deegaanka, toogashadu waxay bilaabatay qiyaastii 1:30{{nbsp}}p.m. [[Time in Turkey|TRT]].<ref name="Anadolu Agency-2026">{{Cite web |date=15 April 2026 |title=Kahramanmaraş'ta okulda silahlı saldırı |trans-title=School shooting in Kahramanmaraş |url=https://www.aa.com.tr/tr/gundem/kahramanmarasta-okulda-silahli-saldiri/3906448 |access-date=16 April 2026 |website=[[Anadolu Agency]] |location=[[Ankara]]}}</ref> Weeraryahanka ayaa la sheegay inuu boorso ku dhex qariyay shan bastooladood oo 9mm ah iyo toddoba majaladood (magazines) ka hor inta uusan soo galin dugsiga.<ref name="Anadolu Agency-2026" /><ref name="Milliyet-2026" /> Toogashadu waxay bilaabatay ka dib markii gambiiluhu uu galay fasal dhexdiis wuxuuna rasaas ku furay dadkii ku jiray. Intaa ka dib, wuxuu u guuray fasal labaad halkaas oo uu ka sii guda galay weerarka.<ref name="Milliyet-2026">{{Cite web |date=16 April 2026 |title=Kahramanmaraş'ta okulda katliam yapan İsa Aras Mersinli nasıl etkisiz hale getirildi? 'Bıçağı bacağına doğru salladım' |url=https://www.milliyet.com.tr/gundem/live-kahramanmarasta-okulda-katliam-yapan-isa-aras-mersinlinin-babasi-ugur-mersinlinin-ifadesi-ortaya-cikti-7572182 |access-date=16 April 2026 |website=[[Milliyet]] |language=tr |trans-title=How was İsa Aras, the man from Mersin who carried out a massacre at a school in Kahramanmaraş, neutralised? 'I swung the knife towards his leg'}}</ref><ref name="Medyascope-2026">{{Cite web |date=15 April 2026 |title=Kahramanmaraş'ta ortaokula silahlı saldırı: 4 kişi hayatını kaybetti, 20 kişi yaralandı |url=https://medyascope.tv/2026/04/15/kahramanmarasta-ortaokula-silahli-saldiri-can-kaybi-var/ |access-date=15 April 2026 |website=Medyascope |language=tr |trans-title=Armed attack on a secondary school in Kahramanmaraş: 4 people killed, 20 injured }}</ref> Ugu yaraan mid ka mid ah fasallada la weeraray wuxuu ahaa fasalka xisaabta.<ref>{{Cite web |date=15 April 2026 |title=Kahramanmaraş'ta okulda silahlı saldırı: 9 ölü, 13 yaralı |trans-title=Armed attack at a school in Kahramanmaraş: 9 dead, 13 injured |url=https://www.iha.com.tr/kahramanmaras-haberleri/kahramanmarasta-okulda-silahli-saldiri-9-olu-13-yarali-408414755 |access-date=16 April 2026 |website=[[İhlas News Agency]] |language=tr |edition= }}</ref> Xilli ay toogashadu dhacayso, ardayda ayaa la sheegay inay ka boodeen daaqadaha dugsiga si ay u baxsadaan.<ref>{{Cite web |last=Karadağ |first=Ümit |date=15 April 2026 |title=Kahramanmaraş'ta öğrenciler kurtulmak için camdan atladı |url=https://www.sozcu.com.tr/kahramanmaras-ta-ogrenciler-kurtulmak-icin-camdan-atladi-p310512 |access-date=15 April 2026 |website=[[Sözcü]] |language=tr |trans-title=Students in Kahramanmaraş jumped out of a window to escape }}</ref> Necmettin Bekçi, oo ah waalid dhalay laba arday oo wax ka barta dugsiga, ayaa ugu dambeyntii galay dhismaha si uu isugu dayo inuu joojiyo weerarka.<ref name="Milliyet-2026" /> Wuxuu sheegay in laba ka mid ah shaqaalaha dugsiga ay mar hore isku dayayeen inay weeraryahanka ku qabtaan jaranjarada markii uu isagu goobta soo gaaray. Bekçi wuxuu sharraxay in, ka dib markii uu weeraryahanku iska soo bixiyay, uu toorey kaga dhuftay lugta weeraryahanka si uu uga dhigo mid hawlgab ah, isagoo si aan ula kac ahayn u gooyay [[femoral artery|uudda bowdada]].<ref name="Milliyet-2026" /> Warbixinta baaritaanka dhimashada ka dib ayaa muujisay in [[hypovolemic shock|shoogga dhiig-baxa badan]] uu sababay dhimashada Mersinli.<ref name="Milliyet-2026" /> === Ka dib dhacdada isla markiiba === Wax yar ka dib warbixinnadii ugu horreeyay, kooxaha gurmadka degdeg ah ee caafimaadka ayaa isla markiiba loo diray si ay u caawiyaan dadka dhaawacmay una geeyaan isbitaallada u dhow.<ref name="Medyascope-2026" /> Dugsiyada ku yaal Kahramanmaraş ayaa la xiray laba maalmood dhacdada ka dib.<ref>{{Cite web |date=15 April 2026 |title=Silahlı saldırının ardından: Kahramanmaraş'ta okullara 2 gün ara! |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/siyaset/son-dakika-silahli-saldirinin-ardindan-kahramanmaras-ta-okullara-2-gun-ara-2495444 |access-date=15 April 2026 |website=[[Cumhuriyet]] |language=tr |trans-title=Following the armed attack: Schools in Kahramanmaraş to close for two days!}}</ref> Wasiirka Arrimaha Gudaha [[Mustafa Çiftçi]], Wasiirka Waxbarashada Qaranka Tekin, iyo [[Ministry of Health (Turkey)|Wasiirka Caafimaadka]] [[Kemal Memişoğlu]] ayaa ku dhawaaqay ujeedkooda ah inay u safraan Kahramanmaraş si ay u maareeyaan dadaallada gurmadka una caawiyaan qoysaska.<ref>{{Cite web |date=15 April 2026 |title=RTÜK'ten Kahramanmaraş'taki saldırıyla ilgili yayın kuruluşlarına uyarı |url=https://www.trthaber.com/haber/gundem/rtukten-kahramanmarastaki-saldiriyla-ilgili-yayin-kuruluslarina-uyari-941758.html |access-date=15 April 2026 |website=[[TRT Haber]] |language=tr |trans-title=RTÜK issues a warning to broadcasters regarding the attack in Kahramanmaraş }}</ref> [[Ministry of Justice (Turkey)|Wasaaradda Caddaaladda]] ayaa ku dhawaaqday mamnuucid dhinaca baahinta ah oo ku saabsan tebinta toogashada "guri-u-lahanshaha danta daacadnimada baaritaanka". Toddoba xeer-ilaaliye, afar kormeerayaal sare oo madani ah iyo afar kormeerayaal sare oo boolis ah ayaa loo xilsaaray baaritaanka socda.<ref name="CNN" /><ref>{{Cite web |title=İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Kahramanmaraş’taki okul saldırısıyla ilgili olarak 4 Mülkiye Başmüfettişi ve 4 Polis Başmüfettişi görevlendirdi |url=https://www.iha.com.tr/ankara-haberleri/icisleri-bakani-mustafa-ciftci-kahramanmarastaki-okul-saldirisiyla-ilgili-olarak-4-mulkiye-basmufettisi-ve-4-polis-basmufettisi-gorevlendirdi-408432031 |access-date=16 April 2026 |website=[[İhlas News Agency]] |language=tr |trans-title=The Minister of the Interior, Mustafa Çiftçi, has appointed four Chief Inspectors of the Civil Service and four Chief Police Inspectors in connection with the school attack in Kahramanmaraş}}</ref> == Dhibanayaasha == Halk macallin iyo sagaal arday ayaa la tilmaamay in la dilay, oo uu ku jiro mid markii dambe u dhintay ka dib markii lagu daawaynayay 18 maalmood isbitaalka.<ref>{{Cite web |title=Death toll from Türkiye school shooting rises to 10 |url=https://www.channelnewsasia.com/world/turkiye-school-shooting-gun-death-toll-6098241 |access-date=2026-05-05 |website=CNA |language=en}}</ref> 12 qof ayaa lagu dhaawacay gudaha dugsiga, toddoba kalena waxay ku dhaawacmeen xilli ay isku dayayeen inay baxsadaan, oo ay ku jiraan shan qof oo xaaladoodu halis tahay.<ref name="Reuters" /><ref name="T24-2026">{{Cite web |date=15 April 2026 |title=Sağlık Bakanı Memişoğlu'ndan Kahramanmaraş'taki okul saldırısında yaralananlar hakkında açıklama: 11'i taburcu edildi, 9 hastanın tedavisi sürüyor |url=https://t24.com.tr/gundem/saglik-bakani-memisoglundan-kahramanmarastaki-okul-saldirisinda-yaralananlar-hakkinda-aciklama-11i-taburcu-edildi-9-hastanin-tedavisi-suruyor,1314665 |access-date=16 April 2026 |website=[[T24 (newspaper)|T24]] |language=tr |trans-title=Statement from Health Minister Memişoğlu regarding those injured in the school attack in Kahramanmaraş: 11 have been discharged, and 9 patients are still undergoing treatment}}</ref><ref name="CNN">{{Cite news |date=15 April 2026 |title=Four people killed in second school shooting in Turkey in two days |url=https://www.cnn.com/2026/04/15/asia/turkey-second-school-shooting-intl |access-date=15 April 2026 |publisher=[[CNN]] }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 April 2026 |title=Maraş’taki okul saldırısında bilanço ağırlaştı: Can kaybı 10’a yükseldi |url=https://www.evrensel.net/haber/5979876/maras-taki-okul-saldirisinda-bilanco-agirlasti-can-kaybi-10-a-yukseldi |archive-url=http://web.archive.org/web/20260416091357/https://www.evrensel.net/haber/5979876/maras-taki-okul-saldirisinda-bilanco-agirlasti-can-kaybi-10-a-yukseldi |archive-date=16 April 2026 |access-date=16 April 2026 |website=[[Evrensel]] |language=tr |trans-title=The death toll from the school attack in Maraş has risen: the number of fatalities has risen to 10 |url-status=live}}</ref><ref name="AP" /> Kow iyo toban qof ayaa laga soo saaray isbitaalka ka dib markii ay heleen daawayn.<ref name="T24-2026" /> Ayla Kara, oo 56 jir ah, ahaydna macallin xisaabta, ayaa loo aqoonsaday inay tahay geesiyad ka dib markii ay ardaydeeda ku gaashaantay jirkeeda markii ay toogashadu bilaabatay. Waxaa ku dhacay xabbado waxayna ku dhimatay goobtii.<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=Teacher killed while shielding students in Kahramanmaraş school shooting - Türkiye News |url=https://www.hurriyetdailynews.com/teacher-killed-while-shielding-students-in-kahramanmaras-school-shooting-221109 |access-date=2026-05-05 |website=Hürriyet Daily News |language=en}}</ref> Mid ka mid ah dhibanayaasha toogashada wuxuu ahaa 11 jirka lagu magacaabi jiray Yusuf Tarık Gül, oo markii dambe u dhintay dhaawacyadii soo gaaray. Aabihiis wuxuu ahaa sarkiil boolis ah oo shaqada laga eryay intii lagu jiray [[Purges in Turkey following the 2016 Turkish coup attempt|sifeyntii]] ka dambaysay [[2016 Turkish coup d'état attempt|isku daygii afgambi ee Turkiga ee 2016]] wuxuuna lix sano ku qaatay xabsiga. Kaliya lix bilood ka dib markii ay dib u midoobeen ka dib markii aabihiis laga soo daayay xabsiga, Yusuf waa la dilay. Ma jirin mas'uuliyiin dowladeed oo ka tirsan xisbiga talada haya ee [[Justice and Development Party (Turkey)|Xisbiga AKP]] oo ka qaybgalay aaska Yusuf, waxaana la sheegay inay taasi sabab u ahayd taariikhda aabihiis. Tani waxay dhalisay naqdin uga timid kooxaha u dooda xuquuqda aadanaha iyo xildhibaanada [[Ömer Faruk Gergerlioğlu]] iyo Turan Çömez.<ref>{{Cite web |last=Kaya |first=Hümeyra |date=2026-04-17 |title=Babaya doyamadan veda: Yusuf Tarık Gül'ün babası KHK'lı Burak Gül, cezaevinden birkaç ay önce tahliye olmuştu |url=https://www.tv5.com.tr/babaya-doyamadan-veda-yusuf-tarik-gulun-babasi-khkli-burak-gul-cezaevinden-birkac-ay-once-tahliye-olmustu |access-date=2026-04-27 |website=TV5 Haber |language=tr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-22 |title=Katledilen Yusuf Tarık Gül’ün cenazesinde yapılan ayrımcılık Meclis gündeminde |url=https://www.omerfarukgergerlioglu.com/basin/katledilen-yusuf-tarik-gulun-cenazesinde-yapilan-ayrimcilik-meclis-gundeminde/39009/ |access-date=2026-04-27 |website=Dr. Ömer Faruk Gergerlioğlu Portal |language=tr}}</ref> == Gambiilaha == Gambiilaha ayaa loo aqoonsaday inuu yahay 13 jirka lagu magacaabo '''İsa Aras Mersinli''' (dhashay 2012) oo ahaa arday deegaanka ah oo dhiganayay fasalka 8-aad ee dugsiga.<ref name="Sözcü" /><ref name="GZT">{{Cite web |last= |first= |title=Kahramanmaraş Ayser Çalık Ortaokulu'ndaki saldırıda yeni gelişme: Katliamcı İsa Aras'ın oynadığı oyun ortaya çıktı |url=https://www.gzt.com/gundem/kahramanmaras-ayser-calik-ortaokulundaki-saldirida-yeni-gelisme-katliamci-isa-arasin-oynadigi-oyun-ortaya-cikti-kahramanmaras-haberleri-4207809 |access-date=16 April 2026 |website=GZT |language=tr |trans-title=New development in the attack at Ayser Çalık Secondary School in Kahramanmaraş: The game played by the perpetrator, İsa Aras, has come to light |publisher=[[Albayrak Group]]}}</ref><ref name="Halk TV-2026">{{Cite web |date=16 April 2026 |title=K.maraş saldırganı hastanede kendini jiletlemiş! Babası emniyet müdürü diye siciline işlememiş |url=https://halktv.com.tr/gundem/k-maras-saldirgani-hastanede-kendini-jiletlemis-babasi-emniyet-muduru-diye-1022698h |access-date=16 April 2026 |website=[[Halk TV]] |language=tr |trans-title=The Kahramanmaraş attacker slashed himself with a razor blade in hospital! Because his father is a police chief, it wasn’t recorded on his criminal record}}</ref> Waxay{{refn|Mersinli wuxuu isticmaalay magacyada ujeedka u gaarka ah ee *They/she/it/he* si uu isu tixraaco. Maqaalkani wuxuu isticmaalayaa *[[Singular they|they/them]] (ayaga)* si loo ilaaliyo joogteynta.<ref name="Sözcü-20260418">{{Cite web |last= |first= |date=2026-04-18 |title=İhmaller zinciri: Alparslan Hoca gidince katliam geldi - Sözcü Gazetesi |url=https://www.sozcu.com.tr/ihmaller-zinciri-alparslan-hoca-gidince-katliam-geldi-p312231 |access-date=2026-04-22 |website=[[Sözcü]] |language=tr}}</ref>|group=lower-alpha}} ku soo gashay dugsiga hub isaga u gaar ah aabihiis, oo ah sarkiil boolis ah oo u adeega darajada 1-aad ee Taliyaha Booliska, kaas oo ay ku dhex qariyeen boorso.<ref>{{Cite web |title=Four killed in Turkiye’s second school shooting in two days |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/15/four-killed-in-turkiyes-second-school-shooting-in-two-days |access-date=15 April 2026 |website=[[Al Jazeera]] |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |date=15 April 2026 |title=Student opens fire at a school in Turkey, killing 4 people |url=https://www.piquenewsmagazine.com/world-news/student-opens-fire-at-a-school-in-turkey-killing-4-people-12144227 |access-date=15 April 2026 |website=[[Pique Newsmagazine]] |language=en }}</ref> Mersinli ujeeddadiisa weerarka baaritaan ayaa ku socda. Argagixisada ayaa markii hore laga shakiyay laakiin tan iyo markaas meesha waa laga saaray.<ref name="Reuters" /> Warbaahinta dowladda ee [[TRT]] ayaa werisay in waalidiinta weeraryahanka loo xiray su'aalo weydiin weerarka ka dib, inkastoo hooyada markii dambe la sii daayay.<ref>{{Cite web |date=15 April 2026 |title=Student kills 9 in Turkey's second school shooting in 2 days |url=https://apnews.com/article/turkey-school-gunfire-9ba3a4a9512bf7b4c36b19077b53f705 |access-date=15 April 2026 |website=[[AP News]] |language=en }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 April 2026 |title=Kahramanmaraş saldırganının annesi serbest bırakıldı |url=https://halktv.com.tr/gundem/son-dakika-kahramanmaras-saldirganinin-annesi-serbest-birakildi-1022541h |access-date=16 April 2026 |website=[[Halk TV]] |language=tr |trans-title=The mother of the Kahramanmaraş attacker has been released}}</ref> Warbixinnada ayaa tilmaamay in sawirka profile-ka WhatsApp ee weeraryahanka uu ahaa dilaagii wadajirka ah ee Mareykanka [[Elliot Rodger]], taas oo keentay shaki ah in dhacdadani ay ahayd [[Incel#Mass murders and violence|weerar dhiirigelin incel leh]] iyo [[copycat crime|dambi la minguuriyay]].<ref>{{Cite web |date=16 April 2026 |title=Kahramanmaraş'ta 1 öğretmen 8 öğrenciyi öldüren saldırganla ilgili ilginç detay - Kahramanmaraş Haberleri |url=https://www.haberturk.com/yerel-haberler/kahramanmaras-haberleri/kahramanmarasta-1-ogretmen-8-ogrenciyi-olduren-saldirganla-ilgili-ilginc-detay-117475771 |access-date=15 April 2026 |website=[[Habertürk]] |language=tr |trans-title=An interesting detail regarding the attacker who killed one teacher and eight pupils in Kahramanmaraş - Kahramanmaraş News }}</ref> Sida laga soo xigtay marag-furaalkii uu bixiyay weeraryahanka aabihiis, Uğur Mersinli, cunugiisa wuxuu la dhibtoonayay arrimo xagga dhimirka ah wuxuuna daawayn ka helayay dhakhtar dhimirka ah. Aabaha ayaa sheegay in hubka lagu hayay sanduuq qufulan uuna hubaal la'aan ka ahaa sida cunugiisa uu u helay; wuxuu intaas ku daray in laba maalmood oo kaliya ka hor toogashada, uu geeyay cunugiisa goobta toogashada booliska si uu u baro sida loo isticmaalo hubka.<ref name="Sözcü">{{Cite web |title=Babanın ifadesi ortaya çıktı! Saldırıdan iki gün önce silahla atış yapmayı öğretmiş |url=https://www.sozcu.com.tr/amp/babanin-ifadesi-ortaya-cikti-saldiridan-bir-gun-once-silahla-atis-yapmayi-ogretmis-p311737 |access-date=16 April 2026 |website=[[Sözcü]] |trans-title=The father's statement has come to light! He had taught him how to shoot a gun two days before the attack}}</ref> Sheegashada ah in weeraryahanka aabihiis uu hubka ku quflay {{Interlanguage link|Kahramanmaraş carved dowry chest|lt=sanduuqa Maraş|tr|Kahramanmaraş oyma çeyiz sandığı}} ayaa la sheegay in lagu beeniyay muuqaal muujinaya iyadoo lagu rarayo majalad (magazine) iyo sawirro dhowr ah oo ay ku dhex jiraan iyagoo sawir la jilaya qoriga.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-04-17 |title='Silahlar sandıkta kilitli' diyen polis babayı yalanlayan fotoğraflar! |url=https://www.sozcu.com.tr/silahlar-sandikta-kilitli-diyen-polis-babayı-yalanlayan-fotograflar-p312132 |access-date=2026-04-17 |website=[[Sözcü]] |language=tr|trans-title=Photos that contradict the police officer who claimed, “The guns are locked in a safe!”}}</ref> Qoraal qoran oo ka soo baxay Xafiiska Xeer-ilaaliyaha Guud ee Kahramanmaraş, ayaa lagu sheegay in dhammaan macluumaadka iyo dukumentiyada ku saabsan xaaladda caafimaad ee weeraryahanka laga helay hay'adaha caafimaadka ee khuseeya. Baaritaannada ayaa muujiyay in cilmi-nafsiga laba hay'adood oo kala duwan ay muujiyeen in weeraryahanku u baahnaa taageerada dhimirka carruurta toogashada ka hor, laakiin waalidiintoodu ay ku guuldareysteen inay tixgeliyaan talooyinkaas. Weeraryahanku wuxuu isticmaalay magac-u-yeedka they/them (ayaga).<ref>{{Cite web |last= |date=2026-04-22 |title=Okulda 9 kişiyi öldüren İsa Aras Mersinli'nin annesinin tutuklanmasında 'ihmal' vurgusu: 2 psikolog da "Tedaviye ihtiyaç var" dedi, dikkate alınmadı! |url=https://serbestiyet.com/featured/okulda-9-kisiyi-olduren-isa-aras-mersinlinin-annesinin-tutuklanmasinda-ihmal-vurgusu-2-psikolog-da-tedaviye-ihtiyac-var-dedi-dikkate-alinmadi-238281/ |access-date=2026-04-22 |website=Serbestiyet |language=tr}}</ref> Arday ayaa sheegay in Mersinli uusan wax saaxiibo ah ku lahayn dugsiga, inta badanna uu seexan jiray casharrada dhexdiisa uuna si layaab leh ugu dhaqmi jiray fasalka; isagoo ku eedeeyay inay u sheegeen isku fasalkooda dhowr maalmood ka hor weerarka inay damacsan yihiin inay weerar hubaysan ku qaadaan dugsiga laakiin kuwa ku xeeran aysan si dhab ah u qaadan hadalladaas oo ay u tuureen sidii kaftan. Waxay sidoo kale sheegtay in Mersinli uu isku dhaawici jiray walxo af weyn ama mudayaal ah sida qalimaan, iyo in xilliyada aamusnaanta ee fasalka dhexdiisa, ay la kulmi jireen oohin degdeg ah oo aan la garanayn sababteeda taas oo inta badan u baahnayd faragelinta adeegga la-talinta dugsiga.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-04-20 |title=Kahramanmaraş'tan okula silahlı saldırı! İsa Aras Mersinli'yi sınıf arkadaşı anlattı: Kalemle elini, kolunu deşerdi |url=https://www.hurriyet.com.tr/gundem/kahramanmarastaki-okula-silahli-saldiri-isa-aras-mersinliyi-sinif-arkadasi-anlatti-kalemle-elini-kolunu-deserdi-43154850 |access-date=2026-05-07 |website=[[Hürriyet]] |language=tr}}</ref> Intaa waxaa dheer, waalid dhalay arday wax ka barta isku dugsiga ayaa sheegay in weeraryahanku uu isku jaray daab mandiil ah isbitaalka umusha bil ka hor, taasna aan lagu qorin taariikhda dambiyadiisa sababtoo nooc kasta oo aabihiis uu ahaa xubin ka tirsan ciidanka booliska.<ref name="Halk TV-2026" /> Sidoo kale, Hülya Çevik, oo ah madaxa ururka waalidiinta iyo macallimiinta dugsiga, ayaa sheegtay in Mersinli uu ahaa cunug dhib badan, iyadoo sidoo kale xustay inay horay calaacashooda ugu mudeen qalin, gacantoodana ku jareen toorey, qudhoodana qoorta iska jareen, isla markaana ay inta badan muujin jireen dhaqan gardarro ah.<ref name="GZT" /> Çevik waxay sidoo kale sheegtay in ku-xigeenka maamulaha, oo hubin jiray boorsada dugsiga ee Mersinli maalin kasta isla markaana si dhow ula socon jiray xaaladdooda dhimirka, laga qaaday xilkii uu hayay bil ka hor dhacdada.<ref name="Sözcü-20260418">{{Cite web |last= |first= |date=2026-04-18 |title=İhmaller zinciri: Alparslan Hoca gidince katliam geldi - Sözcü Gazetesi |url=https://www.sozcu.com.tr/ihmaller-zinciri-alparslan-hoca-gidince-katliam-geldi-p312231 |access-date=2026-04-22 |website=[[Sözcü]] |language=tr}}</ref> Waxaa la soo sheegay in weeraryahanku uu hubka si qarsoodi ah ku geliyay dugsiga isagoo ku dhex qariyay mashruuc farshaxan dhexdiis.<ref>{{Cite web |date=2026-05-02 |title=Kahramanmaraş okul saldırısında flaş gelişme: Saldırganın silahı okula nasıl soktuğu belli oldu |url=https://halktv.com.tr/gundem/kahramanmaras-okul-saldirisinda-flas-gelisme-saldirganin-silahi-okula-nasil-1026624h |access-date=2026-05-07 |website=[[Halk TV]] |language=tr}}</ref> === Hawlaha khadka tooska ah === Waxaa la weriyay in Mersinli uu si firfircoon u isticmaali jiray [[Discord]] isagoo wata naaneysyada "[[Konata]] Herself" iyo "Konata Themself", iyo in fariintoodii ugu dambeysay ee app-ka ay ahayd sawir laga qaaday qayb ka mid ah bayaankooda dardaaranka (manifesto), kaas oo ay ku sharraxeen qorshahooda iyo ujeeddooyinkooda farriin toos ah oo Discord ah.<ref>{{Cite web |last= |first= |title=Saldırganın Okulu Basmadan Önceki Son Mesajları Ortaya Çıktı: 'Bugün O Gün' |url=https://www.gzt.com/gundem/saldirganin-okulu-basmadan-onceki-son-mesajlari-ortaya-cikti-bugun-o-gun-gundem-haberleri-4207730 |access-date=16 April 2026 |website=[[Albayrak Group|GZT]] |language=tr |trans-title=The attacker’s final messages before storming the school have come to light: ‘Today is the day’ }}</ref><ref name="Sözcü-20260416">{{Cite web |last= |first= |date=16 April 2026 |title=Saldırganın okulu basmadan önceki son mesajları ortaya çıktı |url=https://www.sozcu.com.tr/saldirganin-okulu-basmadan-onceki-son-mesajlari-ortaya-cikti-p311780 |access-date=16 April 2026 |website=[[Sözcü]] |language=tr |trans-title=The attacker’s final messages before storming the school have come to light }}</ref> Daacadnimada dhabta ah ee arrintan waxaa taageeray wehelka khadka tooska ah ee Mersinli iyo saaxiibadooda khadka tooska ah.<ref name="Sözcü-20260418" /> Mid ka mid ah farriimaha ay Mersinli dirtay, waxay ku sheegteen in aabahood uu isku dayay inuu u ceejiyo dhimasho.<ref name="Sözcü-20260416" /> Mersinli wehelkeeda khadka tooska ah ee u dhalatay Argentina ayaa qiratay in Mersinli uu hanjabaado isdaba joog ah u soo diray si uu toogashada ugu fuliyo sheekeysiga Discord, laakiin waxay u tuurtay sidii kaftan. Saaxiibaddooda waxay sidoo her sheegtay inay iyada iyo Mersinli ku jireen xiriir [[polyamorous|guur dhowr qof ah]] oo lala lahaa qof la yiraahdo Victor.<ref>{{Cite web |last= |title=İsa Aras Mersinli'nin sevgilisinden şoke eden itiraflar: Çok eşli ilişkimiz vardı |url=https://www.korkusuz.com.tr/isa-aras-mersinli-nin-sevgilisinden-soke-eden-itiraflar-cok-esli-iliskimiz-vardi-p50116 |access-date=2026-04-17 |website=Korkusuz |language=tr|publisher=[[Sözcü]]|trans-title=Shocking revelations from İsa Aras Mersinli's girlfriend: We were in a polyamorous relationship}}</ref> Tusaale ahaan, Mersinli wuxuu ku sheegay farriimaha tooska ah ee [[TikTok]] inay haystaan fursad ay ku helaan hub isla markaana ay ku guda jiraan tababarka badbaadada hubka, iyagoo tixraacaya awoodda ay u leeyihiin inay isticmaalaan hubka uu leeyahay xubin ka tirsan qoyska. Farriinta kuma jirin hanjabaad toos ah laakiin waxay gacan ka geysatay walaacyada ku saabsan sida bayaanada suurtagalka ah ee naxdinta leh loogu gudbin karo meelaha gaarka ah ee internetka.<ref>{{Cite tweet |number=2045874391959937063 |user=Poopeateru1n |title=TikTok Mesajları, tetikçinin planlarını grup sohbetinde paylaştığını gösteriyor |author=Poopeater |date=April 19, 2026 |language=tr |archive-url=https://web.archive.org/web/20260419143720/https://twitter.com/Poopeateru1n/status/2045874391959937063 |archive-date=2026-04-19 |trans-title=TikTok messages show the hitman shared his plans in a group chat.}}</ref> === Bayaanka dardaaranka=== Laga soo qaatay afar bog oo bayaanka dardaaranka Mersinli ah ayaa waxaa buraashka dadweynaha u soo dhigay wehelkooda khadka tooska ah ee X. Dukumentiga dhexdiisa, waxay ku qoreen inay ku noolaayeen nolol cidlo joogto ah iyo go'doon bulshada dhexdeeda ah. In kasta oo ay ahaayeen kuwo aad u hanti weyn oo raba inay dadka kale la xiriiraan, haddana waxay qireen inay inta badan isku arki jireen keli. Mersinli wuxuu si furan u sheegay inay lahaayeen laba saaxiib oo keliya oo markii dambe ka tagay, uuna ka niyad jabay iyaga.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-04-17 |title=Okul saldırganının günlüğüne yazdığı notlar ortaya çıktı: 'Ben üstün insanım' |url=https://www.sozcu.com.tr/okul-saldirganinin-gunlugune-yazdigi-notlar-ortaya-cikti-ben-ustun-insanim-p312006 |access-date=2026-04-17 |website=[[Sözcü]] |language=tr|trans-title=Notes written by the school attacker in his diary have come to light: 'I am a superior human being'}}</ref><ref name="manifesto">{{Cite web |date=2026-04-17 |title=İsa Aras Mersinli’nin okul saldırısını planladığı 11 Nisan'daki notu ortaya çıktı! İfadeler inanılmaz |url=https://www.haberler.com/haberler/isa-aras-mersinlinin-okul-saldirisini-planladigi-19757248-haberi/ |access-date=2026-04-17 |website=Haberler |language=tr|trans-title=A note dated 11 April revealing that İsa Aras Mersinli had planned the school attack has come to light! The statements are incredible}}</ref> Mersinli wuxuu meesha ka saaray go'doonka bulshada inuu yahay sababta koowaad ee ficilladooda, taada beddelkeedana wuxuu u nisbeeyay dhaqankooda heerka ay qudhoodu isugu yeereen "halyey". Waxay soo xigteen IQ la sheegay oo ah 130 sidii caddeyn u ah heerkooda garaadka. Bayaanka dardaaranku wuxuu kaloo dhexda ku qabtay naqdin xagga nidaamka waxbarashada rasmiga ah, kaas oo Mersinli uu ku adkaystay "inuusan ku habboonayn iyaga", taasoo keentay inay noqdaan [[Autodidacticism|is-barayaal]]; waxay iftiimiyeen aqoontooda ay iyagu isku bareen af Ingiriisiga sidii tusaalaha koowaad ee "halyeynimadan".<ref name="manifesto"/> === Dhimashada === Warbixinnadii ugu horreeyay waxay soo jeediyeen in Mersinli uu ku isdilay goobta. Warbixinta baaritaanka dhimashada ka dib, si kastaba ha ahaatee, waxay muujisay in sababta dhabta ah ee dhimashada ay ahayd dhiig-bax ka dhashay dhaawacyo toorey ah oo lugta ka soo gaaray. Tani waxay ahayd natiijada aabaha dhalay labada arday, Necmettin Bekçi, oo maqley toogashada isla markaana Mersinli ku weeraray toorey uu ka soo qaatay kantiinka dugsiga.<ref name="Milliyet-2026" /> Bekçi waxaa wareystay mas'uuliyiinta toogashada ka dib. Marag-furaalkiisa, Bekçi wuxuu ku sheegay in ficilladiisu ay ahaayeen kuwo loogu talagalay in looga hortago Mersinli inuu geysto waxyeello intaas ka badan. Wuxuu marag furay in uusan hub u soo qaadan dugsiga laakiin uu toorey ka soo qaatay kantiinka dugsiga. Bekçi waa la sii daayay marag-furaalkiisa ka dib.<ref name="Milliyet-2026" /> Sida laga soo xigtay warbixinta, dhererka Mersinli wuxuu ahaa qiyaastii 1.79 mitir miisaankooduna wuxuu ahaa inta u dhaxaysa 85 ilaa 90 kilo. Buluugnimada dhimashada (lividity) waxay ahayd mid yar xagga dhabarka iyo meelaha aan cadaadiska lahayn. Mersinli wuxuu gacmaha ku xirnaa bacaha nilonka ee badbaadada wuxuuna dhabarka ku watay afar pad oo loogu talagalay elektaroonigga (electrodes). Ma jirin wax dhaawac ah oo laga dareemi karay dhabarkooda, calaacashooda, kilkilooyinka, iyo laalaabyada maqaarka. Dhaawac go'an oo ah 2.5 sentimitir, oo ay sababtay tooreyda jikada, ayaa lagu gartay qaybta dambe ee addinka midig ee dambe.<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=Here are the last words of the school attacker! He shouted like this when he saw the police. |url=https://en.haberler.com/here-are-the-last-words-of-the-school-attacker-he-19755455/?utm_source=facebook&utm_campaign=tavsiye_et |access-date=2026-04-16 |website=Haberler.com |language=en }}</ref> Ka dib baaritaanka dhimashada ka dib, Mersinli waxaa lagu aasay [[Osmaniye Province|Gobolka Osmaniye]].<ref>{{Cite web |date=16 April 2026 |title=The Maraş attacker was quietly laid to rest. |url=https://en.haberler.com/the-maras-attacker-was-quietly-laid-to-rest-19756357/?utm_source=facebook&utm_campaign=tavsiye_et |access-date=16 April 2026 |website=Haberler.com |language=en }}</ref> Adeegga aaska waxaa la kulmay tiro badan oo mudaaharaadayaal ah, taas oo keentay in loo yeero gawaarida gaashaaman ee booliska si ay u ilaaliyaan adeegga aaska.<ref>{{Cite web |last=Demir |first=Osman |date=16 April 2026 |title=İsa Aras Mersinli kimdir, kaç yaşında, kaçıncı sınıfa gidiyordu, İsa Aras Mersinli öldü mü? |trans-title=Who is İsa Aras Mersinli, how old is he, what grade was he in, is İsa Aras Mersinli dead? |url=https://www.haberler.com/haber/isa-aras-mersinli-kimdir-kac-yasinda-kacinci-19753569-haberi/ |access-date=16 April 2026 |website=Haberler.com |language=tr |agency=News.com}}</ref> [[File:Fenerbahçe WV vs VakıfBank SK WV TWVL 20260416 (1).jpg|thumb|288x288px|Daqiiqad aamusnaan ah ayaa la qabtay intii lagu jiray dhacdooyinka isboortiga ee la qabtay dhammaadkii usbuuca ay toogashadu dhacday]] == Ka dib dhacdada == Garsoor dacwadeed ayaa laga furay xisaabaadka loo aqoonsaday inay ku wadaageen muuqaallo aan la faafreebin oo ku saabsan weerarka iyagoo isticmaalaya [[Telegram (software)|Telegram]]. Isla mar ahaantaana, Waaxda Kahortagga Dambiyada internetka, oo hoos tagta [[General Directorate of Security (Turkey)|Agaasinka Guud ee Ammanka]] (EGM), ayaa ku dhawaaqday dacwado ka dhanka ah 591 xisaabaadka warbaahinta bulshada iyo xiritaanka 411 shakhsiyaad ah oo lagu eedeeyay inay faafiyeen macluumaad khaldan, qalloociyeen dhacdooyinka, isla markaana soo dhejiyeen waxyaabo kicin ah.<ref name="Evrensel-2026">{{Cite news |date=16 April 2026 |title=Telegram’daki okul tehditleri panik yarattı: Bakanlık C31K Telegram kanalı için harekete geçti |trans-title=School threats on Telegram caused panic: Ministry takes action against the C31K Telegram channel |url=https://www.evrensel.net/haber/5979819/telegramdaki-okul-tehditleri-panik-yaratti-bakanlik-c31k-telegram-kanali-icin-harekete-gechti |access-date=16 April 2026 |work=[[Evrensel]] |language=tr }}</ref> Intaa waxaa dheer, amarro xabsi ah ayaa loo soo saaray 83 qof oo lagu helay inay ammaanayeen weeraryahanka; helitaanka 940 xisaabaadka warbaahinta bulshada iyo 1,866 [[URL]]yo ayaa la xannibay, waxaana la xiray 111 kooxood oo Telegram ah.<ref>{{Cite web |date=16 April 2026 |title=Okul saldırılarına ilişkin paylaşımlarla ilgili 83 kişi gözaltına alındı |url=https://t24.com.tr/gundem/okul-saldirilarina-iliskin-paylasimlarla-ilgili-83-kisi-gozaltina-alindi,1314717 |access-date=16 April 2026 |website=[[T24 (newspaper)|T24]] |language=Turkish |trans-title=83 people have been detained in connection with posts relating to school attacks}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=2026-04-17 |title=Emniyet açıkladı... C31K temizliği: 411 gözaltı |url=https://www.odatv.com/guncel/emniyet-acikladi-c31k-temizligi-411-gozalti-120143702 |access-date=2026-04-17 |website=[[OdaTV]] |language=tr|trans-title=The police have announced... C31K crackdown: 411 arrests}}</ref> Wadar ahaan 174 qof oo soo dhejiyay waxyaabo marin habaabin ah isla markaana sameeyay hanjabaado ama baaqyo waxqabad ayaa la aqoonsaday; 127 ka mid ah ayaa la soo qabtay.<ref>{{Cite web |title=Emniyet'ten okul saldırıları hakkında açıklama: 127 kişi gözaltına alındı |url=https://www.birgun.net/haber/emniyet-ten-okul-saldirilari-hakkinda-aciklama-127-kisi-gozaltina-alindi-706271 |access-date=2026-04-17 |website=[[BirGün]] |language=Turkish|trans-title=Statement from the Police on school attacks: 127 people have been arrested}}</ref> Koox Telegram ah oo leh qiyaastii 100,000 oo xubnood oo loogu magac daray "C31K", oo markii hore laamaha ammaanka u garanayeen [[murders of Ayşenur Halil and İkbal Uzuner|dilalkii Ayşenur Halil iyo İkbal Uzuner]], ayaa amaanay weeraryahannada waxayna faafiyeen taariiko iyo goobo khayaali ah oo loogu talagalay weeraro cusub oo loogu talagalay in lagu kiciyo argagax baahsan oo dadweyne.<ref>{{Cite news |date=15 April 2026 |title=After the attack in Kahramanmaras, terrifying posts from provocateurs! Investigation into 591 accounts. |url=https://en.haberler.com/after-the-attack-in-kahramanmaras-terrifying-posts-19753308/ |access-date=15 April 2026 |work=Haberler}}</ref> Kooxda Telegram-ka waxaa la xiray April 16, 2026, mid ka mid ah aasaasayaasheeda ayaa la xiray maalintii ku xigtay.<ref>{{Cite web |title=Telegram’daki “C31K” grubu kapatıldı, soruşturma başlatıldı |url=https://bianet.org/haber/telegramdaki-c31k-grubu-kapatildi-sorusturma-baslatildi-318756 |access-date=2026-04-17 |website=[[Bianet]] |language=tr|trans-title=The “C31K” group on Telegram has been shut down, and an investigation has been launched}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |title=Okul saldırıları sonrası gündem olan Telegram’daki C31K grubuna operasyon: Yönetici gözaltında |url=https://www.gzt.com/gundem/c31k-telegram-grubu-operasyonu-kahramanmaras-saldirisi-sonrasi-16-yasindaki-yonetici-yakalandi-gundem-haberleri-4208083 |access-date=2026-04-17 |website=GZT |language=tr|publisher=[[Albayrak Group]]|trans-title=Raid on the C31K group on Telegram, which came to the fore following the school attacks: Administrator in custody}}</ref> Ka dib dhacdooyinkan, Telegram waxaa loogu yeeray inuu bixiyo bayaan hor yaala [[Grand National Assembly of Turkey|Golaha Shacabka Weyn ee Turkiga]].<ref>{{Cite web |last=Evcil |first=Zehra |date=16 April 2026 |title=Korkunç mesajların hesabı sorulacak! Okul saldırılarından sonra TBMM'den Telegram hamlesi: İzahat verecek! |url=https://www.trhaber.com/gundem/korkunc-mesajlarin-hesabi-sorulacak-okul-saldirilarindan-sonra-tbmm-den-telegram-hamlesi-izahat-verecek-h965977.html |access-date=16 April 2026 |website=TR Haber |language=tr |trans-title=Those responsible for the horrific messages will be held to account! Following the school attacks, the Turkish Grand National Assembly takes action against Telegram: he will be called to account! }}</ref> Dhanka kale, laamaha ammaanka ayaa xiray shakhsiyaad badan oo isticmaalay qoraallo marin habaabin ah si ay u abuuraan argagax baahsan oo dadweyne. Tan ugu caansan, Xafiiska Guddoomiyaha Sivas ayaa sheegay in E.A., oo ah arday dhiganayay fasalka 10-aad oo dhashay 2009, lagu xiray gurigiisa ka dib markii loo aqoonsaday inuu soo dhejiyeen sheegashooyin ah in dugsiyada deegaanka ay ku jiraan khatar weerar.<ref name="Evrensel-2026" /> April 16, 2026 saacadu markay ahayd 3:30{{nbsp}}p.m, EGM waxay ku dhawaaqday in weeraryahanka aabihiis, Uğur Mersinli, xabsiga loo taxaabay.<ref>{{Cite web |title=16.04.2026 Tarihli Basın Açıklaması |url=https://www.egm.gov.tr/16042026-tarihli-basin-aciklamasi-2 |access-date=16 April 2026 |trans-title=Press Release dated 16 April 2026 |publisher=[[General Directorate of Security (Turkey)|General Directorate of Security]]}}</ref> Sidaas darteed waa la xiray waxaana loo wareejiyay Xabsiga Elazığ. Aabaha ayaa wajahaya eedaymo suurtagal ah oo ah [[gross negligence|dayacaad weyn]] iyo ku guuldareysiga sugidda hubka. Amar xabsi ah ayaa loo soo saaray Salih Gergerlioğlu, oo ah wiilka uu dhalay xildhibaan Ömer Faruk Gergerlioğlu oo ka tirsan [[Peoples' Equality and Democracy Party|Xisbiga DEM]], kaas oo lagu eedeeyay inuu barta warbaahinta bulshada soo dhigey qoraallo loogu talagalay inay faafiyaan cabsi iyo argagax toogashada ka dib isla markaana si furan u faafiyey macluumaad marin habaabin ah oo ku saabsan dadweynaha.<ref>{{Cite web |last=Merkezi |first=Haber |date=2026-04-16 |title=Salih Gergerlioğlu hakkında gözaltı kararı |url=https://www.sozcu.com.tr/omer-faruk-gergerlioglu-nun-oglu-salih-gergerlioglu-hakkinda-gozalti-karari-iddiasi-p311883 |access-date=2026-04-16 |website=[[Sözcü]] |language=tr|trans-title=Arrest warrant issued for Salih Gergerlioğlu}}</ref> Dugsiga Sare ee Ayser Çalık, oo ah goobtii ay toogashadu ka dhacday, ayaa si kumeelgaar ah loo xiray April 17, 2026. Waxaa lagu dhawaaqay in ardaydu ay waxbarashadooda ka sii fariisan doonaan dugsi kale.<ref>{{Cite web |title=Maraş'ta saldırının gerçekleştiği okul geçici olarak kapatıldı |url=https://www.birgun.net/haber/maras-ta-saldirinin-gerceklestigi-okul-gecici-olarak-kapatildi-706482 |access-date=2026-04-17 |website=[[BirGün]] |language=tr|trans-title=The school where the attack took place in Maraş has been temporarily closed}}</ref> Isla maalintaas, arday dugsi sare ah oo la wadaagay sawirka bam iyo farriimo ay ku jiraan hanjabaado lagu fulinayo qarax gudaha [[Istanbul]] ayaa la xiray. Jaakada aan xabbada karin, qalabka is-qariya (camouflage), koofiyad, toorey, iyo basbaaska lagu buufiyo (pepper spray) ayaa laga soo qabtay guriga shaqsigaas.<ref>{{Cite web |title=İstanbul'da bombalama yapacağını söyleyen liseli tutuklandı |url=https://www.birgun.net/haber/istanbul-da-bombalama-yapacagini-soyleyen-liseli-tutuklandı-706494 |access-date=2026-04-17 |website=[[BirGün]] |language=tr|trans-title=A high school student who claimed he would carry out a bombing in Istanbul has been arrested}}</ref> Baaritaan ayaa laga furay kanaalka YouTube ee "Minecraft Parodileri", oo leh in ka badan 7.5 milyan oo macaamiil ah, iyadoo lagu eedaynayo inuu ahaa mid ka mid ah waxyaabaha ku dhiirigeliyay Mersinli inuu fuliyo toogashada. Intaa waxaa dheer, helitaanka kanaalka ayaa laga xannibay gudaha Turkiga.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-04-17 |title=Başsavcılıktan "Minecraft Parodileri" hesabına "okul saldırısı" soruşturması: Hesaba erişim engeli getirildi |url=https://t24.com.tr/gundem/bassavciliktan-minecraft-parodileri-hesabina-okul-saldirisi-sorusturmasi-hesaba-erisim-engeli-getirildi,1315046 |access-date=2026-04-17 |website=[[T24 (newspaper)|T24]] |language=tr|trans-title=Prosecutor’s Office launches ‘school attack’ investigation into ‘Minecraft Parodies’ account: Account access blocked}}</ref> Arday dhiganayay fasalka siddeedaad ee [[Bolu Province|Gobolka Bolu]], oo loo aqoonsaday A.A., ayaa waxaa xiray [[Gendarmerie General Command|Taliska Guud ee Jandarmada]] ka dib eedaymo sheegaya inuu ku hanjabay weerar dugsigiisa ah. Intii lagu guda jiray su'aalo weydiinta, ardayga ayaa la sheegay inuu sheegay in hanjabaadaha loo sameeyay sidii kaftan.<ref>{{Cite web |last= |date=2026-04-17 |title=Bolu’da "Okula saldırı yapacağım" diyen öğrenci gözaltına alındı |url=https://t24.com.tr/gundem/boluda-okula-saldiri-yapacagim-diyen-ogrenci-gozaltina-alindi,1315056 |access-date=2026-04-17 |website=[[T24 (newspaper)|T24]] |language=tr|trans-title=A student who said, ‘I’m going to attack the school’ has been taken into custody in Bolu}}</ref> Talooyin siddeed arday ah oo looga shakisan yahay inay qorsheynayeen weerar dugsi ku yaal [[Torbalı]], [[İzmir Province|Gobolka İzmir]], ayaa xabsiga loo taxaabay. Waxaa la ogaaday inay shakhsiyaadku qorsheeyeen weerarka koox WhatsApp ah oo uu isaga ku dhex abuuray dhexdiisa.<ref>{{Cite web |last= |date=2026-04-17 |title=İzmir’de okul saldırısı hazırlığı iddiası: 8 öğrenci gözaltına alındı |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/izmir-de-okul-saldirisi-hazirligi-iddiasi-8-ogrenci-gozaltina-alindi-2496088 |access-date=2026-04-17 |website=[[Cumhuriyet]] |language=tr|trans-title=Alleged plot to attack a school in Izmir: Two of the eight high school students taken into custody have been placed under house arrest, whilst two others have been placed under judicial supervision}}</ref> Wasiirka Caddaaladda [[Akın Gürlek]] ayaa ku dhawaaqay in xeerar cusub lagu soo kordhin doono Sharciga Lambarkiisu yahay 6136 ee ku saabsan kaydinta hubka, oo ay ku jiraan qorshayaal lagu ballaarinayo mas'uuliyadda waalidiinta laguna kordhinayo ganaaxyada dambiyada dhiigga ee halista ah ee khuseeya carruurta.<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=Bakan Gürlek: Aileleri bakım yükümlülüğünü ihmal ettikleri gerekçesiyle çocukların işlediği bazı suçlardan sorumlu tutmayı gündeme getireceğiz |url=https://www.indyturk.com/node/775834/haber/bakan-g%C3%BCrlek-aileleri-bak%C4%B1m-y%C3%BCk%C3%BCml%C3%BCl%C3%BC%C4%9F%C3%BCn%C3%BC-ihmal-ettikleri-gerek%C3%A7esiyle-%C3%A7ocuklar%C4%B1n |access-date=2026-04-17 |website=Independent Türkçe |language=tr|publisher=[[The Independent]]|trans-title=Minister Gürlek: We will be proposing that parents be held responsible for certain crimes committed by his children on the grounds that he have neglected his duty of care}}</ref> Tallaabooyinka amniga ee dugsiyada dalka oo dhan ayaa la xoojiyay. Sida qayb ka mid ah borotokoollada cusub, booliska ayaa la dhigay bannaanka dugsiyada, iyadoo kooxo dheeraad ah ay heegan ku jireen inta lagu jiro saacadaha dugsiga iyadoo ugu yaraan laba sarkaal loo xilsaaray dugsi kasta. Intaa waxaa dheer, dugsiyada qaarkood waxay mamnuuceen taleefannada gacanta, saacadaha casriga ah, iyo tablet-yada, waxaana la hirgeliyay xakameyn adag oo xagga gelitaanka ah, oo ay ku jiraan hubinta aqoonsiga iyo shuruudaha ballanta waalidiinta.<ref>{{Cite web |title=New Turkish school security measures reshape daily routines for families |url=https://www.turkiyetoday.com/lifestyle/new-turkish-school-security-measures-reshape-daily-routines-for-families-3218440 |access-date=2026-04-22 |website=[[Türkiye Today]] |language=en}}</ref> [[Mahinur Özdemir Göktaş]], [[Ministry of Family and Social Services|Wasiirka Qoyska iyo Adeegyada Bulshada]], ayaa sheegtay in qorshe hawleed lix bilood ah loo dejiyay dugsiyada toogashada ka dib. Göktaş waxay sidoo her ku dhawaaqday in koox u gaar ah loo dhisay dugsi kasta.<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=Bakan Göktaş: Kahramanmaraş saldırısı sonrası okullarla ilgili 6 aylık eylem planı oluşturduk |url=https://www.hurriyet.com.tr/gundem/bakan-goktas-kahramanmaras-saldirisi-sonrasi-okullarla-ilgili-6-aylik-eylem-plani-olusturduk-43155746 |access-date=2026-04-22 |website=[[Hürriyet]] |language=tr|trans-title=Minister Göktaş: We have drawn up a six-month action plan for schools following the Kahramanmaraş attack}}</ref> April 19, 2026, Wasaaradda Waxbarashada Qaranka (MEB) waxay ku dhawaaqday in Erhan Baydur, oo u adeegeysay sidii Agaasimaha Waxbarashada Qaranka ee Gobolka Kahramanmaraş, laga qaaday xilkii uu hayay.<ref>{{Cite web |last=Merkezi |first=Haber |date=2026-04-20 |title=Erhan Baydur kimdir? Kahramanmaraş İl Milli Eğitim Müdürü Erhan Baydur neden görevden alındı? |url=https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/erhan-baydur-kimdir-kahramanmaras-il-milli-egitim-muduru-erhan-baydur-neden-gorevden-alindi-2496646 |access-date=2026-04-21 |website=[[Cumhuriyet]] |language=tr|trans-title=Who is Erhan Baydur? Why was Erhan Baydur, the Director of National Education for Kahramanmaraş Province, removed from his post?}}</ref> April 21, 2026, mooshin loogu talagalay guddiga baarlamaanka si ay u baaraan, toogashooyinka ka dhacay Şanlıurfa iyo Kahramanmaraş, iyo sidoo her khataraha iyo saameynta xun ee carruurtu wajahayaan deegaannada dhijitaalka ah, ayaa waxaa ansixiyay TBMM.<ref>{{Cite web |last=Gök |first=Fazlı |date=2026-04-21 |title=Meclis'te okul saldırıları için komisyon kuruldu |url=https://www.diken.com.tr/mecliste-okul-saldirilari-icin-komisyon-kuruldu/ |access-date=2026-04-21 |website=[[Diken (newspaper)|Diken]] |language=tr|trans-title=A parliamentary committee has been set up to investigate school attacks}}</ref> Isla maalintaas, Wasiirka Caddaaladda Gürlek ayaa ku dhawaaqay in weeraryahanka hooyadiis, Pınar Peyman Mersinli la xiray.<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-04-21 |title=Okul saldırısıyla ilgili yeni gelişme: İsa Aras Mersinli'nin annesi tutuklandı |url=https://www.sozcu.com.tr/pinar-peyman-mersinli-tutuklandi-mi-p313240 |access-date=2026-04-21 |website=[[Sözcü]] |language=tr|trans-title=Latest development in the school attack: İsa Aras Mersinli’s mother has been arrested}}</ref> April 23, 2026, hindise sharciyeed wax ka beddelaya Sharciga Adeegyada Bulshada iyo xeerar kale oo dhowr ah, oo ay ku jiraan qodobbada la xiriira warbaahinta bulshada iyo fasaxa umusha, ayaa waxaa meel mariyay TBMM wuxuuna noqday sharci. Sida uu sharcigu dhigayo, bixiyayaasha warbaahinta bulshada waxaa laga mamnuuci doonaa inay adeegyo siiyaan carruurta ka yar 15 sano waxaana looga baahan doonaa inay qaadaan tillaabooyinka lagama maarmaanka ah, oo ay ku jirto hubinta da'da, si loo hubiyo in adeegyadaas aan la bixin.<ref>{{Cite web |date=2026-04-22 |title=Doğum izni süreleri ve sosyal medya düzenlemelerini kapsayan kanun teklifi yasalaştı |url=https://www.indyturk.com/node/776083/haber/do%C4%9Fum-izni-s%C3%BCreleri-ve-sosyal-medya-d%C3%BCzenlemelerini-kapsayan-kanun-teklifi |access-date=2026-04-22 |website=Independent Türkçe |language=tr|trans-title=A bill covering maternity leave periods and social media regulations has become law|publisher=[[The Independent]]}}</ref><ref>{{Cite web |last= |date=2026-04-23 |title=Sosyal medyaya yaş sınırı geldi mi? 15 yaş altı sosyal medya yasağı neleri kapsıyor? Doğum izni uzatıldı mı? TBMM'de kabul edildi! |url=https://www.cnbce.com/haberler/sosyal-medyaya-yas-siniri-geldi-mi-15-yas-alti-sosyal-medya-yasagi-neleri-kapsiyor-dogum-izni-uzatildi-mi-tbmmde-kabul-edildi-h28859 |access-date=2026-04-22 |website=[[CNBC-e]] |language=tr|trans-title=Has an age limit been introduced for social media? What does the social media ban for under-15s cover? Has maternity leave been extended? It has been approved by the Turkish Grand National Assembly!}}</ref> === Falcelinta === Uruurada macallimiinta ee Eğitim-İş iyo [[Eğitim-Sen]] ayaa ku dhawaaqay shaqo-joojin saddex maalmood ah oo dalka oo dhan ah April 15–17 si ay dareenka u soo jiidamaan heerka sii kordhaya ee rabshadaha ka jira dugsiyada.<ref>{{Cite web |date=15 April 2026 |title=Öğretmenlerden 3 günlük 'iş bırakma' kararı! |url=https://halktv.com.tr/gundem/ogretmenlerden-3-gunluk-is-birakma-karari-1022396h |access-date=16 April 2026 |website=[[Halk TV]] |language=tr |trans-title=Teachers have decided on a 3-day “work stoppage”! }}</ref> Muuqaal muujinaya isku day lagu aamusiiyay aabbe wiilkiisa lagu dilay toogashada iyadoo afka laga daboolay ka dib markii uu ka mudaaharaaday gudoomiyaha ayaa dhaliyay carro weyn barta warbaahinta bulshada.<ref>{{Cite web |last=Deniz |first=Ece |date=2026-04-16 |title=Kahramanmaraş valisine 'Oğlum öldürüldü' diye bağıran kişi susturuldu |url=https://www.diken.com.tr/kahramanmaras-valisine-oglum-olduruldu-diye-bagiran-kisi-susturuldu/ |access-date=2026-04-16 |language=tr|website=[[Diken (newspaper)|Diken]]|trans-title=A man who shouted 'My son has been killed' at the governor of Kahramanmaraş was silenced}}</ref> Madaxweynaha Turkiga [[Recep Tayyip Erdoğan]] ayaa soo saaray bayaan tacsi ah isagoo isticmaalaya xisaabaadka rasmiga ah ee warbaahinta bulshada.<ref>{{Cite web |title=Erdoğan mourns school shooting victims in Kahramanmaraş |url=https://en.yenisafak.com/turkiye/erdogan-mourns-school-shooting-victims-in-kahramanmaras-3717115 |date=15 April 2026 |access-date=15 April 2026 |website=[[Yeni Şafak]] |language=en }}</ref> Hogaamiyaha [[Republican People's Party|Xisbiga Shacabka ee Jamhuuriga]] (CHP) [[Ozgür Özel]] ayaa muujiyay tiiraanyo hufan oo ku saabsan toogashada, halka afhayeenka xisbiga Zeynel Emre uu soo jeediyay in la geeyo 65,000 oo ah jeneraalo ranti ah (sergeant majors) si ay ugu adeegaan sidii shaqaale amni gudaha dugsiyada dalka oo dhan ee Turkiga.<ref>{{Cite web |title=CHP'den okul saldırıları sonrası açıklama: '65 bin uzman çavuş derhal görevlendirilmelidir' |url=https://www.birgun.net/haber/chp-den-okul-saldirilari-sonrasi-aciklama-65-bin-uzman-cavus-derhal-gorevlendirilmelidir-706034 |access-date=15 April 2026 |website=[[BirGün]] |language=tr |trans-title=Statement from the CHP following the school attacks: '65,000 specialist sergeants must be deployed immediately' }}</ref> [[Ahmet Davutoğlu]], hogaamiyaha [[Future Party (Turkey)|Xisbiga Mustaqbalka]], ayaa soo jeediyay in April 23, oo ah [[National Sovereignty and Children's Day|Maalinta Madax-bannaanida Qaranka iyo Carruurta]] aan loo dabbaaldegir weerarka dartiis. Davutoğlu wuxuu sheegay, "Ma aysan ku dhawaaqin maalin baroor-diiq qaran ah, laakiin anigu mid ayaan ku dhawaaqayaa. Kama qaybgeli doono wax soo dhaweyn ah oo ku saabsan dabbaaldeg, qosol ama rayrayn."<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2026-04-22 |title=Davutoğlu’nun hedefinde 23 Nisan var |url=https://www.sozcu.com.tr/davutoglu-nun-hedefinde-23-nisan-var-p313543 |access-date=2026-04-22 |website=[[Sözcü]] |language=tr|trans-title=Davutoğlu has 23 April in his sights}}</ref> Qaar ka mid ah xarumaha wararka ee Turkiga, gaar ahaan weriye [[Ahmet Hakan]] iyo borofisar Ali Murat Kırık, ayaa ku xiray weerarka — iyo weerarada la midka ah ee adduunka oo dhan — baahsanaanta [[Violence and video games|ciyaaraha muuqaalka ee rabshadaha leh]] iyo ammaanidda rabshadaha iyo dhaqanka bulshada ka dhanka ah ee baraha bulshada.<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=Uzmanlar, dijital platformların şiddeti normalleştirme riski taşıdığını belirtiyor |url=https://www.aa.com.tr/tr/gundem/uzmanlar-dijital-platformlarin-siddeti-normallestirme-riski-tasidigini-belirtiyor/3907969 |access-date=2026-04-16 |website=[[Anadolu Agency]] |language=tr|trans-title=Experts point out that digital platforms carry the risk of normalising violence}}</ref> Wadahadal ballaran oo dhacay toogashada ka dib ayaa dhexda ku qabtay eedaymo ku saabsan [[Turkish media|warbaahinta Turkiga]] iyo gaddoonka ay ka geysatay abuurista dhaqanka rabshadaha. Mas'uuliyiinta dowladda iyo naqdiyayaasha ayaa inta badan u nisbeeyay dareen-la'aanta dhimirka ee dhalinyarada iyo jacaylka isticmaalka hubka caannimada [[Television in Turkey|barnaamijyada telefishanka]] ee xambaarsan mawduucyada [[Turkish mafia|mafiyada]].<ref>{{Cite web |last=Yücel |first=Senem Görür |date=16 April 2026 |title=Şiddetin kaynağı video oyunlar ve mafya temalı diziler mi? |url=https://medyascope.tv/2026/04/16/siddetin-kaynagi-video-oyunlar-ve-mafya-temali-diziler-mi/ |access-date=16 April 2026 |website=Medyascope |language=tr }}</ref> Xubinta [[Radio and Television Supreme Council|Golaha Sare ee Raadiyaha iyo Telefishanka]] (RTÜK) İlhan Taşcı, ayaa sheegay in "inkastoo dhacdooyinka noocaas ahi ay yihiin kuwo dhinacyo badan leh oo aan lagu soo koobi karin hal sabab oo keliya, saameynta waxyaabaha ku jira telefishanka iyo deegaannada dhijitaalka ah waa inaan la iska indhatirin."<ref>{{Cite web |last= |date=16 April 2026 |title=RTÜK üyesi İlhan Taşçı'dan okul saldırılarına ilişkin açıklama: Haftanın 7 günü televizyonlarda mafya temalı diziler ekrana geliyor |url=https://t24.com.tr/gundem/rtuk-uyesi-ilhan-tascidan-okul-saldirilarina-iliskin-aciklama-haftanin-7-gunu-televizyonlarda-mafya-temali-diziler-ekrana-geliyor,1314755 |access-date=16 April 2026 |website=[[T24 (newspaper)|T24]] |language=Turkish |trans-title=Statement from RTÜK member İlhan Taşçı regarding school attacks: Mafia-themed series are broadcast on television seven days a week. Experts point out that digital platforms carry the risk of normalising violence}}</ref> Si la mid ah, hogaamiyaha [[Nationalist Movement Party|Xisbiga Dhaqdhaqaaqa Waddaniga]] (MHP) [[Devlet Bahçeli]] ayaa sheegay in dhijitaalaynta aan la xakameyn ay meesha ka saarayso qiyamka qaranka iyo dhaqanka isla markaana ay kordhineyso khatarta dhacdooyinka noocaas ah inay dhacaan.<ref>{{Cite web |title=Bahçeli'den okul saldırısı açıklaması. "Kontrolsüz dijitalleşme gençlerde tahribat yaratıyor" |url=https://www.ntv.com.tr/gundem/bahceliden-okul-saldirisi-aciklamasi-kontrolsuz-dijitallesme-genclerde-tahribat-yaratiyor-1720255 |access-date=16 April 2026 |website=[[NTV (Turkey)|NTV]] |language=tr |trans-title=Bahçeli comments on the school attack. ‘Uncontrolled digitalisation is causing damage among young people’}}</ref> Natiijadii dib-u-dhaca, taxanaha Eşref Rüya iyo Yeraltı ayaa laga saaray jadwalkooda usbuuclaha ah.<ref>{{Cite web |date=16 April 2026 |title=Eşref Rüya dizisi yayın akışından çıkarıldı |url=https://www.sozcu.com.tr/esref-ruya-dizisi-yayin-akisindan-cikarildi-p311653 |access-date=16 April 2026 |website=[[Sözcü]] |language=tr |trans-title=The Eşref Rüya series has been taken off the schedule }}</ref><ref>{{Cite web |date=16 April 2026 |title=Yeraltı dizisi yayın akışından çıkarıldı |url=https://www.sozcu.com.tr/yeralti-dizisi-yayin-akisindan-cikarildi-p311636 |access-date=16 April 2026 |website=[[Sözcü]] |language=tr |trans-title=The Yeraltı series has been taken off the schedule }}</ref> Soo saarayaasha barnaamijyadan iyo kuwa la midka ah waxaa lagu amray inay dib u eegaan qoraalladooda (scripts) si dhab ah.<ref>{{Cite web |last= |date=2026-04-17 |title=Eşref Rüya ve Yeraltı yayın akışından çıkarılmıştı: 'Şiddet içeren' dizilerin akıbeti belli oldu! |url=https://t24.com.tr/magazin/esref-ruya-ve-yeralti-yayin-akisindan-cikarilmisti-siddet-iceren-dizilerin-akibeti-belli-oldu,1314958 |access-date=2026-04-17 |website=[[T24 (newspaper)|T24]] |language=Turkish}}</ref> Xubnaha Eğitim-İş iyo Eğitim-Sen ayaa ka mudaaharaaday ammaan-darrada ka jirta dugsiyada waxayna dalbadeen iscasilaadda Yusuf Tekin bannaanka dhismaha [[Ministry of National Education (Turkey)|Wasaaradda Waxbarashada Qaranka]] (MEB) ee [[Ankara Province|Gobolka Ankara]].<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=Ankara'da öğretmenlere yine polis barikatı: Can güvenliğimiz yok! |url=https://www.gazetepencere.com/gundem/ankarada-ogretmenlere-yine-polis-barikati-can-guvenligimiz-yok-697191h |access-date=2026-04-16 |website=Gazete Pencere |language=tr |trans-title=Another police cordon for teachers in Ankara: Our safety is at risk! }}</ref> == Xusuusin == <references group="lower-alpha" responsive="1"></references> == Tixraacyo == {{reflist}} == Xiriirinta dibadda == {{Commons-inline}} grrnzf95smgwssgzj52kreb2aqoief2 Mohamed Nur 0 47570 298266 2026-06-07T12:03:22Z Dr cabay 45985 Daabacada Tariikh da Mohamed Nur Tarsan 298266 wikitext text/x-wiki Mohamed Nur Tarsan ( Af Somali Mohamed Nur Tarsan) waa Siyaasi Somaliyeed , waxuu ahaa Major of the Mogadisho 2010- 27 February 2014 , During the Sheikh Shariif Government and Succeeded by Mohamed Hussein Muungaab . Mohamed Nur Tarsan waa siyaasi somaliyeed oo hogaamiya Xisbiga Cadaalad Shacab sanadki 2017 waxuu Musharx Madaxwayne ee dalka Somaliyeed. g0ib08x6qkxx4sp23wyuvxin3001v0p Osman Mohammud Dufle 0 47571 298288 2026-06-08T05:44:44Z Dr cabay 45985 Bage cusub Taariikh da Dr dufle 298288 wikitext text/x-wiki Dr Dufle ( Af Englisch Osman Mohammud Dufle) a somali politician and a previous minister of health. He was also Nominated for a Nobel Prize for his efforts in Somalia . Dr dufle he was also those funded the Keysaney Hospital in 1991 the North of Mogadishu capital city of Somalia. oye5earuoqkf1vghvs286zppmmbfjhn Ururka Qaranka ee Dhalinyarada iyo Ardayda Eritrea 0 47572 298291 2026-06-08T06:43:28Z Ayanfo189 46015 Maqaal cusub 298291 wikitext text/x-wiki '''Ururka Qaranka ee Dhalinyarada iyo Ardayda Eritrea''' (NUEYS) wuxuu u heellan yahay horumarinta xirfadaha iyo wacyiga dhalinyarada Eritrea. Ururku wuxuu doonayaa inuu xoojiyo oo uu horumariyo dhalinyarada dhammaan dhinacyada heer gobol, heer qaran iyo heer caalami. NUEYS waxay laamo ku leedahay guud ahaan [[Eratareya|Eritrea]] iyo sidoo kale adduunka oo dhan si ay ugu adeegto qurba joogta. NUEYS waa xubin ka tirsan [[All-Africa Students Union|Ururka Ardayda Afrika oo dhan]] . <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/National_Union_of_Eritrean_Youth_and_Students#cite_note-1</ref> == References == gdevnjmwmlhpiyl4qyqupeaasquik80 Xersi Macalin 0 47573 298295 2026-06-08T06:55:15Z Dr cabay 45985 Bage ka Beesha Xirsi macalin iyo Taariikh da Beesha 298295 wikitext text/x-wiki Xirsi macalin ( Af Englisch Hirsi Macalin) waa beel hoosaad kamid ah Beelwaynta Ciise mudulood Udejeen, Beesha Xirsi macalin waa beesha ugu tunkawayn beelaha udeejeen xaga siyaasada iyo xaqa baaxadaba dhaqanka beesha waa nabadoonka guud ee beesha Dhaqanka beesha waxa goaamiya nabadoonka guud ee beesha xirsi macalin beesha waxay dagta bartamaha somaliya iyo bariga Somali galbeed iyo gobalada Gedo iyo Doolow degaanada la xusu karo waa degmooyinka Jawiil , Baarmagoog, Abdiaziiz, Shingaani , Weere, Qalqalooc iyo deegaano kale . Beesha xirsi macalin waa udub dhaxaadka siyaasada Beelwaynta Ciise mudulood Udejeen Siyaasiinta beesha waxaa kamid ah ●Prof Mohammud Dufle AUN. ● Mohamed NurTarsan ●Osman Mohammud Dufle ●Corneyl Cali Xaashi ●Abdikhaadir Dheere ●Yusuf Mohamud Xiirane == Siyaasiinta Beesha == ●Mohammud Dufle AUN. ●Mohamed NurTarsan . ●Osman Mohammud Dufle . ●Abdikhadir dheere. ●Yusuf Mohamud Xiirane. == Nabadoonada Beesha == ●Nabadoon Cali Xaasi AUN . ●Nabadoon Cabdiwaxid . ●Nabadoon Suldaan Ciribey ●Nabadoon Sheikh Cali Cabdulle nabadoonka hada xilka hayo == Abwaanada Beesha == ●Abwaan Mohamed Dhaqane AUN ●Abwaan muxyadin subkane == Korneylada Beesha == ●Korneyl Cali Xaashi ●Korneyl Cali Fanax AUN s8ti4kfcugq7if8ivgkb96c4l3mj97r 298300 298295 2026-06-08T07:08:21Z Dr cabay 45985 /* */ 298300 wikitext text/x-wiki Xirsi macalin ( Af Englisch Hirsi Macalin) waa beel hoosaad kamid ah Beelwaynta [[Ciise]] mudulood [[Udeejeen|Udejeen]], Beesha [[Xirsi Cismaan|Xirsi]] [[macalin]] waa beesha ugu tunkawayn beelaha [[udeejeen]] xaga siyaasada iyo xaqa baaxadaba dhaqanka beesha waa [[Nabadoon cabdi gurey|nabadoonka]] guud ee beesha Dhaqanka beesha waxa goaamiya nabadoonka guud ee beesha xirsi macalin beesha waxay dagta bartamaha [[Soomaaliya|somaliya]] iyo bariga Somali galbeed ee [[itoobiya]] iyo gobalada [[Gedo]] iyo [[Doolow]] degaanada la xusu karo waa degmooyinka [[Jawiil]] , [[Baarmagoog]], [[Cabdicasiis|Abdiaziiz]], [[Shingaani]] , [[Weere]], Qalqalooc iyo deegaano kale . Beesha xirsi macalin waa udub dhaxaadka siyaasada Beelwaynta Ciise mudulood [[Udeejeen|Udejeen]] Siyaasiinta beesha waxaa kamid ah ●Prof Mohammud Dufle AUN. ● [[Mohamed Nur|Mohamed NurTarsan]] ●[[Osman Mohammud Dufle]] ●Corneyl Cali Xaashi ●Abdikhaadir Dheere ●Yusuf Mohamud Xiirane == Siyaasiinta Beesha == ●Mohammud Dufle AUN. ●Mohamed NurTarsan . ●Osman Mohammud Dufle . ●Abdikhadir dheere. ●Yusuf Mohamud Xiirane. == Nabadoonada Beesha == ●Nabadoon Cali Xaasi AUN . ●Nabadoon Cabdiwaxid . ●Nabadoon Suldaan Ciribey ●Nabadoon Sheikh Cali Cabdulle nabadoonka hada xilka hayo == Abwaanada Beesha == ●Abwaan Mohamed Dhaqane AUN ●Abwaan muxyadin subkane == Korneylada Beesha == ●Korneyl Cali Xaashi ●Korneyl Cali Fanax AUN nf6jb6ehjcdm08yisxbz4s6dqcdxhq1 Isbahaysiga Dhalinyarada Soomaaliyeed 0 47574 298302 2026-06-08T07:08:49Z Ayanfo189 46015 Bog cusub: '''Isbahaysiga Dhalinyarada Soomaaliyeed''' (SYC) waa urur gaarsiiya bulshada oo xaruntiisu tahay [[Toronto|Toronto, Ontario]], [[Kanada|Canada]] . Waxaa la aasaasay 2001-dii markii wakiillo ka socda dhowr urur oo adeegga carruurta iyo dhallinyarada ah ay midoobeen si ay u aqoonsadaan una xalliyaan baahiyaha iyo caqabadaha haysta dhallinyarada [[Soomaalida|Soomaaliyeed]] ee magaalada. == Mashruucyo == Sannadkii 2003, Hay'adda Trillium Foundation ee Ontario waxay ansixisay Gran... 298302 wikitext text/x-wiki '''Isbahaysiga Dhalinyarada Soomaaliyeed''' (SYC) waa urur gaarsiiya bulshada oo xaruntiisu tahay [[Toronto|Toronto, Ontario]], [[Kanada|Canada]] . Waxaa la aasaasay 2001-dii markii wakiillo ka socda dhowr urur oo adeegga carruurta iyo dhallinyarada ah ay midoobeen si ay u aqoonsadaan una xalliyaan baahiyaha iyo caqabadaha haysta dhallinyarada [[Soomaalida|Soomaaliyeed]] ee magaalada. == Mashruucyo == Sannadkii 2003, Hay'adda Trillium Foundation ee Ontario waxay ansixisay [[Grant (money)|deeq lacageed]] oo SYC ah si loo dhiso Mashruuca Taageerada Dhalinyarada Soomaaliyeed. Hadafyada mashruucu waxaa ka mid ah in dhallinyarada lagu hayo iskuulka, lagu daro hawlaha bulshada, bulshada, madadaalada, isboortiga iyo waxbarashada, dhiirigelinta iskaa wax u qabso, iyo kor u qaadida hoggaanka dhalinyarada ee bulshada Soomaaliyeed. Isla sannadkaas, SYC waxay bilowday laba barnaamij oo taageero dhalinyaro ah: barnaamijka Ka Hortagga Kooxaha Burcadka iyo mashruuca Adeegyada Taageerada Dhalinyarada. Mashruuca Ka Hortagga Kooxaha Burcadka waxaa loogu talagalay dhalinyarada Soomaaliyeed ee ku nool aagga [[Rexdale]] ee Toronto iyadoo ujeedadu tahay in lala shaqeeyo bulshada Soomaaliyeed, waalidiinta Soomaaliyeed, iyo nidaamyada dadweynaha Kanada sida Waxbarashada, Beeraha & Madadaalada, Daryeelka Carruurta, iyo Caddaaladda Dembiyada si loo siiyo adeegyo waxbarasho iyo ka hortag ah dhalinyarada Soomaaliyeed ee deegaanka iyo waalidiintooda. Barnaamijka Taageerada Dhalinyarada Soomaaliyeed, dhankiisa, wuxuu la shaqeeyaa bulshada Soomaaliyeed iyo sidoo kale hay'adaha waaweyn si loo yareeyo arrimaha khatarta ah ee sababi kara in dhalinyarada Soomaaliyeed ay ka baxaan dugsiga, ku biiraan kooxaha burcadda ah oo ay la kulmaan dhibaato sharciga ah. Istaraatiijiyadda Mashruucu waa in la qaato hab ka hortag hore iyadoo la dhiirrigelinayo joogitaanka dugsiga, ka qaybgalka madadaalada bulshada iyo dhacdooyinka isboortiga, iyo horumarinta hoggaamiyeyaasha dhallinyarada ah ee u adeegi kara tusaaleyaal dhalinyarada kale ee Soomaaliyeed. 8ny5t53j9ns0okl3l59xzincvjuej2h 298304 298302 2026-06-08T07:13:30Z Ayanfo189 46015 298304 wikitext text/x-wiki '''Isbahaysiga Dhalinyarada Soomaaliyeed''' (SYC) waa urur gaarsiiya bulshada oo xaruntiisu tahay [[Toronto|Toronto, Ontario]], [[Kanada|Canada]] . Waxaa la aasaasay 2001-dii markii wakiillo ka socda dhowr urur oo adeegga carruurta iyo dhallinyarada ah ay midoobeen si ay u aqoonsadaan una xalliyaan baahiyaha iyo caqabadaha haysta dhallinyarada [[Soomaalida|Soomaaliyeed]] ee magaalada. == Mashruucyo == Sannadkii 2003, Hay'adda Trillium Foundation ee Ontario waxay ansixisay [[Grant (money)|deeq lacageed]] oo SYC ah si loo dhiso Mashruuca Taageerada Dhalinyarada Soomaaliyeed. Hadafyada mashruucu waxaa ka mid ah in dhallinyarada lagu hayo iskuulka, lagu daro hawlaha bulshada, bulshada, madadaalada, isboortiga iyo waxbarashada, dhiirigelinta iskaa wax u qabso, iyo kor u qaadida hoggaanka dhalinyarada ee bulshada Soomaaliyeed. Isla sannadkaas, SYC waxay bilowday laba barnaamij oo taageero dhalinyaro ah: barnaamijka Ka Hortagga Kooxaha Burcadka iyo mashruuca Adeegyada Taageerada Dhalinyarada. Mashruuca Ka Hortagga Kooxaha Burcadka waxaa loogu talagalay dhalinyarada Soomaaliyeed ee ku nool aagga [[Rexdale]] ee Toronto iyadoo ujeedadu tahay in lala shaqeeyo bulshada Soomaaliyeed, waalidiinta Soomaaliyeed, iyo nidaamyada dadweynaha Kanada sida Waxbarashada, Beeraha & Madadaalada, Daryeelka Carruurta, iyo Caddaaladda Dembiyada si loo siiyo adeegyo waxbarasho iyo ka hortag ah dhalinyarada Soomaaliyeed ee deegaanka iyo waalidiintooda. Barnaamijka Taageerada Dhalinyarada Soomaaliyeed, dhankiisa, wuxuu la shaqeeyaa bulshada Soomaaliyeed iyo sidoo kale hay'adaha waaweyn si loo yareeyo arrimaha khatarta ah ee sababi kara in dhalinyarada Soomaaliyeed ay ka baxaan dugsiga, ku biiraan kooxaha burcadda ah oo ay la kulmaan dhibaato sharciga ah. Istaraatiijiyadda Mashruucu waa in la qaato hab ka hortag hore iyadoo la dhiirrigelinayo joogitaanka dugsiga, ka qaybgalka madadaalada bulshada iyo dhacdooyinka isboortiga, iyo horumarinta hoggaamiyeyaasha dhallinyarada ah ee u adeegi kara tusaaleyaal dhalinyarada kale ee Soomaaliyeed. == Abaalmarinada Aqoonsiga Dhallinyarada Soomaaliyeed == Iyada oo hoos timaada dalladda Isbahaysiga Dhalinyarada Soomaaliyeed, Ururka Dhalinyarada Soomaaliyeed ee Toronto (SOYAT), Midaynta (urur adeegyada dejinta iyo qoyska) iyo Ururka Gargaarka Carruurta ee Toronto ayaa aasaasay 2004 Abaalmarinta Aqoonsiga Dhalinyarada Soomaaliyeed (SYRA), xaflad lagu aqoonsanayo guulaha muhiimka ah iyo wax ku biirinta bulshada Soomaaliyeed ee ay sameeyeen dhallinyarada Soomaaliyeed ee shaqsiga ah. SYRA waxay sidoo kale siisaa bulshada Soomaaliyeed fursad ay ku muujiyaan lahaanshaha iyo ku faanidda dhallinyaradeeda. Si loogu guuleysto abaalmarinta, musharixiintu waa inay buuxiyaan shuruudo guud iyo kuwo gaar ah oo loogu talagalay abaalmarinta sida ilaalinta [[Grade point average|celceliska dhibcaha]] ugu yar, maaraynta ama lahaanshaha ganacsi, dejinta tusaale wanaagsan dhalinyarada kale ee Soomaaliyeed, ku lug lahaanshaha bulshada iyo iskaa wax u qabso joogto ah, iyo waxyaabo kale. Sagaal wiil oo dhalinyaro ah iyo sagaal gabdhood oo dhalinyaro ah ayaa markaa la doortaa si loogu aqoonsado guulo heer sare ah oo ay ka gaareen qayb gaar ah. === Shuruudaha u-qalmitaanka aasaasiga ah === Musharax: * waa inay asal ahaan ka soo jeedaan Soomaaliya * waa inuu degan yahay [[Greater Toronto Area|Aagga Weyn ee Toronto]] (GTA) * waa inay u dhaxaysaa da'da 14 iyo 29 * Guulaystayaal hore kuma guuleysan karaan isla qaybtaas == Qaybaha abaalmarinta == * Abaalmarinta Guusha Waxbarasho * Abaalmarinta Guulaha Ganacsiga * Abaalmarinta Guusha Shaqada ee Guuleysata * Abaalmarinta Guusha Ciyaaraha/Ciyaaraha * Abaalmarinta Guusha Shaqada Bulshada * Abaalmarinta Guusha Muusikada / Farshaxanka * Abaalmarinta Guusha Ruuxiga ah * Abaalmarinta Hoggaanka == Tixraacyada == * [https://web.archive.org/web/20060923082144/http://www.soyat.org/Criteria_FORM.doc Abaalmarinada Aqoonsiga Dhallinyarada Soomaaliyeed] * [http://www.insidetoronto.com/PrintArticle/9191 Dhallinyaro Soomaaliyeed oo lagu abaalmariyay xaflad abaalmarinno gaar ah] * [https://web.archive.org/web/20070620041100/http://www.midaynta.com/documents/2003%20Annual%20Report1.pdf Ururka Hay'adaha Adeegga Soomaalida - Warbixinta Sannadlaha ah ee 2003: Dhisidda Bulsho Wanaagsan oo Barwaaqo leh] 14u0w2bcnl0fxttb429eilykfud8doy Hay'adda Isgaarsiinta Qaranka ee Soomaaliya 0 47575 298309 2026-06-08T07:42:15Z Ayanfo189 46015 Bog cusub: '''Hay'adda Isgaarsiinta Qaranka ee Soomaaliya''' (NCA) waa hay'adda sharciyeynta waaxda isgaarsiinta ee [[Soomaaliya]] . NCA waxaa lagu aasaasay Xeerka Isgaarsiinta ee 2017, waajibkeeduna waa inuu nidaamiyo waaxda [[Isgaadhsiinta Soomaaliya|isgaarsiinta]] oo ay ku jiraan [[isgaarsiinta]], [[Xuubcaarada caalamiga (Internet)|internetka]], [[Broadcasting|baahinta]], [[Information and communications technology|macluumaadka iyo tignoolajiyada isgaarsiinta]] (ICT) iyo E-commerce|gan... 298309 wikitext text/x-wiki '''Hay'adda Isgaarsiinta Qaranka ee Soomaaliya''' (NCA) waa hay'adda sharciyeynta waaxda isgaarsiinta ee [[Soomaaliya]] . NCA waxaa lagu aasaasay Xeerka Isgaarsiinta ee 2017, waajibkeeduna waa inuu nidaamiyo waaxda [[Isgaadhsiinta Soomaaliya|isgaarsiinta]] oo ay ku jiraan [[isgaarsiinta]], [[Xuubcaarada caalamiga (Internet)|internetka]], [[Broadcasting|baahinta]], [[Information and communications technology|macluumaadka iyo tignoolajiyada isgaarsiinta]] (ICT) iyo [[E-commerce|ganacsiga elektaroonigga ah]] . <ref name="ncaabout">https://nca.gov.so/background-2/</ref> Hay'adda Qaranka ee Horumarinta Isgaarsiinta iyo Teknolojiyadda (NCA) waxay mas'uul ka tahay fududeynta horumarinta qaybta ICT-ga, awoodsiinta iyo hubinta tartan cadaalad ah oo waara, isku xirka shirkadaha isgaarsiinta, hufnaanta hirgelinta Sharciga Isgaarsiinta, [[Consumer protection|ilaalinta danaha iyo xuquuqda macaamiisha]], iyo ilaalinta doorkeeda hay'ad madax-bannaan. 19kii Nofeembar 2022, Ra'iisul Wasaaraha Soomaaliya [[Xamse cabdi barre|Hamza Abdi Barre]] wuxuu [[Mustafa Y. Sheik|Mustafa Y. Sheikh]] u magacaabay [[General manager|Maareeyaha Guud]] ee Hay'adda Qaranka ee Laanqayrta Cas <ref name="ncagmappointed">https://mustaqbalmedia.net/en/somalia-pm-appoints-mustafa-yasin-sheikh-as-the-general-manager-of-the-national-telecommunications-agency/</ref> == Heshiiska isku xirka == 5tii Diseembar 2022, Maareeyaha Guud ee NCA Mustafa Y. Sheik iyo shirkadaha isgaarsiinta Soomaaliya waxay saxiixeen heshiis isku xir, kaasoo u oggolaanaya macaamiisha shirkadaha isgaarsiinta kala duwan ee dalka inay isku wacaan shabakado kala duwan. <ref name="ncainterconnection1">{{Cite web}}</ref> <ref name="ncainterconnection2">{{Cite web}}</ref> Hay'adda Isgaarsiinta Qaranka ee Soomaaliya (NCA) waxay xaqiijisay in shirkadaha isgaarsiinta ay hirgeliyeen heshiis isku xir ah oo la saxiixay Diseembar 2022, kaasoo u oggolaanaya meelaynta wicitaannada oo aan kala go 'lahayn shabakadaha kala duwan ee moobaylka. Heshiiska, oo qayb ahaan ay hirgeliyeen [[Shirkada Isgaariinta Hormuud|Hormuud Telecom]], [[Somtel]], Amtel, SomLink, Golis Telecommunications, iyo [[Telesom]], ayaa dhaqan galay 10kii Janaayo. <ref name="ncainterconnection3">{{Cite web}}</ref> "Isku xirka guusha leh ee lixda shirkadood waa guul muhiim ah oo loo soo hooyay warshadaha isgaarsiinta ee Soomaaliya. Sidaa darteed, tani waxay kor u qaadi doontaa tartanka, yareyn doontaa qiimaha, waxayna siin doontaa fursado badan macaamiisha," ayuu yiri Mustafa Y. Sheik, maamulaha guud ee NCA. "Waxaan bogaadinaynaa dadaallada shirkadaha isgaarsiinta ee dhammaystirka tallaabadan muhiimka ah waxaanan ku dhiirigelinaynaa inay sii wadaan iskaashiga si ay uga faa'iidaystaan warshadaha iyo macaamiisha." <ref name="ncainterconnection4">https://www.mobileworldlive.com/top-three/somalia-operators-activate-interconnections/</ref> <ref name="ncainterconnection5">https://developingtelecoms.com/telecom-business/telecom-regulation/14541-network-interconnection-now-active-in-somalia.html/</ref> <ref name="ncainterconnection6">https://sonna.so/en/somalia-launches-interconnection-service/</ref> <ref name="ncainterconnection7">https://english.news.cn/africa/20230327/e9353f6a44b6477daef46e33a5e54ab4/c.html#:~:text=MOGADISHU%2C%20March%2027%20(Xinhua),milestone%20for%20the%20telecom%20industry./</ref> <ref name="ncainterconnection8">https://www.telecompaper.com/news/somali-telecom-firms-complete-interconnectivity--1457943/</ref> 8t5sc9f11diezns42pxh3s4za7qb7xb Marqaati 0 47576 298312 2026-06-08T10:56:05Z Ayanfo189 46015 Bog cusub: '''Marqaati''' waa urur la dagaalanka musuqmaasuqa oo fadhigoodu yahay [[Muqdisho|magaalada Muqdisho]] ee [[Soomaaliya|dalka Soomaaliya]] . <ref name="bbcsomaliasmohamedchosenaspresident">https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-38904663</ref>"Marqaati" waxaa loola jeedaa "markhaati" [[Af Soomaali|afka Soomaaliga]] . <ref name="ftsomaliactiviststargetcorrupt">https://www.ft.com/content/ba441470-0e2f-11e3-81ab-00144feabdc0</ref> Marqaati wuxuu ku lug lahaa digniin ku saabsan qaska... 298312 wikitext text/x-wiki '''Marqaati''' waa urur la dagaalanka musuqmaasuqa oo fadhigoodu yahay [[Muqdisho|magaalada Muqdisho]] ee [[Soomaaliya|dalka Soomaaliya]] . <ref name="bbcsomaliasmohamedchosenaspresident">https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-38904663</ref>"Marqaati" waxaa loola jeedaa "markhaati" [[Af Soomaali|afka Soomaaliga]] . <ref name="ftsomaliactiviststargetcorrupt">https://www.ft.com/content/ba441470-0e2f-11e3-81ab-00144feabdc0</ref> Marqaati wuxuu ku lug lahaa digniin ku saabsan qaska siyaasadeed ee Soomaaliya 2021. <ref>https://www.aljazeera.com/news/2021/4/14/five-things-to-know-about-somalias-political-turmoil</ref> Ururka ayaa sidoo kale lama huraan u ahaa la dagaallanka musuqmaasuqa doorashada Soomaaliya ee 2016-ka. <ref>https://cdn.odi.org/media/documents/11938.pdf</ref> == References == emqs8uarpp38y0pwdvlykpzko9psd6k Xarunta Xuquuqda Aadanaha ee Suudaan 0 47577 298314 2026-06-08T11:10:50Z Ayanfo189 46015 Maqaal cusub 298314 wikitext text/x-wiki '''Xarunta Xuquuqul Insaanka Suudaan''' ( {{Langx|ar|المركز السوداني لحقوق الإنسان}} ) waa urur [[Non-profit organization|aan faa'iido doon ahayn]], [[Non-governmental organization|aan dawli ahayn]], isku-dubarid iyo xarun kheyraad oo loogu talagalay in ka badan 40 [[Human rights group|kooxood oo xuquuqda aadanaha]] [[Grassroots|ah oo asal ahaan ka soo jeeda]] [[Suudaan]] iyo la-hawlgalayaasha caalamiga ah. Xarunta oo la aasaasay 2020 iyada oo loo marayo iskaashi u dhexeeya [https://www.projectexpeditejustice.org/core-programs Project Expedite Justice] iyo Gisa Group, waxay higsaneysaa inay taageerto geeddi-socod caddaalad oo ku-meel-gaar ah oo dhammaystiran oo ka dhaca Suudaan. <ref>https://sudanhrh.org/en</ref> SHRH waxay u heellan tahay inay dhisto qaab-dhismeed [[Xuquuqda dadka|xuquuqda aadanaha]] oo xooggan oo ka jira Suudaan, taasoo u suurtagelinaysa bulshooyinka inay si wax ku ool ah u helaan caddaaladda. Waxay u adeegtaa sidii nidaam deegaan oo ay ku jiraan qareennada, ururada bulshada rayidka ah, kooxaha bulshada ee aasaasiga ah, iyo difaacayaasha xuquuqda aadanaha, iyagoo iska kaashanaya abuurista iyo [[Archive|kaydinta]]<nowiki/>dukumeentiyada muhiimka ah, ka qaybgalka [[Advocacy|u doodista]] iyo [[Investigative journalism|baaritaannada]], iyo "muujinta in [[Accountability|isla xisaabtanku]] uu suurtagal yahay". <ref>https://sudanhrh.org/en/about</ref> == Taariikh == SHRH waxay la shaqeysaa ururo kala duwan si ay u xoojiso saameynteeda tusaale ahaan [https://matmoora.adeela.org/en/partners/ Adeela], [https://www.sudanunlimited.com/sudan-eventsandanalysis Sudan Unlimited], [https://jalcalegalaid.org/2024/09/12/training-workshop-on-accountability-avenues/ Jalca Legal Aid] iwm. Shabakadda Ayin: si ay u soo saarto "Sudan Conflict Monitor" <ref>https://sudantransparency.org/the-sudan-conflict-monitor-8/</ref> warbixinno faahfaahsan oo ku saabsan xaaladaha xuquuqda aadanaha ee Suudaan. [[George Mason University|Jaamacadda George Mason]] : Rothbart iyo kooxdiisa ayaa isu keenay iyagoo kaashanaya Xarunta Xuquuqda Aadanaha ee Suudaan, kuwaas oo, marka lagu daro sawirrada dayax-gacmeedka, ay bixiyaan sawir adag oo ku saabsan xadgudubyada xuquuqda aadanaha ee gobolka. <ref>https://www.gmu.edu/news/2024-08/satellite-imagery-could-aid-seeking-justice-human-rights-violations-sudan</ref> [[Women's International League for Peace and Freedom|Ururka Haweenka ee Nabadda iyo Xorriyadda]] : SHRH waxaa lagu xusay hadal ay soo saartay Niemat Ahmadi oo ka tirsan Golaha Amniga ee Qaramada Midoobay oo ku saabsan rabshadaha galmada ee la xiriira colaadaha. <ref>https://www.womenpeacesecurity.org/resource/statement-unsc-crsv-open-debate-ahmadi/</ref> [[C4ADS]] : Bishii Sebtembar 2023, Danjire [[Beth Van Schaack]] waxay xustay khariidadda Suudaan Shahid, oo ay samaysay iyadoo kaashanaysa [[Nina Jankowicz#Centre for Information Resilience|Xarunta Adkeysiga Macluumaadka]] (CIR) iyo SHRH, hadallo dadweyne oo ku saabsan xaaladda Suudaan. <ref>https://c4ads.org/sudan/</ref> '''U doodista iyo ka-qaybgalka caalamiga ah''' Xaruntu waxay ku lug leedahay u doodista caalamiga ah, iyadoo ku boorrinaysa hay'adaha sida [[Golaha Xuquuqda Dadka Qaramada Midoobay|Golaha Xuquuqda Aadanaha ee Qaramada Midoobay]] inay ballaariyaan [[United Nations fact-finding mission|howlgallada xaqiiqo raadinta ee Suudaan]] . <ref>{{Cite web}}</ref> Waxay sidoo kale ka qayb qaadataa [[OSINT|baaritaannada ilo furan]], iyadoo adeegsanaysa sawirrada dayax-gacmeedka iyo teknoolojiyada kale si loo diiwaangeliyo khataraha soo gaara dadka rayidka ah loona abuuro jawaabo degdeg ah oo ku saabsan walaacyada xuquuqda aadanaha. <ref>https://sudan-justice-hub.wayamo.com/information-sheet/open-source-investigations/</ref> == Hawlaha == * '''Suudaan oo Baaraysa''' Barnaamij diiradda saaraya sameynta baaritaanno dhammaystiran oo ku saabsan xadgudubyada xuquuqda aadanaha ee ka dhaca Suudaan, iyadoo la adeegsanayo hababka dhaqameed iyo tignoolajiyada casriga ah si loo ururiyo caddayn loona taageero dadaallada isla xisaabtanka. Maadaama [[Conflict Observatory]] ay hadda joogsatay, qaar ka mid ah [https://sudanhrh.org/en/articles/mass-graves-discovered-in-west-darfur baaritaannadeeda ayaa wali laga heli karaa mareegta SHRH] . == References == d8qxyv8iqn9sd449im7myeyuto74vvv Ciidamada Xorriyadda iyo Isbeddelka 0 47578 298315 2026-06-08T11:17:57Z Ayanfo189 46015 Maqaal cusub 298315 wikitext text/x-wiki '''Xoogagga Xoriyadda iyo Isbeddelka''' ( '''FFC''', <ref name="AJE_transition_plan">https://web.archive.org/web/20190705015919/https://www.aljazeera.com/news/2019/07/sudan-military-council-opposition-reach-power-sharing-agreement-190705013332385.html</ref> sidoo kale ''Isbahaysiga Xoriyadda iyo Isbeddelka'', ama AFC, <ref name="Vox_TMC_FFC_deal">https://www.vox.com/2019/7/5/20683001/sudan-power-sharing-agreement-sovereign-council-protests</ref> iyo ''ku dhawaaqida Xoriyadda iyo Isbeddelka'', ama DFC; <ref name="TMC_FFC_20190717_agreement">https://www.dabangasudan.org/uploads/media/5d306eb7c2ab1.pdf</ref> {{Langx|ar|قوى إعلان الحرية والتغيير}} )  waa isbahaysi siyaasadeed oo ballaaran oo ka kooban isbahaysiyo rayid ah iyo fallaago ah oo ka kooban kooxo Suudaan ah, oo ay ku jiraan [[Sudanese Professionals Association|Ururka Xirfadlayaasha Suudaan]], [[No to Oppression against Women Initiative|Maya Dulmi ka dhan ah Hindisaha Haweenka]], [[MANSAM]], [[Sudan Revolutionary Front|Jabhadda Kacaanka Suudaan]], [[National Consensus Forces|Ciidamada Is-afgaradka Qaranka]], Suudaan Call, Ururinta Midnimada,  <ref name="SudTrib_FFC_created">https://www.bbc.com/arabic/middleeast-48055973</ref> iyo [[Sudanese resistance committees|guddiyada iska caabinta Suudaan]], <ref name="AJE_neighbourhoods">https://web.archive.org/web/20191104230627/https://www.sudaneseprofessionals.org/en/declaration-of-freedom-and-change/</ref> oo la sameeyay Janaayo 2019 intii lagu jiray [[2018–19 Sudanese protests|dibadbaxyadii Suudaan ee 2018-19]] . <ref name="SudTrib_FFC_created" /> FFC waxay qortay "Baaqa Xorriyadda iyo Isbeddelka" <ref name="Decl_freedom_change">https://sudantribune.com/spip.php?article66986</ref> iyo "Axdiga Xorriyadda iyo Isbeddelka" kaas oo ku baaqay in madaxweyne [[Omar al-Bashir|Cumar Al-Bashiir]] laga qaado xukunka, kaas oo dhacay ka dib dhowr bilood oo mudaaharaad ah oo ka [[2019 Sudanese coup d'état|dhacay afgambigii Suudaan ee Abriil 2019.]] <ref name="AJE_alBurhan_TMC">https://www.aljazeera.com/news/2019/05/sudan-neighbourhoods-mobilised-al-bashir-190506182950504.html</ref> FFC waxay sii wadday isku-dubaridka ficillada dibadbaxyada, bishii Luulyo 2019, waxay gorgortan ka gashay qorshe awood-qaybsi ah [[Transitional Military Council (2019)|Golaha Milatariga ee Ku-meel-gaarka ah]] (TMC) si loogu [[2019 Sudanese transition to democracy|gudbo si loogu soo laabto dimuqraadiyadda]] . <ref name="AJE_transition_plan" /> <ref name="Vox_TMC_FFC_deal" /> Heshiiska waxaa la saxiixay 17 Luulyo 2019. <ref name="TMC_FFC_20190717_agreement" /> == Abuurista iyo halabuurka == [[2018–19 Sudanese protests|Mudaaharaadyadii Suudaan ee 2018–19]] ayaa horey u socday dhowr toddobaad markii isbahaysiyo rayid iyo fallaago ah oo ka kooban kooxo Suudaan ah, oo ay ku jiraan [[Sudanese Professionals Association|Ururka Xirfadlayaasha Suudaan]], [[No to Oppression against Women Initiative|Maya Dulmi ka dhan ah Hindisaha Haweenka]], [[MANSAM]], [[Sudan Revolutionary Front|Jabhadda Kacaanka Suudaan]], [[National Consensus Forces|Ciidamada Is-afgaradka Qaranka]], Suudaan Call, Ururinta Midnimada,  <ref name="SudTrib_FFC_created2">https://www.dabangasudan.org/uploads/media/5cf94b02b2055.pdf</ref> iyo [[Sudanese resistance committees|guddiyada iska caabinta Suudaan]], <ref name="AJE_neighbourhoods2">https://www.aljazeera.com/news/2019/04/sudan-military-council-ruler-ibn-auf-steps-190412194737727.html</ref> waxay qoreen oo saxiixeen "Baaqa Xorriyadda iyo Isbeddelka" <ref name="Decl_freedom_change2">https://sudantribune.com/spip.php?article67926</ref> iyo "Axdiga Xorriyadda iyo Isbeddelka" oo ay ku baaqeen in madaxweyne [[Omar al-Bashir|Cumar Al-Bashiir]] laga qaado xukunka. <ref name="SudTrib_FFC_created2" /> Isbahaysiga kooxaha taageeraya axdiga waxaa loo yaqaanay dhowr magac oo isku mid ah, oo ay ku jiraan isbahaysiga "Ciidamada Xorriyadda iyo Isbeddelka" (FFC ama AFC). Baaqa 1 Janaayo 2019 waxaa wada saxiixday 22 urur. === Sharci-dejinta Noofambar 2019 === 4tii Nofembar 2019, FFC waxay ku dhawaaqday qaab-dhismeed cusub oo rasmi ah oo sare, oo ka kooban Golaha Dhexe, Golaha Isku-dubaridka, iyo Golaha La-talinta. Golaha Dhexe waa hay'adda "siyaasadda ugu sarreysa"; Golaha Isku-dubaridku wuxuu leeyahay awoodo fulineed; Golaha La-talintana "wuxuu xakameyn doonaa oo siin doonaa la-talin" Golaha Dhexe. Golaha Dhexe iyo Golaha La-talinta waxaa ka mid ah wakiillo ka socda saxiixayaasha ugu waaweyn ee Axdiga Baaqa Xorriyadda iyo Isbeddelka, halka Golaha La-talinta uu ka kooban yahay wakiillo ka socda dhammaan saxiixayaasha. dpiqtes37i8ix9kyr5wpl0jumbskom4 Ururka Gargaarka ee Koonfurta Suudaan 0 47579 298317 2026-06-08T11:22:00Z Ayanfo189 46015 Bog cusub: '''Ururka Gargaarka Koonfurta Suudaan''' (oo loo soo gaabiyo '''RASS''' ) wuxuu ahaa urur samafal oo ka jira [[Suudaan]], wuxuuna ka shaqeynayay [[Second Sudanese Civil War|Dagaalkii Sokeeye ee Labaad ee Suudaan]] . Waxay ahayd garabka samafalka ee ciidamada [[Riek Machar]] 1991-2003 (markii hore [[SPLA-Nasir|SPLA-Nasir/United]] iyo, markii dambe, [[South Sudan Liberation Movement|SSIM/A]], [[South Sudan Defense Forces|SSDF]], Sudan People's Defense Forces/Democratic Front|SPDF... 298317 wikitext text/x-wiki '''Ururka Gargaarka Koonfurta Suudaan''' (oo loo soo gaabiyo '''RASS''' ) wuxuu ahaa urur samafal oo ka jira [[Suudaan]], wuxuuna ka shaqeynayay [[Second Sudanese Civil War|Dagaalkii Sokeeye ee Labaad ee Suudaan]] . Waxay ahayd garabka samafalka ee ciidamada [[Riek Machar]] 1991-2003 (markii hore [[SPLA-Nasir|SPLA-Nasir/United]] iyo, markii dambe, [[South Sudan Liberation Movement|SSIM/A]], [[South Sudan Defense Forces|SSDF]], [[Sudan People's Defense Forces/Democratic Front|SPDF]] ). <ref name="h">''[https://books.google.com/books?id=3WQkACoP3FkC&pg=PA431 Sudan, Oil and Human Rights]''. Human Rights Watch, 2003. pp. 431-433</ref> <ref name="h2">''[https://books.google.com/books?id=3WQkACoP3FkC&pg=PA36 Sudan, Oil and Human Rights]''. Human Rights Watch, 2003. p. 36</ref> SPLA-Nasir waxay aasaastay RASS si ay u shaqeyso sidii maamul maxalli ah oo rayid ah, iyo xiriiriyeyaasha hay'adaha [[Qaramada Midoobay]] iyo NGO-yada. <ref name="r">Rone, Jemera. ''[https://books.google.com/books?id=NkeXxtzFSHAC&pg=PA184 Civilian Devastation: Abuses by All Parties in the War in Southern Sudan]''. New York: Human Rights Watch, 1994. p. 184</ref> Laga bilaabo 1999, Simon Kun wuxuu ahaa agaasimaha fulinta ee RASS. <ref>''[https://books.google.com/books?id=3WQkACoP3FkC&pg=PA141 Sudan, Oil and Human Rights]''. Human Rights Watch, 2003. p. 141</ref> RASS waxaa aasaasay [[SPLA-Nasir|SPLA-Nasir/United]], ku dhawaad isla markiiba ka dib kacdoonkii ka dhacay [[Sudan People's Liberation Army|Ciidanka Xoreynta Dadka Suudaan]] 1991 ee ka dhanka ahaa hoggaanka Dr. [[John Garang]] . <ref>Rone, Jemera. ''[https://books.google.com/books?id=NkeXxtzFSHAC&pg=PA3 Civilian Devastation: Abuses by All Parties in the War in Southern Sudan]''. New York: Human Rights Watch, 1994. p. 3</ref> <ref name="a">Rolandsen, Øystein H. ''[http://urn.kb.se/resolve?urn=urn%3Anbn%3Ase%3Anai%3Adiva-122 Guerrilla Government: Political Changes in the Southern Sudan During the 1990s]''. Uppsala: Nordiska Afrikainstitutet, 2005. p. 39</ref> RASS waxay si dhow ugu xidhnayd qaab-dhismeedka militariga SPLA-Nasir <ref name="r2">Rone, Jemera. ''[https://books.google.com/books?id=NkeXxtzFSHAC&pg=PA184 Civilian Devastation: Abuses by All Parties in the War in Southern Sudan]''. New York: Human Rights Watch, 1994. p. 184</ref> waxayna ka shaqayn jirtay oo keliya meelaha ay gacanta ku hayaan ciidamada Riek Machar. <ref>''[https://books.google.com/books?id=3WQkACoP3FkC&pg=PA449 Sudan, Oil and Human Rights]''. Human Rights Watch, 2003. p. 449</ref> Shaqaalaha RASS guud ahaan waxay ahaayeen dagaalyahanno hore iyo taliyayaal dhaqdhaqaaqa. <ref name="h3">''[https://books.google.com/books?id=3WQkACoP3FkC&pg=PA431 Sudan, Oil and Human Rights]''. Human Rights Watch, 2003. pp. 431-433</ref>Intii lagu jiray marxaladdeedii hore, RASS waxaa hogaaminayay [[Riek Gai Kok]] . <ref name="h80">Human Rights Watch. ''[https://books.google.com/books?id=BB-2AAAAIAAJ Famine in Sudan, 1998: The Human Rights Causes]''. New York: Human Rights Watch, 1999. p. 80</ref> Kadib, [[Timothy Tutlam]] wuxuu la wareegay xilka agaasimaha RASS. <ref name="h80" /> Wuxuu ku sii jiray booskan ilaa uu ka dhintay [[1998 Sudan Air Force crash|shilkii Ciidanka Cirka Suudaan 1998.]] <ref>Quantin, Patrick. ''[https://books.google.com/books?id=rtK_WEtmf34C&pg=PA296 Gouverner les sociétés africaines: acteurs et institutions]''. Paris: Karthala, 2005. p. 296</ref> RASS waxay la tartantay garabka gargaarka SPLA, [[South Sudan Relief and Rehabilitation Commission#Pre-Independence|Ururka Gargaarka iyo Dhaqancelinta Suudaan]] (SRRA), iyagoo ka doodaya helitaanka qaybinta cuntada. <ref name="a2">Rolandsen, Øystein H. ''[http://urn.kb.se/resolve?urn=urn%3Anbn%3Ase%3Anai%3Adiva-122 Guerrilla Government: Political Changes in the Southern Sudan During the 1990s]''. Uppsala: Nordiska Afrikainstitutet, 2005. p. 39</ref> RASS waxay noqotay lammaane ka tirsan [[Operation Lifeline Sudan|Hawlgalka Lifeline Sudan]] . <ref name="a2" /> Iyadoo la kaashanaysa hay'adaha aan dawliga ahayn ee caalamiga ah iyo hay'adaha, RASS waxay fulisay qaybinta cuntada. <ref>Rolandsen, Øystein H. ''[http://urn.kb.se/resolve?urn=urn%3Anbn%3Ase%3Anai%3Adiva-122 Guerrilla Government: Political Changes in the Southern Sudan During the 1990s]''. Uppsala: Nordiska Afrikainstitutet, 2005. p. 49</ref> Si kastaba ha ahaatee, RASS ma lahayn awood urureed oo ay ku maareyso mugga gargaarka cuntada ee loo qoondeeyay, taasoo keentay in si joogto ah loo isticmaalo cuntooyinka la deeqay. <ref>Rolandsen, Øystein H. ''[http://urn.kb.se/resolve?urn=urn%3Anbn%3Ase%3Anai%3Adiva-122 Guerrilla Government: Political Changes in the Southern Sudan During the 1990s]''. Uppsala: Nordiska Afrikainstitutet, 2005. p. 72</ref> Sannadkii 1998-kii SSDF waxay qiratay inay carruur ku jiraan dagaalyahannadeeda, waxayna ku heshiiyeen inay ka qaybqaataan barnaamij ay soo qabanqaabiyeen [[UNICEF]] iyo [[Rädda Barnen|Swedish Save the Children]] si loo joojiyo askarta carruurta. RASS iyo Swedish Save the Children waxay bilaabeen inay ka shaqeeyaan xero ku meel gaar ah oo ku taal Thonyor, oo u dhow Ler, oo loogu talagalay ilaa 280 oo askar carruur ah oo hore u ahaa. Si kastaba ha ahaatee, hawlaha xerada ayaa hakad galay markii dagaalku ka qarxay aagga sannadkii 1999. Inta badan carruurta waxaa markii dambe raray RASS iyo Swedish Save the Children bishii Agoosto 2000 ee Nyal. <ref>''[https://books.google.com/books?id=3WQkACoP3FkC&pg=PA301 Sudan, Oil and Human Rights]''. Human Rights Watch, 2003. pp- 301-302</ref> RASS waxay la midowday SRRA sanadkii 2003 iyagoo sameeyay urur gargaar oo mideysan oo ku xiran SPLA/M, SRRC. <ref name="h22">''[https://books.google.com/books?id=3WQkACoP3FkC&pg=PA36 Sudan, Oil and Human Rights]''. Human Rights Watch, 2003. p. 36</ref> <ref>allAfrica.com. ''[http://allafrica.com/stories/200302170955.html Sudan: Southern Sudan Relief Agencies Form Merger]''</ref> == Tixraacyada == lzw6g5m2fda4831qv7h78l44d7z1lm3