Wikipedia sowiki https://so.wikipedia.org/wiki/Bogga_Hore MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk Portal Portal talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Soomaaliland 0 1909 302793 300699 2026-07-17T03:06:30Z Abdishakur Gande 32580 /* Ku dhawaaqidii Maxadbanaanida */ 302793 wikitext text/x-wiki {{Qoraal dheer}} {{Infobox country |latd=9 |latm=33 |latNS=N |longd=44 |longm=03 |longEW=E |leader_name2 = [[Maxamed Cali Aw Cabdi]] |leader_name3 = [[Yaasiin Maxamed xiir faratoon]] |conventional_long_name = Jamhuuriyadda Soomaaliland</br>جَمْهورِيَدْدَ سومالِلَنْدْ |native_name = {{smaller|{{native name|en|Republic of Somaliland}}<ref>Name used in [http://www.somalilandlaw.com/Somaliland_Constitution/body_somaliland_constitution.htm#Heading The Constitution of the Republic of Somaliland] and in [http://www.somalilandlaw.com/Faafinta_Rasmiga_JSL_S1_Cad_1aad_2012.pdf Somaliland Official Gazette]</ref><br />{{native name|ar|{{lower|0.1em|<big>جمهورية صوماليلاند</big>}}|italic=no}}</big><br />{{smaller|''{{transl|ar|Jumhūrīyat Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''}}}}<br/><ref>Susan M. Hassig, Zawiah Abdul Latif, ''Somalia'', (Marshall Cavendish: 2007), p.10.</ref> |image_flag = Flag of Somaliland.svg |image_coat = Emblem of Somaliland.svg |common_name = Somaliland |symbol_type = National emblem |national_motto = <br />{{native phrase|ar|{{lower|0.1em|[[Shahaadah|<big>لا إله إلا الله محمد رسول الله</big>]]}}|italics=off|nolink=on}}<br />''Lā ilāhā illā-llāhu; muhammadun rasūlu-llāhi''<br />{{small|"[[Shahadah|Ilaah ma jiro Alle mooye; Muxammed waa rasuulka Alle]]"}} |national_anthem = <br />{{lang|so|''[[Samo ku waar]]''}}<br />{{small|''Long life with peace''}}<br /><center> {{center|[[File:Samo ku waar - Anthem of Somaliland (Instrumental).ogg]]}} |image_map = Somaliland (orthographic projection).svg |capital = [[Hargeysa]] |largest_city = [[Hargeysa]] |Portka = [[Berbera]] |official_languages = [[Af Soomaali]] |demonym = Somalilander |government_type = Madaxweynenimo leh [[Dastuurka Somaliland|Dastuur Jamhuuriya]] |leader_title1 = [[Madaxweyne]] |leader_name1 = {{nowrap|[[Abdirahman Mohamed Abdulahi Cirro]]}} |leader_title2 = [[madaxwayne kuxigeen]] |leader_title3 = Gudoomiyaha Golaha Wakiilada |legislature = Baarlamaanka Somaliland |upper_house = [[Golaha Guurtida]] Somaliland|Golaha Guurtida |lower_house = [[Golaha Wakiilada]] Somaliland|Golaha Wakiilada |established_event1 = Ku dhawaaqdey |sovereignty_type = Dowlada |sovereignty_note = iyo Awooda |established_event2 = Aqoonsiga |established_date1 = May 18, 1991 |established_date2 = Dal aan la aqoonsanayn<ref>{{Cite web |ciwaan=Issue 270, 28 March 2016 |url=http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |access-date=26 July 2016 |archive-date=21 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321062435/http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |dead-url=yes }}</ref> |area_km2 = 137600 |area_sq_mi = 53100<ref>[http://somalilandgov.com/somaliland-geography/ Somaliland Geography, 28 March 2016]</ref> |percent_water = |population_estimate = 6,200,000<ref>REPORTER, I. (2012, September 18). As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub? Retrieved December 26, 2015, from http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582">[http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582 As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub?, International Business Times, 2013]</ref> |population_census = |population_estimate_year = 2024 |population_estimate_rank = |population_census_year = |population_density_km2 = 25 |population_density_rank = |population_density_sq_mi = 66 |GDP_PPP = $3.782 Billion<ref>World Bank. ''[http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2015/01/29/new-world-bank-gdp-and-poerty-estimates-for-somaliland New World Bank GDP and Poverty Estimates for Somaliland]{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' January 29, 2015. Accessed February 14, 2015.</ref> |GDP_PPP_year = 2022 |GDP = 3.2 Billion Dollars |GDP_PPP_per_capita = $852 |GDP_PPP_per_capita_rank = |HDI = |HDI_year = |HDI_rank = |currency = [[Somaliland shilling]] |currency_code = SSH |time_zone = [[East Africa Time|EAT]] |utc_offset = +3 |utc_offset_DST = +3 |time_zone_DST = not observed |date_format = d/m/yy (AD|Anno Domini) |drives_on = right |calling_code = [[+252]] {{small|(Somalia)}} |iso3166code = |cctld = |footnote_a = Qiimeynta aheyn sida Somaliland waa [aqoonsi diblomaasiyadeed [|<nowiki> Somaliland State]].</nowiki> |footnote_b =Jamhuuriyadda Somaliland |area_magnitude = 1 E11 |HDI_category = }} '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland''; [[Af Carabi]]: صوماليلاند , {{lang|ar|أرض الصومال|rtl=yes}} ''{{transl|ar|Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''), si rasmi ah '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland'', [[Af Carabi]]: صوماليلاند wuxuu xad la leedahay [[Jabuuti]], [[Itoobiya]] iyo maamulka [[Waqooyi Bari|Puntland]] [[Soomaaliya]]. Somaliland waa dhulkii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|Maxmiyada Ingiriis ee Somaliland ]] ee [[Ingiriis]] ku maamuli jiray . Waxay xornimadda ka qaatay Ingiriiska [[Juun]] [[26]] [[1960]]. 1 July 1960 kii waxay la midowday koonfurta Soomaaliya oo [[Talyaani|Talyaanigu]] guumeysan jiray.[[Magaalo|magaalada]] caasimada u ahi waa [[Hargaysa]]. [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] oo ahaan jirey Gudoomiyihii Ururkii Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed [[SNM]], ayaa noqday madaxweynahii ugu horeeyay ee Somaliland. Waxaa ku xigey [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] noqdey Madaxweynihii Labaad ee Somaliland, waxaana ka danbeeyay [[Daahir Rayaale Kaahin]]. Kahina waxa ku xigay [[Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo)]]. Waxa ku xigay [[Muuse Biixi Cabdi]]. Waxa imika ah Madaxweynaha JSL Mudane Abdirahman Mohamed Abdulahi cirro Somaliland waxaa ka jira saddex xisbi siyaasadeed oo kala ah [[Kulmiye]], [[Wadani]] iyo KAAH. ==Taariikhda== ::''Sidoo kale eeg: [[Taariikhda Somaliland]]'' Somaliland waa magac aad cusub marka la eego taariikhda uu maamulkan leeyahay somaliland waxaa horay loogu magacaabi jiray dhulkii uduga iyo cadarka iyo bukhuurka ama uduga waa sida ay u yaqaaneen masaaridii horee. halka giriigii hore ay u yaqaaneen dhulkii berbera waa halka uu kasoo jeedo magaca [[berbera]] xiligii muslimka amaba qarniyadii uu muslimku soo gaadhay somaliland waxa looyaqaanay dhulkii [[saylac]] ugu danbayntii xiligan aan joogno waxa lagu magacaabaa Somaliland. ===Wakhtiyadii Hore=== ::''Sidoo kale eeg: [[Laas Geel]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Dhambalin]] iyo [[Dhaymoole]]'' Taariikhdii bilawga ahayd ee casri jaahiligii Somaliland waxay ku taal geeska Afrika, dhinaca Waqooyi galbeed waxa ka xigay deris la tahay dalka Jamhuuriyada Jabouti, galbeedna waxaa ka xiga Ethiopia, barina waxaa ka xiga somalia. Tirada dadka Somalilad waxaa lagu qiyaasaa 6,2 malyan. Baaxadda dhulka ay ku fadhido Somaliland waa 139,000 km½ Somaliland waxaa dhinaca waqooyiga ka xiga [[badda cas]] oo ku fadhida xeeb dhererkodu yahay 908 km½. Somaliland oo leh taariikh aad u balaadhan dadkuna aanu wada aqoon. Waxay kamid tahay meelihii ugu horeeyay ee ay ka hana qaaday ilbaxnimada adduunku. Dadka taariikhda ku xeel-dheeri waxay sheegeen in farraaciintii hore asalkoodu Somali kasoo jeedaan. Deganaana jireen dhulka xeebaha badda cas, taasoo markii danbana ay xidhiidh qoto dheer la lahaayeen Somaliland. Waxaana xaddaaradda Somaliland ku simantahay ilaa 7000 sanadood ciise hortii. ===Wakhtigii Diinta Islaamka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadi Ifat]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadii Cadal]]'' [[File:YagbeaSionBattlingAdaSultan.JPG|thumb|250px|Suldaanka reer Adal (midig) iyo ciidankiisa oo la dagaallamaya King Yagbea-Sion iyo raggiisa. Laga soo bilaabo Le livre des Merveilles, qarnigii 15aad.]] [[File:Zayla.jpg|thumb|250px|Burburka [[Saldanadii Cadal]] ee Saylac, Awdal.]] Markii diintu soo degtay qarnigii 7aad, geeska Afrika waxay noqotay meel aad u muhiima markii uu muslimay boqorkii Xabashida ee Nataashi. Waxaana xeebaha Somaliland ahaayeen meel istiraaji ah oo asxaabtii usoo xijrootay. Qarnigii 13naad waxaa culimadii carbeed ee dalka timid kadhiseen saldanad la odhan jiray Bebad oo ay xukumi jirtay boqortooyadii Walaashma. Waana markii koowaad inta taariikhda lagu hayo qabaa'ilkii Somalidu yeeshaan maamul dhexe. Somaliland waxaa ay kamid tahay bariga Afrika marka laga yimaado [[Itoobiya]] dalkii ugu horreyey ee ay ka hanaqaaday maamul dawladeed, inkastoo aan runta laga sheegin taariikhda dhab ah ee Somaliland haddana waxaan muran ku jirin in Somaliland qarnigii 15naad ay lahayd dawlad dunida laga ictiraafsanyahay gaar ahaana markii uu hoggaanka qabtay Immam Ahmed Qasali (Guray). Maamulkaas oo markii danbe la magac baxday dawladii Awdal. Xukumina jirtay inta u dhaxaysa xeebaha badda cas ilaa Herer. ===Saldanadihii hore ee casriga ahaa=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanada Isaaq|Saldanadii Isaaq]] iyo [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]]'' [[File:Sultan Nur Map.png|thumb|250px|Khariidadda Jarmalka qarnigii 19-aad oo muujinaya [[Nuur Axmed Amaan|Suldaan Nuur]] Degaanka badhtamaha Somaliland]] [[File:Flag of British Somaliland (1952–1960).svg|250px|thumb|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|British Somaliland]].]] Horraantii xilligii casriga ahaa, dowladihii kala dambeeyay ee Saldanadii Adal iyo Ajuran Sultanate waxay bilaabeen inay ka hanaqaadaan Soomaaliya. Kuwaas waxaa ka mid ahaa Isaaqa Saldanada iyo Habr Yunis Sultanate. Hawl-galkii ugu horreeyay ee dhexmara Soomaalida gobolka iyo Ingriiska wuxuu ahaa 1827 "Maqaallo Saaxiibtinimo iyo Ganacsi oo u dhexeeya Qabiilka Habar Awal iyo England. Tan waxaa xigay heshiis Ingiriis ah oo lala galay Badhasaabkii Saylac 1840. Ka dib hawlgal ayaa la bilaabay inta u dhaxaysa Ingiriiskii iyo odayaashii Habar Garxajis iyo Habar Toljaala ee reeraha Isaaqa 1855, sanad ka dib ayaa la soo gabagabeeyey "Qodobadii Nabadda iyo Saaxiibtinimada" ee u dhexeeyey Shirkadda Habar Awal iyo East India Company. kuna dhammaaday heshiisyadii rasmiga ahaa ee Ingiriisku la saxeexday wixii hadda ka dambeeya qabiilooyinkii 'British Somaliland', oo dhacay intii u dhexeysay 1884 iyo 1886 (heshiisyada waxaa lala saxeexday Habar Awal, Gadabursi, Habar Toljaala, Habar Garxajis, Esa, iyo beelaha Warsangali), kan waxay gogol xaar u ahayd Ingriisku inuu ka sameeyo maxmiyad goboleed loogu magac daray British Somaliland, Ingriiskuna wuxuu gaashaan u ahaa maxakamadda Cadan waxayna u maamushay sidii qayb ka mid ah Bri tish India ilaa 1898. British Somaliland ka dibna waxaa maamulayay Xafiiska Arimaha Dibada ilaa 1905, ka dibna Xafiiska Gumeysiga ===Maxmiyaddii British Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ololaha Somaliland]] iyo [[Ololaha Somaliland (1920)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Duulaankii Talyaanigu ku qaaday British Somaliland]]'' [[File:Corriere Della Sera - 17 agosto 1940 - Offensiva in Africa - titolo.JPG|thumb|250px|Wargeyska Corriere della Sera ee ka soo baxa dalka [[Talyaaniga]] oo ka hadlaya bilowgii weerarkii British Somaliland.]] [[File:The National Archives UK - CO 1069-8-37.jpg|thumb|250px|right|Duqeyn diyaaradeed oo lagu garaacay qalcado Dowladii [[Darawiish|Deraviish]] ah [[Taleex]]..]] [[File:Independence Day State of Somaliland.png|thumb|upright=0.8|right|Heshiisyada iyo isweydaarsiga Waraaqaha ee u dhexeeya Dawladda Boqortooyada Ingiriiska iyo Dawladda Somaliland oo ku lammaan Xoriyadda Somaliland.]] [[File:The Somaliland Protectorate Constitutional Conference, London.png|thumb|250px|Shirweynihii dastuurka maxmiyadda [[British Somaliland]], London, May 1960 kaas oo lagu go’aamiyey in 26 Juun ay noqoto maalinta Xorriyadda, sidaasna lagu saxeexay 12 May 1960. Waftiga Somaliland ka socday :- 1.Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal,2.Axmed Xaaji Ducaale, 3.Cali Garaad Jaamac iyo 4.Xaaji Ibraahim Nuur.Laga soo bilaabo Xafiiska Gumeysiga: Ian Macleod, D. B. Hall, H. C. F. Wilks (Xoghaye).]] Ololaha Somaliland, oo sidoo kale loogu magac daray Dagaalkii Dervish, wuxuu ahaa safarado milateri oo isdaba joog ah oo ka dhacay intii u dhaxeysay 1900 ilaa 1920 dhulka Khatumo ama dooxada Nugaal, oo ay iskaga hor yimaadeen Boqortooyadii Diiriye Guure iyo Amiirkiisa ee ahaa Sayid Mohammed Abdullah Hassan (oo ururkooda lagu naanaysi jiray "Dervishes" ) ka dhan ah Ingiriiska. Ingiriiska waxaa ka caawiyey weeraradoodii Xabashi iyo Talyaani. Intii lagu jiray Dagaalkii Koowaad ee Adduunka ([[1914]]–[[1918]]), Xasan wuxuu sidoo kale gargaar ka helay Ottomans, Jarmal iyo, in muddo ah, oo uu ka helay Imbaraadoor Iyasu V-kii Itoobiya. Colaadda ayaa dhammaatay markii Ingriiska uu si milatari u duqeeyey magaalo-madaxda Dervish-ka ee Taleex bishii Febraayo 1920-kii. Safarkii Shanaad ee ololihii Somaliland ee [[1920]]-kii wuxuu ahaa safarkii ugu dambeeyay ee Ingiriisku kaga soo horjeedo xoogaggii Dervish-ka ee Maxammed Cabdillaahi Xasan (oo had iyo goor Ingiriisku ugu yeedho "Mad Mullah" sharaf dhac), hoggaamiyaha diinta ee Ciid-Nugaal. In kasta oo dagaalkii ugu badnaa dhacay bishii Jannaayo ee sannadka, haddana ciidammada Ingiriisku waxay bilaabeen u diyaar garowga weerarkan horraantii Noofambar [[1919]]. Ciidammada Ingiriisku waxay ka koobnaayeen xubno ka tirsan Royal Air Force iyo Somaliland Camel Corps. Dagaal seddex usbuuc ah kadib, Dervishes-kii Xasan waa la jabiyay, taasoo keentay wax ku ool ah iska caabintii 20-ka sano ahayd. Qabsashadii Talyaanigu ee British Somaliland waxay ahayd olole milatari oo ka dhacay Bariga Afrika, kaas oo dhacay bishii Ogos 1940kii kaas oo dhex maray xoogaggii Talyaaniga iyo kuwii dhawr waddan oo Ingiriis iyo Barwaaqo-sooran ah. Socdaalkii Talyaanigu wuxuu qayb ka ahaa Ololihii Bariga Afrika. ===Dawladii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladii Somaliland (1960)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland 1960]]'' [[File:Somaliland_Flying_for_the_first_time_The_White_and_Blue_Somali_Flag_at_the_Independence_Celebrations_on_26_June_1960.jpg|thumb|250px|Somaliland oo markii ugu horeysay: Calanka Soomaaliya la taagay ee aha Caddaan iyo Buluugga ah ee Dabaal - degyadii [[Maalinta Madaxbanaanida (Maamulka Somaliland)|Xorriyadda]] ee 26-kii Juun 1960 Ra'iisul-wasaaraha [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawlad-goboleedka Somaliland]] iyo [[Madaxwaynaha Somaliland|madaxweynihii labaad ee Somaliland]] [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal ayaa]] salaamay calanka.]] Bishii Meey 1960kii, dawladda Ingiriisku waxay sheegtay inay diyaar u tahay inay madax-bannaani siiso maxmiyaddii xilligaa ee British Somaliland, iyada oo ujeedkeedu ahaa in dhulku la midoobo maamulkii Talyaanigu xukumi jiray ee Somaliland ee hoos-tagi jiray Maamulkii Talyaaniga (Talyaanigii hore ee Somaliland) . Golaha Sharci Dejinta ee British Somaliland wuxuu qaraar ka soo saaray bishii Abriil 1960 oo ay ku codsanayeen madaxbannaanida iyo la midowga dhulka la aaminay ee Somaliland, kaas oo qorshuhu ahaa in ay madax-bannaanideeda hesho 1-dii Julaay ee sanadkaas. Golayaasha sharci dejinta ee labada deegaan ayaa isku raacay soo jeedintan ka dib shir wadajir ah oo ay ku yeesheen magaalada Muqdisho. 26-kii Juun 1960, Maxmiyaddii hore ee British Somaliland waxay muddo kooban qaadatay madax-bannaanida iyada oo ah Dawladdii Somaliland, iyada oo Territori-ka Somaliland la raacay shan maalmood ka dib. Intii lagu jiray muddadii koobnayd ee ay la soo noqotay madax-bannaanida, Qaranka Somaliland wuxuu ka kasbaday ictiraaf shan iyo soddon iyo shan dal oo madax-bannaan. Maalintii ku xigtay, 27kii Juun 1960kii, Golaha Sharci Dejinta ee dhowaan la qabtay waxay ansixiyeen sharci si rasmi ah ugu oggolaanaya midowga Qaranka Somaliland iyo Gobollada Amaanada ee Somaliland 1dii Luulyo 1960 ===Xoriyadii 1960 iyo wixii kadanbeeyay=== ::''Sidoo kale eeg: [[Jamhuuriyadda Soomaaliyeed]] iyo [[Soomaaliweyn]]'' Dawlada Ethiopia ayaa waxay qorshaynaysaa sidii ay u aqoon san lahayd somalailand. Bishii febraayo 1960kii ayaa wafdi uu hoggaaminaayo Alle ha u naxariistee [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] u anbaxaxeen dalka Ingiriiska, waxaana heshiis ay la soo galeen dawladdii ingiriiska in Somaliland xornimo buuxda lasiiyo. 26 Juun 1960kii bay markii maxmiyadii ingriiska ee Somaliland "British Somaliland protectorate" xornimadeeda ka qaateen dawladii Ingiriiska,sida aan la socono intii ka horraysay 01 Luulyo 1960kii Somaliland waxay ahayd dawlad gooniya (independent state). waxayna noqdeen dawlad madax bannaan oo la aqoonsan yahay ilaa 01 Luulyo 1960kii. Isla maalintaas Waxay ku beegnayd maalintii Koonfurta Soomaaliya (Italian somaliland) in ay ka baxaan nidaamka (Trusteeship) (Nidaamka Wakiilnimada Caalamiga ah) "Koonfurta Soomaaliya: Waxay ahayd Trust Territory oo Talyaanigu maamulayay (1950–60) iyadoo hoos imanaysa Qaramada Midoobay" Luulyo 1960: Soomaaliya (Koonfur) waxay ka baxday Trusteeship oo ay noqotay dal madaxbannaan. Isla maalintaas 1 Luulyo 1960 kii ayuu dhacay midowgii labada dal ee Somaliland iyo Somalia inkastoo midawgaas mad madaw badani ku jiro. Dad badanina waxay aaminsanyihiin in midowgaasi ahayn mid sharciya. Waxaana Aragtidiisi sii xoogaysatay markii qorayaal ajaanib ahi sameeyeen daraasado arinta cadaynaya. Sida "Professor Mario G. Losano (Mario Giovanni Losano)" Bishii Luulyo1961kii waxaa dadka reer Somaliland gaashaanka ku dhufteen oo cod aqliyad ah ku diideen distoorkii qeexayey ee lagu sharciyeynaayey israaca labada dal ee Somaliya iyo Somaliland. Laakiin nasiib darro dawladdii markaas jirtay oo reer Koonfureedka ahayd waxay diideen inay aqoonsadaan maxsuulkii doorashadaas sababtoo maslaxad baan ugu jirin arrintan. Bishii december 1961 waxaa madaxdii ciidamada qalabka sida ee Somaliya isku dayeen inay dhigaan inqilaabkii dhicisoobay. Inqilaabkaasna waxay doonayeen inay kula soo noqdaan madaxbannaanidii luntay. 1967kii waxaa dalka ka noqday raysal wasaare Mohamed X.Ibrahim Cigaal. Halka uu madaxweynaha ka noqday Cabdirashid Cali sharmake. 15 Oktober 1969kii waxaa magaalada laascaanood lagu dilay madaxweynihii Jamhuuriyadda Somalida ee Cabdirashid Cali Sharmaake. === 1961 kacdoon ka reer Somaliland === ::''Sidoo kale eeg: [[1961 kacdoon ka dhacay Soomaaliya]]'' Kacdoonkii 1961 ee Soomaaliya wuxuu ahaa kacdoon aan guuleysan oo isku day afgambi ah oo ka dhacay waqooyiga Soomaaliya imikana ah Somaliland kaasoo dhacay bishii Diseembar [[1961]]. === Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay === Waxaana midnimadii 60kii guul darro ku dhamaatay markii 21 Oktober [[1969]]kii uu dalka ka dhacay inqilaab aan dhiig ku daadan ee ay dhigeen ciimada qalabka sidaa, waxaana talada la wareegay ciidamada oo uu hoggaaminaayo mujrimkii Gen. Mohamed Siyaad Barre. 10 januari 1970kii waxaa kelidii taliyihii Siyaad Barre sameeyey maxkamadii badbaada oo xukumi jirtay xukunka dilka si looga takhaluso dadka aan taageersanayn madaxweynaha. 21 Oktober 1970kii wuxuu Siyaad Barre ku dhawaaqay in Somaliya qaadatay nidaamka hantiwadaaga cilmiga ku dhisan. Taasoo rabay inuu ugu bedelo inqilaabkii hab ku salaysan dhaqaaq siyaasadeed oo ku salaysan aydhiyooliyadda hantiwadaaga. Waxaana loo ololeeyey wixii loogu magacdaray kacaankii hantiwadaaga Somaliyeed. Xagaagii 1972kii waxaa la sameeyey ciimadii guulwadayaasha oo ujeedadoodu ahayd inay cabudhiyaan oo xabsiga u taxaabaan dadka shacbiga ee lagu tuxmo inay kacaan diid yihiin. July 1972kii waxaa la dilay labadii Jenaraal ee Salaad Gabayle, iyo Mohamed aynaanshe oo ka tirsanaa saraakiishii inqilaabka dhigay. Salaad gabayle wuxuu ahaa madaxweyne ku xigeen. Waxaa lagu xukumay dil ka dib markii lagu eedeeyey inay maleegayeen shirqool ay xukunka kaga tuurayaan Siyaad Barre. Oktober 1972kii waxaa lagu dhaqaaqay in la qoro [[Af-soomaliga]] oo uu noqdo luqadda rasmiga ah ee dalka. 1972kii-1975kii waxaa la qaaday ololihii barashada qorista Somaliga oo markii danbana isu rogay olalihii horumarinta reer miyiga ee la rabay in dadku waxna qoraan waxna akhriyaan. 1975kii waxaa la sameeyey 15 gobol oo cusub oo lagu bedelayeey 8 gobol ee hore u jiray. Waxaana ay ka koobnaayeen 78 degmo. Somaliland oo ka koobnayd 3 gobol looma samayn gobolo iyo degmooyin cusub toona. 1975kii Siyaad Barre wuxuu shaqadii ka eryey 50 saraakiil sare iyo madax ah oo badankooda ka soo jeeda Somaliland, waxaana uu ku bedelay dadka uu ku tuhmaayey inay taageersanyihiin kacaanka oo u badnaa caa'iladiisa ah. M.s.bare wuxuu ku dhawaaqay inay raga iyo dumarku siman yihiin culimadii iyo dhalinyaradii kasoo horjeedsatayna laayay dhamaantood. 1977kii maamulkii siyaad Barre wuxuu weerar ku qaaday dalka Itoobiya, waxaana markii hore uu ku guulaystay dagaalkaas. Laakiin waxaa dagaalku dhamaaday markii ciidamo Ruush iyo Kuubaan ahi usoo gurmadeenItoobiya ee ay si toosa dagaalka usoo galeen. Waxaana ciidamadii Somaliya dibuga soo noqatay dhammaan dhulkii horuu qabsadeen. ===Xasuuqii Isaaq ama Xasuuqii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xasuuqi Isaaq]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[SNM]]'' [[File:Exhumed skeletal remains of victims of the Isaaq genocide.jpg|thumb|250px|Haraaga la soo saaray ee dhibanayaashii xasuuqii Isaaq ee laga helay xabaal wadareed ku yaal magaalada Berbera, Somaliland.]] [[File:4z2.jpg|thumb|250px|Ilaa 90% magaalada Hargeysa (magaalada labaad ee ugu weyn Jamhuuriyadda Soomaaliya) waxaa burburiyey dawladda Soomaaliya.]] Awooddii akhlaaqeed ee dowladdii Barre si tartiib tartiib ah ayay u lumisay, iyadoo Soomaali badan ay ku hungoobeen nolosha xukunka militariga. Bartamihii 1980-meeyadii, dhaqdhaqaaqyo iska caabin ah oo uu taageerayay maamulkii shuuciga ahaa ee Derg ee Itoobiya ayaa ka billowday waddanka oo dhan. Barre wuxuu kujawaabey isagoo amrey in talaabooyin ciqaab ah laga qaado kuwa uu u arko inay gudaha ka taageerayaan jabhadaha, gaar ahaan gobolada waqooyi. Qabqabashada waxaa ka mid ahaa in la duqeeyo magaalooyin, xarunta maamulka waqooyi-galbeed ee Hargeysa, oo ahayd xaruntii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed (SNM), oo ka mid ahayd aagagga la bartilmaameedsaday 1988. Duqeyntan waxaa hoggaaminayey Jeneraal Maxamed Saciid Xersi Morgan, wiilka uu sodogga u yahay Barre. Wixii ka dhacay Soomaaliya [[1988]] malaha waa ka sii foolxun. Markii Hargeysa la duqeeyay ayaa dadkii deganaa lagu khasbay inay qaxaan. Askarta ayaa markaas miinooyin ku aasay guryihii laga tagay. Markii uu dagaalku dhammaaday ayay qaxootigii dib u laabteen, balse waxaa lagu naafeeyay ama lagu dilay qaraxyo qarsoon.<ref>[https://www.jw.org/en/library/magazines/g20000508/Land-Mines-Weighing-the-Cost/ Land Mines—Weighing the Cost]</ref> Sida laga soo xigtay Abou Jeng iyo aqoonyahanno kale, xukunkii taliskii Barre waxaa lagu calaamadeeyay cadaadis arxan darro ah oo lala beegsaday qabiilka Isaaq. Max’ed Xaaji Ingiriis iyo Chris Mullin waxay caddeeyeen in qabqabashadii maamulkii Barre ee ka dhanka ahaa Dhaqdhaqaaqii Qaranka Soomaaliyeed ee fadhigiisu ahaa Hargeysa lala beegsaday beelweynta Isaaq oo ay ka tirsan yihiin inta badan xubnihii SNM. Waxay ku tilmaamayaan isku haynta inay tahay xasuuqii Isaaq ama xasuuqii Hargeysa. Baaritaan ay sameysay Qaramada Midoobay ayaa lagu soo gabagabeeyay in dambiga xasuuqa uu ahaa "mid ay maleegtay, qorsheysay oo ay ka fulisay Dowlada Soomaaliya dadka Isaaqa". Tirada dadka rayidka ah ee ku waxyeeloobay waxaa lagu qiyaasaa inta udhaxeysa 50,000–100,000 sida laga soo xigtay ilo wareedyo kala duwan, halka wararka qaarna ay ku qiyaasayaan wadarta dhimashada dadka rayidka ah inay kor u dhaafeyso 200,000 oo rayid Isaaq ah. Dhimashooyinkaas, taliskii Barre wuxuu duqeeyey oo burburiyey magaalooyinka labaad iyo saddexaad ee ugu weyn Soomaaliya, Hargeysa iyo Burco siday u kala horreeyaan. Tani waxay u barakicisay dad lagu qiyaasey 400,000 oo dadka deegaanka ah oo u qaxay Hartasheikh ee dalka Itoobiya; shaqsiyaad kale oo gaaraya 400,000 ayaa iyaguna gudaha ku barakacay. Dagaalkii ka soo horjeedka ee taliskii Barre ee ka dhanka ahaa SNM wuxuu bartilmaameedsaday saldhigii rayidka ee kooxda mucaaradka, isaga oo isu beddelay xasuuq xasuuq ka dhan ah beesha Isaaq. Tani waxay horseeday fowdo iyo ololeyaal dagaal oo ay gaystaan ​​maleeshiyooyin kala jabay, ka dibna awooddii heer degmo la wareeray. Cadaadiskii maamulkii Barre kuma koobnayn Isaaqa oo keliya, maxaa yeelay wuxuu bartilmaameedsanayay qabaa’illada kale sida Hawiye. Taliskii Barre wuxuu burburay Janaayo [[1991]]. Intaa kadib, markii xaalada siyaasadeed ee Somaliland xasiloonayd, dadkii barakacay waxay ku noqdeen guryahoodii, maleeshiyooyinkii waa laga daad gureeyay ama waxaa lagu daray ciidanka, tobanaan kun oo guri iyo meherado ahna dib ayaa looga soo dhisay burburka. ===Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya=== [[File:Ruined tank in Hargeisa, Somaliland.jpg|thumb|250px|Taangi M47 Patton oo ku burburay Somaliland.]] ::''Sidoo kale eeg: [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya]]'' In kasta oo SNM markii la aasaasay ay lahayd dastuur midow, haddana waxay ugu dambayntii bilawday inay raadiso madax-bannaanida, iyada oo doonaysa inay ka go'do Soomaaliya inteeda kale. Intii uu hoggaaminayey Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur, maamulka maxalliga ah wuxuu ku dhawaaqay gobollada waqooyi-galbeed ee Soomaaliya madax-bannaanida shirkii ka dhacay magaalada Burco intii u dhaxeysay 27-kii Abriil 1991-kii illaa 15-kii May 1991. ===Ku dhawaaqidii Maxadbanaanida=== LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. Toddoba iyo toban Salaadiin Soomaaliyeed ah oo ka kala so jeeda Sool, Sanaag, Awdal, Woqooyi Galbeed iyo Togdheer ayaa saxeexay Baaqa Madax-bannaanida Somaliland. ::''Sidoo kale eeg: [[Ku dhawaaqida Gooni isu taaga Somaliland]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Signatures-Somaliland-independece-.png|thumb|250px|5 May go'aankii shirkii weynaa ee Burco. Shirkii labaad ee qaran ee 18 May, Golaha Dhexe ee SNM oo taageero ka helaya kulan ay yeesheen odayaal matalayay beelaha waaweyn ee Gobollada Waqooyi, ayaa lagaga dhawaaqay dib ula soo noqoshada Jamhuuriyadda Somaliland dhulkii Maxmiyaddii hore ee Ingiriiska ee Somaliland isla markaana la sameeyay. dowlad loogu magac daray ismaamul gobaleedka.]] 27 Jannayo 1991 ayaa ciidamadii SNM gacanta ku dhigeen dhamaan dalkii hore loo odhan jiray Somaliland. Dabadeedna madaxdii SNM waxay ka shaqeeyeen inay heshiiyeen oo beelihii walaalaha ee ay iska horkeentay dawladii hore ee Siyaad Barre. 18 Mey 1991 shirbeeleedkii ka dhacay magaalada Burco ayaa lagu go'aansaday lagagana dhawaaqay gooni isu taagga qaranimada Somaliland. ===Afti u qaadista dastuurka Somaliland 2001=== ::''Sidoo kale eeg: [[2001 Afti u qaadista dastuurka Somaliland]]'' [[File:Somaliland Constitution Presidential Decree.jpg|thumb|250px|Digreeto madaxweyne oo uu ku ansaxinayo dastuurka Somaliland [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]].]] Bishii Ogast 2000, Dawladdii Madaxweyne Cigaal waxay kumanaan nuqul oo ka mid ah dastuurka la soo jeediyey u qaybiyey guud ahaan Somaliland si dadku u tixgeliyaan oo dib u eegis ugu sameeyaan. Hal qodob oo xasaasi ah oo ka mid ah 130ka qodob ee dastuurka u gaarka ah ayaa ansixin doona madax-bannaanida iskeed ugu dhawaaqday madaxbannaanida ee Somaliland iyo kala-goynta kama dambaysta ah ee Soomaaliya, taasoo soo celinaysa madax-bannaanida qaran markii ugu horreysay tan iyo 1960. Dabayaaqadii bishii Maarso 2001, Madaxweyne Cigaal wuxuu cayimay maalinta aftida loo qaadayo Dastuurka May 31, 2001. Afti dastuurka ayaa laga qaaday Somaliland 31 May 2001. Aftida ayaa loo qaaday dastuurka qabyada ah ee xaqiijinaya madaxbanaanida Somaliland ee Soomaaliya. 99.9% ee codbixiyaasha xaqa u leh ayaa kaqaybqaatay aftida waxaana 97.1% kamid ah ay ucodeeyeen dastuurka. ==Juquraafiga== Somaliland waxay dhacdaa Geeska Afrika, taasi oo udhexaysa dhigaha 08°00' – 11°30' waqooyiga dhulbadhaha iyo loolasha 42°30' – 49°00' ee bariga [[Greenwich]]. Waxa dhinaca galbeed ka xiga wadanka [[Jabuuti]], dhinaca koonfureed wadanka [[Itoobiya]], iyo dhinaca bari oo ka xigto maamul-goboleedka [[Khaatumo]]. Somaliland waxay leedahay xeeb-badeed dhererkeedu le'eg yahay {{convert|740|km|mi|0}};viyo dhul baaxadeedu le'eg yahay {{convert|176120|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|title=Somalia|accessdate=31 May 2009|date=14 May 2009|work=[[World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=1 Bisha Todobaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Somaliland waxa ay dhul ahaan fidsantahay 137000 km laba jibbaaran dhulaka ay ka koobantahya jamhuuriyadani waxa uu u badanyahay dhul deegaana am waaba lawada daganyahay waxa uuleeyahay buuro iyo meelo banaan ah haddii lysidhaahdo taariikhda uu wadankani lereyahay iyo taariihda uu shacabkani leeyahayba ka sheekeeya waxay noqonaysaa mid aad u dheer. <gallery mode="packed" caption="Muuqaalka juquraafiga Somaliland"> File:Lamadayawaterfalls6.jpg|upright|thumb|[[Lamadaya]] waa biyo-dhacyo ku yaal buurta [[Cal Madow]]. File:Somalia (Somaliland)(168).jpg|upright|thumb|Baadiyaha Somaliland. File:Almadow Overview.JPG|upright|thumb|Muuqaalka Buuraha [[Cal Madow]] Buuraha, oo hoy u ah noocyo fara badan oo fara badan. File:Ceebaad island, Zeila Archipelago, Somaliland.jpg|[[Ceebaad|Jasiirada Ceebaad]], [[Jasiirada Sacadaddin]]. </gallery> ===Gobolada=== ::''Sidoo kale eeg [[Gobolada Somaliland]]'' Sanadkan 2020, Somaliland waxa ay ka kooban tahay 6 gobol, kuwaasi oo ugu weyn tahay gobolka [[sanaag]]. Gobolada somaliland intii u dhaxaysa 22 maarso ilaa 22 may, 2008, waxa uu madaxwaynihii horore ee [[Somaliland]] magacaabay gobolo cusub oo lagu daray goboladii hore ee lixda ahaa taas oo kadhigatay gobolada somaliland 13 gobol, gobolda cusub ee kuwii hore lagu daray waxa ay yihiin sidan. {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=4 align=center style="border:1px solid grey; border-collapse:collapse" |- ! bgcolor=lightgrey | # ! bgcolor=lightgrey | Gobol ! bgcolor=lightgrey | Magaalo Madax | bgcolor=white rowspan="14" | [[image: Somaliland regions.svg|380 px]] |- | 1 | [[Awdal]] | [[Boorama]] |- | 2 | [[Maroodi Jeex]] | [[Hargeysa]] |- | 3 | [[Saaxil]] | [[Berbera]] |- | 4 | [[Togdheer]] | [[Burco]] |- | 5 | [[Sool]] | [[Laascaanood]] |- | 6 | [[Sanaag]] | [[Ceerigaabo]] |- |} ===Magaalooyinka Waawayn=== ::''Sidoo kale fiiri: [[Magaalooyinka Somaliland]]'' <gallery> File:Borama2.jpg|[[Borama]] File: Hargeisa capital of Somaliland.jpg |[[Hargeysa]] File: Berbera, Somaliland.jpg|[[Berbera]] File: Laascaanood 2.jpg |[[Laascaanood]] </gallery> ===Cimiladda=== Somaliland waxay dhacdaa waqooyiga [[Dhulbadhe|dhulbadaha]]. Waa deegaan qalalan ([[Lamadegaan la mood]]), isku celceliska heerkulku yahay {{convert|25|to|35|C}} taasi oo hesha roob dhan {{convert|446|mm}} sanadkii.<ref>{{cite web|url=https://journeysbydesign.com/destinations/somaliland/when-to-go|title=SOMALILAND CLIMATE : when to visit|website=Jouneys by Design|language=en|access-date=12 March 2020}}</ref> Deegaanada Somaliland waxaa loo qeybiyaa sadex nooc oo kala ah: (1). [[Guban]]: dhul lamadegaan qalalan (2) [[Oogo]]: xooggag sare (3) [[Hawd]]: dhul daaqsiimeed.<ref>{{cite web|title=Somaliland in Figures|url=http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2020-06-20|archive-date=2017-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816233801/http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|dead-url=yes}}</ref> {{Weather box |location = [[Hargeysa]] |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 31.1 |Feb record high C = 31.7 |Mar record high C = 32.8 |Apr record high C = 32.8 |May record high C = 35.0 |Jun record high C = 33.9 |Jul record high C = 33.9 |Aug record high C = 33.3 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 31.7 |Nov record high C = 30.6 |Dec record high C = 28.9 |year record high C = 35.0 |Jan high C = 24.2 |Feb high C = 26.6 |Mar high C = 28.7 |Apr high C = 29.2 |May high C = 30.5 |Jun high C = 31.0 |Jul high C = 29.2 |Aug high C = 29.2 |Sep high C = 30.5 |Oct high C = 28.2 |Nov high C = 26.0 |Dec high C = 23.7 |year high C = 28.1 |Jan mean C = 17.7 |Feb mean C = 18.7 |Mar mean C = 21.6 |Apr mean C = 23.0 |May mean C = 24.1 |Jun mean C = 24.3 |Jul mean C = 23.6 |Aug mean C = 23.6 |Sep mean C = 23.6 |Oct mean C = 24.1 |Nov mean C = 18.7 |Dec mean C = 18.0 |year mean C = 21.7 |Jan low C = 11.6 |Feb low C = 12.6 |Mar low C = 15.0 |Apr low C = 16.6 |May low C = 17.7 |Jun low C = 17.7 |Jul low C = 17.1 |Aug low C = 17.1 |Sep low C = 17.1 |Oct low C = 15.0 |Nov low C = 13.1 |Dec low C = 12.1 |year low C = 15.2 |Jan record low C = 2.8 |Feb record low C = 2.8 |Mar record low C = 3.9 |Apr record low C = 9.4 |May record low C = 11.7 |Jun record low C = 11.7 |Jul record low C = 10.5 |Aug record low C = 11.1 |Sep record low C = 11.1 |Oct record low C = 7.2 |Nov record low C = 4.4 |Dec record low C = 4.4 |year record low C = 2.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 2 |Feb precipitation mm = 2 |Mar precipitation mm = 36 |Apr precipitation mm = 53 |May precipitation mm = 49 |Jun precipitation mm = 61 |Jul precipitation mm = 38 |Aug precipitation mm = 81 |Sep precipitation mm = 61 |Oct precipitation mm = 20 |Nov precipitation mm = 8 |Dec precipitation mm = 1 |year precipitation mm = 412 |unit precipitation days = 0.1 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 1 |Mar precipitation days = 3 |Apr precipitation days = 6 |May precipitation days = 7 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 8 |Aug precipitation days = 10 |Sep precipitation days = 11 |Oct precipitation days = 4 |Nov precipitation days = 1 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 61 |Jan humidity = 65 |Feb humidity = 65 |Mar humidity = 58 |Apr humidity = 57 |May humidity = 56 |Jun humidity = 55 |Jul humidity = 53 |Aug humidity = 53 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 56 |Nov humidity = 61 |Dec humidity = 64 |year humidity = |Jan percentsun = 80 |Feb percentsun = 73 |Mar percentsun = 80 |Apr percentsun = 73 |May percentsun = 64 |Jun percentsun = 73 |Jul percentsun = 64 |Aug percentsun = 64 |Sep percentsun = 73 |Oct percentsun = 80 |Nov percentsun = 80 |Dec percentsun = 80 |year percentsun = 74 |source 1 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (temperatures, humidity and percent sunshine)<ref> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161104142616/http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | archivedate = 4 November 2016 | url = http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | title = Climate of Somalia | publisher = Food and Agriculture Organization | pages = 69–73 | accessdate = 4 November 2016 | url-status = | df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> |source 2 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631700_kt.pdf | title = Klimatafel von Hargeisa / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> }} {{Weather box|location = [[Borama]] |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 24.6 |Feb high C = 25.4 |Mar high C = 27.5 |Apr high C = 27.8 |May high C = 29.3 |Jun high C = 30.0 |Jul high C = 28.8 |Aug high C = 28.8 |Sep high C = 29.0 |Oct high C = 27.4 |Nov high C = 25.8 |Dec high C = 24.4 |Jan low C = 9.7 |Feb low C = 11.7 |Mar low C = 13.8 |Apr low C = 15.7 |May low C = 17.0 |Jun low C = 18.3 |Jul low C = 17.8 |Aug low C = 17.6 |Sep low C = 17.3 |Oct low C = 13.7 |Nov low C = 11.3 |Dec low C = 10.4 |Jan rain mm = 6 |Feb rain mm = 21 |Mar rain mm = 36 |Apr rain mm = 86 |May rain mm = 61 |Jun rain mm = 32 |Jul rain mm = 78 |Aug rain mm = 112 |Sep rain mm = 86 |Oct rain mm = 18 |Nov rain mm = 10 |Dec rain mm = 2 |source 1 = ''Climate-Data.org''<ref>{{cite web|url=http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |title=Land Resources Assessment of Somalia |date=June 2009 |publisher=[[Somalia Water and Land Information Management Project]] |page=10 |accessdate=1 October 2013 |url-status= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005010751/http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |archivedate=5 October 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Berbera]] | metric first = Y | single line = Y | Jan record high C = 35.3 | Feb record high C = 35.0 | Mar record high C = 35.0 | Apr record high C = 42.2 | May record high C = 47.3 | Jun record high C = 49.1 | Jul record high C = 47.7 | Aug record high C = 46.7 | Sep record high C = 46.0 | Oct record high C = 41.7 | Nov record high C = 36.7 | Dec record high C = 36.1 | year record high C = 49.1 | Jan high C = 27.9 | Feb high C = 29.2 | Mar high C = 30.7 | Apr high C = 31.0 | May high C = 35.7 | Jun high C = 42.8 | Jul high C = 42.9 | Aug high C = 41.9 | Sep high C = 39.7 | Oct high C = 33.1 | Nov high C = 30.0 | Dec high C = 28.6 | year high C = 34.5 | Jan mean C = 25.0 | Feb mean C = 25.0 | Mar mean C = 26.1 | Apr mean C = 28.3 | May mean C = 31.1 | Jun mean C = 33.5 | Jul mean C = 36.1 | Aug mean C = 35.6 | Sep mean C = 33.3 | Oct mean C = 28.8 | Nov mean C = 26.7 | Dec mean C = 26.7 | year mean C = 30.0 | Jan low C = 21.3 | Feb low C = 21.6 | Mar low C = 23.3 | Apr low C = 25.2 | May low C = 27.7 | Jun low C = 31.0 | Jul low C = 31.8 | Aug low C = 31.1 | Sep low C = 29.3 | Oct low C = 24.0 | Nov low C = 22.2 | Dec low C = 21.6 | year low C = 25.8 | Jan record low C = 14.4 | Feb record low C = 15.6 | Mar record low C = 16.7 | Apr record low C = 18.9 | May record low C = 20.6 | Jun record low C = 22.2 | Jul record low C = 20.6 | Aug record low C = 20.0 | Sep record low C = 17.8 | Oct record low C = 16.7 | Nov record low C = 16.1 | Dec record low C = 15.0 | year record low C = 14.4 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 8 | Feb precipitation mm = 2 | Mar precipitation mm = 5 | Apr precipitation mm = 12 | May precipitation mm = 8 | Jun precipitation mm = 1 | Jul precipitation mm = 1 | Aug precipitation mm = 2 | Sep precipitation mm = 1 | Oct precipitation mm = 2 | Nov precipitation mm = 5 | Dec precipitation mm = 5 | year precipitation mm = 52 | unit precipitation days = 1.0 mm | Jan precipitation days = 0.6 | Feb precipitation days = 0.6 | Mar precipitation days = 0.5 | Apr precipitation days = 0.7 | May precipitation days = 0.8 | Jun precipitation days = 0.1 | Jul precipitation days = 0.3 | Aug precipitation days = 0.5 | Sep precipitation days = 0.4 | Oct precipitation days = 0.2 | Nov precipitation days = 0.3 | Dec precipitation days = 0.4 | year precipitation days = 5.2 | Jan humidity = 78 | Feb humidity = 79 | Mar humidity = 79 | Apr humidity = 81 | May humidity = 73 | Jun humidity = 49 | Jul humidity = 44 | Aug humidity = 45 | Sep humidity = 51 | Oct humidity = 72 | Nov humidity = 74 | Dec humidity = 76 | year humidity = 67 | Jan percentsun = 80 | Feb percentsun = 80 | Mar percentsun = 80 | Apr percentsun = 83 | May percentsun = 83 | Jun percentsun = 87 | Jul percentsun = 80 | Aug percentsun = 87 | Sep percentsun = 87 | Oct percentsun = 87 | Nov percentsun = 87 | Dec percentsun = 80 | year percentsun = | source 1 = Arab Meteorology Book (average temperatures, humidity and precipitation),<ref>{{cite web | url = http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | title = Appendix I: Meteorological Data | publisher = Springer | accessdate = 22 October 2016 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 March 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304072830/http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | dead-url = yes }}</ref> Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631600_kt.pdf | title = Klimatafel von Berbera / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 22 October 2016}}</ref> | source 2 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (percent sunshine)<ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> }} {{Weather box | location = [[Burco]] | single line = Yes | metric first = Yes | Jan high F = 79.7 | Feb high F = 82.4 | Mar high F = 85.5 | Apr high F = 87.3 | May high F = 88.3 | Jun high F = 88 | Jul high F = 84.9 | Aug high F = 86.7 | Sep high F = 88.9 | Oct high F = 85.6 | Nov high F = 81.7 | Dec high F = 79.7 | year high F = 84.9 | Jan low F = 54.9 | Feb low F = 56.8 | Mar low F = 60.1 | Apr low F = 63.1 | May low F = 65.1 | Jun low F = 66.9 | Jul low F = 66.9 | Aug low F = 67.1 | Sep low F = 66.9 | Oct low F = 61.2 | Nov low F = 57.7 | Dec low F = 55 | year low F = 61.8 | Jan precipitation mm = 2 | Feb precipitation mm = 0 | Mar precipitation mm = 6 | Apr precipitation mm = 50 | May precipitation mm = 59 | Jun precipitation mm = 14 | Jul precipitation mm = 13 | Aug precipitation mm = 13 | Sep precipitation mm = 30 | Oct precipitation mm = 26 | Nov precipitation mm = 9 | Dec precipitation mm = 0 | year precipitation mm = 222 | source 1 = Weatherbase<ref>{{cite web | url = http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | title = Weatherbase: Historical Weather for Burao, Somalia | publisher = Weatherbase | year = 2011 | accessdate = 24 November 2011 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 7 Bisha Sideedaad 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200807094958/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | dead-url = yes }}</ref> | source 2 = Climate Data.ORG<ref> {{cite web | url = http://en.climate-data.org/location/907/ |title =Climate: Burao, Somalia | publisher = Climate-Data.org | year = 2013 | accessdate = 28 December 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Ceerigaabo]] |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = 30.5 |Feb record high C = 33.5 |Mar record high C = 32.0 |Apr record high C = 33.5 |May record high C = 31.5 |Jun record high C = 30.5 |Jul record high C = 30.5 |Aug record high C = 30.0 |Sep record high C = 30.0 |Oct record high C = 29.5 |Nov record high C = 29.5 |Dec record high C = 28.0 |year record high C = 33.5 |Jan high C = 24.5 |Feb high C = 25.5 |Mar high C = 25.5 |Apr high C = 26.5 |May high C = 26.5 |Jun high C = 26.0 |Jul high C = 26.0 |Aug high C = 26.0 |Sep high C = 25.5 |Oct high C = 25.0 |Nov high C = 24.0 |Dec high C = 23.5 |year high C = 25.5 |Jan mean C = 15.0 |Feb mean C = 16.0 |Mar mean C = 17.0 |Apr mean C = 18.0 |May mean C = 19.0 |Jun mean C = 19.5 |Jul mean C = 19.5 |Aug mean C = 19.5 |Sep mean C = 18.5 |Oct mean C = 16.5 |Nov mean C = 15.5 |Dec mean C = 14.5 |year mean C = 17.5 |Jan low C = 5.5 |Feb low C = 7.0 |Mar low C = 8.5 |Apr low C = 10.0 |May low C = 11.5 |Jun low C = 13.0 |Jul low C = 13.5 |Aug low C = 13.5 |Sep low C = 11.5 |Oct low C = 8.5 |Nov low C = 7.0 |Dec low C = 5.5 |year low C = 9.5 |Jan record low C = -3.5 |Feb record low C = 0.5 |Mar record low C = 0.5 |Apr record low C = 2.0 |May record low C = 1.5 |Jun record low C = 4.0 |Jul record low C = 5.0 |Aug record low C = 4.5 |Sep record low C = 3.0 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = -3.0 |Dec record low C = -3.5 |year record low C = -3.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 18 |Feb precipitation mm = 13 |Mar precipitation mm = 33 |Apr precipitation mm = 38 |May precipitation mm = 81 |Jun precipitation mm = 64 |Jul precipitation mm = 10 |Aug precipitation mm = 41 |Sep precipitation mm = 114 |Oct precipitation mm = 8 |Nov precipitation mm = 13 |Dec precipitation mm = 2 |year precipitation mm = 435 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 3 |Mar precipitation days = 6 |Apr precipitation days = 5 |May precipitation days = 8 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 1 |Aug precipitation days = 5 |Sep precipitation days = 15 |Oct precipitation days = 1 |Nov precipitation days = 2 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 56 |time day = 14:00 |Jan humidity = 34 |Feb humidity = 35 |Mar humidity = 42 |Apr humidity = 56 |May humidity = 51 |Jun humidity = 48 |Jul humidity = 43 |Aug humidity = 49 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 43 |Nov humidity = 34 |Dec humidity = 37 |year humidity = 44 |source 1 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631800_kt.pdf | title = Klimatafel von Erigavo / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> |date = July 2012}} ==Dowlada iyo Siyaasada== ===Madaxweyneyaasha=== {| class="wikitable" style="text-align:right; float:right; margin-right:9px; margin-right:2px;" |- | style="text-align:left;"| [[File: Muse Bihi official portrait 2017 (cropped).jpg|130px]] | style="text-align:left;"| [[File:Vice President of Somaliland Abdirahman SayliciSaylici.jpg|160px]] |- | style="text-align:center;"|[[Muuse Biixi]]<br /><small>[[File:Seal of the President of the Republic of Somaliland.png|20x20px]] [[Madaxwaynaha Somaliland|Madaxwaynaha]]</small> | style="text-align:center;"|[[Cabdiraxmaan Saylici]]<br /><small>[[File:Emblem of Somaliland.svg|15x15px]] [[Madaxweyne ku xigeenka Somaliland|Madaxweyne ku xigeenka]]</small> |} ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladda Somaliland]] iyo [[Siyaasadda Somaliland]]'' [[File:Somaliland Parliament (5981346680).jpg|thumb|250px|Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Dibedda ee Ingiriiska Henry Bellingham oo la hadlaya [[baarlamaanka Somaliland]], July [[2011]]]] Guurtidu waxay la shaqeysay hoggaamiyeyaashii jabhadda si ay u soo dhisaan dowlad cusub, waxaana lagu soo daray qaab dhismeedka dowladnimada, waxayna noqotay Golaha Guurtida ee Barlamaanka. iyo guryaha Hoose oo si saami ahaan loogu qoondeeyey qabaa'ilka iyadoo lagu saleynayo qaacido horay loo sii dejiyey, in kasta oo reeraha oo dhami aysan ku qanacsanayn matalaadooda. Sannadkii 2002, ka dib markii dhawr jeer loo kordhiyey dawladdan ku-meel-gaadhka ah, Somaliland waxay u gudubtay dimuqraadiyadda xisbiyada badan. Doorashadu waxay ku koobnayd saddex xisbi, iyada oo la isku dayayo in la abuuro doorashooyin ku dhisan fikrad halkii laga dooran lahaa qaab qabiil. Laga bilaabo Diseembar 2014, Somaliland waxay leedahay saddex xisbi siyaasadeed: Xisbiga Nabadda, Midnimada, iyo Horumarka, Xisbiga Caddaaladda iyo Horumarka, iyo Wadani. Sida ku xusan dastuurka Somaliland, ugu badnaan saddex xisbi siyaasadeed ayaa loo oggol yahay. Fulinta waxaa hogaamiya madaxweyne la soo doortay, oo dowladdiisa ay ka mid yihiin madaxweyne-ku-xigeen iyo Golaha Wasiirrada. Golaha Wasiirrada, oo mas'uul ka ah howlaha caadiga ah ee dowladda, waxaa soo magacaaba Madaxweynaha, waxaana oggolaada Golaha Wakiillada ee Baarlamaanka. Madaxweynuhu waa inuu ansixiyaa hindise sharciyeedyada ay ansixiyeen Baarlamaanku intaanay dhaqan gelin. Doorashada madaxtinimada waxaa xaqiijiyey guddiga doorashooyinka qaranka ee Somaliland. Madaxweynaha wuxuu shaqeyn karaa ugu badnaan laba xilli oo shan sano ah. [[File:Tuur-and-Egaal.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday, [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]], wuxuu hoolka ka baxayaa isaga iyo madaxweynaha cusub ee la doortay [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]]. C / Raxmaan Axmed Cali Tuur waxaa oday ugu hambalyeeynayaa go, aankiisa ah inuu aqbalo natiijada doorashada isla markaana si nabadgelyo ah isu soo taago kadib maalmo dhowr dood adag iyo gorgortan.]] Golaha Wakiilada (Aqalka Hoose) ee Baarlamaanka Somaliland. Awooda sharci dejinta waxaa leh baarlamaanka labada aqal. Aqalkiisa sare waa Golaha Guurtida, qolkan waxaa gudoomiye ka ah Suleiman Mohamoud Adan, aqalka hoose waa Golaha Wakiilada. Aqalka hoose waxaa gudoomiye ka ah Baashe Maxamed Faarax. Guri kasta wuxuu leeyahay 82 xubnood. Xubnaha Golaha Guurtida waxaa si dadban u doorta beelaha deegaanka muddo lix sano ah. Golaha Guurtidu wuxuu la wadaagayaa awooda gudbinta shuruucda Golaha Wakiilada, sidoo kale wuxuu leeyahay doorka xalinta khilaafaadka gudaha, iyo awood gaar ah oo lagu kordhiyo muddada Madaxweynaha iyo wakiilada iyadoo lagu jiro duruufaha doorashada ka dhigaya mid aan macquul aheyn. Xubnaha Golaha Wakiillada waxaa si toos ah u doorta dadku shan sano. Golaha Wakiiladu wuxuu la wadaagayaa awooda codbixinta Golaha Guurtida, in kasta oo ay soo saari karaan sharci Golaha Guurtidu diidayo hadii ay u codeeyaan sharciga aqlabiyada 2/3, waxayna awood buuxda ku leeyihiin arimaha dhaqaalaha iyo xaqiijinta magacaabista Madaxweynaha. (marka laga reebo Guddoomiyaha Maxkamadda Sare). Nidaamka garsoorku wuxuu u qaybsan yahay maxkamadaha degmada, (oo ka hadlaya arrimaha sharciga qoyska iyo isku xigxiga, dacwadaha oo gaaraya ilaa 3 milyan oo SL ah, kiisaska ciqaabta oo ciqaabtiisu tahay ilaa 3 sano oo xarig ah ama 3 milyan oo ganaax lacageed ah oo SL ah, iyo dambiyada ay galaan dhalinyarada) , maxkamadaha gobolka (kuwaas oo ka shaqeeya dacwadaha iyo kiisaska ciqaabta ee aan ku hoos jirin xukunka maxkamadaha degmada, sheegashooyinka shaqada iyo shaqaalaynta, iyo doorashooyinka dawladaha hoose), maxkamadaha rafcaanka ee gobolka (kuwaas oo wax ka qabta dhammaan rafcaannada ka imanaya maxkamadaha degmooyinka iyo gobollada), iyo Maxkamadda Sare (kaas oo ka hadlaya arrimaha u dhexeeya maxkamadaha iyo dawladda, isla markaana dib u eegis ku sameeya go'aannadeeda), oo ah maxkamadda ugu sarraysa sidoo kalena u shaqaysa sida Maxkamadda Dastuuriga ah. Sharciga Jinsiyadaha Somaliland wuxuu qeexayaa qofka muwaadin Somaliland ah, Haweenka reer Somaliland, oo xidhan midabada calanka Somaliland, ka hor doorashadii baarlamaanka ee 2005. Dawladda Somaliland waxay sii waddaa inay ku dhaqanto xeerka ciqaabta ee Jamhuuriyadda Soomaaliya 1962dii. Sidan oo kale, falalka khaniisiinta ayaa sharci darro ka ah gayiga. Guriga Freedom wuxuu ku qiimeeyaa dawladda Somaliland qayb ahaan dimuqraadiyadda. Seth Kaplan (2011) wuxuu ku doodayaa in si ka duwan koonfurta Soomaaliya iyo dhulalka ku dhow, ay Somaliland, gooni u goosadka waqooyiga-galbeed ee Soomaaliya, ay ka dhistay qaab dimoqraadi ah oo maamul hoosta ilaa kor, iyadoo aan haba yaraatee lahayn wax kaalmo shisheeye ah. Si gaar ah, Kaplan wuxuu soo jeedinayaa in Somaliland ay leedahay nidaamka siyaasadeed ee ugu dimuqraadiyadda wanaagsan geeska Afrika maxaa yeelay waxaa inta badan laga soo cayimay cunsuriyiinta xagjirka ah ee ka jira Soomaaliya inteeda kale waxayna leedahay hanaan doorasho iyo sharci dejin iyo sidoo kale nidaam gaar ah oo adag. ===Xidhiidhka Dibada=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xidhiidhka Dibada ee Somaliland]]'' [[File:The President of Somaliland, Musa Bihi Abdi And the Guinean Foreign minister, Mamadi Toure.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha Somaliland, [[Muuse Biixi]], ayaa booqasho ku tegey Jamhuuriyadda Guinea.]] Somaliland waxay xidhiidh siyaasadeed la leedahay dalalka deriska la ah ee Itoobiya iyo Jabuuti, Jamhuuriyadda Shiinaha oo aan xubin ka ahayn Qaramada Midoobay, iyo sidoo kale Koonfur Afrika, Sweden, Boqortooyada Ingiriiska iyo waddan yar oo Liberland ah. 17-kii Janaayo 2007, Midowga Yurub (EU) wuxuu wafdi u diray arrimaha dibedda si ay uga wada hadlaan iskaashiga mustaqbalka. Midowga Afrika (AU) wuxuu kaloo diray wasiir arrimo dibadeed si uu ugala hadlo mustaqbalka ictiraafka caalamiga, 29kii iyo 30kii Janaayo 2007, wasiiradu waxay sheegeen inay ictiraafka kala hadli doonaan dowladaha xubnaha ka ah ururka. Horraantii 2006, Golaha Qaranka ee Wales ayaa casuumaad rasmi ah u fidiyay dawladda Somaliland si ay uga soo qayb galaan furitaanka boqortooyada ee Senedd ee Cardiff. Tallaabadan ayaa loo arkay inay tahay tallaabo ay Golaha Welsh ku aqoonsadeen sharcinimada dowladda gooni u goosadka ah. Xafiiska Arimaha Dibadda iyo Barwaaqo Sooranka ayaanan wax faallo ah ka bixin casuumaada. Gobolka Wales waxaa ku nool jaaliyad Soomaali ah oo muhiim ah oo ka timid Somaliland. Sanadkii 2007, wafdi uu hogaaminayo Madaxweyne Kaahin ayaa goobjoog ka ahaa shirkii madaxda dowladaha xubnaha ka ah Barwaaqo Sooranka ee ka dhacay magaalada Kampala ee xarunta dalka Uganda. In kasta oo ay Somaliland codsatay ka mid noqoshada Barwaaqa Sooranka iyada oo ku hoos jirta xaalad goobjooge, codsigeedii weli waa la sugayaa. [[File:Missions in Somaliland.png|thumb|right|250px|Khariidada xafiisyada diblomaasiyadeed ee Somaliland{{legend|#ff0000|Somaliland}} <!--{{legend|#212178|States with embassy in Somaliland}}--> {{legend|#5f8dd3|Dowladdaha leh qunsuliyadda ama xafiiska wakiilka ee Somaliland}} <!--{{legend|#aaccff|Dowladdo safaarad aan deganayn ku leh Somaliland}}-->]] 24 Sebtember [[2010]], Johnnie Carson, Kaaliyaha Xoghayaha Arimaha Dibada ee Arimaha Afrika, wuxuu sheegay in Mareykanku uu wax ka badalidoono istiraatiijiyaddiisa Soomaaliya uuna raadinayo xiriir qoto dheer oo uu la yeesho dowladaha Somaliland iyo Puntland isagoo sii wadaya taageerida Dowlada KMG ee Soomaaliya. Carson wuxuu sheegay in Mareykanku u diri doono shaqaalaha gargaarka iyo diblomaasiyiinta Puntland iyo Somaliland wuxuuna si toos ah u sheegay suurtagalnimada mashaariic horumarineed oo mustaqbalka ah. Si kastaba ha noqotee, Carson wuxuu carabka ku adkeeyay in Mareykanku uusan u fidin doonin aqoonsi rasmi ah labada gobol midkoodna. Madaxweyne Siilaanyo ee Somaliland bishii Noofambar 2010 si uu ugala hadlo sidii loo kordhin lahaa wax ka qabashada Ingiriiska ee Somaliland. Madaxweyne Siilaanyo wuxuu yidhi safarkiisii ​​London “Waxaan la shaqeynaynay beesha caalamka beesha caalamkuna way nala shaqeyneysay, annaga oo bixinayna anaga oo naga caawinay kanala shaqeynayna barnaamijyada dimoqraadiyeynta iyo horumarka. Waxaan aad ugu faraxsanahay sida bulshada caalamku ay noola macaamileen, gaar ahaan UK, Mareykanka, quruumaha kale ee Yurub iyo deriskeena oo weli raadinaya ictiraaf Ictiraafka Somaliland ee Boqortooyada Midowday (UK) waxa kale oo taageeray Xisbiga Madaxbanaanida ee UK, oo ku soo galay kaalinta 3aad ee codadkii dadweynaha ee doorashadii guud ee 2015. Hogaamiyaha UKIP, Nigel Farage, ayaa la kulmay Cali Aadan Cawaale, Madaxa Ergada Somaliland ee UK Uk maalinta qaranimada Somaliland, 18 May, 2015, si ay u muujiyaan taageerada UKIP ee Somaliland. Nigel Farage wuxuu yidhi “Somaliland waxay 24-kii sano ee u dambeeyay u ahayd ilayska nabada, dimuqraadiyada iyo ku dhaqanka sharciga, ee Geeska Afrika 24-kii sano ee la soo dhaafay. Waxay ku beegan tahay wakhtigii UK iyo bulshada kale ee caalamku aqoonsadeen qadiyada Somaliland ee aqoonsiga. Waa waqtigii nabada la abaalmarin lahaa. In UK ay dhabarka u jeediso dalabkooda sharciga ah ee madaxbanaanida, waa khalad, waa wax aan caadi aheyn inaanan u ololeynin aqbalitaankooda Barwaaqo Sooranka. Sanadihii la soo dhaafay, waxaan taageernay aqbalida dalal ay ka mid yihiin Mozambique oo aan xidhiidh taariikhi ah la lahayn Ingiriiska, laakiin Somaliland, oo hore u ahaan jirtay maxmiyad ayaa hartay qabow. Tani waa inay isbedeshaa". [[File:Somaliland Foreign Minister Hagi Mohamoud with Taiwan President Tsai Ing-wen.jpg|thumb|250px|Wasiirka Arimaha Dibada Somaliland Hagi Mohamoud oo uu weheliyo Madaxweynaha Taiwan Tsai Ing-wen.]] Sannadkii [[2011]], Somaliland iyo gobolka deriska la ah [[Khatumo]] ee Puntland wuxuu mid waliba la galay heshiis is-afgarad oo la xiriira nabadgelyada Jasiiradda Seychelles. Iyadoo la raacayo qaab dhismeedka heshiis hore oo ay kala saxiixdeen Dowladda Federaalka Ku Meel Gaarka ah iyo Seychelles, qoraalka ayaa ah "in dadka la xukumay loo wareejiyo xabsiyada 'Puntland' iyo 'Somaliland'. 1dii Julay [[2020]], Somaliland iyo Taiwan waxay kala saxeexdeen heshiis lagu aasaasayo xafiisyo wakiillo ka shaqeeya si kor loogu qaado iskaashiga labada dal. Wadashaqeynta labada siyaasadood ee ku saabsan waxbarashada, amniga badaha, iyo daawada waxay bilaabatay 2009, shaqaalaha Taiwan waxay soo galeen Somaliland Febraayo 2020 si ay ugu diyaar garoobaan xafiiska wakiilka. ===Doorashooyinka Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Doorashooyinka Somaliland]]'' [[File:Elections in Somaliland.jpg|thumb|250px|Doorashooyinka Somaliland qof iyo cod]] Burburkii dowladdii militariga ee ka talineysay Soomaaliya 1991 AD, hoggaamiyeyaashii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed waxay qaadeen tallaabo ay ku dhawaaqeen gooni u goosadka gobolka woqooyi ee Soomaaliya, oo markaas ku jiray shan gobol oo ka tirsan Soomaaliya inteeda kale, isla sannadkaas. . Intaa wixii ka dambeeyay, Somaliland waxay ku guuleysatay inay gaarto dib u heshiisiin dhab ah oo dhex marta beelaha wada dega gobolka, waxayna ka shaqeysay fidinta amniga, kala dambeynta iyo sharciga, waxayna ku ansixisay dastuurkeedii ugu horreeyay afti laga qaaday 2001. Waxay sidoo kale abaabushay, xilliyo kala duwan, bilaash iyo doorashooyin guuleysta oo ay kujiraan doorashooyinka dowladaha hoose, sharci dejinta iyo madaxweynaha. Waxa wadankan ka dhacay doorashooyin madax banaan oo shacabku si run ah ay u dooranayeen waxa kale oo horay uga dhacay somaliland doorashooyin doorashaddii, uguhoraysay ee kadhacady somaliland waxa ay hayd dheceen sanadii 1997 waxca ku gulaystay madaxwayne [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] doorashada labaad ee kadhacady somalilad waxa ay dhacday sanadii 2003 halka tii sadexaad oo ah in ay jabisay rikoodhkii u yaaly afrika oo ahaaa in laba doorasho oo isku xiga wax kacadani aany wadan afrikaana kadhici iyada oo lagu yaqaanay in haddii doorasho sadexaad loodhaqaaqo uu wadankasta oo afrika kuyaala dagaal sokeeye ka bilaabmi jiray. ayaa wadanka somaliland waxa uu marayaa doorashaddii sadexaad ee si habsamiya uga dhacda doorashadan ugu danbaysay waxa ay djacday sandkii aynu soodhaafanay ee 2010ka waxaana madaxwayne loo doortay mujaaahidka wayn ee axmed maxamed maxamuud [[siilaanyo]] ===Ciidanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ciidanka Qaranka Somaliland]]'' [[File:Women in Somaliland Army.jpg|thumb|250px|Haweenka Ciidanka Somaliland.]] [[File:Somaliland Army 1.jpg|thumb|250px|[[Ciidanka Qaranka Somaliland]]]] '''Ciidamada Somaliland''' (''Ciidanka Qaranka'') Somalilanad waxa ay leedahay ciidan militari oo si habaysan u tababaran kaas oo ah ilaaliyaha koobaad ee ciida somaliland. ciidamada somaliland waxa ay fadhiisimo iyo saldhigyo ku leeyihiin dhamaan wadanka. ciidamada somaliland waxa ay leeyhiin dhamaan qaybaha ciidan ee wadan yeesho. waxaa sharci ahaan loo ogolyahay dadka wixii kawayn 18 ilaa 49 ciidanka [[somaliland]] waxa lagu qiyaasaa ilaa 20.000 oo askari. Ciidamada somaliland waxay ka qaybqaatan ilaalinta ciidooda taaso oo ah arin muqaddas ah. ===Astaanta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Astaanta Qaranka Somaliland]]'' [[File:Emblem of Somaliland.svg|thumb|250px|[[Astaanta Qaranka Somaliland]]]] Astaanta Qaranka [[Somaliland]] waxaa la abaabulay [[Oktoobar]] [[1996]]dii, ayada iyo calankaba. waxa ay kakoobantahay laba kafadood iyo miisaan isleeg, oo muujinaya cadaalda dhextaala shacabka [[somaliland]] iyo gorgor sare u haya miisaanka oo isna tusaale u ah dimuquraadiyada ay somaliland kudhaqanto waxa kale o kamida astaanta qaranka laba gacmood oo issisalaamya. waxaanay tasi tusaale u tahay sinaanta iyo cadaalada iyo dimuquraadiya dhextaala dadka reer somaliland waxa kale oo kamida calaamdaha ay kakoobantahay astaanta qaranka somaliland [[laan]] geed oo muujinaysa nabada ay haystaan shacabku waxa kale oo kamida halka danbe oo ah huruud taas oo muujinaysa dhaqan wanaaga shacabka somaliland waxa kale oo walaiba kamida bisinka oo kaga yaala halka sare oo muujinaya in shacabka somaliland ay yihiin dad islaama. ===Calanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Calanka Somaliland]]'' [[File:Flag of Somaliland.svg|thumb|upright=0.5|left|[[Calanka Somaliland]]]] Calanka Somaliland waxa markii uguhoraysay la isticmaalay calanka [[somaliland]] ee xilagan 14 0ktoba 1996kii waxa uu calanka [[somaliland]] ka koobanyahay sadex khad ama kald oo jiif ah waxa ugu koreeya [[cagaar]] waxa [[cadaan]] oo dhexda ah iyo [[casaan]] oo hoosta ah dehexdana waxaa kaga taala calanka xidig [[madaw]] waxa dhanka sare ee calanka ku taala [[shahaadada]] (لا إله إلا الله, محمد رسول الله) oo far cad kuqoran Heesta calanka somaliland (samo kuwaar) ee hada waxaana loogu dhawaaqaa sidan. {{big|Samoo ku waar samoo ku waar Sareeye calanka sudhan biley dhulkissa Samoo ku waariyo iyo bogaadin sugan Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Kalsooniduu mutaystayee dastuurka Distuurka ku salaan kugu salaanee Midnimo walaalnimo gobonimoo Midnimo walaalnimo gobonimoo Islaamnimo kugu salaanee Samoow saamidiyo samoo ku waar Samoo ku waar saamo ku waar}} ===Maalinta Madaxbanaanida=== ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Women from Somaliland wearing the flag of Somaliland.jpg|thumb|upright=0.5|right|Haweenka Somaliland oo ka qayb galay dabaaldeggii maalinta madaxbanaanida oo ay la socdaan calanka Somaliland.]] Maalinta xoriyada Somaliland waa maalinta ee maamulka Goboleedka la aqoonsan ee u dabaaldagto xoriyada ee aaminsanyihiin in ee ka heleen soomaaliya isla markaasneh ee ka go'een soomaaliya inteeda kale.Xuskii ugu danbeeyay waxee dhacday 18 may 2011. ==Dhaqaalaha== ===Lacagta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dhaqaalaha Somaliland]] iyo [[Dekada Berbera]]'' [[File:Somaliland Beverage Industries Factory.jpg|thumb||upright=0.8|left|[[SBI]] Warshada Coca–Cola Somaliland.]] [[File:New DP World Berbera Container Terminal Port.jpg|thumb|250px|[[Dekada Berbera]] Cusub ee DP World Berbera.]] [[Somaliland shilling]] waa lacagta laga isticmaalo [[somaliland]] waxa lahirgaliyay daabacaada iyo isticmalka lacagtan, 18 aktobar 1994, waxa ay ka koobantahay lacagta somaliland waraaqo iyo biro kal ah sidan soo 1,5,10,20,100,500, iyo 5000 Sidan lawada socono astaanta qaranku waa shayga kaliyata ee lagu garto dawlad amaba lagu aqoonsado qaran keena, [[somaliland]] waxuu leeyahay astaan iyo lacag u gaar ah taa oo uu kaga duwan yahay bulshada caalamka iyo Gobolka geeska afrikaba, hadaba tan iyo waxii ka adan beeyay sanadkii 1991 somaliland waxay lahayd lacag u gaar ah taasi oo aan gabi hanba wada gaadhin gobolada somaliland oo dhan , iyadoo inta badan ku kooban hargaysa oo ah caasimada somaliland. halka aan lagaba aqoon gobola da kale dalka sida gobolada Bariga ee ay ka mid ka yihiin gobolka togdheer,sanaag iyo sool ,waxaana laga isticmalaa badiba lacago qalaad oo kala duwan ku wasi oo iskugu jira lacagta itopiyanka iyo lacagtii faqashta ee soomaliyadii hore, dhinacakale waxad arkaysaa markaad tagto magaloyinka aan kor ku soo xusay iyo qaar kaleba inaad markaad dhex marayso goobaha lacagaha lagu sarifo anad arkayninba wax lacag shilinka somalialand ah mana jiraan lacago somaliland ah oo ay indha haagu qabanayaan, dhinacakale´shilinka somaliland hadad is tidhaah do suqa wax kaga so iibso ama ba wax kaga soo cun hotelada laga cunteeyo lagama yaabo inaad wax lagaga iibiyo, waxa yaduna nasiib daraa in qaar kamid ah lacagta shilinka somaliland ah guud ahan ba wadanka gudihiisa lagama qaato xataa casimada inana waxba lagaga iibin ibin mayo lacagtaas oo inta badan musha har loo ´siyo ciidamada qaranka marka ay isku dayaan inay ku soo adeegtana aan lagaqadan lacagtaas aan kor ku soo xusayna waxa kamid ah 5ta´shilin 10´ka shilin iyo 20´ka shilin lacagtasi la diidayaana waa lacagtii qaranka hadaba, waxa nasiib Daraa inay somaliland ku faanto inay hormar ka gaadhay dhinacyo badan sida dimuqraadiyada ´ dhaqaalaha´ Tignolajiyada iyo waxbarashada, hadana hormar ay gaadho iska dhaafo ay lacagteedii ayaa weli saaran Geedka Madhaafto === Sahaminta shidaalka === [[File:Oil and Gas exploration activities in Somaliland.jpg|thumb|left|Hawlaha sahaminta shidaalka iyo gaaska ee [[Oodwayne]], gobolka Togdheer.]] Bishii Ogosto 2012, dawladda Somaliland waxay siisay [[Genel Energy]] ruqsad ay shidaal uga baadhi karto dhulkeeda. Natiijooyinka baadhitaanka sagxadda oo la dhammaystiray horraantii 2015 waxay xaqiijiyeen suurtagalnimada waxqabad ee ka jirta SL-10B iyo baloogga SL-13 iyo baloogga Oodweyne oo lagu qiyaasay keyd shidaal oo midkiiba gaarayo 1 bilyan oo foosto. <ref>{{cite web | title = Somaliland | url = http: //www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | access-date = 3 August 2017 | Archive-date = 4 August 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170804013531/http://www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | url-status = dead | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 August 2017 | dead-url = yes }}</ref> Shirkadda Genel Energy ayaa qarka u saaran inay si fiican u qoddo sahaminta SL-10B iyo SL-13 xannibaadda Buur-Dhaab oo 20 kiiloomitir waqooyi-galbeed ka xigta [[Caynabo]] dhammaadka 2018. <ref> {{cite web | title = Ruqsadaha Ciyaaraha ee Mesozoic Rift Play SL10B / 13 & Odewayne | url = http: // www. genelenergy.com/media/1977/genel-energy-onshore-somaliland-opportunity-summary_digital.pdf|publisher=Genel Energy | marin-u-helid = 3 Agoosto 2017 | taariikhda-taariikhda = 4 Janaayo 2017 | archive-url = https: / /web.archive.org/web/20170104062357/http://www.genelenergy.c om / media / 1977 / genel-energy-onshore-somaliland-fursad-summary_digital.pdf | url-status = dead}} </ref> ===Warbaahinta=== Somaliland waxa ay leedahay warbaahin madaxbanaan oo aanay cidi kormerin haba yaraatee war baahintaasi waxa ay isugu jirataaa warbaahinta la akhriyo tan ladaawdo iyo tan la dhagaysto. kuwa ugu waawayn ama ugu caansana waxa kamida, wargayska [[jamhuuriya]] wargayska [[haatuf]], tv ga [[horm kabel tv|horm kabel tv iyo shabakadda wararka caalamiga ah ee xoriyonews.com]] waxa jira warbaahin kale oo aad iyo aad u fara badan oo wadanka ka jira ciidamada qarnka ee somaliland waxa ay u kalabaxaan sida aan horeba usoo sheegnay qaybaha ciidan ee uu wadan yeesho * [[Berbera oil]] * [[SomCable]] * [[Dahabshiil]] * [[Golistelecom]] * [[Petrosoma]] Dawlada Ethiopia ayaa la filaayaa inay bisha tobnaad aad aqoonsato somaliland sida lagu baahiayay boga internetka ee ay dawaldu maamusho. '''Isgaadhsiinta Somaliland''' Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] oo si rasmiya ugu Dhawaaqay inay Isu- Fureen Adeegyadoodii Taleefoonada iyo Madaxweyne Ku-xigeenka oo ka qayb galay Xafladii lagu Daah-furay. Munaasibada lagu Daahfurayay Isku-xidhka Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] ayaa lagu qabtay Hoteelka [[Maansoor]] ee Magaalada [[Hargeysa]]. Xafladan oo lagaga dhawaaqay isku-xidhka shan Shirkadood oo ka mid ah Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland oo kala ah [[Somtel]], [[Nation Link]], [[Telcom]], [[Soltelco]], [[African Online]]., waxa ka qayb galay Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan Saylici, Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Axmed Xaashi Oday, Wasiirka Diinta iyo awqaafta Sh. Khaliil C/laahi, Maareeyaha Hawlaha shaqada ee Shirkadda Somtel Cali Saalax Cabdi, Mahdi Daahir Jaamac oo ah Maareeye ku-xigeenka Shirkadda Nation-link, Madax Shirkada Telcom Aadan C/laahi, Mareeyaha Shirkada Soltelco Mukhtaar Osman iyo Marti sharaf kale. Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan C/lahi Ismaaciil oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa soo dhaweeyay isku xidhka shirkadahan isgaadhsiinta oo wax badan ka tari doona dhibaatooyinkii Bulshada ka haysatay dhinaca Isgaadhsiinta, gaar ahaan wada hadal la’aanta dadka isticmaalada adeegyada kala duwan ee Shirkadaha Isgaadhsiinta. Waxaanu yidhi “Runtii waxa maanta Farxad ii ah inaan ka soo qayb galo, isku xidhkii shirkadaha Isgaadhsiinta oo runtii baahi weyn loo qabay inaynu ku wada xidhiidhno, iyadoo laga maarmayo sadexdii Telefoon iyo afartii Telefoion ee markii hore la sitay, arintan oo runtii ka mid ahayd balanqaadyadii Xisbiga Kulmiye ee in adeegyada Bulshada la mideeyo”. Mr. Saylici isagoo hadalkiisa sii wata waxa uu sheegay “Maanta waxaan ku faraxsanahay in talaabada koowaad ee la qaaday inteedii badnaydna Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiintu halkan ka sheegay , shirkadaha laftoodiina ay ka marag kaceen, muhiimada aynu u soconaana waxay tahay inaynu shacbigeena u wada adeegno oo aynu ka saarno qoqobkii ku kala jiray ama kala xidhnaantii ku kala jirtay ,maadaama oo suuqeenu yahay suuq mid xor ah, waxaan qabaa inaanu dawladu mar walba ka madhnayn shirkadaha isgaadhsiinta oo waxa loo sameeyaa Cashuur dhaaf”. Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Somaliland Axmed Xaashi Oday oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa sheegay sheegay in Wasaarada Boosaha iyo isgaadhsiintu si isku mid ah u maamuli doonto iska Xidhka Shirdahan adeegyadooda Xidhiidhka laysku furay, isagoo hoosta ka xarriiqay inay si caadalad iyo sinaan ah ay u ilaalin doonaan dhamaan shirkadahan xuquuqdooda Ganacsi iyo sirta Adeegyadooda. Guddoomiyaha Guddidii ka soo shaqaysay isku xidhka shirkadahan Isgaadhsiinta ee mideeyay Adeegyadooda Isgaadhsiinta Mr: Jaamac X. Maxamed Cigaal ayaa isna munaasibadaasi ka sheegay qaabka ay dadku ugu wada Xidhiidhayaan shanta shirkadood ee laysku xidhay, waxaanu halkaasi ku soo. ==Bulshada== ===Maalmaha la Xuso=== *1- [[26]] [[Juun]] oo ah maalinta ay ka qadatay xornimada gumaysigii [[Ingiriis]]ka. *2- [[18. May maalinta xoriyada somaliland]] oo ku beegan 18.May.1991 kii maalintii shirweynihi shacabka reer somaliland gua'an sadiin guuni isotaga jumhuriyada somaliland ee ka dhacay Magaalada Burco. *3- Labada Ciidood ee Islaamka *4- Maalmaha Caalamiga ah sida maalinta shaqaalaha, [[AIDS|Aydhiska]], iwm. ===Luqadaha=== '''Luqadaha Somaliland''' Somaliland waxa lagaga hadlaa luqada somaliga oo boqolkiiba boqol ay kuhadalaan dadka kudhaqan somaliland waliba lahjada afsoomaaliga ugu nadiifsan amaba ugu dhaw marka laeego luqada somaliga ee qadiimka ah dadka kudhaqan somaliland lahjada afsomaliga ee ay kuhadlaan waxa ay shabahdaa ta wararka lagusiidaayo amaba saxaafada loo adeegsado. waxa kale oo somaliland lagaga hadlaa [[Carabi]]ga iyo [[Ingiriis]]iga oo ah laba luqadood oo iyana wadanka si rasmi ah looga isticmaalo, qodobka lixaad ee wadanka uyaala waxa kuqoran in somaliga carabiga iyo ingriisugu ay yihiin sadaxda luqadood ee wadanka sirasmi ah looga isticmaali karo ==Waxbarashada== ::''Sidoo kale fiiri [[:Category:Jaamacadaha Somaliland|Jaamacadaha Somaliland]]'' * [[Jaamacada Hargaysa]] * [[Jaamacadda Camuud]] * jaamacada admas * [[Jaamacad Burco]] * [[Jaamcada Golis]] * [[Jaamacada Timocade]] * [[New Generation University Hargeisa, Somaliland|Jaamacada New Generation]] * [[Jaamacadda Culuunta badda iyo Kaluumaysiga (BERBERA MARITIME AND FISHERIES ACADEMY)]] ==Warbixin Kale== ===Goobaha Dalxiiska=== Dalka Somaliland wuxu leeyahay deegaan ballaadhan oo dhul badhka uu ku fadhiyo lagu qiyaaso 136200KM2 iyo bad leh xeeb dhererkoodu dhanyahay 850Km2 laga bilaabo Lawyacaddo dhinaca galbeed illaa Ceelaayo dhinaca bari. Somaliland waa qaran ka nasiib badan qoomiyado badan oo caalamka ah marka laga eego cimillada iyo hawada meel dhexadka ah xilli kasta, dhulka fidsan iyo deegaanka kala nooc nooca ah. Goobaha aad loo dalxiiso ee Somaliland waxa ka mid ah daljirka dahsoon ee Hargeysa ku yaalla, dhammaan magaalooyinka qadiimiga ah ee dalka sida Berbera, xaruntii daraawiishta talex, Zeilac, Bullaxaar, Maydh & Xiis, Laas-qoray, jasiiradaha Sacaadadiin iyo ceebood, buurta Daallo, buurta Gacan-libaax (Waxa waliba lagu sameeyay dhisme iyo dayactir buurta dusheeda( buurta Saw, Laasgeel (Goob aasaar qadiimi ah oo sannad dhawaa khubaro faransiis ahi ka heleen degmada hore loo odhan jiray Dacar-budhuq, haddana loogu magac daray Laasgeel) ɖɦaɦaʀ ɖɦʊʟҡɨɨ զʊʀʊxɖa ɖaʀɨstɨɨ զʊʀxօօռaʏɖ ɖɦaɦaʀ ċʀɛɛռʟaռɖ iyo goobo kale oo aan xusi doonno. Waxannu ugu bushaaranaynaa soo booqdayaasha bartan inaanu boggan idiin ku soo gudbin doonno xogo iyo macluumaad faahfaahsan oo la xidhiidha dhammaan goobaha taariikhiga ah ee la dalxiiso Somaliland, xaqiiqooyin ku xeeran iyo is bedello ku yimi goobo ka mid ah. Guud ahaan, gobolkasta Somaliland waxa ka jira goobo caana ah, taariikhi ah ama lagu tilmaami karo fursadaha iyo/ama khayraadka qaaliga ah ee dalku leeyahay dhinaca dalxiiska iyo taariikhda. Laasgeel waa goob leh godod hoose oo leh xaradh iyo astaamo qadiimiga ah oo lagu qiyaasay inay noqon karayaan aasaarta taariikhiga ah ee ugu da’da weyn geeska ama qaarada Afrikaba guud ahaan marka loo eego sawirrada farshaxanka iyo astaamaha muujinaya quruumo qarniyaal badan ka hor dhulka ku noolaa. Aasaartan qadiimiga ah waxa goobtan ku ogaaday khubaro faransiis sannadkii 2002, illaa immikana waxay ka midtahay goobaha taariikhiga ah ee aad loo dalxiiso, isla markana ay Wasaaradda Dalxiiska iyo Dawladda xaqiijiyaan nabadgelyada iyo ilaalinta aasaartan iyadoo si taxadir leh loogu oggolaado dalxiisayaashaa gaarka ah.Goobta Laasgeel waxa 6km woqooyi looga weecdaa tuulada Dhubato ee Degmada Laasgeel ee hore loo odhan jiray Dacar-budhug, immikana loogu magac daray Laasgeel oo 55KM bari ka xigta Hargeysa, kuna taalla wadada halbawlaha ah ee Hargeisa-Berbera. ===Ciyaaraha=== Ciyaaraha Somaliland Tartanka ciyaaraha [[somaliland]] oo ah mid sanadkiiba mar laqabto ayaa sanadkan ahaa mid xiiso leh,waxa sanadkan kamid ahaa ciyaaraha lagusoo bandhigay sida ciyaaraha orodada [[Kubada cagta]] [[Kubada Kolayga]] iyo waliba qaarkale oo badan.waxa sanadkan ciyaaraha 2011 ciyaaraha somaliland lagu qabtay magaalo madaxda gobolka [[Togdheer]] ee magaalda [[Burco]] gaar ahaan garoonka ciyaaraha ee caanka ah ee looyaqaano [[Alamsay]]. * [[Awdal]] * [[Hawd]] * [[Gabiley]] * [[Togdheer]] * [[Saaxil]] * [[Maroodi Jeex]] * [[sool]] * [[sanaag]] Kahor intii aan lasoo gaadhin ciyaaraha kama danbaysta ah waxa lasoomaray isreebreeb ay ka qaybqaateen dhamaan gobalada [[Somaliland]] waxaana iskusoo hadhay sideedan Gobol oo soo bandhigay ciyaaro aad iyo aad u xiiso lahaa waxaa ay ahyd markii ugu horaysay ee ciyaaraha somaliland sitoosa caalamkka looga daawado waxa siidaynta ciyaarta hawada dadaka usoo marinayaay warbaahinta qaranka iyo tan madaxa banaan waxaana laga daawanayay daafaha caalmaka. ==Muuqaalo== <gallery> File:Berbera Port2.jpg| File:Almadow Overview.JPG|Buurta [[Cal Madow]] </gallery> ==Sido kale fiiri== * [[Genel Energy]] * [[Oodwayne Beeraha Salidka]] * [[IGAD]] * [[Somalia]] * [[Dhaqalaha Somalia]] * [[Diinta Soomaalida]] == Xigasho == * [http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200304/cmhansrd/vo040204/halltext/40204h03.htm United Kingdom parliamentary debate on recognition of Somaliland] * [http://www.awdalnews.com/ Awdadl News] * [http://www.horyaal.net/index.asp Radio Horyaal] {{Wayback|url=http://www.horyaal.net/index.asp |date=20121102031350 }} * [http://www.halganews.com/ Halgan news] {{Wayback|url=http://www.halganews.com/ |date=20101029081920 }} * [http://www.caynabanews.com/ Hadhwanaag New] {{Wayback|url=http://www.caynabanews.com/ |date=20140327103426 }} * [http://www.qarannews.com/pn/ Qaran News] {{Wayback|url=http://www.qarannews.com/pn/ |date=20061004150422 }} * [http://dillapress.com Dilla Press] {{Wayback|url=http://dillapress.com/ |date=20201024054735 }} * [http://www.jamhuuriya.info/index.php Jamhuuriya Newspaper] {{Wayback|url=http://www.jamhuuriya.info/index.php |date=20110419200647 }} * [http://www.abaarsotech.org/ Abaarso Tech University] *[https://somaliland.com/ Somaliland News] *[https://ToosNews.com ToosNews] {{Wayback|url=https://toosnews.com/ |date=20220201065019 }} ==Tixraac== {{reflist|2}} {{Maqaalo Somaliland |state=expanded}} {{Dalalka Afrika |state=expanded}} [[Category:Somaliland|*]] 69dzz7p9tx4yl4gca8jgcvhcgbubkrh 302794 302793 2026-07-17T03:07:38Z Abdishakur Gande 32580 /* Taariikhda */ 302794 wikitext text/x-wiki {{Qoraal dheer}} {{Infobox country |latd=9 |latm=33 |latNS=N |longd=44 |longm=03 |longEW=E |leader_name2 = [[Maxamed Cali Aw Cabdi]] |leader_name3 = [[Yaasiin Maxamed xiir faratoon]] |conventional_long_name = Jamhuuriyadda Soomaaliland</br>جَمْهورِيَدْدَ سومالِلَنْدْ |native_name = {{smaller|{{native name|en|Republic of Somaliland}}<ref>Name used in [http://www.somalilandlaw.com/Somaliland_Constitution/body_somaliland_constitution.htm#Heading The Constitution of the Republic of Somaliland] and in [http://www.somalilandlaw.com/Faafinta_Rasmiga_JSL_S1_Cad_1aad_2012.pdf Somaliland Official Gazette]</ref><br />{{native name|ar|{{lower|0.1em|<big>جمهورية صوماليلاند</big>}}|italic=no}}</big><br />{{smaller|''{{transl|ar|Jumhūrīyat Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''}}}}<br/><ref>Susan M. Hassig, Zawiah Abdul Latif, ''Somalia'', (Marshall Cavendish: 2007), p.10.</ref> |image_flag = Flag of Somaliland.svg |image_coat = Emblem of Somaliland.svg |common_name = Somaliland |symbol_type = National emblem |national_motto = <br />{{native phrase|ar|{{lower|0.1em|[[Shahaadah|<big>لا إله إلا الله محمد رسول الله</big>]]}}|italics=off|nolink=on}}<br />''Lā ilāhā illā-llāhu; muhammadun rasūlu-llāhi''<br />{{small|"[[Shahadah|Ilaah ma jiro Alle mooye; Muxammed waa rasuulka Alle]]"}} |national_anthem = <br />{{lang|so|''[[Samo ku waar]]''}}<br />{{small|''Long life with peace''}}<br /><center> {{center|[[File:Samo ku waar - Anthem of Somaliland (Instrumental).ogg]]}} |image_map = Somaliland (orthographic projection).svg |capital = [[Hargeysa]] |largest_city = [[Hargeysa]] |Portka = [[Berbera]] |official_languages = [[Af Soomaali]] |demonym = Somalilander |government_type = Madaxweynenimo leh [[Dastuurka Somaliland|Dastuur Jamhuuriya]] |leader_title1 = [[Madaxweyne]] |leader_name1 = {{nowrap|[[Abdirahman Mohamed Abdulahi Cirro]]}} |leader_title2 = [[madaxwayne kuxigeen]] |leader_title3 = Gudoomiyaha Golaha Wakiilada |legislature = Baarlamaanka Somaliland |upper_house = [[Golaha Guurtida]] Somaliland|Golaha Guurtida |lower_house = [[Golaha Wakiilada]] Somaliland|Golaha Wakiilada |established_event1 = Ku dhawaaqdey |sovereignty_type = Dowlada |sovereignty_note = iyo Awooda |established_event2 = Aqoonsiga |established_date1 = May 18, 1991 |established_date2 = Dal aan la aqoonsanayn<ref>{{Cite web |ciwaan=Issue 270, 28 March 2016 |url=http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |access-date=26 July 2016 |archive-date=21 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321062435/http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |dead-url=yes }}</ref> |area_km2 = 137600 |area_sq_mi = 53100<ref>[http://somalilandgov.com/somaliland-geography/ Somaliland Geography, 28 March 2016]</ref> |percent_water = |population_estimate = 6,200,000<ref>REPORTER, I. (2012, September 18). As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub? Retrieved December 26, 2015, from http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582">[http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582 As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub?, International Business Times, 2013]</ref> |population_census = |population_estimate_year = 2024 |population_estimate_rank = |population_census_year = |population_density_km2 = 25 |population_density_rank = |population_density_sq_mi = 66 |GDP_PPP = $3.782 Billion<ref>World Bank. ''[http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2015/01/29/new-world-bank-gdp-and-poerty-estimates-for-somaliland New World Bank GDP and Poverty Estimates for Somaliland]{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' January 29, 2015. Accessed February 14, 2015.</ref> |GDP_PPP_year = 2022 |GDP = 3.2 Billion Dollars |GDP_PPP_per_capita = $852 |GDP_PPP_per_capita_rank = |HDI = |HDI_year = |HDI_rank = |currency = [[Somaliland shilling]] |currency_code = SSH |time_zone = [[East Africa Time|EAT]] |utc_offset = +3 |utc_offset_DST = +3 |time_zone_DST = not observed |date_format = d/m/yy (AD|Anno Domini) |drives_on = right |calling_code = [[+252]] {{small|(Somalia)}} |iso3166code = |cctld = |footnote_a = Qiimeynta aheyn sida Somaliland waa [aqoonsi diblomaasiyadeed [|<nowiki> Somaliland State]].</nowiki> |footnote_b =Jamhuuriyadda Somaliland |area_magnitude = 1 E11 |HDI_category = }} '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland''; [[Af Carabi]]: صوماليلاند , {{lang|ar|أرض الصومال|rtl=yes}} ''{{transl|ar|Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''), si rasmi ah '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland'', [[Af Carabi]]: صوماليلاند wuxuu xad la leedahay [[Jabuuti]], [[Itoobiya]] iyo maamulka [[Waqooyi Bari|Puntland]] [[Soomaaliya]]. Somaliland waa dhulkii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|Maxmiyada Ingiriis ee Somaliland ]] ee [[Ingiriis]] ku maamuli jiray . Waxay xornimadda ka qaatay Ingiriiska [[Juun]] [[26]] [[1960]]. 1 July 1960 kii waxay la midowday koonfurta Soomaaliya oo [[Talyaani|Talyaanigu]] guumeysan jiray.[[Magaalo|magaalada]] caasimada u ahi waa [[Hargaysa]]. [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] oo ahaan jirey Gudoomiyihii Ururkii Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed [[SNM]], ayaa noqday madaxweynahii ugu horeeyay ee Somaliland. Waxaa ku xigey [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] noqdey Madaxweynihii Labaad ee Somaliland, waxaana ka danbeeyay [[Daahir Rayaale Kaahin]]. Kahina waxa ku xigay [[Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo)]]. Waxa ku xigay [[Muuse Biixi Cabdi]]. Waxa imika ah Madaxweynaha JSL Mudane Abdirahman Mohamed Abdulahi cirro Somaliland waxaa ka jira saddex xisbi siyaasadeed oo kala ah [[Kulmiye]], [[Wadani]] iyo KAAH. ==Taariikhda== ::''Sidoo kale eeg: [[Taariikhda Somaliland]]'' Somaliland waa magac aad cusub marka la eego taariikhda uu maamulkan leeyahay somaliland waxaa horay loogu magacaabi jiray dhulkii uduga iyo cadarka iyo bukhuurka ama uduga waa sida ay u yaqaaneen masaaridii horee. halka giriigii hore ay u yaqaaneen dhulkii berbera waa halka uu kasoo jeedo magaca [[berbera]] xiligii muslimka amaba qarniyadii uu muslimku soo gaadhay somaliland waxa looyaqaanay dhulkii [[saylac]] ugu danbayntii xiligan aan joogno waxa lagu magacaabaa Somaliland. ===Wakhtiyadii Hore=== ::''Sidoo kale eeg: [[Laas Geel]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Dhambalin]] iyo [[Dhaymoole]]'' Taariikhdii bilawga ahayd ee casri jaahiligii Somaliland waxay ku taal geeska Afrika, dhinaca Waqooyi galbeed waxa ka xigay deris la tahay dalka Jamhuuriyada Jabouti, galbeedna waxaa ka xiga Ethiopia, barina waxaa ka xiga somalia. Tirada dadka Somalilad waxaa lagu qiyaasaa 6,2 malyan. Baaxadda dhulka ay ku fadhido Somaliland waa 139,000 km½ Somaliland waxaa dhinaca waqooyiga ka xiga [[badda cas]] oo ku fadhida xeeb dhererkodu yahay 908 km½. Somaliland oo leh taariikh aad u balaadhan dadkuna aanu wada aqoon. Waxay kamid tahay meelihii ugu horeeyay ee ay ka hana qaaday ilbaxnimada adduunku. Dadka taariikhda ku xeel-dheeri waxay sheegeen in farraaciintii hore asalkoodu Somali kasoo jeedaan. Deganaana jireen dhulka xeebaha badda cas, taasoo markii danbana ay xidhiidh qoto dheer la lahaayeen Somaliland. Waxaana xaddaaradda Somaliland ku simantahay ilaa 7000 sanadood ciise hortii. ===Wakhtigii Diinta Islaamka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadi Ifat]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadii Cadal]]'' [[File:YagbeaSionBattlingAdaSultan.JPG|thumb|250px|Suldaanka reer Adal (midig) iyo ciidankiisa oo la dagaallamaya King Yagbea-Sion iyo raggiisa. Laga soo bilaabo Le livre des Merveilles, qarnigii 15aad.]] [[File:Zayla.jpg|thumb|250px|Burburka [[Saldanadii Cadal]] ee Saylac, Awdal.]] Markii diintu soo degtay qarnigii 7aad, geeska Afrika waxay noqotay meel aad u muhiima markii uu muslimay boqorkii Xabashida ee Nataashi. Waxaana xeebaha Somaliland ahaayeen meel istiraaji ah oo asxaabtii usoo xijrootay. Qarnigii 13naad waxaa culimadii carbeed ee dalka timid kadhiseen saldanad la odhan jiray Bebad oo ay xukumi jirtay boqortooyadii Walaashma. Waana markii koowaad inta taariikhda lagu hayo qabaa'ilkii Somalidu yeeshaan maamul dhexe. Somaliland waxaa ay kamid tahay bariga Afrika marka laga yimaado [[Itoobiya]] dalkii ugu horreyey ee ay ka hanaqaaday maamul dawladeed, inkastoo aan runta laga sheegin taariikhda dhab ah ee Somaliland haddana waxaan muran ku jirin in Somaliland qarnigii 15naad ay lahayd dawlad dunida laga ictiraafsanyahay gaar ahaana markii uu hoggaanka qabtay Immam Ahmed Qasali (Guray). Maamulkaas oo markii danbe la magac baxday dawladii Awdal. Xukumina jirtay inta u dhaxaysa xeebaha badda cas ilaa Herer. ===Saldanadihii hore ee casriga ahaa=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanada Isaaq|Saldanadii Isaaq]] iyo [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]]'' [[File:Sultan Nur Map.png|thumb|250px|Khariidadda Jarmalka qarnigii 19-aad oo muujinaya [[Nuur Axmed Amaan|Suldaan Nuur]] Degaanka badhtamaha Somaliland]] [[File:Flag of British Somaliland (1952–1960).svg|250px|thumb|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|British Somaliland]].]] Horraantii xilligii casriga ahaa, dowladihii kala dambeeyay ee Saldanadii Adal iyo Ajuran Sultanate waxay bilaabeen inay ka hanaqaadaan Soomaaliya. Kuwaas waxaa ka mid ahaa Isaaqa Saldanada iyo Habr Yunis Sultanate. Hawl-galkii ugu horreeyay ee dhexmara Soomaalida gobolka iyo Ingriiska wuxuu ahaa 1827 "Maqaallo Saaxiibtinimo iyo Ganacsi oo u dhexeeya Qabiilka Habar Awal iyo England. Tan waxaa xigay heshiis Ingiriis ah oo lala galay Badhasaabkii Saylac 1840. Ka dib hawlgal ayaa la bilaabay inta u dhaxaysa Ingiriiskii iyo odayaashii Habar Garxajis iyo Habar Toljaala ee reeraha Isaaqa 1855, sanad ka dib ayaa la soo gabagabeeyey "Qodobadii Nabadda iyo Saaxiibtinimada" ee u dhexeeyey Shirkadda Habar Awal iyo East India Company. kuna dhammaaday heshiisyadii rasmiga ahaa ee Ingiriisku la saxeexday wixii hadda ka dambeeya qabiilooyinkii 'British Somaliland', oo dhacay intii u dhexeysay 1884 iyo 1886 (heshiisyada waxaa lala saxeexday Habar Awal, Gadabursi, Habar Toljaala, Habar Garxajis, Esa, iyo beelaha Warsangali), kan waxay gogol xaar u ahayd Ingriisku inuu ka sameeyo maxmiyad goboleed loogu magac daray British Somaliland, Ingriiskuna wuxuu gaashaan u ahaa maxakamadda Cadan waxayna u maamushay sidii qayb ka mid ah Bri tish India ilaa 1898. British Somaliland ka dibna waxaa maamulayay Xafiiska Arimaha Dibada ilaa 1905, ka dibna Xafiiska Gumeysiga ===Maxmiyaddii British Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ololaha Somaliland]] iyo [[Ololaha Somaliland (1920)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Duulaankii Talyaanigu ku qaaday British Somaliland]]'' [[File:Corriere Della Sera - 17 agosto 1940 - Offensiva in Africa - titolo.JPG|thumb|250px|Wargeyska Corriere della Sera ee ka soo baxa dalka [[Talyaaniga]] oo ka hadlaya bilowgii weerarkii British Somaliland.]] [[File:The National Archives UK - CO 1069-8-37.jpg|thumb|250px|right|Duqeyn diyaaradeed oo lagu garaacay qalcado Dowladii [[Darawiish|Deraviish]] ah [[Taleex]]..]] [[File:Independence Day State of Somaliland.png|thumb|upright=0.8|right|Heshiisyada iyo isweydaarsiga Waraaqaha ee u dhexeeya Dawladda Boqortooyada Ingiriiska iyo Dawladda Somaliland oo ku lammaan Xoriyadda Somaliland.]] [[File:The Somaliland Protectorate Constitutional Conference, London.png|thumb|250px|Shirweynihii dastuurka maxmiyadda [[British Somaliland]], London, May 1960 kaas oo lagu go’aamiyey in 26 Juun ay noqoto maalinta Xorriyadda, sidaasna lagu saxeexay 12 May 1960. Waftiga Somaliland ka socday :- 1.Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal,2.Axmed Xaaji Ducaale, 3.Cali Garaad Jaamac iyo 4.Xaaji Ibraahim Nuur.Laga soo bilaabo Xafiiska Gumeysiga: Ian Macleod, D. B. Hall, H. C. F. Wilks (Xoghaye).]] Ololaha Somaliland, oo sidoo kale loogu magac daray Dagaalkii Dervish, wuxuu ahaa safarado milateri oo isdaba joog ah oo ka dhacay intii u dhaxeysay 1900 ilaa 1920 dhulka Khatumo ama dooxada Nugaal, oo ay iskaga hor yimaadeen Boqortooyadii Diiriye Guure iyo Amiirkiisa ee ahaa Sayid Mohammed Abdullah Hassan (oo ururkooda lagu naanaysi jiray "Dervishes" ) ka dhan ah Ingiriiska. Ingiriiska waxaa ka caawiyey weeraradoodii Xabashi iyo Talyaani. Intii lagu jiray Dagaalkii Koowaad ee Adduunka ([[1914]]–[[1918]]), Xasan wuxuu sidoo kale gargaar ka helay Ottomans, Jarmal iyo, in muddo ah, oo uu ka helay Imbaraadoor Iyasu V-kii Itoobiya. Colaadda ayaa dhammaatay markii Ingriiska uu si milatari u duqeeyey magaalo-madaxda Dervish-ka ee Taleex bishii Febraayo 1920-kii. Safarkii Shanaad ee ololihii Somaliland ee [[1920]]-kii wuxuu ahaa safarkii ugu dambeeyay ee Ingiriisku kaga soo horjeedo xoogaggii Dervish-ka ee Maxammed Cabdillaahi Xasan (oo had iyo goor Ingiriisku ugu yeedho "Mad Mullah" sharaf dhac), hoggaamiyaha diinta ee Ciid-Nugaal. In kasta oo dagaalkii ugu badnaa dhacay bishii Jannaayo ee sannadka, haddana ciidammada Ingiriisku waxay bilaabeen u diyaar garowga weerarkan horraantii Noofambar [[1919]]. Ciidammada Ingiriisku waxay ka koobnaayeen xubno ka tirsan Royal Air Force iyo Somaliland Camel Corps. Dagaal seddex usbuuc ah kadib, Dervishes-kii Xasan waa la jabiyay, taasoo keentay wax ku ool ah iska caabintii 20-ka sano ahayd. Qabsashadii Talyaanigu ee British Somaliland waxay ahayd olole milatari oo ka dhacay Bariga Afrika, kaas oo dhacay bishii Ogos 1940kii kaas oo dhex maray xoogaggii Talyaaniga iyo kuwii dhawr waddan oo Ingiriis iyo Barwaaqo-sooran ah. Socdaalkii Talyaanigu wuxuu qayb ka ahaa Ololihii Bariga Afrika. ===Dawladii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladii Somaliland (1960)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland 1960]]'' [[File:Somaliland_Flying_for_the_first_time_The_White_and_Blue_Somali_Flag_at_the_Independence_Celebrations_on_26_June_1960.jpg|thumb|250px|Somaliland oo markii ugu horeysay: Calanka Soomaaliya la taagay ee aha Caddaan iyo Buluugga ah ee Dabaal - degyadii [[Maalinta Madaxbanaanida (Maamulka Somaliland)|Xorriyadda]] ee 26-kii Juun 1960 Ra'iisul-wasaaraha [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawlad-goboleedka Somaliland]] iyo [[Madaxwaynaha Somaliland|madaxweynihii labaad ee Somaliland]] [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal ayaa]] salaamay calanka.]] Bishii Meey 1960kii, dawladda Ingiriisku waxay sheegtay inay diyaar u tahay inay madax-bannaani siiso maxmiyaddii xilligaa ee British Somaliland, iyada oo ujeedkeedu ahaa in dhulku la midoobo maamulkii Talyaanigu xukumi jiray ee Somaliland ee hoos-tagi jiray Maamulkii Talyaaniga (Talyaanigii hore ee Somaliland) . Golaha Sharci Dejinta ee British Somaliland wuxuu qaraar ka soo saaray bishii Abriil 1960 oo ay ku codsanayeen madaxbannaanida iyo la midowga dhulka la aaminay ee Somaliland, kaas oo qorshuhu ahaa in ay madax-bannaanideeda hesho 1-dii Julaay ee sanadkaas. Golayaasha sharci dejinta ee labada deegaan ayaa isku raacay soo jeedintan ka dib shir wadajir ah oo ay ku yeesheen magaalada Muqdisho. 26-kii Juun 1960, Maxmiyaddii hore ee British Somaliland waxay muddo kooban qaadatay madax-bannaanida iyada oo ah Dawladdii Somaliland, iyada oo Territori-ka Somaliland la raacay shan maalmood ka dib. Intii lagu jiray muddadii koobnayd ee ay la soo noqotay madax-bannaanida, Qaranka Somaliland wuxuu ka kasbaday ictiraaf shan iyo soddon iyo shan dal oo madax-bannaan. Maalintii ku xigtay, 27kii Juun 1960kii, Golaha Sharci Dejinta ee dhowaan la qabtay waxay ansixiyeen sharci si rasmi ah ugu oggolaanaya midowga Qaranka Somaliland iyo Gobollada Amaanada ee Somaliland 1dii Luulyo 1960 ===Xoriyadii 1960 iyo wixii kadanbeeyay=== ::''Sidoo kale eeg: [[Jamhuuriyadda Soomaaliyeed]] iyo [[Soomaaliweyn]]'' Dawlada Ethiopia ayaa waxay qorshaynaysaa sidii ay u aqoon san lahayd somalailand. Bishii febraayo 1960kii ayaa wafdi uu hoggaaminaayo Alle ha u naxariistee [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] u anbaxaxeen dalka Ingiriiska, waxaana heshiis ay la soo galeen dawladdii ingiriiska in Somaliland xornimo buuxda lasiiyo. 26 Juun 1960kii bay markii maxmiyadii ingriiska ee Somaliland "British Somaliland protectorate" xornimadeeda ka qaateen dawladii Ingiriiska,sida aan la socono intii ka horraysay 01 Luulyo 1960kii Somaliland waxay ahayd dawlad gooniya (independent state). waxayna noqdeen dawlad madax bannaan oo la aqoonsan yahay ilaa 01 Luulyo 1960kii. Isla maalintaas Waxay ku beegnayd maalintii Koonfurta Soomaaliya (Italian somaliland) in ay ka baxaan nidaamka (Trusteeship) (Nidaamka Wakiilnimada Caalamiga ah) "Koonfurta Soomaaliya: Waxay ahayd Trust Territory oo Talyaanigu maamulayay (1950–60) iyadoo hoos imanaysa Qaramada Midoobay" Luulyo 1960: Soomaaliya (Koonfur) waxay ka baxday Trusteeship oo ay noqotay dal madaxbannaan. Isla maalintaas 1 Luulyo 1960 kii ayuu dhacay midowgii labada dal ee Somaliland iyo Somalia inkastoo midawgaas mad madaw badani ku jiro. Dad badanina waxay aaminsanyihiin in midowgaasi ahayn mid sharciya. Waxaana Aragtidiisi sii xoogaysatay markii qorayaal ajaanib ahi sameeyeen daraasado arinta cadaynaya. Sida "Professor Mario G. Losano (Mario Giovanni Losano)" Bishii Luulyo1961kii waxaa dadka reer Somaliland gaashaanka ku dhufteen oo cod aqliyad ah ku diideen distoorkii qeexayey ee lagu sharciyeynaayey israaca labada dal ee Somaliya iyo Somaliland. Laakiin nasiib darro dawladdii markaas jirtay oo reer Koonfureedka ahayd waxay diideen inay aqoonsadaan maxsuulkii doorashadaas sababtoo maslaxad baan ugu jirin arrintan. Bishii december 1961 waxaa madaxdii ciidamada qalabka sida ee Somaliya isku dayeen inay dhigaan inqilaabkii dhicisoobay. Inqilaabkaasna waxay doonayeen inay kula soo noqdaan madaxbannaanidii luntay. 1967kii waxaa dalka ka noqday raysal wasaare Mohamed X.Ibrahim Cigaal. Halka uu madaxweynaha ka noqday Cabdirashid Cali sharmake. 15 Oktober 1969kii waxaa magaalada laascaanood lagu dilay madaxweynihii Jamhuuriyadda Somalida ee Cabdirashid Cali Sharmaake. === 1961 kacdoon ka reer Somaliland === ::''Sidoo kale eeg: [[1961 kacdoon ka dhacay Soomaaliya]]'' Kacdoonkii 1961 ee Soomaaliya wuxuu ahaa kacdoon aan guuleysan oo isku day afgambi ah oo ka dhacay waqooyiga Soomaaliya imikana ah Somaliland kaasoo dhacay bishii Diseembar [[1961]]. === Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay === Waxaana midnimadii 60kii guul darro ku dhamaatay markii 21 Oktober [[1969]]kii uu dalka ka dhacay inqilaab aan dhiig ku daadan ee ay dhigeen ciimada qalabka sidaa, waxaana talada la wareegay ciidamada oo uu hoggaaminaayo mujrimkii Gen. Mohamed Siyaad Barre. 10 januari 1970kii waxaa kelidii taliyihii Siyaad Barre sameeyey maxkamadii badbaada oo xukumi jirtay xukunka dilka si looga takhaluso dadka aan taageersanayn madaxweynaha. 21 Oktober 1970kii wuxuu Siyaad Barre ku dhawaaqay in Somaliya qaadatay nidaamka hantiwadaaga cilmiga ku dhisan. Taasoo rabay inuu ugu bedelo inqilaabkii hab ku salaysan dhaqaaq siyaasadeed oo ku salaysan aydhiyooliyadda hantiwadaaga. Waxaana loo ololeeyey wixii loogu magacdaray kacaankii hantiwadaaga Somaliyeed. Xagaagii 1972kii waxaa la sameeyey ciimadii guulwadayaasha oo ujeedadoodu ahayd inay cabudhiyaan oo xabsiga u taxaabaan dadka shacbiga ee lagu tuxmo inay kacaan diid yihiin. July 1972kii waxaa la dilay labadii Jenaraal ee Salaad Gabayle, iyo Mohamed aynaanshe oo ka tirsanaa saraakiishii inqilaabka dhigay. Salaad gabayle wuxuu ahaa madaxweyne ku xigeen. Waxaa lagu xukumay dil ka dib markii lagu eedeeyey inay maleegayeen shirqool ay xukunka kaga tuurayaan Siyaad Barre. Oktober 1972kii waxaa lagu dhaqaaqay in la qoro [[Af-soomaliga]] oo uu noqdo luqadda rasmiga ah ee dalka. 1972kii-1975kii waxaa la qaaday ololihii barashada qorista Somaliga oo markii danbana isu rogay olalihii horumarinta reer miyiga ee la rabay in dadku waxna qoraan waxna akhriyaan. 1975kii waxaa la sameeyey 15 gobol oo cusub oo lagu bedelayeey 8 gobol ee hore u jiray. Waxaana ay ka koobnaayeen 78 degmo. Somaliland oo ka koobnayd 3 gobol looma samayn gobolo iyo degmooyin cusub toona. 1975kii Siyaad Barre wuxuu shaqadii ka eryey 50 saraakiil sare iyo madax ah oo badankooda ka soo jeeda Somaliland, waxaana uu ku bedelay dadka uu ku tuhmaayey inay taageersanyihiin kacaanka oo u badnaa caa'iladiisa ah. M.s.bare wuxuu ku dhawaaqay inay raga iyo dumarku siman yihiin culimadii iyo dhalinyaradii kasoo horjeedsatayna laayay dhamaantood. 1977kii maamulkii siyaad Barre wuxuu weerar ku qaaday dalka Itoobiya, waxaana markii hore uu ku guulaystay dagaalkaas. Laakiin waxaa dagaalku dhamaaday markii ciidamo Ruush iyo Kuubaan ahi usoo gurmadeenItoobiya ee ay si toosa dagaalka usoo galeen. Waxaana ciidamadii Somaliya dibuga soo noqatay dhammaan dhulkii horuu qabsadeen. ===Xasuuqii Isaaq ama Xasuuqii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xasuuqi Isaaq]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[SNM]]'' [[File:Exhumed skeletal remains of victims of the Isaaq genocide.jpg|thumb|250px|Haraaga la soo saaray ee dhibanayaashii xasuuqii Isaaq ee laga helay xabaal wadareed ku yaal magaalada Berbera, Somaliland.]] [[File:4z2.jpg|thumb|250px|Ilaa 90% magaalada Hargeysa (magaalada labaad ee ugu weyn Jamhuuriyadda Soomaaliya) waxaa burburiyey dawladda Soomaaliya.]] Awooddii akhlaaqeed ee dowladdii Barre si tartiib tartiib ah ayay u lumisay, iyadoo Soomaali badan ay ku hungoobeen nolosha xukunka militariga. Bartamihii 1980-meeyadii, dhaqdhaqaaqyo iska caabin ah oo uu taageerayay maamulkii shuuciga ahaa ee Derg ee Itoobiya ayaa ka billowday waddanka oo dhan. Barre wuxuu kujawaabey isagoo amrey in talaabooyin ciqaab ah laga qaado kuwa uu u arko inay gudaha ka taageerayaan jabhadaha, gaar ahaan gobolada waqooyi. Qabqabashada waxaa ka mid ahaa in la duqeeyo magaalooyin, xarunta maamulka waqooyi-galbeed ee Hargeysa, oo ahayd xaruntii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed (SNM), oo ka mid ahayd aagagga la bartilmaameedsaday 1988. Duqeyntan waxaa hoggaaminayey Jeneraal Maxamed Saciid Xersi Morgan, wiilka uu sodogga u yahay Barre. Wixii ka dhacay Soomaaliya [[1988]] malaha waa ka sii foolxun. Markii Hargeysa la duqeeyay ayaa dadkii deganaa lagu khasbay inay qaxaan. Askarta ayaa markaas miinooyin ku aasay guryihii laga tagay. Markii uu dagaalku dhammaaday ayay qaxootigii dib u laabteen, balse waxaa lagu naafeeyay ama lagu dilay qaraxyo qarsoon.<ref>[https://www.jw.org/en/library/magazines/g20000508/Land-Mines-Weighing-the-Cost/ Land Mines—Weighing the Cost]</ref> Sida laga soo xigtay Abou Jeng iyo aqoonyahanno kale, xukunkii taliskii Barre waxaa lagu calaamadeeyay cadaadis arxan darro ah oo lala beegsaday qabiilka Isaaq. Max’ed Xaaji Ingiriis iyo Chris Mullin waxay caddeeyeen in qabqabashadii maamulkii Barre ee ka dhanka ahaa Dhaqdhaqaaqii Qaranka Soomaaliyeed ee fadhigiisu ahaa Hargeysa lala beegsaday beelweynta Isaaq oo ay ka tirsan yihiin inta badan xubnihii SNM. Waxay ku tilmaamayaan isku haynta inay tahay xasuuqii Isaaq ama xasuuqii Hargeysa. Baaritaan ay sameysay Qaramada Midoobay ayaa lagu soo gabagabeeyay in dambiga xasuuqa uu ahaa "mid ay maleegtay, qorsheysay oo ay ka fulisay Dowlada Soomaaliya dadka Isaaqa". Tirada dadka rayidka ah ee ku waxyeeloobay waxaa lagu qiyaasaa inta udhaxeysa 50,000–100,000 sida laga soo xigtay ilo wareedyo kala duwan, halka wararka qaarna ay ku qiyaasayaan wadarta dhimashada dadka rayidka ah inay kor u dhaafeyso 200,000 oo rayid Isaaq ah. Dhimashooyinkaas, taliskii Barre wuxuu duqeeyey oo burburiyey magaalooyinka labaad iyo saddexaad ee ugu weyn Soomaaliya, Hargeysa iyo Burco siday u kala horreeyaan. Tani waxay u barakicisay dad lagu qiyaasey 400,000 oo dadka deegaanka ah oo u qaxay Hartasheikh ee dalka Itoobiya; shaqsiyaad kale oo gaaraya 400,000 ayaa iyaguna gudaha ku barakacay. Dagaalkii ka soo horjeedka ee taliskii Barre ee ka dhanka ahaa SNM wuxuu bartilmaameedsaday saldhigii rayidka ee kooxda mucaaradka, isaga oo isu beddelay xasuuq xasuuq ka dhan ah beesha Isaaq. Tani waxay horseeday fowdo iyo ololeyaal dagaal oo ay gaystaan ​​maleeshiyooyin kala jabay, ka dibna awooddii heer degmo la wareeray. Cadaadiskii maamulkii Barre kuma koobnayn Isaaqa oo keliya, maxaa yeelay wuxuu bartilmaameedsanayay qabaa’illada kale sida Hawiye. Taliskii Barre wuxuu burburay Janaayo [[1991]]. Intaa kadib, markii xaalada siyaasadeed ee Somaliland xasiloonayd, dadkii barakacay waxay ku noqdeen guryahoodii, maleeshiyooyinkii waa laga daad gureeyay ama waxaa lagu daray ciidanka, tobanaan kun oo guri iyo meherado ahna dib ayaa looga soo dhisay burburka. ===Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya=== [[File:Ruined tank in Hargeisa, Somaliland.jpg|thumb|250px|Taangi M47 Patton oo ku burburay Somaliland.]] ::''Sidoo kale eeg: [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya]]'' In kasta oo SNM markii la aasaasay ay lahayd dastuur midow, haddana waxay ugu dambayntii bilawday inay raadiso madax-bannaanida, iyada oo doonaysa inay ka go'do Soomaaliya inteeda kale. Intii uu hoggaaminayey Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur, maamulka maxalliga ah wuxuu ku dhawaaqay gobollada waqooyi-galbeed ee Soomaaliya madax-bannaanida shirkii ka dhacay magaalada Burco intii u dhaxeysay 27-kii Abriil 1991-kii illaa 15-kii May 1991. ===Ku dhawaaqidii Maxadbanaanida=== LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. Toddoba iyo toban Salaadiin Soomaaliyeed ah oo ka kala so jeeda Sool, Sanaag, Awdal, Woqooyi Galbeed iyo Togdheer ayaa saxeexay Baaqa Madax-bannaanida Somaliland. ::''Sidoo kale eeg: [[Ku dhawaaqida Gooni isu taaga Somaliland]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Signatures-Somaliland-independece-.png|thumb|250px|5 May go'aankii shirkii weynaa ee Burco. Shirkii labaad ee qaran ee 18 May, Golaha Dhexe ee SNM oo taageero ka helaya kulan ay yeesheen odayaal matalayay beelaha waaweyn ee Gobollada Waqooyi, ayaa lagaga dhawaaqay dib ula soo noqoshada Jamhuuriyadda Somaliland dhulkii Maxmiyaddii hore ee Ingiriiska ee Somaliland isla markaana la sameeyay. dowlad loogu magac daray ismaamul gobaleedka.]] 27 Jannayo 1991 ayaa ciidamadii SNM gacanta ku dhigeen dhamaan dalkii hore loo odhan jiray Somaliland. Dabadeedna madaxdii SNM waxay ka shaqeeyeen inay heshiiyeen oo beelihii walaalaha ee ay iska horkeentay dawladii hore ee Siyaad Barre. 18 Mey 1991 shirbeeleedkii ka dhacay magaalada Burco ayaa lagu go'aansaday lagagana dhawaaqay gooni isu taagga qaranimada Somaliland. ===Afti u qaadista dastuurka Somaliland 2001=== ::''Sidoo kale eeg: [[2001 Afti u qaadista dastuurka Somaliland]]'' [[File:Somaliland Constitution Presidential Decree.jpg|thumb|250px|Digreeto madaxweyne oo uu ku ansaxinayo dastuurka Somaliland [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]].]] Bishii Ogast 2000, Dawladdii Madaxweyne Cigaal waxay kumanaan nuqul oo ka mid ah dastuurka la soo jeediyey u qaybiyey guud ahaan Somaliland si dadku u tixgeliyaan oo dib u eegis ugu sameeyaan. Hal qodob oo xasaasi ah oo ka mid ah 130ka qodob ee dastuurka u gaarka ah ayaa ansixin doona madax-bannaanida iskeed ugu dhawaaqday madaxbannaanida ee Somaliland iyo kala-goynta kama dambaysta ah ee Soomaaliya, taasoo soo celinaysa madax-bannaanida qaran markii ugu horreysay tan iyo 1960. Dabayaaqadii bishii Maarso 2001, Madaxweyne Cigaal wuxuu cayimay maalinta aftida loo qaadayo Dastuurka May 31, 2001. Afti dastuurka ayaa laga qaaday Somaliland 31 May 2001. Aftida ayaa loo qaaday dastuurka qabyada ah ee xaqiijinaya madaxbanaanida Somaliland ee Soomaaliya. 99.9% ee codbixiyaasha xaqa u leh ayaa kaqaybqaatay aftida waxaana 97.1% kamid ah ay ucodeeyeen dastuurka. LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. ==Juquraafiga== Somaliland waxay dhacdaa Geeska Afrika, taasi oo udhexaysa dhigaha 08°00' – 11°30' waqooyiga dhulbadhaha iyo loolasha 42°30' – 49°00' ee bariga [[Greenwich]]. Waxa dhinaca galbeed ka xiga wadanka [[Jabuuti]], dhinaca koonfureed wadanka [[Itoobiya]], iyo dhinaca bari oo ka xigto maamul-goboleedka [[Khaatumo]]. Somaliland waxay leedahay xeeb-badeed dhererkeedu le'eg yahay {{convert|740|km|mi|0}};viyo dhul baaxadeedu le'eg yahay {{convert|176120|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|title=Somalia|accessdate=31 May 2009|date=14 May 2009|work=[[World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=1 Bisha Todobaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Somaliland waxa ay dhul ahaan fidsantahay 137000 km laba jibbaaran dhulaka ay ka koobantahya jamhuuriyadani waxa uu u badanyahay dhul deegaana am waaba lawada daganyahay waxa uuleeyahay buuro iyo meelo banaan ah haddii lysidhaahdo taariikhda uu wadankani lereyahay iyo taariihda uu shacabkani leeyahayba ka sheekeeya waxay noqonaysaa mid aad u dheer. <gallery mode="packed" caption="Muuqaalka juquraafiga Somaliland"> File:Lamadayawaterfalls6.jpg|upright|thumb|[[Lamadaya]] waa biyo-dhacyo ku yaal buurta [[Cal Madow]]. File:Somalia (Somaliland)(168).jpg|upright|thumb|Baadiyaha Somaliland. File:Almadow Overview.JPG|upright|thumb|Muuqaalka Buuraha [[Cal Madow]] Buuraha, oo hoy u ah noocyo fara badan oo fara badan. File:Ceebaad island, Zeila Archipelago, Somaliland.jpg|[[Ceebaad|Jasiirada Ceebaad]], [[Jasiirada Sacadaddin]]. </gallery> ===Gobolada=== ::''Sidoo kale eeg [[Gobolada Somaliland]]'' Sanadkan 2020, Somaliland waxa ay ka kooban tahay 6 gobol, kuwaasi oo ugu weyn tahay gobolka [[sanaag]]. Gobolada somaliland intii u dhaxaysa 22 maarso ilaa 22 may, 2008, waxa uu madaxwaynihii horore ee [[Somaliland]] magacaabay gobolo cusub oo lagu daray goboladii hore ee lixda ahaa taas oo kadhigatay gobolada somaliland 13 gobol, gobolda cusub ee kuwii hore lagu daray waxa ay yihiin sidan. {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=4 align=center style="border:1px solid grey; border-collapse:collapse" |- ! bgcolor=lightgrey | # ! bgcolor=lightgrey | Gobol ! bgcolor=lightgrey | Magaalo Madax | bgcolor=white rowspan="14" | [[image: Somaliland regions.svg|380 px]] |- | 1 | [[Awdal]] | [[Boorama]] |- | 2 | [[Maroodi Jeex]] | [[Hargeysa]] |- | 3 | [[Saaxil]] | [[Berbera]] |- | 4 | [[Togdheer]] | [[Burco]] |- | 5 | [[Sool]] | [[Laascaanood]] |- | 6 | [[Sanaag]] | [[Ceerigaabo]] |- |} ===Magaalooyinka Waawayn=== ::''Sidoo kale fiiri: [[Magaalooyinka Somaliland]]'' <gallery> File:Borama2.jpg|[[Borama]] File: Hargeisa capital of Somaliland.jpg |[[Hargeysa]] File: Berbera, Somaliland.jpg|[[Berbera]] File: Laascaanood 2.jpg |[[Laascaanood]] </gallery> ===Cimiladda=== Somaliland waxay dhacdaa waqooyiga [[Dhulbadhe|dhulbadaha]]. Waa deegaan qalalan ([[Lamadegaan la mood]]), isku celceliska heerkulku yahay {{convert|25|to|35|C}} taasi oo hesha roob dhan {{convert|446|mm}} sanadkii.<ref>{{cite web|url=https://journeysbydesign.com/destinations/somaliland/when-to-go|title=SOMALILAND CLIMATE : when to visit|website=Jouneys by Design|language=en|access-date=12 March 2020}}</ref> Deegaanada Somaliland waxaa loo qeybiyaa sadex nooc oo kala ah: (1). [[Guban]]: dhul lamadegaan qalalan (2) [[Oogo]]: xooggag sare (3) [[Hawd]]: dhul daaqsiimeed.<ref>{{cite web|title=Somaliland in Figures|url=http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2020-06-20|archive-date=2017-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816233801/http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|dead-url=yes}}</ref> {{Weather box |location = [[Hargeysa]] |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 31.1 |Feb record high C = 31.7 |Mar record high C = 32.8 |Apr record high C = 32.8 |May record high C = 35.0 |Jun record high C = 33.9 |Jul record high C = 33.9 |Aug record high C = 33.3 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 31.7 |Nov record high C = 30.6 |Dec record high C = 28.9 |year record high C = 35.0 |Jan high C = 24.2 |Feb high C = 26.6 |Mar high C = 28.7 |Apr high C = 29.2 |May high C = 30.5 |Jun high C = 31.0 |Jul high C = 29.2 |Aug high C = 29.2 |Sep high C = 30.5 |Oct high C = 28.2 |Nov high C = 26.0 |Dec high C = 23.7 |year high C = 28.1 |Jan mean C = 17.7 |Feb mean C = 18.7 |Mar mean C = 21.6 |Apr mean C = 23.0 |May mean C = 24.1 |Jun mean C = 24.3 |Jul mean C = 23.6 |Aug mean C = 23.6 |Sep mean C = 23.6 |Oct mean C = 24.1 |Nov mean C = 18.7 |Dec mean C = 18.0 |year mean C = 21.7 |Jan low C = 11.6 |Feb low C = 12.6 |Mar low C = 15.0 |Apr low C = 16.6 |May low C = 17.7 |Jun low C = 17.7 |Jul low C = 17.1 |Aug low C = 17.1 |Sep low C = 17.1 |Oct low C = 15.0 |Nov low C = 13.1 |Dec low C = 12.1 |year low C = 15.2 |Jan record low C = 2.8 |Feb record low C = 2.8 |Mar record low C = 3.9 |Apr record low C = 9.4 |May record low C = 11.7 |Jun record low C = 11.7 |Jul record low C = 10.5 |Aug record low C = 11.1 |Sep record low C = 11.1 |Oct record low C = 7.2 |Nov record low C = 4.4 |Dec record low C = 4.4 |year record low C = 2.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 2 |Feb precipitation mm = 2 |Mar precipitation mm = 36 |Apr precipitation mm = 53 |May precipitation mm = 49 |Jun precipitation mm = 61 |Jul precipitation mm = 38 |Aug precipitation mm = 81 |Sep precipitation mm = 61 |Oct precipitation mm = 20 |Nov precipitation mm = 8 |Dec precipitation mm = 1 |year precipitation mm = 412 |unit precipitation days = 0.1 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 1 |Mar precipitation days = 3 |Apr precipitation days = 6 |May precipitation days = 7 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 8 |Aug precipitation days = 10 |Sep precipitation days = 11 |Oct precipitation days = 4 |Nov precipitation days = 1 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 61 |Jan humidity = 65 |Feb humidity = 65 |Mar humidity = 58 |Apr humidity = 57 |May humidity = 56 |Jun humidity = 55 |Jul humidity = 53 |Aug humidity = 53 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 56 |Nov humidity = 61 |Dec humidity = 64 |year humidity = |Jan percentsun = 80 |Feb percentsun = 73 |Mar percentsun = 80 |Apr percentsun = 73 |May percentsun = 64 |Jun percentsun = 73 |Jul percentsun = 64 |Aug percentsun = 64 |Sep percentsun = 73 |Oct percentsun = 80 |Nov percentsun = 80 |Dec percentsun = 80 |year percentsun = 74 |source 1 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (temperatures, humidity and percent sunshine)<ref> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161104142616/http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | archivedate = 4 November 2016 | url = http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | title = Climate of Somalia | publisher = Food and Agriculture Organization | pages = 69–73 | accessdate = 4 November 2016 | url-status = | df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> |source 2 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631700_kt.pdf | title = Klimatafel von Hargeisa / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> }} {{Weather box|location = [[Borama]] |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 24.6 |Feb high C = 25.4 |Mar high C = 27.5 |Apr high C = 27.8 |May high C = 29.3 |Jun high C = 30.0 |Jul high C = 28.8 |Aug high C = 28.8 |Sep high C = 29.0 |Oct high C = 27.4 |Nov high C = 25.8 |Dec high C = 24.4 |Jan low C = 9.7 |Feb low C = 11.7 |Mar low C = 13.8 |Apr low C = 15.7 |May low C = 17.0 |Jun low C = 18.3 |Jul low C = 17.8 |Aug low C = 17.6 |Sep low C = 17.3 |Oct low C = 13.7 |Nov low C = 11.3 |Dec low C = 10.4 |Jan rain mm = 6 |Feb rain mm = 21 |Mar rain mm = 36 |Apr rain mm = 86 |May rain mm = 61 |Jun rain mm = 32 |Jul rain mm = 78 |Aug rain mm = 112 |Sep rain mm = 86 |Oct rain mm = 18 |Nov rain mm = 10 |Dec rain mm = 2 |source 1 = ''Climate-Data.org''<ref>{{cite web|url=http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |title=Land Resources Assessment of Somalia |date=June 2009 |publisher=[[Somalia Water and Land Information Management Project]] |page=10 |accessdate=1 October 2013 |url-status= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005010751/http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |archivedate=5 October 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Berbera]] | metric first = Y | single line = Y | Jan record high C = 35.3 | Feb record high C = 35.0 | Mar record high C = 35.0 | Apr record high C = 42.2 | May record high C = 47.3 | Jun record high C = 49.1 | Jul record high C = 47.7 | Aug record high C = 46.7 | Sep record high C = 46.0 | Oct record high C = 41.7 | Nov record high C = 36.7 | Dec record high C = 36.1 | year record high C = 49.1 | Jan high C = 27.9 | Feb high C = 29.2 | Mar high C = 30.7 | Apr high C = 31.0 | May high C = 35.7 | Jun high C = 42.8 | Jul high C = 42.9 | Aug high C = 41.9 | Sep high C = 39.7 | Oct high C = 33.1 | Nov high C = 30.0 | Dec high C = 28.6 | year high C = 34.5 | Jan mean C = 25.0 | Feb mean C = 25.0 | Mar mean C = 26.1 | Apr mean C = 28.3 | May mean C = 31.1 | Jun mean C = 33.5 | Jul mean C = 36.1 | Aug mean C = 35.6 | Sep mean C = 33.3 | Oct mean C = 28.8 | Nov mean C = 26.7 | Dec mean C = 26.7 | year mean C = 30.0 | Jan low C = 21.3 | Feb low C = 21.6 | Mar low C = 23.3 | Apr low C = 25.2 | May low C = 27.7 | Jun low C = 31.0 | Jul low C = 31.8 | Aug low C = 31.1 | Sep low C = 29.3 | Oct low C = 24.0 | Nov low C = 22.2 | Dec low C = 21.6 | year low C = 25.8 | Jan record low C = 14.4 | Feb record low C = 15.6 | Mar record low C = 16.7 | Apr record low C = 18.9 | May record low C = 20.6 | Jun record low C = 22.2 | Jul record low C = 20.6 | Aug record low C = 20.0 | Sep record low C = 17.8 | Oct record low C = 16.7 | Nov record low C = 16.1 | Dec record low C = 15.0 | year record low C = 14.4 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 8 | Feb precipitation mm = 2 | Mar precipitation mm = 5 | Apr precipitation mm = 12 | May precipitation mm = 8 | Jun precipitation mm = 1 | Jul precipitation mm = 1 | Aug precipitation mm = 2 | Sep precipitation mm = 1 | Oct precipitation mm = 2 | Nov precipitation mm = 5 | Dec precipitation mm = 5 | year precipitation mm = 52 | unit precipitation days = 1.0 mm | Jan precipitation days = 0.6 | Feb precipitation days = 0.6 | Mar precipitation days = 0.5 | Apr precipitation days = 0.7 | May precipitation days = 0.8 | Jun precipitation days = 0.1 | Jul precipitation days = 0.3 | Aug precipitation days = 0.5 | Sep precipitation days = 0.4 | Oct precipitation days = 0.2 | Nov precipitation days = 0.3 | Dec precipitation days = 0.4 | year precipitation days = 5.2 | Jan humidity = 78 | Feb humidity = 79 | Mar humidity = 79 | Apr humidity = 81 | May humidity = 73 | Jun humidity = 49 | Jul humidity = 44 | Aug humidity = 45 | Sep humidity = 51 | Oct humidity = 72 | Nov humidity = 74 | Dec humidity = 76 | year humidity = 67 | Jan percentsun = 80 | Feb percentsun = 80 | Mar percentsun = 80 | Apr percentsun = 83 | May percentsun = 83 | Jun percentsun = 87 | Jul percentsun = 80 | Aug percentsun = 87 | Sep percentsun = 87 | Oct percentsun = 87 | Nov percentsun = 87 | Dec percentsun = 80 | year percentsun = | source 1 = Arab Meteorology Book (average temperatures, humidity and precipitation),<ref>{{cite web | url = http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | title = Appendix I: Meteorological Data | publisher = Springer | accessdate = 22 October 2016 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 March 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304072830/http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | dead-url = yes }}</ref> Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631600_kt.pdf | title = Klimatafel von Berbera / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 22 October 2016}}</ref> | source 2 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (percent sunshine)<ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> }} {{Weather box | location = [[Burco]] | single line = Yes | metric first = Yes | Jan high F = 79.7 | Feb high F = 82.4 | Mar high F = 85.5 | Apr high F = 87.3 | May high F = 88.3 | Jun high F = 88 | Jul high F = 84.9 | Aug high F = 86.7 | Sep high F = 88.9 | Oct high F = 85.6 | Nov high F = 81.7 | Dec high F = 79.7 | year high F = 84.9 | Jan low F = 54.9 | Feb low F = 56.8 | Mar low F = 60.1 | Apr low F = 63.1 | May low F = 65.1 | Jun low F = 66.9 | Jul low F = 66.9 | Aug low F = 67.1 | Sep low F = 66.9 | Oct low F = 61.2 | Nov low F = 57.7 | Dec low F = 55 | year low F = 61.8 | Jan precipitation mm = 2 | Feb precipitation mm = 0 | Mar precipitation mm = 6 | Apr precipitation mm = 50 | May precipitation mm = 59 | Jun precipitation mm = 14 | Jul precipitation mm = 13 | Aug precipitation mm = 13 | Sep precipitation mm = 30 | Oct precipitation mm = 26 | Nov precipitation mm = 9 | Dec precipitation mm = 0 | year precipitation mm = 222 | source 1 = Weatherbase<ref>{{cite web | url = http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | title = Weatherbase: Historical Weather for Burao, Somalia | publisher = Weatherbase | year = 2011 | accessdate = 24 November 2011 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 7 Bisha Sideedaad 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200807094958/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | dead-url = yes }}</ref> | source 2 = Climate Data.ORG<ref> {{cite web | url = http://en.climate-data.org/location/907/ |title =Climate: Burao, Somalia | publisher = Climate-Data.org | year = 2013 | accessdate = 28 December 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Ceerigaabo]] |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = 30.5 |Feb record high C = 33.5 |Mar record high C = 32.0 |Apr record high C = 33.5 |May record high C = 31.5 |Jun record high C = 30.5 |Jul record high C = 30.5 |Aug record high C = 30.0 |Sep record high C = 30.0 |Oct record high C = 29.5 |Nov record high C = 29.5 |Dec record high C = 28.0 |year record high C = 33.5 |Jan high C = 24.5 |Feb high C = 25.5 |Mar high C = 25.5 |Apr high C = 26.5 |May high C = 26.5 |Jun high C = 26.0 |Jul high C = 26.0 |Aug high C = 26.0 |Sep high C = 25.5 |Oct high C = 25.0 |Nov high C = 24.0 |Dec high C = 23.5 |year high C = 25.5 |Jan mean C = 15.0 |Feb mean C = 16.0 |Mar mean C = 17.0 |Apr mean C = 18.0 |May mean C = 19.0 |Jun mean C = 19.5 |Jul mean C = 19.5 |Aug mean C = 19.5 |Sep mean C = 18.5 |Oct mean C = 16.5 |Nov mean C = 15.5 |Dec mean C = 14.5 |year mean C = 17.5 |Jan low C = 5.5 |Feb low C = 7.0 |Mar low C = 8.5 |Apr low C = 10.0 |May low C = 11.5 |Jun low C = 13.0 |Jul low C = 13.5 |Aug low C = 13.5 |Sep low C = 11.5 |Oct low C = 8.5 |Nov low C = 7.0 |Dec low C = 5.5 |year low C = 9.5 |Jan record low C = -3.5 |Feb record low C = 0.5 |Mar record low C = 0.5 |Apr record low C = 2.0 |May record low C = 1.5 |Jun record low C = 4.0 |Jul record low C = 5.0 |Aug record low C = 4.5 |Sep record low C = 3.0 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = -3.0 |Dec record low C = -3.5 |year record low C = -3.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 18 |Feb precipitation mm = 13 |Mar precipitation mm = 33 |Apr precipitation mm = 38 |May precipitation mm = 81 |Jun precipitation mm = 64 |Jul precipitation mm = 10 |Aug precipitation mm = 41 |Sep precipitation mm = 114 |Oct precipitation mm = 8 |Nov precipitation mm = 13 |Dec precipitation mm = 2 |year precipitation mm = 435 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 3 |Mar precipitation days = 6 |Apr precipitation days = 5 |May precipitation days = 8 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 1 |Aug precipitation days = 5 |Sep precipitation days = 15 |Oct precipitation days = 1 |Nov precipitation days = 2 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 56 |time day = 14:00 |Jan humidity = 34 |Feb humidity = 35 |Mar humidity = 42 |Apr humidity = 56 |May humidity = 51 |Jun humidity = 48 |Jul humidity = 43 |Aug humidity = 49 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 43 |Nov humidity = 34 |Dec humidity = 37 |year humidity = 44 |source 1 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631800_kt.pdf | title = Klimatafel von Erigavo / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> |date = July 2012}} ==Dowlada iyo Siyaasada== ===Madaxweyneyaasha=== {| class="wikitable" style="text-align:right; float:right; margin-right:9px; margin-right:2px;" |- | style="text-align:left;"| [[File: Muse Bihi official portrait 2017 (cropped).jpg|130px]] | style="text-align:left;"| [[File:Vice President of Somaliland Abdirahman SayliciSaylici.jpg|160px]] |- | style="text-align:center;"|[[Muuse Biixi]]<br /><small>[[File:Seal of the President of the Republic of Somaliland.png|20x20px]] [[Madaxwaynaha Somaliland|Madaxwaynaha]]</small> | style="text-align:center;"|[[Cabdiraxmaan Saylici]]<br /><small>[[File:Emblem of Somaliland.svg|15x15px]] [[Madaxweyne ku xigeenka Somaliland|Madaxweyne ku xigeenka]]</small> |} ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladda Somaliland]] iyo [[Siyaasadda Somaliland]]'' [[File:Somaliland Parliament (5981346680).jpg|thumb|250px|Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Dibedda ee Ingiriiska Henry Bellingham oo la hadlaya [[baarlamaanka Somaliland]], July [[2011]]]] Guurtidu waxay la shaqeysay hoggaamiyeyaashii jabhadda si ay u soo dhisaan dowlad cusub, waxaana lagu soo daray qaab dhismeedka dowladnimada, waxayna noqotay Golaha Guurtida ee Barlamaanka. iyo guryaha Hoose oo si saami ahaan loogu qoondeeyey qabaa'ilka iyadoo lagu saleynayo qaacido horay loo sii dejiyey, in kasta oo reeraha oo dhami aysan ku qanacsanayn matalaadooda. Sannadkii 2002, ka dib markii dhawr jeer loo kordhiyey dawladdan ku-meel-gaadhka ah, Somaliland waxay u gudubtay dimuqraadiyadda xisbiyada badan. Doorashadu waxay ku koobnayd saddex xisbi, iyada oo la isku dayayo in la abuuro doorashooyin ku dhisan fikrad halkii laga dooran lahaa qaab qabiil. Laga bilaabo Diseembar 2014, Somaliland waxay leedahay saddex xisbi siyaasadeed: Xisbiga Nabadda, Midnimada, iyo Horumarka, Xisbiga Caddaaladda iyo Horumarka, iyo Wadani. Sida ku xusan dastuurka Somaliland, ugu badnaan saddex xisbi siyaasadeed ayaa loo oggol yahay. Fulinta waxaa hogaamiya madaxweyne la soo doortay, oo dowladdiisa ay ka mid yihiin madaxweyne-ku-xigeen iyo Golaha Wasiirrada. Golaha Wasiirrada, oo mas'uul ka ah howlaha caadiga ah ee dowladda, waxaa soo magacaaba Madaxweynaha, waxaana oggolaada Golaha Wakiillada ee Baarlamaanka. Madaxweynuhu waa inuu ansixiyaa hindise sharciyeedyada ay ansixiyeen Baarlamaanku intaanay dhaqan gelin. Doorashada madaxtinimada waxaa xaqiijiyey guddiga doorashooyinka qaranka ee Somaliland. Madaxweynaha wuxuu shaqeyn karaa ugu badnaan laba xilli oo shan sano ah. [[File:Tuur-and-Egaal.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday, [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]], wuxuu hoolka ka baxayaa isaga iyo madaxweynaha cusub ee la doortay [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]]. C / Raxmaan Axmed Cali Tuur waxaa oday ugu hambalyeeynayaa go, aankiisa ah inuu aqbalo natiijada doorashada isla markaana si nabadgelyo ah isu soo taago kadib maalmo dhowr dood adag iyo gorgortan.]] Golaha Wakiilada (Aqalka Hoose) ee Baarlamaanka Somaliland. Awooda sharci dejinta waxaa leh baarlamaanka labada aqal. Aqalkiisa sare waa Golaha Guurtida, qolkan waxaa gudoomiye ka ah Suleiman Mohamoud Adan, aqalka hoose waa Golaha Wakiilada. Aqalka hoose waxaa gudoomiye ka ah Baashe Maxamed Faarax. Guri kasta wuxuu leeyahay 82 xubnood. Xubnaha Golaha Guurtida waxaa si dadban u doorta beelaha deegaanka muddo lix sano ah. Golaha Guurtidu wuxuu la wadaagayaa awooda gudbinta shuruucda Golaha Wakiilada, sidoo kale wuxuu leeyahay doorka xalinta khilaafaadka gudaha, iyo awood gaar ah oo lagu kordhiyo muddada Madaxweynaha iyo wakiilada iyadoo lagu jiro duruufaha doorashada ka dhigaya mid aan macquul aheyn. Xubnaha Golaha Wakiillada waxaa si toos ah u doorta dadku shan sano. Golaha Wakiiladu wuxuu la wadaagayaa awooda codbixinta Golaha Guurtida, in kasta oo ay soo saari karaan sharci Golaha Guurtidu diidayo hadii ay u codeeyaan sharciga aqlabiyada 2/3, waxayna awood buuxda ku leeyihiin arimaha dhaqaalaha iyo xaqiijinta magacaabista Madaxweynaha. (marka laga reebo Guddoomiyaha Maxkamadda Sare). Nidaamka garsoorku wuxuu u qaybsan yahay maxkamadaha degmada, (oo ka hadlaya arrimaha sharciga qoyska iyo isku xigxiga, dacwadaha oo gaaraya ilaa 3 milyan oo SL ah, kiisaska ciqaabta oo ciqaabtiisu tahay ilaa 3 sano oo xarig ah ama 3 milyan oo ganaax lacageed ah oo SL ah, iyo dambiyada ay galaan dhalinyarada) , maxkamadaha gobolka (kuwaas oo ka shaqeeya dacwadaha iyo kiisaska ciqaabta ee aan ku hoos jirin xukunka maxkamadaha degmada, sheegashooyinka shaqada iyo shaqaalaynta, iyo doorashooyinka dawladaha hoose), maxkamadaha rafcaanka ee gobolka (kuwaas oo wax ka qabta dhammaan rafcaannada ka imanaya maxkamadaha degmooyinka iyo gobollada), iyo Maxkamadda Sare (kaas oo ka hadlaya arrimaha u dhexeeya maxkamadaha iyo dawladda, isla markaana dib u eegis ku sameeya go'aannadeeda), oo ah maxkamadda ugu sarraysa sidoo kalena u shaqaysa sida Maxkamadda Dastuuriga ah. Sharciga Jinsiyadaha Somaliland wuxuu qeexayaa qofka muwaadin Somaliland ah, Haweenka reer Somaliland, oo xidhan midabada calanka Somaliland, ka hor doorashadii baarlamaanka ee 2005. Dawladda Somaliland waxay sii waddaa inay ku dhaqanto xeerka ciqaabta ee Jamhuuriyadda Soomaaliya 1962dii. Sidan oo kale, falalka khaniisiinta ayaa sharci darro ka ah gayiga. Guriga Freedom wuxuu ku qiimeeyaa dawladda Somaliland qayb ahaan dimuqraadiyadda. Seth Kaplan (2011) wuxuu ku doodayaa in si ka duwan koonfurta Soomaaliya iyo dhulalka ku dhow, ay Somaliland, gooni u goosadka waqooyiga-galbeed ee Soomaaliya, ay ka dhistay qaab dimoqraadi ah oo maamul hoosta ilaa kor, iyadoo aan haba yaraatee lahayn wax kaalmo shisheeye ah. Si gaar ah, Kaplan wuxuu soo jeedinayaa in Somaliland ay leedahay nidaamka siyaasadeed ee ugu dimuqraadiyadda wanaagsan geeska Afrika maxaa yeelay waxaa inta badan laga soo cayimay cunsuriyiinta xagjirka ah ee ka jira Soomaaliya inteeda kale waxayna leedahay hanaan doorasho iyo sharci dejin iyo sidoo kale nidaam gaar ah oo adag. ===Xidhiidhka Dibada=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xidhiidhka Dibada ee Somaliland]]'' [[File:The President of Somaliland, Musa Bihi Abdi And the Guinean Foreign minister, Mamadi Toure.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha Somaliland, [[Muuse Biixi]], ayaa booqasho ku tegey Jamhuuriyadda Guinea.]] Somaliland waxay xidhiidh siyaasadeed la leedahay dalalka deriska la ah ee Itoobiya iyo Jabuuti, Jamhuuriyadda Shiinaha oo aan xubin ka ahayn Qaramada Midoobay, iyo sidoo kale Koonfur Afrika, Sweden, Boqortooyada Ingiriiska iyo waddan yar oo Liberland ah. 17-kii Janaayo 2007, Midowga Yurub (EU) wuxuu wafdi u diray arrimaha dibedda si ay uga wada hadlaan iskaashiga mustaqbalka. Midowga Afrika (AU) wuxuu kaloo diray wasiir arrimo dibadeed si uu ugala hadlo mustaqbalka ictiraafka caalamiga, 29kii iyo 30kii Janaayo 2007, wasiiradu waxay sheegeen inay ictiraafka kala hadli doonaan dowladaha xubnaha ka ah ururka. Horraantii 2006, Golaha Qaranka ee Wales ayaa casuumaad rasmi ah u fidiyay dawladda Somaliland si ay uga soo qayb galaan furitaanka boqortooyada ee Senedd ee Cardiff. Tallaabadan ayaa loo arkay inay tahay tallaabo ay Golaha Welsh ku aqoonsadeen sharcinimada dowladda gooni u goosadka ah. Xafiiska Arimaha Dibadda iyo Barwaaqo Sooranka ayaanan wax faallo ah ka bixin casuumaada. Gobolka Wales waxaa ku nool jaaliyad Soomaali ah oo muhiim ah oo ka timid Somaliland. Sanadkii 2007, wafdi uu hogaaminayo Madaxweyne Kaahin ayaa goobjoog ka ahaa shirkii madaxda dowladaha xubnaha ka ah Barwaaqo Sooranka ee ka dhacay magaalada Kampala ee xarunta dalka Uganda. In kasta oo ay Somaliland codsatay ka mid noqoshada Barwaaqa Sooranka iyada oo ku hoos jirta xaalad goobjooge, codsigeedii weli waa la sugayaa. [[File:Missions in Somaliland.png|thumb|right|250px|Khariidada xafiisyada diblomaasiyadeed ee Somaliland{{legend|#ff0000|Somaliland}} <!--{{legend|#212178|States with embassy in Somaliland}}--> {{legend|#5f8dd3|Dowladdaha leh qunsuliyadda ama xafiiska wakiilka ee Somaliland}} <!--{{legend|#aaccff|Dowladdo safaarad aan deganayn ku leh Somaliland}}-->]] 24 Sebtember [[2010]], Johnnie Carson, Kaaliyaha Xoghayaha Arimaha Dibada ee Arimaha Afrika, wuxuu sheegay in Mareykanku uu wax ka badalidoono istiraatiijiyaddiisa Soomaaliya uuna raadinayo xiriir qoto dheer oo uu la yeesho dowladaha Somaliland iyo Puntland isagoo sii wadaya taageerida Dowlada KMG ee Soomaaliya. Carson wuxuu sheegay in Mareykanku u diri doono shaqaalaha gargaarka iyo diblomaasiyiinta Puntland iyo Somaliland wuxuuna si toos ah u sheegay suurtagalnimada mashaariic horumarineed oo mustaqbalka ah. Si kastaba ha noqotee, Carson wuxuu carabka ku adkeeyay in Mareykanku uusan u fidin doonin aqoonsi rasmi ah labada gobol midkoodna. Madaxweyne Siilaanyo ee Somaliland bishii Noofambar 2010 si uu ugala hadlo sidii loo kordhin lahaa wax ka qabashada Ingiriiska ee Somaliland. Madaxweyne Siilaanyo wuxuu yidhi safarkiisii ​​London “Waxaan la shaqeynaynay beesha caalamka beesha caalamkuna way nala shaqeyneysay, annaga oo bixinayna anaga oo naga caawinay kanala shaqeynayna barnaamijyada dimoqraadiyeynta iyo horumarka. Waxaan aad ugu faraxsanahay sida bulshada caalamku ay noola macaamileen, gaar ahaan UK, Mareykanka, quruumaha kale ee Yurub iyo deriskeena oo weli raadinaya ictiraaf Ictiraafka Somaliland ee Boqortooyada Midowday (UK) waxa kale oo taageeray Xisbiga Madaxbanaanida ee UK, oo ku soo galay kaalinta 3aad ee codadkii dadweynaha ee doorashadii guud ee 2015. Hogaamiyaha UKIP, Nigel Farage, ayaa la kulmay Cali Aadan Cawaale, Madaxa Ergada Somaliland ee UK Uk maalinta qaranimada Somaliland, 18 May, 2015, si ay u muujiyaan taageerada UKIP ee Somaliland. Nigel Farage wuxuu yidhi “Somaliland waxay 24-kii sano ee u dambeeyay u ahayd ilayska nabada, dimuqraadiyada iyo ku dhaqanka sharciga, ee Geeska Afrika 24-kii sano ee la soo dhaafay. Waxay ku beegan tahay wakhtigii UK iyo bulshada kale ee caalamku aqoonsadeen qadiyada Somaliland ee aqoonsiga. Waa waqtigii nabada la abaalmarin lahaa. In UK ay dhabarka u jeediso dalabkooda sharciga ah ee madaxbanaanida, waa khalad, waa wax aan caadi aheyn inaanan u ololeynin aqbalitaankooda Barwaaqo Sooranka. Sanadihii la soo dhaafay, waxaan taageernay aqbalida dalal ay ka mid yihiin Mozambique oo aan xidhiidh taariikhi ah la lahayn Ingiriiska, laakiin Somaliland, oo hore u ahaan jirtay maxmiyad ayaa hartay qabow. Tani waa inay isbedeshaa". [[File:Somaliland Foreign Minister Hagi Mohamoud with Taiwan President Tsai Ing-wen.jpg|thumb|250px|Wasiirka Arimaha Dibada Somaliland Hagi Mohamoud oo uu weheliyo Madaxweynaha Taiwan Tsai Ing-wen.]] Sannadkii [[2011]], Somaliland iyo gobolka deriska la ah [[Khatumo]] ee Puntland wuxuu mid waliba la galay heshiis is-afgarad oo la xiriira nabadgelyada Jasiiradda Seychelles. Iyadoo la raacayo qaab dhismeedka heshiis hore oo ay kala saxiixdeen Dowladda Federaalka Ku Meel Gaarka ah iyo Seychelles, qoraalka ayaa ah "in dadka la xukumay loo wareejiyo xabsiyada 'Puntland' iyo 'Somaliland'. 1dii Julay [[2020]], Somaliland iyo Taiwan waxay kala saxeexdeen heshiis lagu aasaasayo xafiisyo wakiillo ka shaqeeya si kor loogu qaado iskaashiga labada dal. Wadashaqeynta labada siyaasadood ee ku saabsan waxbarashada, amniga badaha, iyo daawada waxay bilaabatay 2009, shaqaalaha Taiwan waxay soo galeen Somaliland Febraayo 2020 si ay ugu diyaar garoobaan xafiiska wakiilka. ===Doorashooyinka Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Doorashooyinka Somaliland]]'' [[File:Elections in Somaliland.jpg|thumb|250px|Doorashooyinka Somaliland qof iyo cod]] Burburkii dowladdii militariga ee ka talineysay Soomaaliya 1991 AD, hoggaamiyeyaashii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed waxay qaadeen tallaabo ay ku dhawaaqeen gooni u goosadka gobolka woqooyi ee Soomaaliya, oo markaas ku jiray shan gobol oo ka tirsan Soomaaliya inteeda kale, isla sannadkaas. . Intaa wixii ka dambeeyay, Somaliland waxay ku guuleysatay inay gaarto dib u heshiisiin dhab ah oo dhex marta beelaha wada dega gobolka, waxayna ka shaqeysay fidinta amniga, kala dambeynta iyo sharciga, waxayna ku ansixisay dastuurkeedii ugu horreeyay afti laga qaaday 2001. Waxay sidoo kale abaabushay, xilliyo kala duwan, bilaash iyo doorashooyin guuleysta oo ay kujiraan doorashooyinka dowladaha hoose, sharci dejinta iyo madaxweynaha. Waxa wadankan ka dhacay doorashooyin madax banaan oo shacabku si run ah ay u dooranayeen waxa kale oo horay uga dhacay somaliland doorashooyin doorashaddii, uguhoraysay ee kadhacady somaliland waxa ay hayd dheceen sanadii 1997 waxca ku gulaystay madaxwayne [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] doorashada labaad ee kadhacady somalilad waxa ay dhacday sanadii 2003 halka tii sadexaad oo ah in ay jabisay rikoodhkii u yaaly afrika oo ahaaa in laba doorasho oo isku xiga wax kacadani aany wadan afrikaana kadhici iyada oo lagu yaqaanay in haddii doorasho sadexaad loodhaqaaqo uu wadankasta oo afrika kuyaala dagaal sokeeye ka bilaabmi jiray. ayaa wadanka somaliland waxa uu marayaa doorashaddii sadexaad ee si habsamiya uga dhacda doorashadan ugu danbaysay waxa ay djacday sandkii aynu soodhaafanay ee 2010ka waxaana madaxwayne loo doortay mujaaahidka wayn ee axmed maxamed maxamuud [[siilaanyo]] ===Ciidanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ciidanka Qaranka Somaliland]]'' [[File:Women in Somaliland Army.jpg|thumb|250px|Haweenka Ciidanka Somaliland.]] [[File:Somaliland Army 1.jpg|thumb|250px|[[Ciidanka Qaranka Somaliland]]]] '''Ciidamada Somaliland''' (''Ciidanka Qaranka'') Somalilanad waxa ay leedahay ciidan militari oo si habaysan u tababaran kaas oo ah ilaaliyaha koobaad ee ciida somaliland. ciidamada somaliland waxa ay fadhiisimo iyo saldhigyo ku leeyihiin dhamaan wadanka. ciidamada somaliland waxa ay leeyhiin dhamaan qaybaha ciidan ee wadan yeesho. waxaa sharci ahaan loo ogolyahay dadka wixii kawayn 18 ilaa 49 ciidanka [[somaliland]] waxa lagu qiyaasaa ilaa 20.000 oo askari. Ciidamada somaliland waxay ka qaybqaatan ilaalinta ciidooda taaso oo ah arin muqaddas ah. ===Astaanta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Astaanta Qaranka Somaliland]]'' [[File:Emblem of Somaliland.svg|thumb|250px|[[Astaanta Qaranka Somaliland]]]] Astaanta Qaranka [[Somaliland]] waxaa la abaabulay [[Oktoobar]] [[1996]]dii, ayada iyo calankaba. waxa ay kakoobantahay laba kafadood iyo miisaan isleeg, oo muujinaya cadaalda dhextaala shacabka [[somaliland]] iyo gorgor sare u haya miisaanka oo isna tusaale u ah dimuquraadiyada ay somaliland kudhaqanto waxa kale o kamida astaanta qaranka laba gacmood oo issisalaamya. waxaanay tasi tusaale u tahay sinaanta iyo cadaalada iyo dimuquraadiya dhextaala dadka reer somaliland waxa kale oo kamida calaamdaha ay kakoobantahay astaanta qaranka somaliland [[laan]] geed oo muujinaysa nabada ay haystaan shacabku waxa kale oo kamida halka danbe oo ah huruud taas oo muujinaysa dhaqan wanaaga shacabka somaliland waxa kale oo walaiba kamida bisinka oo kaga yaala halka sare oo muujinaya in shacabka somaliland ay yihiin dad islaama. ===Calanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Calanka Somaliland]]'' [[File:Flag of Somaliland.svg|thumb|upright=0.5|left|[[Calanka Somaliland]]]] Calanka Somaliland waxa markii uguhoraysay la isticmaalay calanka [[somaliland]] ee xilagan 14 0ktoba 1996kii waxa uu calanka [[somaliland]] ka koobanyahay sadex khad ama kald oo jiif ah waxa ugu koreeya [[cagaar]] waxa [[cadaan]] oo dhexda ah iyo [[casaan]] oo hoosta ah dehexdana waxaa kaga taala calanka xidig [[madaw]] waxa dhanka sare ee calanka ku taala [[shahaadada]] (لا إله إلا الله, محمد رسول الله) oo far cad kuqoran Heesta calanka somaliland (samo kuwaar) ee hada waxaana loogu dhawaaqaa sidan. {{big|Samoo ku waar samoo ku waar Sareeye calanka sudhan biley dhulkissa Samoo ku waariyo iyo bogaadin sugan Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Kalsooniduu mutaystayee dastuurka Distuurka ku salaan kugu salaanee Midnimo walaalnimo gobonimoo Midnimo walaalnimo gobonimoo Islaamnimo kugu salaanee Samoow saamidiyo samoo ku waar Samoo ku waar saamo ku waar}} ===Maalinta Madaxbanaanida=== ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Women from Somaliland wearing the flag of Somaliland.jpg|thumb|upright=0.5|right|Haweenka Somaliland oo ka qayb galay dabaaldeggii maalinta madaxbanaanida oo ay la socdaan calanka Somaliland.]] Maalinta xoriyada Somaliland waa maalinta ee maamulka Goboleedka la aqoonsan ee u dabaaldagto xoriyada ee aaminsanyihiin in ee ka heleen soomaaliya isla markaasneh ee ka go'een soomaaliya inteeda kale.Xuskii ugu danbeeyay waxee dhacday 18 may 2011. ==Dhaqaalaha== ===Lacagta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dhaqaalaha Somaliland]] iyo [[Dekada Berbera]]'' [[File:Somaliland Beverage Industries Factory.jpg|thumb||upright=0.8|left|[[SBI]] Warshada Coca–Cola Somaliland.]] [[File:New DP World Berbera Container Terminal Port.jpg|thumb|250px|[[Dekada Berbera]] Cusub ee DP World Berbera.]] [[Somaliland shilling]] waa lacagta laga isticmaalo [[somaliland]] waxa lahirgaliyay daabacaada iyo isticmalka lacagtan, 18 aktobar 1994, waxa ay ka koobantahay lacagta somaliland waraaqo iyo biro kal ah sidan soo 1,5,10,20,100,500, iyo 5000 Sidan lawada socono astaanta qaranku waa shayga kaliyata ee lagu garto dawlad amaba lagu aqoonsado qaran keena, [[somaliland]] waxuu leeyahay astaan iyo lacag u gaar ah taa oo uu kaga duwan yahay bulshada caalamka iyo Gobolka geeska afrikaba, hadaba tan iyo waxii ka adan beeyay sanadkii 1991 somaliland waxay lahayd lacag u gaar ah taasi oo aan gabi hanba wada gaadhin gobolada somaliland oo dhan , iyadoo inta badan ku kooban hargaysa oo ah caasimada somaliland. halka aan lagaba aqoon gobola da kale dalka sida gobolada Bariga ee ay ka mid ka yihiin gobolka togdheer,sanaag iyo sool ,waxaana laga isticmalaa badiba lacago qalaad oo kala duwan ku wasi oo iskugu jira lacagta itopiyanka iyo lacagtii faqashta ee soomaliyadii hore, dhinacakale waxad arkaysaa markaad tagto magaloyinka aan kor ku soo xusay iyo qaar kaleba inaad markaad dhex marayso goobaha lacagaha lagu sarifo anad arkayninba wax lacag shilinka somalialand ah mana jiraan lacago somaliland ah oo ay indha haagu qabanayaan, dhinacakale´shilinka somaliland hadad is tidhaah do suqa wax kaga so iibso ama ba wax kaga soo cun hotelada laga cunteeyo lagama yaabo inaad wax lagaga iibiyo, waxa yaduna nasiib daraa in qaar kamid ah lacagta shilinka somaliland ah guud ahan ba wadanka gudihiisa lagama qaato xataa casimada inana waxba lagaga iibin ibin mayo lacagtaas oo inta badan musha har loo ´siyo ciidamada qaranka marka ay isku dayaan inay ku soo adeegtana aan lagaqadan lacagtaas aan kor ku soo xusayna waxa kamid ah 5ta´shilin 10´ka shilin iyo 20´ka shilin lacagtasi la diidayaana waa lacagtii qaranka hadaba, waxa nasiib Daraa inay somaliland ku faanto inay hormar ka gaadhay dhinacyo badan sida dimuqraadiyada ´ dhaqaalaha´ Tignolajiyada iyo waxbarashada, hadana hormar ay gaadho iska dhaafo ay lacagteedii ayaa weli saaran Geedka Madhaafto === Sahaminta shidaalka === [[File:Oil and Gas exploration activities in Somaliland.jpg|thumb|left|Hawlaha sahaminta shidaalka iyo gaaska ee [[Oodwayne]], gobolka Togdheer.]] Bishii Ogosto 2012, dawladda Somaliland waxay siisay [[Genel Energy]] ruqsad ay shidaal uga baadhi karto dhulkeeda. Natiijooyinka baadhitaanka sagxadda oo la dhammaystiray horraantii 2015 waxay xaqiijiyeen suurtagalnimada waxqabad ee ka jirta SL-10B iyo baloogga SL-13 iyo baloogga Oodweyne oo lagu qiyaasay keyd shidaal oo midkiiba gaarayo 1 bilyan oo foosto. <ref>{{cite web | title = Somaliland | url = http: //www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | access-date = 3 August 2017 | Archive-date = 4 August 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170804013531/http://www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | url-status = dead | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 August 2017 | dead-url = yes }}</ref> Shirkadda Genel Energy ayaa qarka u saaran inay si fiican u qoddo sahaminta SL-10B iyo SL-13 xannibaadda Buur-Dhaab oo 20 kiiloomitir waqooyi-galbeed ka xigta [[Caynabo]] dhammaadka 2018. <ref> {{cite web | title = Ruqsadaha Ciyaaraha ee Mesozoic Rift Play SL10B / 13 & Odewayne | url = http: // www. genelenergy.com/media/1977/genel-energy-onshore-somaliland-opportunity-summary_digital.pdf|publisher=Genel Energy | marin-u-helid = 3 Agoosto 2017 | taariikhda-taariikhda = 4 Janaayo 2017 | archive-url = https: / /web.archive.org/web/20170104062357/http://www.genelenergy.c om / media / 1977 / genel-energy-onshore-somaliland-fursad-summary_digital.pdf | url-status = dead}} </ref> ===Warbaahinta=== Somaliland waxa ay leedahay warbaahin madaxbanaan oo aanay cidi kormerin haba yaraatee war baahintaasi waxa ay isugu jirataaa warbaahinta la akhriyo tan ladaawdo iyo tan la dhagaysto. kuwa ugu waawayn ama ugu caansana waxa kamida, wargayska [[jamhuuriya]] wargayska [[haatuf]], tv ga [[horm kabel tv|horm kabel tv iyo shabakadda wararka caalamiga ah ee xoriyonews.com]] waxa jira warbaahin kale oo aad iyo aad u fara badan oo wadanka ka jira ciidamada qarnka ee somaliland waxa ay u kalabaxaan sida aan horeba usoo sheegnay qaybaha ciidan ee uu wadan yeesho * [[Berbera oil]] * [[SomCable]] * [[Dahabshiil]] * [[Golistelecom]] * [[Petrosoma]] Dawlada Ethiopia ayaa la filaayaa inay bisha tobnaad aad aqoonsato somaliland sida lagu baahiayay boga internetka ee ay dawaldu maamusho. '''Isgaadhsiinta Somaliland''' Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] oo si rasmiya ugu Dhawaaqay inay Isu- Fureen Adeegyadoodii Taleefoonada iyo Madaxweyne Ku-xigeenka oo ka qayb galay Xafladii lagu Daah-furay. Munaasibada lagu Daahfurayay Isku-xidhka Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] ayaa lagu qabtay Hoteelka [[Maansoor]] ee Magaalada [[Hargeysa]]. Xafladan oo lagaga dhawaaqay isku-xidhka shan Shirkadood oo ka mid ah Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland oo kala ah [[Somtel]], [[Nation Link]], [[Telcom]], [[Soltelco]], [[African Online]]., waxa ka qayb galay Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan Saylici, Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Axmed Xaashi Oday, Wasiirka Diinta iyo awqaafta Sh. Khaliil C/laahi, Maareeyaha Hawlaha shaqada ee Shirkadda Somtel Cali Saalax Cabdi, Mahdi Daahir Jaamac oo ah Maareeye ku-xigeenka Shirkadda Nation-link, Madax Shirkada Telcom Aadan C/laahi, Mareeyaha Shirkada Soltelco Mukhtaar Osman iyo Marti sharaf kale. Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan C/lahi Ismaaciil oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa soo dhaweeyay isku xidhka shirkadahan isgaadhsiinta oo wax badan ka tari doona dhibaatooyinkii Bulshada ka haysatay dhinaca Isgaadhsiinta, gaar ahaan wada hadal la’aanta dadka isticmaalada adeegyada kala duwan ee Shirkadaha Isgaadhsiinta. Waxaanu yidhi “Runtii waxa maanta Farxad ii ah inaan ka soo qayb galo, isku xidhkii shirkadaha Isgaadhsiinta oo runtii baahi weyn loo qabay inaynu ku wada xidhiidhno, iyadoo laga maarmayo sadexdii Telefoon iyo afartii Telefoion ee markii hore la sitay, arintan oo runtii ka mid ahayd balanqaadyadii Xisbiga Kulmiye ee in adeegyada Bulshada la mideeyo”. Mr. Saylici isagoo hadalkiisa sii wata waxa uu sheegay “Maanta waxaan ku faraxsanahay in talaabada koowaad ee la qaaday inteedii badnaydna Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiintu halkan ka sheegay , shirkadaha laftoodiina ay ka marag kaceen, muhiimada aynu u soconaana waxay tahay inaynu shacbigeena u wada adeegno oo aynu ka saarno qoqobkii ku kala jiray ama kala xidhnaantii ku kala jirtay ,maadaama oo suuqeenu yahay suuq mid xor ah, waxaan qabaa inaanu dawladu mar walba ka madhnayn shirkadaha isgaadhsiinta oo waxa loo sameeyaa Cashuur dhaaf”. Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Somaliland Axmed Xaashi Oday oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa sheegay sheegay in Wasaarada Boosaha iyo isgaadhsiintu si isku mid ah u maamuli doonto iska Xidhka Shirdahan adeegyadooda Xidhiidhka laysku furay, isagoo hoosta ka xarriiqay inay si caadalad iyo sinaan ah ay u ilaalin doonaan dhamaan shirkadahan xuquuqdooda Ganacsi iyo sirta Adeegyadooda. Guddoomiyaha Guddidii ka soo shaqaysay isku xidhka shirkadahan Isgaadhsiinta ee mideeyay Adeegyadooda Isgaadhsiinta Mr: Jaamac X. Maxamed Cigaal ayaa isna munaasibadaasi ka sheegay qaabka ay dadku ugu wada Xidhiidhayaan shanta shirkadood ee laysku xidhay, waxaanu halkaasi ku soo. ==Bulshada== ===Maalmaha la Xuso=== *1- [[26]] [[Juun]] oo ah maalinta ay ka qadatay xornimada gumaysigii [[Ingiriis]]ka. *2- [[18. May maalinta xoriyada somaliland]] oo ku beegan 18.May.1991 kii maalintii shirweynihi shacabka reer somaliland gua'an sadiin guuni isotaga jumhuriyada somaliland ee ka dhacay Magaalada Burco. *3- Labada Ciidood ee Islaamka *4- Maalmaha Caalamiga ah sida maalinta shaqaalaha, [[AIDS|Aydhiska]], iwm. ===Luqadaha=== '''Luqadaha Somaliland''' Somaliland waxa lagaga hadlaa luqada somaliga oo boqolkiiba boqol ay kuhadalaan dadka kudhaqan somaliland waliba lahjada afsoomaaliga ugu nadiifsan amaba ugu dhaw marka laeego luqada somaliga ee qadiimka ah dadka kudhaqan somaliland lahjada afsomaliga ee ay kuhadlaan waxa ay shabahdaa ta wararka lagusiidaayo amaba saxaafada loo adeegsado. waxa kale oo somaliland lagaga hadlaa [[Carabi]]ga iyo [[Ingiriis]]iga oo ah laba luqadood oo iyana wadanka si rasmi ah looga isticmaalo, qodobka lixaad ee wadanka uyaala waxa kuqoran in somaliga carabiga iyo ingriisugu ay yihiin sadaxda luqadood ee wadanka sirasmi ah looga isticmaali karo ==Waxbarashada== ::''Sidoo kale fiiri [[:Category:Jaamacadaha Somaliland|Jaamacadaha Somaliland]]'' * [[Jaamacada Hargaysa]] * [[Jaamacadda Camuud]] * jaamacada admas * [[Jaamacad Burco]] * [[Jaamcada Golis]] * [[Jaamacada Timocade]] * [[New Generation University Hargeisa, Somaliland|Jaamacada New Generation]] * [[Jaamacadda Culuunta badda iyo Kaluumaysiga (BERBERA MARITIME AND FISHERIES ACADEMY)]] ==Warbixin Kale== ===Goobaha Dalxiiska=== Dalka Somaliland wuxu leeyahay deegaan ballaadhan oo dhul badhka uu ku fadhiyo lagu qiyaaso 136200KM2 iyo bad leh xeeb dhererkoodu dhanyahay 850Km2 laga bilaabo Lawyacaddo dhinaca galbeed illaa Ceelaayo dhinaca bari. Somaliland waa qaran ka nasiib badan qoomiyado badan oo caalamka ah marka laga eego cimillada iyo hawada meel dhexadka ah xilli kasta, dhulka fidsan iyo deegaanka kala nooc nooca ah. Goobaha aad loo dalxiiso ee Somaliland waxa ka mid ah daljirka dahsoon ee Hargeysa ku yaalla, dhammaan magaalooyinka qadiimiga ah ee dalka sida Berbera, xaruntii daraawiishta talex, Zeilac, Bullaxaar, Maydh & Xiis, Laas-qoray, jasiiradaha Sacaadadiin iyo ceebood, buurta Daallo, buurta Gacan-libaax (Waxa waliba lagu sameeyay dhisme iyo dayactir buurta dusheeda( buurta Saw, Laasgeel (Goob aasaar qadiimi ah oo sannad dhawaa khubaro faransiis ahi ka heleen degmada hore loo odhan jiray Dacar-budhuq, haddana loogu magac daray Laasgeel) ɖɦaɦaʀ ɖɦʊʟҡɨɨ զʊʀʊxɖa ɖaʀɨstɨɨ զʊʀxօօռaʏɖ ɖɦaɦaʀ ċʀɛɛռʟaռɖ iyo goobo kale oo aan xusi doonno. Waxannu ugu bushaaranaynaa soo booqdayaasha bartan inaanu boggan idiin ku soo gudbin doonno xogo iyo macluumaad faahfaahsan oo la xidhiidha dhammaan goobaha taariikhiga ah ee la dalxiiso Somaliland, xaqiiqooyin ku xeeran iyo is bedello ku yimi goobo ka mid ah. Guud ahaan, gobolkasta Somaliland waxa ka jira goobo caana ah, taariikhi ah ama lagu tilmaami karo fursadaha iyo/ama khayraadka qaaliga ah ee dalku leeyahay dhinaca dalxiiska iyo taariikhda. Laasgeel waa goob leh godod hoose oo leh xaradh iyo astaamo qadiimiga ah oo lagu qiyaasay inay noqon karayaan aasaarta taariikhiga ah ee ugu da’da weyn geeska ama qaarada Afrikaba guud ahaan marka loo eego sawirrada farshaxanka iyo astaamaha muujinaya quruumo qarniyaal badan ka hor dhulka ku noolaa. Aasaartan qadiimiga ah waxa goobtan ku ogaaday khubaro faransiis sannadkii 2002, illaa immikana waxay ka midtahay goobaha taariikhiga ah ee aad loo dalxiiso, isla markana ay Wasaaradda Dalxiiska iyo Dawladda xaqiijiyaan nabadgelyada iyo ilaalinta aasaartan iyadoo si taxadir leh loogu oggolaado dalxiisayaashaa gaarka ah.Goobta Laasgeel waxa 6km woqooyi looga weecdaa tuulada Dhubato ee Degmada Laasgeel ee hore loo odhan jiray Dacar-budhug, immikana loogu magac daray Laasgeel oo 55KM bari ka xigta Hargeysa, kuna taalla wadada halbawlaha ah ee Hargeisa-Berbera. ===Ciyaaraha=== Ciyaaraha Somaliland Tartanka ciyaaraha [[somaliland]] oo ah mid sanadkiiba mar laqabto ayaa sanadkan ahaa mid xiiso leh,waxa sanadkan kamid ahaa ciyaaraha lagusoo bandhigay sida ciyaaraha orodada [[Kubada cagta]] [[Kubada Kolayga]] iyo waliba qaarkale oo badan.waxa sanadkan ciyaaraha 2011 ciyaaraha somaliland lagu qabtay magaalo madaxda gobolka [[Togdheer]] ee magaalda [[Burco]] gaar ahaan garoonka ciyaaraha ee caanka ah ee looyaqaano [[Alamsay]]. * [[Awdal]] * [[Hawd]] * [[Gabiley]] * [[Togdheer]] * [[Saaxil]] * [[Maroodi Jeex]] * [[sool]] * [[sanaag]] Kahor intii aan lasoo gaadhin ciyaaraha kama danbaysta ah waxa lasoomaray isreebreeb ay ka qaybqaateen dhamaan gobalada [[Somaliland]] waxaana iskusoo hadhay sideedan Gobol oo soo bandhigay ciyaaro aad iyo aad u xiiso lahaa waxaa ay ahyd markii ugu horaysay ee ciyaaraha somaliland sitoosa caalamkka looga daawado waxa siidaynta ciyaarta hawada dadaka usoo marinayaay warbaahinta qaranka iyo tan madaxa banaan waxaana laga daawanayay daafaha caalmaka. ==Muuqaalo== <gallery> File:Berbera Port2.jpg| File:Almadow Overview.JPG|Buurta [[Cal Madow]] </gallery> ==Sido kale fiiri== * [[Genel Energy]] * [[Oodwayne Beeraha Salidka]] * [[IGAD]] * [[Somalia]] * [[Dhaqalaha Somalia]] * [[Diinta Soomaalida]] == Xigasho == * [http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200304/cmhansrd/vo040204/halltext/40204h03.htm United Kingdom parliamentary debate on recognition of Somaliland] * [http://www.awdalnews.com/ Awdadl News] * [http://www.horyaal.net/index.asp Radio Horyaal] {{Wayback|url=http://www.horyaal.net/index.asp |date=20121102031350 }} * [http://www.halganews.com/ Halgan news] {{Wayback|url=http://www.halganews.com/ |date=20101029081920 }} * [http://www.caynabanews.com/ Hadhwanaag New] {{Wayback|url=http://www.caynabanews.com/ |date=20140327103426 }} * [http://www.qarannews.com/pn/ Qaran News] {{Wayback|url=http://www.qarannews.com/pn/ |date=20061004150422 }} * [http://dillapress.com Dilla Press] {{Wayback|url=http://dillapress.com/ |date=20201024054735 }} * [http://www.jamhuuriya.info/index.php Jamhuuriya Newspaper] {{Wayback|url=http://www.jamhuuriya.info/index.php |date=20110419200647 }} * [http://www.abaarsotech.org/ Abaarso Tech University] *[https://somaliland.com/ Somaliland News] *[https://ToosNews.com ToosNews] {{Wayback|url=https://toosnews.com/ |date=20220201065019 }} ==Tixraac== {{reflist|2}} {{Maqaalo Somaliland |state=expanded}} {{Dalalka Afrika |state=expanded}} [[Category:Somaliland|*]] ip5ouqrpyamjnywvarvyzjwzytlxv9e 302800 302794 2026-07-17T03:11:36Z Abdishakur Gande 32580 /* */ 302800 wikitext text/x-wiki LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. {{Qoraal dheer}} {{Infobox country |latd=9 |latm=33 |latNS=N |longd=44 |longm=03 |longEW=E |leader_name2 = [[Maxamed Cali Aw Cabdi]] |leader_name3 = [[Yaasiin Maxamed xiir faratoon]] |conventional_long_name = Jamhuuriyadda Soomaaliland</br>جَمْهورِيَدْدَ سومالِلَنْدْ |native_name = {{smaller|{{native name|en|Republic of Somaliland}}<ref>Name used in [http://www.somalilandlaw.com/Somaliland_Constitution/body_somaliland_constitution.htm#Heading The Constitution of the Republic of Somaliland] and in [http://www.somalilandlaw.com/Faafinta_Rasmiga_JSL_S1_Cad_1aad_2012.pdf Somaliland Official Gazette]</ref><br />{{native name|ar|{{lower|0.1em|<big>جمهورية صوماليلاند</big>}}|italic=no}}</big><br />{{smaller|''{{transl|ar|Jumhūrīyat Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''}}}}<br/><ref>Susan M. Hassig, Zawiah Abdul Latif, ''Somalia'', (Marshall Cavendish: 2007), p.10.</ref> |image_flag = Flag of Somaliland.svg |image_coat = Emblem of Somaliland.svg |common_name = Somaliland |symbol_type = National emblem |national_motto = <br />{{native phrase|ar|{{lower|0.1em|[[Shahaadah|<big>لا إله إلا الله محمد رسول الله</big>]]}}|italics=off|nolink=on}}<br />''Lā ilāhā illā-llāhu; muhammadun rasūlu-llāhi''<br />{{small|"[[Shahadah|Ilaah ma jiro Alle mooye; Muxammed waa rasuulka Alle]]"}} |national_anthem = <br />{{lang|so|''[[Samo ku waar]]''}}<br />{{small|''Long life with peace''}}<br /><center> {{center|[[File:Samo ku waar - Anthem of Somaliland (Instrumental).ogg]]}} |image_map = Somaliland (orthographic projection).svg |capital = [[Hargeysa]] |largest_city = [[Hargeysa]] |Portka = [[Berbera]] |official_languages = [[Af Soomaali]] |demonym = Somalilander |government_type = Madaxweynenimo leh [[Dastuurka Somaliland|Dastuur Jamhuuriya]] |leader_title1 = [[Madaxweyne]] |leader_name1 = {{nowrap|[[Abdirahman Mohamed Abdulahi Cirro]]}} |leader_title2 = [[madaxwayne kuxigeen]] |leader_title3 = Gudoomiyaha Golaha Wakiilada |legislature = Baarlamaanka Somaliland |upper_house = [[Golaha Guurtida]] Somaliland|Golaha Guurtida |lower_house = [[Golaha Wakiilada]] Somaliland|Golaha Wakiilada |established_event1 = Ku dhawaaqdey |sovereignty_type = Dowlada |sovereignty_note = iyo Awooda |established_event2 = Aqoonsiga |established_date1 = May 18, 1991 |established_date2 = Dal aan la aqoonsanayn<ref>{{Cite web |ciwaan=Issue 270, 28 March 2016 |url=http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |access-date=26 July 2016 |archive-date=21 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321062435/http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |dead-url=yes }}</ref> |area_km2 = 137600 |area_sq_mi = 53100<ref>[http://somalilandgov.com/somaliland-geography/ Somaliland Geography, 28 March 2016]</ref> |percent_water = |population_estimate = 6,200,000<ref>REPORTER, I. (2012, September 18). As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub? Retrieved December 26, 2015, from http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582">[http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582 As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub?, International Business Times, 2013]</ref> |population_census = |population_estimate_year = 2024 |population_estimate_rank = |population_census_year = |population_density_km2 = 25 |population_density_rank = |population_density_sq_mi = 66 |GDP_PPP = $3.782 Billion<ref>World Bank. ''[http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2015/01/29/new-world-bank-gdp-and-poerty-estimates-for-somaliland New World Bank GDP and Poverty Estimates for Somaliland]{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' January 29, 2015. Accessed February 14, 2015.</ref> |GDP_PPP_year = 2022 |GDP = 3.2 Billion Dollars |GDP_PPP_per_capita = $852 |GDP_PPP_per_capita_rank = |HDI = |HDI_year = |HDI_rank = |currency = [[Somaliland shilling]] |currency_code = SSH |time_zone = [[East Africa Time|EAT]] |utc_offset = +3 |utc_offset_DST = +3 |time_zone_DST = not observed |date_format = d/m/yy (AD|Anno Domini) |drives_on = right |calling_code = [[+252]] {{small|(Somalia)}} |iso3166code = |cctld = |footnote_a = Qiimeynta aheyn sida Somaliland waa [aqoonsi diblomaasiyadeed [|<nowiki> Somaliland State]].</nowiki> |footnote_b =Jamhuuriyadda Somaliland |area_magnitude = 1 E11 |HDI_category = }} '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland''; [[Af Carabi]]: صوماليلاند , {{lang|ar|أرض الصومال|rtl=yes}} ''{{transl|ar|Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''), si rasmi ah '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland'', [[Af Carabi]]: صوماليلاند wuxuu xad la leedahay [[Jabuuti]], [[Itoobiya]] iyo maamulka [[Waqooyi Bari|Puntland]] [[Soomaaliya]]. Somaliland waa dhulkii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|Maxmiyada Ingiriis ee Somaliland ]] ee [[Ingiriis]] ku maamuli jiray . Waxay xornimadda ka qaatay Ingiriiska [[Juun]] [[26]] [[1960]]. 1 July 1960 kii waxay la midowday koonfurta Soomaaliya oo [[Talyaani|Talyaanigu]] guumeysan jiray.[[Magaalo|magaalada]] caasimada u ahi waa [[Hargaysa]]. [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] oo ahaan jirey Gudoomiyihii Ururkii Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed [[SNM]], ayaa noqday madaxweynahii ugu horeeyay ee Somaliland. Waxaa ku xigey [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] noqdey Madaxweynihii Labaad ee Somaliland, waxaana ka danbeeyay [[Daahir Rayaale Kaahin]]. Kahina waxa ku xigay [[Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo)]]. Waxa ku xigay [[Muuse Biixi Cabdi]]. Waxa imika ah Madaxweynaha JSL Mudane Abdirahman Mohamed Abdulahi cirro Somaliland waxaa ka jira saddex xisbi siyaasadeed oo kala ah [[Kulmiye]], [[Wadani]] iyo KAAH. ==Taariikhda== ::''Sidoo kale eeg: [[Taariikhda Somaliland]]'' Somaliland waa magac aad cusub marka la eego taariikhda uu maamulkan leeyahay somaliland waxaa horay loogu magacaabi jiray dhulkii uduga iyo cadarka iyo bukhuurka ama uduga waa sida ay u yaqaaneen masaaridii horee. halka giriigii hore ay u yaqaaneen dhulkii berbera waa halka uu kasoo jeedo magaca [[berbera]] xiligii muslimka amaba qarniyadii uu muslimku soo gaadhay somaliland waxa looyaqaanay dhulkii [[saylac]] ugu danbayntii xiligan aan joogno waxa lagu magacaabaa Somaliland. ===Wakhtiyadii Hore=== ::''Sidoo kale eeg: [[Laas Geel]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Dhambalin]] iyo [[Dhaymoole]]'' Taariikhdii bilawga ahayd ee casri jaahiligii Somaliland waxay ku taal geeska Afrika, dhinaca Waqooyi galbeed waxa ka xigay deris la tahay dalka Jamhuuriyada Jabouti, galbeedna waxaa ka xiga Ethiopia, barina waxaa ka xiga somalia. Tirada dadka Somalilad waxaa lagu qiyaasaa 6,2 malyan. Baaxadda dhulka ay ku fadhido Somaliland waa 139,000 km½ Somaliland waxaa dhinaca waqooyiga ka xiga [[badda cas]] oo ku fadhida xeeb dhererkodu yahay 908 km½. Somaliland oo leh taariikh aad u balaadhan dadkuna aanu wada aqoon. Waxay kamid tahay meelihii ugu horeeyay ee ay ka hana qaaday ilbaxnimada adduunku. Dadka taariikhda ku xeel-dheeri waxay sheegeen in farraaciintii hore asalkoodu Somali kasoo jeedaan. Deganaana jireen dhulka xeebaha badda cas, taasoo markii danbana ay xidhiidh qoto dheer la lahaayeen Somaliland. Waxaana xaddaaradda Somaliland ku simantahay ilaa 7000 sanadood ciise hortii. ===Wakhtigii Diinta Islaamka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadi Ifat]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadii Cadal]]'' [[File:YagbeaSionBattlingAdaSultan.JPG|thumb|250px|Suldaanka reer Adal (midig) iyo ciidankiisa oo la dagaallamaya King Yagbea-Sion iyo raggiisa. Laga soo bilaabo Le livre des Merveilles, qarnigii 15aad.]] [[File:Zayla.jpg|thumb|250px|Burburka [[Saldanadii Cadal]] ee Saylac, Awdal.]] Markii diintu soo degtay qarnigii 7aad, geeska Afrika waxay noqotay meel aad u muhiima markii uu muslimay boqorkii Xabashida ee Nataashi. Waxaana xeebaha Somaliland ahaayeen meel istiraaji ah oo asxaabtii usoo xijrootay. Qarnigii 13naad waxaa culimadii carbeed ee dalka timid kadhiseen saldanad la odhan jiray Bebad oo ay xukumi jirtay boqortooyadii Walaashma. Waana markii koowaad inta taariikhda lagu hayo qabaa'ilkii Somalidu yeeshaan maamul dhexe. Somaliland waxaa ay kamid tahay bariga Afrika marka laga yimaado [[Itoobiya]] dalkii ugu horreyey ee ay ka hanaqaaday maamul dawladeed, inkastoo aan runta laga sheegin taariikhda dhab ah ee Somaliland haddana waxaan muran ku jirin in Somaliland qarnigii 15naad ay lahayd dawlad dunida laga ictiraafsanyahay gaar ahaana markii uu hoggaanka qabtay Immam Ahmed Qasali (Guray). Maamulkaas oo markii danbe la magac baxday dawladii Awdal. Xukumina jirtay inta u dhaxaysa xeebaha badda cas ilaa Herer. ===Saldanadihii hore ee casriga ahaa=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanada Isaaq|Saldanadii Isaaq]] iyo [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]]'' [[File:Sultan Nur Map.png|thumb|250px|Khariidadda Jarmalka qarnigii 19-aad oo muujinaya [[Nuur Axmed Amaan|Suldaan Nuur]] Degaanka badhtamaha Somaliland]] [[File:Flag of British Somaliland (1952–1960).svg|250px|thumb|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|British Somaliland]].]] Horraantii xilligii casriga ahaa, dowladihii kala dambeeyay ee Saldanadii Adal iyo Ajuran Sultanate waxay bilaabeen inay ka hanaqaadaan Soomaaliya. Kuwaas waxaa ka mid ahaa Isaaqa Saldanada iyo Habr Yunis Sultanate. Hawl-galkii ugu horreeyay ee dhexmara Soomaalida gobolka iyo Ingriiska wuxuu ahaa 1827 "Maqaallo Saaxiibtinimo iyo Ganacsi oo u dhexeeya Qabiilka Habar Awal iyo England. Tan waxaa xigay heshiis Ingiriis ah oo lala galay Badhasaabkii Saylac 1840. Ka dib hawlgal ayaa la bilaabay inta u dhaxaysa Ingiriiskii iyo odayaashii Habar Garxajis iyo Habar Toljaala ee reeraha Isaaqa 1855, sanad ka dib ayaa la soo gabagabeeyey "Qodobadii Nabadda iyo Saaxiibtinimada" ee u dhexeeyey Shirkadda Habar Awal iyo East India Company. kuna dhammaaday heshiisyadii rasmiga ahaa ee Ingiriisku la saxeexday wixii hadda ka dambeeya qabiilooyinkii 'British Somaliland', oo dhacay intii u dhexeysay 1884 iyo 1886 (heshiisyada waxaa lala saxeexday Habar Awal, Gadabursi, Habar Toljaala, Habar Garxajis, Esa, iyo beelaha Warsangali), kan waxay gogol xaar u ahayd Ingriisku inuu ka sameeyo maxmiyad goboleed loogu magac daray British Somaliland, Ingriiskuna wuxuu gaashaan u ahaa maxakamadda Cadan waxayna u maamushay sidii qayb ka mid ah Bri tish India ilaa 1898. British Somaliland ka dibna waxaa maamulayay Xafiiska Arimaha Dibada ilaa 1905, ka dibna Xafiiska Gumeysiga ===Maxmiyaddii British Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ololaha Somaliland]] iyo [[Ololaha Somaliland (1920)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Duulaankii Talyaanigu ku qaaday British Somaliland]]'' [[File:Corriere Della Sera - 17 agosto 1940 - Offensiva in Africa - titolo.JPG|thumb|250px|Wargeyska Corriere della Sera ee ka soo baxa dalka [[Talyaaniga]] oo ka hadlaya bilowgii weerarkii British Somaliland.]] [[File:The National Archives UK - CO 1069-8-37.jpg|thumb|250px|right|Duqeyn diyaaradeed oo lagu garaacay qalcado Dowladii [[Darawiish|Deraviish]] ah [[Taleex]]..]] [[File:Independence Day State of Somaliland.png|thumb|upright=0.8|right|Heshiisyada iyo isweydaarsiga Waraaqaha ee u dhexeeya Dawladda Boqortooyada Ingiriiska iyo Dawladda Somaliland oo ku lammaan Xoriyadda Somaliland.]] [[File:The Somaliland Protectorate Constitutional Conference, London.png|thumb|250px|Shirweynihii dastuurka maxmiyadda [[British Somaliland]], London, May 1960 kaas oo lagu go’aamiyey in 26 Juun ay noqoto maalinta Xorriyadda, sidaasna lagu saxeexay 12 May 1960. Waftiga Somaliland ka socday :- 1.Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal,2.Axmed Xaaji Ducaale, 3.Cali Garaad Jaamac iyo 4.Xaaji Ibraahim Nuur.Laga soo bilaabo Xafiiska Gumeysiga: Ian Macleod, D. B. Hall, H. C. F. Wilks (Xoghaye).]] Ololaha Somaliland, oo sidoo kale loogu magac daray Dagaalkii Dervish, wuxuu ahaa safarado milateri oo isdaba joog ah oo ka dhacay intii u dhaxeysay 1900 ilaa 1920 dhulka Khatumo ama dooxada Nugaal, oo ay iskaga hor yimaadeen Boqortooyadii Diiriye Guure iyo Amiirkiisa ee ahaa Sayid Mohammed Abdullah Hassan (oo ururkooda lagu naanaysi jiray "Dervishes" ) ka dhan ah Ingiriiska. Ingiriiska waxaa ka caawiyey weeraradoodii Xabashi iyo Talyaani. Intii lagu jiray Dagaalkii Koowaad ee Adduunka ([[1914]]–[[1918]]), Xasan wuxuu sidoo kale gargaar ka helay Ottomans, Jarmal iyo, in muddo ah, oo uu ka helay Imbaraadoor Iyasu V-kii Itoobiya. Colaadda ayaa dhammaatay markii Ingriiska uu si milatari u duqeeyey magaalo-madaxda Dervish-ka ee Taleex bishii Febraayo 1920-kii. Safarkii Shanaad ee ololihii Somaliland ee [[1920]]-kii wuxuu ahaa safarkii ugu dambeeyay ee Ingiriisku kaga soo horjeedo xoogaggii Dervish-ka ee Maxammed Cabdillaahi Xasan (oo had iyo goor Ingiriisku ugu yeedho "Mad Mullah" sharaf dhac), hoggaamiyaha diinta ee Ciid-Nugaal. In kasta oo dagaalkii ugu badnaa dhacay bishii Jannaayo ee sannadka, haddana ciidammada Ingiriisku waxay bilaabeen u diyaar garowga weerarkan horraantii Noofambar [[1919]]. Ciidammada Ingiriisku waxay ka koobnaayeen xubno ka tirsan Royal Air Force iyo Somaliland Camel Corps. Dagaal seddex usbuuc ah kadib, Dervishes-kii Xasan waa la jabiyay, taasoo keentay wax ku ool ah iska caabintii 20-ka sano ahayd. Qabsashadii Talyaanigu ee British Somaliland waxay ahayd olole milatari oo ka dhacay Bariga Afrika, kaas oo dhacay bishii Ogos 1940kii kaas oo dhex maray xoogaggii Talyaaniga iyo kuwii dhawr waddan oo Ingiriis iyo Barwaaqo-sooran ah. Socdaalkii Talyaanigu wuxuu qayb ka ahaa Ololihii Bariga Afrika. ===Dawladii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladii Somaliland (1960)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland 1960]]'' [[File:Somaliland_Flying_for_the_first_time_The_White_and_Blue_Somali_Flag_at_the_Independence_Celebrations_on_26_June_1960.jpg|thumb|250px|Somaliland oo markii ugu horeysay: Calanka Soomaaliya la taagay ee aha Caddaan iyo Buluugga ah ee Dabaal - degyadii [[Maalinta Madaxbanaanida (Maamulka Somaliland)|Xorriyadda]] ee 26-kii Juun 1960 Ra'iisul-wasaaraha [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawlad-goboleedka Somaliland]] iyo [[Madaxwaynaha Somaliland|madaxweynihii labaad ee Somaliland]] [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal ayaa]] salaamay calanka.]] Bishii Meey 1960kii, dawladda Ingiriisku waxay sheegtay inay diyaar u tahay inay madax-bannaani siiso maxmiyaddii xilligaa ee British Somaliland, iyada oo ujeedkeedu ahaa in dhulku la midoobo maamulkii Talyaanigu xukumi jiray ee Somaliland ee hoos-tagi jiray Maamulkii Talyaaniga (Talyaanigii hore ee Somaliland) . Golaha Sharci Dejinta ee British Somaliland wuxuu qaraar ka soo saaray bishii Abriil 1960 oo ay ku codsanayeen madaxbannaanida iyo la midowga dhulka la aaminay ee Somaliland, kaas oo qorshuhu ahaa in ay madax-bannaanideeda hesho 1-dii Julaay ee sanadkaas. Golayaasha sharci dejinta ee labada deegaan ayaa isku raacay soo jeedintan ka dib shir wadajir ah oo ay ku yeesheen magaalada Muqdisho. 26-kii Juun 1960, Maxmiyaddii hore ee British Somaliland waxay muddo kooban qaadatay madax-bannaanida iyada oo ah Dawladdii Somaliland, iyada oo Territori-ka Somaliland la raacay shan maalmood ka dib. Intii lagu jiray muddadii koobnayd ee ay la soo noqotay madax-bannaanida, Qaranka Somaliland wuxuu ka kasbaday ictiraaf shan iyo soddon iyo shan dal oo madax-bannaan. Maalintii ku xigtay, 27kii Juun 1960kii, Golaha Sharci Dejinta ee dhowaan la qabtay waxay ansixiyeen sharci si rasmi ah ugu oggolaanaya midowga Qaranka Somaliland iyo Gobollada Amaanada ee Somaliland 1dii Luulyo 1960 ===Xoriyadii 1960 iyo wixii kadanbeeyay=== ::''Sidoo kale eeg: [[Jamhuuriyadda Soomaaliyeed]] iyo [[Soomaaliweyn]]'' Dawlada Ethiopia ayaa waxay qorshaynaysaa sidii ay u aqoon san lahayd somalailand. Bishii febraayo 1960kii ayaa wafdi uu hoggaaminaayo Alle ha u naxariistee [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] u anbaxaxeen dalka Ingiriiska, waxaana heshiis ay la soo galeen dawladdii ingiriiska in Somaliland xornimo buuxda lasiiyo. 26 Juun 1960kii bay markii maxmiyadii ingriiska ee Somaliland "British Somaliland protectorate" xornimadeeda ka qaateen dawladii Ingiriiska,sida aan la socono intii ka horraysay 01 Luulyo 1960kii Somaliland waxay ahayd dawlad gooniya (independent state). waxayna noqdeen dawlad madax bannaan oo la aqoonsan yahay ilaa 01 Luulyo 1960kii. Isla maalintaas Waxay ku beegnayd maalintii Koonfurta Soomaaliya (Italian somaliland) in ay ka baxaan nidaamka (Trusteeship) (Nidaamka Wakiilnimada Caalamiga ah) "Koonfurta Soomaaliya: Waxay ahayd Trust Territory oo Talyaanigu maamulayay (1950–60) iyadoo hoos imanaysa Qaramada Midoobay" Luulyo 1960: Soomaaliya (Koonfur) waxay ka baxday Trusteeship oo ay noqotay dal madaxbannaan. Isla maalintaas 1 Luulyo 1960 kii ayuu dhacay midowgii labada dal ee Somaliland iyo Somalia inkastoo midawgaas mad madaw badani ku jiro. Dad badanina waxay aaminsanyihiin in midowgaasi ahayn mid sharciya. Waxaana Aragtidiisi sii xoogaysatay markii qorayaal ajaanib ahi sameeyeen daraasado arinta cadaynaya. Sida "Professor Mario G. Losano (Mario Giovanni Losano)" Bishii Luulyo1961kii waxaa dadka reer Somaliland gaashaanka ku dhufteen oo cod aqliyad ah ku diideen distoorkii qeexayey ee lagu sharciyeynaayey israaca labada dal ee Somaliya iyo Somaliland. Laakiin nasiib darro dawladdii markaas jirtay oo reer Koonfureedka ahayd waxay diideen inay aqoonsadaan maxsuulkii doorashadaas sababtoo maslaxad baan ugu jirin arrintan. Bishii december 1961 waxaa madaxdii ciidamada qalabka sida ee Somaliya isku dayeen inay dhigaan inqilaabkii dhicisoobay. Inqilaabkaasna waxay doonayeen inay kula soo noqdaan madaxbannaanidii luntay. 1967kii waxaa dalka ka noqday raysal wasaare Mohamed X.Ibrahim Cigaal. Halka uu madaxweynaha ka noqday Cabdirashid Cali sharmake. 15 Oktober 1969kii waxaa magaalada laascaanood lagu dilay madaxweynihii Jamhuuriyadda Somalida ee Cabdirashid Cali Sharmaake. === 1961 kacdoon ka reer Somaliland === ::''Sidoo kale eeg: [[1961 kacdoon ka dhacay Soomaaliya]]'' Kacdoonkii 1961 ee Soomaaliya wuxuu ahaa kacdoon aan guuleysan oo isku day afgambi ah oo ka dhacay waqooyiga Soomaaliya imikana ah Somaliland kaasoo dhacay bishii Diseembar [[1961]]. === Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay === Waxaana midnimadii 60kii guul darro ku dhamaatay markii 21 Oktober [[1969]]kii uu dalka ka dhacay inqilaab aan dhiig ku daadan ee ay dhigeen ciimada qalabka sidaa, waxaana talada la wareegay ciidamada oo uu hoggaaminaayo mujrimkii Gen. Mohamed Siyaad Barre. 10 januari 1970kii waxaa kelidii taliyihii Siyaad Barre sameeyey maxkamadii badbaada oo xukumi jirtay xukunka dilka si looga takhaluso dadka aan taageersanayn madaxweynaha. 21 Oktober 1970kii wuxuu Siyaad Barre ku dhawaaqay in Somaliya qaadatay nidaamka hantiwadaaga cilmiga ku dhisan. Taasoo rabay inuu ugu bedelo inqilaabkii hab ku salaysan dhaqaaq siyaasadeed oo ku salaysan aydhiyooliyadda hantiwadaaga. Waxaana loo ololeeyey wixii loogu magacdaray kacaankii hantiwadaaga Somaliyeed. Xagaagii 1972kii waxaa la sameeyey ciimadii guulwadayaasha oo ujeedadoodu ahayd inay cabudhiyaan oo xabsiga u taxaabaan dadka shacbiga ee lagu tuxmo inay kacaan diid yihiin. July 1972kii waxaa la dilay labadii Jenaraal ee Salaad Gabayle, iyo Mohamed aynaanshe oo ka tirsanaa saraakiishii inqilaabka dhigay. Salaad gabayle wuxuu ahaa madaxweyne ku xigeen. Waxaa lagu xukumay dil ka dib markii lagu eedeeyey inay maleegayeen shirqool ay xukunka kaga tuurayaan Siyaad Barre. Oktober 1972kii waxaa lagu dhaqaaqay in la qoro [[Af-soomaliga]] oo uu noqdo luqadda rasmiga ah ee dalka. 1972kii-1975kii waxaa la qaaday ololihii barashada qorista Somaliga oo markii danbana isu rogay olalihii horumarinta reer miyiga ee la rabay in dadku waxna qoraan waxna akhriyaan. 1975kii waxaa la sameeyey 15 gobol oo cusub oo lagu bedelayeey 8 gobol ee hore u jiray. Waxaana ay ka koobnaayeen 78 degmo. Somaliland oo ka koobnayd 3 gobol looma samayn gobolo iyo degmooyin cusub toona. 1975kii Siyaad Barre wuxuu shaqadii ka eryey 50 saraakiil sare iyo madax ah oo badankooda ka soo jeeda Somaliland, waxaana uu ku bedelay dadka uu ku tuhmaayey inay taageersanyihiin kacaanka oo u badnaa caa'iladiisa ah. M.s.bare wuxuu ku dhawaaqay inay raga iyo dumarku siman yihiin culimadii iyo dhalinyaradii kasoo horjeedsatayna laayay dhamaantood. 1977kii maamulkii siyaad Barre wuxuu weerar ku qaaday dalka Itoobiya, waxaana markii hore uu ku guulaystay dagaalkaas. Laakiin waxaa dagaalku dhamaaday markii ciidamo Ruush iyo Kuubaan ahi usoo gurmadeenItoobiya ee ay si toosa dagaalka usoo galeen. Waxaana ciidamadii Somaliya dibuga soo noqatay dhammaan dhulkii horuu qabsadeen. ===Xasuuqii Isaaq ama Xasuuqii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xasuuqi Isaaq]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[SNM]]'' [[File:Exhumed skeletal remains of victims of the Isaaq genocide.jpg|thumb|250px|Haraaga la soo saaray ee dhibanayaashii xasuuqii Isaaq ee laga helay xabaal wadareed ku yaal magaalada Berbera, Somaliland.]] [[File:4z2.jpg|thumb|250px|Ilaa 90% magaalada Hargeysa (magaalada labaad ee ugu weyn Jamhuuriyadda Soomaaliya) waxaa burburiyey dawladda Soomaaliya.]] Awooddii akhlaaqeed ee dowladdii Barre si tartiib tartiib ah ayay u lumisay, iyadoo Soomaali badan ay ku hungoobeen nolosha xukunka militariga. Bartamihii 1980-meeyadii, dhaqdhaqaaqyo iska caabin ah oo uu taageerayay maamulkii shuuciga ahaa ee Derg ee Itoobiya ayaa ka billowday waddanka oo dhan. Barre wuxuu kujawaabey isagoo amrey in talaabooyin ciqaab ah laga qaado kuwa uu u arko inay gudaha ka taageerayaan jabhadaha, gaar ahaan gobolada waqooyi. Qabqabashada waxaa ka mid ahaa in la duqeeyo magaalooyin, xarunta maamulka waqooyi-galbeed ee Hargeysa, oo ahayd xaruntii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed (SNM), oo ka mid ahayd aagagga la bartilmaameedsaday 1988. Duqeyntan waxaa hoggaaminayey Jeneraal Maxamed Saciid Xersi Morgan, wiilka uu sodogga u yahay Barre. Wixii ka dhacay Soomaaliya [[1988]] malaha waa ka sii foolxun. Markii Hargeysa la duqeeyay ayaa dadkii deganaa lagu khasbay inay qaxaan. Askarta ayaa markaas miinooyin ku aasay guryihii laga tagay. Markii uu dagaalku dhammaaday ayay qaxootigii dib u laabteen, balse waxaa lagu naafeeyay ama lagu dilay qaraxyo qarsoon.<ref>[https://www.jw.org/en/library/magazines/g20000508/Land-Mines-Weighing-the-Cost/ Land Mines—Weighing the Cost]</ref> Sida laga soo xigtay Abou Jeng iyo aqoonyahanno kale, xukunkii taliskii Barre waxaa lagu calaamadeeyay cadaadis arxan darro ah oo lala beegsaday qabiilka Isaaq. Max’ed Xaaji Ingiriis iyo Chris Mullin waxay caddeeyeen in qabqabashadii maamulkii Barre ee ka dhanka ahaa Dhaqdhaqaaqii Qaranka Soomaaliyeed ee fadhigiisu ahaa Hargeysa lala beegsaday beelweynta Isaaq oo ay ka tirsan yihiin inta badan xubnihii SNM. Waxay ku tilmaamayaan isku haynta inay tahay xasuuqii Isaaq ama xasuuqii Hargeysa. Baaritaan ay sameysay Qaramada Midoobay ayaa lagu soo gabagabeeyay in dambiga xasuuqa uu ahaa "mid ay maleegtay, qorsheysay oo ay ka fulisay Dowlada Soomaaliya dadka Isaaqa". Tirada dadka rayidka ah ee ku waxyeeloobay waxaa lagu qiyaasaa inta udhaxeysa 50,000–100,000 sida laga soo xigtay ilo wareedyo kala duwan, halka wararka qaarna ay ku qiyaasayaan wadarta dhimashada dadka rayidka ah inay kor u dhaafeyso 200,000 oo rayid Isaaq ah. Dhimashooyinkaas, taliskii Barre wuxuu duqeeyey oo burburiyey magaalooyinka labaad iyo saddexaad ee ugu weyn Soomaaliya, Hargeysa iyo Burco siday u kala horreeyaan. Tani waxay u barakicisay dad lagu qiyaasey 400,000 oo dadka deegaanka ah oo u qaxay Hartasheikh ee dalka Itoobiya; shaqsiyaad kale oo gaaraya 400,000 ayaa iyaguna gudaha ku barakacay. Dagaalkii ka soo horjeedka ee taliskii Barre ee ka dhanka ahaa SNM wuxuu bartilmaameedsaday saldhigii rayidka ee kooxda mucaaradka, isaga oo isu beddelay xasuuq xasuuq ka dhan ah beesha Isaaq. Tani waxay horseeday fowdo iyo ololeyaal dagaal oo ay gaystaan ​​maleeshiyooyin kala jabay, ka dibna awooddii heer degmo la wareeray. Cadaadiskii maamulkii Barre kuma koobnayn Isaaqa oo keliya, maxaa yeelay wuxuu bartilmaameedsanayay qabaa’illada kale sida Hawiye. Taliskii Barre wuxuu burburay Janaayo [[1991]]. Intaa kadib, markii xaalada siyaasadeed ee Somaliland xasiloonayd, dadkii barakacay waxay ku noqdeen guryahoodii, maleeshiyooyinkii waa laga daad gureeyay ama waxaa lagu daray ciidanka, tobanaan kun oo guri iyo meherado ahna dib ayaa looga soo dhisay burburka. ===Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya=== [[File:Ruined tank in Hargeisa, Somaliland.jpg|thumb|250px|Taangi M47 Patton oo ku burburay Somaliland.]] ::''Sidoo kale eeg: [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya]]'' In kasta oo SNM markii la aasaasay ay lahayd dastuur midow, haddana waxay ugu dambayntii bilawday inay raadiso madax-bannaanida, iyada oo doonaysa inay ka go'do Soomaaliya inteeda kale. Intii uu hoggaaminayey Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur, maamulka maxalliga ah wuxuu ku dhawaaqay gobollada waqooyi-galbeed ee Soomaaliya madax-bannaanida shirkii ka dhacay magaalada Burco intii u dhaxeysay 27-kii Abriil 1991-kii illaa 15-kii May 1991. ===Ku dhawaaqidii Maxadbanaanida=== LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. Toddoba iyo toban Salaadiin Soomaaliyeed ah oo ka kala so jeeda Sool, Sanaag, Awdal, Woqooyi Galbeed iyo Togdheer ayaa saxeexay Baaqa Madax-bannaanida Somaliland. ::''Sidoo kale eeg: [[Ku dhawaaqida Gooni isu taaga Somaliland]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Signatures-Somaliland-independece-.png|thumb|250px|5 May go'aankii shirkii weynaa ee Burco. Shirkii labaad ee qaran ee 18 May, Golaha Dhexe ee SNM oo taageero ka helaya kulan ay yeesheen odayaal matalayay beelaha waaweyn ee Gobollada Waqooyi, ayaa lagaga dhawaaqay dib ula soo noqoshada Jamhuuriyadda Somaliland dhulkii Maxmiyaddii hore ee Ingiriiska ee Somaliland isla markaana la sameeyay. dowlad loogu magac daray ismaamul gobaleedka.]] 27 Jannayo 1991 ayaa ciidamadii SNM gacanta ku dhigeen dhamaan dalkii hore loo odhan jiray Somaliland. Dabadeedna madaxdii SNM waxay ka shaqeeyeen inay heshiiyeen oo beelihii walaalaha ee ay iska horkeentay dawladii hore ee Siyaad Barre. 18 Mey 1991 shirbeeleedkii ka dhacay magaalada Burco ayaa lagu go'aansaday lagagana dhawaaqay gooni isu taagga qaranimada Somaliland. ===Afti u qaadista dastuurka Somaliland 2001=== ::''Sidoo kale eeg: [[2001 Afti u qaadista dastuurka Somaliland]]'' [[File:Somaliland Constitution Presidential Decree.jpg|thumb|250px|Digreeto madaxweyne oo uu ku ansaxinayo dastuurka Somaliland [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]].]] Bishii Ogast 2000, Dawladdii Madaxweyne Cigaal waxay kumanaan nuqul oo ka mid ah dastuurka la soo jeediyey u qaybiyey guud ahaan Somaliland si dadku u tixgeliyaan oo dib u eegis ugu sameeyaan. Hal qodob oo xasaasi ah oo ka mid ah 130ka qodob ee dastuurka u gaarka ah ayaa ansixin doona madax-bannaanida iskeed ugu dhawaaqday madaxbannaanida ee Somaliland iyo kala-goynta kama dambaysta ah ee Soomaaliya, taasoo soo celinaysa madax-bannaanida qaran markii ugu horreysay tan iyo 1960. Dabayaaqadii bishii Maarso 2001, Madaxweyne Cigaal wuxuu cayimay maalinta aftida loo qaadayo Dastuurka May 31, 2001. Afti dastuurka ayaa laga qaaday Somaliland 31 May 2001. Aftida ayaa loo qaaday dastuurka qabyada ah ee xaqiijinaya madaxbanaanida Somaliland ee Soomaaliya. 99.9% ee codbixiyaasha xaqa u leh ayaa kaqaybqaatay aftida waxaana 97.1% kamid ah ay ucodeeyeen dastuurka. LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. ==Juquraafiga== Somaliland waxay dhacdaa Geeska Afrika, taasi oo udhexaysa dhigaha 08°00' – 11°30' waqooyiga dhulbadhaha iyo loolasha 42°30' – 49°00' ee bariga [[Greenwich]]. Waxa dhinaca galbeed ka xiga wadanka [[Jabuuti]], dhinaca koonfureed wadanka [[Itoobiya]], iyo dhinaca bari oo ka xigto maamul-goboleedka [[Khaatumo]]. Somaliland waxay leedahay xeeb-badeed dhererkeedu le'eg yahay {{convert|740|km|mi|0}};viyo dhul baaxadeedu le'eg yahay {{convert|176120|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|title=Somalia|accessdate=31 May 2009|date=14 May 2009|work=[[World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=1 Bisha Todobaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Somaliland waxa ay dhul ahaan fidsantahay 137000 km laba jibbaaran dhulaka ay ka koobantahya jamhuuriyadani waxa uu u badanyahay dhul deegaana am waaba lawada daganyahay waxa uuleeyahay buuro iyo meelo banaan ah haddii lysidhaahdo taariikhda uu wadankani lereyahay iyo taariihda uu shacabkani leeyahayba ka sheekeeya waxay noqonaysaa mid aad u dheer. <gallery mode="packed" caption="Muuqaalka juquraafiga Somaliland"> File:Lamadayawaterfalls6.jpg|upright|thumb|[[Lamadaya]] waa biyo-dhacyo ku yaal buurta [[Cal Madow]]. File:Somalia (Somaliland)(168).jpg|upright|thumb|Baadiyaha Somaliland. File:Almadow Overview.JPG|upright|thumb|Muuqaalka Buuraha [[Cal Madow]] Buuraha, oo hoy u ah noocyo fara badan oo fara badan. File:Ceebaad island, Zeila Archipelago, Somaliland.jpg|[[Ceebaad|Jasiirada Ceebaad]], [[Jasiirada Sacadaddin]]. </gallery> ===Gobolada=== ::''Sidoo kale eeg [[Gobolada Somaliland]]'' Sanadkan 2020, Somaliland waxa ay ka kooban tahay 6 gobol, kuwaasi oo ugu weyn tahay gobolka [[sanaag]]. Gobolada somaliland intii u dhaxaysa 22 maarso ilaa 22 may, 2008, waxa uu madaxwaynihii horore ee [[Somaliland]] magacaabay gobolo cusub oo lagu daray goboladii hore ee lixda ahaa taas oo kadhigatay gobolada somaliland 13 gobol, gobolda cusub ee kuwii hore lagu daray waxa ay yihiin sidan. {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=4 align=center style="border:1px solid grey; border-collapse:collapse" |- ! bgcolor=lightgrey | # ! bgcolor=lightgrey | Gobol ! bgcolor=lightgrey | Magaalo Madax | bgcolor=white rowspan="14" | [[image: Somaliland regions.svg|380 px]] |- | 1 | [[Awdal]] | [[Boorama]] |- | 2 | [[Maroodi Jeex]] | [[Hargeysa]] |- | 3 | [[Saaxil]] | [[Berbera]] |- | 4 | [[Togdheer]] | [[Burco]] |- | 5 | [[Sool]] | [[Laascaanood]] |- | 6 | [[Sanaag]] | [[Ceerigaabo]] |- |} ===Magaalooyinka Waawayn=== ::''Sidoo kale fiiri: [[Magaalooyinka Somaliland]]'' <gallery> File:Borama2.jpg|[[Borama]] File: Hargeisa capital of Somaliland.jpg |[[Hargeysa]] File: Berbera, Somaliland.jpg|[[Berbera]] File: Laascaanood 2.jpg |[[Laascaanood]] </gallery> ===Cimiladda=== Somaliland waxay dhacdaa waqooyiga [[Dhulbadhe|dhulbadaha]]. Waa deegaan qalalan ([[Lamadegaan la mood]]), isku celceliska heerkulku yahay {{convert|25|to|35|C}} taasi oo hesha roob dhan {{convert|446|mm}} sanadkii.<ref>{{cite web|url=https://journeysbydesign.com/destinations/somaliland/when-to-go|title=SOMALILAND CLIMATE : when to visit|website=Jouneys by Design|language=en|access-date=12 March 2020}}</ref> Deegaanada Somaliland waxaa loo qeybiyaa sadex nooc oo kala ah: (1). [[Guban]]: dhul lamadegaan qalalan (2) [[Oogo]]: xooggag sare (3) [[Hawd]]: dhul daaqsiimeed.<ref>{{cite web|title=Somaliland in Figures|url=http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2020-06-20|archive-date=2017-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816233801/http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|dead-url=yes}}</ref> {{Weather box |location = [[Hargeysa]] |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 31.1 |Feb record high C = 31.7 |Mar record high C = 32.8 |Apr record high C = 32.8 |May record high C = 35.0 |Jun record high C = 33.9 |Jul record high C = 33.9 |Aug record high C = 33.3 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 31.7 |Nov record high C = 30.6 |Dec record high C = 28.9 |year record high C = 35.0 |Jan high C = 24.2 |Feb high C = 26.6 |Mar high C = 28.7 |Apr high C = 29.2 |May high C = 30.5 |Jun high C = 31.0 |Jul high C = 29.2 |Aug high C = 29.2 |Sep high C = 30.5 |Oct high C = 28.2 |Nov high C = 26.0 |Dec high C = 23.7 |year high C = 28.1 |Jan mean C = 17.7 |Feb mean C = 18.7 |Mar mean C = 21.6 |Apr mean C = 23.0 |May mean C = 24.1 |Jun mean C = 24.3 |Jul mean C = 23.6 |Aug mean C = 23.6 |Sep mean C = 23.6 |Oct mean C = 24.1 |Nov mean C = 18.7 |Dec mean C = 18.0 |year mean C = 21.7 |Jan low C = 11.6 |Feb low C = 12.6 |Mar low C = 15.0 |Apr low C = 16.6 |May low C = 17.7 |Jun low C = 17.7 |Jul low C = 17.1 |Aug low C = 17.1 |Sep low C = 17.1 |Oct low C = 15.0 |Nov low C = 13.1 |Dec low C = 12.1 |year low C = 15.2 |Jan record low C = 2.8 |Feb record low C = 2.8 |Mar record low C = 3.9 |Apr record low C = 9.4 |May record low C = 11.7 |Jun record low C = 11.7 |Jul record low C = 10.5 |Aug record low C = 11.1 |Sep record low C = 11.1 |Oct record low C = 7.2 |Nov record low C = 4.4 |Dec record low C = 4.4 |year record low C = 2.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 2 |Feb precipitation mm = 2 |Mar precipitation mm = 36 |Apr precipitation mm = 53 |May precipitation mm = 49 |Jun precipitation mm = 61 |Jul precipitation mm = 38 |Aug precipitation mm = 81 |Sep precipitation mm = 61 |Oct precipitation mm = 20 |Nov precipitation mm = 8 |Dec precipitation mm = 1 |year precipitation mm = 412 |unit precipitation days = 0.1 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 1 |Mar precipitation days = 3 |Apr precipitation days = 6 |May precipitation days = 7 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 8 |Aug precipitation days = 10 |Sep precipitation days = 11 |Oct precipitation days = 4 |Nov precipitation days = 1 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 61 |Jan humidity = 65 |Feb humidity = 65 |Mar humidity = 58 |Apr humidity = 57 |May humidity = 56 |Jun humidity = 55 |Jul humidity = 53 |Aug humidity = 53 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 56 |Nov humidity = 61 |Dec humidity = 64 |year humidity = |Jan percentsun = 80 |Feb percentsun = 73 |Mar percentsun = 80 |Apr percentsun = 73 |May percentsun = 64 |Jun percentsun = 73 |Jul percentsun = 64 |Aug percentsun = 64 |Sep percentsun = 73 |Oct percentsun = 80 |Nov percentsun = 80 |Dec percentsun = 80 |year percentsun = 74 |source 1 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (temperatures, humidity and percent sunshine)<ref> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161104142616/http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | archivedate = 4 November 2016 | url = http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | title = Climate of Somalia | publisher = Food and Agriculture Organization | pages = 69–73 | accessdate = 4 November 2016 | url-status = | df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> |source 2 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631700_kt.pdf | title = Klimatafel von Hargeisa / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> }} {{Weather box|location = [[Borama]] |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 24.6 |Feb high C = 25.4 |Mar high C = 27.5 |Apr high C = 27.8 |May high C = 29.3 |Jun high C = 30.0 |Jul high C = 28.8 |Aug high C = 28.8 |Sep high C = 29.0 |Oct high C = 27.4 |Nov high C = 25.8 |Dec high C = 24.4 |Jan low C = 9.7 |Feb low C = 11.7 |Mar low C = 13.8 |Apr low C = 15.7 |May low C = 17.0 |Jun low C = 18.3 |Jul low C = 17.8 |Aug low C = 17.6 |Sep low C = 17.3 |Oct low C = 13.7 |Nov low C = 11.3 |Dec low C = 10.4 |Jan rain mm = 6 |Feb rain mm = 21 |Mar rain mm = 36 |Apr rain mm = 86 |May rain mm = 61 |Jun rain mm = 32 |Jul rain mm = 78 |Aug rain mm = 112 |Sep rain mm = 86 |Oct rain mm = 18 |Nov rain mm = 10 |Dec rain mm = 2 |source 1 = ''Climate-Data.org''<ref>{{cite web|url=http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |title=Land Resources Assessment of Somalia |date=June 2009 |publisher=[[Somalia Water and Land Information Management Project]] |page=10 |accessdate=1 October 2013 |url-status= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005010751/http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |archivedate=5 October 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Berbera]] | metric first = Y | single line = Y | Jan record high C = 35.3 | Feb record high C = 35.0 | Mar record high C = 35.0 | Apr record high C = 42.2 | May record high C = 47.3 | Jun record high C = 49.1 | Jul record high C = 47.7 | Aug record high C = 46.7 | Sep record high C = 46.0 | Oct record high C = 41.7 | Nov record high C = 36.7 | Dec record high C = 36.1 | year record high C = 49.1 | Jan high C = 27.9 | Feb high C = 29.2 | Mar high C = 30.7 | Apr high C = 31.0 | May high C = 35.7 | Jun high C = 42.8 | Jul high C = 42.9 | Aug high C = 41.9 | Sep high C = 39.7 | Oct high C = 33.1 | Nov high C = 30.0 | Dec high C = 28.6 | year high C = 34.5 | Jan mean C = 25.0 | Feb mean C = 25.0 | Mar mean C = 26.1 | Apr mean C = 28.3 | May mean C = 31.1 | Jun mean C = 33.5 | Jul mean C = 36.1 | Aug mean C = 35.6 | Sep mean C = 33.3 | Oct mean C = 28.8 | Nov mean C = 26.7 | Dec mean C = 26.7 | year mean C = 30.0 | Jan low C = 21.3 | Feb low C = 21.6 | Mar low C = 23.3 | Apr low C = 25.2 | May low C = 27.7 | Jun low C = 31.0 | Jul low C = 31.8 | Aug low C = 31.1 | Sep low C = 29.3 | Oct low C = 24.0 | Nov low C = 22.2 | Dec low C = 21.6 | year low C = 25.8 | Jan record low C = 14.4 | Feb record low C = 15.6 | Mar record low C = 16.7 | Apr record low C = 18.9 | May record low C = 20.6 | Jun record low C = 22.2 | Jul record low C = 20.6 | Aug record low C = 20.0 | Sep record low C = 17.8 | Oct record low C = 16.7 | Nov record low C = 16.1 | Dec record low C = 15.0 | year record low C = 14.4 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 8 | Feb precipitation mm = 2 | Mar precipitation mm = 5 | Apr precipitation mm = 12 | May precipitation mm = 8 | Jun precipitation mm = 1 | Jul precipitation mm = 1 | Aug precipitation mm = 2 | Sep precipitation mm = 1 | Oct precipitation mm = 2 | Nov precipitation mm = 5 | Dec precipitation mm = 5 | year precipitation mm = 52 | unit precipitation days = 1.0 mm | Jan precipitation days = 0.6 | Feb precipitation days = 0.6 | Mar precipitation days = 0.5 | Apr precipitation days = 0.7 | May precipitation days = 0.8 | Jun precipitation days = 0.1 | Jul precipitation days = 0.3 | Aug precipitation days = 0.5 | Sep precipitation days = 0.4 | Oct precipitation days = 0.2 | Nov precipitation days = 0.3 | Dec precipitation days = 0.4 | year precipitation days = 5.2 | Jan humidity = 78 | Feb humidity = 79 | Mar humidity = 79 | Apr humidity = 81 | May humidity = 73 | Jun humidity = 49 | Jul humidity = 44 | Aug humidity = 45 | Sep humidity = 51 | Oct humidity = 72 | Nov humidity = 74 | Dec humidity = 76 | year humidity = 67 | Jan percentsun = 80 | Feb percentsun = 80 | Mar percentsun = 80 | Apr percentsun = 83 | May percentsun = 83 | Jun percentsun = 87 | Jul percentsun = 80 | Aug percentsun = 87 | Sep percentsun = 87 | Oct percentsun = 87 | Nov percentsun = 87 | Dec percentsun = 80 | year percentsun = | source 1 = Arab Meteorology Book (average temperatures, humidity and precipitation),<ref>{{cite web | url = http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | title = Appendix I: Meteorological Data | publisher = Springer | accessdate = 22 October 2016 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 March 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304072830/http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | dead-url = yes }}</ref> Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631600_kt.pdf | title = Klimatafel von Berbera / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 22 October 2016}}</ref> | source 2 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (percent sunshine)<ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> }} {{Weather box | location = [[Burco]] | single line = Yes | metric first = Yes | Jan high F = 79.7 | Feb high F = 82.4 | Mar high F = 85.5 | Apr high F = 87.3 | May high F = 88.3 | Jun high F = 88 | Jul high F = 84.9 | Aug high F = 86.7 | Sep high F = 88.9 | Oct high F = 85.6 | Nov high F = 81.7 | Dec high F = 79.7 | year high F = 84.9 | Jan low F = 54.9 | Feb low F = 56.8 | Mar low F = 60.1 | Apr low F = 63.1 | May low F = 65.1 | Jun low F = 66.9 | Jul low F = 66.9 | Aug low F = 67.1 | Sep low F = 66.9 | Oct low F = 61.2 | Nov low F = 57.7 | Dec low F = 55 | year low F = 61.8 | Jan precipitation mm = 2 | Feb precipitation mm = 0 | Mar precipitation mm = 6 | Apr precipitation mm = 50 | May precipitation mm = 59 | Jun precipitation mm = 14 | Jul precipitation mm = 13 | Aug precipitation mm = 13 | Sep precipitation mm = 30 | Oct precipitation mm = 26 | Nov precipitation mm = 9 | Dec precipitation mm = 0 | year precipitation mm = 222 | source 1 = Weatherbase<ref>{{cite web | url = http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | title = Weatherbase: Historical Weather for Burao, Somalia | publisher = Weatherbase | year = 2011 | accessdate = 24 November 2011 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 7 Bisha Sideedaad 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200807094958/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | dead-url = yes }}</ref> | source 2 = Climate Data.ORG<ref> {{cite web | url = http://en.climate-data.org/location/907/ |title =Climate: Burao, Somalia | publisher = Climate-Data.org | year = 2013 | accessdate = 28 December 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Ceerigaabo]] |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = 30.5 |Feb record high C = 33.5 |Mar record high C = 32.0 |Apr record high C = 33.5 |May record high C = 31.5 |Jun record high C = 30.5 |Jul record high C = 30.5 |Aug record high C = 30.0 |Sep record high C = 30.0 |Oct record high C = 29.5 |Nov record high C = 29.5 |Dec record high C = 28.0 |year record high C = 33.5 |Jan high C = 24.5 |Feb high C = 25.5 |Mar high C = 25.5 |Apr high C = 26.5 |May high C = 26.5 |Jun high C = 26.0 |Jul high C = 26.0 |Aug high C = 26.0 |Sep high C = 25.5 |Oct high C = 25.0 |Nov high C = 24.0 |Dec high C = 23.5 |year high C = 25.5 |Jan mean C = 15.0 |Feb mean C = 16.0 |Mar mean C = 17.0 |Apr mean C = 18.0 |May mean C = 19.0 |Jun mean C = 19.5 |Jul mean C = 19.5 |Aug mean C = 19.5 |Sep mean C = 18.5 |Oct mean C = 16.5 |Nov mean C = 15.5 |Dec mean C = 14.5 |year mean C = 17.5 |Jan low C = 5.5 |Feb low C = 7.0 |Mar low C = 8.5 |Apr low C = 10.0 |May low C = 11.5 |Jun low C = 13.0 |Jul low C = 13.5 |Aug low C = 13.5 |Sep low C = 11.5 |Oct low C = 8.5 |Nov low C = 7.0 |Dec low C = 5.5 |year low C = 9.5 |Jan record low C = -3.5 |Feb record low C = 0.5 |Mar record low C = 0.5 |Apr record low C = 2.0 |May record low C = 1.5 |Jun record low C = 4.0 |Jul record low C = 5.0 |Aug record low C = 4.5 |Sep record low C = 3.0 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = -3.0 |Dec record low C = -3.5 |year record low C = -3.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 18 |Feb precipitation mm = 13 |Mar precipitation mm = 33 |Apr precipitation mm = 38 |May precipitation mm = 81 |Jun precipitation mm = 64 |Jul precipitation mm = 10 |Aug precipitation mm = 41 |Sep precipitation mm = 114 |Oct precipitation mm = 8 |Nov precipitation mm = 13 |Dec precipitation mm = 2 |year precipitation mm = 435 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 3 |Mar precipitation days = 6 |Apr precipitation days = 5 |May precipitation days = 8 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 1 |Aug precipitation days = 5 |Sep precipitation days = 15 |Oct precipitation days = 1 |Nov precipitation days = 2 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 56 |time day = 14:00 |Jan humidity = 34 |Feb humidity = 35 |Mar humidity = 42 |Apr humidity = 56 |May humidity = 51 |Jun humidity = 48 |Jul humidity = 43 |Aug humidity = 49 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 43 |Nov humidity = 34 |Dec humidity = 37 |year humidity = 44 |source 1 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631800_kt.pdf | title = Klimatafel von Erigavo / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> |date = July 2012}} ==Dowlada iyo Siyaasada== ===Madaxweyneyaasha=== {| class="wikitable" style="text-align:right; float:right; margin-right:9px; margin-right:2px;" |- | style="text-align:left;"| [[File: Muse Bihi official portrait 2017 (cropped).jpg|130px]] | style="text-align:left;"| [[File:Vice President of Somaliland Abdirahman SayliciSaylici.jpg|160px]] |- | style="text-align:center;"|[[Muuse Biixi]]<br /><small>[[File:Seal of the President of the Republic of Somaliland.png|20x20px]] [[Madaxwaynaha Somaliland|Madaxwaynaha]]</small> | style="text-align:center;"|[[Cabdiraxmaan Saylici]]<br /><small>[[File:Emblem of Somaliland.svg|15x15px]] [[Madaxweyne ku xigeenka Somaliland|Madaxweyne ku xigeenka]]</small> |} ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladda Somaliland]] iyo [[Siyaasadda Somaliland]]'' [[File:Somaliland Parliament (5981346680).jpg|thumb|250px|Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Dibedda ee Ingiriiska Henry Bellingham oo la hadlaya [[baarlamaanka Somaliland]], July [[2011]]]] Guurtidu waxay la shaqeysay hoggaamiyeyaashii jabhadda si ay u soo dhisaan dowlad cusub, waxaana lagu soo daray qaab dhismeedka dowladnimada, waxayna noqotay Golaha Guurtida ee Barlamaanka. iyo guryaha Hoose oo si saami ahaan loogu qoondeeyey qabaa'ilka iyadoo lagu saleynayo qaacido horay loo sii dejiyey, in kasta oo reeraha oo dhami aysan ku qanacsanayn matalaadooda. Sannadkii 2002, ka dib markii dhawr jeer loo kordhiyey dawladdan ku-meel-gaadhka ah, Somaliland waxay u gudubtay dimuqraadiyadda xisbiyada badan. Doorashadu waxay ku koobnayd saddex xisbi, iyada oo la isku dayayo in la abuuro doorashooyin ku dhisan fikrad halkii laga dooran lahaa qaab qabiil. Laga bilaabo Diseembar 2014, Somaliland waxay leedahay saddex xisbi siyaasadeed: Xisbiga Nabadda, Midnimada, iyo Horumarka, Xisbiga Caddaaladda iyo Horumarka, iyo Wadani. Sida ku xusan dastuurka Somaliland, ugu badnaan saddex xisbi siyaasadeed ayaa loo oggol yahay. Fulinta waxaa hogaamiya madaxweyne la soo doortay, oo dowladdiisa ay ka mid yihiin madaxweyne-ku-xigeen iyo Golaha Wasiirrada. Golaha Wasiirrada, oo mas'uul ka ah howlaha caadiga ah ee dowladda, waxaa soo magacaaba Madaxweynaha, waxaana oggolaada Golaha Wakiillada ee Baarlamaanka. Madaxweynuhu waa inuu ansixiyaa hindise sharciyeedyada ay ansixiyeen Baarlamaanku intaanay dhaqan gelin. Doorashada madaxtinimada waxaa xaqiijiyey guddiga doorashooyinka qaranka ee Somaliland. Madaxweynaha wuxuu shaqeyn karaa ugu badnaan laba xilli oo shan sano ah. [[File:Tuur-and-Egaal.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday, [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]], wuxuu hoolka ka baxayaa isaga iyo madaxweynaha cusub ee la doortay [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]]. C / Raxmaan Axmed Cali Tuur waxaa oday ugu hambalyeeynayaa go, aankiisa ah inuu aqbalo natiijada doorashada isla markaana si nabadgelyo ah isu soo taago kadib maalmo dhowr dood adag iyo gorgortan.]] Golaha Wakiilada (Aqalka Hoose) ee Baarlamaanka Somaliland. Awooda sharci dejinta waxaa leh baarlamaanka labada aqal. Aqalkiisa sare waa Golaha Guurtida, qolkan waxaa gudoomiye ka ah Suleiman Mohamoud Adan, aqalka hoose waa Golaha Wakiilada. Aqalka hoose waxaa gudoomiye ka ah Baashe Maxamed Faarax. Guri kasta wuxuu leeyahay 82 xubnood. Xubnaha Golaha Guurtida waxaa si dadban u doorta beelaha deegaanka muddo lix sano ah. Golaha Guurtidu wuxuu la wadaagayaa awooda gudbinta shuruucda Golaha Wakiilada, sidoo kale wuxuu leeyahay doorka xalinta khilaafaadka gudaha, iyo awood gaar ah oo lagu kordhiyo muddada Madaxweynaha iyo wakiilada iyadoo lagu jiro duruufaha doorashada ka dhigaya mid aan macquul aheyn. Xubnaha Golaha Wakiillada waxaa si toos ah u doorta dadku shan sano. Golaha Wakiiladu wuxuu la wadaagayaa awooda codbixinta Golaha Guurtida, in kasta oo ay soo saari karaan sharci Golaha Guurtidu diidayo hadii ay u codeeyaan sharciga aqlabiyada 2/3, waxayna awood buuxda ku leeyihiin arimaha dhaqaalaha iyo xaqiijinta magacaabista Madaxweynaha. (marka laga reebo Guddoomiyaha Maxkamadda Sare). Nidaamka garsoorku wuxuu u qaybsan yahay maxkamadaha degmada, (oo ka hadlaya arrimaha sharciga qoyska iyo isku xigxiga, dacwadaha oo gaaraya ilaa 3 milyan oo SL ah, kiisaska ciqaabta oo ciqaabtiisu tahay ilaa 3 sano oo xarig ah ama 3 milyan oo ganaax lacageed ah oo SL ah, iyo dambiyada ay galaan dhalinyarada) , maxkamadaha gobolka (kuwaas oo ka shaqeeya dacwadaha iyo kiisaska ciqaabta ee aan ku hoos jirin xukunka maxkamadaha degmada, sheegashooyinka shaqada iyo shaqaalaynta, iyo doorashooyinka dawladaha hoose), maxkamadaha rafcaanka ee gobolka (kuwaas oo wax ka qabta dhammaan rafcaannada ka imanaya maxkamadaha degmooyinka iyo gobollada), iyo Maxkamadda Sare (kaas oo ka hadlaya arrimaha u dhexeeya maxkamadaha iyo dawladda, isla markaana dib u eegis ku sameeya go'aannadeeda), oo ah maxkamadda ugu sarraysa sidoo kalena u shaqaysa sida Maxkamadda Dastuuriga ah. Sharciga Jinsiyadaha Somaliland wuxuu qeexayaa qofka muwaadin Somaliland ah, Haweenka reer Somaliland, oo xidhan midabada calanka Somaliland, ka hor doorashadii baarlamaanka ee 2005. Dawladda Somaliland waxay sii waddaa inay ku dhaqanto xeerka ciqaabta ee Jamhuuriyadda Soomaaliya 1962dii. Sidan oo kale, falalka khaniisiinta ayaa sharci darro ka ah gayiga. Guriga Freedom wuxuu ku qiimeeyaa dawladda Somaliland qayb ahaan dimuqraadiyadda. Seth Kaplan (2011) wuxuu ku doodayaa in si ka duwan koonfurta Soomaaliya iyo dhulalka ku dhow, ay Somaliland, gooni u goosadka waqooyiga-galbeed ee Soomaaliya, ay ka dhistay qaab dimoqraadi ah oo maamul hoosta ilaa kor, iyadoo aan haba yaraatee lahayn wax kaalmo shisheeye ah. Si gaar ah, Kaplan wuxuu soo jeedinayaa in Somaliland ay leedahay nidaamka siyaasadeed ee ugu dimuqraadiyadda wanaagsan geeska Afrika maxaa yeelay waxaa inta badan laga soo cayimay cunsuriyiinta xagjirka ah ee ka jira Soomaaliya inteeda kale waxayna leedahay hanaan doorasho iyo sharci dejin iyo sidoo kale nidaam gaar ah oo adag. ===Xidhiidhka Dibada=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xidhiidhka Dibada ee Somaliland]]'' [[File:The President of Somaliland, Musa Bihi Abdi And the Guinean Foreign minister, Mamadi Toure.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha Somaliland, [[Muuse Biixi]], ayaa booqasho ku tegey Jamhuuriyadda Guinea.]] Somaliland waxay xidhiidh siyaasadeed la leedahay dalalka deriska la ah ee Itoobiya iyo Jabuuti, Jamhuuriyadda Shiinaha oo aan xubin ka ahayn Qaramada Midoobay, iyo sidoo kale Koonfur Afrika, Sweden, Boqortooyada Ingiriiska iyo waddan yar oo Liberland ah. 17-kii Janaayo 2007, Midowga Yurub (EU) wuxuu wafdi u diray arrimaha dibedda si ay uga wada hadlaan iskaashiga mustaqbalka. Midowga Afrika (AU) wuxuu kaloo diray wasiir arrimo dibadeed si uu ugala hadlo mustaqbalka ictiraafka caalamiga, 29kii iyo 30kii Janaayo 2007, wasiiradu waxay sheegeen inay ictiraafka kala hadli doonaan dowladaha xubnaha ka ah ururka. Horraantii 2006, Golaha Qaranka ee Wales ayaa casuumaad rasmi ah u fidiyay dawladda Somaliland si ay uga soo qayb galaan furitaanka boqortooyada ee Senedd ee Cardiff. Tallaabadan ayaa loo arkay inay tahay tallaabo ay Golaha Welsh ku aqoonsadeen sharcinimada dowladda gooni u goosadka ah. Xafiiska Arimaha Dibadda iyo Barwaaqo Sooranka ayaanan wax faallo ah ka bixin casuumaada. Gobolka Wales waxaa ku nool jaaliyad Soomaali ah oo muhiim ah oo ka timid Somaliland. Sanadkii 2007, wafdi uu hogaaminayo Madaxweyne Kaahin ayaa goobjoog ka ahaa shirkii madaxda dowladaha xubnaha ka ah Barwaaqo Sooranka ee ka dhacay magaalada Kampala ee xarunta dalka Uganda. In kasta oo ay Somaliland codsatay ka mid noqoshada Barwaaqa Sooranka iyada oo ku hoos jirta xaalad goobjooge, codsigeedii weli waa la sugayaa. [[File:Missions in Somaliland.png|thumb|right|250px|Khariidada xafiisyada diblomaasiyadeed ee Somaliland{{legend|#ff0000|Somaliland}} <!--{{legend|#212178|States with embassy in Somaliland}}--> {{legend|#5f8dd3|Dowladdaha leh qunsuliyadda ama xafiiska wakiilka ee Somaliland}} <!--{{legend|#aaccff|Dowladdo safaarad aan deganayn ku leh Somaliland}}-->]] 24 Sebtember [[2010]], Johnnie Carson, Kaaliyaha Xoghayaha Arimaha Dibada ee Arimaha Afrika, wuxuu sheegay in Mareykanku uu wax ka badalidoono istiraatiijiyaddiisa Soomaaliya uuna raadinayo xiriir qoto dheer oo uu la yeesho dowladaha Somaliland iyo Puntland isagoo sii wadaya taageerida Dowlada KMG ee Soomaaliya. Carson wuxuu sheegay in Mareykanku u diri doono shaqaalaha gargaarka iyo diblomaasiyiinta Puntland iyo Somaliland wuxuuna si toos ah u sheegay suurtagalnimada mashaariic horumarineed oo mustaqbalka ah. Si kastaba ha noqotee, Carson wuxuu carabka ku adkeeyay in Mareykanku uusan u fidin doonin aqoonsi rasmi ah labada gobol midkoodna. Madaxweyne Siilaanyo ee Somaliland bishii Noofambar 2010 si uu ugala hadlo sidii loo kordhin lahaa wax ka qabashada Ingiriiska ee Somaliland. Madaxweyne Siilaanyo wuxuu yidhi safarkiisii ​​London “Waxaan la shaqeynaynay beesha caalamka beesha caalamkuna way nala shaqeyneysay, annaga oo bixinayna anaga oo naga caawinay kanala shaqeynayna barnaamijyada dimoqraadiyeynta iyo horumarka. Waxaan aad ugu faraxsanahay sida bulshada caalamku ay noola macaamileen, gaar ahaan UK, Mareykanka, quruumaha kale ee Yurub iyo deriskeena oo weli raadinaya ictiraaf Ictiraafka Somaliland ee Boqortooyada Midowday (UK) waxa kale oo taageeray Xisbiga Madaxbanaanida ee UK, oo ku soo galay kaalinta 3aad ee codadkii dadweynaha ee doorashadii guud ee 2015. Hogaamiyaha UKIP, Nigel Farage, ayaa la kulmay Cali Aadan Cawaale, Madaxa Ergada Somaliland ee UK Uk maalinta qaranimada Somaliland, 18 May, 2015, si ay u muujiyaan taageerada UKIP ee Somaliland. Nigel Farage wuxuu yidhi “Somaliland waxay 24-kii sano ee u dambeeyay u ahayd ilayska nabada, dimuqraadiyada iyo ku dhaqanka sharciga, ee Geeska Afrika 24-kii sano ee la soo dhaafay. Waxay ku beegan tahay wakhtigii UK iyo bulshada kale ee caalamku aqoonsadeen qadiyada Somaliland ee aqoonsiga. Waa waqtigii nabada la abaalmarin lahaa. In UK ay dhabarka u jeediso dalabkooda sharciga ah ee madaxbanaanida, waa khalad, waa wax aan caadi aheyn inaanan u ololeynin aqbalitaankooda Barwaaqo Sooranka. Sanadihii la soo dhaafay, waxaan taageernay aqbalida dalal ay ka mid yihiin Mozambique oo aan xidhiidh taariikhi ah la lahayn Ingiriiska, laakiin Somaliland, oo hore u ahaan jirtay maxmiyad ayaa hartay qabow. Tani waa inay isbedeshaa". [[File:Somaliland Foreign Minister Hagi Mohamoud with Taiwan President Tsai Ing-wen.jpg|thumb|250px|Wasiirka Arimaha Dibada Somaliland Hagi Mohamoud oo uu weheliyo Madaxweynaha Taiwan Tsai Ing-wen.]] Sannadkii [[2011]], Somaliland iyo gobolka deriska la ah [[Khatumo]] ee Puntland wuxuu mid waliba la galay heshiis is-afgarad oo la xiriira nabadgelyada Jasiiradda Seychelles. Iyadoo la raacayo qaab dhismeedka heshiis hore oo ay kala saxiixdeen Dowladda Federaalka Ku Meel Gaarka ah iyo Seychelles, qoraalka ayaa ah "in dadka la xukumay loo wareejiyo xabsiyada 'Puntland' iyo 'Somaliland'. 1dii Julay [[2020]], Somaliland iyo Taiwan waxay kala saxeexdeen heshiis lagu aasaasayo xafiisyo wakiillo ka shaqeeya si kor loogu qaado iskaashiga labada dal. Wadashaqeynta labada siyaasadood ee ku saabsan waxbarashada, amniga badaha, iyo daawada waxay bilaabatay 2009, shaqaalaha Taiwan waxay soo galeen Somaliland Febraayo 2020 si ay ugu diyaar garoobaan xafiiska wakiilka. ===Doorashooyinka Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Doorashooyinka Somaliland]]'' [[File:Elections in Somaliland.jpg|thumb|250px|Doorashooyinka Somaliland qof iyo cod]] Burburkii dowladdii militariga ee ka talineysay Soomaaliya 1991 AD, hoggaamiyeyaashii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed waxay qaadeen tallaabo ay ku dhawaaqeen gooni u goosadka gobolka woqooyi ee Soomaaliya, oo markaas ku jiray shan gobol oo ka tirsan Soomaaliya inteeda kale, isla sannadkaas. . Intaa wixii ka dambeeyay, Somaliland waxay ku guuleysatay inay gaarto dib u heshiisiin dhab ah oo dhex marta beelaha wada dega gobolka, waxayna ka shaqeysay fidinta amniga, kala dambeynta iyo sharciga, waxayna ku ansixisay dastuurkeedii ugu horreeyay afti laga qaaday 2001. Waxay sidoo kale abaabushay, xilliyo kala duwan, bilaash iyo doorashooyin guuleysta oo ay kujiraan doorashooyinka dowladaha hoose, sharci dejinta iyo madaxweynaha. Waxa wadankan ka dhacay doorashooyin madax banaan oo shacabku si run ah ay u dooranayeen waxa kale oo horay uga dhacay somaliland doorashooyin doorashaddii, uguhoraysay ee kadhacady somaliland waxa ay hayd dheceen sanadii 1997 waxca ku gulaystay madaxwayne [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] doorashada labaad ee kadhacady somalilad waxa ay dhacday sanadii 2003 halka tii sadexaad oo ah in ay jabisay rikoodhkii u yaaly afrika oo ahaaa in laba doorasho oo isku xiga wax kacadani aany wadan afrikaana kadhici iyada oo lagu yaqaanay in haddii doorasho sadexaad loodhaqaaqo uu wadankasta oo afrika kuyaala dagaal sokeeye ka bilaabmi jiray. ayaa wadanka somaliland waxa uu marayaa doorashaddii sadexaad ee si habsamiya uga dhacda doorashadan ugu danbaysay waxa ay djacday sandkii aynu soodhaafanay ee 2010ka waxaana madaxwayne loo doortay mujaaahidka wayn ee axmed maxamed maxamuud [[siilaanyo]] ===Ciidanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ciidanka Qaranka Somaliland]]'' [[File:Women in Somaliland Army.jpg|thumb|250px|Haweenka Ciidanka Somaliland.]] [[File:Somaliland Army 1.jpg|thumb|250px|[[Ciidanka Qaranka Somaliland]]]] '''Ciidamada Somaliland''' (''Ciidanka Qaranka'') Somalilanad waxa ay leedahay ciidan militari oo si habaysan u tababaran kaas oo ah ilaaliyaha koobaad ee ciida somaliland. ciidamada somaliland waxa ay fadhiisimo iyo saldhigyo ku leeyihiin dhamaan wadanka. ciidamada somaliland waxa ay leeyhiin dhamaan qaybaha ciidan ee wadan yeesho. waxaa sharci ahaan loo ogolyahay dadka wixii kawayn 18 ilaa 49 ciidanka [[somaliland]] waxa lagu qiyaasaa ilaa 20.000 oo askari. Ciidamada somaliland waxay ka qaybqaatan ilaalinta ciidooda taaso oo ah arin muqaddas ah. ===Astaanta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Astaanta Qaranka Somaliland]]'' [[File:Emblem of Somaliland.svg|thumb|250px|[[Astaanta Qaranka Somaliland]]]] Astaanta Qaranka [[Somaliland]] waxaa la abaabulay [[Oktoobar]] [[1996]]dii, ayada iyo calankaba. waxa ay kakoobantahay laba kafadood iyo miisaan isleeg, oo muujinaya cadaalda dhextaala shacabka [[somaliland]] iyo gorgor sare u haya miisaanka oo isna tusaale u ah dimuquraadiyada ay somaliland kudhaqanto waxa kale o kamida astaanta qaranka laba gacmood oo issisalaamya. waxaanay tasi tusaale u tahay sinaanta iyo cadaalada iyo dimuquraadiya dhextaala dadka reer somaliland waxa kale oo kamida calaamdaha ay kakoobantahay astaanta qaranka somaliland [[laan]] geed oo muujinaysa nabada ay haystaan shacabku waxa kale oo kamida halka danbe oo ah huruud taas oo muujinaysa dhaqan wanaaga shacabka somaliland waxa kale oo walaiba kamida bisinka oo kaga yaala halka sare oo muujinaya in shacabka somaliland ay yihiin dad islaama. ===Calanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Calanka Somaliland]]'' [[File:Flag of Somaliland.svg|thumb|upright=0.5|left|[[Calanka Somaliland]]]] Calanka Somaliland waxa markii uguhoraysay la isticmaalay calanka [[somaliland]] ee xilagan 14 0ktoba 1996kii waxa uu calanka [[somaliland]] ka koobanyahay sadex khad ama kald oo jiif ah waxa ugu koreeya [[cagaar]] waxa [[cadaan]] oo dhexda ah iyo [[casaan]] oo hoosta ah dehexdana waxaa kaga taala calanka xidig [[madaw]] waxa dhanka sare ee calanka ku taala [[shahaadada]] (لا إله إلا الله, محمد رسول الله) oo far cad kuqoran Heesta calanka somaliland (samo kuwaar) ee hada waxaana loogu dhawaaqaa sidan. {{big|Samoo ku waar samoo ku waar Sareeye calanka sudhan biley dhulkissa Samoo ku waariyo iyo bogaadin sugan Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Kalsooniduu mutaystayee dastuurka Distuurka ku salaan kugu salaanee Midnimo walaalnimo gobonimoo Midnimo walaalnimo gobonimoo Islaamnimo kugu salaanee Samoow saamidiyo samoo ku waar Samoo ku waar saamo ku waar}} ===Maalinta Madaxbanaanida=== ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Women from Somaliland wearing the flag of Somaliland.jpg|thumb|upright=0.5|right|Haweenka Somaliland oo ka qayb galay dabaaldeggii maalinta madaxbanaanida oo ay la socdaan calanka Somaliland.]] Maalinta xoriyada Somaliland waa maalinta ee maamulka Goboleedka la aqoonsan ee u dabaaldagto xoriyada ee aaminsanyihiin in ee ka heleen soomaaliya isla markaasneh ee ka go'een soomaaliya inteeda kale.Xuskii ugu danbeeyay waxee dhacday 18 may 2011. ==Dhaqaalaha== ===Lacagta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dhaqaalaha Somaliland]] iyo [[Dekada Berbera]]'' [[File:Somaliland Beverage Industries Factory.jpg|thumb||upright=0.8|left|[[SBI]] Warshada Coca–Cola Somaliland.]] [[File:New DP World Berbera Container Terminal Port.jpg|thumb|250px|[[Dekada Berbera]] Cusub ee DP World Berbera.]] [[Somaliland shilling]] waa lacagta laga isticmaalo [[somaliland]] waxa lahirgaliyay daabacaada iyo isticmalka lacagtan, 18 aktobar 1994, waxa ay ka koobantahay lacagta somaliland waraaqo iyo biro kal ah sidan soo 1,5,10,20,100,500, iyo 5000 Sidan lawada socono astaanta qaranku waa shayga kaliyata ee lagu garto dawlad amaba lagu aqoonsado qaran keena, [[somaliland]] waxuu leeyahay astaan iyo lacag u gaar ah taa oo uu kaga duwan yahay bulshada caalamka iyo Gobolka geeska afrikaba, hadaba tan iyo waxii ka adan beeyay sanadkii 1991 somaliland waxay lahayd lacag u gaar ah taasi oo aan gabi hanba wada gaadhin gobolada somaliland oo dhan , iyadoo inta badan ku kooban hargaysa oo ah caasimada somaliland. halka aan lagaba aqoon gobola da kale dalka sida gobolada Bariga ee ay ka mid ka yihiin gobolka togdheer,sanaag iyo sool ,waxaana laga isticmalaa badiba lacago qalaad oo kala duwan ku wasi oo iskugu jira lacagta itopiyanka iyo lacagtii faqashta ee soomaliyadii hore, dhinacakale waxad arkaysaa markaad tagto magaloyinka aan kor ku soo xusay iyo qaar kaleba inaad markaad dhex marayso goobaha lacagaha lagu sarifo anad arkayninba wax lacag shilinka somalialand ah mana jiraan lacago somaliland ah oo ay indha haagu qabanayaan, dhinacakale´shilinka somaliland hadad is tidhaah do suqa wax kaga so iibso ama ba wax kaga soo cun hotelada laga cunteeyo lagama yaabo inaad wax lagaga iibiyo, waxa yaduna nasiib daraa in qaar kamid ah lacagta shilinka somaliland ah guud ahan ba wadanka gudihiisa lagama qaato xataa casimada inana waxba lagaga iibin ibin mayo lacagtaas oo inta badan musha har loo ´siyo ciidamada qaranka marka ay isku dayaan inay ku soo adeegtana aan lagaqadan lacagtaas aan kor ku soo xusayna waxa kamid ah 5ta´shilin 10´ka shilin iyo 20´ka shilin lacagtasi la diidayaana waa lacagtii qaranka hadaba, waxa nasiib Daraa inay somaliland ku faanto inay hormar ka gaadhay dhinacyo badan sida dimuqraadiyada ´ dhaqaalaha´ Tignolajiyada iyo waxbarashada, hadana hormar ay gaadho iska dhaafo ay lacagteedii ayaa weli saaran Geedka Madhaafto === Sahaminta shidaalka === [[File:Oil and Gas exploration activities in Somaliland.jpg|thumb|left|Hawlaha sahaminta shidaalka iyo gaaska ee [[Oodwayne]], gobolka Togdheer.]] Bishii Ogosto 2012, dawladda Somaliland waxay siisay [[Genel Energy]] ruqsad ay shidaal uga baadhi karto dhulkeeda. Natiijooyinka baadhitaanka sagxadda oo la dhammaystiray horraantii 2015 waxay xaqiijiyeen suurtagalnimada waxqabad ee ka jirta SL-10B iyo baloogga SL-13 iyo baloogga Oodweyne oo lagu qiyaasay keyd shidaal oo midkiiba gaarayo 1 bilyan oo foosto. <ref>{{cite web | title = Somaliland | url = http: //www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | access-date = 3 August 2017 | Archive-date = 4 August 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170804013531/http://www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | url-status = dead | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 August 2017 | dead-url = yes }}</ref> Shirkadda Genel Energy ayaa qarka u saaran inay si fiican u qoddo sahaminta SL-10B iyo SL-13 xannibaadda Buur-Dhaab oo 20 kiiloomitir waqooyi-galbeed ka xigta [[Caynabo]] dhammaadka 2018. <ref> {{cite web | title = Ruqsadaha Ciyaaraha ee Mesozoic Rift Play SL10B / 13 & Odewayne | url = http: // www. genelenergy.com/media/1977/genel-energy-onshore-somaliland-opportunity-summary_digital.pdf|publisher=Genel Energy | marin-u-helid = 3 Agoosto 2017 | taariikhda-taariikhda = 4 Janaayo 2017 | archive-url = https: / /web.archive.org/web/20170104062357/http://www.genelenergy.c om / media / 1977 / genel-energy-onshore-somaliland-fursad-summary_digital.pdf | url-status = dead}} </ref> ===Warbaahinta=== Somaliland waxa ay leedahay warbaahin madaxbanaan oo aanay cidi kormerin haba yaraatee war baahintaasi waxa ay isugu jirataaa warbaahinta la akhriyo tan ladaawdo iyo tan la dhagaysto. kuwa ugu waawayn ama ugu caansana waxa kamida, wargayska [[jamhuuriya]] wargayska [[haatuf]], tv ga [[horm kabel tv|horm kabel tv iyo shabakadda wararka caalamiga ah ee xoriyonews.com]] waxa jira warbaahin kale oo aad iyo aad u fara badan oo wadanka ka jira ciidamada qarnka ee somaliland waxa ay u kalabaxaan sida aan horeba usoo sheegnay qaybaha ciidan ee uu wadan yeesho * [[Berbera oil]] * [[SomCable]] * [[Dahabshiil]] * [[Golistelecom]] * [[Petrosoma]] Dawlada Ethiopia ayaa la filaayaa inay bisha tobnaad aad aqoonsato somaliland sida lagu baahiayay boga internetka ee ay dawaldu maamusho. '''Isgaadhsiinta Somaliland''' Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] oo si rasmiya ugu Dhawaaqay inay Isu- Fureen Adeegyadoodii Taleefoonada iyo Madaxweyne Ku-xigeenka oo ka qayb galay Xafladii lagu Daah-furay. Munaasibada lagu Daahfurayay Isku-xidhka Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] ayaa lagu qabtay Hoteelka [[Maansoor]] ee Magaalada [[Hargeysa]]. Xafladan oo lagaga dhawaaqay isku-xidhka shan Shirkadood oo ka mid ah Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland oo kala ah [[Somtel]], [[Nation Link]], [[Telcom]], [[Soltelco]], [[African Online]]., waxa ka qayb galay Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan Saylici, Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Axmed Xaashi Oday, Wasiirka Diinta iyo awqaafta Sh. Khaliil C/laahi, Maareeyaha Hawlaha shaqada ee Shirkadda Somtel Cali Saalax Cabdi, Mahdi Daahir Jaamac oo ah Maareeye ku-xigeenka Shirkadda Nation-link, Madax Shirkada Telcom Aadan C/laahi, Mareeyaha Shirkada Soltelco Mukhtaar Osman iyo Marti sharaf kale. Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan C/lahi Ismaaciil oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa soo dhaweeyay isku xidhka shirkadahan isgaadhsiinta oo wax badan ka tari doona dhibaatooyinkii Bulshada ka haysatay dhinaca Isgaadhsiinta, gaar ahaan wada hadal la’aanta dadka isticmaalada adeegyada kala duwan ee Shirkadaha Isgaadhsiinta. Waxaanu yidhi “Runtii waxa maanta Farxad ii ah inaan ka soo qayb galo, isku xidhkii shirkadaha Isgaadhsiinta oo runtii baahi weyn loo qabay inaynu ku wada xidhiidhno, iyadoo laga maarmayo sadexdii Telefoon iyo afartii Telefoion ee markii hore la sitay, arintan oo runtii ka mid ahayd balanqaadyadii Xisbiga Kulmiye ee in adeegyada Bulshada la mideeyo”. Mr. Saylici isagoo hadalkiisa sii wata waxa uu sheegay “Maanta waxaan ku faraxsanahay in talaabada koowaad ee la qaaday inteedii badnaydna Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiintu halkan ka sheegay , shirkadaha laftoodiina ay ka marag kaceen, muhiimada aynu u soconaana waxay tahay inaynu shacbigeena u wada adeegno oo aynu ka saarno qoqobkii ku kala jiray ama kala xidhnaantii ku kala jirtay ,maadaama oo suuqeenu yahay suuq mid xor ah, waxaan qabaa inaanu dawladu mar walba ka madhnayn shirkadaha isgaadhsiinta oo waxa loo sameeyaa Cashuur dhaaf”. Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Somaliland Axmed Xaashi Oday oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa sheegay sheegay in Wasaarada Boosaha iyo isgaadhsiintu si isku mid ah u maamuli doonto iska Xidhka Shirdahan adeegyadooda Xidhiidhka laysku furay, isagoo hoosta ka xarriiqay inay si caadalad iyo sinaan ah ay u ilaalin doonaan dhamaan shirkadahan xuquuqdooda Ganacsi iyo sirta Adeegyadooda. Guddoomiyaha Guddidii ka soo shaqaysay isku xidhka shirkadahan Isgaadhsiinta ee mideeyay Adeegyadooda Isgaadhsiinta Mr: Jaamac X. Maxamed Cigaal ayaa isna munaasibadaasi ka sheegay qaabka ay dadku ugu wada Xidhiidhayaan shanta shirkadood ee laysku xidhay, waxaanu halkaasi ku soo. ==Bulshada== ===Maalmaha la Xuso=== *1- [[26]] [[Juun]] oo ah maalinta ay ka qadatay xornimada gumaysigii [[Ingiriis]]ka. *2- [[18. May maalinta xoriyada somaliland]] oo ku beegan 18.May.1991 kii maalintii shirweynihi shacabka reer somaliland gua'an sadiin guuni isotaga jumhuriyada somaliland ee ka dhacay Magaalada Burco. *3- Labada Ciidood ee Islaamka *4- Maalmaha Caalamiga ah sida maalinta shaqaalaha, [[AIDS|Aydhiska]], iwm. ===Luqadaha=== '''Luqadaha Somaliland''' Somaliland waxa lagaga hadlaa luqada somaliga oo boqolkiiba boqol ay kuhadalaan dadka kudhaqan somaliland waliba lahjada afsoomaaliga ugu nadiifsan amaba ugu dhaw marka laeego luqada somaliga ee qadiimka ah dadka kudhaqan somaliland lahjada afsomaliga ee ay kuhadlaan waxa ay shabahdaa ta wararka lagusiidaayo amaba saxaafada loo adeegsado. waxa kale oo somaliland lagaga hadlaa [[Carabi]]ga iyo [[Ingiriis]]iga oo ah laba luqadood oo iyana wadanka si rasmi ah looga isticmaalo, qodobka lixaad ee wadanka uyaala waxa kuqoran in somaliga carabiga iyo ingriisugu ay yihiin sadaxda luqadood ee wadanka sirasmi ah looga isticmaali karo ==Waxbarashada== ::''Sidoo kale fiiri [[:Category:Jaamacadaha Somaliland|Jaamacadaha Somaliland]]'' * [[Jaamacada Hargaysa]] * [[Jaamacadda Camuud]] * jaamacada admas * [[Jaamacad Burco]] * [[Jaamcada Golis]] * [[Jaamacada Timocade]] * [[New Generation University Hargeisa, Somaliland|Jaamacada New Generation]] * [[Jaamacadda Culuunta badda iyo Kaluumaysiga (BERBERA MARITIME AND FISHERIES ACADEMY)]] ==Warbixin Kale== ===Goobaha Dalxiiska=== Dalka Somaliland wuxu leeyahay deegaan ballaadhan oo dhul badhka uu ku fadhiyo lagu qiyaaso 136200KM2 iyo bad leh xeeb dhererkoodu dhanyahay 850Km2 laga bilaabo Lawyacaddo dhinaca galbeed illaa Ceelaayo dhinaca bari. Somaliland waa qaran ka nasiib badan qoomiyado badan oo caalamka ah marka laga eego cimillada iyo hawada meel dhexadka ah xilli kasta, dhulka fidsan iyo deegaanka kala nooc nooca ah. Goobaha aad loo dalxiiso ee Somaliland waxa ka mid ah daljirka dahsoon ee Hargeysa ku yaalla, dhammaan magaalooyinka qadiimiga ah ee dalka sida Berbera, xaruntii daraawiishta talex, Zeilac, Bullaxaar, Maydh & Xiis, Laas-qoray, jasiiradaha Sacaadadiin iyo ceebood, buurta Daallo, buurta Gacan-libaax (Waxa waliba lagu sameeyay dhisme iyo dayactir buurta dusheeda( buurta Saw, Laasgeel (Goob aasaar qadiimi ah oo sannad dhawaa khubaro faransiis ahi ka heleen degmada hore loo odhan jiray Dacar-budhuq, haddana loogu magac daray Laasgeel) ɖɦaɦaʀ ɖɦʊʟҡɨɨ զʊʀʊxɖa ɖaʀɨstɨɨ զʊʀxօօռaʏɖ ɖɦaɦaʀ ċʀɛɛռʟaռɖ iyo goobo kale oo aan xusi doonno. Waxannu ugu bushaaranaynaa soo booqdayaasha bartan inaanu boggan idiin ku soo gudbin doonno xogo iyo macluumaad faahfaahsan oo la xidhiidha dhammaan goobaha taariikhiga ah ee la dalxiiso Somaliland, xaqiiqooyin ku xeeran iyo is bedello ku yimi goobo ka mid ah. Guud ahaan, gobolkasta Somaliland waxa ka jira goobo caana ah, taariikhi ah ama lagu tilmaami karo fursadaha iyo/ama khayraadka qaaliga ah ee dalku leeyahay dhinaca dalxiiska iyo taariikhda. Laasgeel waa goob leh godod hoose oo leh xaradh iyo astaamo qadiimiga ah oo lagu qiyaasay inay noqon karayaan aasaarta taariikhiga ah ee ugu da’da weyn geeska ama qaarada Afrikaba guud ahaan marka loo eego sawirrada farshaxanka iyo astaamaha muujinaya quruumo qarniyaal badan ka hor dhulka ku noolaa. Aasaartan qadiimiga ah waxa goobtan ku ogaaday khubaro faransiis sannadkii 2002, illaa immikana waxay ka midtahay goobaha taariikhiga ah ee aad loo dalxiiso, isla markana ay Wasaaradda Dalxiiska iyo Dawladda xaqiijiyaan nabadgelyada iyo ilaalinta aasaartan iyadoo si taxadir leh loogu oggolaado dalxiisayaashaa gaarka ah.Goobta Laasgeel waxa 6km woqooyi looga weecdaa tuulada Dhubato ee Degmada Laasgeel ee hore loo odhan jiray Dacar-budhug, immikana loogu magac daray Laasgeel oo 55KM bari ka xigta Hargeysa, kuna taalla wadada halbawlaha ah ee Hargeisa-Berbera. ===Ciyaaraha=== Ciyaaraha Somaliland Tartanka ciyaaraha [[somaliland]] oo ah mid sanadkiiba mar laqabto ayaa sanadkan ahaa mid xiiso leh,waxa sanadkan kamid ahaa ciyaaraha lagusoo bandhigay sida ciyaaraha orodada [[Kubada cagta]] [[Kubada Kolayga]] iyo waliba qaarkale oo badan.waxa sanadkan ciyaaraha 2011 ciyaaraha somaliland lagu qabtay magaalo madaxda gobolka [[Togdheer]] ee magaalda [[Burco]] gaar ahaan garoonka ciyaaraha ee caanka ah ee looyaqaano [[Alamsay]]. * [[Awdal]] * [[Hawd]] * [[Gabiley]] * [[Togdheer]] * [[Saaxil]] * [[Maroodi Jeex]] * [[sool]] * [[sanaag]] Kahor intii aan lasoo gaadhin ciyaaraha kama danbaysta ah waxa lasoomaray isreebreeb ay ka qaybqaateen dhamaan gobalada [[Somaliland]] waxaana iskusoo hadhay sideedan Gobol oo soo bandhigay ciyaaro aad iyo aad u xiiso lahaa waxaa ay ahyd markii ugu horaysay ee ciyaaraha somaliland sitoosa caalamkka looga daawado waxa siidaynta ciyaarta hawada dadaka usoo marinayaay warbaahinta qaranka iyo tan madaxa banaan waxaana laga daawanayay daafaha caalmaka. ==Muuqaalo== <gallery> File:Berbera Port2.jpg| File:Almadow Overview.JPG|Buurta [[Cal Madow]] </gallery> ==Sido kale fiiri== * [[Genel Energy]] * [[Oodwayne Beeraha Salidka]] * [[IGAD]] * [[Somalia]] * [[Dhaqalaha Somalia]] * [[Diinta Soomaalida]] == Xigasho == * [http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200304/cmhansrd/vo040204/halltext/40204h03.htm United Kingdom parliamentary debate on recognition of Somaliland] * [http://www.awdalnews.com/ Awdadl News] * [http://www.horyaal.net/index.asp Radio Horyaal] {{Wayback|url=http://www.horyaal.net/index.asp |date=20121102031350 }} * [http://www.halganews.com/ Halgan news] {{Wayback|url=http://www.halganews.com/ |date=20101029081920 }} * [http://www.caynabanews.com/ Hadhwanaag New] {{Wayback|url=http://www.caynabanews.com/ |date=20140327103426 }} * [http://www.qarannews.com/pn/ Qaran News] {{Wayback|url=http://www.qarannews.com/pn/ |date=20061004150422 }} * [http://dillapress.com Dilla Press] {{Wayback|url=http://dillapress.com/ |date=20201024054735 }} * [http://www.jamhuuriya.info/index.php Jamhuuriya Newspaper] {{Wayback|url=http://www.jamhuuriya.info/index.php |date=20110419200647 }} * [http://www.abaarsotech.org/ Abaarso Tech University] *[https://somaliland.com/ Somaliland News] *[https://ToosNews.com ToosNews] {{Wayback|url=https://toosnews.com/ |date=20220201065019 }} ==Tixraac== {{reflist|2}} {{Maqaalo Somaliland |state=expanded}} {{Dalalka Afrika |state=expanded}} [[Category:Somaliland|*]] 24wd6dauib15yloembx8y8atqm4hcam 302801 302800 2026-07-17T03:12:36Z Abdishakur Gande 32580 /* Taariikhda */ 302801 wikitext text/x-wiki LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. {{Qoraal dheer}} {{Infobox country |latd=9 |latm=33 |latNS=N |longd=44 |longm=03 |longEW=E |leader_name2 = [[Maxamed Cali Aw Cabdi]] |leader_name3 = [[Yaasiin Maxamed xiir faratoon]] |conventional_long_name = Jamhuuriyadda Soomaaliland</br>جَمْهورِيَدْدَ سومالِلَنْدْ |native_name = {{smaller|{{native name|en|Republic of Somaliland}}<ref>Name used in [http://www.somalilandlaw.com/Somaliland_Constitution/body_somaliland_constitution.htm#Heading The Constitution of the Republic of Somaliland] and in [http://www.somalilandlaw.com/Faafinta_Rasmiga_JSL_S1_Cad_1aad_2012.pdf Somaliland Official Gazette]</ref><br />{{native name|ar|{{lower|0.1em|<big>جمهورية صوماليلاند</big>}}|italic=no}}</big><br />{{smaller|''{{transl|ar|Jumhūrīyat Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''}}}}<br/><ref>Susan M. Hassig, Zawiah Abdul Latif, ''Somalia'', (Marshall Cavendish: 2007), p.10.</ref> |image_flag = Flag of Somaliland.svg |image_coat = Emblem of Somaliland.svg |common_name = Somaliland |symbol_type = National emblem |national_motto = <br />{{native phrase|ar|{{lower|0.1em|[[Shahaadah|<big>لا إله إلا الله محمد رسول الله</big>]]}}|italics=off|nolink=on}}<br />''Lā ilāhā illā-llāhu; muhammadun rasūlu-llāhi''<br />{{small|"[[Shahadah|Ilaah ma jiro Alle mooye; Muxammed waa rasuulka Alle]]"}} |national_anthem = <br />{{lang|so|''[[Samo ku waar]]''}}<br />{{small|''Long life with peace''}}<br /><center> {{center|[[File:Samo ku waar - Anthem of Somaliland (Instrumental).ogg]]}} |image_map = Somaliland (orthographic projection).svg |capital = [[Hargeysa]] |largest_city = [[Hargeysa]] |Portka = [[Berbera]] |official_languages = [[Af Soomaali]] |demonym = Somalilander |government_type = Madaxweynenimo leh [[Dastuurka Somaliland|Dastuur Jamhuuriya]] |leader_title1 = [[Madaxweyne]] |leader_name1 = {{nowrap|[[Abdirahman Mohamed Abdulahi Cirro]]}} |leader_title2 = [[madaxwayne kuxigeen]] |leader_title3 = Gudoomiyaha Golaha Wakiilada |legislature = Baarlamaanka Somaliland |upper_house = [[Golaha Guurtida]] Somaliland|Golaha Guurtida |lower_house = [[Golaha Wakiilada]] Somaliland|Golaha Wakiilada |established_event1 = Ku dhawaaqdey |sovereignty_type = Dowlada |sovereignty_note = iyo Awooda |established_event2 = Aqoonsiga |established_date1 = May 18, 1991 |established_date2 = Dal aan la aqoonsanayn<ref>{{Cite web |ciwaan=Issue 270, 28 March 2016 |url=http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |access-date=26 July 2016 |archive-date=21 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321062435/http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |dead-url=yes }}</ref> |area_km2 = 137600 |area_sq_mi = 53100<ref>[http://somalilandgov.com/somaliland-geography/ Somaliland Geography, 28 March 2016]</ref> |percent_water = |population_estimate = 6,200,000<ref>REPORTER, I. (2012, September 18). As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub? Retrieved December 26, 2015, from http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582">[http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582 As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub?, International Business Times, 2013]</ref> |population_census = |population_estimate_year = 2024 |population_estimate_rank = |population_census_year = |population_density_km2 = 25 |population_density_rank = |population_density_sq_mi = 66 |GDP_PPP = $3.782 Billion<ref>World Bank. ''[http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2015/01/29/new-world-bank-gdp-and-poerty-estimates-for-somaliland New World Bank GDP and Poverty Estimates for Somaliland]{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' January 29, 2015. Accessed February 14, 2015.</ref> |GDP_PPP_year = 2022 |GDP = 3.2 Billion Dollars |GDP_PPP_per_capita = $852 |GDP_PPP_per_capita_rank = |HDI = |HDI_year = |HDI_rank = |currency = [[Somaliland shilling]] |currency_code = SSH |time_zone = [[East Africa Time|EAT]] |utc_offset = +3 |utc_offset_DST = +3 |time_zone_DST = not observed |date_format = d/m/yy (AD|Anno Domini) |drives_on = right |calling_code = [[+252]] {{small|(Somalia)}} |iso3166code = |cctld = |footnote_a = Qiimeynta aheyn sida Somaliland waa [aqoonsi diblomaasiyadeed [|<nowiki> Somaliland State]].</nowiki> |footnote_b =Jamhuuriyadda Somaliland |area_magnitude = 1 E11 |HDI_category = }} '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland''; [[Af Carabi]]: صوماليلاند , {{lang|ar|أرض الصومال|rtl=yes}} ''{{transl|ar|Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''), si rasmi ah '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland'', [[Af Carabi]]: صوماليلاند wuxuu xad la leedahay [[Jabuuti]], [[Itoobiya]] iyo maamulka [[Waqooyi Bari|Puntland]] [[Soomaaliya]]. Somaliland waa dhulkii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|Maxmiyada Ingiriis ee Somaliland ]] ee [[Ingiriis]] ku maamuli jiray . Waxay xornimadda ka qaatay Ingiriiska [[Juun]] [[26]] [[1960]]. 1 July 1960 kii waxay la midowday koonfurta Soomaaliya oo [[Talyaani|Talyaanigu]] guumeysan jiray.[[Magaalo|magaalada]] caasimada u ahi waa [[Hargaysa]]. [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] oo ahaan jirey Gudoomiyihii Ururkii Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed [[SNM]], ayaa noqday madaxweynahii ugu horeeyay ee Somaliland. Waxaa ku xigey [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] noqdey Madaxweynihii Labaad ee Somaliland, waxaana ka danbeeyay [[Daahir Rayaale Kaahin]]. Kahina waxa ku xigay [[Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo)]]. Waxa ku xigay [[Muuse Biixi Cabdi]]. Waxa imika ah Madaxweynaha JSL Mudane Abdirahman Mohamed Abdulahi cirro Somaliland waxaa ka jira saddex xisbi siyaasadeed oo kala ah [[Kulmiye]], [[Wadani]] iyo KAAH. ==Taariikhda== LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. ::''Sidoo kale eeg: [[Taariikhda Somaliland]]'' Somaliland waa magac aad cusub marka la eego taariikhda uu maamulkan leeyahay somaliland waxaa horay loogu magacaabi jiray dhulkii uduga iyo cadarka iyo bukhuurka ama uduga waa sida ay u yaqaaneen masaaridii horee. halka giriigii hore ay u yaqaaneen dhulkii berbera waa halka uu kasoo jeedo magaca [[berbera]] xiligii muslimka amaba qarniyadii uu muslimku soo gaadhay somaliland waxa looyaqaanay dhulkii [[saylac]] ugu danbayntii xiligan aan joogno waxa lagu magacaabaa Somaliland. ===Wakhtiyadii Hore=== ::''Sidoo kale eeg: [[Laas Geel]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Dhambalin]] iyo [[Dhaymoole]]'' Taariikhdii bilawga ahayd ee casri jaahiligii Somaliland waxay ku taal geeska Afrika, dhinaca Waqooyi galbeed waxa ka xigay deris la tahay dalka Jamhuuriyada Jabouti, galbeedna waxaa ka xiga Ethiopia, barina waxaa ka xiga somalia. Tirada dadka Somalilad waxaa lagu qiyaasaa 6,2 malyan. Baaxadda dhulka ay ku fadhido Somaliland waa 139,000 km½ Somaliland waxaa dhinaca waqooyiga ka xiga [[badda cas]] oo ku fadhida xeeb dhererkodu yahay 908 km½. Somaliland oo leh taariikh aad u balaadhan dadkuna aanu wada aqoon. Waxay kamid tahay meelihii ugu horeeyay ee ay ka hana qaaday ilbaxnimada adduunku. Dadka taariikhda ku xeel-dheeri waxay sheegeen in farraaciintii hore asalkoodu Somali kasoo jeedaan. Deganaana jireen dhulka xeebaha badda cas, taasoo markii danbana ay xidhiidh qoto dheer la lahaayeen Somaliland. Waxaana xaddaaradda Somaliland ku simantahay ilaa 7000 sanadood ciise hortii. ===Wakhtigii Diinta Islaamka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadi Ifat]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadii Cadal]]'' [[File:YagbeaSionBattlingAdaSultan.JPG|thumb|250px|Suldaanka reer Adal (midig) iyo ciidankiisa oo la dagaallamaya King Yagbea-Sion iyo raggiisa. Laga soo bilaabo Le livre des Merveilles, qarnigii 15aad.]] [[File:Zayla.jpg|thumb|250px|Burburka [[Saldanadii Cadal]] ee Saylac, Awdal.]] Markii diintu soo degtay qarnigii 7aad, geeska Afrika waxay noqotay meel aad u muhiima markii uu muslimay boqorkii Xabashida ee Nataashi. Waxaana xeebaha Somaliland ahaayeen meel istiraaji ah oo asxaabtii usoo xijrootay. Qarnigii 13naad waxaa culimadii carbeed ee dalka timid kadhiseen saldanad la odhan jiray Bebad oo ay xukumi jirtay boqortooyadii Walaashma. Waana markii koowaad inta taariikhda lagu hayo qabaa'ilkii Somalidu yeeshaan maamul dhexe. Somaliland waxaa ay kamid tahay bariga Afrika marka laga yimaado [[Itoobiya]] dalkii ugu horreyey ee ay ka hanaqaaday maamul dawladeed, inkastoo aan runta laga sheegin taariikhda dhab ah ee Somaliland haddana waxaan muran ku jirin in Somaliland qarnigii 15naad ay lahayd dawlad dunida laga ictiraafsanyahay gaar ahaana markii uu hoggaanka qabtay Immam Ahmed Qasali (Guray). Maamulkaas oo markii danbe la magac baxday dawladii Awdal. Xukumina jirtay inta u dhaxaysa xeebaha badda cas ilaa Herer. ===Saldanadihii hore ee casriga ahaa=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanada Isaaq|Saldanadii Isaaq]] iyo [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]]'' [[File:Sultan Nur Map.png|thumb|250px|Khariidadda Jarmalka qarnigii 19-aad oo muujinaya [[Nuur Axmed Amaan|Suldaan Nuur]] Degaanka badhtamaha Somaliland]] [[File:Flag of British Somaliland (1952–1960).svg|250px|thumb|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|British Somaliland]].]] Horraantii xilligii casriga ahaa, dowladihii kala dambeeyay ee Saldanadii Adal iyo Ajuran Sultanate waxay bilaabeen inay ka hanaqaadaan Soomaaliya. Kuwaas waxaa ka mid ahaa Isaaqa Saldanada iyo Habr Yunis Sultanate. Hawl-galkii ugu horreeyay ee dhexmara Soomaalida gobolka iyo Ingriiska wuxuu ahaa 1827 "Maqaallo Saaxiibtinimo iyo Ganacsi oo u dhexeeya Qabiilka Habar Awal iyo England. Tan waxaa xigay heshiis Ingiriis ah oo lala galay Badhasaabkii Saylac 1840. Ka dib hawlgal ayaa la bilaabay inta u dhaxaysa Ingiriiskii iyo odayaashii Habar Garxajis iyo Habar Toljaala ee reeraha Isaaqa 1855, sanad ka dib ayaa la soo gabagabeeyey "Qodobadii Nabadda iyo Saaxiibtinimada" ee u dhexeeyey Shirkadda Habar Awal iyo East India Company. kuna dhammaaday heshiisyadii rasmiga ahaa ee Ingiriisku la saxeexday wixii hadda ka dambeeya qabiilooyinkii 'British Somaliland', oo dhacay intii u dhexeysay 1884 iyo 1886 (heshiisyada waxaa lala saxeexday Habar Awal, Gadabursi, Habar Toljaala, Habar Garxajis, Esa, iyo beelaha Warsangali), kan waxay gogol xaar u ahayd Ingriisku inuu ka sameeyo maxmiyad goboleed loogu magac daray British Somaliland, Ingriiskuna wuxuu gaashaan u ahaa maxakamadda Cadan waxayna u maamushay sidii qayb ka mid ah Bri tish India ilaa 1898. British Somaliland ka dibna waxaa maamulayay Xafiiska Arimaha Dibada ilaa 1905, ka dibna Xafiiska Gumeysiga ===Maxmiyaddii British Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ololaha Somaliland]] iyo [[Ololaha Somaliland (1920)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Duulaankii Talyaanigu ku qaaday British Somaliland]]'' [[File:Corriere Della Sera - 17 agosto 1940 - Offensiva in Africa - titolo.JPG|thumb|250px|Wargeyska Corriere della Sera ee ka soo baxa dalka [[Talyaaniga]] oo ka hadlaya bilowgii weerarkii British Somaliland.]] [[File:The National Archives UK - CO 1069-8-37.jpg|thumb|250px|right|Duqeyn diyaaradeed oo lagu garaacay qalcado Dowladii [[Darawiish|Deraviish]] ah [[Taleex]]..]] [[File:Independence Day State of Somaliland.png|thumb|upright=0.8|right|Heshiisyada iyo isweydaarsiga Waraaqaha ee u dhexeeya Dawladda Boqortooyada Ingiriiska iyo Dawladda Somaliland oo ku lammaan Xoriyadda Somaliland.]] [[File:The Somaliland Protectorate Constitutional Conference, London.png|thumb|250px|Shirweynihii dastuurka maxmiyadda [[British Somaliland]], London, May 1960 kaas oo lagu go’aamiyey in 26 Juun ay noqoto maalinta Xorriyadda, sidaasna lagu saxeexay 12 May 1960. Waftiga Somaliland ka socday :- 1.Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal,2.Axmed Xaaji Ducaale, 3.Cali Garaad Jaamac iyo 4.Xaaji Ibraahim Nuur.Laga soo bilaabo Xafiiska Gumeysiga: Ian Macleod, D. B. Hall, H. C. F. Wilks (Xoghaye).]] Ololaha Somaliland, oo sidoo kale loogu magac daray Dagaalkii Dervish, wuxuu ahaa safarado milateri oo isdaba joog ah oo ka dhacay intii u dhaxeysay 1900 ilaa 1920 dhulka Khatumo ama dooxada Nugaal, oo ay iskaga hor yimaadeen Boqortooyadii Diiriye Guure iyo Amiirkiisa ee ahaa Sayid Mohammed Abdullah Hassan (oo ururkooda lagu naanaysi jiray "Dervishes" ) ka dhan ah Ingiriiska. Ingiriiska waxaa ka caawiyey weeraradoodii Xabashi iyo Talyaani. Intii lagu jiray Dagaalkii Koowaad ee Adduunka ([[1914]]–[[1918]]), Xasan wuxuu sidoo kale gargaar ka helay Ottomans, Jarmal iyo, in muddo ah, oo uu ka helay Imbaraadoor Iyasu V-kii Itoobiya. Colaadda ayaa dhammaatay markii Ingriiska uu si milatari u duqeeyey magaalo-madaxda Dervish-ka ee Taleex bishii Febraayo 1920-kii. Safarkii Shanaad ee ololihii Somaliland ee [[1920]]-kii wuxuu ahaa safarkii ugu dambeeyay ee Ingiriisku kaga soo horjeedo xoogaggii Dervish-ka ee Maxammed Cabdillaahi Xasan (oo had iyo goor Ingiriisku ugu yeedho "Mad Mullah" sharaf dhac), hoggaamiyaha diinta ee Ciid-Nugaal. In kasta oo dagaalkii ugu badnaa dhacay bishii Jannaayo ee sannadka, haddana ciidammada Ingiriisku waxay bilaabeen u diyaar garowga weerarkan horraantii Noofambar [[1919]]. Ciidammada Ingiriisku waxay ka koobnaayeen xubno ka tirsan Royal Air Force iyo Somaliland Camel Corps. Dagaal seddex usbuuc ah kadib, Dervishes-kii Xasan waa la jabiyay, taasoo keentay wax ku ool ah iska caabintii 20-ka sano ahayd. Qabsashadii Talyaanigu ee British Somaliland waxay ahayd olole milatari oo ka dhacay Bariga Afrika, kaas oo dhacay bishii Ogos 1940kii kaas oo dhex maray xoogaggii Talyaaniga iyo kuwii dhawr waddan oo Ingiriis iyo Barwaaqo-sooran ah. Socdaalkii Talyaanigu wuxuu qayb ka ahaa Ololihii Bariga Afrika. ===Dawladii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladii Somaliland (1960)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland 1960]]'' [[File:Somaliland_Flying_for_the_first_time_The_White_and_Blue_Somali_Flag_at_the_Independence_Celebrations_on_26_June_1960.jpg|thumb|250px|Somaliland oo markii ugu horeysay: Calanka Soomaaliya la taagay ee aha Caddaan iyo Buluugga ah ee Dabaal - degyadii [[Maalinta Madaxbanaanida (Maamulka Somaliland)|Xorriyadda]] ee 26-kii Juun 1960 Ra'iisul-wasaaraha [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawlad-goboleedka Somaliland]] iyo [[Madaxwaynaha Somaliland|madaxweynihii labaad ee Somaliland]] [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal ayaa]] salaamay calanka.]] Bishii Meey 1960kii, dawladda Ingiriisku waxay sheegtay inay diyaar u tahay inay madax-bannaani siiso maxmiyaddii xilligaa ee British Somaliland, iyada oo ujeedkeedu ahaa in dhulku la midoobo maamulkii Talyaanigu xukumi jiray ee Somaliland ee hoos-tagi jiray Maamulkii Talyaaniga (Talyaanigii hore ee Somaliland) . Golaha Sharci Dejinta ee British Somaliland wuxuu qaraar ka soo saaray bishii Abriil 1960 oo ay ku codsanayeen madaxbannaanida iyo la midowga dhulka la aaminay ee Somaliland, kaas oo qorshuhu ahaa in ay madax-bannaanideeda hesho 1-dii Julaay ee sanadkaas. Golayaasha sharci dejinta ee labada deegaan ayaa isku raacay soo jeedintan ka dib shir wadajir ah oo ay ku yeesheen magaalada Muqdisho. 26-kii Juun 1960, Maxmiyaddii hore ee British Somaliland waxay muddo kooban qaadatay madax-bannaanida iyada oo ah Dawladdii Somaliland, iyada oo Territori-ka Somaliland la raacay shan maalmood ka dib. Intii lagu jiray muddadii koobnayd ee ay la soo noqotay madax-bannaanida, Qaranka Somaliland wuxuu ka kasbaday ictiraaf shan iyo soddon iyo shan dal oo madax-bannaan. Maalintii ku xigtay, 27kii Juun 1960kii, Golaha Sharci Dejinta ee dhowaan la qabtay waxay ansixiyeen sharci si rasmi ah ugu oggolaanaya midowga Qaranka Somaliland iyo Gobollada Amaanada ee Somaliland 1dii Luulyo 1960 ===Xoriyadii 1960 iyo wixii kadanbeeyay=== ::''Sidoo kale eeg: [[Jamhuuriyadda Soomaaliyeed]] iyo [[Soomaaliweyn]]'' Dawlada Ethiopia ayaa waxay qorshaynaysaa sidii ay u aqoon san lahayd somalailand. Bishii febraayo 1960kii ayaa wafdi uu hoggaaminaayo Alle ha u naxariistee [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] u anbaxaxeen dalka Ingiriiska, waxaana heshiis ay la soo galeen dawladdii ingiriiska in Somaliland xornimo buuxda lasiiyo. 26 Juun 1960kii bay markii maxmiyadii ingriiska ee Somaliland "British Somaliland protectorate" xornimadeeda ka qaateen dawladii Ingiriiska,sida aan la socono intii ka horraysay 01 Luulyo 1960kii Somaliland waxay ahayd dawlad gooniya (independent state). waxayna noqdeen dawlad madax bannaan oo la aqoonsan yahay ilaa 01 Luulyo 1960kii. Isla maalintaas Waxay ku beegnayd maalintii Koonfurta Soomaaliya (Italian somaliland) in ay ka baxaan nidaamka (Trusteeship) (Nidaamka Wakiilnimada Caalamiga ah) "Koonfurta Soomaaliya: Waxay ahayd Trust Territory oo Talyaanigu maamulayay (1950–60) iyadoo hoos imanaysa Qaramada Midoobay" Luulyo 1960: Soomaaliya (Koonfur) waxay ka baxday Trusteeship oo ay noqotay dal madaxbannaan. Isla maalintaas 1 Luulyo 1960 kii ayuu dhacay midowgii labada dal ee Somaliland iyo Somalia inkastoo midawgaas mad madaw badani ku jiro. Dad badanina waxay aaminsanyihiin in midowgaasi ahayn mid sharciya. Waxaana Aragtidiisi sii xoogaysatay markii qorayaal ajaanib ahi sameeyeen daraasado arinta cadaynaya. Sida "Professor Mario G. Losano (Mario Giovanni Losano)" Bishii Luulyo1961kii waxaa dadka reer Somaliland gaashaanka ku dhufteen oo cod aqliyad ah ku diideen distoorkii qeexayey ee lagu sharciyeynaayey israaca labada dal ee Somaliya iyo Somaliland. Laakiin nasiib darro dawladdii markaas jirtay oo reer Koonfureedka ahayd waxay diideen inay aqoonsadaan maxsuulkii doorashadaas sababtoo maslaxad baan ugu jirin arrintan. Bishii december 1961 waxaa madaxdii ciidamada qalabka sida ee Somaliya isku dayeen inay dhigaan inqilaabkii dhicisoobay. Inqilaabkaasna waxay doonayeen inay kula soo noqdaan madaxbannaanidii luntay. 1967kii waxaa dalka ka noqday raysal wasaare Mohamed X.Ibrahim Cigaal. Halka uu madaxweynaha ka noqday Cabdirashid Cali sharmake. 15 Oktober 1969kii waxaa magaalada laascaanood lagu dilay madaxweynihii Jamhuuriyadda Somalida ee Cabdirashid Cali Sharmaake. === 1961 kacdoon ka reer Somaliland === ::''Sidoo kale eeg: [[1961 kacdoon ka dhacay Soomaaliya]]'' Kacdoonkii 1961 ee Soomaaliya wuxuu ahaa kacdoon aan guuleysan oo isku day afgambi ah oo ka dhacay waqooyiga Soomaaliya imikana ah Somaliland kaasoo dhacay bishii Diseembar [[1961]]. === Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay === Waxaana midnimadii 60kii guul darro ku dhamaatay markii 21 Oktober [[1969]]kii uu dalka ka dhacay inqilaab aan dhiig ku daadan ee ay dhigeen ciimada qalabka sidaa, waxaana talada la wareegay ciidamada oo uu hoggaaminaayo mujrimkii Gen. Mohamed Siyaad Barre. 10 januari 1970kii waxaa kelidii taliyihii Siyaad Barre sameeyey maxkamadii badbaada oo xukumi jirtay xukunka dilka si looga takhaluso dadka aan taageersanayn madaxweynaha. 21 Oktober 1970kii wuxuu Siyaad Barre ku dhawaaqay in Somaliya qaadatay nidaamka hantiwadaaga cilmiga ku dhisan. Taasoo rabay inuu ugu bedelo inqilaabkii hab ku salaysan dhaqaaq siyaasadeed oo ku salaysan aydhiyooliyadda hantiwadaaga. Waxaana loo ololeeyey wixii loogu magacdaray kacaankii hantiwadaaga Somaliyeed. Xagaagii 1972kii waxaa la sameeyey ciimadii guulwadayaasha oo ujeedadoodu ahayd inay cabudhiyaan oo xabsiga u taxaabaan dadka shacbiga ee lagu tuxmo inay kacaan diid yihiin. July 1972kii waxaa la dilay labadii Jenaraal ee Salaad Gabayle, iyo Mohamed aynaanshe oo ka tirsanaa saraakiishii inqilaabka dhigay. Salaad gabayle wuxuu ahaa madaxweyne ku xigeen. Waxaa lagu xukumay dil ka dib markii lagu eedeeyey inay maleegayeen shirqool ay xukunka kaga tuurayaan Siyaad Barre. Oktober 1972kii waxaa lagu dhaqaaqay in la qoro [[Af-soomaliga]] oo uu noqdo luqadda rasmiga ah ee dalka. 1972kii-1975kii waxaa la qaaday ololihii barashada qorista Somaliga oo markii danbana isu rogay olalihii horumarinta reer miyiga ee la rabay in dadku waxna qoraan waxna akhriyaan. 1975kii waxaa la sameeyey 15 gobol oo cusub oo lagu bedelayeey 8 gobol ee hore u jiray. Waxaana ay ka koobnaayeen 78 degmo. Somaliland oo ka koobnayd 3 gobol looma samayn gobolo iyo degmooyin cusub toona. 1975kii Siyaad Barre wuxuu shaqadii ka eryey 50 saraakiil sare iyo madax ah oo badankooda ka soo jeeda Somaliland, waxaana uu ku bedelay dadka uu ku tuhmaayey inay taageersanyihiin kacaanka oo u badnaa caa'iladiisa ah. M.s.bare wuxuu ku dhawaaqay inay raga iyo dumarku siman yihiin culimadii iyo dhalinyaradii kasoo horjeedsatayna laayay dhamaantood. 1977kii maamulkii siyaad Barre wuxuu weerar ku qaaday dalka Itoobiya, waxaana markii hore uu ku guulaystay dagaalkaas. Laakiin waxaa dagaalku dhamaaday markii ciidamo Ruush iyo Kuubaan ahi usoo gurmadeenItoobiya ee ay si toosa dagaalka usoo galeen. Waxaana ciidamadii Somaliya dibuga soo noqatay dhammaan dhulkii horuu qabsadeen. ===Xasuuqii Isaaq ama Xasuuqii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xasuuqi Isaaq]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[SNM]]'' [[File:Exhumed skeletal remains of victims of the Isaaq genocide.jpg|thumb|250px|Haraaga la soo saaray ee dhibanayaashii xasuuqii Isaaq ee laga helay xabaal wadareed ku yaal magaalada Berbera, Somaliland.]] [[File:4z2.jpg|thumb|250px|Ilaa 90% magaalada Hargeysa (magaalada labaad ee ugu weyn Jamhuuriyadda Soomaaliya) waxaa burburiyey dawladda Soomaaliya.]] Awooddii akhlaaqeed ee dowladdii Barre si tartiib tartiib ah ayay u lumisay, iyadoo Soomaali badan ay ku hungoobeen nolosha xukunka militariga. Bartamihii 1980-meeyadii, dhaqdhaqaaqyo iska caabin ah oo uu taageerayay maamulkii shuuciga ahaa ee Derg ee Itoobiya ayaa ka billowday waddanka oo dhan. Barre wuxuu kujawaabey isagoo amrey in talaabooyin ciqaab ah laga qaado kuwa uu u arko inay gudaha ka taageerayaan jabhadaha, gaar ahaan gobolada waqooyi. Qabqabashada waxaa ka mid ahaa in la duqeeyo magaalooyin, xarunta maamulka waqooyi-galbeed ee Hargeysa, oo ahayd xaruntii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed (SNM), oo ka mid ahayd aagagga la bartilmaameedsaday 1988. Duqeyntan waxaa hoggaaminayey Jeneraal Maxamed Saciid Xersi Morgan, wiilka uu sodogga u yahay Barre. Wixii ka dhacay Soomaaliya [[1988]] malaha waa ka sii foolxun. Markii Hargeysa la duqeeyay ayaa dadkii deganaa lagu khasbay inay qaxaan. Askarta ayaa markaas miinooyin ku aasay guryihii laga tagay. Markii uu dagaalku dhammaaday ayay qaxootigii dib u laabteen, balse waxaa lagu naafeeyay ama lagu dilay qaraxyo qarsoon.<ref>[https://www.jw.org/en/library/magazines/g20000508/Land-Mines-Weighing-the-Cost/ Land Mines—Weighing the Cost]</ref> Sida laga soo xigtay Abou Jeng iyo aqoonyahanno kale, xukunkii taliskii Barre waxaa lagu calaamadeeyay cadaadis arxan darro ah oo lala beegsaday qabiilka Isaaq. Max’ed Xaaji Ingiriis iyo Chris Mullin waxay caddeeyeen in qabqabashadii maamulkii Barre ee ka dhanka ahaa Dhaqdhaqaaqii Qaranka Soomaaliyeed ee fadhigiisu ahaa Hargeysa lala beegsaday beelweynta Isaaq oo ay ka tirsan yihiin inta badan xubnihii SNM. Waxay ku tilmaamayaan isku haynta inay tahay xasuuqii Isaaq ama xasuuqii Hargeysa. Baaritaan ay sameysay Qaramada Midoobay ayaa lagu soo gabagabeeyay in dambiga xasuuqa uu ahaa "mid ay maleegtay, qorsheysay oo ay ka fulisay Dowlada Soomaaliya dadka Isaaqa". Tirada dadka rayidka ah ee ku waxyeeloobay waxaa lagu qiyaasaa inta udhaxeysa 50,000–100,000 sida laga soo xigtay ilo wareedyo kala duwan, halka wararka qaarna ay ku qiyaasayaan wadarta dhimashada dadka rayidka ah inay kor u dhaafeyso 200,000 oo rayid Isaaq ah. Dhimashooyinkaas, taliskii Barre wuxuu duqeeyey oo burburiyey magaalooyinka labaad iyo saddexaad ee ugu weyn Soomaaliya, Hargeysa iyo Burco siday u kala horreeyaan. Tani waxay u barakicisay dad lagu qiyaasey 400,000 oo dadka deegaanka ah oo u qaxay Hartasheikh ee dalka Itoobiya; shaqsiyaad kale oo gaaraya 400,000 ayaa iyaguna gudaha ku barakacay. Dagaalkii ka soo horjeedka ee taliskii Barre ee ka dhanka ahaa SNM wuxuu bartilmaameedsaday saldhigii rayidka ee kooxda mucaaradka, isaga oo isu beddelay xasuuq xasuuq ka dhan ah beesha Isaaq. Tani waxay horseeday fowdo iyo ololeyaal dagaal oo ay gaystaan ​​maleeshiyooyin kala jabay, ka dibna awooddii heer degmo la wareeray. Cadaadiskii maamulkii Barre kuma koobnayn Isaaqa oo keliya, maxaa yeelay wuxuu bartilmaameedsanayay qabaa’illada kale sida Hawiye. Taliskii Barre wuxuu burburay Janaayo [[1991]]. Intaa kadib, markii xaalada siyaasadeed ee Somaliland xasiloonayd, dadkii barakacay waxay ku noqdeen guryahoodii, maleeshiyooyinkii waa laga daad gureeyay ama waxaa lagu daray ciidanka, tobanaan kun oo guri iyo meherado ahna dib ayaa looga soo dhisay burburka. ===Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya=== [[File:Ruined tank in Hargeisa, Somaliland.jpg|thumb|250px|Taangi M47 Patton oo ku burburay Somaliland.]] ::''Sidoo kale eeg: [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya]]'' In kasta oo SNM markii la aasaasay ay lahayd dastuur midow, haddana waxay ugu dambayntii bilawday inay raadiso madax-bannaanida, iyada oo doonaysa inay ka go'do Soomaaliya inteeda kale. Intii uu hoggaaminayey Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur, maamulka maxalliga ah wuxuu ku dhawaaqay gobollada waqooyi-galbeed ee Soomaaliya madax-bannaanida shirkii ka dhacay magaalada Burco intii u dhaxeysay 27-kii Abriil 1991-kii illaa 15-kii May 1991. ===Ku dhawaaqidii Maxadbanaanida=== LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. Toddoba iyo toban Salaadiin Soomaaliyeed ah oo ka kala so jeeda Sool, Sanaag, Awdal, Woqooyi Galbeed iyo Togdheer ayaa saxeexay Baaqa Madax-bannaanida Somaliland. ::''Sidoo kale eeg: [[Ku dhawaaqida Gooni isu taaga Somaliland]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Signatures-Somaliland-independece-.png|thumb|250px|5 May go'aankii shirkii weynaa ee Burco. Shirkii labaad ee qaran ee 18 May, Golaha Dhexe ee SNM oo taageero ka helaya kulan ay yeesheen odayaal matalayay beelaha waaweyn ee Gobollada Waqooyi, ayaa lagaga dhawaaqay dib ula soo noqoshada Jamhuuriyadda Somaliland dhulkii Maxmiyaddii hore ee Ingiriiska ee Somaliland isla markaana la sameeyay. dowlad loogu magac daray ismaamul gobaleedka.]] 27 Jannayo 1991 ayaa ciidamadii SNM gacanta ku dhigeen dhamaan dalkii hore loo odhan jiray Somaliland. Dabadeedna madaxdii SNM waxay ka shaqeeyeen inay heshiiyeen oo beelihii walaalaha ee ay iska horkeentay dawladii hore ee Siyaad Barre. 18 Mey 1991 shirbeeleedkii ka dhacay magaalada Burco ayaa lagu go'aansaday lagagana dhawaaqay gooni isu taagga qaranimada Somaliland. ===Afti u qaadista dastuurka Somaliland 2001=== ::''Sidoo kale eeg: [[2001 Afti u qaadista dastuurka Somaliland]]'' [[File:Somaliland Constitution Presidential Decree.jpg|thumb|250px|Digreeto madaxweyne oo uu ku ansaxinayo dastuurka Somaliland [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]].]] Bishii Ogast 2000, Dawladdii Madaxweyne Cigaal waxay kumanaan nuqul oo ka mid ah dastuurka la soo jeediyey u qaybiyey guud ahaan Somaliland si dadku u tixgeliyaan oo dib u eegis ugu sameeyaan. Hal qodob oo xasaasi ah oo ka mid ah 130ka qodob ee dastuurka u gaarka ah ayaa ansixin doona madax-bannaanida iskeed ugu dhawaaqday madaxbannaanida ee Somaliland iyo kala-goynta kama dambaysta ah ee Soomaaliya, taasoo soo celinaysa madax-bannaanida qaran markii ugu horreysay tan iyo 1960. Dabayaaqadii bishii Maarso 2001, Madaxweyne Cigaal wuxuu cayimay maalinta aftida loo qaadayo Dastuurka May 31, 2001. Afti dastuurka ayaa laga qaaday Somaliland 31 May 2001. Aftida ayaa loo qaaday dastuurka qabyada ah ee xaqiijinaya madaxbanaanida Somaliland ee Soomaaliya. 99.9% ee codbixiyaasha xaqa u leh ayaa kaqaybqaatay aftida waxaana 97.1% kamid ah ay ucodeeyeen dastuurka. LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. ==Juquraafiga== Somaliland waxay dhacdaa Geeska Afrika, taasi oo udhexaysa dhigaha 08°00' – 11°30' waqooyiga dhulbadhaha iyo loolasha 42°30' – 49°00' ee bariga [[Greenwich]]. Waxa dhinaca galbeed ka xiga wadanka [[Jabuuti]], dhinaca koonfureed wadanka [[Itoobiya]], iyo dhinaca bari oo ka xigto maamul-goboleedka [[Khaatumo]]. Somaliland waxay leedahay xeeb-badeed dhererkeedu le'eg yahay {{convert|740|km|mi|0}};viyo dhul baaxadeedu le'eg yahay {{convert|176120|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|title=Somalia|accessdate=31 May 2009|date=14 May 2009|work=[[World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=1 Bisha Todobaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Somaliland waxa ay dhul ahaan fidsantahay 137000 km laba jibbaaran dhulaka ay ka koobantahya jamhuuriyadani waxa uu u badanyahay dhul deegaana am waaba lawada daganyahay waxa uuleeyahay buuro iyo meelo banaan ah haddii lysidhaahdo taariikhda uu wadankani lereyahay iyo taariihda uu shacabkani leeyahayba ka sheekeeya waxay noqonaysaa mid aad u dheer. <gallery mode="packed" caption="Muuqaalka juquraafiga Somaliland"> File:Lamadayawaterfalls6.jpg|upright|thumb|[[Lamadaya]] waa biyo-dhacyo ku yaal buurta [[Cal Madow]]. File:Somalia (Somaliland)(168).jpg|upright|thumb|Baadiyaha Somaliland. File:Almadow Overview.JPG|upright|thumb|Muuqaalka Buuraha [[Cal Madow]] Buuraha, oo hoy u ah noocyo fara badan oo fara badan. File:Ceebaad island, Zeila Archipelago, Somaliland.jpg|[[Ceebaad|Jasiirada Ceebaad]], [[Jasiirada Sacadaddin]]. </gallery> ===Gobolada=== ::''Sidoo kale eeg [[Gobolada Somaliland]]'' Sanadkan 2020, Somaliland waxa ay ka kooban tahay 6 gobol, kuwaasi oo ugu weyn tahay gobolka [[sanaag]]. Gobolada somaliland intii u dhaxaysa 22 maarso ilaa 22 may, 2008, waxa uu madaxwaynihii horore ee [[Somaliland]] magacaabay gobolo cusub oo lagu daray goboladii hore ee lixda ahaa taas oo kadhigatay gobolada somaliland 13 gobol, gobolda cusub ee kuwii hore lagu daray waxa ay yihiin sidan. {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=4 align=center style="border:1px solid grey; border-collapse:collapse" |- ! bgcolor=lightgrey | # ! bgcolor=lightgrey | Gobol ! bgcolor=lightgrey | Magaalo Madax | bgcolor=white rowspan="14" | [[image: Somaliland regions.svg|380 px]] |- | 1 | [[Awdal]] | [[Boorama]] |- | 2 | [[Maroodi Jeex]] | [[Hargeysa]] |- | 3 | [[Saaxil]] | [[Berbera]] |- | 4 | [[Togdheer]] | [[Burco]] |- | 5 | [[Sool]] | [[Laascaanood]] |- | 6 | [[Sanaag]] | [[Ceerigaabo]] |- |} ===Magaalooyinka Waawayn=== ::''Sidoo kale fiiri: [[Magaalooyinka Somaliland]]'' <gallery> File:Borama2.jpg|[[Borama]] File: Hargeisa capital of Somaliland.jpg |[[Hargeysa]] File: Berbera, Somaliland.jpg|[[Berbera]] File: Laascaanood 2.jpg |[[Laascaanood]] </gallery> ===Cimiladda=== Somaliland waxay dhacdaa waqooyiga [[Dhulbadhe|dhulbadaha]]. Waa deegaan qalalan ([[Lamadegaan la mood]]), isku celceliska heerkulku yahay {{convert|25|to|35|C}} taasi oo hesha roob dhan {{convert|446|mm}} sanadkii.<ref>{{cite web|url=https://journeysbydesign.com/destinations/somaliland/when-to-go|title=SOMALILAND CLIMATE : when to visit|website=Jouneys by Design|language=en|access-date=12 March 2020}}</ref> Deegaanada Somaliland waxaa loo qeybiyaa sadex nooc oo kala ah: (1). [[Guban]]: dhul lamadegaan qalalan (2) [[Oogo]]: xooggag sare (3) [[Hawd]]: dhul daaqsiimeed.<ref>{{cite web|title=Somaliland in Figures|url=http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2020-06-20|archive-date=2017-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816233801/http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|dead-url=yes}}</ref> {{Weather box |location = [[Hargeysa]] |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 31.1 |Feb record high C = 31.7 |Mar record high C = 32.8 |Apr record high C = 32.8 |May record high C = 35.0 |Jun record high C = 33.9 |Jul record high C = 33.9 |Aug record high C = 33.3 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 31.7 |Nov record high C = 30.6 |Dec record high C = 28.9 |year record high C = 35.0 |Jan high C = 24.2 |Feb high C = 26.6 |Mar high C = 28.7 |Apr high C = 29.2 |May high C = 30.5 |Jun high C = 31.0 |Jul high C = 29.2 |Aug high C = 29.2 |Sep high C = 30.5 |Oct high C = 28.2 |Nov high C = 26.0 |Dec high C = 23.7 |year high C = 28.1 |Jan mean C = 17.7 |Feb mean C = 18.7 |Mar mean C = 21.6 |Apr mean C = 23.0 |May mean C = 24.1 |Jun mean C = 24.3 |Jul mean C = 23.6 |Aug mean C = 23.6 |Sep mean C = 23.6 |Oct mean C = 24.1 |Nov mean C = 18.7 |Dec mean C = 18.0 |year mean C = 21.7 |Jan low C = 11.6 |Feb low C = 12.6 |Mar low C = 15.0 |Apr low C = 16.6 |May low C = 17.7 |Jun low C = 17.7 |Jul low C = 17.1 |Aug low C = 17.1 |Sep low C = 17.1 |Oct low C = 15.0 |Nov low C = 13.1 |Dec low C = 12.1 |year low C = 15.2 |Jan record low C = 2.8 |Feb record low C = 2.8 |Mar record low C = 3.9 |Apr record low C = 9.4 |May record low C = 11.7 |Jun record low C = 11.7 |Jul record low C = 10.5 |Aug record low C = 11.1 |Sep record low C = 11.1 |Oct record low C = 7.2 |Nov record low C = 4.4 |Dec record low C = 4.4 |year record low C = 2.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 2 |Feb precipitation mm = 2 |Mar precipitation mm = 36 |Apr precipitation mm = 53 |May precipitation mm = 49 |Jun precipitation mm = 61 |Jul precipitation mm = 38 |Aug precipitation mm = 81 |Sep precipitation mm = 61 |Oct precipitation mm = 20 |Nov precipitation mm = 8 |Dec precipitation mm = 1 |year precipitation mm = 412 |unit precipitation days = 0.1 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 1 |Mar precipitation days = 3 |Apr precipitation days = 6 |May precipitation days = 7 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 8 |Aug precipitation days = 10 |Sep precipitation days = 11 |Oct precipitation days = 4 |Nov precipitation days = 1 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 61 |Jan humidity = 65 |Feb humidity = 65 |Mar humidity = 58 |Apr humidity = 57 |May humidity = 56 |Jun humidity = 55 |Jul humidity = 53 |Aug humidity = 53 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 56 |Nov humidity = 61 |Dec humidity = 64 |year humidity = |Jan percentsun = 80 |Feb percentsun = 73 |Mar percentsun = 80 |Apr percentsun = 73 |May percentsun = 64 |Jun percentsun = 73 |Jul percentsun = 64 |Aug percentsun = 64 |Sep percentsun = 73 |Oct percentsun = 80 |Nov percentsun = 80 |Dec percentsun = 80 |year percentsun = 74 |source 1 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (temperatures, humidity and percent sunshine)<ref> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161104142616/http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | archivedate = 4 November 2016 | url = http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | title = Climate of Somalia | publisher = Food and Agriculture Organization | pages = 69–73 | accessdate = 4 November 2016 | url-status = | df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> |source 2 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631700_kt.pdf | title = Klimatafel von Hargeisa / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> }} {{Weather box|location = [[Borama]] |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 24.6 |Feb high C = 25.4 |Mar high C = 27.5 |Apr high C = 27.8 |May high C = 29.3 |Jun high C = 30.0 |Jul high C = 28.8 |Aug high C = 28.8 |Sep high C = 29.0 |Oct high C = 27.4 |Nov high C = 25.8 |Dec high C = 24.4 |Jan low C = 9.7 |Feb low C = 11.7 |Mar low C = 13.8 |Apr low C = 15.7 |May low C = 17.0 |Jun low C = 18.3 |Jul low C = 17.8 |Aug low C = 17.6 |Sep low C = 17.3 |Oct low C = 13.7 |Nov low C = 11.3 |Dec low C = 10.4 |Jan rain mm = 6 |Feb rain mm = 21 |Mar rain mm = 36 |Apr rain mm = 86 |May rain mm = 61 |Jun rain mm = 32 |Jul rain mm = 78 |Aug rain mm = 112 |Sep rain mm = 86 |Oct rain mm = 18 |Nov rain mm = 10 |Dec rain mm = 2 |source 1 = ''Climate-Data.org''<ref>{{cite web|url=http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |title=Land Resources Assessment of Somalia |date=June 2009 |publisher=[[Somalia Water and Land Information Management Project]] |page=10 |accessdate=1 October 2013 |url-status= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005010751/http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |archivedate=5 October 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Berbera]] | metric first = Y | single line = Y | Jan record high C = 35.3 | Feb record high C = 35.0 | Mar record high C = 35.0 | Apr record high C = 42.2 | May record high C = 47.3 | Jun record high C = 49.1 | Jul record high C = 47.7 | Aug record high C = 46.7 | Sep record high C = 46.0 | Oct record high C = 41.7 | Nov record high C = 36.7 | Dec record high C = 36.1 | year record high C = 49.1 | Jan high C = 27.9 | Feb high C = 29.2 | Mar high C = 30.7 | Apr high C = 31.0 | May high C = 35.7 | Jun high C = 42.8 | Jul high C = 42.9 | Aug high C = 41.9 | Sep high C = 39.7 | Oct high C = 33.1 | Nov high C = 30.0 | Dec high C = 28.6 | year high C = 34.5 | Jan mean C = 25.0 | Feb mean C = 25.0 | Mar mean C = 26.1 | Apr mean C = 28.3 | May mean C = 31.1 | Jun mean C = 33.5 | Jul mean C = 36.1 | Aug mean C = 35.6 | Sep mean C = 33.3 | Oct mean C = 28.8 | Nov mean C = 26.7 | Dec mean C = 26.7 | year mean C = 30.0 | Jan low C = 21.3 | Feb low C = 21.6 | Mar low C = 23.3 | Apr low C = 25.2 | May low C = 27.7 | Jun low C = 31.0 | Jul low C = 31.8 | Aug low C = 31.1 | Sep low C = 29.3 | Oct low C = 24.0 | Nov low C = 22.2 | Dec low C = 21.6 | year low C = 25.8 | Jan record low C = 14.4 | Feb record low C = 15.6 | Mar record low C = 16.7 | Apr record low C = 18.9 | May record low C = 20.6 | Jun record low C = 22.2 | Jul record low C = 20.6 | Aug record low C = 20.0 | Sep record low C = 17.8 | Oct record low C = 16.7 | Nov record low C = 16.1 | Dec record low C = 15.0 | year record low C = 14.4 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 8 | Feb precipitation mm = 2 | Mar precipitation mm = 5 | Apr precipitation mm = 12 | May precipitation mm = 8 | Jun precipitation mm = 1 | Jul precipitation mm = 1 | Aug precipitation mm = 2 | Sep precipitation mm = 1 | Oct precipitation mm = 2 | Nov precipitation mm = 5 | Dec precipitation mm = 5 | year precipitation mm = 52 | unit precipitation days = 1.0 mm | Jan precipitation days = 0.6 | Feb precipitation days = 0.6 | Mar precipitation days = 0.5 | Apr precipitation days = 0.7 | May precipitation days = 0.8 | Jun precipitation days = 0.1 | Jul precipitation days = 0.3 | Aug precipitation days = 0.5 | Sep precipitation days = 0.4 | Oct precipitation days = 0.2 | Nov precipitation days = 0.3 | Dec precipitation days = 0.4 | year precipitation days = 5.2 | Jan humidity = 78 | Feb humidity = 79 | Mar humidity = 79 | Apr humidity = 81 | May humidity = 73 | Jun humidity = 49 | Jul humidity = 44 | Aug humidity = 45 | Sep humidity = 51 | Oct humidity = 72 | Nov humidity = 74 | Dec humidity = 76 | year humidity = 67 | Jan percentsun = 80 | Feb percentsun = 80 | Mar percentsun = 80 | Apr percentsun = 83 | May percentsun = 83 | Jun percentsun = 87 | Jul percentsun = 80 | Aug percentsun = 87 | Sep percentsun = 87 | Oct percentsun = 87 | Nov percentsun = 87 | Dec percentsun = 80 | year percentsun = | source 1 = Arab Meteorology Book (average temperatures, humidity and precipitation),<ref>{{cite web | url = http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | title = Appendix I: Meteorological Data | publisher = Springer | accessdate = 22 October 2016 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 March 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304072830/http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | dead-url = yes }}</ref> Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631600_kt.pdf | title = Klimatafel von Berbera / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 22 October 2016}}</ref> | source 2 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (percent sunshine)<ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> }} {{Weather box | location = [[Burco]] | single line = Yes | metric first = Yes | Jan high F = 79.7 | Feb high F = 82.4 | Mar high F = 85.5 | Apr high F = 87.3 | May high F = 88.3 | Jun high F = 88 | Jul high F = 84.9 | Aug high F = 86.7 | Sep high F = 88.9 | Oct high F = 85.6 | Nov high F = 81.7 | Dec high F = 79.7 | year high F = 84.9 | Jan low F = 54.9 | Feb low F = 56.8 | Mar low F = 60.1 | Apr low F = 63.1 | May low F = 65.1 | Jun low F = 66.9 | Jul low F = 66.9 | Aug low F = 67.1 | Sep low F = 66.9 | Oct low F = 61.2 | Nov low F = 57.7 | Dec low F = 55 | year low F = 61.8 | Jan precipitation mm = 2 | Feb precipitation mm = 0 | Mar precipitation mm = 6 | Apr precipitation mm = 50 | May precipitation mm = 59 | Jun precipitation mm = 14 | Jul precipitation mm = 13 | Aug precipitation mm = 13 | Sep precipitation mm = 30 | Oct precipitation mm = 26 | Nov precipitation mm = 9 | Dec precipitation mm = 0 | year precipitation mm = 222 | source 1 = Weatherbase<ref>{{cite web | url = http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | title = Weatherbase: Historical Weather for Burao, Somalia | publisher = Weatherbase | year = 2011 | accessdate = 24 November 2011 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 7 Bisha Sideedaad 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200807094958/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | dead-url = yes }}</ref> | source 2 = Climate Data.ORG<ref> {{cite web | url = http://en.climate-data.org/location/907/ |title =Climate: Burao, Somalia | publisher = Climate-Data.org | year = 2013 | accessdate = 28 December 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Ceerigaabo]] |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = 30.5 |Feb record high C = 33.5 |Mar record high C = 32.0 |Apr record high C = 33.5 |May record high C = 31.5 |Jun record high C = 30.5 |Jul record high C = 30.5 |Aug record high C = 30.0 |Sep record high C = 30.0 |Oct record high C = 29.5 |Nov record high C = 29.5 |Dec record high C = 28.0 |year record high C = 33.5 |Jan high C = 24.5 |Feb high C = 25.5 |Mar high C = 25.5 |Apr high C = 26.5 |May high C = 26.5 |Jun high C = 26.0 |Jul high C = 26.0 |Aug high C = 26.0 |Sep high C = 25.5 |Oct high C = 25.0 |Nov high C = 24.0 |Dec high C = 23.5 |year high C = 25.5 |Jan mean C = 15.0 |Feb mean C = 16.0 |Mar mean C = 17.0 |Apr mean C = 18.0 |May mean C = 19.0 |Jun mean C = 19.5 |Jul mean C = 19.5 |Aug mean C = 19.5 |Sep mean C = 18.5 |Oct mean C = 16.5 |Nov mean C = 15.5 |Dec mean C = 14.5 |year mean C = 17.5 |Jan low C = 5.5 |Feb low C = 7.0 |Mar low C = 8.5 |Apr low C = 10.0 |May low C = 11.5 |Jun low C = 13.0 |Jul low C = 13.5 |Aug low C = 13.5 |Sep low C = 11.5 |Oct low C = 8.5 |Nov low C = 7.0 |Dec low C = 5.5 |year low C = 9.5 |Jan record low C = -3.5 |Feb record low C = 0.5 |Mar record low C = 0.5 |Apr record low C = 2.0 |May record low C = 1.5 |Jun record low C = 4.0 |Jul record low C = 5.0 |Aug record low C = 4.5 |Sep record low C = 3.0 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = -3.0 |Dec record low C = -3.5 |year record low C = -3.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 18 |Feb precipitation mm = 13 |Mar precipitation mm = 33 |Apr precipitation mm = 38 |May precipitation mm = 81 |Jun precipitation mm = 64 |Jul precipitation mm = 10 |Aug precipitation mm = 41 |Sep precipitation mm = 114 |Oct precipitation mm = 8 |Nov precipitation mm = 13 |Dec precipitation mm = 2 |year precipitation mm = 435 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 3 |Mar precipitation days = 6 |Apr precipitation days = 5 |May precipitation days = 8 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 1 |Aug precipitation days = 5 |Sep precipitation days = 15 |Oct precipitation days = 1 |Nov precipitation days = 2 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 56 |time day = 14:00 |Jan humidity = 34 |Feb humidity = 35 |Mar humidity = 42 |Apr humidity = 56 |May humidity = 51 |Jun humidity = 48 |Jul humidity = 43 |Aug humidity = 49 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 43 |Nov humidity = 34 |Dec humidity = 37 |year humidity = 44 |source 1 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631800_kt.pdf | title = Klimatafel von Erigavo / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> |date = July 2012}} ==Dowlada iyo Siyaasada== ===Madaxweyneyaasha=== {| class="wikitable" style="text-align:right; float:right; margin-right:9px; margin-right:2px;" |- | style="text-align:left;"| [[File: Muse Bihi official portrait 2017 (cropped).jpg|130px]] | style="text-align:left;"| [[File:Vice President of Somaliland Abdirahman SayliciSaylici.jpg|160px]] |- | style="text-align:center;"|[[Muuse Biixi]]<br /><small>[[File:Seal of the President of the Republic of Somaliland.png|20x20px]] [[Madaxwaynaha Somaliland|Madaxwaynaha]]</small> | style="text-align:center;"|[[Cabdiraxmaan Saylici]]<br /><small>[[File:Emblem of Somaliland.svg|15x15px]] [[Madaxweyne ku xigeenka Somaliland|Madaxweyne ku xigeenka]]</small> |} ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladda Somaliland]] iyo [[Siyaasadda Somaliland]]'' [[File:Somaliland Parliament (5981346680).jpg|thumb|250px|Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Dibedda ee Ingiriiska Henry Bellingham oo la hadlaya [[baarlamaanka Somaliland]], July [[2011]]]] Guurtidu waxay la shaqeysay hoggaamiyeyaashii jabhadda si ay u soo dhisaan dowlad cusub, waxaana lagu soo daray qaab dhismeedka dowladnimada, waxayna noqotay Golaha Guurtida ee Barlamaanka. iyo guryaha Hoose oo si saami ahaan loogu qoondeeyey qabaa'ilka iyadoo lagu saleynayo qaacido horay loo sii dejiyey, in kasta oo reeraha oo dhami aysan ku qanacsanayn matalaadooda. Sannadkii 2002, ka dib markii dhawr jeer loo kordhiyey dawladdan ku-meel-gaadhka ah, Somaliland waxay u gudubtay dimuqraadiyadda xisbiyada badan. Doorashadu waxay ku koobnayd saddex xisbi, iyada oo la isku dayayo in la abuuro doorashooyin ku dhisan fikrad halkii laga dooran lahaa qaab qabiil. Laga bilaabo Diseembar 2014, Somaliland waxay leedahay saddex xisbi siyaasadeed: Xisbiga Nabadda, Midnimada, iyo Horumarka, Xisbiga Caddaaladda iyo Horumarka, iyo Wadani. Sida ku xusan dastuurka Somaliland, ugu badnaan saddex xisbi siyaasadeed ayaa loo oggol yahay. Fulinta waxaa hogaamiya madaxweyne la soo doortay, oo dowladdiisa ay ka mid yihiin madaxweyne-ku-xigeen iyo Golaha Wasiirrada. Golaha Wasiirrada, oo mas'uul ka ah howlaha caadiga ah ee dowladda, waxaa soo magacaaba Madaxweynaha, waxaana oggolaada Golaha Wakiillada ee Baarlamaanka. Madaxweynuhu waa inuu ansixiyaa hindise sharciyeedyada ay ansixiyeen Baarlamaanku intaanay dhaqan gelin. Doorashada madaxtinimada waxaa xaqiijiyey guddiga doorashooyinka qaranka ee Somaliland. Madaxweynaha wuxuu shaqeyn karaa ugu badnaan laba xilli oo shan sano ah. [[File:Tuur-and-Egaal.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday, [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]], wuxuu hoolka ka baxayaa isaga iyo madaxweynaha cusub ee la doortay [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]]. C / Raxmaan Axmed Cali Tuur waxaa oday ugu hambalyeeynayaa go, aankiisa ah inuu aqbalo natiijada doorashada isla markaana si nabadgelyo ah isu soo taago kadib maalmo dhowr dood adag iyo gorgortan.]] Golaha Wakiilada (Aqalka Hoose) ee Baarlamaanka Somaliland. Awooda sharci dejinta waxaa leh baarlamaanka labada aqal. Aqalkiisa sare waa Golaha Guurtida, qolkan waxaa gudoomiye ka ah Suleiman Mohamoud Adan, aqalka hoose waa Golaha Wakiilada. Aqalka hoose waxaa gudoomiye ka ah Baashe Maxamed Faarax. Guri kasta wuxuu leeyahay 82 xubnood. Xubnaha Golaha Guurtida waxaa si dadban u doorta beelaha deegaanka muddo lix sano ah. Golaha Guurtidu wuxuu la wadaagayaa awooda gudbinta shuruucda Golaha Wakiilada, sidoo kale wuxuu leeyahay doorka xalinta khilaafaadka gudaha, iyo awood gaar ah oo lagu kordhiyo muddada Madaxweynaha iyo wakiilada iyadoo lagu jiro duruufaha doorashada ka dhigaya mid aan macquul aheyn. Xubnaha Golaha Wakiillada waxaa si toos ah u doorta dadku shan sano. Golaha Wakiiladu wuxuu la wadaagayaa awooda codbixinta Golaha Guurtida, in kasta oo ay soo saari karaan sharci Golaha Guurtidu diidayo hadii ay u codeeyaan sharciga aqlabiyada 2/3, waxayna awood buuxda ku leeyihiin arimaha dhaqaalaha iyo xaqiijinta magacaabista Madaxweynaha. (marka laga reebo Guddoomiyaha Maxkamadda Sare). Nidaamka garsoorku wuxuu u qaybsan yahay maxkamadaha degmada, (oo ka hadlaya arrimaha sharciga qoyska iyo isku xigxiga, dacwadaha oo gaaraya ilaa 3 milyan oo SL ah, kiisaska ciqaabta oo ciqaabtiisu tahay ilaa 3 sano oo xarig ah ama 3 milyan oo ganaax lacageed ah oo SL ah, iyo dambiyada ay galaan dhalinyarada) , maxkamadaha gobolka (kuwaas oo ka shaqeeya dacwadaha iyo kiisaska ciqaabta ee aan ku hoos jirin xukunka maxkamadaha degmada, sheegashooyinka shaqada iyo shaqaalaynta, iyo doorashooyinka dawladaha hoose), maxkamadaha rafcaanka ee gobolka (kuwaas oo wax ka qabta dhammaan rafcaannada ka imanaya maxkamadaha degmooyinka iyo gobollada), iyo Maxkamadda Sare (kaas oo ka hadlaya arrimaha u dhexeeya maxkamadaha iyo dawladda, isla markaana dib u eegis ku sameeya go'aannadeeda), oo ah maxkamadda ugu sarraysa sidoo kalena u shaqaysa sida Maxkamadda Dastuuriga ah. Sharciga Jinsiyadaha Somaliland wuxuu qeexayaa qofka muwaadin Somaliland ah, Haweenka reer Somaliland, oo xidhan midabada calanka Somaliland, ka hor doorashadii baarlamaanka ee 2005. Dawladda Somaliland waxay sii waddaa inay ku dhaqanto xeerka ciqaabta ee Jamhuuriyadda Soomaaliya 1962dii. Sidan oo kale, falalka khaniisiinta ayaa sharci darro ka ah gayiga. Guriga Freedom wuxuu ku qiimeeyaa dawladda Somaliland qayb ahaan dimuqraadiyadda. Seth Kaplan (2011) wuxuu ku doodayaa in si ka duwan koonfurta Soomaaliya iyo dhulalka ku dhow, ay Somaliland, gooni u goosadka waqooyiga-galbeed ee Soomaaliya, ay ka dhistay qaab dimoqraadi ah oo maamul hoosta ilaa kor, iyadoo aan haba yaraatee lahayn wax kaalmo shisheeye ah. Si gaar ah, Kaplan wuxuu soo jeedinayaa in Somaliland ay leedahay nidaamka siyaasadeed ee ugu dimuqraadiyadda wanaagsan geeska Afrika maxaa yeelay waxaa inta badan laga soo cayimay cunsuriyiinta xagjirka ah ee ka jira Soomaaliya inteeda kale waxayna leedahay hanaan doorasho iyo sharci dejin iyo sidoo kale nidaam gaar ah oo adag. ===Xidhiidhka Dibada=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xidhiidhka Dibada ee Somaliland]]'' [[File:The President of Somaliland, Musa Bihi Abdi And the Guinean Foreign minister, Mamadi Toure.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha Somaliland, [[Muuse Biixi]], ayaa booqasho ku tegey Jamhuuriyadda Guinea.]] Somaliland waxay xidhiidh siyaasadeed la leedahay dalalka deriska la ah ee Itoobiya iyo Jabuuti, Jamhuuriyadda Shiinaha oo aan xubin ka ahayn Qaramada Midoobay, iyo sidoo kale Koonfur Afrika, Sweden, Boqortooyada Ingiriiska iyo waddan yar oo Liberland ah. 17-kii Janaayo 2007, Midowga Yurub (EU) wuxuu wafdi u diray arrimaha dibedda si ay uga wada hadlaan iskaashiga mustaqbalka. Midowga Afrika (AU) wuxuu kaloo diray wasiir arrimo dibadeed si uu ugala hadlo mustaqbalka ictiraafka caalamiga, 29kii iyo 30kii Janaayo 2007, wasiiradu waxay sheegeen inay ictiraafka kala hadli doonaan dowladaha xubnaha ka ah ururka. Horraantii 2006, Golaha Qaranka ee Wales ayaa casuumaad rasmi ah u fidiyay dawladda Somaliland si ay uga soo qayb galaan furitaanka boqortooyada ee Senedd ee Cardiff. Tallaabadan ayaa loo arkay inay tahay tallaabo ay Golaha Welsh ku aqoonsadeen sharcinimada dowladda gooni u goosadka ah. Xafiiska Arimaha Dibadda iyo Barwaaqo Sooranka ayaanan wax faallo ah ka bixin casuumaada. Gobolka Wales waxaa ku nool jaaliyad Soomaali ah oo muhiim ah oo ka timid Somaliland. Sanadkii 2007, wafdi uu hogaaminayo Madaxweyne Kaahin ayaa goobjoog ka ahaa shirkii madaxda dowladaha xubnaha ka ah Barwaaqo Sooranka ee ka dhacay magaalada Kampala ee xarunta dalka Uganda. In kasta oo ay Somaliland codsatay ka mid noqoshada Barwaaqa Sooranka iyada oo ku hoos jirta xaalad goobjooge, codsigeedii weli waa la sugayaa. [[File:Missions in Somaliland.png|thumb|right|250px|Khariidada xafiisyada diblomaasiyadeed ee Somaliland{{legend|#ff0000|Somaliland}} <!--{{legend|#212178|States with embassy in Somaliland}}--> {{legend|#5f8dd3|Dowladdaha leh qunsuliyadda ama xafiiska wakiilka ee Somaliland}} <!--{{legend|#aaccff|Dowladdo safaarad aan deganayn ku leh Somaliland}}-->]] 24 Sebtember [[2010]], Johnnie Carson, Kaaliyaha Xoghayaha Arimaha Dibada ee Arimaha Afrika, wuxuu sheegay in Mareykanku uu wax ka badalidoono istiraatiijiyaddiisa Soomaaliya uuna raadinayo xiriir qoto dheer oo uu la yeesho dowladaha Somaliland iyo Puntland isagoo sii wadaya taageerida Dowlada KMG ee Soomaaliya. Carson wuxuu sheegay in Mareykanku u diri doono shaqaalaha gargaarka iyo diblomaasiyiinta Puntland iyo Somaliland wuxuuna si toos ah u sheegay suurtagalnimada mashaariic horumarineed oo mustaqbalka ah. Si kastaba ha noqotee, Carson wuxuu carabka ku adkeeyay in Mareykanku uusan u fidin doonin aqoonsi rasmi ah labada gobol midkoodna. Madaxweyne Siilaanyo ee Somaliland bishii Noofambar 2010 si uu ugala hadlo sidii loo kordhin lahaa wax ka qabashada Ingiriiska ee Somaliland. Madaxweyne Siilaanyo wuxuu yidhi safarkiisii ​​London “Waxaan la shaqeynaynay beesha caalamka beesha caalamkuna way nala shaqeyneysay, annaga oo bixinayna anaga oo naga caawinay kanala shaqeynayna barnaamijyada dimoqraadiyeynta iyo horumarka. Waxaan aad ugu faraxsanahay sida bulshada caalamku ay noola macaamileen, gaar ahaan UK, Mareykanka, quruumaha kale ee Yurub iyo deriskeena oo weli raadinaya ictiraaf Ictiraafka Somaliland ee Boqortooyada Midowday (UK) waxa kale oo taageeray Xisbiga Madaxbanaanida ee UK, oo ku soo galay kaalinta 3aad ee codadkii dadweynaha ee doorashadii guud ee 2015. Hogaamiyaha UKIP, Nigel Farage, ayaa la kulmay Cali Aadan Cawaale, Madaxa Ergada Somaliland ee UK Uk maalinta qaranimada Somaliland, 18 May, 2015, si ay u muujiyaan taageerada UKIP ee Somaliland. Nigel Farage wuxuu yidhi “Somaliland waxay 24-kii sano ee u dambeeyay u ahayd ilayska nabada, dimuqraadiyada iyo ku dhaqanka sharciga, ee Geeska Afrika 24-kii sano ee la soo dhaafay. Waxay ku beegan tahay wakhtigii UK iyo bulshada kale ee caalamku aqoonsadeen qadiyada Somaliland ee aqoonsiga. Waa waqtigii nabada la abaalmarin lahaa. In UK ay dhabarka u jeediso dalabkooda sharciga ah ee madaxbanaanida, waa khalad, waa wax aan caadi aheyn inaanan u ololeynin aqbalitaankooda Barwaaqo Sooranka. Sanadihii la soo dhaafay, waxaan taageernay aqbalida dalal ay ka mid yihiin Mozambique oo aan xidhiidh taariikhi ah la lahayn Ingiriiska, laakiin Somaliland, oo hore u ahaan jirtay maxmiyad ayaa hartay qabow. Tani waa inay isbedeshaa". [[File:Somaliland Foreign Minister Hagi Mohamoud with Taiwan President Tsai Ing-wen.jpg|thumb|250px|Wasiirka Arimaha Dibada Somaliland Hagi Mohamoud oo uu weheliyo Madaxweynaha Taiwan Tsai Ing-wen.]] Sannadkii [[2011]], Somaliland iyo gobolka deriska la ah [[Khatumo]] ee Puntland wuxuu mid waliba la galay heshiis is-afgarad oo la xiriira nabadgelyada Jasiiradda Seychelles. Iyadoo la raacayo qaab dhismeedka heshiis hore oo ay kala saxiixdeen Dowladda Federaalka Ku Meel Gaarka ah iyo Seychelles, qoraalka ayaa ah "in dadka la xukumay loo wareejiyo xabsiyada 'Puntland' iyo 'Somaliland'. 1dii Julay [[2020]], Somaliland iyo Taiwan waxay kala saxeexdeen heshiis lagu aasaasayo xafiisyo wakiillo ka shaqeeya si kor loogu qaado iskaashiga labada dal. Wadashaqeynta labada siyaasadood ee ku saabsan waxbarashada, amniga badaha, iyo daawada waxay bilaabatay 2009, shaqaalaha Taiwan waxay soo galeen Somaliland Febraayo 2020 si ay ugu diyaar garoobaan xafiiska wakiilka. ===Doorashooyinka Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Doorashooyinka Somaliland]]'' [[File:Elections in Somaliland.jpg|thumb|250px|Doorashooyinka Somaliland qof iyo cod]] Burburkii dowladdii militariga ee ka talineysay Soomaaliya 1991 AD, hoggaamiyeyaashii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed waxay qaadeen tallaabo ay ku dhawaaqeen gooni u goosadka gobolka woqooyi ee Soomaaliya, oo markaas ku jiray shan gobol oo ka tirsan Soomaaliya inteeda kale, isla sannadkaas. . Intaa wixii ka dambeeyay, Somaliland waxay ku guuleysatay inay gaarto dib u heshiisiin dhab ah oo dhex marta beelaha wada dega gobolka, waxayna ka shaqeysay fidinta amniga, kala dambeynta iyo sharciga, waxayna ku ansixisay dastuurkeedii ugu horreeyay afti laga qaaday 2001. Waxay sidoo kale abaabushay, xilliyo kala duwan, bilaash iyo doorashooyin guuleysta oo ay kujiraan doorashooyinka dowladaha hoose, sharci dejinta iyo madaxweynaha. Waxa wadankan ka dhacay doorashooyin madax banaan oo shacabku si run ah ay u dooranayeen waxa kale oo horay uga dhacay somaliland doorashooyin doorashaddii, uguhoraysay ee kadhacady somaliland waxa ay hayd dheceen sanadii 1997 waxca ku gulaystay madaxwayne [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] doorashada labaad ee kadhacady somalilad waxa ay dhacday sanadii 2003 halka tii sadexaad oo ah in ay jabisay rikoodhkii u yaaly afrika oo ahaaa in laba doorasho oo isku xiga wax kacadani aany wadan afrikaana kadhici iyada oo lagu yaqaanay in haddii doorasho sadexaad loodhaqaaqo uu wadankasta oo afrika kuyaala dagaal sokeeye ka bilaabmi jiray. ayaa wadanka somaliland waxa uu marayaa doorashaddii sadexaad ee si habsamiya uga dhacda doorashadan ugu danbaysay waxa ay djacday sandkii aynu soodhaafanay ee 2010ka waxaana madaxwayne loo doortay mujaaahidka wayn ee axmed maxamed maxamuud [[siilaanyo]] ===Ciidanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ciidanka Qaranka Somaliland]]'' [[File:Women in Somaliland Army.jpg|thumb|250px|Haweenka Ciidanka Somaliland.]] [[File:Somaliland Army 1.jpg|thumb|250px|[[Ciidanka Qaranka Somaliland]]]] '''Ciidamada Somaliland''' (''Ciidanka Qaranka'') Somalilanad waxa ay leedahay ciidan militari oo si habaysan u tababaran kaas oo ah ilaaliyaha koobaad ee ciida somaliland. ciidamada somaliland waxa ay fadhiisimo iyo saldhigyo ku leeyihiin dhamaan wadanka. ciidamada somaliland waxa ay leeyhiin dhamaan qaybaha ciidan ee wadan yeesho. waxaa sharci ahaan loo ogolyahay dadka wixii kawayn 18 ilaa 49 ciidanka [[somaliland]] waxa lagu qiyaasaa ilaa 20.000 oo askari. Ciidamada somaliland waxay ka qaybqaatan ilaalinta ciidooda taaso oo ah arin muqaddas ah. ===Astaanta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Astaanta Qaranka Somaliland]]'' [[File:Emblem of Somaliland.svg|thumb|250px|[[Astaanta Qaranka Somaliland]]]] Astaanta Qaranka [[Somaliland]] waxaa la abaabulay [[Oktoobar]] [[1996]]dii, ayada iyo calankaba. waxa ay kakoobantahay laba kafadood iyo miisaan isleeg, oo muujinaya cadaalda dhextaala shacabka [[somaliland]] iyo gorgor sare u haya miisaanka oo isna tusaale u ah dimuquraadiyada ay somaliland kudhaqanto waxa kale o kamida astaanta qaranka laba gacmood oo issisalaamya. waxaanay tasi tusaale u tahay sinaanta iyo cadaalada iyo dimuquraadiya dhextaala dadka reer somaliland waxa kale oo kamida calaamdaha ay kakoobantahay astaanta qaranka somaliland [[laan]] geed oo muujinaysa nabada ay haystaan shacabku waxa kale oo kamida halka danbe oo ah huruud taas oo muujinaysa dhaqan wanaaga shacabka somaliland waxa kale oo walaiba kamida bisinka oo kaga yaala halka sare oo muujinaya in shacabka somaliland ay yihiin dad islaama. ===Calanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Calanka Somaliland]]'' [[File:Flag of Somaliland.svg|thumb|upright=0.5|left|[[Calanka Somaliland]]]] Calanka Somaliland waxa markii uguhoraysay la isticmaalay calanka [[somaliland]] ee xilagan 14 0ktoba 1996kii waxa uu calanka [[somaliland]] ka koobanyahay sadex khad ama kald oo jiif ah waxa ugu koreeya [[cagaar]] waxa [[cadaan]] oo dhexda ah iyo [[casaan]] oo hoosta ah dehexdana waxaa kaga taala calanka xidig [[madaw]] waxa dhanka sare ee calanka ku taala [[shahaadada]] (لا إله إلا الله, محمد رسول الله) oo far cad kuqoran Heesta calanka somaliland (samo kuwaar) ee hada waxaana loogu dhawaaqaa sidan. {{big|Samoo ku waar samoo ku waar Sareeye calanka sudhan biley dhulkissa Samoo ku waariyo iyo bogaadin sugan Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Kalsooniduu mutaystayee dastuurka Distuurka ku salaan kugu salaanee Midnimo walaalnimo gobonimoo Midnimo walaalnimo gobonimoo Islaamnimo kugu salaanee Samoow saamidiyo samoo ku waar Samoo ku waar saamo ku waar}} ===Maalinta Madaxbanaanida=== ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Women from Somaliland wearing the flag of Somaliland.jpg|thumb|upright=0.5|right|Haweenka Somaliland oo ka qayb galay dabaaldeggii maalinta madaxbanaanida oo ay la socdaan calanka Somaliland.]] Maalinta xoriyada Somaliland waa maalinta ee maamulka Goboleedka la aqoonsan ee u dabaaldagto xoriyada ee aaminsanyihiin in ee ka heleen soomaaliya isla markaasneh ee ka go'een soomaaliya inteeda kale.Xuskii ugu danbeeyay waxee dhacday 18 may 2011. ==Dhaqaalaha== ===Lacagta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dhaqaalaha Somaliland]] iyo [[Dekada Berbera]]'' [[File:Somaliland Beverage Industries Factory.jpg|thumb||upright=0.8|left|[[SBI]] Warshada Coca–Cola Somaliland.]] [[File:New DP World Berbera Container Terminal Port.jpg|thumb|250px|[[Dekada Berbera]] Cusub ee DP World Berbera.]] [[Somaliland shilling]] waa lacagta laga isticmaalo [[somaliland]] waxa lahirgaliyay daabacaada iyo isticmalka lacagtan, 18 aktobar 1994, waxa ay ka koobantahay lacagta somaliland waraaqo iyo biro kal ah sidan soo 1,5,10,20,100,500, iyo 5000 Sidan lawada socono astaanta qaranku waa shayga kaliyata ee lagu garto dawlad amaba lagu aqoonsado qaran keena, [[somaliland]] waxuu leeyahay astaan iyo lacag u gaar ah taa oo uu kaga duwan yahay bulshada caalamka iyo Gobolka geeska afrikaba, hadaba tan iyo waxii ka adan beeyay sanadkii 1991 somaliland waxay lahayd lacag u gaar ah taasi oo aan gabi hanba wada gaadhin gobolada somaliland oo dhan , iyadoo inta badan ku kooban hargaysa oo ah caasimada somaliland. halka aan lagaba aqoon gobola da kale dalka sida gobolada Bariga ee ay ka mid ka yihiin gobolka togdheer,sanaag iyo sool ,waxaana laga isticmalaa badiba lacago qalaad oo kala duwan ku wasi oo iskugu jira lacagta itopiyanka iyo lacagtii faqashta ee soomaliyadii hore, dhinacakale waxad arkaysaa markaad tagto magaloyinka aan kor ku soo xusay iyo qaar kaleba inaad markaad dhex marayso goobaha lacagaha lagu sarifo anad arkayninba wax lacag shilinka somalialand ah mana jiraan lacago somaliland ah oo ay indha haagu qabanayaan, dhinacakale´shilinka somaliland hadad is tidhaah do suqa wax kaga so iibso ama ba wax kaga soo cun hotelada laga cunteeyo lagama yaabo inaad wax lagaga iibiyo, waxa yaduna nasiib daraa in qaar kamid ah lacagta shilinka somaliland ah guud ahan ba wadanka gudihiisa lagama qaato xataa casimada inana waxba lagaga iibin ibin mayo lacagtaas oo inta badan musha har loo ´siyo ciidamada qaranka marka ay isku dayaan inay ku soo adeegtana aan lagaqadan lacagtaas aan kor ku soo xusayna waxa kamid ah 5ta´shilin 10´ka shilin iyo 20´ka shilin lacagtasi la diidayaana waa lacagtii qaranka hadaba, waxa nasiib Daraa inay somaliland ku faanto inay hormar ka gaadhay dhinacyo badan sida dimuqraadiyada ´ dhaqaalaha´ Tignolajiyada iyo waxbarashada, hadana hormar ay gaadho iska dhaafo ay lacagteedii ayaa weli saaran Geedka Madhaafto === Sahaminta shidaalka === [[File:Oil and Gas exploration activities in Somaliland.jpg|thumb|left|Hawlaha sahaminta shidaalka iyo gaaska ee [[Oodwayne]], gobolka Togdheer.]] Bishii Ogosto 2012, dawladda Somaliland waxay siisay [[Genel Energy]] ruqsad ay shidaal uga baadhi karto dhulkeeda. Natiijooyinka baadhitaanka sagxadda oo la dhammaystiray horraantii 2015 waxay xaqiijiyeen suurtagalnimada waxqabad ee ka jirta SL-10B iyo baloogga SL-13 iyo baloogga Oodweyne oo lagu qiyaasay keyd shidaal oo midkiiba gaarayo 1 bilyan oo foosto. <ref>{{cite web | title = Somaliland | url = http: //www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | access-date = 3 August 2017 | Archive-date = 4 August 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170804013531/http://www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | url-status = dead | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 August 2017 | dead-url = yes }}</ref> Shirkadda Genel Energy ayaa qarka u saaran inay si fiican u qoddo sahaminta SL-10B iyo SL-13 xannibaadda Buur-Dhaab oo 20 kiiloomitir waqooyi-galbeed ka xigta [[Caynabo]] dhammaadka 2018. <ref> {{cite web | title = Ruqsadaha Ciyaaraha ee Mesozoic Rift Play SL10B / 13 & Odewayne | url = http: // www. genelenergy.com/media/1977/genel-energy-onshore-somaliland-opportunity-summary_digital.pdf|publisher=Genel Energy | marin-u-helid = 3 Agoosto 2017 | taariikhda-taariikhda = 4 Janaayo 2017 | archive-url = https: / /web.archive.org/web/20170104062357/http://www.genelenergy.c om / media / 1977 / genel-energy-onshore-somaliland-fursad-summary_digital.pdf | url-status = dead}} </ref> ===Warbaahinta=== Somaliland waxa ay leedahay warbaahin madaxbanaan oo aanay cidi kormerin haba yaraatee war baahintaasi waxa ay isugu jirataaa warbaahinta la akhriyo tan ladaawdo iyo tan la dhagaysto. kuwa ugu waawayn ama ugu caansana waxa kamida, wargayska [[jamhuuriya]] wargayska [[haatuf]], tv ga [[horm kabel tv|horm kabel tv iyo shabakadda wararka caalamiga ah ee xoriyonews.com]] waxa jira warbaahin kale oo aad iyo aad u fara badan oo wadanka ka jira ciidamada qarnka ee somaliland waxa ay u kalabaxaan sida aan horeba usoo sheegnay qaybaha ciidan ee uu wadan yeesho * [[Berbera oil]] * [[SomCable]] * [[Dahabshiil]] * [[Golistelecom]] * [[Petrosoma]] Dawlada Ethiopia ayaa la filaayaa inay bisha tobnaad aad aqoonsato somaliland sida lagu baahiayay boga internetka ee ay dawaldu maamusho. '''Isgaadhsiinta Somaliland''' Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] oo si rasmiya ugu Dhawaaqay inay Isu- Fureen Adeegyadoodii Taleefoonada iyo Madaxweyne Ku-xigeenka oo ka qayb galay Xafladii lagu Daah-furay. Munaasibada lagu Daahfurayay Isku-xidhka Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] ayaa lagu qabtay Hoteelka [[Maansoor]] ee Magaalada [[Hargeysa]]. Xafladan oo lagaga dhawaaqay isku-xidhka shan Shirkadood oo ka mid ah Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland oo kala ah [[Somtel]], [[Nation Link]], [[Telcom]], [[Soltelco]], [[African Online]]., waxa ka qayb galay Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan Saylici, Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Axmed Xaashi Oday, Wasiirka Diinta iyo awqaafta Sh. Khaliil C/laahi, Maareeyaha Hawlaha shaqada ee Shirkadda Somtel Cali Saalax Cabdi, Mahdi Daahir Jaamac oo ah Maareeye ku-xigeenka Shirkadda Nation-link, Madax Shirkada Telcom Aadan C/laahi, Mareeyaha Shirkada Soltelco Mukhtaar Osman iyo Marti sharaf kale. Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan C/lahi Ismaaciil oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa soo dhaweeyay isku xidhka shirkadahan isgaadhsiinta oo wax badan ka tari doona dhibaatooyinkii Bulshada ka haysatay dhinaca Isgaadhsiinta, gaar ahaan wada hadal la’aanta dadka isticmaalada adeegyada kala duwan ee Shirkadaha Isgaadhsiinta. Waxaanu yidhi “Runtii waxa maanta Farxad ii ah inaan ka soo qayb galo, isku xidhkii shirkadaha Isgaadhsiinta oo runtii baahi weyn loo qabay inaynu ku wada xidhiidhno, iyadoo laga maarmayo sadexdii Telefoon iyo afartii Telefoion ee markii hore la sitay, arintan oo runtii ka mid ahayd balanqaadyadii Xisbiga Kulmiye ee in adeegyada Bulshada la mideeyo”. Mr. Saylici isagoo hadalkiisa sii wata waxa uu sheegay “Maanta waxaan ku faraxsanahay in talaabada koowaad ee la qaaday inteedii badnaydna Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiintu halkan ka sheegay , shirkadaha laftoodiina ay ka marag kaceen, muhiimada aynu u soconaana waxay tahay inaynu shacbigeena u wada adeegno oo aynu ka saarno qoqobkii ku kala jiray ama kala xidhnaantii ku kala jirtay ,maadaama oo suuqeenu yahay suuq mid xor ah, waxaan qabaa inaanu dawladu mar walba ka madhnayn shirkadaha isgaadhsiinta oo waxa loo sameeyaa Cashuur dhaaf”. Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Somaliland Axmed Xaashi Oday oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa sheegay sheegay in Wasaarada Boosaha iyo isgaadhsiintu si isku mid ah u maamuli doonto iska Xidhka Shirdahan adeegyadooda Xidhiidhka laysku furay, isagoo hoosta ka xarriiqay inay si caadalad iyo sinaan ah ay u ilaalin doonaan dhamaan shirkadahan xuquuqdooda Ganacsi iyo sirta Adeegyadooda. Guddoomiyaha Guddidii ka soo shaqaysay isku xidhka shirkadahan Isgaadhsiinta ee mideeyay Adeegyadooda Isgaadhsiinta Mr: Jaamac X. Maxamed Cigaal ayaa isna munaasibadaasi ka sheegay qaabka ay dadku ugu wada Xidhiidhayaan shanta shirkadood ee laysku xidhay, waxaanu halkaasi ku soo. ==Bulshada== ===Maalmaha la Xuso=== *1- [[26]] [[Juun]] oo ah maalinta ay ka qadatay xornimada gumaysigii [[Ingiriis]]ka. *2- [[18. May maalinta xoriyada somaliland]] oo ku beegan 18.May.1991 kii maalintii shirweynihi shacabka reer somaliland gua'an sadiin guuni isotaga jumhuriyada somaliland ee ka dhacay Magaalada Burco. *3- Labada Ciidood ee Islaamka *4- Maalmaha Caalamiga ah sida maalinta shaqaalaha, [[AIDS|Aydhiska]], iwm. ===Luqadaha=== '''Luqadaha Somaliland''' Somaliland waxa lagaga hadlaa luqada somaliga oo boqolkiiba boqol ay kuhadalaan dadka kudhaqan somaliland waliba lahjada afsoomaaliga ugu nadiifsan amaba ugu dhaw marka laeego luqada somaliga ee qadiimka ah dadka kudhaqan somaliland lahjada afsomaliga ee ay kuhadlaan waxa ay shabahdaa ta wararka lagusiidaayo amaba saxaafada loo adeegsado. waxa kale oo somaliland lagaga hadlaa [[Carabi]]ga iyo [[Ingiriis]]iga oo ah laba luqadood oo iyana wadanka si rasmi ah looga isticmaalo, qodobka lixaad ee wadanka uyaala waxa kuqoran in somaliga carabiga iyo ingriisugu ay yihiin sadaxda luqadood ee wadanka sirasmi ah looga isticmaali karo ==Waxbarashada== ::''Sidoo kale fiiri [[:Category:Jaamacadaha Somaliland|Jaamacadaha Somaliland]]'' * [[Jaamacada Hargaysa]] * [[Jaamacadda Camuud]] * jaamacada admas * [[Jaamacad Burco]] * [[Jaamcada Golis]] * [[Jaamacada Timocade]] * [[New Generation University Hargeisa, Somaliland|Jaamacada New Generation]] * [[Jaamacadda Culuunta badda iyo Kaluumaysiga (BERBERA MARITIME AND FISHERIES ACADEMY)]] ==Warbixin Kale== ===Goobaha Dalxiiska=== Dalka Somaliland wuxu leeyahay deegaan ballaadhan oo dhul badhka uu ku fadhiyo lagu qiyaaso 136200KM2 iyo bad leh xeeb dhererkoodu dhanyahay 850Km2 laga bilaabo Lawyacaddo dhinaca galbeed illaa Ceelaayo dhinaca bari. Somaliland waa qaran ka nasiib badan qoomiyado badan oo caalamka ah marka laga eego cimillada iyo hawada meel dhexadka ah xilli kasta, dhulka fidsan iyo deegaanka kala nooc nooca ah. Goobaha aad loo dalxiiso ee Somaliland waxa ka mid ah daljirka dahsoon ee Hargeysa ku yaalla, dhammaan magaalooyinka qadiimiga ah ee dalka sida Berbera, xaruntii daraawiishta talex, Zeilac, Bullaxaar, Maydh & Xiis, Laas-qoray, jasiiradaha Sacaadadiin iyo ceebood, buurta Daallo, buurta Gacan-libaax (Waxa waliba lagu sameeyay dhisme iyo dayactir buurta dusheeda( buurta Saw, Laasgeel (Goob aasaar qadiimi ah oo sannad dhawaa khubaro faransiis ahi ka heleen degmada hore loo odhan jiray Dacar-budhuq, haddana loogu magac daray Laasgeel) ɖɦaɦaʀ ɖɦʊʟҡɨɨ զʊʀʊxɖa ɖaʀɨstɨɨ զʊʀxօօռaʏɖ ɖɦaɦaʀ ċʀɛɛռʟaռɖ iyo goobo kale oo aan xusi doonno. Waxannu ugu bushaaranaynaa soo booqdayaasha bartan inaanu boggan idiin ku soo gudbin doonno xogo iyo macluumaad faahfaahsan oo la xidhiidha dhammaan goobaha taariikhiga ah ee la dalxiiso Somaliland, xaqiiqooyin ku xeeran iyo is bedello ku yimi goobo ka mid ah. Guud ahaan, gobolkasta Somaliland waxa ka jira goobo caana ah, taariikhi ah ama lagu tilmaami karo fursadaha iyo/ama khayraadka qaaliga ah ee dalku leeyahay dhinaca dalxiiska iyo taariikhda. Laasgeel waa goob leh godod hoose oo leh xaradh iyo astaamo qadiimiga ah oo lagu qiyaasay inay noqon karayaan aasaarta taariikhiga ah ee ugu da’da weyn geeska ama qaarada Afrikaba guud ahaan marka loo eego sawirrada farshaxanka iyo astaamaha muujinaya quruumo qarniyaal badan ka hor dhulka ku noolaa. Aasaartan qadiimiga ah waxa goobtan ku ogaaday khubaro faransiis sannadkii 2002, illaa immikana waxay ka midtahay goobaha taariikhiga ah ee aad loo dalxiiso, isla markana ay Wasaaradda Dalxiiska iyo Dawladda xaqiijiyaan nabadgelyada iyo ilaalinta aasaartan iyadoo si taxadir leh loogu oggolaado dalxiisayaashaa gaarka ah.Goobta Laasgeel waxa 6km woqooyi looga weecdaa tuulada Dhubato ee Degmada Laasgeel ee hore loo odhan jiray Dacar-budhug, immikana loogu magac daray Laasgeel oo 55KM bari ka xigta Hargeysa, kuna taalla wadada halbawlaha ah ee Hargeisa-Berbera. ===Ciyaaraha=== Ciyaaraha Somaliland Tartanka ciyaaraha [[somaliland]] oo ah mid sanadkiiba mar laqabto ayaa sanadkan ahaa mid xiiso leh,waxa sanadkan kamid ahaa ciyaaraha lagusoo bandhigay sida ciyaaraha orodada [[Kubada cagta]] [[Kubada Kolayga]] iyo waliba qaarkale oo badan.waxa sanadkan ciyaaraha 2011 ciyaaraha somaliland lagu qabtay magaalo madaxda gobolka [[Togdheer]] ee magaalda [[Burco]] gaar ahaan garoonka ciyaaraha ee caanka ah ee looyaqaano [[Alamsay]]. * [[Awdal]] * [[Hawd]] * [[Gabiley]] * [[Togdheer]] * [[Saaxil]] * [[Maroodi Jeex]] * [[sool]] * [[sanaag]] Kahor intii aan lasoo gaadhin ciyaaraha kama danbaysta ah waxa lasoomaray isreebreeb ay ka qaybqaateen dhamaan gobalada [[Somaliland]] waxaana iskusoo hadhay sideedan Gobol oo soo bandhigay ciyaaro aad iyo aad u xiiso lahaa waxaa ay ahyd markii ugu horaysay ee ciyaaraha somaliland sitoosa caalamkka looga daawado waxa siidaynta ciyaarta hawada dadaka usoo marinayaay warbaahinta qaranka iyo tan madaxa banaan waxaana laga daawanayay daafaha caalmaka. ==Muuqaalo== <gallery> File:Berbera Port2.jpg| File:Almadow Overview.JPG|Buurta [[Cal Madow]] </gallery> ==Sido kale fiiri== * [[Genel Energy]] * [[Oodwayne Beeraha Salidka]] * [[IGAD]] * [[Somalia]] * [[Dhaqalaha Somalia]] * [[Diinta Soomaalida]] == Xigasho == * [http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200304/cmhansrd/vo040204/halltext/40204h03.htm United Kingdom parliamentary debate on recognition of Somaliland] * [http://www.awdalnews.com/ Awdadl News] * [http://www.horyaal.net/index.asp Radio Horyaal] {{Wayback|url=http://www.horyaal.net/index.asp |date=20121102031350 }} * [http://www.halganews.com/ Halgan news] {{Wayback|url=http://www.halganews.com/ |date=20101029081920 }} * [http://www.caynabanews.com/ Hadhwanaag New] {{Wayback|url=http://www.caynabanews.com/ |date=20140327103426 }} * [http://www.qarannews.com/pn/ Qaran News] {{Wayback|url=http://www.qarannews.com/pn/ |date=20061004150422 }} * [http://dillapress.com Dilla Press] {{Wayback|url=http://dillapress.com/ |date=20201024054735 }} * [http://www.jamhuuriya.info/index.php Jamhuuriya Newspaper] {{Wayback|url=http://www.jamhuuriya.info/index.php |date=20110419200647 }} * [http://www.abaarsotech.org/ Abaarso Tech University] *[https://somaliland.com/ Somaliland News] *[https://ToosNews.com ToosNews] {{Wayback|url=https://toosnews.com/ |date=20220201065019 }} ==Tixraac== {{reflist|2}} {{Maqaalo Somaliland |state=expanded}} {{Dalalka Afrika |state=expanded}} [[Category:Somaliland|*]] bamimq60e7881irv2f5op1zmr6me3eu 302832 302801 2026-07-17T08:31:13Z Isma4l 41797 Dib u celiyay 302832 wikitext text/x-wiki {{Qoraal dheer}} {{Infobox country |latd=9 |latm=33 |latNS=N |longd=44 |longm=03 |longEW=E |leader_name2 = [[Maxamed Cali Aw Cabdi]] |leader_name3 = [[Yaasiin Maxamed xiir faratoon]] |conventional_long_name = Jamhuuriyadda Soomaaliland</br>جَمْهورِيَدْدَ سومالِلَنْدْ |native_name = {{smaller|{{native name|en|Republic of Somaliland}}<ref>Name used in [http://www.somalilandlaw.com/Somaliland_Constitution/body_somaliland_constitution.htm#Heading The Constitution of the Republic of Somaliland] and in [http://www.somalilandlaw.com/Faafinta_Rasmiga_JSL_S1_Cad_1aad_2012.pdf Somaliland Official Gazette]</ref><br />{{native name|ar|{{lower|0.1em|<big>جمهورية صوماليلاند</big>}}|italic=no}}</big><br />{{smaller|''{{transl|ar|Jumhūrīyat Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''}}}}<br/><ref>Susan M. Hassig, Zawiah Abdul Latif, ''Somalia'', (Marshall Cavendish: 2007), p.10.</ref> |image_flag = Flag of Somaliland.svg |image_coat = Emblem of Somaliland.svg |common_name = Somaliland |symbol_type = National emblem |national_motto = <br />{{native phrase|ar|{{lower|0.1em|[[Shahaadah|<big>لا إله إلا الله محمد رسول الله</big>]]}}|italics=off|nolink=on}}<br />''Lā ilāhā illā-llāhu; muhammadun rasūlu-llāhi''<br />{{small|"[[Shahadah|Ilaah ma jiro Alle mooye; Muxammed waa rasuulka Alle]]"}} |national_anthem = <br />{{lang|so|''[[Samo ku waar]]''}}<br />{{small|''Long life with peace''}}<br /><center> {{center|[[File:Samo ku waar - Anthem of Somaliland (Instrumental).ogg]]}} |image_map = Somaliland (orthographic projection).svg |capital = [[Hargeysa]] |largest_city = [[Hargeysa]] |Portka = [[Berbera]] |official_languages = [[Af Soomaali]] |demonym = Somalilander |government_type = Madaxweynenimo leh [[Dastuurka Somaliland|Dastuur Jamhuuriya]] |leader_title1 = [[Madaxweyne]] |leader_name1 = {{nowrap|[[Abdirahman Mohamed Abdulahi Cirro]]}} |leader_title2 = [[madaxwayne kuxigeen]] |leader_title3 = Gudoomiyaha Golaha Wakiilada |legislature = Baarlamaanka Somaliland |upper_house = [[Golaha Guurtida]] Somaliland|Golaha Guurtida |lower_house = [[Golaha Wakiilada]] Somaliland|Golaha Wakiilada |established_event1 = Ku dhawaaqdey |sovereignty_type = Dowlada |sovereignty_note = iyo Awooda |established_event2 = Aqoonsiga |established_date1 = May 18, 1991 |established_date2 = Dal aan la aqoonsanayn<ref>{{Cite web |ciwaan=Issue 270, 28 March 2016 |url=http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |access-date=26 July 2016 |archive-date=21 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321062435/http://www.somalilandtimes.net/sl/2006/270/3.shtml |dead-url=yes }}</ref> |area_km2 = 137600 |area_sq_mi = 53100<ref>[http://somalilandgov.com/somaliland-geography/ Somaliland Geography, 28 March 2016]</ref> |percent_water = |population_estimate = 6,200,000<ref>REPORTER, I. (2012, September 18). As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub? Retrieved December 26, 2015, from http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582">[http://www.ibtimes.com/somalia-struggles-can-neighboring-somaliland-become-east-africas-next-big-commercial-1407582 As Somalia Struggles, Can Neighboring Somaliland Become East Africa's Next Big Commercial Hub?, International Business Times, 2013]</ref> |population_census = |population_estimate_year = 2024 |population_estimate_rank = |population_census_year = |population_density_km2 = 25 |population_density_rank = |population_density_sq_mi = 66 |GDP_PPP = $3.782 Billion<ref>World Bank. ''[http://www.worldbank.org/en/news/press-release/2015/01/29/new-world-bank-gdp-and-poerty-estimates-for-somaliland New World Bank GDP and Poverty Estimates for Somaliland]{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' January 29, 2015. Accessed February 14, 2015.</ref> |GDP_PPP_year = 2022 |GDP = 3.2 Billion Dollars |GDP_PPP_per_capita = $852 |GDP_PPP_per_capita_rank = |HDI = |HDI_year = |HDI_rank = |currency = [[Somaliland shilling]] |currency_code = SSH |time_zone = [[East Africa Time|EAT]] |utc_offset = +3 |utc_offset_DST = +3 |time_zone_DST = not observed |date_format = d/m/yy (AD|Anno Domini) |drives_on = right |calling_code = [[+252]] {{small|(Somalia)}} |iso3166code = |cctld = |footnote_a = Qiimeynta aheyn sida Somaliland waa [aqoonsi diblomaasiyadeed [|<nowiki> Somaliland State]].</nowiki> |footnote_b =Jamhuuriyadda Somaliland |area_magnitude = 1 E11 |HDI_category = }} '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland''; [[Af Carabi]]: صوماليلاند , {{lang|ar|أرض الصومال|rtl=yes}} ''{{transl|ar|Arḍ aṣ-Ṣūmāl}}''), si rasmi ah '''Soomaaliland''' ([[Af Ingiriis]]: ''Somaliland'', [[Af Carabi]]: صوماليلاند wuxuu xad la leedahay [[Jabuuti]], [[Itoobiya]] iyo maamulka [[Waqooyi Bari|Puntland]] [[Soomaaliya]]. Somaliland waa dhulkii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|Maxmiyada Ingiriis ee Somaliland ]] ee [[Ingiriis]] ku maamuli jiray . Waxay xornimadda ka qaatay Ingiriiska [[Juun]] [[26]] [[1960]]. 1 July 1960 kii waxay la midowday koonfurta Soomaaliya oo [[Talyaani|Talyaanigu]] guumeysan jiray.[[Magaalo|magaalada]] caasimada u ahi waa [[Hargaysa]]. [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] oo ahaan jirey Gudoomiyihii Ururkii Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed [[SNM]], ayaa noqday madaxweynahii ugu horeeyay ee Somaliland. Waxaa ku xigey [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] noqdey Madaxweynihii Labaad ee Somaliland, waxaana ka danbeeyay [[Daahir Rayaale Kaahin]]. Kahina waxa ku xigay [[Axmed Maxamed Maxamuud (Siilaanyo)]]. Waxa ku xigay [[Muuse Biixi Cabdi]]. Waxa imika ah Madaxweynaha JSL Mudane Abdirahman Mohamed Abdulahi cirro Somaliland waxaa ka jira saddex xisbi siyaasadeed oo kala ah [[Kulmiye]], [[Wadani]] iyo KAAH. ==Taariikhda== ::''Sidoo kale eeg: [[Taariikhda Somaliland]]'' Somaliland waa magac aad cusub marka la eego taariikhda uu maamulkan leeyahay somaliland waxaa horay loogu magacaabi jiray dhulkii uduga iyo cadarka iyo bukhuurka ama uduga waa sida ay u yaqaaneen masaaridii horee. halka giriigii hore ay u yaqaaneen dhulkii berbera waa halka uu kasoo jeedo magaca [[berbera]] xiligii muslimka amaba qarniyadii uu muslimku soo gaadhay somaliland waxa looyaqaanay dhulkii [[saylac]] ugu danbayntii xiligan aan joogno waxa lagu magacaabaa Somaliland. ===Wakhtiyadii Hore=== ::''Sidoo kale eeg: [[Laas Geel]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Dhambalin]] iyo [[Dhaymoole]]'' Taariikhdii bilawga ahayd ee casri jaahiligii Somaliland waxay ku taal geeska Afrika, dhinaca Waqooyi galbeed waxa ka xigay deris la tahay dalka Jamhuuriyada Jabouti, galbeedna waxaa ka xiga Ethiopia, barina waxaa ka xiga somalia. Tirada dadka Somalilad waxaa lagu qiyaasaa 6,2 malyan. Baaxadda dhulka ay ku fadhido Somaliland waa 139,000 km½ Somaliland waxaa dhinaca waqooyiga ka xiga [[badda cas]] oo ku fadhida xeeb dhererkodu yahay 908 km½. Somaliland oo leh taariikh aad u balaadhan dadkuna aanu wada aqoon. Waxay kamid tahay meelihii ugu horeeyay ee ay ka hana qaaday ilbaxnimada adduunku. Dadka taariikhda ku xeel-dheeri waxay sheegeen in farraaciintii hore asalkoodu Somali kasoo jeedaan. Deganaana jireen dhulka xeebaha badda cas, taasoo markii danbana ay xidhiidh qoto dheer la lahaayeen Somaliland. Waxaana xaddaaradda Somaliland ku simantahay ilaa 7000 sanadood ciise hortii. ===Wakhtigii Diinta Islaamka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadi Ifat]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanadii Cadal]]'' [[File:YagbeaSionBattlingAdaSultan.JPG|thumb|250px|Suldaanka reer Adal (midig) iyo ciidankiisa oo la dagaallamaya King Yagbea-Sion iyo raggiisa. Laga soo bilaabo Le livre des Merveilles, qarnigii 15aad.]] [[File:Zayla.jpg|thumb|250px|Burburka [[Saldanadii Cadal]] ee Saylac, Awdal.]] Markii diintu soo degtay qarnigii 7aad, geeska Afrika waxay noqotay meel aad u muhiima markii uu muslimay boqorkii Xabashida ee Nataashi. Waxaana xeebaha Somaliland ahaayeen meel istiraaji ah oo asxaabtii usoo xijrootay. Qarnigii 13naad waxaa culimadii carbeed ee dalka timid kadhiseen saldanad la odhan jiray Bebad oo ay xukumi jirtay boqortooyadii Walaashma. Waana markii koowaad inta taariikhda lagu hayo qabaa'ilkii Somalidu yeeshaan maamul dhexe. Somaliland waxaa ay kamid tahay bariga Afrika marka laga yimaado [[Itoobiya]] dalkii ugu horreyey ee ay ka hanaqaaday maamul dawladeed, inkastoo aan runta laga sheegin taariikhda dhab ah ee Somaliland haddana waxaan muran ku jirin in Somaliland qarnigii 15naad ay lahayd dawlad dunida laga ictiraafsanyahay gaar ahaana markii uu hoggaanka qabtay Immam Ahmed Qasali (Guray). Maamulkaas oo markii danbe la magac baxday dawladii Awdal. Xukumina jirtay inta u dhaxaysa xeebaha badda cas ilaa Herer. ===Saldanadihii hore ee casriga ahaa=== ::''Sidoo kale eeg: [[Saldanada Isaaq|Saldanadii Isaaq]] iyo [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]]'' [[File:Sultan Nur Map.png|thumb|250px|Khariidadda Jarmalka qarnigii 19-aad oo muujinaya [[Nuur Axmed Amaan|Suldaan Nuur]] Degaanka badhtamaha Somaliland]] [[File:Flag of British Somaliland (1952–1960).svg|250px|thumb|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland|British Somaliland]].]] Horraantii xilligii casriga ahaa, dowladihii kala dambeeyay ee Saldanadii Adal iyo Ajuran Sultanate waxay bilaabeen inay ka hanaqaadaan Soomaaliya. Kuwaas waxaa ka mid ahaa Isaaqa Saldanada iyo Habr Yunis Sultanate. Hawl-galkii ugu horreeyay ee dhexmara Soomaalida gobolka iyo Ingriiska wuxuu ahaa 1827 "Maqaallo Saaxiibtinimo iyo Ganacsi oo u dhexeeya Qabiilka Habar Awal iyo England. Tan waxaa xigay heshiis Ingiriis ah oo lala galay Badhasaabkii Saylac 1840. Ka dib hawlgal ayaa la bilaabay inta u dhaxaysa Ingiriiskii iyo odayaashii Habar Garxajis iyo Habar Toljaala ee reeraha Isaaqa 1855, sanad ka dib ayaa la soo gabagabeeyey "Qodobadii Nabadda iyo Saaxiibtinimada" ee u dhexeeyey Shirkadda Habar Awal iyo East India Company. kuna dhammaaday heshiisyadii rasmiga ahaa ee Ingiriisku la saxeexday wixii hadda ka dambeeya qabiilooyinkii 'British Somaliland', oo dhacay intii u dhexeysay 1884 iyo 1886 (heshiisyada waxaa lala saxeexday Habar Awal, Gadabursi, Habar Toljaala, Habar Garxajis, Esa, iyo beelaha Warsangali), kan waxay gogol xaar u ahayd Ingriisku inuu ka sameeyo maxmiyad goboleed loogu magac daray British Somaliland, Ingriiskuna wuxuu gaashaan u ahaa maxakamadda Cadan waxayna u maamushay sidii qayb ka mid ah Bri tish India ilaa 1898. British Somaliland ka dibna waxaa maamulayay Xafiiska Arimaha Dibada ilaa 1905, ka dibna Xafiiska Gumeysiga ===Maxmiyaddii British Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ololaha Somaliland]] iyo [[Ololaha Somaliland (1920)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Duulaankii Talyaanigu ku qaaday British Somaliland]]'' [[File:Corriere Della Sera - 17 agosto 1940 - Offensiva in Africa - titolo.JPG|thumb|250px|Wargeyska Corriere della Sera ee ka soo baxa dalka [[Talyaaniga]] oo ka hadlaya bilowgii weerarkii British Somaliland.]] [[File:The National Archives UK - CO 1069-8-37.jpg|thumb|250px|right|Duqeyn diyaaradeed oo lagu garaacay qalcado Dowladii [[Darawiish|Deraviish]] ah [[Taleex]]..]] [[File:Independence Day State of Somaliland.png|thumb|upright=0.8|right|Heshiisyada iyo isweydaarsiga Waraaqaha ee u dhexeeya Dawladda Boqortooyada Ingiriiska iyo Dawladda Somaliland oo ku lammaan Xoriyadda Somaliland.]] [[File:The Somaliland Protectorate Constitutional Conference, London.png|thumb|250px|Shirweynihii dastuurka maxmiyadda [[British Somaliland]], London, May 1960 kaas oo lagu go’aamiyey in 26 Juun ay noqoto maalinta Xorriyadda, sidaasna lagu saxeexay 12 May 1960. Waftiga Somaliland ka socday :- 1.Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal,2.Axmed Xaaji Ducaale, 3.Cali Garaad Jaamac iyo 4.Xaaji Ibraahim Nuur.Laga soo bilaabo Xafiiska Gumeysiga: Ian Macleod, D. B. Hall, H. C. F. Wilks (Xoghaye).]] Ololaha Somaliland, oo sidoo kale loogu magac daray Dagaalkii Dervish, wuxuu ahaa safarado milateri oo isdaba joog ah oo ka dhacay intii u dhaxeysay 1900 ilaa 1920 dhulka Khatumo ama dooxada Nugaal, oo ay iskaga hor yimaadeen Boqortooyadii Diiriye Guure iyo Amiirkiisa ee ahaa Sayid Mohammed Abdullah Hassan (oo ururkooda lagu naanaysi jiray "Dervishes" ) ka dhan ah Ingiriiska. Ingiriiska waxaa ka caawiyey weeraradoodii Xabashi iyo Talyaani. Intii lagu jiray Dagaalkii Koowaad ee Adduunka ([[1914]]–[[1918]]), Xasan wuxuu sidoo kale gargaar ka helay Ottomans, Jarmal iyo, in muddo ah, oo uu ka helay Imbaraadoor Iyasu V-kii Itoobiya. Colaadda ayaa dhammaatay markii Ingriiska uu si milatari u duqeeyey magaalo-madaxda Dervish-ka ee Taleex bishii Febraayo 1920-kii. Safarkii Shanaad ee ololihii Somaliland ee [[1920]]-kii wuxuu ahaa safarkii ugu dambeeyay ee Ingiriisku kaga soo horjeedo xoogaggii Dervish-ka ee Maxammed Cabdillaahi Xasan (oo had iyo goor Ingiriisku ugu yeedho "Mad Mullah" sharaf dhac), hoggaamiyaha diinta ee Ciid-Nugaal. In kasta oo dagaalkii ugu badnaa dhacay bishii Jannaayo ee sannadka, haddana ciidammada Ingiriisku waxay bilaabeen u diyaar garowga weerarkan horraantii Noofambar [[1919]]. Ciidammada Ingiriisku waxay ka koobnaayeen xubno ka tirsan Royal Air Force iyo Somaliland Camel Corps. Dagaal seddex usbuuc ah kadib, Dervishes-kii Xasan waa la jabiyay, taasoo keentay wax ku ool ah iska caabintii 20-ka sano ahayd. Qabsashadii Talyaanigu ee British Somaliland waxay ahayd olole milatari oo ka dhacay Bariga Afrika, kaas oo dhacay bishii Ogos 1940kii kaas oo dhex maray xoogaggii Talyaaniga iyo kuwii dhawr waddan oo Ingiriis iyo Barwaaqo-sooran ah. Socdaalkii Talyaanigu wuxuu qayb ka ahaa Ololihii Bariga Afrika. ===Dawladii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladii Somaliland (1960)]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland 1960]]'' [[File:Somaliland_Flying_for_the_first_time_The_White_and_Blue_Somali_Flag_at_the_Independence_Celebrations_on_26_June_1960.jpg|thumb|250px|Somaliland oo markii ugu horeysay: Calanka Soomaaliya la taagay ee aha Caddaan iyo Buluugga ah ee Dabaal - degyadii [[Maalinta Madaxbanaanida (Maamulka Somaliland)|Xorriyadda]] ee 26-kii Juun 1960 Ra'iisul-wasaaraha [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawlad-goboleedka Somaliland]] iyo [[Madaxwaynaha Somaliland|madaxweynihii labaad ee Somaliland]] [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal ayaa]] salaamay calanka.]] Bishii Meey 1960kii, dawladda Ingiriisku waxay sheegtay inay diyaar u tahay inay madax-bannaani siiso maxmiyaddii xilligaa ee British Somaliland, iyada oo ujeedkeedu ahaa in dhulku la midoobo maamulkii Talyaanigu xukumi jiray ee Somaliland ee hoos-tagi jiray Maamulkii Talyaaniga (Talyaanigii hore ee Somaliland) . Golaha Sharci Dejinta ee British Somaliland wuxuu qaraar ka soo saaray bishii Abriil 1960 oo ay ku codsanayeen madaxbannaanida iyo la midowga dhulka la aaminay ee Somaliland, kaas oo qorshuhu ahaa in ay madax-bannaanideeda hesho 1-dii Julaay ee sanadkaas. Golayaasha sharci dejinta ee labada deegaan ayaa isku raacay soo jeedintan ka dib shir wadajir ah oo ay ku yeesheen magaalada Muqdisho. 26-kii Juun 1960, Maxmiyaddii hore ee British Somaliland waxay muddo kooban qaadatay madax-bannaanida iyada oo ah Dawladdii Somaliland, iyada oo Territori-ka Somaliland la raacay shan maalmood ka dib. Intii lagu jiray muddadii koobnayd ee ay la soo noqotay madax-bannaanida, Qaranka Somaliland wuxuu ka kasbaday ictiraaf shan iyo soddon iyo shan dal oo madax-bannaan. Maalintii ku xigtay, 27kii Juun 1960kii, Golaha Sharci Dejinta ee dhowaan la qabtay waxay ansixiyeen sharci si rasmi ah ugu oggolaanaya midowga Qaranka Somaliland iyo Gobollada Amaanada ee Somaliland 1dii Luulyo 1960 ===Xoriyadii 1960 iyo wixii kadanbeeyay=== ::''Sidoo kale eeg: [[Jamhuuriyadda Soomaaliyeed]] iyo [[Soomaaliweyn]]'' Dawlada Ethiopia ayaa waxay qorshaynaysaa sidii ay u aqoon san lahayd somalailand. Bishii febraayo 1960kii ayaa wafdi uu hoggaaminaayo Alle ha u naxariistee [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] u anbaxaxeen dalka Ingiriiska, waxaana heshiis ay la soo galeen dawladdii ingiriiska in Somaliland xornimo buuxda lasiiyo. 26 Juun 1960kii bay markii maxmiyadii ingriiska ee Somaliland "British Somaliland protectorate" xornimadeeda ka qaateen dawladii Ingiriiska,sida aan la socono intii ka horraysay 01 Luulyo 1960kii Somaliland waxay ahayd dawlad gooniya (independent state). waxayna noqdeen dawlad madax bannaan oo la aqoonsan yahay ilaa 01 Luulyo 1960kii. Isla maalintaas Waxay ku beegnayd maalintii Koonfurta Soomaaliya (Italian somaliland) in ay ka baxaan nidaamka (Trusteeship) (Nidaamka Wakiilnimada Caalamiga ah) "Koonfurta Soomaaliya: Waxay ahayd Trust Territory oo Talyaanigu maamulayay (1950–60) iyadoo hoos imanaysa Qaramada Midoobay" Luulyo 1960: Soomaaliya (Koonfur) waxay ka baxday Trusteeship oo ay noqotay dal madaxbannaan. Isla maalintaas 1 Luulyo 1960 kii ayuu dhacay midowgii labada dal ee Somaliland iyo Somalia inkastoo midawgaas mad madaw badani ku jiro. Dad badanina waxay aaminsanyihiin in midowgaasi ahayn mid sharciya. Waxaana Aragtidiisi sii xoogaysatay markii qorayaal ajaanib ahi sameeyeen daraasado arinta cadaynaya. Sida "Professor Mario G. Losano (Mario Giovanni Losano)" Bishii Luulyo1961kii waxaa dadka reer Somaliland gaashaanka ku dhufteen oo cod aqliyad ah ku diideen distoorkii qeexayey ee lagu sharciyeynaayey israaca labada dal ee Somaliya iyo Somaliland. Laakiin nasiib darro dawladdii markaas jirtay oo reer Koonfureedka ahayd waxay diideen inay aqoonsadaan maxsuulkii doorashadaas sababtoo maslaxad baan ugu jirin arrintan. Bishii december 1961 waxaa madaxdii ciidamada qalabka sida ee Somaliya isku dayeen inay dhigaan inqilaabkii dhicisoobay. Inqilaabkaasna waxay doonayeen inay kula soo noqdaan madaxbannaanidii luntay. 1967kii waxaa dalka ka noqday raysal wasaare Mohamed X.Ibrahim Cigaal. Halka uu madaxweynaha ka noqday Cabdirashid Cali sharmake. 15 Oktober 1969kii waxaa magaalada laascaanood lagu dilay madaxweynihii Jamhuuriyadda Somalida ee Cabdirashid Cali Sharmaake. === 1961 kacdoon ka reer Somaliland === ::''Sidoo kale eeg: [[1961 kacdoon ka dhacay Soomaaliya]]'' Kacdoonkii 1961 ee Soomaaliya wuxuu ahaa kacdoon aan guuleysan oo isku day afgambi ah oo ka dhacay waqooyiga Soomaaliya imikana ah Somaliland kaasoo dhacay bishii Diseembar [[1961]]. === Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay === Waxaana midnimadii 60kii guul darro ku dhamaatay markii 21 Oktober [[1969]]kii uu dalka ka dhacay inqilaab aan dhiig ku daadan ee ay dhigeen ciimada qalabka sidaa, waxaana talada la wareegay ciidamada oo uu hoggaaminaayo mujrimkii Gen. Mohamed Siyaad Barre. 10 januari 1970kii waxaa kelidii taliyihii Siyaad Barre sameeyey maxkamadii badbaada oo xukumi jirtay xukunka dilka si looga takhaluso dadka aan taageersanayn madaxweynaha. 21 Oktober 1970kii wuxuu Siyaad Barre ku dhawaaqay in Somaliya qaadatay nidaamka hantiwadaaga cilmiga ku dhisan. Taasoo rabay inuu ugu bedelo inqilaabkii hab ku salaysan dhaqaaq siyaasadeed oo ku salaysan aydhiyooliyadda hantiwadaaga. Waxaana loo ololeeyey wixii loogu magacdaray kacaankii hantiwadaaga Somaliyeed. Xagaagii 1972kii waxaa la sameeyey ciimadii guulwadayaasha oo ujeedadoodu ahayd inay cabudhiyaan oo xabsiga u taxaabaan dadka shacbiga ee lagu tuxmo inay kacaan diid yihiin. July 1972kii waxaa la dilay labadii Jenaraal ee Salaad Gabayle, iyo Mohamed aynaanshe oo ka tirsanaa saraakiishii inqilaabka dhigay. Salaad gabayle wuxuu ahaa madaxweyne ku xigeen. Waxaa lagu xukumay dil ka dib markii lagu eedeeyey inay maleegayeen shirqool ay xukunka kaga tuurayaan Siyaad Barre. Oktober 1972kii waxaa lagu dhaqaaqay in la qoro [[Af-soomaliga]] oo uu noqdo luqadda rasmiga ah ee dalka. 1972kii-1975kii waxaa la qaaday ololihii barashada qorista Somaliga oo markii danbana isu rogay olalihii horumarinta reer miyiga ee la rabay in dadku waxna qoraan waxna akhriyaan. 1975kii waxaa la sameeyey 15 gobol oo cusub oo lagu bedelayeey 8 gobol ee hore u jiray. Waxaana ay ka koobnaayeen 78 degmo. Somaliland oo ka koobnayd 3 gobol looma samayn gobolo iyo degmooyin cusub toona. 1975kii Siyaad Barre wuxuu shaqadii ka eryey 50 saraakiil sare iyo madax ah oo badankooda ka soo jeeda Somaliland, waxaana uu ku bedelay dadka uu ku tuhmaayey inay taageersanyihiin kacaanka oo u badnaa caa'iladiisa ah. M.s.bare wuxuu ku dhawaaqay inay raga iyo dumarku siman yihiin culimadii iyo dhalinyaradii kasoo horjeedsatayna laayay dhamaantood. 1977kii maamulkii siyaad Barre wuxuu weerar ku qaaday dalka Itoobiya, waxaana markii hore uu ku guulaystay dagaalkaas. Laakiin waxaa dagaalku dhamaaday markii ciidamo Ruush iyo Kuubaan ahi usoo gurmadeenItoobiya ee ay si toosa dagaalka usoo galeen. Waxaana ciidamadii Somaliya dibuga soo noqatay dhammaan dhulkii horuu qabsadeen. ===Xasuuqii Isaaq ama Xasuuqii Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xasuuqi Isaaq]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[SNM]]'' [[File:Exhumed skeletal remains of victims of the Isaaq genocide.jpg|thumb|250px|Haraaga la soo saaray ee dhibanayaashii xasuuqii Isaaq ee laga helay xabaal wadareed ku yaal magaalada Berbera, Somaliland.]] [[File:4z2.jpg|thumb|250px|Ilaa 90% magaalada Hargeysa (magaalada labaad ee ugu weyn Jamhuuriyadda Soomaaliya) waxaa burburiyey dawladda Soomaaliya.]] Awooddii akhlaaqeed ee dowladdii Barre si tartiib tartiib ah ayay u lumisay, iyadoo Soomaali badan ay ku hungoobeen nolosha xukunka militariga. Bartamihii 1980-meeyadii, dhaqdhaqaaqyo iska caabin ah oo uu taageerayay maamulkii shuuciga ahaa ee Derg ee Itoobiya ayaa ka billowday waddanka oo dhan. Barre wuxuu kujawaabey isagoo amrey in talaabooyin ciqaab ah laga qaado kuwa uu u arko inay gudaha ka taageerayaan jabhadaha, gaar ahaan gobolada waqooyi. Qabqabashada waxaa ka mid ahaa in la duqeeyo magaalooyin, xarunta maamulka waqooyi-galbeed ee Hargeysa, oo ahayd xaruntii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed (SNM), oo ka mid ahayd aagagga la bartilmaameedsaday 1988. Duqeyntan waxaa hoggaaminayey Jeneraal Maxamed Saciid Xersi Morgan, wiilka uu sodogga u yahay Barre. Wixii ka dhacay Soomaaliya [[1988]] malaha waa ka sii foolxun. Markii Hargeysa la duqeeyay ayaa dadkii deganaa lagu khasbay inay qaxaan. Askarta ayaa markaas miinooyin ku aasay guryihii laga tagay. Markii uu dagaalku dhammaaday ayay qaxootigii dib u laabteen, balse waxaa lagu naafeeyay ama lagu dilay qaraxyo qarsoon.<ref>[https://www.jw.org/en/library/magazines/g20000508/Land-Mines-Weighing-the-Cost/ Land Mines—Weighing the Cost]</ref> Sida laga soo xigtay Abou Jeng iyo aqoonyahanno kale, xukunkii taliskii Barre waxaa lagu calaamadeeyay cadaadis arxan darro ah oo lala beegsaday qabiilka Isaaq. Max’ed Xaaji Ingiriis iyo Chris Mullin waxay caddeeyeen in qabqabashadii maamulkii Barre ee ka dhanka ahaa Dhaqdhaqaaqii Qaranka Soomaaliyeed ee fadhigiisu ahaa Hargeysa lala beegsaday beelweynta Isaaq oo ay ka tirsan yihiin inta badan xubnihii SNM. Waxay ku tilmaamayaan isku haynta inay tahay xasuuqii Isaaq ama xasuuqii Hargeysa. Baaritaan ay sameysay Qaramada Midoobay ayaa lagu soo gabagabeeyay in dambiga xasuuqa uu ahaa "mid ay maleegtay, qorsheysay oo ay ka fulisay Dowlada Soomaaliya dadka Isaaqa". Tirada dadka rayidka ah ee ku waxyeeloobay waxaa lagu qiyaasaa inta udhaxeysa 50,000–100,000 sida laga soo xigtay ilo wareedyo kala duwan, halka wararka qaarna ay ku qiyaasayaan wadarta dhimashada dadka rayidka ah inay kor u dhaafeyso 200,000 oo rayid Isaaq ah. Dhimashooyinkaas, taliskii Barre wuxuu duqeeyey oo burburiyey magaalooyinka labaad iyo saddexaad ee ugu weyn Soomaaliya, Hargeysa iyo Burco siday u kala horreeyaan. Tani waxay u barakicisay dad lagu qiyaasey 400,000 oo dadka deegaanka ah oo u qaxay Hartasheikh ee dalka Itoobiya; shaqsiyaad kale oo gaaraya 400,000 ayaa iyaguna gudaha ku barakacay. Dagaalkii ka soo horjeedka ee taliskii Barre ee ka dhanka ahaa SNM wuxuu bartilmaameedsaday saldhigii rayidka ee kooxda mucaaradka, isaga oo isu beddelay xasuuq xasuuq ka dhan ah beesha Isaaq. Tani waxay horseeday fowdo iyo ololeyaal dagaal oo ay gaystaan ​​maleeshiyooyin kala jabay, ka dibna awooddii heer degmo la wareeray. Cadaadiskii maamulkii Barre kuma koobnayn Isaaqa oo keliya, maxaa yeelay wuxuu bartilmaameedsanayay qabaa’illada kale sida Hawiye. Taliskii Barre wuxuu burburay Janaayo [[1991]]. Intaa kadib, markii xaalada siyaasadeed ee Somaliland xasiloonayd, dadkii barakacay waxay ku noqdeen guryahoodii, maleeshiyooyinkii waa laga daad gureeyay ama waxaa lagu daray ciidanka, tobanaan kun oo guri iyo meherado ahna dib ayaa looga soo dhisay burburka. ===Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya=== [[File:Ruined tank in Hargeisa, Somaliland.jpg|thumb|250px|Taangi M47 Patton oo ku burburay Somaliland.]] ::''Sidoo kale eeg: [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya]]'' In kasta oo SNM markii la aasaasay ay lahayd dastuur midow, haddana waxay ugu dambayntii bilawday inay raadiso madax-bannaanida, iyada oo doonaysa inay ka go'do Soomaaliya inteeda kale. Intii uu hoggaaminayey Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur, maamulka maxalliga ah wuxuu ku dhawaaqay gobollada waqooyi-galbeed ee Soomaaliya madax-bannaanida shirkii ka dhacay magaalada Burco intii u dhaxeysay 27-kii Abriil 1991-kii illaa 15-kii May 1991. ===Ku dhawaaqidii Maxadbanaanida=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ku dhawaaqida Gooni isu taaga Somaliland]]'' ::''Sidoo kale eeg: [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Signatures-Somaliland-independece-.png|thumb|250px|5 May go'aankii shirkii weynaa ee Burco. Shirkii labaad ee qaran ee 18 May, Golaha Dhexe ee SNM oo taageero ka helaya kulan ay yeesheen odayaal matalayay beelaha waaweyn ee Gobollada Waqooyi, ayaa lagaga dhawaaqay dib ula soo noqoshada Jamhuuriyadda Somaliland dhulkii Maxmiyaddii hore ee Ingiriiska ee Somaliland isla markaana la sameeyay. dowlad loogu magac daray ismaamul gobaleedka.]] 27 Jannayo 1991 ayaa ciidamadii SNM gacanta ku dhigeen dhamaan dalkii hore loo odhan jiray Somaliland. Dabadeedna madaxdii SNM waxay ka shaqeeyeen inay heshiiyeen oo beelihii walaalaha ee ay iska horkeentay dawladii hore ee Siyaad Barre. 18 Mey 1991 shirbeeleedkii ka dhacay magaalada Burco ayaa lagu go'aansaday lagagana dhawaaqay gooni isu taagga qaranimada Somaliland. ===Afti u qaadista dastuurka Somaliland 2001=== ::''Sidoo kale eeg: [[2001 Afti u qaadista dastuurka Somaliland]]'' [[File:Somaliland Constitution Presidential Decree.jpg|thumb|250px|Digreeto madaxweyne oo uu ku ansaxinayo dastuurka Somaliland [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]].]] Bishii Ogast 2000, Dawladdii Madaxweyne Cigaal waxay kumanaan nuqul oo ka mid ah dastuurka la soo jeediyey u qaybiyey guud ahaan Somaliland si dadku u tixgeliyaan oo dib u eegis ugu sameeyaan. Hal qodob oo xasaasi ah oo ka mid ah 130ka qodob ee dastuurka u gaarka ah ayaa ansixin doona madax-bannaanida iskeed ugu dhawaaqday madaxbannaanida ee Somaliland iyo kala-goynta kama dambaysta ah ee Soomaaliya, taasoo soo celinaysa madax-bannaanida qaran markii ugu horreysay tan iyo 1960. Dabayaaqadii bishii Maarso 2001, Madaxweyne Cigaal wuxuu cayimay maalinta aftida loo qaadayo Dastuurka May 31, 2001. Afti dastuurka ayaa laga qaaday Somaliland 31 May 2001. Aftida ayaa loo qaaday dastuurka qabyada ah ee xaqiijinaya madaxbanaanida Somaliland ee Soomaaliya. 99.9% ee codbixiyaasha xaqa u leh ayaa kaqaybqaatay aftida waxaana 97.1% kamid ah ay ucodeeyeen dastuurka. ==Juquraafiga== Somaliland waxay dhacdaa Geeska Afrika, taasi oo udhexaysa dhigaha 08°00' – 11°30' waqooyiga dhulbadhaha iyo loolasha 42°30' – 49°00' ee bariga [[Greenwich]]. Waxa dhinaca galbeed ka xiga wadanka [[Jabuuti]], dhinaca koonfureed wadanka [[Itoobiya]], iyo dhinaca bari oo ka xigto maamul-goboleedka [[Khaatumo]]. Somaliland waxay leedahay xeeb-badeed dhererkeedu le'eg yahay {{convert|740|km|mi|0}};viyo dhul baaxadeedu le'eg yahay {{convert|176120|km2|sqmi|abbr=on}}.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|title=Somalia|accessdate=31 May 2009|date=14 May 2009|work=[[World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=1 Bisha Todobaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Somaliland waxa ay dhul ahaan fidsantahay 137000 km laba jibbaaran dhulaka ay ka koobantahya jamhuuriyadani waxa uu u badanyahay dhul deegaana am waaba lawada daganyahay waxa uuleeyahay buuro iyo meelo banaan ah haddii lysidhaahdo taariikhda uu wadankani lereyahay iyo taariihda uu shacabkani leeyahayba ka sheekeeya waxay noqonaysaa mid aad u dheer. <gallery mode="packed" caption="Muuqaalka juquraafiga Somaliland"> File:Lamadayawaterfalls6.jpg|upright|thumb|[[Lamadaya]] waa biyo-dhacyo ku yaal buurta [[Cal Madow]]. File:Somalia (Somaliland)(168).jpg|upright|thumb|Baadiyaha Somaliland. File:Almadow Overview.JPG|upright|thumb|Muuqaalka Buuraha [[Cal Madow]] Buuraha, oo hoy u ah noocyo fara badan oo fara badan. File:Ceebaad island, Zeila Archipelago, Somaliland.jpg|[[Ceebaad|Jasiirada Ceebaad]], [[Jasiirada Sacadaddin]]. </gallery> ===Gobolada=== ::''Sidoo kale eeg [[Gobolada Somaliland]]'' Sanadkan 2020, Somaliland waxa ay ka kooban tahay 6 gobol, kuwaasi oo ugu weyn tahay gobolka [[sanaag]]. Gobolada somaliland intii u dhaxaysa 22 maarso ilaa 22 may, 2008, waxa uu madaxwaynihii horore ee [[Somaliland]] magacaabay gobolo cusub oo lagu daray goboladii hore ee lixda ahaa taas oo kadhigatay gobolada somaliland 13 gobol, gobolda cusub ee kuwii hore lagu daray waxa ay yihiin sidan. {| border=1 cellspacing=0 cellpadding=4 align=center style="border:1px solid grey; border-collapse:collapse" |- ! bgcolor=lightgrey | # ! bgcolor=lightgrey | Gobol ! bgcolor=lightgrey | Magaalo Madax | bgcolor=white rowspan="14" | [[image: Somaliland regions.svg|380 px]] |- | 1 | [[Awdal]] | [[Boorama]] |- | 2 | [[Maroodi Jeex]] | [[Hargeysa]] |- | 3 | [[Saaxil]] | [[Berbera]] |- | 4 | [[Togdheer]] | [[Burco]] |- | 5 | [[Sool]] | [[Laascaanood]] |- | 6 | [[Sanaag]] | [[Ceerigaabo]] |- |} ===Magaalooyinka Waawayn=== ::''Sidoo kale fiiri: [[Magaalooyinka Somaliland]]'' <gallery> File:Borama2.jpg|[[Borama]] File: Hargeisa capital of Somaliland.jpg |[[Hargeysa]] File: Berbera, Somaliland.jpg|[[Berbera]] File: Laascaanood 2.jpg |[[Laascaanood]] </gallery> ===Cimiladda=== Somaliland waxay dhacdaa waqooyiga [[Dhulbadhe|dhulbadaha]]. Waa deegaan qalalan ([[Lamadegaan la mood]]), isku celceliska heerkulku yahay {{convert|25|to|35|C}} taasi oo hesha roob dhan {{convert|446|mm}} sanadkii.<ref>{{cite web|url=https://journeysbydesign.com/destinations/somaliland/when-to-go|title=SOMALILAND CLIMATE : when to visit|website=Jouneys by Design|language=en|access-date=12 March 2020}}</ref> Deegaanada Somaliland waxaa loo qeybiyaa sadex nooc oo kala ah: (1). [[Guban]]: dhul lamadegaan qalalan (2) [[Oogo]]: xooggag sare (3) [[Hawd]]: dhul daaqsiimeed.<ref>{{cite web|title=Somaliland in Figures|url=http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2020-06-20|archive-date=2017-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20170816233801/http://slministryofplanning.org/images/Statistics/SomalilandInfigures2015.pdf|dead-url=yes}}</ref> {{Weather box |location = [[Hargeysa]] |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 31.1 |Feb record high C = 31.7 |Mar record high C = 32.8 |Apr record high C = 32.8 |May record high C = 35.0 |Jun record high C = 33.9 |Jul record high C = 33.9 |Aug record high C = 33.3 |Sep record high C = 32.8 |Oct record high C = 31.7 |Nov record high C = 30.6 |Dec record high C = 28.9 |year record high C = 35.0 |Jan high C = 24.2 |Feb high C = 26.6 |Mar high C = 28.7 |Apr high C = 29.2 |May high C = 30.5 |Jun high C = 31.0 |Jul high C = 29.2 |Aug high C = 29.2 |Sep high C = 30.5 |Oct high C = 28.2 |Nov high C = 26.0 |Dec high C = 23.7 |year high C = 28.1 |Jan mean C = 17.7 |Feb mean C = 18.7 |Mar mean C = 21.6 |Apr mean C = 23.0 |May mean C = 24.1 |Jun mean C = 24.3 |Jul mean C = 23.6 |Aug mean C = 23.6 |Sep mean C = 23.6 |Oct mean C = 24.1 |Nov mean C = 18.7 |Dec mean C = 18.0 |year mean C = 21.7 |Jan low C = 11.6 |Feb low C = 12.6 |Mar low C = 15.0 |Apr low C = 16.6 |May low C = 17.7 |Jun low C = 17.7 |Jul low C = 17.1 |Aug low C = 17.1 |Sep low C = 17.1 |Oct low C = 15.0 |Nov low C = 13.1 |Dec low C = 12.1 |year low C = 15.2 |Jan record low C = 2.8 |Feb record low C = 2.8 |Mar record low C = 3.9 |Apr record low C = 9.4 |May record low C = 11.7 |Jun record low C = 11.7 |Jul record low C = 10.5 |Aug record low C = 11.1 |Sep record low C = 11.1 |Oct record low C = 7.2 |Nov record low C = 4.4 |Dec record low C = 4.4 |year record low C = 2.8 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 2 |Feb precipitation mm = 2 |Mar precipitation mm = 36 |Apr precipitation mm = 53 |May precipitation mm = 49 |Jun precipitation mm = 61 |Jul precipitation mm = 38 |Aug precipitation mm = 81 |Sep precipitation mm = 61 |Oct precipitation mm = 20 |Nov precipitation mm = 8 |Dec precipitation mm = 1 |year precipitation mm = 412 |unit precipitation days = 0.1 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 1 |Mar precipitation days = 3 |Apr precipitation days = 6 |May precipitation days = 7 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 8 |Aug precipitation days = 10 |Sep precipitation days = 11 |Oct precipitation days = 4 |Nov precipitation days = 1 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 61 |Jan humidity = 65 |Feb humidity = 65 |Mar humidity = 58 |Apr humidity = 57 |May humidity = 56 |Jun humidity = 55 |Jul humidity = 53 |Aug humidity = 53 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 56 |Nov humidity = 61 |Dec humidity = 64 |year humidity = |Jan percentsun = 80 |Feb percentsun = 73 |Mar percentsun = 80 |Apr percentsun = 73 |May percentsun = 64 |Jun percentsun = 73 |Jul percentsun = 64 |Aug percentsun = 64 |Sep percentsun = 73 |Oct percentsun = 80 |Nov percentsun = 80 |Dec percentsun = 80 |year percentsun = 74 |source 1 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (temperatures, humidity and percent sunshine)<ref> {{cite web | archiveurl = https://web.archive.org/web/20161104142616/http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | archivedate = 4 November 2016 | url = http://www.faoswalim.org/resources/site_files/W-01%20Climate%20of%20Somalia_0.pdf | title = Climate of Somalia | publisher = Food and Agriculture Organization | pages = 69–73 | accessdate = 4 November 2016 | url-status = | df = dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> |source 2 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631700_kt.pdf | title = Klimatafel von Hargeisa / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> }} {{Weather box|location = [[Borama]] |metric first = yes |single line = yes |Jan high C = 24.6 |Feb high C = 25.4 |Mar high C = 27.5 |Apr high C = 27.8 |May high C = 29.3 |Jun high C = 30.0 |Jul high C = 28.8 |Aug high C = 28.8 |Sep high C = 29.0 |Oct high C = 27.4 |Nov high C = 25.8 |Dec high C = 24.4 |Jan low C = 9.7 |Feb low C = 11.7 |Mar low C = 13.8 |Apr low C = 15.7 |May low C = 17.0 |Jun low C = 18.3 |Jul low C = 17.8 |Aug low C = 17.6 |Sep low C = 17.3 |Oct low C = 13.7 |Nov low C = 11.3 |Dec low C = 10.4 |Jan rain mm = 6 |Feb rain mm = 21 |Mar rain mm = 36 |Apr rain mm = 86 |May rain mm = 61 |Jun rain mm = 32 |Jul rain mm = 78 |Aug rain mm = 112 |Sep rain mm = 86 |Oct rain mm = 18 |Nov rain mm = 10 |Dec rain mm = 2 |source 1 = ''Climate-Data.org''<ref>{{cite web|url=http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |title=Land Resources Assessment of Somalia |date=June 2009 |publisher=[[Somalia Water and Land Information Management Project]] |page=10 |accessdate=1 October 2013 |url-status= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131005010751/http://www.faoswalim.org/ftp/Land_Reports/Cleared/L-12%20Land%20Resources%20of%20Somalia.pdf |archivedate=5 October 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Berbera]] | metric first = Y | single line = Y | Jan record high C = 35.3 | Feb record high C = 35.0 | Mar record high C = 35.0 | Apr record high C = 42.2 | May record high C = 47.3 | Jun record high C = 49.1 | Jul record high C = 47.7 | Aug record high C = 46.7 | Sep record high C = 46.0 | Oct record high C = 41.7 | Nov record high C = 36.7 | Dec record high C = 36.1 | year record high C = 49.1 | Jan high C = 27.9 | Feb high C = 29.2 | Mar high C = 30.7 | Apr high C = 31.0 | May high C = 35.7 | Jun high C = 42.8 | Jul high C = 42.9 | Aug high C = 41.9 | Sep high C = 39.7 | Oct high C = 33.1 | Nov high C = 30.0 | Dec high C = 28.6 | year high C = 34.5 | Jan mean C = 25.0 | Feb mean C = 25.0 | Mar mean C = 26.1 | Apr mean C = 28.3 | May mean C = 31.1 | Jun mean C = 33.5 | Jul mean C = 36.1 | Aug mean C = 35.6 | Sep mean C = 33.3 | Oct mean C = 28.8 | Nov mean C = 26.7 | Dec mean C = 26.7 | year mean C = 30.0 | Jan low C = 21.3 | Feb low C = 21.6 | Mar low C = 23.3 | Apr low C = 25.2 | May low C = 27.7 | Jun low C = 31.0 | Jul low C = 31.8 | Aug low C = 31.1 | Sep low C = 29.3 | Oct low C = 24.0 | Nov low C = 22.2 | Dec low C = 21.6 | year low C = 25.8 | Jan record low C = 14.4 | Feb record low C = 15.6 | Mar record low C = 16.7 | Apr record low C = 18.9 | May record low C = 20.6 | Jun record low C = 22.2 | Jul record low C = 20.6 | Aug record low C = 20.0 | Sep record low C = 17.8 | Oct record low C = 16.7 | Nov record low C = 16.1 | Dec record low C = 15.0 | year record low C = 14.4 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 8 | Feb precipitation mm = 2 | Mar precipitation mm = 5 | Apr precipitation mm = 12 | May precipitation mm = 8 | Jun precipitation mm = 1 | Jul precipitation mm = 1 | Aug precipitation mm = 2 | Sep precipitation mm = 1 | Oct precipitation mm = 2 | Nov precipitation mm = 5 | Dec precipitation mm = 5 | year precipitation mm = 52 | unit precipitation days = 1.0 mm | Jan precipitation days = 0.6 | Feb precipitation days = 0.6 | Mar precipitation days = 0.5 | Apr precipitation days = 0.7 | May precipitation days = 0.8 | Jun precipitation days = 0.1 | Jul precipitation days = 0.3 | Aug precipitation days = 0.5 | Sep precipitation days = 0.4 | Oct precipitation days = 0.2 | Nov precipitation days = 0.3 | Dec precipitation days = 0.4 | year precipitation days = 5.2 | Jan humidity = 78 | Feb humidity = 79 | Mar humidity = 79 | Apr humidity = 81 | May humidity = 73 | Jun humidity = 49 | Jul humidity = 44 | Aug humidity = 45 | Sep humidity = 51 | Oct humidity = 72 | Nov humidity = 74 | Dec humidity = 76 | year humidity = 67 | Jan percentsun = 80 | Feb percentsun = 80 | Mar percentsun = 80 | Apr percentsun = 83 | May percentsun = 83 | Jun percentsun = 87 | Jul percentsun = 80 | Aug percentsun = 87 | Sep percentsun = 87 | Oct percentsun = 87 | Nov percentsun = 87 | Dec percentsun = 80 | year percentsun = | source 1 = Arab Meteorology Book (average temperatures, humidity and precipitation),<ref>{{cite web | url = http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | title = Appendix I: Meteorological Data | publisher = Springer | accessdate = 22 October 2016 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 March 2016 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304072830/http://extras.springer.com/2007/978-1-4020-4577-6/Book_Shahin_ISBN_9781402045776_Appendix.pdf | dead-url = yes }}</ref> Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631600_kt.pdf | title = Klimatafel von Berbera / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 22 October 2016}}</ref> | source 2 = Food and Agriculture Organization: Somalia Water and Land Management (percent sunshine)<ref>{{cite web |url = http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |title = Long term mean monthly sunshine fraction in Somalia |publisher = Food and Agriculture Organization |accessdate = 4 November 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20161005063105/http://sddr.faoswalim.org/downloads/Long%20Term%20Mean_Monthly__sunshine%20fraction.xls |archive-date = 5 October 2016 |url-status = |df = dmy-all }}</ref> }} {{Weather box | location = [[Burco]] | single line = Yes | metric first = Yes | Jan high F = 79.7 | Feb high F = 82.4 | Mar high F = 85.5 | Apr high F = 87.3 | May high F = 88.3 | Jun high F = 88 | Jul high F = 84.9 | Aug high F = 86.7 | Sep high F = 88.9 | Oct high F = 85.6 | Nov high F = 81.7 | Dec high F = 79.7 | year high F = 84.9 | Jan low F = 54.9 | Feb low F = 56.8 | Mar low F = 60.1 | Apr low F = 63.1 | May low F = 65.1 | Jun low F = 66.9 | Jul low F = 66.9 | Aug low F = 67.1 | Sep low F = 66.9 | Oct low F = 61.2 | Nov low F = 57.7 | Dec low F = 55 | year low F = 61.8 | Jan precipitation mm = 2 | Feb precipitation mm = 0 | Mar precipitation mm = 6 | Apr precipitation mm = 50 | May precipitation mm = 59 | Jun precipitation mm = 14 | Jul precipitation mm = 13 | Aug precipitation mm = 13 | Sep precipitation mm = 30 | Oct precipitation mm = 26 | Nov precipitation mm = 9 | Dec precipitation mm = 0 | year precipitation mm = 222 | source 1 = Weatherbase<ref>{{cite web | url = http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | title = Weatherbase: Historical Weather for Burao, Somalia | publisher = Weatherbase | year = 2011 | accessdate = 24 November 2011 | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 7 Bisha Sideedaad 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200807094958/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=631750&refer=wikipedia | dead-url = yes }}</ref> | source 2 = Climate Data.ORG<ref> {{cite web | url = http://en.climate-data.org/location/907/ |title =Climate: Burao, Somalia | publisher = Climate-Data.org | year = 2013 | accessdate = 28 December 2013 }}</ref> }} {{Weather box|location = [[Ceerigaabo]] |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = 30.5 |Feb record high C = 33.5 |Mar record high C = 32.0 |Apr record high C = 33.5 |May record high C = 31.5 |Jun record high C = 30.5 |Jul record high C = 30.5 |Aug record high C = 30.0 |Sep record high C = 30.0 |Oct record high C = 29.5 |Nov record high C = 29.5 |Dec record high C = 28.0 |year record high C = 33.5 |Jan high C = 24.5 |Feb high C = 25.5 |Mar high C = 25.5 |Apr high C = 26.5 |May high C = 26.5 |Jun high C = 26.0 |Jul high C = 26.0 |Aug high C = 26.0 |Sep high C = 25.5 |Oct high C = 25.0 |Nov high C = 24.0 |Dec high C = 23.5 |year high C = 25.5 |Jan mean C = 15.0 |Feb mean C = 16.0 |Mar mean C = 17.0 |Apr mean C = 18.0 |May mean C = 19.0 |Jun mean C = 19.5 |Jul mean C = 19.5 |Aug mean C = 19.5 |Sep mean C = 18.5 |Oct mean C = 16.5 |Nov mean C = 15.5 |Dec mean C = 14.5 |year mean C = 17.5 |Jan low C = 5.5 |Feb low C = 7.0 |Mar low C = 8.5 |Apr low C = 10.0 |May low C = 11.5 |Jun low C = 13.0 |Jul low C = 13.5 |Aug low C = 13.5 |Sep low C = 11.5 |Oct low C = 8.5 |Nov low C = 7.0 |Dec low C = 5.5 |year low C = 9.5 |Jan record low C = -3.5 |Feb record low C = 0.5 |Mar record low C = 0.5 |Apr record low C = 2.0 |May record low C = 1.5 |Jun record low C = 4.0 |Jul record low C = 5.0 |Aug record low C = 4.5 |Sep record low C = 3.0 |Oct record low C = 0.0 |Nov record low C = -3.0 |Dec record low C = -3.5 |year record low C = -3.5 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 18 |Feb precipitation mm = 13 |Mar precipitation mm = 33 |Apr precipitation mm = 38 |May precipitation mm = 81 |Jun precipitation mm = 64 |Jul precipitation mm = 10 |Aug precipitation mm = 41 |Sep precipitation mm = 114 |Oct precipitation mm = 8 |Nov precipitation mm = 13 |Dec precipitation mm = 2 |year precipitation mm = 435 |unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 1 |Feb precipitation days = 3 |Mar precipitation days = 6 |Apr precipitation days = 5 |May precipitation days = 8 |Jun precipitation days = 9 |Jul precipitation days = 1 |Aug precipitation days = 5 |Sep precipitation days = 15 |Oct precipitation days = 1 |Nov precipitation days = 2 |Dec precipitation days = 0 |year precipitation days = 56 |time day = 14:00 |Jan humidity = 34 |Feb humidity = 35 |Mar humidity = 42 |Apr humidity = 56 |May humidity = 51 |Jun humidity = 48 |Jul humidity = 43 |Aug humidity = 49 |Sep humidity = 55 |Oct humidity = 43 |Nov humidity = 34 |Dec humidity = 37 |year humidity = 44 |source 1 = Deutscher Wetterdienst<ref> {{cite web | url = http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_631800_kt.pdf | title = Klimatafel von Erigavo / Somalia | work = Baseline climate means (1961-1990) from stations all over the world | publisher = Deutscher Wetterdienst | language = German | accessdate = 4 November 2016}}</ref> |date = July 2012}} ==Dowlada iyo Siyaasada== ===Madaxweyneyaasha=== {| class="wikitable" style="text-align:right; float:right; margin-right:9px; margin-right:2px;" |- | style="text-align:left;"| [[File: Muse Bihi official portrait 2017 (cropped).jpg|130px]] | style="text-align:left;"| [[File:Vice President of Somaliland Abdirahman SayliciSaylici.jpg|160px]] |- | style="text-align:center;"|[[Muuse Biixi]]<br /><small>[[File:Seal of the President of the Republic of Somaliland.png|20x20px]] [[Madaxwaynaha Somaliland|Madaxwaynaha]]</small> | style="text-align:center;"|[[Cabdiraxmaan Saylici]]<br /><small>[[File:Emblem of Somaliland.svg|15x15px]] [[Madaxweyne ku xigeenka Somaliland|Madaxweyne ku xigeenka]]</small> |} ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladda Somaliland]] iyo [[Siyaasadda Somaliland]]'' [[File:Somaliland Parliament (5981346680).jpg|thumb|250px|Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Dibedda ee Ingiriiska Henry Bellingham oo la hadlaya [[baarlamaanka Somaliland]], July [[2011]]]] Guurtidu waxay la shaqeysay hoggaamiyeyaashii jabhadda si ay u soo dhisaan dowlad cusub, waxaana lagu soo daray qaab dhismeedka dowladnimada, waxayna noqotay Golaha Guurtida ee Barlamaanka. iyo guryaha Hoose oo si saami ahaan loogu qoondeeyey qabaa'ilka iyadoo lagu saleynayo qaacido horay loo sii dejiyey, in kasta oo reeraha oo dhami aysan ku qanacsanayn matalaadooda. Sannadkii 2002, ka dib markii dhawr jeer loo kordhiyey dawladdan ku-meel-gaadhka ah, Somaliland waxay u gudubtay dimuqraadiyadda xisbiyada badan. Doorashadu waxay ku koobnayd saddex xisbi, iyada oo la isku dayayo in la abuuro doorashooyin ku dhisan fikrad halkii laga dooran lahaa qaab qabiil. Laga bilaabo Diseembar 2014, Somaliland waxay leedahay saddex xisbi siyaasadeed: Xisbiga Nabadda, Midnimada, iyo Horumarka, Xisbiga Caddaaladda iyo Horumarka, iyo Wadani. Sida ku xusan dastuurka Somaliland, ugu badnaan saddex xisbi siyaasadeed ayaa loo oggol yahay. Fulinta waxaa hogaamiya madaxweyne la soo doortay, oo dowladdiisa ay ka mid yihiin madaxweyne-ku-xigeen iyo Golaha Wasiirrada. Golaha Wasiirrada, oo mas'uul ka ah howlaha caadiga ah ee dowladda, waxaa soo magacaaba Madaxweynaha, waxaana oggolaada Golaha Wakiillada ee Baarlamaanka. Madaxweynuhu waa inuu ansixiyaa hindise sharciyeedyada ay ansixiyeen Baarlamaanku intaanay dhaqan gelin. Doorashada madaxtinimada waxaa xaqiijiyey guddiga doorashooyinka qaranka ee Somaliland. Madaxweynaha wuxuu shaqeyn karaa ugu badnaan laba xilli oo shan sano ah. [[File:Tuur-and-Egaal.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha waqtigiisu dhammaaday, [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]], wuxuu hoolka ka baxayaa isaga iyo madaxweynaha cusub ee la doortay [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]]. C / Raxmaan Axmed Cali Tuur waxaa oday ugu hambalyeeynayaa go, aankiisa ah inuu aqbalo natiijada doorashada isla markaana si nabadgelyo ah isu soo taago kadib maalmo dhowr dood adag iyo gorgortan.]] Golaha Wakiilada (Aqalka Hoose) ee Baarlamaanka Somaliland. Awooda sharci dejinta waxaa leh baarlamaanka labada aqal. Aqalkiisa sare waa Golaha Guurtida, qolkan waxaa gudoomiye ka ah Suleiman Mohamoud Adan, aqalka hoose waa Golaha Wakiilada. Aqalka hoose waxaa gudoomiye ka ah Baashe Maxamed Faarax. Guri kasta wuxuu leeyahay 82 xubnood. Xubnaha Golaha Guurtida waxaa si dadban u doorta beelaha deegaanka muddo lix sano ah. Golaha Guurtidu wuxuu la wadaagayaa awooda gudbinta shuruucda Golaha Wakiilada, sidoo kale wuxuu leeyahay doorka xalinta khilaafaadka gudaha, iyo awood gaar ah oo lagu kordhiyo muddada Madaxweynaha iyo wakiilada iyadoo lagu jiro duruufaha doorashada ka dhigaya mid aan macquul aheyn. Xubnaha Golaha Wakiillada waxaa si toos ah u doorta dadku shan sano. Golaha Wakiiladu wuxuu la wadaagayaa awooda codbixinta Golaha Guurtida, in kasta oo ay soo saari karaan sharci Golaha Guurtidu diidayo hadii ay u codeeyaan sharciga aqlabiyada 2/3, waxayna awood buuxda ku leeyihiin arimaha dhaqaalaha iyo xaqiijinta magacaabista Madaxweynaha. (marka laga reebo Guddoomiyaha Maxkamadda Sare). Nidaamka garsoorku wuxuu u qaybsan yahay maxkamadaha degmada, (oo ka hadlaya arrimaha sharciga qoyska iyo isku xigxiga, dacwadaha oo gaaraya ilaa 3 milyan oo SL ah, kiisaska ciqaabta oo ciqaabtiisu tahay ilaa 3 sano oo xarig ah ama 3 milyan oo ganaax lacageed ah oo SL ah, iyo dambiyada ay galaan dhalinyarada) , maxkamadaha gobolka (kuwaas oo ka shaqeeya dacwadaha iyo kiisaska ciqaabta ee aan ku hoos jirin xukunka maxkamadaha degmada, sheegashooyinka shaqada iyo shaqaalaynta, iyo doorashooyinka dawladaha hoose), maxkamadaha rafcaanka ee gobolka (kuwaas oo wax ka qabta dhammaan rafcaannada ka imanaya maxkamadaha degmooyinka iyo gobollada), iyo Maxkamadda Sare (kaas oo ka hadlaya arrimaha u dhexeeya maxkamadaha iyo dawladda, isla markaana dib u eegis ku sameeya go'aannadeeda), oo ah maxkamadda ugu sarraysa sidoo kalena u shaqaysa sida Maxkamadda Dastuuriga ah. Sharciga Jinsiyadaha Somaliland wuxuu qeexayaa qofka muwaadin Somaliland ah, Haweenka reer Somaliland, oo xidhan midabada calanka Somaliland, ka hor doorashadii baarlamaanka ee 2005. Dawladda Somaliland waxay sii waddaa inay ku dhaqanto xeerka ciqaabta ee Jamhuuriyadda Soomaaliya 1962dii. Sidan oo kale, falalka khaniisiinta ayaa sharci darro ka ah gayiga. Guriga Freedom wuxuu ku qiimeeyaa dawladda Somaliland qayb ahaan dimuqraadiyadda. Seth Kaplan (2011) wuxuu ku doodayaa in si ka duwan koonfurta Soomaaliya iyo dhulalka ku dhow, ay Somaliland, gooni u goosadka waqooyiga-galbeed ee Soomaaliya, ay ka dhistay qaab dimoqraadi ah oo maamul hoosta ilaa kor, iyadoo aan haba yaraatee lahayn wax kaalmo shisheeye ah. Si gaar ah, Kaplan wuxuu soo jeedinayaa in Somaliland ay leedahay nidaamka siyaasadeed ee ugu dimuqraadiyadda wanaagsan geeska Afrika maxaa yeelay waxaa inta badan laga soo cayimay cunsuriyiinta xagjirka ah ee ka jira Soomaaliya inteeda kale waxayna leedahay hanaan doorasho iyo sharci dejin iyo sidoo kale nidaam gaar ah oo adag. ===Xidhiidhka Dibada=== ::''Sidoo kale eeg: [[Xidhiidhka Dibada ee Somaliland]]'' [[File:The President of Somaliland, Musa Bihi Abdi And the Guinean Foreign minister, Mamadi Toure.jpg|thumb|250px|Madaxweynaha Somaliland, [[Muuse Biixi]], ayaa booqasho ku tegey Jamhuuriyadda Guinea.]] Somaliland waxay xidhiidh siyaasadeed la leedahay dalalka deriska la ah ee Itoobiya iyo Jabuuti, Jamhuuriyadda Shiinaha oo aan xubin ka ahayn Qaramada Midoobay, iyo sidoo kale Koonfur Afrika, Sweden, Boqortooyada Ingiriiska iyo waddan yar oo Liberland ah. 17-kii Janaayo 2007, Midowga Yurub (EU) wuxuu wafdi u diray arrimaha dibedda si ay uga wada hadlaan iskaashiga mustaqbalka. Midowga Afrika (AU) wuxuu kaloo diray wasiir arrimo dibadeed si uu ugala hadlo mustaqbalka ictiraafka caalamiga, 29kii iyo 30kii Janaayo 2007, wasiiradu waxay sheegeen inay ictiraafka kala hadli doonaan dowladaha xubnaha ka ah ururka. Horraantii 2006, Golaha Qaranka ee Wales ayaa casuumaad rasmi ah u fidiyay dawladda Somaliland si ay uga soo qayb galaan furitaanka boqortooyada ee Senedd ee Cardiff. Tallaabadan ayaa loo arkay inay tahay tallaabo ay Golaha Welsh ku aqoonsadeen sharcinimada dowladda gooni u goosadka ah. Xafiiska Arimaha Dibadda iyo Barwaaqo Sooranka ayaanan wax faallo ah ka bixin casuumaada. Gobolka Wales waxaa ku nool jaaliyad Soomaali ah oo muhiim ah oo ka timid Somaliland. Sanadkii 2007, wafdi uu hogaaminayo Madaxweyne Kaahin ayaa goobjoog ka ahaa shirkii madaxda dowladaha xubnaha ka ah Barwaaqo Sooranka ee ka dhacay magaalada Kampala ee xarunta dalka Uganda. In kasta oo ay Somaliland codsatay ka mid noqoshada Barwaaqa Sooranka iyada oo ku hoos jirta xaalad goobjooge, codsigeedii weli waa la sugayaa. [[File:Missions in Somaliland.png|thumb|right|250px|Khariidada xafiisyada diblomaasiyadeed ee Somaliland{{legend|#ff0000|Somaliland}} <!--{{legend|#212178|States with embassy in Somaliland}}--> {{legend|#5f8dd3|Dowladdaha leh qunsuliyadda ama xafiiska wakiilka ee Somaliland}} <!--{{legend|#aaccff|Dowladdo safaarad aan deganayn ku leh Somaliland}}-->]] 24 Sebtember [[2010]], Johnnie Carson, Kaaliyaha Xoghayaha Arimaha Dibada ee Arimaha Afrika, wuxuu sheegay in Mareykanku uu wax ka badalidoono istiraatiijiyaddiisa Soomaaliya uuna raadinayo xiriir qoto dheer oo uu la yeesho dowladaha Somaliland iyo Puntland isagoo sii wadaya taageerida Dowlada KMG ee Soomaaliya. Carson wuxuu sheegay in Mareykanku u diri doono shaqaalaha gargaarka iyo diblomaasiyiinta Puntland iyo Somaliland wuxuuna si toos ah u sheegay suurtagalnimada mashaariic horumarineed oo mustaqbalka ah. Si kastaba ha noqotee, Carson wuxuu carabka ku adkeeyay in Mareykanku uusan u fidin doonin aqoonsi rasmi ah labada gobol midkoodna. Madaxweyne Siilaanyo ee Somaliland bishii Noofambar 2010 si uu ugala hadlo sidii loo kordhin lahaa wax ka qabashada Ingiriiska ee Somaliland. Madaxweyne Siilaanyo wuxuu yidhi safarkiisii ​​London “Waxaan la shaqeynaynay beesha caalamka beesha caalamkuna way nala shaqeyneysay, annaga oo bixinayna anaga oo naga caawinay kanala shaqeynayna barnaamijyada dimoqraadiyeynta iyo horumarka. Waxaan aad ugu faraxsanahay sida bulshada caalamku ay noola macaamileen, gaar ahaan UK, Mareykanka, quruumaha kale ee Yurub iyo deriskeena oo weli raadinaya ictiraaf Ictiraafka Somaliland ee Boqortooyada Midowday (UK) waxa kale oo taageeray Xisbiga Madaxbanaanida ee UK, oo ku soo galay kaalinta 3aad ee codadkii dadweynaha ee doorashadii guud ee 2015. Hogaamiyaha UKIP, Nigel Farage, ayaa la kulmay Cali Aadan Cawaale, Madaxa Ergada Somaliland ee UK Uk maalinta qaranimada Somaliland, 18 May, 2015, si ay u muujiyaan taageerada UKIP ee Somaliland. Nigel Farage wuxuu yidhi “Somaliland waxay 24-kii sano ee u dambeeyay u ahayd ilayska nabada, dimuqraadiyada iyo ku dhaqanka sharciga, ee Geeska Afrika 24-kii sano ee la soo dhaafay. Waxay ku beegan tahay wakhtigii UK iyo bulshada kale ee caalamku aqoonsadeen qadiyada Somaliland ee aqoonsiga. Waa waqtigii nabada la abaalmarin lahaa. In UK ay dhabarka u jeediso dalabkooda sharciga ah ee madaxbanaanida, waa khalad, waa wax aan caadi aheyn inaanan u ololeynin aqbalitaankooda Barwaaqo Sooranka. Sanadihii la soo dhaafay, waxaan taageernay aqbalida dalal ay ka mid yihiin Mozambique oo aan xidhiidh taariikhi ah la lahayn Ingiriiska, laakiin Somaliland, oo hore u ahaan jirtay maxmiyad ayaa hartay qabow. Tani waa inay isbedeshaa". [[File:Somaliland Foreign Minister Hagi Mohamoud with Taiwan President Tsai Ing-wen.jpg|thumb|250px|Wasiirka Arimaha Dibada Somaliland Hagi Mohamoud oo uu weheliyo Madaxweynaha Taiwan Tsai Ing-wen.]] Sannadkii [[2011]], Somaliland iyo gobolka deriska la ah [[Khatumo]] ee Puntland wuxuu mid waliba la galay heshiis is-afgarad oo la xiriira nabadgelyada Jasiiradda Seychelles. Iyadoo la raacayo qaab dhismeedka heshiis hore oo ay kala saxiixdeen Dowladda Federaalka Ku Meel Gaarka ah iyo Seychelles, qoraalka ayaa ah "in dadka la xukumay loo wareejiyo xabsiyada 'Puntland' iyo 'Somaliland'. 1dii Julay [[2020]], Somaliland iyo Taiwan waxay kala saxeexdeen heshiis lagu aasaasayo xafiisyo wakiillo ka shaqeeya si kor loogu qaado iskaashiga labada dal. Wadashaqeynta labada siyaasadood ee ku saabsan waxbarashada, amniga badaha, iyo daawada waxay bilaabatay 2009, shaqaalaha Taiwan waxay soo galeen Somaliland Febraayo 2020 si ay ugu diyaar garoobaan xafiiska wakiilka. ===Doorashooyinka Somaliland=== ::''Sidoo kale eeg: [[Doorashooyinka Somaliland]]'' [[File:Elections in Somaliland.jpg|thumb|250px|Doorashooyinka Somaliland qof iyo cod]] Burburkii dowladdii militariga ee ka talineysay Soomaaliya 1991 AD, hoggaamiyeyaashii Dhaqdhaqaaqa Waddaniga Soomaaliyeed waxay qaadeen tallaabo ay ku dhawaaqeen gooni u goosadka gobolka woqooyi ee Soomaaliya, oo markaas ku jiray shan gobol oo ka tirsan Soomaaliya inteeda kale, isla sannadkaas. . Intaa wixii ka dambeeyay, Somaliland waxay ku guuleysatay inay gaarto dib u heshiisiin dhab ah oo dhex marta beelaha wada dega gobolka, waxayna ka shaqeysay fidinta amniga, kala dambeynta iyo sharciga, waxayna ku ansixisay dastuurkeedii ugu horreeyay afti laga qaaday 2001. Waxay sidoo kale abaabushay, xilliyo kala duwan, bilaash iyo doorashooyin guuleysta oo ay kujiraan doorashooyinka dowladaha hoose, sharci dejinta iyo madaxweynaha. Waxa wadankan ka dhacay doorashooyin madax banaan oo shacabku si run ah ay u dooranayeen waxa kale oo horay uga dhacay somaliland doorashooyin doorashaddii, uguhoraysay ee kadhacady somaliland waxa ay hayd dheceen sanadii 1997 waxca ku gulaystay madaxwayne [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] doorashada labaad ee kadhacady somalilad waxa ay dhacday sanadii 2003 halka tii sadexaad oo ah in ay jabisay rikoodhkii u yaaly afrika oo ahaaa in laba doorasho oo isku xiga wax kacadani aany wadan afrikaana kadhici iyada oo lagu yaqaanay in haddii doorasho sadexaad loodhaqaaqo uu wadankasta oo afrika kuyaala dagaal sokeeye ka bilaabmi jiray. ayaa wadanka somaliland waxa uu marayaa doorashaddii sadexaad ee si habsamiya uga dhacda doorashadan ugu danbaysay waxa ay djacday sandkii aynu soodhaafanay ee 2010ka waxaana madaxwayne loo doortay mujaaahidka wayn ee axmed maxamed maxamuud [[siilaanyo]] ===Ciidanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Ciidanka Qaranka Somaliland]]'' [[File:Women in Somaliland Army.jpg|thumb|250px|Haweenka Ciidanka Somaliland.]] [[File:Somaliland Army 1.jpg|thumb|250px|[[Ciidanka Qaranka Somaliland]]]] '''Ciidamada Somaliland''' (''Ciidanka Qaranka'') Somalilanad waxa ay leedahay ciidan militari oo si habaysan u tababaran kaas oo ah ilaaliyaha koobaad ee ciida somaliland. ciidamada somaliland waxa ay fadhiisimo iyo saldhigyo ku leeyihiin dhamaan wadanka. ciidamada somaliland waxa ay leeyhiin dhamaan qaybaha ciidan ee wadan yeesho. waxaa sharci ahaan loo ogolyahay dadka wixii kawayn 18 ilaa 49 ciidanka [[somaliland]] waxa lagu qiyaasaa ilaa 20.000 oo askari. Ciidamada somaliland waxay ka qaybqaatan ilaalinta ciidooda taaso oo ah arin muqaddas ah. ===Astaanta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Astaanta Qaranka Somaliland]]'' [[File:Emblem of Somaliland.svg|thumb|250px|[[Astaanta Qaranka Somaliland]]]] Astaanta Qaranka [[Somaliland]] waxaa la abaabulay [[Oktoobar]] [[1996]]dii, ayada iyo calankaba. waxa ay kakoobantahay laba kafadood iyo miisaan isleeg, oo muujinaya cadaalda dhextaala shacabka [[somaliland]] iyo gorgor sare u haya miisaanka oo isna tusaale u ah dimuquraadiyada ay somaliland kudhaqanto waxa kale o kamida astaanta qaranka laba gacmood oo issisalaamya. waxaanay tasi tusaale u tahay sinaanta iyo cadaalada iyo dimuquraadiya dhextaala dadka reer somaliland waxa kale oo kamida calaamdaha ay kakoobantahay astaanta qaranka somaliland [[laan]] geed oo muujinaysa nabada ay haystaan shacabku waxa kale oo kamida halka danbe oo ah huruud taas oo muujinaysa dhaqan wanaaga shacabka somaliland waxa kale oo walaiba kamida bisinka oo kaga yaala halka sare oo muujinaya in shacabka somaliland ay yihiin dad islaama. ===Calanka=== ::''Sidoo kale eeg: [[Calanka Somaliland]]'' [[File:Flag of Somaliland.svg|thumb|upright=0.5|left|[[Calanka Somaliland]]]] Calanka Somaliland waxa markii uguhoraysay la isticmaalay calanka [[somaliland]] ee xilagan 14 0ktoba 1996kii waxa uu calanka [[somaliland]] ka koobanyahay sadex khad ama kald oo jiif ah waxa ugu koreeya [[cagaar]] waxa [[cadaan]] oo dhexda ah iyo [[casaan]] oo hoosta ah dehexdana waxaa kaga taala calanka xidig [[madaw]] waxa dhanka sare ee calanka ku taala [[shahaadada]] (لا إله إلا الله, محمد رسول الله) oo far cad kuqoran Heesta calanka somaliland (samo kuwaar) ee hada waxaana loogu dhawaaqaa sidan. {{big|Samoo ku waar samoo ku waar Sareeye calanka sudhan biley dhulkissa Samoo ku waariyo iyo bogaadin sugan Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Hambalyo suuban kugu salaanee samoo ku waar Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Geesiyaashii naftooda u sadqeeyey qaranimadad somaliland Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Xuskooda dhawrsan kugu salaanee samoo ku waar Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Guul side xambaarsan soo noqoshaddiisa Kalsooniduu mutaystayee dastuurka Distuurka ku salaan kugu salaanee Midnimo walaalnimo gobonimoo Midnimo walaalnimo gobonimoo Islaamnimo kugu salaanee Samoow saamidiyo samoo ku waar Samoo ku waar saamo ku waar}} ===Maalinta Madaxbanaanida=== ::''Sidoo kale eeg: [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:Women from Somaliland wearing the flag of Somaliland.jpg|thumb|upright=0.5|right|Haweenka Somaliland oo ka qayb galay dabaaldeggii maalinta madaxbanaanida oo ay la socdaan calanka Somaliland.]] Maalinta xoriyada Somaliland waa maalinta ee maamulka Goboleedka la aqoonsan ee u dabaaldagto xoriyada ee aaminsanyihiin in ee ka heleen soomaaliya isla markaasneh ee ka go'een soomaaliya inteeda kale.Xuskii ugu danbeeyay waxee dhacday 18 may 2011. ==Dhaqaalaha== ===Lacagta=== ::''Sidoo kale eeg: [[Dhaqaalaha Somaliland]] iyo [[Dekada Berbera]]'' [[File:Somaliland Beverage Industries Factory.jpg|thumb||upright=0.8|left|[[SBI]] Warshada Coca–Cola Somaliland.]] [[File:New DP World Berbera Container Terminal Port.jpg|thumb|250px|[[Dekada Berbera]] Cusub ee DP World Berbera.]] [[Somaliland shilling]] waa lacagta laga isticmaalo [[somaliland]] waxa lahirgaliyay daabacaada iyo isticmalka lacagtan, 18 aktobar 1994, waxa ay ka koobantahay lacagta somaliland waraaqo iyo biro kal ah sidan soo 1,5,10,20,100,500, iyo 5000 Sidan lawada socono astaanta qaranku waa shayga kaliyata ee lagu garto dawlad amaba lagu aqoonsado qaran keena, [[somaliland]] waxuu leeyahay astaan iyo lacag u gaar ah taa oo uu kaga duwan yahay bulshada caalamka iyo Gobolka geeska afrikaba, hadaba tan iyo waxii ka adan beeyay sanadkii 1991 somaliland waxay lahayd lacag u gaar ah taasi oo aan gabi hanba wada gaadhin gobolada somaliland oo dhan , iyadoo inta badan ku kooban hargaysa oo ah caasimada somaliland. halka aan lagaba aqoon gobola da kale dalka sida gobolada Bariga ee ay ka mid ka yihiin gobolka togdheer,sanaag iyo sool ,waxaana laga isticmalaa badiba lacago qalaad oo kala duwan ku wasi oo iskugu jira lacagta itopiyanka iyo lacagtii faqashta ee soomaliyadii hore, dhinacakale waxad arkaysaa markaad tagto magaloyinka aan kor ku soo xusay iyo qaar kaleba inaad markaad dhex marayso goobaha lacagaha lagu sarifo anad arkayninba wax lacag shilinka somalialand ah mana jiraan lacago somaliland ah oo ay indha haagu qabanayaan, dhinacakale´shilinka somaliland hadad is tidhaah do suqa wax kaga so iibso ama ba wax kaga soo cun hotelada laga cunteeyo lagama yaabo inaad wax lagaga iibiyo, waxa yaduna nasiib daraa in qaar kamid ah lacagta shilinka somaliland ah guud ahan ba wadanka gudihiisa lagama qaato xataa casimada inana waxba lagaga iibin ibin mayo lacagtaas oo inta badan musha har loo ´siyo ciidamada qaranka marka ay isku dayaan inay ku soo adeegtana aan lagaqadan lacagtaas aan kor ku soo xusayna waxa kamid ah 5ta´shilin 10´ka shilin iyo 20´ka shilin lacagtasi la diidayaana waa lacagtii qaranka hadaba, waxa nasiib Daraa inay somaliland ku faanto inay hormar ka gaadhay dhinacyo badan sida dimuqraadiyada ´ dhaqaalaha´ Tignolajiyada iyo waxbarashada, hadana hormar ay gaadho iska dhaafo ay lacagteedii ayaa weli saaran Geedka Madhaafto === Sahaminta shidaalka === [[File:Oil and Gas exploration activities in Somaliland.jpg|thumb|left|Hawlaha sahaminta shidaalka iyo gaaska ee [[Oodwayne]], gobolka Togdheer.]] Bishii Ogosto 2012, dawladda Somaliland waxay siisay [[Genel Energy]] ruqsad ay shidaal uga baadhi karto dhulkeeda. Natiijooyinka baadhitaanka sagxadda oo la dhammaystiray horraantii 2015 waxay xaqiijiyeen suurtagalnimada waxqabad ee ka jirta SL-10B iyo baloogga SL-13 iyo baloogga Oodweyne oo lagu qiyaasay keyd shidaal oo midkiiba gaarayo 1 bilyan oo foosto. <ref>{{cite web | title = Somaliland | url = http: //www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | access-date = 3 August 2017 | Archive-date = 4 August 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170804013531/http://www.genelenergy.com/operations/exploration-assets/somaliland/ | url-status = dead | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = 4 August 2017 | dead-url = yes }}</ref> Shirkadda Genel Energy ayaa qarka u saaran inay si fiican u qoddo sahaminta SL-10B iyo SL-13 xannibaadda Buur-Dhaab oo 20 kiiloomitir waqooyi-galbeed ka xigta [[Caynabo]] dhammaadka 2018. <ref> {{cite web | title = Ruqsadaha Ciyaaraha ee Mesozoic Rift Play SL10B / 13 & Odewayne | url = http: // www. genelenergy.com/media/1977/genel-energy-onshore-somaliland-opportunity-summary_digital.pdf|publisher=Genel Energy | marin-u-helid = 3 Agoosto 2017 | taariikhda-taariikhda = 4 Janaayo 2017 | archive-url = https: / /web.archive.org/web/20170104062357/http://www.genelenergy.c om / media / 1977 / genel-energy-onshore-somaliland-fursad-summary_digital.pdf | url-status = dead}} </ref> ===Warbaahinta=== Somaliland waxa ay leedahay warbaahin madaxbanaan oo aanay cidi kormerin haba yaraatee war baahintaasi waxa ay isugu jirataaa warbaahinta la akhriyo tan ladaawdo iyo tan la dhagaysto. kuwa ugu waawayn ama ugu caansana waxa kamida, wargayska [[jamhuuriya]] wargayska [[haatuf]], tv ga [[horm kabel tv|horm kabel tv iyo shabakadda wararka caalamiga ah ee xoriyonews.com]] waxa jira warbaahin kale oo aad iyo aad u fara badan oo wadanka ka jira ciidamada qarnka ee somaliland waxa ay u kalabaxaan sida aan horeba usoo sheegnay qaybaha ciidan ee uu wadan yeesho * [[Berbera oil]] * [[SomCable]] * [[Dahabshiil]] * [[Golistelecom]] * [[Petrosoma]] Dawlada Ethiopia ayaa la filaayaa inay bisha tobnaad aad aqoonsato somaliland sida lagu baahiayay boga internetka ee ay dawaldu maamusho. '''Isgaadhsiinta Somaliland''' Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] oo si rasmiya ugu Dhawaaqay inay Isu- Fureen Adeegyadoodii Taleefoonada iyo Madaxweyne Ku-xigeenka oo ka qayb galay Xafladii lagu Daah-furay. Munaasibada lagu Daahfurayay Isku-xidhka Shirkadaha Isgaadhsiinta [[Somaliland]] ayaa lagu qabtay Hoteelka [[Maansoor]] ee Magaalada [[Hargeysa]]. Xafladan oo lagaga dhawaaqay isku-xidhka shan Shirkadood oo ka mid ah Shirkadaha Isgaadhsiinta Somaliland oo kala ah [[Somtel]], [[Nation Link]], [[Telcom]], [[Soltelco]], [[African Online]]., waxa ka qayb galay Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan Saylici, Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Axmed Xaashi Oday, Wasiirka Diinta iyo awqaafta Sh. Khaliil C/laahi, Maareeyaha Hawlaha shaqada ee Shirkadda Somtel Cali Saalax Cabdi, Mahdi Daahir Jaamac oo ah Maareeye ku-xigeenka Shirkadda Nation-link, Madax Shirkada Telcom Aadan C/laahi, Mareeyaha Shirkada Soltelco Mukhtaar Osman iyo Marti sharaf kale. Madaxweyne ku-xigeenka Somaliland C/raxmaan C/lahi Ismaaciil oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa soo dhaweeyay isku xidhka shirkadahan isgaadhsiinta oo wax badan ka tari doona dhibaatooyinkii Bulshada ka haysatay dhinaca Isgaadhsiinta, gaar ahaan wada hadal la’aanta dadka isticmaalada adeegyada kala duwan ee Shirkadaha Isgaadhsiinta. Waxaanu yidhi “Runtii waxa maanta Farxad ii ah inaan ka soo qayb galo, isku xidhkii shirkadaha Isgaadhsiinta oo runtii baahi weyn loo qabay inaynu ku wada xidhiidhno, iyadoo laga maarmayo sadexdii Telefoon iyo afartii Telefoion ee markii hore la sitay, arintan oo runtii ka mid ahayd balanqaadyadii Xisbiga Kulmiye ee in adeegyada Bulshada la mideeyo”. Mr. Saylici isagoo hadalkiisa sii wata waxa uu sheegay “Maanta waxaan ku faraxsanahay in talaabada koowaad ee la qaaday inteedii badnaydna Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiintu halkan ka sheegay , shirkadaha laftoodiina ay ka marag kaceen, muhiimada aynu u soconaana waxay tahay inaynu shacbigeena u wada adeegno oo aynu ka saarno qoqobkii ku kala jiray ama kala xidhnaantii ku kala jirtay ,maadaama oo suuqeenu yahay suuq mid xor ah, waxaan qabaa inaanu dawladu mar walba ka madhnayn shirkadaha isgaadhsiinta oo waxa loo sameeyaa Cashuur dhaaf”. Wasiirka Boosaha iyo Isgaadhsiinta Somaliland Axmed Xaashi Oday oo Munaasibadaasi ka hadlay ayaa sheegay sheegay in Wasaarada Boosaha iyo isgaadhsiintu si isku mid ah u maamuli doonto iska Xidhka Shirdahan adeegyadooda Xidhiidhka laysku furay, isagoo hoosta ka xarriiqay inay si caadalad iyo sinaan ah ay u ilaalin doonaan dhamaan shirkadahan xuquuqdooda Ganacsi iyo sirta Adeegyadooda. Guddoomiyaha Guddidii ka soo shaqaysay isku xidhka shirkadahan Isgaadhsiinta ee mideeyay Adeegyadooda Isgaadhsiinta Mr: Jaamac X. Maxamed Cigaal ayaa isna munaasibadaasi ka sheegay qaabka ay dadku ugu wada Xidhiidhayaan shanta shirkadood ee laysku xidhay, waxaanu halkaasi ku soo. ==Bulshada== ===Maalmaha la Xuso=== *1- [[26]] [[Juun]] oo ah maalinta ay ka qadatay xornimada gumaysigii [[Ingiriis]]ka. *2- [[18. May maalinta xoriyada somaliland]] oo ku beegan 18.May.1991 kii maalintii shirweynihi shacabka reer somaliland gua'an sadiin guuni isotaga jumhuriyada somaliland ee ka dhacay Magaalada Burco. *3- Labada Ciidood ee Islaamka *4- Maalmaha Caalamiga ah sida maalinta shaqaalaha, [[AIDS|Aydhiska]], iwm. ===Luqadaha=== '''Luqadaha Somaliland''' Somaliland waxa lagaga hadlaa luqada somaliga oo boqolkiiba boqol ay kuhadalaan dadka kudhaqan somaliland waliba lahjada afsoomaaliga ugu nadiifsan amaba ugu dhaw marka laeego luqada somaliga ee qadiimka ah dadka kudhaqan somaliland lahjada afsomaliga ee ay kuhadlaan waxa ay shabahdaa ta wararka lagusiidaayo amaba saxaafada loo adeegsado. waxa kale oo somaliland lagaga hadlaa [[Carabi]]ga iyo [[Ingiriis]]iga oo ah laba luqadood oo iyana wadanka si rasmi ah looga isticmaalo, qodobka lixaad ee wadanka uyaala waxa kuqoran in somaliga carabiga iyo ingriisugu ay yihiin sadaxda luqadood ee wadanka sirasmi ah looga isticmaali karo ==Waxbarashada== ::''Sidoo kale fiiri [[:Category:Jaamacadaha Somaliland|Jaamacadaha Somaliland]]'' * [[Jaamacada Hargaysa]] * [[Jaamacadda Camuud]] * jaamacada admas * [[Jaamacad Burco]] * [[Jaamcada Golis]] * [[Jaamacada Timocade]] * [[New Generation University Hargeisa, Somaliland|Jaamacada New Generation]] * [[Jaamacadda Culuunta badda iyo Kaluumaysiga (BERBERA MARITIME AND FISHERIES ACADEMY)]] ==Warbixin Kale== ===Goobaha Dalxiiska=== Dalka Somaliland wuxu leeyahay deegaan ballaadhan oo dhul badhka uu ku fadhiyo lagu qiyaaso 136200KM2 iyo bad leh xeeb dhererkoodu dhanyahay 850Km2 laga bilaabo Lawyacaddo dhinaca galbeed illaa Ceelaayo dhinaca bari. Somaliland waa qaran ka nasiib badan qoomiyado badan oo caalamka ah marka laga eego cimillada iyo hawada meel dhexadka ah xilli kasta, dhulka fidsan iyo deegaanka kala nooc nooca ah. Goobaha aad loo dalxiiso ee Somaliland waxa ka mid ah daljirka dahsoon ee Hargeysa ku yaalla, dhammaan magaalooyinka qadiimiga ah ee dalka sida Berbera, xaruntii daraawiishta talex, Zeilac, Bullaxaar, Maydh & Xiis, Laas-qoray, jasiiradaha Sacaadadiin iyo ceebood, buurta Daallo, buurta Gacan-libaax (Waxa waliba lagu sameeyay dhisme iyo dayactir buurta dusheeda( buurta Saw, Laasgeel (Goob aasaar qadiimi ah oo sannad dhawaa khubaro faransiis ahi ka heleen degmada hore loo odhan jiray Dacar-budhuq, haddana loogu magac daray Laasgeel) ɖɦaɦaʀ ɖɦʊʟҡɨɨ զʊʀʊxɖa ɖaʀɨstɨɨ զʊʀxօօռaʏɖ ɖɦaɦaʀ ċʀɛɛռʟaռɖ iyo goobo kale oo aan xusi doonno. Waxannu ugu bushaaranaynaa soo booqdayaasha bartan inaanu boggan idiin ku soo gudbin doonno xogo iyo macluumaad faahfaahsan oo la xidhiidha dhammaan goobaha taariikhiga ah ee la dalxiiso Somaliland, xaqiiqooyin ku xeeran iyo is bedello ku yimi goobo ka mid ah. Guud ahaan, gobolkasta Somaliland waxa ka jira goobo caana ah, taariikhi ah ama lagu tilmaami karo fursadaha iyo/ama khayraadka qaaliga ah ee dalku leeyahay dhinaca dalxiiska iyo taariikhda. Laasgeel waa goob leh godod hoose oo leh xaradh iyo astaamo qadiimiga ah oo lagu qiyaasay inay noqon karayaan aasaarta taariikhiga ah ee ugu da’da weyn geeska ama qaarada Afrikaba guud ahaan marka loo eego sawirrada farshaxanka iyo astaamaha muujinaya quruumo qarniyaal badan ka hor dhulka ku noolaa. Aasaartan qadiimiga ah waxa goobtan ku ogaaday khubaro faransiis sannadkii 2002, illaa immikana waxay ka midtahay goobaha taariikhiga ah ee aad loo dalxiiso, isla markana ay Wasaaradda Dalxiiska iyo Dawladda xaqiijiyaan nabadgelyada iyo ilaalinta aasaartan iyadoo si taxadir leh loogu oggolaado dalxiisayaashaa gaarka ah.Goobta Laasgeel waxa 6km woqooyi looga weecdaa tuulada Dhubato ee Degmada Laasgeel ee hore loo odhan jiray Dacar-budhug, immikana loogu magac daray Laasgeel oo 55KM bari ka xigta Hargeysa, kuna taalla wadada halbawlaha ah ee Hargeisa-Berbera. ===Ciyaaraha=== Ciyaaraha Somaliland Tartanka ciyaaraha [[somaliland]] oo ah mid sanadkiiba mar laqabto ayaa sanadkan ahaa mid xiiso leh,waxa sanadkan kamid ahaa ciyaaraha lagusoo bandhigay sida ciyaaraha orodada [[Kubada cagta]] [[Kubada Kolayga]] iyo waliba qaarkale oo badan.waxa sanadkan ciyaaraha 2011 ciyaaraha somaliland lagu qabtay magaalo madaxda gobolka [[Togdheer]] ee magaalda [[Burco]] gaar ahaan garoonka ciyaaraha ee caanka ah ee looyaqaano [[Alamsay]]. * [[Awdal]] * [[Hawd]] * [[Gabiley]] * [[Togdheer]] * [[Saaxil]] * [[Maroodi Jeex]] * [[sool]] * [[sanaag]] Kahor intii aan lasoo gaadhin ciyaaraha kama danbaysta ah waxa lasoomaray isreebreeb ay ka qaybqaateen dhamaan gobalada [[Somaliland]] waxaana iskusoo hadhay sideedan Gobol oo soo bandhigay ciyaaro aad iyo aad u xiiso lahaa waxaa ay ahyd markii ugu horaysay ee ciyaaraha somaliland sitoosa caalamkka looga daawado waxa siidaynta ciyaarta hawada dadaka usoo marinayaay warbaahinta qaranka iyo tan madaxa banaan waxaana laga daawanayay daafaha caalmaka. ==Muuqaalo== <gallery> File:Berbera Port2.jpg| File:Almadow Overview.JPG|Buurta [[Cal Madow]] </gallery> ==Sido kale fiiri== * [[Genel Energy]] * [[Oodwayne Beeraha Salidka]] * [[IGAD]] * [[Somalia]] * [[Dhaqalaha Somalia]] * [[Diinta Soomaalida]] == Xigasho == * [http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200304/cmhansrd/vo040204/halltext/40204h03.htm United Kingdom parliamentary debate on recognition of Somaliland] * [http://www.awdalnews.com/ Awdadl News] * [http://www.horyaal.net/index.asp Radio Horyaal] {{Wayback|url=http://www.horyaal.net/index.asp |date=20121102031350 }} * [http://www.halganews.com/ Halgan news] {{Wayback|url=http://www.halganews.com/ |date=20101029081920 }} * [http://www.caynabanews.com/ Hadhwanaag New] {{Wayback|url=http://www.caynabanews.com/ |date=20140327103426 }} * [http://www.qarannews.com/pn/ Qaran News] {{Wayback|url=http://www.qarannews.com/pn/ |date=20061004150422 }} * [http://dillapress.com Dilla Press] {{Wayback|url=http://dillapress.com/ |date=20201024054735 }} * [http://www.jamhuuriya.info/index.php Jamhuuriya Newspaper] {{Wayback|url=http://www.jamhuuriya.info/index.php |date=20110419200647 }} * [http://www.abaarsotech.org/ Abaarso Tech University] *[https://somaliland.com/ Somaliland News] *[https://ToosNews.com ToosNews] {{Wayback|url=https://toosnews.com/ |date=20220201065019 }} ==Tixraac== {{reflist|2}} {{Maqaalo Somaliland |state=expanded}} {{Dalalka Afrika |state=expanded}} [[Category:Somaliland|*]] r4l8fg6yzvsjllvflh1n7sygjz7vyi3 Hargeysa 0 2280 302804 297003 2026-07-17T03:16:19Z Abdishakur Gande 32580 /* */ 302804 wikitext text/x-wiki {{pp-move-indef}} {{Infobox settlement | official_name = Hargeysa | native_name = {{native name|en|Hargeisa}}<br />{{native name|ar|هرجيسا|italic=no}} | other_name = | settlement_type = [[magaalo]] | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = HargeisaDrone.jpg|thumb|Hargeisa via drone shot | photo2a = Hargeisa street.jpg{{!}}Hargeisa downtown | photo2b = Naasa Hablood - Virgin's Breast Mountain, Hargeisa, Somalilanad.jpg{{!}}Naasa Hablood | photo3a ={{!}}Hargeisa theatre Mall,biggest Commercial Market Center. | photo3b = Hargaysa3.jpg{{!}}Hargeisa | photo4a = Hargeisa capital of Somaliland.jpg|px300{{!}}Aerial view of Hargeisa City Somaliland | color = white | color_border = white | position = center | spacing = 2 | size = 266 }} | image_caption = | image_flag = Flag of Hargeisa.svg | image_seal = Hargeisa Local Government Logo.svg | blank_emblem_type = Astaanta golaha deegaanka magaalada Hargeysa | pushpin_map = Somalia#Africa | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = Location in Somalia | pushpin_relief = yes | coordinates = {{coord|9|33|47|N|44|4|3|E|region:SO-Mu|display=inline,title}} | subdivision_type1 = Wadanka | subdivision_type3 = | subdivision_name1 = {{flag|Somalia}} | subdivision_name2 = [[Somalia]] | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = [[Gobolada Somalia|Gobolka]] | subdivision_name4 = [[waqooyi galbeed]] | subdivision_type5 = [[Gobolada Somalia|Degmada]] | subdivision_name5 = [[Degmada Hargeysa]] | government_footnotes = | government_type = | leader_title = Duqa | leader_name = Cabdulkariim Axmed Mooge | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = 78 | area_land_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = 1,334 | population_total = 820,000 | population_as_of = 2019 | population_footnotes = <ref>https://www.thebrenthurstfoundation.org/downloads/hargeisa_discussion-paper-04-2019-hargeisa-somaliland-invisible-city.pdf</ref> | population_density_km2 = 600 | population_density_sq_mi = 300 | population_note = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +252 | website = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | name = | population_demonym = Hargeisan;<br>Hargeysawi }} '''Hargeysa''' ama '''Hargaysa''' ({{lang-en| Hargeisa}} {{lang-ar|هرجيسا}}<ref>{{Cite web |ciwaan=Jubba Airways, 18 July 2013 |url=http://jubba-airways.com/destinations/hargeisa.aspx |access-date=22 Bisha Koobaad 2013 |archive-date=22 Bisha Koobaad 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130122160435/http://jubba-airways.com/destinations/hargeisa.aspx |dead-url=no }}</ref><ref>{{cite web | title=Somalia: largest cities and towns and statistics of their population | url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1350565654&lng=fr&des=gamelan&geo=-198&srt=pnan&col=abcdefghinoq&msz=1500&men=gcis&lng=en | work=world-gazetteer.com | accessdate=October 19, 2012 | ciwaan=Nuqul Archive | archive-date=Bisha Labaad 9, 2013 | archive-url=https://archive.today/20130209154514/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=1350565654&lng=fr&des=gamelan&geo=-198&srt=pnan&col=abcdefghinoq&msz=1500&men=gcis&lng=en | dead-url=yes }}</ref>) waa magaalo ku taala dalka [[Somalia]]. <ref>[http://wardheernews.com/Articles_2010/June/Buh/29_Somaliland_recognition_&_the_HBM-SSC_Factor.html {{Wayback|url=http://wardheernews.com/Articles_2010/June/Buh/29_Somaliland_recognition_%26_the_HBM-SSC_Factor.html |date=20120528122058 }} Somaliland’s Quest for International Recognition and the HBM-SSC Factor</ref> Wakhtiyadii hore, magaalada Hargaysa waxay ka tirsanayd maamulkii Saldanadii Cadal ee ka arimin jirey deegaano badan ee ku taala Somaliland. [[Ingiriis|Boqortooyadii Ingiriiska]] ayaa magaalada [[Berbera]] ka dhigay magaalo madaxdii British Somaliland, waxa sanadkii 1941 lagu wareejiyay magaalo madaxda caasimada Hargeysa. Sannadkii 1960 waxay madaxbanaani heshay ilaaladii gobolada Waqooyi kuwaasi oo la midoobay Koonfurta Soomaaliya, sidaasi ayaa Hargaysa ku dhaaftey magaalo madaxnimadi. Laakiin waxay magaaladu ahayd mid ka mid ah magaalooyinka ugu wayn Soomaaliya.<ref name="Wssom1">[http://www.worldstatesmen.org/Somalia.html Worldstatesmen – Somalia]</ref><ref name="Encyclopædia Britannica 2002 p.835">Encyclopædia Britannica, ''The New Encyclopædia Britannica'', (Encyclopædia Britannica: 2002), p.835</ref>Kadib markii ay Soomaaliya ka dhacday dagaal sokeeye ayay sanadkii 1991 noqotay caasimadda jamhuuriyadda Somaliland. Si kastaba ha ahaate, magaalada Hargeysa waxay dhacdaa dooxada [[Galgodon]] ee deegaanada [[Oogo]], waxayna magaaladu ka saraysaa biyaha bada joog dhan 4,377 mitir. Juquraafi ahaan magaalada Hargeysa waxay saaran tahay buuro, dooxyo iyo deegaan caro bataax leh. Si la mid ah magaalooyinka kale ee ku yaala Somaliland, dhismayaasha magaalada Hargaysa waxay caan ku yihiin farshaxanka iyo qurxinta dhagaxa dabiiciga ah ee laga helo buuraha ku hareersan magaalada. Guud ahaan, magaalada Hargeysa waa tan ugu bulshada badan magaalooyinka Somaliland, waxaana ku nool caasimadan dad tiradoodi gaadhto in kabadan 1.2 milyan. Deegaanka magaaladan waxaa aad uga baxa geedka [[tiin]]ka. Wixii ka dhacay Soomaaliya [[1988]] malaha waa ka sii foolxun. Markii Hargeysa la duqeeyay ayaa dadkii deganaa lagu khasbay inay qaxaan. Askarta ayaa markaas miinooyin ku aasay guryihii laga tagay. Markii uu dagaalku dhammaaday ayay qaxootigii dib u laabteen, balse waxaa lagu naafeeyay ama lagu dilay qaraxyo qarsoon.<ref>[https://www.jw.org/en/library/magazines/g20000508/Land-Mines-Weighing-the-Cost/ Land Mines—Weighing the Cost]</ref> ==LIISKA SAXEEXAYAASHA GOONI ISKUTAAGA SOMALILAND= [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. =Juquraafiga= ==Goobta iyo deegaanka== Hargeysi waxay ku taal dhul buuraley ah, dooxana waa dooxa waqooyi galbeed ee [[Galgodon]] (Ogo) buuraleyda ah. Waxay ku fadhidaa meel sare oo ah 1,334 mitir (4,377 cagood) oo ka sarreysa heerka baddam. Magaaladu waxay ahaan jirtay mid ku hareeraysan kayn marka ay ka yaraato kaynta, laakiin baadiyaha ku hareeraysan ayaa weli leh juniber yar yar. Hargeysa agteeda waxa ku yaal buuraleyda Sheekh iyo Buuraha Daallo, oo ay ka da'aan roobab aad u badan. Koonfurta magaalada waxa ku taal Haud safana (Baligubadle), kaas oo soo jiita noocyo badan oo duurjoogta ah si ay u daaqaan aagga. Hargeysa waxay ku taal meel u dhow magaalada Gabiley, oo u adeegta sidii xarun beeralay ah oo ku taal [[Soomaaliland]]. Deegaanka Allay-Baday ee magaaladaas waxa ka soo baxa tamaandho iyo basasha bil kasta xilliyada roobka. Magaalada Arabsiyo sidoo kale waxay ku taal meel u dhow, waxaana lagu xusay soo saarideeda liin. [[File:Calaamadaha area o galleryfull.jpg|thumb|right|Dulmar Hargeysa]] Bacrinnimada iyo cagaarka uu leeyahay awgeed, waxa deegaanka Hargeysa u yimaadda [[xayawaan]]ka duur-joogta ah si ay u tarmaan ama u daaqaan dhulka doogga ah. Xayawaanka laga heli karo qaybaha miyiga ah ee magaalada waxaa ka mid ah kuduga,dhogorta duurjoogta, dameerka duurjoogta Soomaaliyeed, warthog,  anteloob, idaha Soomaaliyeed, ri’, geel iyo noocyo badan oo shimbiro ah oo kala duwan. Waxa kale oo jira tiro ka mid ah maamulayaasha guud iyo kuwa gaarka ah labadaba. Koonfurta Hargeysa waa dhul doog ah, kaas oo soo jiita noocyada duurjoogta ah ee deegaanka, oo ay ku jiraan libaaxyo iyo shabeel. =Magaca= Sida ilo badani isku raaceen magaca Hargeysa wuxuu asal ahaan ka yimid ereyga ''"harga-geeya"'' oo ka turjumaya in horaantii Hargaysa ahaan jirtey meel loo soo iib keeno [[harag]]a xoolaha.<ref name="Briggs">{{cite book|last=Briggs|first=Philip|title=Somaliland: With Addis Ababa & Eastern Ethiopia|year=2012|publisher=Bradt Travel Guides|isbn=1841623717|page=10|url=http://books.google.ca/books?id=M6NI2FejIuwC&pg=PA10#v=onepage&q&f=false}}</ref> Ilo kale waxay ku waramaan in magaca Hargeysa ka yimid erey Af-[[Oromo]] ah kaasi oo la micno ah ''"meeshii tiinka badneyd"''. Ilo kale waxay waliba ku waramaan in magaca Hargeysa ka yimid "Harar as-Saqiir"" oo ay micneheedi ay tahay Hererkii yaraa ee luqada af Carabiga. ===Taariikh=== In kastoo aan la haynin taariikh xaqiiqo ah, waxaa la aaminsan yahay in Hargaysa uu aasaasay [[Sheekh Madar]] qiyaastii 1800, wakhtigaasi oo sheekhu ka dhisay maqaam xereed iyo meel lagu nasto marka loo socdo magaalada [[Saylac]] ama [[Herer]].<ref name="Encyclopaedia Aethiopica">{{cite journal | last =Ficadorey | first =Gianfranco | title =Ha | journal =Basic Reference | volume =3 | issue = | page =1032 | publisher =Thomson/Gale | location = NY, USA | year =2008 | url =http://books.google.ca/books?id=X38lxaUjm1MC&pg=PA1032&lpg=PA1032&dq=hargeisa+little+harar&source=bl&ots=Q91FLxkfKY&sig=z5JQxNvRhi5g8V_wpyQz1x4-9_Y&hl=en&sa=X&ei=WbdwULzUGNGC0QG81YH4CQ&ved=0CEQQ6AEwBA#v=onepage&q=hargeisa%20little%20harar&f=false}}</ref> {{Weather box|location = Hargeisa |metric first = yes |single line = yes |Jan record high C = 22 |Feb record high C = 22 |Mar record high C = 22 |Apr record high C = 22 |May record high C = 22 |Jun record high C = 29 |Jul record high C = 29 |Aug record high C = 29 |Sep record high C = 22 |Oct record high C = 32 |Nov record high C = 22 |Dec record high C = 32 |Jan high C = 28.5 |Feb high C = 29.3 |Mar high C = 28.7 |Apr high C = 27.7 |May high C = 27.2 |Jun high C = 26.9 |Jul high C = 26.7 |Aug high C = 27.2 |Sep high C = 27.9 |Oct high C = 27.7 |Nov high C = 27.4 |Dec high C = 28 |year high C = 27.8 |Jan mean C=22.7 |Feb mean C=22.6 |Mar mean C=22.6 |Apr mean C=21.9 |May mean C=21.4 |Jun mean C=21 |Jul mean C=20.6 |Aug mean C=20.9 |Sep mean C=21.3 |Oct mean C=21.8 |Nov mean C=21.9 |Dec mean C=21.9 |Jan low C = 17.9 |Feb low C = 18.3 |Mar low C = 18.2 |Apr low C = 18.1 |May low C = 17.9 |Jun low C = 17.7 |Jul low C = 17.2 |Aug low C = 17.0 |Sep low C = 17.2 |Oct low C = 17.5 |Nov low C = 17.5 |Dec low C = 17.8 |year low C = 17.7 |Jan record low C = 12 |Feb record low C = 14 |Mar record low C = 13 |Apr record low C = 14 |May record low C = 15 |Jun record low C = 12 |Jul record low C = 12 |Aug record low C = 12 |Sep record low C = 13 |Oct record low C = 13 |Nov record low C = 14 |Dec record low C = 12 |rain colour=green |Jan rain mm = 71 |Feb rain mm = 54 |Mar rain mm = 119 |Apr rain mm = 174 |May rain mm = 124 |Jun rain mm = 66 |Jul rain mm = 56 |Aug rain mm = 91 |Sep rain mm = 106 |Oct rain mm = 126 |Nov rain mm = 152 |Dec rain mm = 86 |year rain mm = 1225 |unit rain days = 1 mm |Jan rain days = 7 |Feb rain days = 8 |Mar rain days = 12 |Apr rain days = 16 |May rain days = 13 |Jun rain days = 8 |Jul rain days = 7 |Aug rain days = 9 |Sep rain days = 11 |Oct rain days = 15 |Nov rain days = 14 |Dec rain days = 10 |year rain days = 130 |Jan humidity = 66 |Feb humidity = 68.5 |Mar humidity = 73 |Apr humidity = 78.5 |May humidity = 80.5 |Jun humidity = 78.5 |Jul humidity = 77.5 |Aug humidity = 77.5 |Sep humidity = 75.5 |Oct humidity = 73.5 |Nov humidity = 73 |Dec humidity = 71.5 |year humidity = 74.5 |Jan sun = 155 |Feb sun = 170 |Mar sun = 155 |Apr sun = 120 |May sun = 124 |Jun sun = 180 |Jul sun = 186 |Aug sun = 155 |Sep sun = 150 |Oct sun = 155 |Nov sun = 150 |Dec sun = 124 |year sun = 1824 |source 1 = ''[[World Meteorological Organization]]'',<ref name = WMO>{{cite web | url = http://worldweather.wmo.int/168/c01328.htm | title = World Weather Information Service - Kampala | accessdate = April 30, 2013 | publisher = World Meteorological Organization | ciwaan = Nuqul Archive | archive-date = Bisha Saddexaad 13, 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130313220049/http://worldweather.wmo.int/168/c01328.htm | dead-url = yes }}</ref> ''Climate-Data.org'' for mean temperatures |source 2 = ''BBC Weather''<ref name="weather1">{{cite web | url = http://www.bbc.co.uk/weather/232422 | title = Average Conditions Kampala, Uganda | accessdate = April 30, 2013 | publisher = BBC Weather}}</ref> |date=August 2019 }} =Tixraac= {{Reflist}} * [https://web.archive.org/*/http://www.hargeisamunicipality.org Hargeisa City Government web Site] (Archive) * [http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-4566760&fid=5789&c=somalia Hargeisa, republic of somaliland] * [https://ontheworldmap.com/somaliland/city/hargeisa/ Maps of Hargeisa] ==Sido kale fiiri== * [[Muqdisho]] * [[Kambaala]] * [[Addis Abeba]] * [[Jabuuti]] {{Magaalooyinka Gobolka Woqooyi Galbeed}} [[Category:Magaalo]] [[Category:Somaliland]] [[Category:Caasimadaha Afrika]] n59w6harczkds6cyodh3vf7ka9ow1b9 Maxad case 0 4152 302785 294218 2026-07-17T02:29:44Z Abdishakur Gande 32580 /* */ Beelaha MAXAD CASE 💪 GADABUURSI 302785 wikitext text/x-wiki =HORDHAC= ________ Beelaha Maxad Case ama Maxamed Case waa mid kamid ah Beelaha ugu Badan Qabiilada Soomalida. =DEEGAANKA= Beelaha Maxad Case ( Gadabuursi- Dir ) waxay kala dagaan wadamada 1. Somaliland 💚 2. Jabuuti 💙 3. Itoobiya ❤️ Beesha Maxad Case waa beel taariikh fac-wayn leh oo asal ahaan kasoo jeeda magaalo xeebeedka xadaarada, Boqortooyada iyo Ganacsiga ee Saylac. Sidookale Beelaha Maxamed Case waxay xoog u dagaan Deegaanada : Saylac , Gabiley, Boorama , Lughaya , Baki , Hargaysa , Jabuuti , Ceel-sheekh, Wajaale iyo dhamaan inta u dhaxaysa Saylac - Boorama - Faafan - Wajaale - Hargaysa ilaa Bulaxaar. = BEELAHAA Maxamed Case = _____________________ Beelaha Maxamed Case waxay ka kooban yihiin. • • ==HORDHAC== *Bahabar Aadan *Beel-waynta *BAHABAR AADAN *Bahabar Aadan *Maxamed Case *Makadoor *S'amroon  (Gadabuursi) *SOMALI ==Faahfaahinta== DIIN           *Muslim 100% — Dad Muslim ah *DEEGAAN: *Somaliland - DDS-Itoobiya *Diinta:  Muslim 100% *Goobta   *Somaliland - Soomaali Galbeed  – *Jabuuti ==Luuqada== *Soomaali, Carabi, Oromo, Ingiriis & Amxaari . ==ABTIRISIIN== *BAHABAR AADAN *Bahabar Aadan *Aadan *Maxamed Case * Makadoor * Samaroon * Sh. Maxamuud (Gadabuursi''') *Beelaha Bahabar Aadan *Dhalasho ahaan waxa la dhashay Labo Gabdhood iyo (3) Wiil (Beelood ) oo ilma Maxamed Case ah kuwaasoo kala ah: *Bahabar Aadan            *Aadan               *Maxamed Case *BahabarCeli) *Xuseen             *Maxamed Case *Habar Muuse      *Muuse              *Maxamed case *BahabarAbokor      *Aboko             *Maxamed Case *BEELAHA Bahar Aadan Beelaha Bahabar Aadan waa (10) oo kala ah (7) Beelood iyo (3) Haween ah kuwaasoo kala ah: *1.Ba’yabare *2.Reer Cawl *3.Reer Xuseen *4.Reer Raagsaale *5.Bahabar Cabdule              DEEGAANADA Beesha Bahabar Aadan ==Deegaanada Bahabar Aadan waxay degaan== *1.wadamada Geeska Africa *2.Somaliland (Somalia)''' *3. Itoobiya (Ethiopia) *4. Jabuuti (Djibouti) *1.SOMALILAND *A. (Maroodijeex) *A1. Hargaysa *A2. Gabiley *A2. Wajaale *A3. Xuushalay *A4. Kalabaydh *A5. Balayga Cas *A6. Isha-Gudban *A7. Laaca *A8. ILmadado *A9. Boocda *A10. Galoolay *A11. Buss *A12. Mashruuca (Banka-Wajaale) *A13. Ceel-Bardaal *A14. Buqdhada *A15. Seemaal *A16 Kaxda *A17 cadadhadheeray. *A18 Balayga Cas *B.   (AWDAL) *B1. Boorama *B2. Saylac *B3. Ceel-sheekh *B4. Lughaya *B5. Baki *B6.Ruqi *B7. Lowyacado *B8. Qabri-Baxar *B9. Tuurka *B10. CaliXaydh *B11. CAMUUD *B12. Daraymacaane *C. (SAAXIL) *A1. Bulaxaar *2. Itoobiya *C. Kilinka Shanaad *C. Jigjiga *C1. Awbare *C2 . Wajaale *C3. Gobyaray *C4. Lafaciise *C5. Sheed-dheer *C6. Mulacle *C7. C8 *3. JABUUTI (Djibouti) *A. (Jabuuti) *A. Jabuuti *A2. Lowyacado *A3 Xaafada lixaad *A4 Xaafada Todobaad. *A5 Cali-sabiix ==DEEGAAN JUQURAAFI== *Beesha Bahabar Aadan ayaa deegaanadeedu ka kala kooban yihiin Ban-joog iyo Qorax Joog. Dhul xeebeed , Buuralay, Dhul Beereed, Dhul Ban oo kala ah Oogo iyo Nugaal. Bahabar Aadan waa dad xoolo dhaqato iyo Beeralay ah. ==SIYAASADA XUKUNKA DAWLADAHA== *Beesha Bahabar Aadan Beesha Bahabar Aadan ayaa inta badan haya hogaanka siyaasada oo majaraha u haya ama ka saamayn wayn ku leh oo ka muuqda dawladaha Soomaalida. Bahabar Aadan ayaa ah awoodihii ama tiirarkii ay ku dhisnayd iyo hogaanadii Boqortooyadii Adal (Adal Empire) boqortooyadii Cadal. Beesha Bahabar Aadan ayaa ilaa wakhtigan saamayn wayn kuleh ama u taliya siyaasada dawladaha Geeska ama dawladaha Soomaalida. Siyaasiyiinta Bahabar Aadan waa kuwa badiyaa Beelaha Gadabuursi ama Maxamed Case ku matala kuraasta saami siyaasadeed ee Somaliland, Somalia, Djibouti iyo Ethiopia. Bahabar Aadan waa beesha badiyaa noqota Wasiirka beelaha Maxamed Case. Sidoo kale, waxay xildhibaano deegaan iyo wakiilo ku lee yihiin Awdal iyo Maroodijeex iyo Dalka Jabuuti. ==DHAQAALE== *Waa dad xoolo dhaqato Beeralay ah sidookale nolashooda ka kaba ganacsiyo yaryar, xoogaa ganacsi waawayn iyo shaqaalenimo. ==DADKA CAANKA AH== *Beesha Bahabar Aadan . *1.AHN Axmed Rooble Dhimbiil''' (Casoowe) *Gudoomiye Ku-xigeen Baarlamaanka Soomaaliya *2.AHN Axmed Xasan Caafi Wasiirkii Wasaaraddaha Wasaaradda Cadaaladda Somaliland Wasaaradda Qorsheynta Somaliland *3.Prof. Cumar Cali Cabdillahi (Cumar Dheere) Wasiirkii Wasaaraddaha Wasaaradda Caafimaadka Somaliland Wasaaradda Qorsheynta Somaliland *4. AHN Dr. Cabdirashiid Axmed Guuleed (Rashiid Sumal) Agaasimihii Guud ee Wasaaraddaha Wasaaradda Qorsheynta Somaliland Wasaaradda Ganacsiga Somaliland *5. AHN Xaashi Cabdulaahi Orrax (Xaashi Afwayne) Abwaan, Siyaasi, Halgamaagii xoriyada Jabuuti iyo La-taliyaha Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle *6.Dr. Cabdullaahi Xasan Jaamac (Cabdilaahi Ruush) Wariye BBC, Gudoomiyihii Gudidda Qorista Dastuurka Soomaaliya iyo Madaxweyne Ku-xigeenkii Jaamacadda Hargaysa. *7. Dr. Abdirahman Jama Hadi Aas-aasaha Jaamacadda Adal & cusbitaalka Adal Medical Hospital ahna Madaxwaynaha Jaamacadda Adal Medical University *8.Korneel Xildhibaan Cali Obsiiye Diiriye (Cali Gabiley)''' ✓ Xildhibaan Golaha Wakiilada Somaliland *9.AHN Aamina Cabdillaahi Xirsi Fanaanad hobaladii Waaberi *10.Abokor Xasan Caafi Saxafi Ruug Cadaa ah *11. Korneel Sh. Cismaan Axmed Jimcaale Hogaamiye, Halgamaa, Sarkaal iyo Smafale *12.Faadumo Xildhibaan Golaha Deegaanka Jabuuti *13. Maxamed Xuseen Hadi ✓ Xildhibaan Baarlamaanka Soomaaliya *14. Cabdillaahi Xuseen Nuur (Abdalla Boss) Agaasimaha Hay’adda Socdaalka Dawladda Federaalka Soomaaliya. *15.Ganacsade Xasan Daahir Ganacsadaha Soomaaliya oo dhan keena Bajaajta *16. Suldaan Muuse Axmed Suldaanka Guud Ee Beelaha Gadabuursi Ethiopia *17. Suldaan Xuseen Nuur Xirsi Suldaanka Beelaha Gadabuursi ee Soomaaliya Koonfurta *18. Xidigta Jarmalka Niciima C Cabdilahi TikToker Gabadha Soomaalida ugu Caansan TikTok iyo Social Media kuna caan ah Asturnaan dumar iyo Waddaniyad jacayl. *19. Korneel AHN Mustafe Xasan Caafi Sarkaal Ciidankii Soomaaliya markii Dambana Somaliland ugu dambayna ahaa Caaqil. *20. Abdishakur Mohamed Hassan (Gande) Xoghayaha Fulinta Gabiley [Somaliland 1] *21. Axmed Cismaan Higirje Xoghayihii hore fulinta Gobalka Gabiley *22.   Cumar Cabdi Xasan (Cumar Cagoole Xoghayihii Hore Dawladda Hoose Degmada Gabiley qg5ix2oaonb6aphrcfbdgjjf7h1o3lz 302786 302785 2026-07-17T02:30:50Z Abdishakur Gande 32580 /* BEELAHA MAXAMED CASE */ Beelaha MAXAD CASE 💪 GADABUURSI 302786 wikitext text/x-wiki =HORDHAC= ________ Beelaha Maxad Case ama Maxamed Case waa mid kamid ah Beelaha ugu Badan Qabiilada Soomalida. =DEEGAANKA= Beelaha Maxad Case ( Gadabuursi- Dir ) waxay kala dagaan wadamada 1. Somaliland 💚 2. Jabuuti 💙 3. Itoobiya ❤️ Beesha Maxad Case waa beel taariikh fac-wayn leh oo asal ahaan kasoo jeeda magaalo xeebeedka xadaarada, Boqortooyada iyo Ganacsiga ee Saylac. Sidookale Beelaha Maxamed Case waxay xoog u dagaan Deegaanada : Saylac , Gabiley, Boorama , Lughaya , Baki , Hargaysa , Jabuuti , Ceel-sheekh, Wajaale iyo dhamaan inta u dhaxaysa Saylac - Boorama - Faafan - Wajaale - Hargaysa ilaa Bulaxaar. = BEELAHAA Maxamed Case = _____________________ Beelaha Maxamed Case waxay ka kooban yihiin. • • ==BEELAHA MAXAMED CASE== *Bahabar Aadan *Beel-waynta *BAHABAR AADAN *Bahabar Aadan *Maxamed Case *Makadoor *Samaroon  (Gadabuursi) *SOMALI ==Faahfaahinta== DIIN           *Muslim 100% — Dad Muslim ah *DEEGAAN: *Somaliland - DDS-Itoobiya *Diinta:  Muslim 100% *Goobta   *Somaliland - Soomaali Galbeed  – *Jabuuti ==Luuqada== *Soomaali, Carabi, Oromo, Ingiriis & Amxaari . ==ABTIRISIIN== *BAHABAR AADAN *Bahabar Aadan *Aadan *Maxamed Case * Makadoor * Samaroon * Sh. Maxamuud (Gadabuursi''') *Beelaha Bahabar Aadan *Dhalasho ahaan waxa la dhashay Labo Gabdhood iyo (3) Wiil (Beelood ) oo ilma Maxamed Case ah kuwaasoo kala ah: *Bahabar Aadan            *Aadan               *Maxamed Case *BahabarCeli) *Xuseen             *Maxamed Case *Habar Muuse      *Muuse              *Maxamed case *BahabarAbokor      *Aboko             *Maxamed Case *BEELAHA Bahar Aadan Beelaha Bahabar Aadan waa (10) oo kala ah (7) Beelood iyo (3) Haween ah kuwaasoo kala ah: *1.Ba’yabare *2.Reer Cawl *3.Reer Xuseen *4.Reer Raagsaale *5.Bahabar Cabdule              DEEGAANADA Beesha Bahabar Aadan ==Deegaanada Bahabar Aadan waxay degaan== *1.wadamada Geeska Africa *2.Somaliland (Somalia)''' *3. Itoobiya (Ethiopia) *4. Jabuuti (Djibouti) *1.SOMALILAND *A. (Maroodijeex) *A1. Hargaysa *A2. Gabiley *A2. Wajaale *A3. Xuushalay *A4. Kalabaydh *A5. Balayga Cas *A6. Isha-Gudban *A7. Laaca *A8. ILmadado *A9. Boocda *A10. Galoolay *A11. Buss *A12. Mashruuca (Banka-Wajaale) *A13. Ceel-Bardaal *A14. Buqdhada *A15. Seemaal *A16 Kaxda *A17 cadadhadheeray. *A18 Balayga Cas *B.   (AWDAL) *B1. Boorama *B2. Saylac *B3. Ceel-sheekh *B4. Lughaya *B5. Baki *B6.Ruqi *B7. Lowyacado *B8. Qabri-Baxar *B9. Tuurka *B10. CaliXaydh *B11. CAMUUD *B12. Daraymacaane *C. (SAAXIL) *A1. Bulaxaar *2. Itoobiya *C. Kilinka Shanaad *C. Jigjiga *C1. Awbare *C2 . Wajaale *C3. Gobyaray *C4. Lafaciise *C5. Sheed-dheer *C6. Mulacle *C7. C8 *3. JABUUTI (Djibouti) *A. (Jabuuti) *A. Jabuuti *A2. Lowyacado *A3 Xaafada lixaad *A4 Xaafada Todobaad. *A5 Cali-sabiix ==DEEGAAN JUQURAAFI== *Beesha Bahabar Aadan ayaa deegaanadeedu ka kala kooban yihiin Ban-joog iyo Qorax Joog. Dhul xeebeed , Buuralay, Dhul Beereed, Dhul Ban oo kala ah Oogo iyo Nugaal. Bahabar Aadan waa dad xoolo dhaqato iyo Beeralay ah. ==SIYAASADA XUKUNKA DAWLADAHA== *Beesha Bahabar Aadan Beesha Bahabar Aadan ayaa inta badan haya hogaanka siyaasada oo majaraha u haya ama ka saamayn wayn ku leh oo ka muuqda dawladaha Soomaalida. Bahabar Aadan ayaa ah awoodihii ama tiirarkii ay ku dhisnayd iyo hogaanadii Boqortooyadii Adal (Adal Empire) boqortooyadii Cadal. Beesha Bahabar Aadan ayaa ilaa wakhtigan saamayn wayn kuleh ama u taliya siyaasada dawladaha Geeska ama dawladaha Soomaalida. Siyaasiyiinta Bahabar Aadan waa kuwa badiyaa Beelaha Gadabuursi ama Maxamed Case ku matala kuraasta saami siyaasadeed ee Somaliland, Somalia, Djibouti iyo Ethiopia. Bahabar Aadan waa beesha badiyaa noqota Wasiirka beelaha Maxamed Case. Sidoo kale, waxay xildhibaano deegaan iyo wakiilo ku lee yihiin Awdal iyo Maroodijeex iyo Dalka Jabuuti. ==DHAQAALE== *Waa dad xoolo dhaqato Beeralay ah sidookale nolashooda ka kaba ganacsiyo yaryar, xoogaa ganacsi waawayn iyo shaqaalenimo. ==DADKA CAANKA AH== *Beesha Bahabar Aadan . *1.AHN Axmed Rooble Dhimbiil''' (Casoowe) *Gudoomiye Ku-xigeen Baarlamaanka Soomaaliya *2.AHN Axmed Xasan Caafi Wasiirkii Wasaaraddaha Wasaaradda Cadaaladda Somaliland Wasaaradda Qorsheynta Somaliland *3.Prof. Cumar Cali Cabdillahi (Cumar Dheere) Wasiirkii Wasaaraddaha Wasaaradda Caafimaadka Somaliland Wasaaradda Qorsheynta Somaliland *4. AHN Dr. Cabdirashiid Axmed Guuleed (Rashiid Sumal) Agaasimihii Guud ee Wasaaraddaha Wasaaradda Qorsheynta Somaliland Wasaaradda Ganacsiga Somaliland *5. AHN Xaashi Cabdulaahi Orrax (Xaashi Afwayne) Abwaan, Siyaasi, Halgamaagii xoriyada Jabuuti iyo La-taliyaha Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle *6.Dr. Cabdullaahi Xasan Jaamac (Cabdilaahi Ruush) Wariye BBC, Gudoomiyihii Gudidda Qorista Dastuurka Soomaaliya iyo Madaxweyne Ku-xigeenkii Jaamacadda Hargaysa. *7. Dr. Abdirahman Jama Hadi Aas-aasaha Jaamacadda Adal & cusbitaalka Adal Medical Hospital ahna Madaxwaynaha Jaamacadda Adal Medical University *8.Korneel Xildhibaan Cali Obsiiye Diiriye (Cali Gabiley)''' ✓ Xildhibaan Golaha Wakiilada Somaliland *9.AHN Aamina Cabdillaahi Xirsi Fanaanad hobaladii Waaberi *10.Abokor Xasan Caafi Saxafi Ruug Cadaa ah *11. Korneel Sh. Cismaan Axmed Jimcaale Hogaamiye, Halgamaa, Sarkaal iyo Smafale *12.Faadumo Xildhibaan Golaha Deegaanka Jabuuti *13. Maxamed Xuseen Hadi ✓ Xildhibaan Baarlamaanka Soomaaliya *14. Cabdillaahi Xuseen Nuur (Abdalla Boss) Agaasimaha Hay’adda Socdaalka Dawladda Federaalka Soomaaliya. *15.Ganacsade Xasan Daahir Ganacsadaha Soomaaliya oo dhan keena Bajaajta *16. Suldaan Muuse Axmed Suldaanka Guud Ee Beelaha Gadabuursi Ethiopia *17. Suldaan Xuseen Nuur Xirsi Suldaanka Beelaha Gadabuursi ee Soomaaliya Koonfurta *18. Xidigta Jarmalka Niciima C Cabdilahi TikToker Gabadha Soomaalida ugu Caansan TikTok iyo Social Media kuna caan ah Asturnaan dumar iyo Waddaniyad jacayl. *19. Korneel AHN Mustafe Xasan Caafi Sarkaal Ciidankii Soomaaliya markii Dambana Somaliland ugu dambayna ahaa Caaqil. *20. Abdishakur Mohamed Hassan (Gande) Xoghayaha Fulinta Gabiley [Somaliland 1] *21. Axmed Cismaan Higirje Xoghayihii hore fulinta Gobalka Gabiley *22.   Cumar Cabdi Xasan (Cumar Cagoole Xoghayihii Hore Dawladda Hoose Degmada Gabiley 1quhez2ljn5am5o7h1jfbqtqnohopdf 302787 302786 2026-07-17T02:32:06Z Abdishakur Gande 32580 /* Luuqada BAHABAR AADAN */ Beelaha MAXAD CASE 💪 302787 wikitext text/x-wiki =HORDHAC= ________ Beelaha Maxad Case ama Maxamed Case waa mid kamid ah Beelaha ugu Badan Qabiilada Soomalida. =DEEGAANKA= Beelaha Maxad Case ( Gadabuursi- Dir ) waxay kala dagaan wadamada 1. Somaliland 💚 2. Jabuuti 💙 3. Itoobiya ❤️ Beesha Maxad Case waa beel taariikh fac-wayn leh oo asal ahaan kasoo jeeda magaalo xeebeedka xadaarada, Boqortooyada iyo Ganacsiga ee Saylac. Sidookale Beelaha Maxamed Case waxay xoog u dagaan Deegaanada : Saylac , Gabiley, Boorama , Lughaya , Baki , Hargaysa , Jabuuti , Ceel-sheekh, Wajaale iyo dhamaan inta u dhaxaysa Saylac - Boorama - Faafan - Wajaale - Hargaysa ilaa Bulaxaar. = BEELAHAA Maxamed Case = _____________________ Beelaha Maxamed Case waxay ka kooban yihiin. • • ==BEELAHA MAXAMED CASE== *Bahabar Aadan *Beel-waynta *BAHABAR AADAN *Bahabar Aadan *Maxamed Case *Makadoor *Samaroon  (Gadabuursi) *SOMALI ==Faahfaahinta== DIIN           *Muslim 100% — Dad Muslim ah *DEEGAAN: *Somaliland - DDS-Itoobiya *Diinta:  Muslim 100% *Goobta   *Somaliland - Soomaali Galbeed  – *Jabuuti ==Luuqada BAHABAR AADAN== *Soomaali, Carabi, Oromo, Ingiriis & Amxaari . ==ABTIRISIIN== *BAHABAR AADAN *Bahabar Aadan *Aadan *Maxamed Case * Makadoor * Samaroon * Sh. Maxamuud (Gadabuursi''') *Beelaha Bahabar Aadan *Dhalasho ahaan waxa la dhashay Labo Gabdhood iyo (3) Wiil (Beelood ) oo ilma Maxamed Case ah kuwaasoo kala ah: *Bahabar Aadan            *Aadan               *Maxamed Case *BahabarCeli) *Xuseen             *Maxamed Case *Habar Muuse      *Muuse              *Maxamed case *BahabarAbokor      *Aboko             *Maxamed Case *BEELAHA Bahar Aadan Beelaha Bahabar Aadan waa (10) oo kala ah (7) Beelood iyo (3) Haween ah kuwaasoo kala ah: *1.Ba’yabare *2.Reer Cawl *3.Reer Xuseen *4.Reer Raagsaale *5.Bahabar Cabdule              DEEGAANADA Beesha Bahabar Aadan ==Deegaanada Bahabar Aadan waxay degaan== *1.wadamada Geeska Africa *2.Somaliland (Somalia)''' *3. Itoobiya (Ethiopia) *4. Jabuuti (Djibouti) *1.SOMALILAND *A. (Maroodijeex) *A1. Hargaysa *A2. Gabiley *A2. Wajaale *A3. Xuushalay *A4. Kalabaydh *A5. Balayga Cas *A6. Isha-Gudban *A7. Laaca *A8. ILmadado *A9. Boocda *A10. Galoolay *A11. Buss *A12. Mashruuca (Banka-Wajaale) *A13. Ceel-Bardaal *A14. Buqdhada *A15. Seemaal *A16 Kaxda *A17 cadadhadheeray. *A18 Balayga Cas *B.   (AWDAL) *B1. Boorama *B2. Saylac *B3. Ceel-sheekh *B4. Lughaya *B5. Baki *B6.Ruqi *B7. Lowyacado *B8. Qabri-Baxar *B9. Tuurka *B10. CaliXaydh *B11. CAMUUD *B12. Daraymacaane *C. (SAAXIL) *A1. Bulaxaar *2. Itoobiya *C. Kilinka Shanaad *C. Jigjiga *C1. Awbare *C2 . Wajaale *C3. Gobyaray *C4. Lafaciise *C5. Sheed-dheer *C6. Mulacle *C7. C8 *3. JABUUTI (Djibouti) *A. (Jabuuti) *A. Jabuuti *A2. Lowyacado *A3 Xaafada lixaad *A4 Xaafada Todobaad. *A5 Cali-sabiix ==DEEGAAN JUQURAAFI== *Beesha Bahabar Aadan ayaa deegaanadeedu ka kala kooban yihiin Ban-joog iyo Qorax Joog. Dhul xeebeed , Buuralay, Dhul Beereed, Dhul Ban oo kala ah Oogo iyo Nugaal. Bahabar Aadan waa dad xoolo dhaqato iyo Beeralay ah. ==SIYAASADA XUKUNKA DAWLADAHA== *Beesha Bahabar Aadan Beesha Bahabar Aadan ayaa inta badan haya hogaanka siyaasada oo majaraha u haya ama ka saamayn wayn ku leh oo ka muuqda dawladaha Soomaalida. Bahabar Aadan ayaa ah awoodihii ama tiirarkii ay ku dhisnayd iyo hogaanadii Boqortooyadii Adal (Adal Empire) boqortooyadii Cadal. Beesha Bahabar Aadan ayaa ilaa wakhtigan saamayn wayn kuleh ama u taliya siyaasada dawladaha Geeska ama dawladaha Soomaalida. Siyaasiyiinta Bahabar Aadan waa kuwa badiyaa Beelaha Gadabuursi ama Maxamed Case ku matala kuraasta saami siyaasadeed ee Somaliland, Somalia, Djibouti iyo Ethiopia. Bahabar Aadan waa beesha badiyaa noqota Wasiirka beelaha Maxamed Case. Sidoo kale, waxay xildhibaano deegaan iyo wakiilo ku lee yihiin Awdal iyo Maroodijeex iyo Dalka Jabuuti. ==DHAQAALE== *Waa dad xoolo dhaqato Beeralay ah sidookale nolashooda ka kaba ganacsiyo yaryar, xoogaa ganacsi waawayn iyo shaqaalenimo. ==DADKA CAANKA AH== *Beesha Bahabar Aadan . *1.AHN Axmed Rooble Dhimbiil''' (Casoowe) *Gudoomiye Ku-xigeen Baarlamaanka Soomaaliya *2.AHN Axmed Xasan Caafi Wasiirkii Wasaaraddaha Wasaaradda Cadaaladda Somaliland Wasaaradda Qorsheynta Somaliland *3.Prof. Cumar Cali Cabdillahi (Cumar Dheere) Wasiirkii Wasaaraddaha Wasaaradda Caafimaadka Somaliland Wasaaradda Qorsheynta Somaliland *4. AHN Dr. Cabdirashiid Axmed Guuleed (Rashiid Sumal) Agaasimihii Guud ee Wasaaraddaha Wasaaradda Qorsheynta Somaliland Wasaaradda Ganacsiga Somaliland *5. AHN Xaashi Cabdulaahi Orrax (Xaashi Afwayne) Abwaan, Siyaasi, Halgamaagii xoriyada Jabuuti iyo La-taliyaha Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle *6.Dr. Cabdullaahi Xasan Jaamac (Cabdilaahi Ruush) Wariye BBC, Gudoomiyihii Gudidda Qorista Dastuurka Soomaaliya iyo Madaxweyne Ku-xigeenkii Jaamacadda Hargaysa. *7. Dr. Abdirahman Jama Hadi Aas-aasaha Jaamacadda Adal & cusbitaalka Adal Medical Hospital ahna Madaxwaynaha Jaamacadda Adal Medical University *8.Korneel Xildhibaan Cali Obsiiye Diiriye (Cali Gabiley)''' ✓ Xildhibaan Golaha Wakiilada Somaliland *9.AHN Aamina Cabdillaahi Xirsi Fanaanad hobaladii Waaberi *10.Abokor Xasan Caafi Saxafi Ruug Cadaa ah *11. Korneel Sh. Cismaan Axmed Jimcaale Hogaamiye, Halgamaa, Sarkaal iyo Smafale *12.Faadumo Xildhibaan Golaha Deegaanka Jabuuti *13. Maxamed Xuseen Hadi ✓ Xildhibaan Baarlamaanka Soomaaliya *14. Cabdillaahi Xuseen Nuur (Abdalla Boss) Agaasimaha Hay’adda Socdaalka Dawladda Federaalka Soomaaliya. *15.Ganacsade Xasan Daahir Ganacsadaha Soomaaliya oo dhan keena Bajaajta *16. Suldaan Muuse Axmed Suldaanka Guud Ee Beelaha Gadabuursi Ethiopia *17. Suldaan Xuseen Nuur Xirsi Suldaanka Beelaha Gadabuursi ee Soomaaliya Koonfurta *18. Xidigta Jarmalka Niciima C Cabdilahi TikToker Gabadha Soomaalida ugu Caansan TikTok iyo Social Media kuna caan ah Asturnaan dumar iyo Waddaniyad jacayl. *19. Korneel AHN Mustafe Xasan Caafi Sarkaal Ciidankii Soomaaliya markii Dambana Somaliland ugu dambayna ahaa Caaqil. *20. Abdishakur Mohamed Hassan (Gande) Xoghayaha Fulinta Gabiley [Somaliland 1] *21. Axmed Cismaan Higirje Xoghayihii hore fulinta Gobalka Gabiley *22.   Cumar Cabdi Xasan (Cumar Cagoole Xoghayihii Hore Dawladda Hoose Degmada Gabiley 4w3zko7j14ku3cbd77d8jjiqmzmtpu9 302788 302787 2026-07-17T02:33:12Z Abdishakur Gande 32580 /* Faahfaahin 🦁 BAHABAR AADAN */ Beelaha MAXAD CASE 💪 302788 wikitext text/x-wiki =HORDHAC= ________ Beelaha Maxad Case ama Maxamed Case waa mid kamid ah Beelaha ugu Badan Qabiilada Soomalida. =DEEGAANKA= Beelaha Maxad Case ( Gadabuursi- Dir ) waxay kala dagaan wadamada 1. Somaliland 💚 2. Jabuuti 💙 3. Itoobiya ❤️ Beesha Maxad Case waa beel taariikh fac-wayn leh oo asal ahaan kasoo jeeda magaalo xeebeedka xadaarada, Boqortooyada iyo Ganacsiga ee Saylac. Sidookale Beelaha Maxamed Case waxay xoog u dagaan Deegaanada : Saylac , Gabiley, Boorama , Lughaya , Baki , Hargaysa , Jabuuti , Ceel-sheekh, Wajaale iyo dhamaan inta u dhaxaysa Saylac - Boorama - Faafan - Wajaale - Hargaysa ilaa Bulaxaar. = BEELAHAA Maxamed Case = _____________________ Beelaha Maxamed Case waxay ka kooban yihiin. • • ==BEELAHA MAXAMED CASE== *Bahabar Aadan *Beel-waynta *BAHABAR AADAN *Bahabar Aadan *Maxamed Case *Makadoor *Samaroon  (Gadabuursi) *SOMALI ==Faahfaahin 🦁 BAHABAR AADAN== DIIN           *Muslim 100% — Dad Muslim ah *DEEGAAN: *Somaliland - DDS-Itoobiya *Diinta:  Muslim 100% *Goobta   *Somaliland - Soomaali Galbeed  – *Jabuuti ==Luuqada BAHABAR AADAN== *Soomaali, Carabi, Oromo, Ingiriis & Amxaari . ==ABTIRISIIN== *BAHABAR AADAN *Bahabar Aadan *Aadan *Maxamed Case * Makadoor * Samaroon * Sh. Maxamuud (Gadabuursi''') *Beelaha Bahabar Aadan *Dhalasho ahaan waxa la dhashay Labo Gabdhood iyo (3) Wiil (Beelood ) oo ilma Maxamed Case ah kuwaasoo kala ah: *Bahabar Aadan            *Aadan               *Maxamed Case *BahabarCeli) *Xuseen             *Maxamed Case *Habar Muuse      *Muuse              *Maxamed case *BahabarAbokor      *Aboko             *Maxamed Case *BEELAHA Bahar Aadan Beelaha Bahabar Aadan waa (10) oo kala ah (7) Beelood iyo (3) Haween ah kuwaasoo kala ah: *1.Ba’yabare *2.Reer Cawl *3.Reer Xuseen *4.Reer Raagsaale *5.Bahabar Cabdule              DEEGAANADA Beesha Bahabar Aadan ==Deegaanada Bahabar Aadan waxay degaan== *1.wadamada Geeska Africa *2.Somaliland (Somalia)''' *3. Itoobiya (Ethiopia) *4. Jabuuti (Djibouti) *1.SOMALILAND *A. (Maroodijeex) *A1. Hargaysa *A2. Gabiley *A2. Wajaale *A3. Xuushalay *A4. Kalabaydh *A5. Balayga Cas *A6. Isha-Gudban *A7. Laaca *A8. ILmadado *A9. Boocda *A10. Galoolay *A11. Buss *A12. Mashruuca (Banka-Wajaale) *A13. Ceel-Bardaal *A14. Buqdhada *A15. Seemaal *A16 Kaxda *A17 cadadhadheeray. *A18 Balayga Cas *B.   (AWDAL) *B1. Boorama *B2. Saylac *B3. Ceel-sheekh *B4. Lughaya *B5. Baki *B6.Ruqi *B7. Lowyacado *B8. Qabri-Baxar *B9. Tuurka *B10. CaliXaydh *B11. CAMUUD *B12. Daraymacaane *C. (SAAXIL) *A1. Bulaxaar *2. Itoobiya *C. Kilinka Shanaad *C. Jigjiga *C1. Awbare *C2 . Wajaale *C3. Gobyaray *C4. Lafaciise *C5. Sheed-dheer *C6. Mulacle *C7. C8 *3. JABUUTI (Djibouti) *A. (Jabuuti) *A. Jabuuti *A2. Lowyacado *A3 Xaafada lixaad *A4 Xaafada Todobaad. *A5 Cali-sabiix ==DEEGAAN JUQURAAFI== *Beesha Bahabar Aadan ayaa deegaanadeedu ka kala kooban yihiin Ban-joog iyo Qorax Joog. Dhul xeebeed , Buuralay, Dhul Beereed, Dhul Ban oo kala ah Oogo iyo Nugaal. Bahabar Aadan waa dad xoolo dhaqato iyo Beeralay ah. ==SIYAASADA XUKUNKA DAWLADAHA== *Beesha Bahabar Aadan Beesha Bahabar Aadan ayaa inta badan haya hogaanka siyaasada oo majaraha u haya ama ka saamayn wayn ku leh oo ka muuqda dawladaha Soomaalida. Bahabar Aadan ayaa ah awoodihii ama tiirarkii ay ku dhisnayd iyo hogaanadii Boqortooyadii Adal (Adal Empire) boqortooyadii Cadal. Beesha Bahabar Aadan ayaa ilaa wakhtigan saamayn wayn kuleh ama u taliya siyaasada dawladaha Geeska ama dawladaha Soomaalida. Siyaasiyiinta Bahabar Aadan waa kuwa badiyaa Beelaha Gadabuursi ama Maxamed Case ku matala kuraasta saami siyaasadeed ee Somaliland, Somalia, Djibouti iyo Ethiopia. Bahabar Aadan waa beesha badiyaa noqota Wasiirka beelaha Maxamed Case. Sidoo kale, waxay xildhibaano deegaan iyo wakiilo ku lee yihiin Awdal iyo Maroodijeex iyo Dalka Jabuuti. ==DHAQAALE== *Waa dad xoolo dhaqato Beeralay ah sidookale nolashooda ka kaba ganacsiyo yaryar, xoogaa ganacsi waawayn iyo shaqaalenimo. ==DADKA CAANKA AH== *Beesha Bahabar Aadan . *1.AHN Axmed Rooble Dhimbiil''' (Casoowe) *Gudoomiye Ku-xigeen Baarlamaanka Soomaaliya *2.AHN Axmed Xasan Caafi Wasiirkii Wasaaraddaha Wasaaradda Cadaaladda Somaliland Wasaaradda Qorsheynta Somaliland *3.Prof. Cumar Cali Cabdillahi (Cumar Dheere) Wasiirkii Wasaaraddaha Wasaaradda Caafimaadka Somaliland Wasaaradda Qorsheynta Somaliland *4. AHN Dr. Cabdirashiid Axmed Guuleed (Rashiid Sumal) Agaasimihii Guud ee Wasaaraddaha Wasaaradda Qorsheynta Somaliland Wasaaradda Ganacsiga Somaliland *5. AHN Xaashi Cabdulaahi Orrax (Xaashi Afwayne) Abwaan, Siyaasi, Halgamaagii xoriyada Jabuuti iyo La-taliyaha Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle *6.Dr. Cabdullaahi Xasan Jaamac (Cabdilaahi Ruush) Wariye BBC, Gudoomiyihii Gudidda Qorista Dastuurka Soomaaliya iyo Madaxweyne Ku-xigeenkii Jaamacadda Hargaysa. *7. Dr. Abdirahman Jama Hadi Aas-aasaha Jaamacadda Adal & cusbitaalka Adal Medical Hospital ahna Madaxwaynaha Jaamacadda Adal Medical University *8.Korneel Xildhibaan Cali Obsiiye Diiriye (Cali Gabiley)''' ✓ Xildhibaan Golaha Wakiilada Somaliland *9.AHN Aamina Cabdillaahi Xirsi Fanaanad hobaladii Waaberi *10.Abokor Xasan Caafi Saxafi Ruug Cadaa ah *11. Korneel Sh. Cismaan Axmed Jimcaale Hogaamiye, Halgamaa, Sarkaal iyo Smafale *12.Faadumo Xildhibaan Golaha Deegaanka Jabuuti *13. Maxamed Xuseen Hadi ✓ Xildhibaan Baarlamaanka Soomaaliya *14. Cabdillaahi Xuseen Nuur (Abdalla Boss) Agaasimaha Hay’adda Socdaalka Dawladda Federaalka Soomaaliya. *15.Ganacsade Xasan Daahir Ganacsadaha Soomaaliya oo dhan keena Bajaajta *16. Suldaan Muuse Axmed Suldaanka Guud Ee Beelaha Gadabuursi Ethiopia *17. Suldaan Xuseen Nuur Xirsi Suldaanka Beelaha Gadabuursi ee Soomaaliya Koonfurta *18. Xidigta Jarmalka Niciima C Cabdilahi TikToker Gabadha Soomaalida ugu Caansan TikTok iyo Social Media kuna caan ah Asturnaan dumar iyo Waddaniyad jacayl. *19. Korneel AHN Mustafe Xasan Caafi Sarkaal Ciidankii Soomaaliya markii Dambana Somaliland ugu dambayna ahaa Caaqil. *20. Abdishakur Mohamed Hassan (Gande) Xoghayaha Fulinta Gabiley [Somaliland 1] *21. Axmed Cismaan Higirje Xoghayihii hore fulinta Gobalka Gabiley *22.   Cumar Cabdi Xasan (Cumar Cagoole Xoghayihii Hore Dawladda Hoose Degmada Gabiley edw9jm953ph90rc7xzv63telh57zyp8 302789 302788 2026-07-17T02:33:55Z Abdishakur Gande 32580 /* ABTIRISIIN 🦁 BAHABAR AADAN */ Beelaha MAXAD CASE 💪 302789 wikitext text/x-wiki =HORDHAC= ________ Beelaha Maxad Case ama Maxamed Case waa mid kamid ah Beelaha ugu Badan Qabiilada Soomalida. =DEEGAANKA= Beelaha Maxad Case ( Gadabuursi- Dir ) waxay kala dagaan wadamada 1. Somaliland 💚 2. Jabuuti 💙 3. Itoobiya ❤️ Beesha Maxad Case waa beel taariikh fac-wayn leh oo asal ahaan kasoo jeeda magaalo xeebeedka xadaarada, Boqortooyada iyo Ganacsiga ee Saylac. Sidookale Beelaha Maxamed Case waxay xoog u dagaan Deegaanada : Saylac , Gabiley, Boorama , Lughaya , Baki , Hargaysa , Jabuuti , Ceel-sheekh, Wajaale iyo dhamaan inta u dhaxaysa Saylac - Boorama - Faafan - Wajaale - Hargaysa ilaa Bulaxaar. = BEELAHAA Maxamed Case = _____________________ Beelaha Maxamed Case waxay ka kooban yihiin. • • ==BEELAHA MAXAMED CASE== *Bahabar Aadan *Beel-waynta *BAHABAR AADAN *Bahabar Aadan *Maxamed Case *Makadoor *Samaroon  (Gadabuursi) *SOMALI ==Faahfaahin 🦁 BAHABAR AADAN== DIIN           *Muslim 100% — Dad Muslim ah *DEEGAAN: *Somaliland - DDS-Itoobiya *Diinta:  Muslim 100% *Goobta   *Somaliland - Soomaali Galbeed  – *Jabuuti ==Luuqada BAHABAR AADAN== *Soomaali, Carabi, Oromo, Ingiriis & Amxaari . ==ABTIRISIIN 🦁 BAHABAR AADAN== *BAHABAR AADAN *Bahabar Aadan *Aadan *Maxamed Case * Makadoor * Samaroon * Sh. Maxamuud (Gadabuursi''') *Beelaha Bahabar Aadan *Dhalasho ahaan waxa la dhashay Labo Gabdhood iyo (3) Wiil (Beelood ) oo ilma Maxamed Case ah kuwaasoo kala ah: *Bahabar Aadan            *Aadan               *Maxamed Case *BahabarCeli) *Xuseen             *Maxamed Case *Habar Muuse      *Muuse              *Maxamed case *BahabarAbokor      *Aboko             *Maxamed Case *BEELAHA Bahar Aadan Beelaha Bahabar Aadan waa (10) oo kala ah (7) Beelood iyo (3) Haween ah kuwaasoo kala ah: *1.Ba’yabare *2.Reer Cawl *3.Reer Xuseen *4.Reer Raagsaale *5.Bahabar Cabdule              DEEGAANADA Beesha Bahabar Aadan ==Deegaanada Bahabar Aadan waxay degaan== *1.wadamada Geeska Africa *2.Somaliland (Somalia)''' *3. Itoobiya (Ethiopia) *4. Jabuuti (Djibouti) *1.SOMALILAND *A. (Maroodijeex) *A1. Hargaysa *A2. Gabiley *A2. Wajaale *A3. Xuushalay *A4. Kalabaydh *A5. Balayga Cas *A6. Isha-Gudban *A7. Laaca *A8. ILmadado *A9. Boocda *A10. Galoolay *A11. Buss *A12. Mashruuca (Banka-Wajaale) *A13. Ceel-Bardaal *A14. Buqdhada *A15. Seemaal *A16 Kaxda *A17 cadadhadheeray. *A18 Balayga Cas *B.   (AWDAL) *B1. Boorama *B2. Saylac *B3. Ceel-sheekh *B4. Lughaya *B5. Baki *B6.Ruqi *B7. Lowyacado *B8. Qabri-Baxar *B9. Tuurka *B10. CaliXaydh *B11. CAMUUD *B12. Daraymacaane *C. (SAAXIL) *A1. Bulaxaar *2. Itoobiya *C. Kilinka Shanaad *C. Jigjiga *C1. Awbare *C2 . Wajaale *C3. Gobyaray *C4. Lafaciise *C5. Sheed-dheer *C6. Mulacle *C7. C8 *3. JABUUTI (Djibouti) *A. (Jabuuti) *A. Jabuuti *A2. Lowyacado *A3 Xaafada lixaad *A4 Xaafada Todobaad. *A5 Cali-sabiix ==DEEGAAN JUQURAAFI== *Beesha Bahabar Aadan ayaa deegaanadeedu ka kala kooban yihiin Ban-joog iyo Qorax Joog. Dhul xeebeed , Buuralay, Dhul Beereed, Dhul Ban oo kala ah Oogo iyo Nugaal. Bahabar Aadan waa dad xoolo dhaqato iyo Beeralay ah. ==SIYAASADA XUKUNKA DAWLADAHA== *Beesha Bahabar Aadan Beesha Bahabar Aadan ayaa inta badan haya hogaanka siyaasada oo majaraha u haya ama ka saamayn wayn ku leh oo ka muuqda dawladaha Soomaalida. Bahabar Aadan ayaa ah awoodihii ama tiirarkii ay ku dhisnayd iyo hogaanadii Boqortooyadii Adal (Adal Empire) boqortooyadii Cadal. Beesha Bahabar Aadan ayaa ilaa wakhtigan saamayn wayn kuleh ama u taliya siyaasada dawladaha Geeska ama dawladaha Soomaalida. Siyaasiyiinta Bahabar Aadan waa kuwa badiyaa Beelaha Gadabuursi ama Maxamed Case ku matala kuraasta saami siyaasadeed ee Somaliland, Somalia, Djibouti iyo Ethiopia. Bahabar Aadan waa beesha badiyaa noqota Wasiirka beelaha Maxamed Case. Sidoo kale, waxay xildhibaano deegaan iyo wakiilo ku lee yihiin Awdal iyo Maroodijeex iyo Dalka Jabuuti. ==DHAQAALE== *Waa dad xoolo dhaqato Beeralay ah sidookale nolashooda ka kaba ganacsiyo yaryar, xoogaa ganacsi waawayn iyo shaqaalenimo. ==DADKA CAANKA AH== *Beesha Bahabar Aadan . *1.AHN Axmed Rooble Dhimbiil''' (Casoowe) *Gudoomiye Ku-xigeen Baarlamaanka Soomaaliya *2.AHN Axmed Xasan Caafi Wasiirkii Wasaaraddaha Wasaaradda Cadaaladda Somaliland Wasaaradda Qorsheynta Somaliland *3.Prof. Cumar Cali Cabdillahi (Cumar Dheere) Wasiirkii Wasaaraddaha Wasaaradda Caafimaadka Somaliland Wasaaradda Qorsheynta Somaliland *4. AHN Dr. Cabdirashiid Axmed Guuleed (Rashiid Sumal) Agaasimihii Guud ee Wasaaraddaha Wasaaradda Qorsheynta Somaliland Wasaaradda Ganacsiga Somaliland *5. AHN Xaashi Cabdulaahi Orrax (Xaashi Afwayne) Abwaan, Siyaasi, Halgamaagii xoriyada Jabuuti iyo La-taliyaha Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle *6.Dr. Cabdullaahi Xasan Jaamac (Cabdilaahi Ruush) Wariye BBC, Gudoomiyihii Gudidda Qorista Dastuurka Soomaaliya iyo Madaxweyne Ku-xigeenkii Jaamacadda Hargaysa. *7. Dr. Abdirahman Jama Hadi Aas-aasaha Jaamacadda Adal & cusbitaalka Adal Medical Hospital ahna Madaxwaynaha Jaamacadda Adal Medical University *8.Korneel Xildhibaan Cali Obsiiye Diiriye (Cali Gabiley)''' ✓ Xildhibaan Golaha Wakiilada Somaliland *9.AHN Aamina Cabdillaahi Xirsi Fanaanad hobaladii Waaberi *10.Abokor Xasan Caafi Saxafi Ruug Cadaa ah *11. Korneel Sh. Cismaan Axmed Jimcaale Hogaamiye, Halgamaa, Sarkaal iyo Smafale *12.Faadumo Xildhibaan Golaha Deegaanka Jabuuti *13. Maxamed Xuseen Hadi ✓ Xildhibaan Baarlamaanka Soomaaliya *14. Cabdillaahi Xuseen Nuur (Abdalla Boss) Agaasimaha Hay’adda Socdaalka Dawladda Federaalka Soomaaliya. *15.Ganacsade Xasan Daahir Ganacsadaha Soomaaliya oo dhan keena Bajaajta *16. Suldaan Muuse Axmed Suldaanka Guud Ee Beelaha Gadabuursi Ethiopia *17. Suldaan Xuseen Nuur Xirsi Suldaanka Beelaha Gadabuursi ee Soomaaliya Koonfurta *18. Xidigta Jarmalka Niciima C Cabdilahi TikToker Gabadha Soomaalida ugu Caansan TikTok iyo Social Media kuna caan ah Asturnaan dumar iyo Waddaniyad jacayl. *19. Korneel AHN Mustafe Xasan Caafi Sarkaal Ciidankii Soomaaliya markii Dambana Somaliland ugu dambayna ahaa Caaqil. *20. Abdishakur Mohamed Hassan (Gande) Xoghayaha Fulinta Gabiley [Somaliland 1] *21. Axmed Cismaan Higirje Xoghayihii hore fulinta Gobalka Gabiley *22.   Cumar Cabdi Xasan (Cumar Cagoole Xoghayihii Hore Dawladda Hoose Degmada Gabiley 70d0chph6hhlqawqmxq55r00900poc5 Maalinta Madaxbanaanida Somaliland 0 6789 302802 250603 2026-07-17T03:13:29Z Abdishakur Gande 32580 /* */ 302802 wikitext text/x-wiki LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. {{Infobox holiday |holiday_name = Maalinta Madaxbanaanida |image = Flag of Somaliland.svg |imagesize = |caption = |official_name = 26 June Maalinta Madaxbanaanida Somaliland |nickname = |observedby = [[Somaliland]] |litcolor = |significance = |begins = |ends = |date = May 18 |scheduling = same day each year |duration = 1 day |frequency = annual |celebrations = isku soo bax dadweyne, ciyaaro, iyo dabaaldeg. |observances = |relatedto = |type = Maalin Qaran }} '''Maalinta xoriyada Xeebta Soomaaliyeed''' waa maalinta loo aqoonsan yahay Maalintii Qaranimada [[Somaliland|Soomaalilaan]] ee ay shacabkeedu u dabaal degaan Xurriyadii ay kala soo noqdeen dawladda [[Soomaaliya]] inteeda kale oo fool habawday (lala ambaday) sanadkii 1960-kii, wakhtigaas oo xurriyada ay Gobolada [[Somaliland|SL]] ka qaateen '''Ingiriiska''' [[File:Women from Somaliland wearing the flag of Somaliland.jpg|thumb|upright|left| Haweenka Somaliland oo ka qayb galaya dabaaldega maalinta madaxbanaanida oo wata calanka Somaliland]] Taariikh Maalinta Xoriyada Somaliland waa mid ka mid ah Maalmaha sida weyn looga xuso guud ahaan Somaliland iyo wadamada dibadaha ee ay joogaan jaaliyada dadka reer Somaliland u dhashay, iyada oo ay maalntani ku suntan tahay maalinta qaranimada Somaliland, waxaana ay ku timid ka dib dedaal badan iyo hiigsi badan oo loo maray horumarinta wadanka ayaa sanadkii 1991-kii shirweyne ay beelaha Somaliland ku qabsadeen magaalo madaxda labaad ee Burco waxa ay ku go'aansadeen in ay Somaliland noqoto qaran madax banaan oo ay xoriyadeedii luntay 1960-kii oo ay la midoobeen Somalia inteeda kale ay dib ula soo nqodaan, waxaana go'aankaasi saxeexay golihii dhexe ee Ururkii SNM (Somali National Movement), iyada oo ay halkaasi ku luntay rajadii ay dadka reer Somaliland wakhtiga badan ku taamayeen oo ahayd in la helo Shan Somaliyeed oo noqda wadan kaliya. In ka badan 10 sano oo halgan hubaysan oo ay hogaaminayeen xoogagii jabhaddii [[SNM]] ka dib, waxay waxgaradka, siyaasiyiinta, aqoonyahanka iyo hormuudka qabaa’ilka iyo bulshada Somaliland ku heshiiyeen 18-kii May 1991-kii in ay la soo noqdaan xorriyadii luntay 26kii June 1960. 18ka May waa maalin ku suntan taariikhda [[Somaliland]]. Waa maalin jiilashii hore u ah xusuus, jiilasha danbena dhiirigelin iyo rajo. Waa maalin ay ka badbaaday Somaliland inay ku dhacdo god madow. Waa maalin mudan in dib loo xasuusto taariikhdii madoobayd ee halgankii, rafaadkii, barakacii, iyo baa’bii ku dhacay bulshada Somaliland. Waa maalin mudan in la xasuusto kumanyaalkii halyey ee u duurgalay inay dulliga ka dulqaadaan shacabkooda. Waa maalin mudan in loo duceeyo intii ku geeriyootay halgankii dheeraa ee dalka loo soo maray. 18May waa maalin mudan in laga farxiyo agoontii iyo dumarkii ay ka tageen halgameyaashaasi. Ma soo koobi karno qiimaha ay maalintani ugu fadhido qarankan iyo muhiimada ay leedahay. Somaliland waxay leedahay laba taariikhood. Taariikhdii ka horeysay 1991kii dibna ugu noqonaysa ilaa wakhtigii xornimada laga qaatay gumaystihii Ingiriiska 26kii Juun 1960. Taariikhda labaad ee Somaliland ayaa ah tan hadda socota kana soo bilaabaysa wakhtigii dib loola soo noqday xorriyadii luntay 1960kii. Wakhti badan ku lumin inaynu ka sheekayno duruufihii hore iyo wixii ka horeeyay 1991kii, balse waxaynu is dultaagi doonaa xaaladihii kala duwanaa ee ay Somaliland soo martay tan iyo 1991kii. Somaliland waxa lagaga dhawaaqay magaalo madaxda gobolka Togdheer ee Burco 18kii May 1991kii. Waxa Burco iskugu yimi oo go’aankanna wada qaatay dhamaan beelaha Somaliland oo ay ku jiraan kuwii aan ka qayb qaadan halgankii dib loogu soo xoreeyay Somaliland. Shirweynahan Somaliland lagu guddoonsaday wuxuu sidoo kale noqday kii ay beelaha Somaliland si rasmi u iskugu saamaxeen isla markaana iskula qaateen in loo wada midoobo sidii Somaliland looga midha dhalin lahaa. SHirkan waxa hormood u ahaa oo hagayay xubnihii Jabhaddii SNM, iyo golihii guurtida. Waxa iyaguna lagu casuumay oo door muhiim ah ku lahaa madaxdhaqameedkii beelaha darafyada ee Somaliland, iyo siyaasiyiinytii aan SNMta ku jirin. Ilaahay naxariistii Janno haka waraabiyee waxa wakhtigaa ahaa gudoomiyihii SNM marxuum Cabdiraxmaan Axmed Cali, waxaana ku xigeen u ahaa Xassan Ciise Jaamac oo isagu haatan nool. Waxaynu wax ka soo qaadan doonaa khubdadii ay shirkaa ka jeediyeen Marxuum Cabdiraxmaan Axmed Cali iyo Ilaahay ha u naxariistee marxuum Ibrahim Maygaag Samatar oo wakhtigaa ahaa guddoomiyihii golaha dhexe ee [[SNM]] Barnaamijkan oo noqon mid taxane ah oo aanu kaga qayb galayno xuska 18ka May waxa uu si taaxane ah ugu soo bixi doonaa wargeyska FOORE. Waxaynu barnaamijkan kaga sheekayn doonaa marxaladihii kala duwanaa ee dhinacyada nabadgelyada, dibuheshiisiinta, dimuqraadiyadda iyo doorashooyinka iyo dhinacyada horumarka ee ay Somaliland soo martay. Waxaynu sidoo ku soo qaadan doonaa hadaladii dhaxalgalka ahaa ee haldoorka Somaliland qaar ka mid ah. ==Sidoo kale eeg== * [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland 1960]] * [[Dawladii Somaliland (1960)]] * [[Jamhuuriyadda Somaliland]] [[Category:Somaliland]] 1861s6otqnyzkanh8l6cl58tjyxplnr 302831 302802 2026-07-17T08:29:33Z Isma4l 41797 Dib u celiyay 302831 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |holiday_name = Maalinta Madaxbanaanida |image = Flag of Somaliland.svg |imagesize = |caption = |official_name = 26 June Maalinta Madaxbanaanida Somaliland |nickname = |observedby = [[Somaliland]] |litcolor = |significance = |begins = |ends = |date = May 18 |scheduling = same day each year |duration = 1 day |frequency = annual |celebrations = isku soo bax dadweyne, ciyaaro, iyo dabaaldeg. |observances = |relatedto = |type = Maalin Qaran }} '''Maalinta xoriyada Xeebta Soomaaliyeed''' waa maalinta loo aqoonsan yahay Maalintii Qaranimada [[Somaliland|Soomaalilaan]] ee ay shacabkeedu u dabaal degaan Xurriyadii ay kala soo noqdeen dawladda [[Soomaaliya]] inteeda kale oo fool habawday (lala ambaday) sanadkii 1960-kii, wakhtigaas oo xurriyada ay Gobolada [[Somaliland|SL]] ka qaateen '''Ingiriiska''' [[File:Women from Somaliland wearing the flag of Somaliland.jpg|thumb|upright|left| Haweenka Somaliland oo ka qayb galaya dabaaldega maalinta madaxbanaanida oo wata calanka Somaliland]] Taariikh Maalinta Xoriyada Somaliland waa mid ka mid ah Maalmaha sida weyn looga xuso guud ahaan Somaliland iyo wadamada dibadaha ee ay joogaan jaaliyada dadka reer Somaliland u dhashay, iyada oo ay maalntani ku suntan tahay maalinta qaranimada Somaliland, waxaana ay ku timid ka dib dedaal badan iyo hiigsi badan oo loo maray horumarinta wadanka ayaa sanadkii 1991-kii shirweyne ay beelaha Somaliland ku qabsadeen magaalo madaxda labaad ee Burco waxa ay ku go'aansadeen in ay Somaliland noqoto qaran madax banaan oo ay xoriyadeedii luntay 1960-kii oo ay la midoobeen Somalia inteeda kale ay dib ula soo nqodaan, waxaana go'aankaasi saxeexay golihii dhexe ee Ururkii SNM (Somali National Movement), iyada oo ay halkaasi ku luntay rajadii ay dadka reer Somaliland wakhtiga badan ku taamayeen oo ahayd in la helo Shan Somaliyeed oo noqda wadan kaliya. In ka badan 10 sano oo halgan hubaysan oo ay hogaaminayeen xoogagii jabhaddii [[SNM]] ka dib, waxay waxgaradka, siyaasiyiinta, aqoonyahanka iyo hormuudka qabaa’ilka iyo bulshada Somaliland ku heshiiyeen 18-kii May 1991-kii in ay la soo noqdaan xorriyadii luntay 26kii June 1960. 18ka May waa maalin ku suntan taariikhda [[Somaliland]]. Waa maalin jiilashii hore u ah xusuus, jiilasha danbena dhiirigelin iyo rajo. Waa maalin ay ka badbaaday Somaliland inay ku dhacdo god madow. Waa maalin mudan in dib loo xasuusto taariikhdii madoobayd ee halgankii, rafaadkii, barakacii, iyo baa’bii ku dhacay bulshada Somaliland. Waa maalin mudan in la xasuusto kumanyaalkii halyey ee u duurgalay inay dulliga ka dulqaadaan shacabkooda. Waa maalin mudan in loo duceeyo intii ku geeriyootay halgankii dheeraa ee dalka loo soo maray. 18May waa maalin mudan in laga farxiyo agoontii iyo dumarkii ay ka tageen halgameyaashaasi. Ma soo koobi karno qiimaha ay maalintani ugu fadhido qarankan iyo muhiimada ay leedahay. Somaliland waxay leedahay laba taariikhood. Taariikhdii ka horeysay 1991kii dibna ugu noqonaysa ilaa wakhtigii xornimada laga qaatay gumaystihii Ingiriiska 26kii Juun 1960. Taariikhda labaad ee Somaliland ayaa ah tan hadda socota kana soo bilaabaysa wakhtigii dib loola soo noqday xorriyadii luntay 1960kii. Wakhti badan ku lumin inaynu ka sheekayno duruufihii hore iyo wixii ka horeeyay 1991kii, balse waxaynu is dultaagi doonaa xaaladihii kala duwanaa ee ay Somaliland soo martay tan iyo 1991kii. Somaliland waxa lagaga dhawaaqay magaalo madaxda gobolka Togdheer ee Burco 18kii May 1991kii. Waxa Burco iskugu yimi oo go’aankanna wada qaatay dhamaan beelaha Somaliland oo ay ku jiraan kuwii aan ka qayb qaadan halgankii dib loogu soo xoreeyay Somaliland. Shirweynahan Somaliland lagu guddoonsaday wuxuu sidoo kale noqday kii ay beelaha Somaliland si rasmi u iskugu saamaxeen isla markaana iskula qaateen in loo wada midoobo sidii Somaliland looga midha dhalin lahaa. SHirkan waxa hormood u ahaa oo hagayay xubnihii Jabhaddii SNM, iyo golihii guurtida. Waxa iyaguna lagu casuumay oo door muhiim ah ku lahaa madaxdhaqameedkii beelaha darafyada ee Somaliland, iyo siyaasiyiinytii aan SNMta ku jirin. Ilaahay naxariistii Janno haka waraabiyee waxa wakhtigaa ahaa gudoomiyihii SNM marxuum Cabdiraxmaan Axmed Cali, waxaana ku xigeen u ahaa Xassan Ciise Jaamac oo isagu haatan nool. Waxaynu wax ka soo qaadan doonaa khubdadii ay shirkaa ka jeediyeen Marxuum Cabdiraxmaan Axmed Cali iyo Ilaahay ha u naxariistee marxuum Ibrahim Maygaag Samatar oo wakhtigaa ahaa guddoomiyihii golaha dhexe ee [[SNM]] Barnaamijkan oo noqon mid taxane ah oo aanu kaga qayb galayno xuska 18ka May waxa uu si taaxane ah ugu soo bixi doonaa wargeyska FOORE. Waxaynu barnaamijkan kaga sheekayn doonaa marxaladihii kala duwanaa ee dhinacyada nabadgelyada, dibuheshiisiinta, dimuqraadiyadda iyo doorashooyinka iyo dhinacyada horumarka ee ay Somaliland soo martay. Waxaynu sidoo ku soo qaadan doonaa hadaladii dhaxalgalka ahaa ee haldoorka Somaliland qaar ka mid ah. ==Sidoo kale eeg== * [[Maalinta Madaxbanaanida Somaliland 1960]] * [[Dawladii Somaliland (1960)]] * [[Jamhuuriyadda Somaliland]] [[Category:Somaliland]] msam4azjmowc1neqy0br4nxbuk7brz4 Dhulka Soomaalida ee Ingiriiska 0 6983 302810 273739 2026-07-17T03:24:40Z Abdishakur Gande 32580 /* */ LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi... 302810 wikitext text/x-wiki LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. {{caddayn u baahan}} {{Coord|9|33|N|44|4|E|source:hewiki_type:city|display=title}} [[File:Flag of British Somaliland (1950–1952).svg|thumb| [[File:Badge of British Somaliland 1950-1960.svg|thumb|Astaantii Dhulka Biritishka ee Soomaaliya 1950-1960]]Calankii wixii kahoreeyay madaxbanaanida]] '''Dhulka Soomaalida ee Ingiriiska''' ({{lang-en|British Somaliland}}) waxa ay ahayd mustacmarad hore oo katirsanayd [[Midowga boqortooyada Britan]] waxa ay kutaalay [[Geeska Afrika]]. Kadib markii ay madax banaanideeda qaadatay waxa ay lamidawday somalilada qaybtii taliyaanigu gumaysan jiray. Gobolkani wuxuu madaxbanaanida ka qaatey gumeystihii Ingiriiska [[26 Juun 1960]]kii maalintaasi oo ah '''[[Maalinta Xoriyada Soomaaliya|Maalinta Xoriyada Somaliland]]''' == Taariikh == Qarniyadii dhexe waxa ay ahayd boqortooyo awood aad usaraysa leh oo la odhan jiray [[Saldanadii Cadal]] bilawgii qarnigii 19aad ayay ingiriisku qabsadeen xeebaha wadankan.laakiin ingiriisku si fiican gacanta ugumaydhigin ilaa ay kala wareegeen [[masar]] oo markaas gacanta kuhaysa dagaalkii labaad ee dunida waxa Dhulka Biritishka ee Soomaaliya ay gacanta u gashay ciidamada taliyaaniga ilaa ingiriisku ay markale dib u qabsadeen.waxa ay madaxbanaanida qaadatay 26-06-1960 maalmo kadib waxa ay lamidawday dadka somaliyeed qaybtii taliyaanigu gumaysan jiray sanadii. 1991 waxa ay dib ulasoo noqotay madaxbanaanideeda ('''Eeg''' [[Somaliland]]) ==Xigasho== * [http://www.answers.com/topic/british-somaliland answers.com] * [http://britishsomaliland.blogspot.com/ britishsomaliland.blogspot.com] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/80347/British-Somaliland britannica.com] ==Sidoo kale fiiri== * [[Maalinta Xoriyada Soomaaliya]] * [[1 Luuliyo 1960]]kii ==Tixraac== {{reflist}} [[Category:Somaliland]] nebsn32nqmczbs7a0drvr57x97v6h4r 302811 302810 2026-07-17T03:25:42Z Abdishakur Gande 32580 /* */ LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi... 302811 wikitext text/x-wiki =LIiska Saxeexayaasha Madaxbanaanida Somaliland= [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. {{caddayn u baahan}} {{Coord|9|33|N|44|4|E|source:hewiki_type:city|display=title}} [[File:Flag of British Somaliland (1950–1952).svg|thumb| [[File:Badge of British Somaliland 1950-1960.svg|thumb|Astaantii Dhulka Biritishka ee Soomaaliya 1950-1960]]Calankii wixii kahoreeyay madaxbanaanida]] '''Dhulka Soomaalida ee Ingiriiska''' ({{lang-en|British Somaliland}}) waxa ay ahayd mustacmarad hore oo katirsanayd [[Midowga boqortooyada Britan]] waxa ay kutaalay [[Geeska Afrika]]. Kadib markii ay madax banaanideeda qaadatay waxa ay lamidawday somalilada qaybtii taliyaanigu gumaysan jiray. Gobolkani wuxuu madaxbanaanida ka qaatey gumeystihii Ingiriiska [[26 Juun 1960]]kii maalintaasi oo ah '''[[Maalinta Xoriyada Soomaaliya|Maalinta Xoriyada Somaliland]]''' LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. == Taariikh == Qarniyadii dhexe waxa ay ahayd boqortooyo awood aad usaraysa leh oo la odhan jiray [[Saldanadii Cadal]] bilawgii qarnigii 19aad ayay ingiriisku qabsadeen xeebaha wadankan.laakiin ingiriisku si fiican gacanta ugumaydhigin ilaa ay kala wareegeen [[masar]] oo markaas gacanta kuhaysa dagaalkii labaad ee dunida waxa Dhulka Biritishka ee Soomaaliya ay gacanta u gashay ciidamada taliyaaniga ilaa ingiriisku ay markale dib u qabsadeen.waxa ay madaxbanaanida qaadatay 26-06-1960 maalmo kadib waxa ay lamidawday dadka somaliyeed qaybtii taliyaanigu gumaysan jiray sanadii. 1991 waxa ay dib ulasoo noqotay madaxbanaanideeda ('''Eeg''' [[Somaliland]]) ==Xigasho== * [http://www.answers.com/topic/british-somaliland answers.com] * [http://britishsomaliland.blogspot.com/ britishsomaliland.blogspot.com] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/80347/British-Somaliland britannica.com] ==Sidoo kale fiiri== * [[Maalinta Xoriyada Soomaaliya]] * [[1 Luuliyo 1960]]kii ==Tixraac== {{reflist}} [[Category:Somaliland]] i4e9ddbzx8q1zlihzlu6p3gz8l2z34q 302812 302811 2026-07-17T03:26:31Z Abdishakur Gande 32580 /* Taariikh */ LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi... 302812 wikitext text/x-wiki LIiska Saxeexayaasha Madaxbanaanida Somaliland [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. {{caddayn u baahan}} {{Coord|9|33|N|44|4|E|source:hewiki_type:city|display=title}} [[File:Flag of British Somaliland (1950–1952).svg|thumb| [[File:Badge of British Somaliland 1950-1960.svg|thumb|Astaantii Dhulka Biritishka ee Soomaaliya 1950-1960]]Calankii wixii kahoreeyay madaxbanaanida]] '''Dhulka Soomaalida ee Ingiriiska''' ({{lang-en|British Somaliland}}) waxa ay ahayd mustacmarad hore oo katirsanayd [[Midowga boqortooyada Britan]] waxa ay kutaalay [[Geeska Afrika]]. Kadib markii ay madax banaanideeda qaadatay waxa ay lamidawday somalilada qaybtii taliyaanigu gumaysan jiray. Gobolkani wuxuu madaxbanaanida ka qaatey gumeystihii Ingiriiska [[26 Juun 1960]]kii maalintaasi oo ah '''[[Maalinta Xoriyada Soomaaliya|Maalinta Xoriyada Somaliland]]''' LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. == Taariikh == Qarniyadii dhexe waxa ay ahayd boqortooyo awood aad usaraysa leh oo la odhan jiray [[Saldanadii Cadal]] bilawgii qarnigii 19aad ayay ingiriisku qabsadeen xeebaha wadankan.laakiin ingiriisku si fiican gacanta ugumaydhigin ilaa ay kala wareegeen [[masar]] oo markaas gacanta kuhaysa dagaalkii labaad ee dunida waxa Dhulka Biritishka ee Soomaaliya ay gacanta u gashay ciidamada taliyaaniga ilaa ingiriisku ay markale dib u qabsadeen.waxa ay madaxbanaanida qaadatay 26-06-1960 maalmo kadib waxa ay lamidawday dadka somaliyeed qaybtii taliyaanigu gumaysan jiray sanadii. 1991 waxa ay dib ulasoo noqotay madaxbanaanideeda ('''Eeg''' [[Somaliland]]) ==Xigasho== * [http://www.answers.com/topic/british-somaliland answers.com] * [http://britishsomaliland.blogspot.com/ britishsomaliland.blogspot.com] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/80347/British-Somaliland britannica.com] ==Sidoo kale fiiri== * [[Maalinta Xoriyada Soomaaliya]] * [[1 Luuliyo 1960]]kii ==Tixraac== {{reflist}} [[Category:Somaliland]] 9nqqia9wjqzd6d4f5ydjw63b1reu6ld 302813 302812 2026-07-17T03:27:09Z Abdishakur Gande 32580 /* */ LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi... 302813 wikitext text/x-wiki == Taariikh == Qarniyadii dhexe waxa ay ahayd boqortooyo awood aad usaraysa leh oo la odhan jiray [[Saldanadii Cadal]] bilawgii qarnigii 19aad ayay ingiriisku qabsadeen xeebaha wadankan.laakiin ingiriisku si fiican gacanta ugumaydhigin ilaa ay kala wareegeen [[masar]] oo markaas gacanta kuhaysa dagaalkii labaad ee dunida waxa Dhulka Biritishka ee Soomaaliya ay gacanta u gashay ciidamada taliyaaniga ilaa ingiriisku ay markale dib u qabsadeen.waxa ay madaxbanaanida qaadatay 26-06-1960 maalmo kadib waxa ay lamidawday dadka somaliyeed qaybtii taliyaanigu gumaysan jiray sanadii. 1991 waxa ay dib ulasoo noqotay madaxbanaanideeda ('''Eeg''' [[Somaliland]]) ==Xigasho== * [http://www.answers.com/topic/british-somaliland answers.com] * [http://britishsomaliland.blogspot.com/ britishsomaliland.blogspot.com] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/80347/British-Somaliland britannica.com] ==Sidoo kale fiiri== * [[Maalinta Xoriyada Soomaaliya]] * [[1 Luuliyo 1960]]kii ==Tixraac== {{reflist}} [[Category:Somaliland]] ra4f8iqmk6edzg5uls09c51c5fqbptu 302827 302813 2026-07-17T08:23:30Z Isma4l 41797 Bog loo bedeley [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]] 302827 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]] sf889dgs6f32ysrqa726inpm6s12o1q Sooyaalka Somaliland 0 7878 302795 285997 2026-07-17T03:08:34Z Abdishakur Gande 32580 /* */ 302795 wikitext text/x-wiki LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. {{wargelin|Qoraalka bogan waa mid uqoran si qaab daran, lagu qoray magac iyo telleefan shakhsiyaad. Fadlan naga caawi hagaajinta & balaadhinta maqaalkan.}} Somaliland waa wadan madax banaan ah ku yaala geeska africa, Somaliland waxaa caasimad u eh Hargeysa. Somaliland waxeyna xoriyada ka qaatayn ingiriiska taariikhdu markii ay ehed /26 /June/1960kii baaxadda dhulka139,000km2 xeebtaBerbera wa 870km2 gobolada waqqoyi waxa aylamidoway koonfurta somaliya oo talyaaniga ka qaadatay xoriyada /01/Luulyo /1960kii intaa kadib waqqoyi waxey labaxen Somaliland waxayNa ku dhawaqeen iney ka goday Soomaaliya sanadkii /my 18 1991kii Somaliland intii ay goonida isutaagtay waxa soomaray shan madaxweyne wayna aqoosi raadinaysay 33 sano Jamhuuriyadda Somaliland luuqadaha lagaga hadad lawaa soomaaliga carbiga English == Taariikhda guud ee Somaliland casriyadii hore == '''Taariikhdii bilawga ahayd ee casri jahligii''' Somaliland Baaxadda dhulka ay ku fadhido Somaliland waa 139,000 km2. Somaliland waxaa dhinaca waqooyiga ka xiga bada cas oo ku fadhida xeeb dhererkodu yahay 870 km2. Somaliland oo leh taariikh aad u balaadhan dadkuna aanu wada aqoon. Waxay kamid tahay meelaha ugu horraysay ay ka hana qaaday ilbaxnimada adduunku. Dadka taariikhda ku xeeldheeri waxay sheegeen in farraaciintii hore asalkoodu Somali kasoo jeedaan. Deganaana jireen dhulka xeebaha badda cas, taasoo markii danbana ay xidhiidh qoto dheer la lahaayeen Somaliland. Waxaana xaddaaradda Somaliland ku simantahay ilaa 7000 sanadood ciise hortii. === Diinta islaamka iyo saamaynta ay kulahayd somali === Markii diintu soo degtay qarnigii 7aad, geeska Afrika waxay noqotay meel aad u muhiima markii uu muslimay boqorkii Xabashida ee Najaashi. Waxaana xeebaha Somaliland ahaayeen meel istiraaji ah oo asxaabtii usoo hijrootay. Qarnigii 13naad waxaa culimadii carbeed ee dalka timid kadhiseen saldanad la odhan jiray Bebad oo ay xukumi jirtay boqortooyadii Walaashma. Waana markii koowaad inta taariikhda lagu hayo qabaa'ilkii Somalidu yeeshaan maamul dhexe. Somaliland waxaa ay kamid tahay bariga Afrika marka laga yimaado [[Itoobiya]] dalkii ugu horreyey ee ay ka hanaqaaday maamul dawladeed, inkastoo aan runta laga sheegin taariikhda dhab ah ee Somaliland haddana waxaan muran ku jirin in Somaliland qarnigii 15naad ay lahayd dawlad dunida laga ictiraafsanyahay gaar ahaana markii uu hoggaanka qabtay Immam Ahmed Qasali( Guray). Maamulkaas oo markii danbe la magac baxday dawladii Awdal. Xukumina jirtay inta u dhaxaysa xeebaha badda cas ilaa Herer. ===Xidhiidhka reer galbeed=== Sannadkii 1869kii ayaa waxaa la furay marinka kanaal Suways oo taasi ku dhiirigelisay gumaystayaashii reer Yurub ee Afrika qaybsaday 1884 shirkii Barlin. Waxaana la aamisan yahay in Somaliland oo ahayd dal ku fiican dhinaca istiraajiyada oo isku xidhaayey bada cas iyo bad weynta India. Haddaba salaanka gumaystayaasha ee Somaliland waxaa uu kaw saday 1839kii markii Ingiriisku qabsaday magaalada xeebta ah ee Cadan. '''Sannadkii 1827kii ayaa Captain Bermer oo ahaa badmareenadii ingiriis ahi yimid Somaliland oo uu xidhiidh la yeeshay odayaashii dhaqanka ee Somaliland. Lugtii ay lasoo galeen gumaystayaashu Somaliland waxay dhaafi kari waayeen xeebaha waxaana usuuroobi wayday inay waddanka horuu galaan intii ka horraysay Captain Sir Richman Burton. Mr. Burton wuxuu galay gudaha dalka waxaanu tagay dhulka miyiga ah, waxaana uu sanadii 1854kii lug kumaray xeebta Berbera ilaa magaalada Herar. Hadaba Boqortooyadii Engiriiska waxay yimaadeen xeebaha Somaliland. Ingiriisku dhowr jeer buu heshiisyo kala duwan la saxeexday odoyaashii Somaliland. Waxanaa ugu caansan heshiiskii hargaha ee sannadkii 1887kii oo heshiisyo la saxeexdeen odoyaashii Beelaha Somaliland. === Gumaystihii iyo Diiriye Guure === Sannadkii 1896kii waxaa bilawday kacdoon iyo dhaqdhaqaaqyo lagaga soo jeedo gumaysigii ingiriiska. Waxaana guluf iyo dagaal dhexmaray ciidamadii boqorkii 16aad [[Diiriye Guure]] ee daraawiishta iyo dawladdii Ingiriiska. Ugu danbayna waxaa la jebiyey Daraawiishta uu [[Diiriye Guure]] madax ka ahaa, oo [[Ismaaciil Mire]]:na abaanduulle guud ka ahaa sannadku markuu ahaa 1921kii. Waxaana halkaas kasii anbaqaaday halgamaayaashii Shiikh Bashiir iyo Faarax Oomaar u soo halgamay xornimadii aan qaadanay lixdankii. === Saxwadii Xornimodoonka ee 1950eeyihii === Waxa dagaalkii labaad ee adduunka ka dib sii kordhay sawaxanka iyo dareenka xornimodoonka ee qaaradda Afrika oo dhan. Dhaqdhaqaaqyadaasi oo ahaa laba nooc: qaar qabaliya iyo qaar madaniya oo ururro bulsho ku aroorayay. Qaybtaa madaniga ahayd waxa ka soo dhex baxay Ururkii '''Somali National Society''' ee 1945-kii lagaga dhawaaqay Burco. Af Somali wuxu ku noqonayay Bulshada Soomaaliyeed ee Waddaniga ah, waxaana loo soo gaabsan jiray SNS. Somali National League (SNL) wuxuu ahaa Xisbigii siyaasiga ahaa ee horseedka u ahaa halgankii siyaasadeed ee Maxmiyaddii Somaliland.Shacbiga intiisa badan Xisbigaa waxay u yaqaanneen SNL, sidaana waa loogu dhawaaqi jiray. Afka Carabigana waxa loo yaqaannay 'Raabidadda'. SNL waxay ahayd xarakad waddaniya, gumeysi-diid ah oo ka mid ahayd dhaqdhaqaaqyadii gobannimo-doonka ahaa ee Afrika. SNL oo ka soo xuub-siibatay SNS-tii, waxa lagaga dhawaaqay Shirweyne lagu qabtay Burco, 1951. Sida aan xogta lagu hayo ama waayihii berigaa oognaa, SNS ma ay yeelan karayn ujeeddooyin siyaasadeed. SNS waxay ku koobnayd ururinta mujtamaca, ka-hor-tagga qabyaaladda iyo gubaabinta dadweynaha. Abaabul siyaasadeed oo hor leh ayaa mar kale tisqaadaya oo ay ummaddu ku hoollinaysay ambo-qaad cusub oo siyaasadeed oo lagu xaqiijinayay madax-bannaanida Somaliland. Mandaqaddan loo yaqaannay British Somaliland ee ingiriisku joogay waxa cadho dheeraada iyo dareen weyn keenay markii dhulkii reseerf eeriyaa ee Somalidu lahayd ingiriisku ku wareejiyay Amxaarada. Tani waxay keentay kacdoon dheeraada oo suurtogaliyay in odayaashii markaa joogay a doontaan rag ninkan ingiriiska ah afkiisa yaqaanna oo qayb weyn ka qaata ka hortagga aafadan ku habsatay ummada. Waxa marwalba la eegayay dhinaca cadan ee dalka Yaman oo ay deganaayeen aqoonyahanno badan oo xilligaa ka hawl gali jiray xafiisyada iyo bangiyada ingiriiska ee Cadan. Waxa ka mid kana halyayada nimanka shaqadoodii iyo naftoodii ugu tabarrucay qaadashada xornimada Ibraahim Cali Ducaale, Maxamed Cali Faarax, Axmed Ismaaciil (Duqsi), iyo kuwa kale oo dardar galiyay dedaalkii xornimo-doonka. Gumaystaha ingiriisku wuxuu ugu necbaa Ibraahim Cali Ducaale oo ahaa xoghayaha xisbiga horena shaqo ahaan ka shaqayn jiray Bangiga Ingiriiska ee Cadan, walibana ahaa nin ka mid ah dadkii ingiriisku wax soo baray, laakiin saxwadii gobonimadoonka carabaha kala yimid. Waxa uu lahaa balaaqo af-soomaali, carabi iyo ingiriisi oo goobta khayriyada ee Hargeisa waxa looga bartay nin kiciya dhammaan quluubta dadweynaha. Maxamed Cali Faarax iyo Ibraahim Calie Ducaale waxay ahaayeen kuwii ugu horreeyay ee siyaasad gumaystuhu ugu xidho (xadhig siyaasadeed) halkaasoo isagoo xabsiga weyn ee Hargeysa markuu ku xidhnaa Ibraahin Cali Ducaale ku wareejiyay Xoghayenimada xisbiga SNL Maxamed Ibraahin Cigaal. Xisbiga SNL waxa guddoomiye u ahaa Madaxwayne: Xaaji Cumar Askar oo noqday madaxweynihii ugu horreeyay ee jamhuuriyada Somaliland,26 Juun. Sidoo kalena wuxuu ahaa gudoomiyaha ugu sareeya partlamenka somaliland, wuxuuna isku hayey saddexda jago ee ugu sareeya dalka. Madaxwayne Xaaji Cumar Askar, waxaa lagu yaqaanay kacdoonkii uu guumaystaha ku saaray sidii siyaasada dalka u dejiyeye sidii inigriiska la isku dhaafin lahaa xornimada looga heli lahaa, wuxuuna halyeyyada ugu waawayn ee xormimada u horseeday dalkiisa. geesta kale wuxuu aad u diidana in midaw dhex mara jamhuriyada somaliland iyo somalia, taasi ku khasabtay isaga inuu aqbalo xukunkiisa uga tanaasulo dalka ku maamulayey shacabkiisa soo doortay, isla mar ahaantana aanu qayb ka noqon weftig a uu hogaaminayo raysal wasaare mohamed xaaji ibraahim cigaal oo masuul uga dhigay Madaxwayne Xaaji Cumar Askar inuu cigaal isagu hawsha qabto oo dawladiisi u igmatay. Dhinaca kale Maxamed Xaaji Ibraahin Cigaal wuxuu ahaa nin taariikh weyn ku yeeshay intii ka dambaysay xornimada. Cumdayaasha siyaadda ee xilligaa waxa kale oo ka mid ahaa Axmed Xasan, Maykal Mariano, Garaad Cali Garaad Jaamac, Xaaji Ibraahin Nuur iyo qaar kale oo badan. Waxa kale oo ka mid ahaa nimankii dardartii xornimadoonka niman badan oo thaqaafo leh oo ay ka mid ahaayeen Yuusuf Meygaag Samatar, Axmed Maxamed Guuleed (Axmed Jimcaale), Maxamed Cali Faarax, Yuusuf Ismaaciil Samatar (Gaandi), Axmed Yuusuf Ducaale, Cabdilqaadir (Tifaf-tirihii Al-saraaxa) iyo qaar kaleba. SNL halgankaas in kasta oo ay horseed ka ahayd, haddana keli kuma ay ahayn. Waxa kale oo jiray xisbi la odhan jiray United Somali Party (USP) oo ay SNL isku gaashaan-buuraysteen Is-bahaysigii SNL-USP. Xisbigaa USP waxa ku bahaysnaa Beelaha Bariga iyo Galbeedka Somaliland SNLnna hiil badan ayay tareen taas oo keentay in 33kii kursi ee Baarlamaankana SNL-USP 32 ku guulaysatay. Xisbigii National United Front (NUF) oo mar danbe la sameeyay halgankii siyaasadeedna qaybtiisa ka soo qaatay ayaa kursigii hadhay isaguna ku guulaystay. Ururka la odhan jiray Xisbullaahi oo la ollog ahaa SNL ayaa isaguna ka mid ahaa xoogaggii halgankaa ka qayb qaatay ee weliba doorka shariifka ah ka galay. <br /> === Xoriyadii 1960 iyo wixii kadanbeeyay === Dawlada Ethiopia ayaa waxay qorshaynaysay sidii ay u aqoon san lahayd somalailand Bishii febraayo 1960kii ayaa wefti uu hoggaaminaayo Alle ha u naxariistee [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] u anbaxaxeen dalka Ingiriiska, waxaanay heshiis ay la soo galeen dawladdii ingiriiska in Somaliland xornimo buuxda lasiiyo. 26 Juun 1960kii bay markii maxmiyadii ingriiska ee Somaliland "British Somaliland protectorate" xornimadeeda ka qaateen dawladii Ingiriiska,sida aan la socono intii ka horraysay 01 Luulyo 1960kii Somaliland waxay ahayd dawlad gooniya( indepedent state). waxayna noqdeen dawlad madax bannaan oo la aqoonsan yahay ilaa 01 Luulyo 1960kii. Isla maalintaas Koonfurtu xorayday ayaa labada dal midoobeen inkastoo midawgaas mad madaw badani ku jiro. Dad badanina u haystaan in midowgaasi ahayn mid sharciya. === Shacabka reer somaliland oo markiiba Dareemay In la Khiyaameeyay === Dadka reer Somaliland waxay midow ku sheegaas doonayeen inay kaga dhabeeyaan riyadoodii ahayd in la sameeyo dawlad salbalaadhan oo ay kasoo qayb galaan wixii afsoomali ku hadlaa meel kastoo ay joogaanba. Laakiin waxaa markiiba beenawday riyadaas, dadka reer Somalilandna waxaa la duudsiiyey xuquuqdii wadaniyeed ee ay lahayeen. Dadka reer Somaliland oo markiiba dareemay in la khiyaamay oo isla markiiba bilaabay inay xornimadooda kala soo noqdaan reer koonfureedka, waxaad arkaysaa suugaantii markii hore kuwada baaqaysay midowga iyo Somalinimada oo marqudha isu badashay inay sheegaan sida lookhiyaameeyey. Wuxuu yidhi Cabdillahi Suldaan Timacade( alla haw naxariistee) tix uu arrintaas kaga hadlayaayey waxaa kaimd ahaa beedkeedii"DUQAYDII BARLAMAANKIYO DEKADIIBA WAA XAMAR". Waxaa kale oo Qaasim oo ka mid ah abwaanada Somaliland yidhi maanso ay ka mid ahaayeen eraydan:- ISMA DOORIN GAALKAAN DIRIYO, DAARTA KII GALAYE DUSHA MIDABKA SOOMALIMAAD, DUGULKA MOODAAYE MISNA LAGUMA DIIRSADO, EE QALBIGU WAA DIRKII KARALE MEESHAAN DAD IISOO KORDHIYO, DARAJO EEGAAYEY IYABA WAA DARXUMO II DHIMANE, DACAR MIYAAN LEEFAY MA DORRAATO RAADKAAN DHIGAAN, DIBUGU SOO LAABTAY SIDII AAN DAYEYsNAHAY MIYAAN, DAWGII KA HABAABAY Bishii Luulyo1961kii waxaa dadka reer Somaliland gaashaanka ku dhufteen oo cod aqliyad ah ku diideen distoorkii qeexayey ee lagu sharciyeynaayey israaca labada dal ee Soomaaliya iyo Somaliland. Laakiin nasiib darro dawladdii markaas jirtay oo reer Koonfureedka ahayd waxay diideen inay aqoonsadaan maxsuulkii doorashadaas sababtoo maslaxad baan ugu jirin arrintan. Bishii december 1961 waxaa madaxdii ciidamada qalabka sida ee Soomaaliya isku dayeen inay dhigaan inqilaabkii dhicisoobay. Inqilaabkaasna waxay doonayeen inay kula soo noqdaan madaxbannaanidii luntay. 1967kii waxaa dalka ka noqday raysal wasaare Mohamed H.Ibrahim Cigaal. Halka uu madaxweynaha ka noqday Cabdirashid Cali sharmake. 15 Oktober 1969kii waxaa magaalada laascaanood lagu dilay madaxweynihii Jamhuuriyadda Somalida ee Cabdirashid Cali Sharmaake. === Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay === Waxaana midnimadii 60kii guul darro ku dhamaatay markii 21 Oktober 1969kii uu dalka ka dhacay inqilaab aan dhiig ku daadan ee ay dhigeen ciimada qalabka sidaa, waxaana talada la wareegay ciidamada oo uu hoggaaminaayo Gen. Mohamed Siyaad Barre. 10 januari 1970kii waxaa kelidii taliyihii Siyaad Barre sameeyey maxkamadii badbaada oo xukumi jirtay xukunka dilka si looga takhaluso dadka aan taageersanayn madaxweynaha. 21 Oktober 1970kii wuxuu Siyaad Barre ku dhawaaqay in Soomaaliya qaadatay nidaamka hantiwadaaga cilmiga ku dhisan. Taasoo rabay inuu ugu bedelo inqilaabkii hab ku salaysan dhaqaaq siyaasadeed oo ku salaysan aydhiyooliyadda hantiwadaaga. Waxaana loo ololeeyey wixii loogu magacdaray kacaankii hantiwadaaga Somaliyeed. Xagaagii 1972kii waxaa la sameeyey ciimadii guulwadayaasha oo ujeedadoodu ahayd inay cabudhiyaan oo xabsiga u taxaabaan dadka shacbiga ee lagu tuxmo inay kacaan diid yihiin. July 1972kii waxaa la dilay labadii Jenaraal ee Salaad Gabayle, iyo Mohamed aynaanshe oo ka tirsanaa saraakiishii inqilaabka dhigay. Salaad gabayle wuxuu ahaa madaxweyne ku xigeen. Waxaa lagu xukumay dil ka dib markii lagu eedeeyey inay maleegayeen shirqool ay xukunka kaga tuurayaan Siyaad Barre. Oktober 1972kii waxaa lagu dhaqaaqay in la qoro [[Af-soomaliga]] oo uu noqdo luqadda rasmiga ah ee dalka. 1972kii-1975kii waxaa la qaaday ololihii barashada qorista Somaliga oo markii danbana isu rogay olalihii horumarinta reer miyiga ee la rabay in dadku waxna qoraan waxna akhriyaan. 1975kii waxaa la sameeyey 15 gobol oo cusub oo lagu bedelayeey 8 gobol ee hore u jiray. Waxaana ay ka koobnaayeen 78 degmo. Somaliland oo ka koobnayd 3 gobol looma samayn gobolo iyo degmooyin cusub toona. 1975kii Siyaad Barre wuxuu shaqadii ka eryey 50 saraakiil sare iyo madax ah oo badankooda ka soo jeeda Somaliland, waxaana uu ku bedelay dadka uu ku tuhmaayey inay taageersanyihiin kacaanka oo u badnaa caa'iladiisa ah. 1977kii maamulkii siyaad Barre wuxuu weerar ku qaaday dalka Itoobiya, waxaana markii hore uu ku guulaystay dagaalkaas. Laakiin waxaa dagaalku dhamaaday markii ciidamo Ruush iyo Kuubaan ahi usoo gurmadeenItoobiya ee ay si toosa dagaalka usoo galeen. Waxaana ciidamadii Soomaaliya dibuga soo noqatay dhammaan dhulkii horuu qabsadeen. KACDOONKII DADWEYNAHA IYO BILAWGII DAGAALKA SOKEEYE: 1978 waxaa dhacay inqilaabkii baaqday ee uu hoggaaminaayey Col. Cirro. Taasoo Siyaadna ku way raxay dadkii shacbiga ahaa ee deganaa gobolada dhexe. Kadib markii shacbiga Somaliland u adkaysan waayeen dhibaatada baladhaan ee uu ku hayo taliskii siyaad barre oo lagu hayey shaciga cadaadis ballaadhan oo isugu jira dil dhac, xadhig, kufsi waxaa sannadkii 6 dii abril 1981 waxaa lagu dhawaaqay ururkii SNM oo ay taageersanaayeen shacbiga Somaliland si ay ula soo noqdaan xornimadoodii luntay 60kii. 20 Februari 1982 waxaa dalka ka bilowday kacdoon shacbi kadib markii dil lagu xukumay dhallinyaradii UfO. Isla sannadkaasna waxaa baxay saraakiil ka tirsanaa ciidamada qalabka sida kuna biiray ururkii SNM, halkaasoo ay dagaal hubaysan kala hortageen taliskii Siyaad Barre. Isla sannadkaas waxaa la xidh xidhay madaxdii sare ee dawladdii Siyaasad Barre kaga jiray reer Somaliland, madaxdaas oo ay kamid ahaayeen Ismail Ali Abokor iyo Cumar Carte Qaalib waxaa lagu eedeeyey inay yihiin qaran dumis waxaana iyaga saraakiishii kaleba lagu xumuy dil. Intii intaas ka danbaysay waxaa sii badanaayey kacdoonka dadweynaha, waxaana shacbigu taageero hagar la'aana u hureen ururkii SNM. SNM waxaa ay weerar siyasadeed iyo mid ciidan ba ku qaadatay taliskii wakhtigaas jiray. Bilowgii sannadkii 1988 markuu taliskii Siyaad Barre u adkaysan waayey halgankii SNM ayuu si kadis ah ula heshiiyey dawladda Itoobiya oo uu ka dhaxaysay colaad iyo guluf xumi. [[27 Mey]] ciidamadii [[SNM]] waxay weerar lama filaana ku qaadaan ciimadii gaaska 4aad ee fadhiyey magaalada Burco. Sidoo kalena 31 Mey ayaa cutubyo kale oo SNM ay iyana guluf galaa baxsheen ciimadiii qaybta 26naad ee saldhigoodu ahaa magaalada Hargeysa. Weeraradaas oo ay SNM kasoo hooyeen guul badani, sidoo kalena keenay qasaare. Kadib markii ay ciidamadii daacadda u ahaa Siyaad Barre u babac dhigi kari waayeen halgankii SNM waxay weerar aargoosi ah ku qaadeen shacbigii masaakiinta ahaa ee reer Somaliland. Waxaana sannadkii 1988 ka dhacay gobolada waqooyi mid kamid ah xasuuqa ugu ba'an ee soo mara qaaradda Afrika. Waxaana isla sannadkaas oo qudha ururka xuquuqda aamdiga ee African watch warbixintii 1990 ku qiyaaseen in la gawracay intii udhaxaysay May [[1988]] ilaa Maarso 1989 50,000 oo shacbi ah oo aan waxba galabsan. 14 July 1989 waxaa magaalada Muqdisho lagu xasuuqay 47 qof oo kasoo jeeda reer Somaliland. Xasuuqan oo la magacbaxay gawracii Jasiira. Dadkaas la xasuuqay oo u badnaa arday iyo macalmiin aan waxba galabsan, waxaa la qafaashay iaygoo guryahoodii iska hurda waxayna naftooda u waayeen qabiilka ay yihiin oo qudha. May 1990 waxaa kooxdii manifeesto oo ka koobnaa 100 qof oo isagu jira madax siyaasadeed iyo baayacmushtar ay soo saareen codsi ay dawladda kaga codsanayaan inay la heshiiso mucaaridka, shacbigana taladana wax laga siiyo. Codsigaas oo uu diiday madaxweyne Siyaad waxaa la xidhay 45 qof oo kamid ahaa kuwii codsiga sameeyey laguna eedeeyey inay yihiin danbiilayaal qaran. 8 august 1990 waxaa dalka Itoobiya ku kulmay ururadii mucaaridka ahaa ee SNM, USC, iyo SPM waxaanay ku heshiiyeen inay dagaal midaysan ku qaadaan taliskii Siyaad Barre si looga xoreeyo ummadda. taliski macangaga ahaa ilma dooxaa intas ku dar. === burburintii taliskii siyaad barre === 26 Janaayo 1991 ayaa madaxweyne Siyaad Barre ka baxay magaalada Muqdisho, kadib markuu ka dhacay magaala madaxda gadood shacbi oo taageerayaan ururkii USC ee uu hogaaminaayey Mohamed Farah Caydiid. 27 Janaayo waxaa iyadaan lagala tashan bulshada Somaliyeed madaxweyne ku meelgaadh ah loogu magacaabay Ali Mahdi oo katirsanaa kooxdii manifeestada.xiligaas oo ay dakii ku noolaa muqdisho ay bililliqayteen hantidii taaley madax tooyadii muqdisho DIBU ULASOO NOQOSHADII QARANIMADA SOMALILAND 27 Jannayo 1991 ayaa ciidamadii SNM gacanta ku dhigeen dhamaan dalkii hore loo odhan jiray Somaliland. Dabadeedna madaxdii SNM waxay ka shaqeeyeen inay heshiiyeen oo walaaleeyaan beelihii walaalaha ee ay iska horkeentay dawladii hore ee Siyaad Barre. 18 Mey 1991 shirbeeleedkii ka dhacay magaalada Burco ayaa lagu go'aansaday lagagana dhawaaqay gooni isu taagga qaranimada Somaliland. Maalintaas oo ay Somaliland la soo noqotay marlabaad xornimadoodii luntay, noqotayna dal madax bannaan oo buuxinaya dhamaan astaamaha ay leedahay dawladi. Laakiin wali Jamhuuriyadda cusubi waxay sugaysa aqoonsi caalamiya. Waxaanan rajaynayaa in reer maandeeq dhakhso u heli doonto ictiraaf caalamiya oo ay rumawdo riyada shacbiga Somaliland oo ahayd inay noqdaan dowlad madax banaan caalamkana laga aqoonsan yahay sidi 1960. == Kadib Madaxbanaanidii 1960 == [[File:Somaliland map.png|thumb|250px]] Xafiiska lagu kaydiyo qoraalada taariikhda ee ku yaala magaalada London, loona yaqaano ‘Public Record office’, ayaa sannad kasta lagu soo bandhigaa qoraaladii sirta ahaa marka ay u dhammaato 30 sano mudadii ay qoraaldaasi ka qarsoonayeen indhaha dadweyanaha. Bisha January ee sannad kastana waxaa xafiiskasi u baratama aqoonyahanada taariikhda raadraaca iyo weriyayaasha warbaahinta si ay u milicsadaan sirta cusub ee la soo bandhigay. Bishii January ee sannadkii 1991 ayaa la soo bandhigay sirihii soddonka sano qarsoonaa oo ay ka mid ahaayeen dhacdooyinkii siyaasiga ahaa ee dalka Somaliland ka socday sannadkii 1960. Waxaa qoraalada la soo bandhigay ka mid ahaa saddex fayl oo buuxsamay kuna Magacaaban “Union of Somaliland and Somalia.” Waxaa kale oo ka mid ahaa sirtaasi la soo bandhigay diiwaan weyn oo lagu magacaabo “Minutes of legislative council 1960.” Kaasoo ay ku qoranyihiin hadalladii xildhibanada Golaha Sharcidejinta Somaliland ee Fadhiyadii Golahaasi yeeshay sannadkasi . Waxay qoraladaasi xusayaan mudanyaashi Golihii Sharcidejinta ee Saddexaad, lana soo doortay 17 kii bishii Feb, 1960, inuu fadhigoodi ugu horreeyay qabsomay 5tii Bishii April ee sannadkii 1960, kuna qabsoomay qolka Shirarka ee Goluhu ku lahaa goobta maanta aynuu u naqaanno “Goodirka” ee Hargeysa. Kulankaasi waxaa ka soo qaybgaly 36 xubnood oo ka mid ah Golaha sharcidejinta. Waxay 33 ka mid ahi ahaayeen xildhibanaadii ku guulaystay doorashaddii 17 Feb, 1960 ka qabsoontay dalka kana kala socday xisbiyada SNL. USP iyo NUF oo ay ka mid yihiin 4 wasiir iyo hal wasiir ku xigeen. Saddexda kalena waxay ahaayeen xubno Ingiriisa oo wasiirro ah kana tirsanaa Xukuumadda Somaliland. Waxaa kale oo isna fadhiyay kulankaasi Badhasaabkii dalka Somaliland ka talinayay. Ugu horreyn, Badhasaabkii Somaliland, Sir Douglas Hall, ayaa khudbad aad u dheer ku furay shirkii ugu horreeyay ee Golahaasi la soo doortay yeesho. Taasoo uu kaga hadlayo barnaamijka hawlqabad ee dawladda uu madaxda ka yahay iyo qorshaha dhow ee mustaqbalka. Waxaa xigay in la dooorto, loona codeeeyo ku-xigeenka shirgudoonka, taasoo oo uu ku guulestay Jaamac Cabdillahi Qaalib ( Ina diir qadhaadh). Kadibna waxaa la gudogalay soo jeedintii ajandaha ugu horreeyay ee Goluhu ka doodi doono oo uu soo jeediyay xildhibaan Maxamuud Biixi (Shuuriye) oo ka tirsanaa xisbiga S N L lagana soo doortay degmo doorashada Baanka ee magalada Hargayesa. Wuxuuna yidhi “ Ajandahan oo ah “Xornimo iyo Midnimo” waa mid ay ku soo heshiiyeen xisbiyada aqlabiyada ku leh Golahani ( SNL iyo USP), inuu noqdo ajandaha ugu horreeya ee Golahani ka doodo. Tiiyoo la filayo in Somalia ay dhowaan qaadan doonto xornimadeedii, haddii isla maalin ahaantaasi dalkanina (Somaliland) la siiyo xornimadiisa waxaa suurtogelaya in mushkiladihii midnimadu yeelan lahayd ay meesha ka baxayso….…..Waxaa la gaadhay xilligii aad dawladda Ingiriiska ku talo siin lahaydayn in Soomaalida la siiyo xornimadeeda. Soomaalidu ma aqoonsana xuduudahan maanta jira. Waxaanay u haystaan inay yihiin qaar been ah oo kala qoqobaya. Dhamaan dhulka ay somaalidu deggantahay waa dal keliya oon la kala jarjari karin. Sidaasi awgeed waa in dalkani la siiyo xornimadiisa kowda bisha Julay oo ku beegan maalinta Somalia xornimadeeda qaadanayso, si isla maalintaasi ay u wada suurto galaan xornimada iyo midnimadu.” 6dii bishii April ee 1960, ayay dodaani si kulul uga dhex socotay Golahaasi Sharci dejinta. Waxaa hadaba is waydiin mudan sababta laba arrimood oo kala duwan looga dhigay ajande keliya . Waayo midi waxay ku saabsantahay Madaxbanaanida Somaliland oo Ingiriisku gacanta ku hayey? Ta kalena waa arrin ku saabsan midowga dhex mari doona Somaliland iyo Soomaaliya . Waa laba arrimod oo kala duwan oo mid waliba yealan karto doodeeda u gaarka ah. Hadana wuxuu Goluhu go’aansaday inay labadaasi arrimood ee kala duwani noqdaan ajande keliya, loogana doodo si wadajir ah tiiyoon la kala qaadin. Marka la dhuuxo qoraalada, lagana baaraan dego doodaasi iyo hadaaladii xildhibaanadii doodaasi ka qayb galay soo jeediyeen, waxaa inoo muuqunaya sababta Goluhu iskugu dhafay labadaasi arrimood, ugana dhigay ajande kaliya. Sida ku qeexaan qoraalada diiwaanada hadalada xildhibaanada Somaliland ee doodaasi ka qayb galay waxay dhammantood u arkayeen in madaxbanaanida Somaliland iyo la midowga Somalia yahay arrin keliya oo isku dhafan, habboontahayna in aan gooni gooni looga kala doodin. Taasoo ay xildhibaanadu si cadaan ah oo marag ma doon ah u qeexayaan in madax banaanida Somaliland iyo midnimada ay Somalia la yeelanayso ay wada dhacaan maalin keliya oo ku beegan Kowda Bisha Julay ee 1960. Waxayna ugu muuqatay in haddii midkood la waayo ka kalena aanu jirayn . Tiiyoo aynaan halkani ku soo wada koobi karin hadaladii xildhibaanada oo idil, nuxurka hadaladooduna yahay mid meel u wada jeeda oon wax khilaaf ahi ku dhex jirin, hadana tusaale ahaan aan soo qaadanno fikradihii ay xildhibaanada Somaliland rumaysnaayeen tiyoo aynu tixraacaynno hadaladii dhowr xildibaan oo xisbiyada kala duwan ka socda: Ugu horreyn waxay xildhibaanada Somaliland doonayeen in Soomaali oo idili yeelato dawlad keliya. Xildhibaan Ibraahim cismaan food( Basbaas) oo ka tirsanaa Xisbiga SNL, lagana soo doortay degmo doorashada Cadaadley oo arrintaasi qeexayaana wuxuu yidhi “ Soomaalidu ma doonayso shan dawladood oo kala goon gooniya. Xataa laba dawladood oo keliya ma doonayso. Waxay Somalia qaadanaysaa xornimadeeda kowda bisha Julay. Waxaanuna rajaynaynaa in aanaan annakuna maalintaasi dib uga dhicin.” Waxaa kale oo ay rumaysnaayeen in xornimada Somaliland iyo midnimada Somalia maalin keliya noqoto. Xildhibaan Xaaji Ibraahim Nuur oo ka tirsanaa xisbiga USP lagana soo doortay degmo doorashada Dila oo arrintani qeexayaa wuxuu yidhi “ Waxay Soomaaliya qaadanaysaa xornimadeedii kowda bisha Julay, annakuna waa in aanu maalintaasi qaadanaa xornimadayada si ay u suurtogasho in isla maalintaasi aanu midowno” Waxaa kale oo ay rumaysnaayeen in midnimada Somaliland iyo Somalia u horseedayso midnimada shanta Soomaaaliyeed. Xildhibaan Michael Mariano oo ka tirsanaa xisbiga NUF lagana soo doortay degmo doorashada Ceel Afweyn oo arrintaasi qeexayaa wuxuu yidhi: “Soomaali oo idil ayaa sugaysa midowga labada dale e Somaliland iyo Somalia. Waxayna midnimada labadaasi qaybood u horseedi doontaa sidii shanta soomaaliyeed oo idili u midoobi lahayd.” Hadaladaasi waxay ahaayeen dhowr tusaale oo aan ka soo qaatay doodii 6da April ee mudanayaashii laga soo doortay Somaliland. Waana mid diiwaanada ay ka muuqato inay dhammaantood doonayeen xornimo iyo midnimada Somalia. Bal aynu haatanna eegno aragtidii xubnihii Ingiriiska ee kulankaasi fadhiyay. Phillip Carrel oo ahaa Chief Secretray wuxuu yidhi isagoo ka jawaabaya hadaladaasi ay xildhibaanadu halkaasi ka jeediyeen “ Shaki igagama jiro in ay dadka ku nool Somaliland doonayaan inay la midoobaan Somalia. Waxaanan hubaa in dawladda Ingiriiskuna ku taageeri doonto himiladooda. Laakiin bishii u danbaysay ayay dadka gashay jibbo weyn oo ay ku doonayaan in ay la midoobaan Somalia kowda bisha julay oo ah islamaalinta dalkaasi qaadanayo xornimadiisa. Ilaa iyo hadda wax wada hadal ah oo arrintaasi ku saabsan oo labada dal (Somaliland iyo Somalia) ka wada yeesheen ma jirto. Waxaana jira arrimo badan oo u baahan in laga wada hadlo inta aan la midoobin ka hor. Ugu horreyn waa in labada dal ku heshiiyaan distoor ka wada dhexeeya. Si loo ilaaliyo xuquuqda iyo danaha dadka heshiika wada gelaya oo idil waa in arrintani laga gaadhaa heshiis ka hor intaan la midoobin. Sidoo kale waa in laga heshiiyaa, sharciyada doorashada, qaabka dawladdu noqonayso, afka rasmiga ah, habka cashuuraha, lacagta la isticmaalayo, mushaharka shaqaalaha dawladda iwm. Waxaasi oo idili waxay u baahanyihiin in dad khubaro ah loo xilsaaro si ay u darsaan ugana soo talo bixiyaan. Si dawladda midnimadaasi ka dhalataa ay u noqoto mid ku taagan dhidibbo adag.” Isagoo sii wata hadalkiisii wuxuu yidhi “ Arrinta ugu daran ee u baahan in laga tashado waxay tahay arrinta Hawd iyo Reserve area. Maalinta aad xornimada qaadataan ee ay midnimadu dhacdo, waxaa dhammaanaya xilkii Ingiriiska ka saarnaa Maxmiyadda Somaliland. Haatanna dawladda Ingiriiska ayaa bixisa Kharashka ku baxaya Hawd iyo Reserve Area. Haddii aan heshiis cusub laga gaadhin hawlaha halkaasi ka socda oo dhan ayaa joogsanaya. Taasoo ah in heshiiskii Etoobiya lala galay 1954 uu noqonayo mid dhammaaday. Inkastoo heshiiskaasi aan ogahay in aydaan jeclayn hadana dadka reer Somaliland ayuu u suurtogeliyay maamul xuquuqdooda ilaaliyaa inuu halkaasi joogo marka ay u tallaabaan dhinaca Hawdka. Haddii aan heshiis cusub lala gelin Etoobiya waxaa meesha ka baxaya maamulkii ilaalinayay xuquuqda dadkaasi. Ilaalada halkaasi joogta oo idil ayaa loo soo rari dhinaca Somaliland, mana jiri doonto cid kala ilaalisa beelaha diriri ka dhex aloosanto. Mana helayaan taageero waxbarasho iyo mid caafimaad toona.” Ugu danbayntii ayuu Douglas Hall, badhasaabku, khudbad dheer jeediyay, waxaana ka mid ahaa hadaladiisii: “Anigu dawladda Ingiriiska ayaan u gudbin doonaa sida dadka reer Somaliland u doonayaan xornimo iyo midnimo. Hase ahaatee waxaa idin saaran xil weyn oo ah in aad gudataan waajibaadka ay idinku leeyihiin dadkii idin soo doortay oo ah in aad ka ilaalisaan dhibaatooyinka ay ku keeni karto midnimo aan loo dhammaystirin hawlihii lagama maarmaanka u ahaa, oo si fudud oo degdeg ah loo galay”. Wuxuuna ku soo gunaanaday hadalkiisii “ Waxaan idinkula dardaarmayaa: khatar ha gelinina mustaqbalka dadka iyo dalka Somaliland” Marka qoraalada diiwaanada ee xildhibaanadii halkaasi ka dooday loo fiirsado waxaa muuqanayaa in Goluhuu u kala qaybsanaa laba dhinac oo is fahmi la’, kala rumaysnaana laba fikradood oo kala duwan. Fikrad waxaa rumaysnaa xildibaanada Somaliland laga soo doortay oo doonayay in la siiyo xornimo maalinta kowda Julay oo ku beegan maalinta ay Somalia xornimadeeda qaadanaysay, si islamaalintaasi ay u suurtogasho xornimo iyo la midowga Somalia. Taasi oo ay doonayeen si labadani dal ee midoobay ay u noqdaan gundhigii u horseedi lahaa midnimada shanta Soomaaliyeed. Hase ahaatee marnaba kamay hadlin sida hawlaha lagama maarmaanka u ah midnimada ay u sii diyaarinayaan ama ugu hawlgalayaan. Fikradda labaadna waxaa rumaysnaa xubnaha Ingiriiska ah oo ku doodayey in ka hor intaan lala midoobin Somalia laga wada hadlo laguna heshiiyo qaabka midnimada labada dal noqonayso, tiiyoo midnimada ka hor loo baahanyahay in la sii lafa guro, lana derso hawlaha labada dal ku kala duwanyihiin, arrimahaasina loo saaro khubaro ka soo talo bixiya. Kadibna laga gaadho heshiis labada dhinac oggolyihiin.Waxaa kale ooy rumaysnaayeen in labada dhinac mid waliba gooni ahaanteed ay marka hore u noqoto dawlad madaxbanaan kadibna labada dawladood ka wada hadlaan arrimaha midnimada heshiis laysla ogyahayna ka gaadhaan. {{Commonscat|History of Somaliland}} * [http://fanka.wetpaint.com/page/BOGA+TAARIIKHDA fanka.wetpaint.com] {{Wayback|url=http://fanka.wetpaint.com/page/BOGA+TAARIIKHDA |date=20110920014230 }} * [http://www.somalilandgov.com/ www.somalilandgov.com] {{Wayback|url=http://www.somalilandgov.com/ |date=20010301084143 }} [[Category:Xeebta Soomaaliyeed]] p0735xuinavgz0qorx53k21torl9ot4 302834 302795 2026-07-17T08:34:22Z Isma4l 41797 Dib u celiyay 302834 wikitext text/x-wiki {{wargelin|Qoraalka bogan waa mid uqoran si qaab daran, lagu qoray magac iyo telleefan shakhsiyaad. Fadlan naga caawi hagaajinta & balaadhinta maqaalkan.}} Somaliland waa wadan madax banaan ah ku yaala geeska africa, Somaliland waxaa caasimad u eh Hargeysa. Somaliland waxeyna xoriyada ka qaatayn ingiriiska taariikhdu markii ay ehed /26 /June/1960kii baaxadda dhulka139,000km2 xeebtaBerbera wa 870km2 gobolada waqqoyi waxa aylamidoway koonfurta somaliya oo talyaaniga ka qaadatay xoriyada /01/Luulyo /1960kii intaa kadib waqqoyi waxey labaxen Somaliland waxayNa ku dhawaqeen iney ka goday Soomaaliya sanadkii /my 18 1991kii Somaliland intii ay goonida isutaagtay waxa soomaray shan madaxweyne wayna aqoosi raadinaysay 33 sano Jamhuuriyadda Somaliland luuqadaha lagaga hadad lawaa soomaaliga carbiga English == Taariikhda guud ee Somaliland casriyadii hore == '''Taariikhdii bilawga ahayd ee casri jahligii''' Somaliland Baaxadda dhulka ay ku fadhido Somaliland waa 139,000 km2. Somaliland waxaa dhinaca waqooyiga ka xiga bada cas oo ku fadhida xeeb dhererkodu yahay 870 km2. Somaliland oo leh taariikh aad u balaadhan dadkuna aanu wada aqoon. Waxay kamid tahay meelaha ugu horraysay ay ka hana qaaday ilbaxnimada adduunku. Dadka taariikhda ku xeeldheeri waxay sheegeen in farraaciintii hore asalkoodu Somali kasoo jeedaan. Deganaana jireen dhulka xeebaha badda cas, taasoo markii danbana ay xidhiidh qoto dheer la lahaayeen Somaliland. Waxaana xaddaaradda Somaliland ku simantahay ilaa 7000 sanadood ciise hortii. === Diinta islaamka iyo saamaynta ay kulahayd somali === Markii diintu soo degtay qarnigii 7aad, geeska Afrika waxay noqotay meel aad u muhiima markii uu muslimay boqorkii Xabashida ee Najaashi. Waxaana xeebaha Somaliland ahaayeen meel istiraaji ah oo asxaabtii usoo hijrootay. Qarnigii 13naad waxaa culimadii carbeed ee dalka timid kadhiseen saldanad la odhan jiray Bebad oo ay xukumi jirtay boqortooyadii Walaashma. Waana markii koowaad inta taariikhda lagu hayo qabaa'ilkii Somalidu yeeshaan maamul dhexe. Somaliland waxaa ay kamid tahay bariga Afrika marka laga yimaado [[Itoobiya]] dalkii ugu horreyey ee ay ka hanaqaaday maamul dawladeed, inkastoo aan runta laga sheegin taariikhda dhab ah ee Somaliland haddana waxaan muran ku jirin in Somaliland qarnigii 15naad ay lahayd dawlad dunida laga ictiraafsanyahay gaar ahaana markii uu hoggaanka qabtay Immam Ahmed Qasali( Guray). Maamulkaas oo markii danbe la magac baxday dawladii Awdal. Xukumina jirtay inta u dhaxaysa xeebaha badda cas ilaa Herer. ===Xidhiidhka reer galbeed=== Sannadkii 1869kii ayaa waxaa la furay marinka kanaal Suways oo taasi ku dhiirigelisay gumaystayaashii reer Yurub ee Afrika qaybsaday 1884 shirkii Barlin. Waxaana la aamisan yahay in Somaliland oo ahayd dal ku fiican dhinaca istiraajiyada oo isku xidhaayey bada cas iyo bad weynta India. Haddaba salaanka gumaystayaasha ee Somaliland waxaa uu kaw saday 1839kii markii Ingiriisku qabsaday magaalada xeebta ah ee Cadan. '''Sannadkii 1827kii ayaa Captain Bermer oo ahaa badmareenadii ingiriis ahi yimid Somaliland oo uu xidhiidh la yeeshay odayaashii dhaqanka ee Somaliland. Lugtii ay lasoo galeen gumaystayaashu Somaliland waxay dhaafi kari waayeen xeebaha waxaana usuuroobi wayday inay waddanka horuu galaan intii ka horraysay Captain Sir Richman Burton. Mr. Burton wuxuu galay gudaha dalka waxaanu tagay dhulka miyiga ah, waxaana uu sanadii 1854kii lug kumaray xeebta Berbera ilaa magaalada Herar. Hadaba Boqortooyadii Engiriiska waxay yimaadeen xeebaha Somaliland. Ingiriisku dhowr jeer buu heshiisyo kala duwan la saxeexday odoyaashii Somaliland. Waxanaa ugu caansan heshiiskii hargaha ee sannadkii 1887kii oo heshiisyo la saxeexdeen odoyaashii Beelaha Somaliland. === Gumaystihii iyo Diiriye Guure === Sannadkii 1896kii waxaa bilawday kacdoon iyo dhaqdhaqaaqyo lagaga soo jeedo gumaysigii ingiriiska. Waxaana guluf iyo dagaal dhexmaray ciidamadii boqorkii 16aad [[Diiriye Guure]] ee daraawiishta iyo dawladdii Ingiriiska. Ugu danbayna waxaa la jebiyey Daraawiishta uu [[Diiriye Guure]] madax ka ahaa, oo [[Ismaaciil Mire]]:na abaanduulle guud ka ahaa sannadku markuu ahaa 1921kii. Waxaana halkaas kasii anbaqaaday halgamaayaashii Shiikh Bashiir iyo Faarax Oomaar u soo halgamay xornimadii aan qaadanay lixdankii. === Saxwadii Xornimodoonka ee 1950eeyihii === Waxa dagaalkii labaad ee adduunka ka dib sii kordhay sawaxanka iyo dareenka xornimodoonka ee qaaradda Afrika oo dhan. Dhaqdhaqaaqyadaasi oo ahaa laba nooc: qaar qabaliya iyo qaar madaniya oo ururro bulsho ku aroorayay. Qaybtaa madaniga ahayd waxa ka soo dhex baxay Ururkii '''Somali National Society''' ee 1945-kii lagaga dhawaaqay Burco. Af Somali wuxu ku noqonayay Bulshada Soomaaliyeed ee Waddaniga ah, waxaana loo soo gaabsan jiray SNS. Somali National League (SNL) wuxuu ahaa Xisbigii siyaasiga ahaa ee horseedka u ahaa halgankii siyaasadeed ee Maxmiyaddii Somaliland.Shacbiga intiisa badan Xisbigaa waxay u yaqaanneen SNL, sidaana waa loogu dhawaaqi jiray. Afka Carabigana waxa loo yaqaannay 'Raabidadda'. SNL waxay ahayd xarakad waddaniya, gumeysi-diid ah oo ka mid ahayd dhaqdhaqaaqyadii gobannimo-doonka ahaa ee Afrika. SNL oo ka soo xuub-siibatay SNS-tii, waxa lagaga dhawaaqay Shirweyne lagu qabtay Burco, 1951. Sida aan xogta lagu hayo ama waayihii berigaa oognaa, SNS ma ay yeelan karayn ujeeddooyin siyaasadeed. SNS waxay ku koobnayd ururinta mujtamaca, ka-hor-tagga qabyaaladda iyo gubaabinta dadweynaha. Abaabul siyaasadeed oo hor leh ayaa mar kale tisqaadaya oo ay ummaddu ku hoollinaysay ambo-qaad cusub oo siyaasadeed oo lagu xaqiijinayay madax-bannaanida Somaliland. Mandaqaddan loo yaqaannay British Somaliland ee ingiriisku joogay waxa cadho dheeraada iyo dareen weyn keenay markii dhulkii reseerf eeriyaa ee Somalidu lahayd ingiriisku ku wareejiyay Amxaarada. Tani waxay keentay kacdoon dheeraada oo suurtogaliyay in odayaashii markaa joogay a doontaan rag ninkan ingiriiska ah afkiisa yaqaanna oo qayb weyn ka qaata ka hortagga aafadan ku habsatay ummada. Waxa marwalba la eegayay dhinaca cadan ee dalka Yaman oo ay deganaayeen aqoonyahanno badan oo xilligaa ka hawl gali jiray xafiisyada iyo bangiyada ingiriiska ee Cadan. Waxa ka mid kana halyayada nimanka shaqadoodii iyo naftoodii ugu tabarrucay qaadashada xornimada Ibraahim Cali Ducaale, Maxamed Cali Faarax, Axmed Ismaaciil (Duqsi), iyo kuwa kale oo dardar galiyay dedaalkii xornimo-doonka. Gumaystaha ingiriisku wuxuu ugu necbaa Ibraahim Cali Ducaale oo ahaa xoghayaha xisbiga horena shaqo ahaan ka shaqayn jiray Bangiga Ingiriiska ee Cadan, walibana ahaa nin ka mid ah dadkii ingiriisku wax soo baray, laakiin saxwadii gobonimadoonka carabaha kala yimid. Waxa uu lahaa balaaqo af-soomaali, carabi iyo ingiriisi oo goobta khayriyada ee Hargeisa waxa looga bartay nin kiciya dhammaan quluubta dadweynaha. Maxamed Cali Faarax iyo Ibraahim Calie Ducaale waxay ahaayeen kuwii ugu horreeyay ee siyaasad gumaystuhu ugu xidho (xadhig siyaasadeed) halkaasoo isagoo xabsiga weyn ee Hargeysa markuu ku xidhnaa Ibraahin Cali Ducaale ku wareejiyay Xoghayenimada xisbiga SNL Maxamed Ibraahin Cigaal. Xisbiga SNL waxa guddoomiye u ahaa Madaxwayne: Xaaji Cumar Askar oo noqday madaxweynihii ugu horreeyay ee jamhuuriyada Somaliland,26 Juun. Sidoo kalena wuxuu ahaa gudoomiyaha ugu sareeya partlamenka somaliland, wuxuuna isku hayey saddexda jago ee ugu sareeya dalka. Madaxwayne Xaaji Cumar Askar, waxaa lagu yaqaanay kacdoonkii uu guumaystaha ku saaray sidii siyaasada dalka u dejiyeye sidii inigriiska la isku dhaafin lahaa xornimada looga heli lahaa, wuxuuna halyeyyada ugu waawayn ee xormimada u horseeday dalkiisa. geesta kale wuxuu aad u diidana in midaw dhex mara jamhuriyada somaliland iyo somalia, taasi ku khasabtay isaga inuu aqbalo xukunkiisa uga tanaasulo dalka ku maamulayey shacabkiisa soo doortay, isla mar ahaantana aanu qayb ka noqon weftig a uu hogaaminayo raysal wasaare mohamed xaaji ibraahim cigaal oo masuul uga dhigay Madaxwayne Xaaji Cumar Askar inuu cigaal isagu hawsha qabto oo dawladiisi u igmatay. Dhinaca kale Maxamed Xaaji Ibraahin Cigaal wuxuu ahaa nin taariikh weyn ku yeeshay intii ka dambaysay xornimada. Cumdayaasha siyaadda ee xilligaa waxa kale oo ka mid ahaa Axmed Xasan, Maykal Mariano, Garaad Cali Garaad Jaamac, Xaaji Ibraahin Nuur iyo qaar kale oo badan. Waxa kale oo ka mid ahaa nimankii dardartii xornimadoonka niman badan oo thaqaafo leh oo ay ka mid ahaayeen Yuusuf Meygaag Samatar, Axmed Maxamed Guuleed (Axmed Jimcaale), Maxamed Cali Faarax, Yuusuf Ismaaciil Samatar (Gaandi), Axmed Yuusuf Ducaale, Cabdilqaadir (Tifaf-tirihii Al-saraaxa) iyo qaar kaleba. SNL halgankaas in kasta oo ay horseed ka ahayd, haddana keli kuma ay ahayn. Waxa kale oo jiray xisbi la odhan jiray United Somali Party (USP) oo ay SNL isku gaashaan-buuraysteen Is-bahaysigii SNL-USP. Xisbigaa USP waxa ku bahaysnaa Beelaha Bariga iyo Galbeedka Somaliland SNLnna hiil badan ayay tareen taas oo keentay in 33kii kursi ee Baarlamaankana SNL-USP 32 ku guulaysatay. Xisbigii National United Front (NUF) oo mar danbe la sameeyay halgankii siyaasadeedna qaybtiisa ka soo qaatay ayaa kursigii hadhay isaguna ku guulaystay. Ururka la odhan jiray Xisbullaahi oo la ollog ahaa SNL ayaa isaguna ka mid ahaa xoogaggii halgankaa ka qayb qaatay ee weliba doorka shariifka ah ka galay. <br /> === Xoriyadii 1960 iyo wixii kadanbeeyay === Dawlada Ethiopia ayaa waxay qorshaynaysay sidii ay u aqoon san lahayd somalailand Bishii febraayo 1960kii ayaa wefti uu hoggaaminaayo Alle ha u naxariistee [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] u anbaxaxeen dalka Ingiriiska, waxaanay heshiis ay la soo galeen dawladdii ingiriiska in Somaliland xornimo buuxda lasiiyo. 26 Juun 1960kii bay markii maxmiyadii ingriiska ee Somaliland "British Somaliland protectorate" xornimadeeda ka qaateen dawladii Ingiriiska,sida aan la socono intii ka horraysay 01 Luulyo 1960kii Somaliland waxay ahayd dawlad gooniya( indepedent state). waxayna noqdeen dawlad madax bannaan oo la aqoonsan yahay ilaa 01 Luulyo 1960kii. Isla maalintaas Koonfurtu xorayday ayaa labada dal midoobeen inkastoo midawgaas mad madaw badani ku jiro. Dad badanina u haystaan in midowgaasi ahayn mid sharciya. === Shacabka reer somaliland oo markiiba Dareemay In la Khiyaameeyay === Dadka reer Somaliland waxay midow ku sheegaas doonayeen inay kaga dhabeeyaan riyadoodii ahayd in la sameeyo dawlad salbalaadhan oo ay kasoo qayb galaan wixii afsoomali ku hadlaa meel kastoo ay joogaanba. Laakiin waxaa markiiba beenawday riyadaas, dadka reer Somalilandna waxaa la duudsiiyey xuquuqdii wadaniyeed ee ay lahayeen. Dadka reer Somaliland oo markiiba dareemay in la khiyaamay oo isla markiiba bilaabay inay xornimadooda kala soo noqdaan reer koonfureedka, waxaad arkaysaa suugaantii markii hore kuwada baaqaysay midowga iyo Somalinimada oo marqudha isu badashay inay sheegaan sida lookhiyaameeyey. Wuxuu yidhi Cabdillahi Suldaan Timacade( alla haw naxariistee) tix uu arrintaas kaga hadlayaayey waxaa kaimd ahaa beedkeedii"DUQAYDII BARLAMAANKIYO DEKADIIBA WAA XAMAR". Waxaa kale oo Qaasim oo ka mid ah abwaanada Somaliland yidhi maanso ay ka mid ahaayeen eraydan:- ISMA DOORIN GAALKAAN DIRIYO, DAARTA KII GALAYE DUSHA MIDABKA SOOMALIMAAD, DUGULKA MOODAAYE MISNA LAGUMA DIIRSADO, EE QALBIGU WAA DIRKII KARALE MEESHAAN DAD IISOO KORDHIYO, DARAJO EEGAAYEY IYABA WAA DARXUMO II DHIMANE, DACAR MIYAAN LEEFAY MA DORRAATO RAADKAAN DHIGAAN, DIBUGU SOO LAABTAY SIDII AAN DAYEYsNAHAY MIYAAN, DAWGII KA HABAABAY Bishii Luulyo1961kii waxaa dadka reer Somaliland gaashaanka ku dhufteen oo cod aqliyad ah ku diideen distoorkii qeexayey ee lagu sharciyeynaayey israaca labada dal ee Soomaaliya iyo Somaliland. Laakiin nasiib darro dawladdii markaas jirtay oo reer Koonfureedka ahayd waxay diideen inay aqoonsadaan maxsuulkii doorashadaas sababtoo maslaxad baan ugu jirin arrintan. Bishii december 1961 waxaa madaxdii ciidamada qalabka sida ee Soomaaliya isku dayeen inay dhigaan inqilaabkii dhicisoobay. Inqilaabkaasna waxay doonayeen inay kula soo noqdaan madaxbannaanidii luntay. 1967kii waxaa dalka ka noqday raysal wasaare Mohamed H.Ibrahim Cigaal. Halka uu madaxweynaha ka noqday Cabdirashid Cali sharmake. 15 Oktober 1969kii waxaa magaalada laascaanood lagu dilay madaxweynihii Jamhuuriyadda Somalida ee Cabdirashid Cali Sharmaake. === Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay === Waxaana midnimadii 60kii guul darro ku dhamaatay markii 21 Oktober 1969kii uu dalka ka dhacay inqilaab aan dhiig ku daadan ee ay dhigeen ciimada qalabka sidaa, waxaana talada la wareegay ciidamada oo uu hoggaaminaayo Gen. Mohamed Siyaad Barre. 10 januari 1970kii waxaa kelidii taliyihii Siyaad Barre sameeyey maxkamadii badbaada oo xukumi jirtay xukunka dilka si looga takhaluso dadka aan taageersanayn madaxweynaha. 21 Oktober 1970kii wuxuu Siyaad Barre ku dhawaaqay in Soomaaliya qaadatay nidaamka hantiwadaaga cilmiga ku dhisan. Taasoo rabay inuu ugu bedelo inqilaabkii hab ku salaysan dhaqaaq siyaasadeed oo ku salaysan aydhiyooliyadda hantiwadaaga. Waxaana loo ololeeyey wixii loogu magacdaray kacaankii hantiwadaaga Somaliyeed. Xagaagii 1972kii waxaa la sameeyey ciimadii guulwadayaasha oo ujeedadoodu ahayd inay cabudhiyaan oo xabsiga u taxaabaan dadka shacbiga ee lagu tuxmo inay kacaan diid yihiin. July 1972kii waxaa la dilay labadii Jenaraal ee Salaad Gabayle, iyo Mohamed aynaanshe oo ka tirsanaa saraakiishii inqilaabka dhigay. Salaad gabayle wuxuu ahaa madaxweyne ku xigeen. Waxaa lagu xukumay dil ka dib markii lagu eedeeyey inay maleegayeen shirqool ay xukunka kaga tuurayaan Siyaad Barre. Oktober 1972kii waxaa lagu dhaqaaqay in la qoro [[Af-soomaliga]] oo uu noqdo luqadda rasmiga ah ee dalka. 1972kii-1975kii waxaa la qaaday ololihii barashada qorista Somaliga oo markii danbana isu rogay olalihii horumarinta reer miyiga ee la rabay in dadku waxna qoraan waxna akhriyaan. 1975kii waxaa la sameeyey 15 gobol oo cusub oo lagu bedelayeey 8 gobol ee hore u jiray. Waxaana ay ka koobnaayeen 78 degmo. Somaliland oo ka koobnayd 3 gobol looma samayn gobolo iyo degmooyin cusub toona. 1975kii Siyaad Barre wuxuu shaqadii ka eryey 50 saraakiil sare iyo madax ah oo badankooda ka soo jeeda Somaliland, waxaana uu ku bedelay dadka uu ku tuhmaayey inay taageersanyihiin kacaanka oo u badnaa caa'iladiisa ah. 1977kii maamulkii siyaad Barre wuxuu weerar ku qaaday dalka Itoobiya, waxaana markii hore uu ku guulaystay dagaalkaas. Laakiin waxaa dagaalku dhamaaday markii ciidamo Ruush iyo Kuubaan ahi usoo gurmadeenItoobiya ee ay si toosa dagaalka usoo galeen. Waxaana ciidamadii Soomaaliya dibuga soo noqatay dhammaan dhulkii horuu qabsadeen. KACDOONKII DADWEYNAHA IYO BILAWGII DAGAALKA SOKEEYE: 1978 waxaa dhacay inqilaabkii baaqday ee uu hoggaaminaayey Col. Cirro. Taasoo Siyaadna ku way raxay dadkii shacbiga ahaa ee deganaa gobolada dhexe. Kadib markii shacbiga Somaliland u adkaysan waayeen dhibaatada baladhaan ee uu ku hayo taliskii siyaad barre oo lagu hayey shaciga cadaadis ballaadhan oo isugu jira dil dhac, xadhig, kufsi waxaa sannadkii 6 dii abril 1981 waxaa lagu dhawaaqay ururkii SNM oo ay taageersanaayeen shacbiga Somaliland si ay ula soo noqdaan xornimadoodii luntay 60kii. 20 Februari 1982 waxaa dalka ka bilowday kacdoon shacbi kadib markii dil lagu xukumay dhallinyaradii UfO. Isla sannadkaasna waxaa baxay saraakiil ka tirsanaa ciidamada qalabka sida kuna biiray ururkii SNM, halkaasoo ay dagaal hubaysan kala hortageen taliskii Siyaad Barre. Isla sannadkaas waxaa la xidh xidhay madaxdii sare ee dawladdii Siyaasad Barre kaga jiray reer Somaliland, madaxdaas oo ay kamid ahaayeen Ismail Ali Abokor iyo Cumar Carte Qaalib waxaa lagu eedeeyey inay yihiin qaran dumis waxaana iyaga saraakiishii kaleba lagu xumuy dil. Intii intaas ka danbaysay waxaa sii badanaayey kacdoonka dadweynaha, waxaana shacbigu taageero hagar la'aana u hureen ururkii SNM. SNM waxaa ay weerar siyasadeed iyo mid ciidan ba ku qaadatay taliskii wakhtigaas jiray. Bilowgii sannadkii 1988 markuu taliskii Siyaad Barre u adkaysan waayey halgankii SNM ayuu si kadis ah ula heshiiyey dawladda Itoobiya oo uu ka dhaxaysay colaad iyo guluf xumi. [[27 Mey]] ciidamadii [[SNM]] waxay weerar lama filaana ku qaadaan ciimadii gaaska 4aad ee fadhiyey magaalada Burco. Sidoo kalena 31 Mey ayaa cutubyo kale oo SNM ay iyana guluf galaa baxsheen ciimadiii qaybta 26naad ee saldhigoodu ahaa magaalada Hargeysa. Weeraradaas oo ay SNM kasoo hooyeen guul badani, sidoo kalena keenay qasaare. Kadib markii ay ciidamadii daacadda u ahaa Siyaad Barre u babac dhigi kari waayeen halgankii SNM waxay weerar aargoosi ah ku qaadeen shacbigii masaakiinta ahaa ee reer Somaliland. Waxaana sannadkii 1988 ka dhacay gobolada waqooyi mid kamid ah xasuuqa ugu ba'an ee soo mara qaaradda Afrika. Waxaana isla sannadkaas oo qudha ururka xuquuqda aamdiga ee African watch warbixintii 1990 ku qiyaaseen in la gawracay intii udhaxaysay May [[1988]] ilaa Maarso 1989 50,000 oo shacbi ah oo aan waxba galabsan. 14 July 1989 waxaa magaalada Muqdisho lagu xasuuqay 47 qof oo kasoo jeeda reer Somaliland. Xasuuqan oo la magacbaxay gawracii Jasiira. Dadkaas la xasuuqay oo u badnaa arday iyo macalmiin aan waxba galabsan, waxaa la qafaashay iaygoo guryahoodii iska hurda waxayna naftooda u waayeen qabiilka ay yihiin oo qudha. May 1990 waxaa kooxdii manifeesto oo ka koobnaa 100 qof oo isagu jira madax siyaasadeed iyo baayacmushtar ay soo saareen codsi ay dawladda kaga codsanayaan inay la heshiiso mucaaridka, shacbigana taladana wax laga siiyo. Codsigaas oo uu diiday madaxweyne Siyaad waxaa la xidhay 45 qof oo kamid ahaa kuwii codsiga sameeyey laguna eedeeyey inay yihiin danbiilayaal qaran. 8 august 1990 waxaa dalka Itoobiya ku kulmay ururadii mucaaridka ahaa ee SNM, USC, iyo SPM waxaanay ku heshiiyeen inay dagaal midaysan ku qaadaan taliskii Siyaad Barre si looga xoreeyo ummadda. taliski macangaga ahaa ilma dooxaa intas ku dar. === burburintii taliskii siyaad barre === 26 Janaayo 1991 ayaa madaxweyne Siyaad Barre ka baxay magaalada Muqdisho, kadib markuu ka dhacay magaala madaxda gadood shacbi oo taageerayaan ururkii USC ee uu hogaaminaayey Mohamed Farah Caydiid. 27 Janaayo waxaa iyadaan lagala tashan bulshada Somaliyeed madaxweyne ku meelgaadh ah loogu magacaabay Ali Mahdi oo katirsanaa kooxdii manifeestada.xiligaas oo ay dakii ku noolaa muqdisho ay bililliqayteen hantidii taaley madax tooyadii muqdisho DIBU ULASOO NOQOSHADII QARANIMADA SOMALILAND 27 Jannayo 1991 ayaa ciidamadii SNM gacanta ku dhigeen dhamaan dalkii hore loo odhan jiray Somaliland. Dabadeedna madaxdii SNM waxay ka shaqeeyeen inay heshiiyeen oo walaaleeyaan beelihii walaalaha ee ay iska horkeentay dawladii hore ee Siyaad Barre. 18 Mey 1991 shirbeeleedkii ka dhacay magaalada Burco ayaa lagu go'aansaday lagagana dhawaaqay gooni isu taagga qaranimada Somaliland. Maalintaas oo ay Somaliland la soo noqotay marlabaad xornimadoodii luntay, noqotayna dal madax bannaan oo buuxinaya dhamaan astaamaha ay leedahay dawladi. Laakiin wali Jamhuuriyadda cusubi waxay sugaysa aqoonsi caalamiya. Waxaanan rajaynayaa in reer maandeeq dhakhso u heli doonto ictiraaf caalamiya oo ay rumawdo riyada shacbiga Somaliland oo ahayd inay noqdaan dowlad madax banaan caalamkana laga aqoonsan yahay sidi 1960. == Kadib Madaxbanaanidii 1960 == [[File:Somaliland map.png|thumb|250px]] Xafiiska lagu kaydiyo qoraalada taariikhda ee ku yaala magaalada London, loona yaqaano ‘Public Record office’, ayaa sannad kasta lagu soo bandhigaa qoraaladii sirta ahaa marka ay u dhammaato 30 sano mudadii ay qoraaldaasi ka qarsoonayeen indhaha dadweyanaha. Bisha January ee sannad kastana waxaa xafiiskasi u baratama aqoonyahanada taariikhda raadraaca iyo weriyayaasha warbaahinta si ay u milicsadaan sirta cusub ee la soo bandhigay. Bishii January ee sannadkii 1991 ayaa la soo bandhigay sirihii soddonka sano qarsoonaa oo ay ka mid ahaayeen dhacdooyinkii siyaasiga ahaa ee dalka Somaliland ka socday sannadkii 1960. Waxaa qoraalada la soo bandhigay ka mid ahaa saddex fayl oo buuxsamay kuna Magacaaban “Union of Somaliland and Somalia.” Waxaa kale oo ka mid ahaa sirtaasi la soo bandhigay diiwaan weyn oo lagu magacaabo “Minutes of legislative council 1960.” Kaasoo ay ku qoranyihiin hadalladii xildhibanada Golaha Sharcidejinta Somaliland ee Fadhiyadii Golahaasi yeeshay sannadkasi . Waxay qoraladaasi xusayaan mudanyaashi Golihii Sharcidejinta ee Saddexaad, lana soo doortay 17 kii bishii Feb, 1960, inuu fadhigoodi ugu horreeyay qabsomay 5tii Bishii April ee sannadkii 1960, kuna qabsoomay qolka Shirarka ee Goluhu ku lahaa goobta maanta aynuu u naqaanno “Goodirka” ee Hargeysa. Kulankaasi waxaa ka soo qaybgaly 36 xubnood oo ka mid ah Golaha sharcidejinta. Waxay 33 ka mid ahi ahaayeen xildhibanaadii ku guulaystay doorashaddii 17 Feb, 1960 ka qabsoontay dalka kana kala socday xisbiyada SNL. USP iyo NUF oo ay ka mid yihiin 4 wasiir iyo hal wasiir ku xigeen. Saddexda kalena waxay ahaayeen xubno Ingiriisa oo wasiirro ah kana tirsanaa Xukuumadda Somaliland. Waxaa kale oo isna fadhiyay kulankaasi Badhasaabkii dalka Somaliland ka talinayay. Ugu horreyn, Badhasaabkii Somaliland, Sir Douglas Hall, ayaa khudbad aad u dheer ku furay shirkii ugu horreeyay ee Golahaasi la soo doortay yeesho. Taasoo uu kaga hadlayo barnaamijka hawlqabad ee dawladda uu madaxda ka yahay iyo qorshaha dhow ee mustaqbalka. Waxaa xigay in la dooorto, loona codeeeyo ku-xigeenka shirgudoonka, taasoo oo uu ku guulestay Jaamac Cabdillahi Qaalib ( Ina diir qadhaadh). Kadibna waxaa la gudogalay soo jeedintii ajandaha ugu horreeyay ee Goluhu ka doodi doono oo uu soo jeediyay xildhibaan Maxamuud Biixi (Shuuriye) oo ka tirsanaa xisbiga S N L lagana soo doortay degmo doorashada Baanka ee magalada Hargayesa. Wuxuuna yidhi “ Ajandahan oo ah “Xornimo iyo Midnimo” waa mid ay ku soo heshiiyeen xisbiyada aqlabiyada ku leh Golahani ( SNL iyo USP), inuu noqdo ajandaha ugu horreeya ee Golahani ka doodo. Tiiyoo la filayo in Somalia ay dhowaan qaadan doonto xornimadeedii, haddii isla maalin ahaantaasi dalkanina (Somaliland) la siiyo xornimadiisa waxaa suurtogelaya in mushkiladihii midnimadu yeelan lahayd ay meesha ka baxayso….…..Waxaa la gaadhay xilligii aad dawladda Ingiriiska ku talo siin lahaydayn in Soomaalida la siiyo xornimadeeda. Soomaalidu ma aqoonsana xuduudahan maanta jira. Waxaanay u haystaan inay yihiin qaar been ah oo kala qoqobaya. Dhamaan dhulka ay somaalidu deggantahay waa dal keliya oon la kala jarjari karin. Sidaasi awgeed waa in dalkani la siiyo xornimadiisa kowda bisha Julay oo ku beegan maalinta Somalia xornimadeeda qaadanayso, si isla maalintaasi ay u wada suurto galaan xornimada iyo midnimadu.” 6dii bishii April ee 1960, ayay dodaani si kulul uga dhex socotay Golahaasi Sharci dejinta. Waxaa hadaba is waydiin mudan sababta laba arrimood oo kala duwan looga dhigay ajande keliya . Waayo midi waxay ku saabsantahay Madaxbanaanida Somaliland oo Ingiriisku gacanta ku hayey? Ta kalena waa arrin ku saabsan midowga dhex mari doona Somaliland iyo Soomaaliya . Waa laba arrimod oo kala duwan oo mid waliba yealan karto doodeeda u gaarka ah. Hadana wuxuu Goluhu go’aansaday inay labadaasi arrimood ee kala duwani noqdaan ajande keliya, loogana doodo si wadajir ah tiiyoon la kala qaadin. Marka la dhuuxo qoraalada, lagana baaraan dego doodaasi iyo hadaaladii xildhibaanadii doodaasi ka qayb galay soo jeediyeen, waxaa inoo muuqunaya sababta Goluhu iskugu dhafay labadaasi arrimood, ugana dhigay ajande kaliya. Sida ku qeexaan qoraalada diiwaanada hadalada xildhibaanada Somaliland ee doodaasi ka qayb galay waxay dhammantood u arkayeen in madaxbanaanida Somaliland iyo la midowga Somalia yahay arrin keliya oo isku dhafan, habboontahayna in aan gooni gooni looga kala doodin. Taasoo ay xildhibaanadu si cadaan ah oo marag ma doon ah u qeexayaan in madax banaanida Somaliland iyo midnimada ay Somalia la yeelanayso ay wada dhacaan maalin keliya oo ku beegan Kowda Bisha Julay ee 1960. Waxayna ugu muuqatay in haddii midkood la waayo ka kalena aanu jirayn . Tiiyoo aynaan halkani ku soo wada koobi karin hadaladii xildhibaanada oo idil, nuxurka hadaladooduna yahay mid meel u wada jeeda oon wax khilaaf ahi ku dhex jirin, hadana tusaale ahaan aan soo qaadanno fikradihii ay xildhibaanada Somaliland rumaysnaayeen tiyoo aynu tixraacaynno hadaladii dhowr xildibaan oo xisbiyada kala duwan ka socda: Ugu horreyn waxay xildhibaanada Somaliland doonayeen in Soomaali oo idili yeelato dawlad keliya. Xildhibaan Ibraahim cismaan food( Basbaas) oo ka tirsanaa Xisbiga SNL, lagana soo doortay degmo doorashada Cadaadley oo arrintaasi qeexayaana wuxuu yidhi “ Soomaalidu ma doonayso shan dawladood oo kala goon gooniya. Xataa laba dawladood oo keliya ma doonayso. Waxay Somalia qaadanaysaa xornimadeeda kowda bisha Julay. Waxaanuna rajaynaynaa in aanaan annakuna maalintaasi dib uga dhicin.” Waxaa kale oo ay rumaysnaayeen in xornimada Somaliland iyo midnimada Somalia maalin keliya noqoto. Xildhibaan Xaaji Ibraahim Nuur oo ka tirsanaa xisbiga USP lagana soo doortay degmo doorashada Dila oo arrintani qeexayaa wuxuu yidhi “ Waxay Soomaaliya qaadanaysaa xornimadeedii kowda bisha Julay, annakuna waa in aanu maalintaasi qaadanaa xornimadayada si ay u suurtogasho in isla maalintaasi aanu midowno” Waxaa kale oo ay rumaysnaayeen in midnimada Somaliland iyo Somalia u horseedayso midnimada shanta Soomaaaliyeed. Xildhibaan Michael Mariano oo ka tirsanaa xisbiga NUF lagana soo doortay degmo doorashada Ceel Afweyn oo arrintaasi qeexayaa wuxuu yidhi: “Soomaali oo idil ayaa sugaysa midowga labada dale e Somaliland iyo Somalia. Waxayna midnimada labadaasi qaybood u horseedi doontaa sidii shanta soomaaliyeed oo idili u midoobi lahayd.” Hadaladaasi waxay ahaayeen dhowr tusaale oo aan ka soo qaatay doodii 6da April ee mudanayaashii laga soo doortay Somaliland. Waana mid diiwaanada ay ka muuqato inay dhammaantood doonayeen xornimo iyo midnimada Somalia. Bal aynu haatanna eegno aragtidii xubnihii Ingiriiska ee kulankaasi fadhiyay. Phillip Carrel oo ahaa Chief Secretray wuxuu yidhi isagoo ka jawaabaya hadaladaasi ay xildhibaanadu halkaasi ka jeediyeen “ Shaki igagama jiro in ay dadka ku nool Somaliland doonayaan inay la midoobaan Somalia. Waxaanan hubaa in dawladda Ingiriiskuna ku taageeri doonto himiladooda. Laakiin bishii u danbaysay ayay dadka gashay jibbo weyn oo ay ku doonayaan in ay la midoobaan Somalia kowda bisha julay oo ah islamaalinta dalkaasi qaadanayo xornimadiisa. Ilaa iyo hadda wax wada hadal ah oo arrintaasi ku saabsan oo labada dal (Somaliland iyo Somalia) ka wada yeesheen ma jirto. Waxaana jira arrimo badan oo u baahan in laga wada hadlo inta aan la midoobin ka hor. Ugu horreyn waa in labada dal ku heshiiyaan distoor ka wada dhexeeya. Si loo ilaaliyo xuquuqda iyo danaha dadka heshiika wada gelaya oo idil waa in arrintani laga gaadhaa heshiis ka hor intaan la midoobin. Sidoo kale waa in laga heshiiyaa, sharciyada doorashada, qaabka dawladdu noqonayso, afka rasmiga ah, habka cashuuraha, lacagta la isticmaalayo, mushaharka shaqaalaha dawladda iwm. Waxaasi oo idili waxay u baahanyihiin in dad khubaro ah loo xilsaaro si ay u darsaan ugana soo talo bixiyaan. Si dawladda midnimadaasi ka dhalataa ay u noqoto mid ku taagan dhidibbo adag.” Isagoo sii wata hadalkiisii wuxuu yidhi “ Arrinta ugu daran ee u baahan in laga tashado waxay tahay arrinta Hawd iyo Reserve area. Maalinta aad xornimada qaadataan ee ay midnimadu dhacdo, waxaa dhammaanaya xilkii Ingiriiska ka saarnaa Maxmiyadda Somaliland. Haatanna dawladda Ingiriiska ayaa bixisa Kharashka ku baxaya Hawd iyo Reserve Area. Haddii aan heshiis cusub laga gaadhin hawlaha halkaasi ka socda oo dhan ayaa joogsanaya. Taasoo ah in heshiiskii Etoobiya lala galay 1954 uu noqonayo mid dhammaaday. Inkastoo heshiiskaasi aan ogahay in aydaan jeclayn hadana dadka reer Somaliland ayuu u suurtogeliyay maamul xuquuqdooda ilaaliyaa inuu halkaasi joogo marka ay u tallaabaan dhinaca Hawdka. Haddii aan heshiis cusub lala gelin Etoobiya waxaa meesha ka baxaya maamulkii ilaalinayay xuquuqda dadkaasi. Ilaalada halkaasi joogta oo idil ayaa loo soo rari dhinaca Somaliland, mana jiri doonto cid kala ilaalisa beelaha diriri ka dhex aloosanto. Mana helayaan taageero waxbarasho iyo mid caafimaad toona.” Ugu danbayntii ayuu Douglas Hall, badhasaabku, khudbad dheer jeediyay, waxaana ka mid ahaa hadaladiisii: “Anigu dawladda Ingiriiska ayaan u gudbin doonaa sida dadka reer Somaliland u doonayaan xornimo iyo midnimo. Hase ahaatee waxaa idin saaran xil weyn oo ah in aad gudataan waajibaadka ay idinku leeyihiin dadkii idin soo doortay oo ah in aad ka ilaalisaan dhibaatooyinka ay ku keeni karto midnimo aan loo dhammaystirin hawlihii lagama maarmaanka u ahaa, oo si fudud oo degdeg ah loo galay”. Wuxuuna ku soo gunaanaday hadalkiisii “ Waxaan idinkula dardaarmayaa: khatar ha gelinina mustaqbalka dadka iyo dalka Somaliland” Marka qoraalada diiwaanada ee xildhibaanadii halkaasi ka dooday loo fiirsado waxaa muuqanayaa in Goluhuu u kala qaybsanaa laba dhinac oo is fahmi la’, kala rumaysnaana laba fikradood oo kala duwan. Fikrad waxaa rumaysnaa xildibaanada Somaliland laga soo doortay oo doonayay in la siiyo xornimo maalinta kowda Julay oo ku beegan maalinta ay Somalia xornimadeeda qaadanaysay, si islamaalintaasi ay u suurtogasho xornimo iyo la midowga Somalia. Taasi oo ay doonayeen si labadani dal ee midoobay ay u noqdaan gundhigii u horseedi lahaa midnimada shanta Soomaaliyeed. Hase ahaatee marnaba kamay hadlin sida hawlaha lagama maarmaanka u ah midnimada ay u sii diyaarinayaan ama ugu hawlgalayaan. Fikradda labaadna waxaa rumaysnaa xubnaha Ingiriiska ah oo ku doodayey in ka hor intaan lala midoobin Somalia laga wada hadlo laguna heshiiyo qaabka midnimada labada dal noqonayso, tiiyoo midnimada ka hor loo baahanyahay in la sii lafa guro, lana derso hawlaha labada dal ku kala duwanyihiin, arrimahaasina loo saaro khubaro ka soo talo bixiya. Kadibna laga gaadho heshiis labada dhinac oggolyihiin.Waxaa kale ooy rumaysnaayeen in labada dhinac mid waliba gooni ahaanteed ay marka hore u noqoto dawlad madaxbanaan kadibna labada dawladood ka wada hadlaan arrimaha midnimada heshiis laysla ogyahayna ka gaadhaan. {{Commonscat|History of Somaliland}} * [http://fanka.wetpaint.com/page/BOGA+TAARIIKHDA fanka.wetpaint.com] {{Wayback|url=http://fanka.wetpaint.com/page/BOGA+TAARIIKHDA |date=20110920014230 }} * [http://www.somalilandgov.com/ www.somalilandgov.com] {{Wayback|url=http://www.somalilandgov.com/ |date=20010301084143 }} [[Category:Xeebta Soomaaliyeed]] 7skkc2qydajjosxcsqhu2z654cdsg4a Yoghurt 0 18018 302820 241215 2026-07-17T06:38:05Z Videoiib7 46243 302820 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food | name = Yogurt | image = [[File:Obstjoghurt01.jpg|alt=|550px]] | caption = Baaquli ay ku jirto yogurt iyo midho | alternate_name = Yoghurt, Yogurti | country = Caalamka oo dhan | region = | creator = | course = | type = Cunto fudud | served = | main_ingredient = [[caano|caano garoor]], khamiir, [[bakteeri]]ya | variations = Yogurt [[dux]] badan iyo yogurt dux yar | calories = | other = }} '''Yogurt''' Ama loo yaqaano '''Caano Fadhi''' Ah ({{lang-ar|الزبادي}}, {{Lang-en|yoghurt}}) Waa [[cunto|cunto fudud]] oo laga diyaariyo [[caano|caano garoor]], khamiir, [[bakteeri]]ya iyo [[midho]] la isku dhex qasay, taasi oo laga cuno dhamaan deegaanada Caalamka. Sidoo kale yogurtku wuxuu leeyahay dhowr nooc taasi oo ku xidhan [[dux]]da ku jirta; sida yogurt dux badan leh iyo mid dux yar leh.<ref>{{Cite web |ciwaan=Little Business Women |url=http://www.yobserver.com/news-varieties/printer-1002499.html |access-date=2015-11-29 |archive-date=2011-09-28 |archive-url=https://archive.is/20110928085026/http://www.yobserver.com/news-varieties/printer-1002499.html |dead-url=yes }}</ref><ref name="Abdullahi">Mohamed Diriye Abdullahi, ''Culture and Customs of Somalia'', (Greenwood Press: 2001), p. 113.</ref><ref>{{Cite web |ciwaan=Hatikva market — the other side of Tel Aviv |url=http://food.lizsteinberg.com/2010/01/27/hatikva-market/ |access-date=2021-08-08 |archive-date=2015-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150427220227/http://food.lizsteinberg.com/2010/01/27/hatikva-market/ |dead-url=yes }}</ref> =Diyaarinta Yogurti= Yoghurtiga waxaa laga diyaariyaa noocyo kala duwan oo [[caano]] ah kuwaasi oo lagu qasay [[fixiso]], khamiir, [[biyo]] diiran, [[yeast]] iyo [[milix]] taasi oo si fiican loo garaaco (tumo) si ay iskudhexgalaan iskudarkaasi, ka dib meel la dhigo mudo saacado ah si ay u khamiirto.<ref>[http://food.lizsteinberg.com/2009/01/05/saturday-brunch-lahoh-purple-salad-with-ginger-dill-dressing-and-more/ Preparing Lahoh]</ref> Sida ugu badan daqiiqda laga diyaariyo laxooxda waxaa laga sameeyaa [[garow]]ga.<ref> name="Abdullahi"</ref> Yoghurt waxaa lagu diyaariyaa wakhti u dhexeeysa 24 saac iyo wixii ka badan. =Isticmaalka= Sida caadiga ah, laxooxdu waxay ka mid tahay [[qureec]] iyo [[casho|cashada]] meelo badan oo dadka Soomaalidu ku dhaqan yihiin. Waxaa laga yaabaa in dadka qaar xataa ku [[qado|qadeeyaan]] laxooxda. Sidoo kale, loxooxda waxaa lagu darsadaa [[subag]], [[malab]] ama [[suugo]] iyo koob [[shaah]] ama [[bun]] ah. Laxooxda la cuno wakhtiga qadada waxaa lagu darsadaa [[suugo]] ama [[maraq]].<ref> name="Abdullahi"</ref> =Qoraalo La Xidhiidha= * [[Bariis]] * [[Makaroone]] * [[Suugo]] * [[Xaniid]] {{Cunto}} =Linkiyo Banaanka= * [http://www.urbanjunkies.com/london/07/1214-eatdrink-crepes.html Recipe for Yemeni 'Lahoch'] =Tixraac= {{Reflist}} [[Category:Caano]] [[Category:Cunto]] [[Category:Juquraafi]] {{Commons|Category:Yogurt}} ltl3x49y11324ya78sx02554to13wpv 302821 302820 2026-07-17T06:40:30Z Videoiib7 46243 /* Diyaarinta Yogurti */ 302821 wikitext text/x-wiki {{Infobox prepared food | name = Yogurt | image = [[File:Obstjoghurt01.jpg|alt=|550px]] | caption = Baaquli ay ku jirto yogurt iyo midho | alternate_name = Yoghurt, Yogurti | country = Caalamka oo dhan | region = | creator = | course = | type = Cunto fudud | served = | main_ingredient = [[caano|caano garoor]], khamiir, [[bakteeri]]ya | variations = Yogurt [[dux]] badan iyo yogurt dux yar | calories = | other = }} '''Yogurt''' Ama loo yaqaano '''Caano Fadhi''' Ah ({{lang-ar|الزبادي}}, {{Lang-en|yoghurt}}) Waa [[cunto|cunto fudud]] oo laga diyaariyo [[caano|caano garoor]], khamiir, [[bakteeri]]ya iyo [[midho]] la isku dhex qasay, taasi oo laga cuno dhamaan deegaanada Caalamka. Sidoo kale yogurtku wuxuu leeyahay dhowr nooc taasi oo ku xidhan [[dux]]da ku jirta; sida yogurt dux badan leh iyo mid dux yar leh.<ref>{{Cite web |ciwaan=Little Business Women |url=http://www.yobserver.com/news-varieties/printer-1002499.html |access-date=2015-11-29 |archive-date=2011-09-28 |archive-url=https://archive.is/20110928085026/http://www.yobserver.com/news-varieties/printer-1002499.html |dead-url=yes }}</ref><ref name="Abdullahi">Mohamed Diriye Abdullahi, ''Culture and Customs of Somalia'', (Greenwood Press: 2001), p. 113.</ref><ref>{{Cite web |ciwaan=Hatikva market — the other side of Tel Aviv |url=http://food.lizsteinberg.com/2010/01/27/hatikva-market/ |access-date=2021-08-08 |archive-date=2015-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150427220227/http://food.lizsteinberg.com/2010/01/27/hatikva-market/ |dead-url=yes }}</ref> =Diyaarinta Yogurti= Yoghurtiga waxaa laga diyaariyaa noocyo kala duwan oo [[caano]] ah kuwaasi oo lagu qasay [[fixiso]], khamiir, [[biyo]] diiran, [[yeast]] iyo [[Milix|Cusbo]] Taasi oo si fiican loo garaaco (tumo) si ay iskudhexgalaan iskudarkaasi, ka dib meel la dhigo mudo saacado ah si ay u khamiirto.<ref>[http://food.lizsteinberg.com/2009/01/05/saturday-brunch-lahoh-purple-salad-with-ginger-dill-dressing-and-more/ Preparing Lahoh]</ref> Sida ugu badan daqiiqda laga diyaariyo laxooxda waxaa laga sameeyaa [[garow]]ga.<ref> name="Abdullahi"</ref> Yoghurt waxaa lagu diyaariyaa wakhti u dhexeeysa 24 saac iyo wixii ka badan. =Isticmaalka= Sida caadiga ah, laxooxdu waxay ka mid tahay [[qureec]] iyo [[casho|cashada]] meelo badan oo dadka Soomaalidu ku dhaqan yihiin. Waxaa laga yaabaa in dadka qaar xataa ku [[qado|qadeeyaan]] laxooxda. Sidoo kale, loxooxda waxaa lagu darsadaa [[subag]], [[malab]] ama [[suugo]] iyo koob [[shaah]] ama [[bun]] ah. Laxooxda la cuno wakhtiga qadada waxaa lagu darsadaa [[suugo]] ama [[maraq]].<ref> name="Abdullahi"</ref> =Qoraalo La Xidhiidha= * [[Bariis]] * [[Makaroone]] * [[Suugo]] * [[Xaniid]] {{Cunto}} =Linkiyo Banaanka= * [http://www.urbanjunkies.com/london/07/1214-eatdrink-crepes.html Recipe for Yemeni 'Lahoch'] =Tixraac= {{Reflist}} [[Category:Caano]] [[Category:Cunto]] [[Category:Juquraafi]] {{Commons|Category:Yogurt}} niatcmq5e00a7o505lowqfb94epwxol Template:Infobox civilian attack 10 20237 302825 160924 2026-07-17T08:18:56Z Isma4l 41797 /* */ 302825 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Infobox|infoboxTemplate | bodyclass = vevent | aboveclass = summary | abovestyle = font-size:125%; | above = {{if empty|{{{title|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}} | subheader2 = {{#if:{{{partof|}}}{{{part_of|}}}|Qayb ka mid ah {{if empty|{{{partof|}}}|{{{part_of|}}}}}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}} |size={{{image_size|}}}|upright={{{image_upright|}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}}} | caption = {{if empty|{{{caption|}}}|{{{image_caption|}}}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map|}}} |size={{{map_size|}}} |upright={{{map_upright|}}}|sizedefault=250px |alt={{{map_alt|}}} }} | caption2 = {{{map_caption|}}} | image3 = {{#invoke:Infobox mapframe | auto | onByDefault = no | mapframe-frame-width = 250 | mapframe-zoom = 6 }} | subheader = {{{subheader|}}} | label1 = Magaca&nbsp;asalka ah | data1 = {{#if:{{{native_name|}}}|<span {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | label2 = Goobta | class2 = location | data2 = {{br list |{{#invoke:WikidataIB|getValue|P625|name=coordinate location|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}}|onlysourced={{{onlysourced|}}}|{{{coordinates|}}} }} |{{#invoke:WikidataIB|getValue|P276|name=location|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}}|onlysourced={{{onlysourced|}}}|{{{location|}}} }} }} | label4 = Taariikh | data4 = {{#invoke:WikidataIB|getValue|P585|name=date|suppressfields={{{suppressfields|}}}|fetchwikidata={{if empty|{{{fetchwikidata|}}}|ALL}}|onlysourced={{{onlysourced|}}}|{{{date|}}} {{#if:{{{time|}}}|<br/>{{{time}}}}}{{#if:{{{time-begin|}}}|<br/>{{{time-begin}}}&nbsp;– {{{time-end}}}}} {{#if:{{{timezone|}}}|({{{timezone}}})}} }} | label5 = Bartilmaameedka | data5 = {{{target|}}} | label6 = {{longitem|Nooca weerarka}} | data6 = {{{type|}}} | label7 = Hub{{#if:{{{weapon|}}} | |ka}} | data7 = {{if empty|{{{weapon|}}}|{{{weapons|}}}}} | label8 = Dhimasho | data8 = {{if empty|{{{fatalities|}}}|{{{deaths|}}}}} | label9 = Dhaawac | data9 = {{{injuries|}}} | label10 = {{#if:{{{victims|}}}|Dhibanayaal|Dhibane}} | data10 = {{if empty|{{{victims|}}}|{{{victim|}}}}} | label11 = {{#if:{{{perpetrators|}}}{{{perps|}}}|Guddoogayaasha|Guddooge}} | data11 = {{#if:{{{perpetrators|}}}{{{perps|}}}|{{if empty|{{{perpetrators|}}}|{{{perps}}}}}|{{if empty|{{{perpetrator|}}}|{{{perp|}}}}}}} | label12 = {{#if:{{{assailants|}}}|Weeraryahannada|Weeraryahan}} | data12 = {{if empty|{{{assailants|}}}|{{{assailant|}}}}} | label13 = {{#if:{{{numparts|}}}|{{longitem|{{abbr|Tirada|Tirada}}&nbsp;ka qaybgalayaasha}}|Ka qaybgale}} | data13 = {{if empty|{{{numparts|}}}|{{{numpart|}}}}} | label14 = {{#if:{{{dfens|}}}|Difaacayaasha|Difaacaya}} | data14 = {{if empty|{{{dfens|}}}|{{{dfen|}}}}} | label15 = Ujeeddo | data15 = {{{motive|}}} | label16 = {{#if:{{{inquiries|}}}|Baaritaannada|Baaritaan}} | data16 = {{if empty|{{{inquiries|}}}|{{{inquiry|}}}}} | label17 = {{#if:{{{coroners|}}}|Baarayaasha dhimashada|Baare dhimasho}} | data17 = {{if empty|{{{coroners|}}}|{{{coroner|}}}}} | label18 = Eedeysane | data18 = {{{accused|}}} | label19 = Eedaha | data19 = {{{charges|}}} | label20 = Xukunka | data20 = {{{verdict|}}} | label21 = Xukunnada | data21 = {{{convictions|}}} | label22 = La xukumay | data22 = {{{convicted|}}} | label23 = Dacwad | data23 = {{{litigation|}}} | label24 = Garsoore | data24 = {{{judge|}}} | label25 = Mareeg | data25 = {{{website|}}} | header26 = {{{module|}}} | data27 = {{#if:{{{notes|}}} |<div style="border-top:1px solid #aaa;">{{{notes}}}</div>}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox civilian attack with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox civilian attack]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y|mapframe_args=y| accused | alt | assailant | assailants | caption | charges | convicted | convictions | coordinates | coroner | coroners | date | dfen | dfens | fatalities | deaths | fetchwikidata | image | image_size | image_upright | injuries | inquiries | inquiry | judge | litigation | location | map | map_alt | map_caption | map_size | map_upright | module | motive | native_name | native_name_lang | notes | numpart | numparts | onlysourced | partof | part_of | perp | perpetrator | perpetrators | perps | subheader | suppressfields | target | time | time-begin | time-end | timezone | title | type | verdict | victim | victims | weapon | weapons | website | image_caption }}{{#invoke:Check for clobbered parameters|check | template = [[Template:Infobox civilian attack]] | cat = {{main other|Category:Pages using infobox civilian attack with conflicting parameters}} | weapon; weapons | victims; victim | perpetrators; perps | perpetrator; perp | assailants; assailant | numparts; numpart | dfens; dfen | inquiries; inquiry | coroners; coroner | deaths; fatalities | caption; image_caption | partof; part_of }}<noinclude>{{Documentation}}</noinclude> qzq28viardzsjx7dcbaeqdgxfoi6l2d Dawladii Somaliland (1960) 0 21804 302796 210260 2026-07-17T03:09:06Z Abdishakur Gande 32580 /* */ 302796 wikitext text/x-wiki LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. {{Infobox Former Country |native_name = Dawladii Somaliland (1960) |conventional_long_name =State of Somaliland <br>دولة أرض الصومال |common_name = Somaliland |continent = Africa |region = Geeska Afrika |country = Somaliland |status = |event_start = Xorowday |year_start = 1960 |date_start = 26 Juun |event_end = Raacday [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Koonfur]] |year_end = 1960 |date_end = 1 Juulaay |p1 = Dhulka Biritishka ee Somaliland |flag_p1 = Flag of British Somaliland (1950–1952).svg |s1 = Soomaaliya |flag_s1 = Flag of Somalia.svg |image_flag = |image_coat = |flag = Flag of Somaliland |national_motto = |national_anthem = |image_map = British Somaliland map.jpg |image_map_caption = Somaliland (26June) |capital = [[Hargaysa]] |title_leader = Raysal Wasaare |leader1 = [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] |common_languages = [[Af-Soomaali]] |religion = Islaam |currency = Shillin Geeska Afrika |today={{flag|Somaliland}} }} '''Dawladii Somaliland ee 1960''' ({{lang-en|State of Somaliland}}) waxay ahayd dawlad da' yar oo jirtay 5 maalmood. Waxayna xuriyada ka qaadaday boqortooyadii [[Ingiriiska]] taariikhdu markay ahayd 1960, 26 Juun. Shan maalmood ka dib waxay la midawday [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Mustamaradii Talyaaniga]]. Laakiin nasiib daro midawgaasi muu shaqayn sabo badan awgeed. Maantana waxay tahay Jamhuuriyada [[Somaliland]]. 1991, 18 May Waxay ka noqotay midawgii hungoobay ee 1960 1dii Juulaay. Ilaa hada wax aqoonsi ah kamay helin beesha caalamka, inkasta oo ay caalamku ogyihiin inaanay shaqo isku lahayn Dawlada Fadaraalka [[Soomaaliya]]. ==Taariikh== 1960, Juun 26, Boqortooyadii [[Ingiriiska|Ingiriisku]] waxay xor siisay Maxmiyadii Somaliland ee Ingiriiska. Isla habeenkaa waxa Beerta Xortiyada ee magaalada [[Hargaysa]] laga taagay calanka buluuga ee xidigta cad leh; taasoo loola jeeday 5ta Soomaali. Dadkii barigaa noolaa waxa ku waynaa riyo la odhan jiray '''Soomaaliwayn''' , oo ay ka door bideen xurriyada iyo dawlada cusub ee u dhalatay. 5 cisho ka dib aya israaceen [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Koonfur]] aidaas ayana ku baaba'day dawladii dhalatay, iyadoo la doonayo Soomaaliwayn . Laakiin waa lagu guul daraystay. ==Qaadashadii Xoriyada== [[26 Juun 1960]] waa [[maalinta Xoriyada Soomaaliya|maalinta Xornimada Somaliland]] ka qaadatay [[gumeysiga|gumeeystihii]] [[UK|Ingiriiska]] ee ka talin jirey [[Gobolada Somaliland|Gobolada Waqooyi Soomaaliya]]. 26ka Juun 1960kii waxay ahayd maalintii [[Somaliland|dadka Somaliland]] ka hoosbaxeen maamulkii [[Dhulka Biritishka ee Soomaaliya|British Somaliland]], taasi oo horseeday ku dhawaaqitaankii madaxbanaanida [[Soomaaliya|Goboladda Koonfurta Soomaaliya]] ka qaateey maamulkii la odhan jirey [[Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya|Italian Somaliland]] ee ka talin jirey koonfur. Ugu dambeyn, 1dii Luuliyo 1960kii waxaa midoobey Goboladii Waqooyi iyo Koonfurta Soomaaliya halkaasi oo lagu aasaasay dowladii iyo maamulkii ugu horeeyay gayiga [[Jamhuuriyadda Soomaaliya]]. ==Soo Noqoshadii Dawalada iyo JSL ee imika== Midawgii hungoobay maalin kadib , ree [[Somaliland]] waxay ogaadeen in walaalahooda koonfutu aanay dhab ka ahayn midnimada Soomaaliwayn. '''1961 Diisambar''' Bishii 12aad ee 1961dii, saraakiil ka soo jeeday [[Somaliland]] ayaa ayaa ku tashaday in ay inqlilaab ku kacaan ; maadaama oo hadakoodii uu lumay kaasoo ahaa Soomaaliwayn. Saraakiisani markay 3 magaalo qabsadeen ayaa la fashiliyaay. '''1981kii iyo Jabhadii [[SNM]]''' Siyaasiyiin ka tirsan [[Somaliland]] ayaa ku shiray magaalada Landhan ee caasimada [[Ingiriiska]]. Shirkan gudihiisa waxa la sameeyay jabhadii [[SNM]] oo ujeedaduna ahayd in la xoreeyo [[Soomaaliland]] oo la soo celiyo dawladii luntay 60kii. Xarunna waxa looga dhigay magaalada Londhan iyo bariga dalka [[Itoobiya]]. 1988kii ayuu takiskii '''[[Maxamed Siyaad Barre|Siyaad Barre]]''' xasuuqay magaalooyin badan oo ka tirsan [[Somaliland]]. Waxay dagaalo socdaanba , 1991 18 May, ciidamadii [[SNM]] waxay gacanta ku dhigeen dhamaan xuduudii 60kii ee [[Somaliland]]. Maalintaas ayay soo noqotay dawladii luntay 60kii.Imikana waxa loo yaqaan Jamhuuriyada [[Somaliland]]. ==Sidoo kale eeg== * [[Somaliland]] * [[Maalinta Xoriyada Somaliland]] ==Xigasho== {{reflist}} [[Category:Taariikh]] [[Category:Somaliland]] 7xbh7o6mjbdzf1wqyny0826s91kuy0r 302797 302796 2026-07-17T03:09:44Z Abdishakur Gande 32580 /* Soo Noqoshadii Dawalada iyo JSL ee imika */ 302797 wikitext text/x-wiki LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. {{Infobox Former Country |native_name = Dawladii Somaliland (1960) |conventional_long_name =State of Somaliland <br>دولة أرض الصومال |common_name = Somaliland |continent = Africa |region = Geeska Afrika |country = Somaliland |status = |event_start = Xorowday |year_start = 1960 |date_start = 26 Juun |event_end = Raacday [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Koonfur]] |year_end = 1960 |date_end = 1 Juulaay |p1 = Dhulka Biritishka ee Somaliland |flag_p1 = Flag of British Somaliland (1950–1952).svg |s1 = Soomaaliya |flag_s1 = Flag of Somalia.svg |image_flag = |image_coat = |flag = Flag of Somaliland |national_motto = |national_anthem = |image_map = British Somaliland map.jpg |image_map_caption = Somaliland (26June) |capital = [[Hargaysa]] |title_leader = Raysal Wasaare |leader1 = [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] |common_languages = [[Af-Soomaali]] |religion = Islaam |currency = Shillin Geeska Afrika |today={{flag|Somaliland}} }} '''Dawladii Somaliland ee 1960''' ({{lang-en|State of Somaliland}}) waxay ahayd dawlad da' yar oo jirtay 5 maalmood. Waxayna xuriyada ka qaadaday boqortooyadii [[Ingiriiska]] taariikhdu markay ahayd 1960, 26 Juun. Shan maalmood ka dib waxay la midawday [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Mustamaradii Talyaaniga]]. Laakiin nasiib daro midawgaasi muu shaqayn sabo badan awgeed. Maantana waxay tahay Jamhuuriyada [[Somaliland]]. 1991, 18 May Waxay ka noqotay midawgii hungoobay ee 1960 1dii Juulaay. Ilaa hada wax aqoonsi ah kamay helin beesha caalamka, inkasta oo ay caalamku ogyihiin inaanay shaqo isku lahayn Dawlada Fadaraalka [[Soomaaliya]]. ==Taariikh== 1960, Juun 26, Boqortooyadii [[Ingiriiska|Ingiriisku]] waxay xor siisay Maxmiyadii Somaliland ee Ingiriiska. Isla habeenkaa waxa Beerta Xortiyada ee magaalada [[Hargaysa]] laga taagay calanka buluuga ee xidigta cad leh; taasoo loola jeeday 5ta Soomaali. Dadkii barigaa noolaa waxa ku waynaa riyo la odhan jiray '''Soomaaliwayn''' , oo ay ka door bideen xurriyada iyo dawlada cusub ee u dhalatay. 5 cisho ka dib aya israaceen [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Koonfur]] aidaas ayana ku baaba'day dawladii dhalatay, iyadoo la doonayo Soomaaliwayn . Laakiin waa lagu guul daraystay. ==Qaadashadii Xoriyada== [[26 Juun 1960]] waa [[maalinta Xoriyada Soomaaliya|maalinta Xornimada Somaliland]] ka qaadatay [[gumeysiga|gumeeystihii]] [[UK|Ingiriiska]] ee ka talin jirey [[Gobolada Somaliland|Gobolada Waqooyi Soomaaliya]]. 26ka Juun 1960kii waxay ahayd maalintii [[Somaliland|dadka Somaliland]] ka hoosbaxeen maamulkii [[Dhulka Biritishka ee Soomaaliya|British Somaliland]], taasi oo horseeday ku dhawaaqitaankii madaxbanaanida [[Soomaaliya|Goboladda Koonfurta Soomaaliya]] ka qaateey maamulkii la odhan jirey [[Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya|Italian Somaliland]] ee ka talin jirey koonfur. Ugu dambeyn, 1dii Luuliyo 1960kii waxaa midoobey Goboladii Waqooyi iyo Koonfurta Soomaaliya halkaasi oo lagu aasaasay dowladii iyo maamulkii ugu horeeyay gayiga [[Jamhuuriyadda Soomaaliya]]. LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. ==Soo Noqoshadii Dawalada iyo JSL ee imika== Midawgii hungoobay maalin kadib , ree [[Somaliland]] waxay ogaadeen in walaalahooda koonfutu aanay dhab ka ahayn midnimada Soomaaliwayn. '''1961 Diisambar''' Bishii 12aad ee 1961dii, saraakiil ka soo jeeday [[Somaliland]] ayaa ayaa ku tashaday in ay inqlilaab ku kacaan ; maadaama oo hadakoodii uu lumay kaasoo ahaa Soomaaliwayn. Saraakiisani markay 3 magaalo qabsadeen ayaa la fashiliyaay. '''1981kii iyo Jabhadii [[SNM]]''' Siyaasiyiin ka tirsan [[Somaliland]] ayaa ku shiray magaalada Landhan ee caasimada [[Ingiriiska]]. Shirkan gudihiisa waxa la sameeyay jabhadii [[SNM]] oo ujeedaduna ahayd in la xoreeyo [[Soomaaliland]] oo la soo celiyo dawladii luntay 60kii. Xarunna waxa looga dhigay magaalada Londhan iyo bariga dalka [[Itoobiya]]. 1988kii ayuu takiskii '''[[Maxamed Siyaad Barre|Siyaad Barre]]''' xasuuqay magaalooyin badan oo ka tirsan [[Somaliland]]. Waxay dagaalo socdaanba , 1991 18 May, ciidamadii [[SNM]] waxay gacanta ku dhigeen dhamaan xuduudii 60kii ee [[Somaliland]]. Maalintaas ayay soo noqotay dawladii luntay 60kii.Imikana waxa loo yaqaan Jamhuuriyada [[Somaliland]]. LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. ==Sidoo kale eeg== * [[Somaliland]] * [[Maalinta Xoriyada Somaliland]] ==Xigasho== {{reflist}} [[Category:Taariikh]] [[Category:Somaliland]] 7ss2x1zbktsmvnmy2uqxph2bw6ugz5s 302798 302797 2026-07-17T03:10:10Z Abdishakur Gande 32580 /* Xigasho */ 302798 wikitext text/x-wiki LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. {{Infobox Former Country |native_name = Dawladii Somaliland (1960) |conventional_long_name =State of Somaliland <br>دولة أرض الصومال |common_name = Somaliland |continent = Africa |region = Geeska Afrika |country = Somaliland |status = |event_start = Xorowday |year_start = 1960 |date_start = 26 Juun |event_end = Raacday [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Koonfur]] |year_end = 1960 |date_end = 1 Juulaay |p1 = Dhulka Biritishka ee Somaliland |flag_p1 = Flag of British Somaliland (1950–1952).svg |s1 = Soomaaliya |flag_s1 = Flag of Somalia.svg |image_flag = |image_coat = |flag = Flag of Somaliland |national_motto = |national_anthem = |image_map = British Somaliland map.jpg |image_map_caption = Somaliland (26June) |capital = [[Hargaysa]] |title_leader = Raysal Wasaare |leader1 = [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] |common_languages = [[Af-Soomaali]] |religion = Islaam |currency = Shillin Geeska Afrika |today={{flag|Somaliland}} }} '''Dawladii Somaliland ee 1960''' ({{lang-en|State of Somaliland}}) waxay ahayd dawlad da' yar oo jirtay 5 maalmood. Waxayna xuriyada ka qaadaday boqortooyadii [[Ingiriiska]] taariikhdu markay ahayd 1960, 26 Juun. Shan maalmood ka dib waxay la midawday [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Mustamaradii Talyaaniga]]. Laakiin nasiib daro midawgaasi muu shaqayn sabo badan awgeed. Maantana waxay tahay Jamhuuriyada [[Somaliland]]. 1991, 18 May Waxay ka noqotay midawgii hungoobay ee 1960 1dii Juulaay. Ilaa hada wax aqoonsi ah kamay helin beesha caalamka, inkasta oo ay caalamku ogyihiin inaanay shaqo isku lahayn Dawlada Fadaraalka [[Soomaaliya]]. ==Taariikh== 1960, Juun 26, Boqortooyadii [[Ingiriiska|Ingiriisku]] waxay xor siisay Maxmiyadii Somaliland ee Ingiriiska. Isla habeenkaa waxa Beerta Xortiyada ee magaalada [[Hargaysa]] laga taagay calanka buluuga ee xidigta cad leh; taasoo loola jeeday 5ta Soomaali. Dadkii barigaa noolaa waxa ku waynaa riyo la odhan jiray '''Soomaaliwayn''' , oo ay ka door bideen xurriyada iyo dawlada cusub ee u dhalatay. 5 cisho ka dib aya israaceen [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Koonfur]] aidaas ayana ku baaba'day dawladii dhalatay, iyadoo la doonayo Soomaaliwayn . Laakiin waa lagu guul daraystay. ==Qaadashadii Xoriyada== [[26 Juun 1960]] waa [[maalinta Xoriyada Soomaaliya|maalinta Xornimada Somaliland]] ka qaadatay [[gumeysiga|gumeeystihii]] [[UK|Ingiriiska]] ee ka talin jirey [[Gobolada Somaliland|Gobolada Waqooyi Soomaaliya]]. 26ka Juun 1960kii waxay ahayd maalintii [[Somaliland|dadka Somaliland]] ka hoosbaxeen maamulkii [[Dhulka Biritishka ee Soomaaliya|British Somaliland]], taasi oo horseeday ku dhawaaqitaankii madaxbanaanida [[Soomaaliya|Goboladda Koonfurta Soomaaliya]] ka qaateey maamulkii la odhan jirey [[Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya|Italian Somaliland]] ee ka talin jirey koonfur. Ugu dambeyn, 1dii Luuliyo 1960kii waxaa midoobey Goboladii Waqooyi iyo Koonfurta Soomaaliya halkaasi oo lagu aasaasay dowladii iyo maamulkii ugu horeeyay gayiga [[Jamhuuriyadda Soomaaliya]]. LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. ==Soo Noqoshadii Dawalada iyo JSL ee imika== Midawgii hungoobay maalin kadib , ree [[Somaliland]] waxay ogaadeen in walaalahooda koonfutu aanay dhab ka ahayn midnimada Soomaaliwayn. '''1961 Diisambar''' Bishii 12aad ee 1961dii, saraakiil ka soo jeeday [[Somaliland]] ayaa ayaa ku tashaday in ay inqlilaab ku kacaan ; maadaama oo hadakoodii uu lumay kaasoo ahaa Soomaaliwayn. Saraakiisani markay 3 magaalo qabsadeen ayaa la fashiliyaay. '''1981kii iyo Jabhadii [[SNM]]''' Siyaasiyiin ka tirsan [[Somaliland]] ayaa ku shiray magaalada Landhan ee caasimada [[Ingiriiska]]. Shirkan gudihiisa waxa la sameeyay jabhadii [[SNM]] oo ujeedaduna ahayd in la xoreeyo [[Soomaaliland]] oo la soo celiyo dawladii luntay 60kii. Xarunna waxa looga dhigay magaalada Londhan iyo bariga dalka [[Itoobiya]]. 1988kii ayuu takiskii '''[[Maxamed Siyaad Barre|Siyaad Barre]]''' xasuuqay magaalooyin badan oo ka tirsan [[Somaliland]]. Waxay dagaalo socdaanba , 1991 18 May, ciidamadii [[SNM]] waxay gacanta ku dhigeen dhamaan xuduudii 60kii ee [[Somaliland]]. Maalintaas ayay soo noqotay dawladii luntay 60kii.Imikana waxa loo yaqaan Jamhuuriyada [[Somaliland]]. LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. ==Sidoo kale eeg== * [[Somaliland]] * [[Maalinta Xoriyada Somaliland]] ==Xigasho== LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. {{reflist}} [[Category:Taariikh]] [[Category:Somaliland]] 5arnva6vu64qmffhdfdgsa8x0rc93bh 302799 302798 2026-07-17T03:10:26Z Abdishakur Gande 32580 /* Sidoo kale eeg */ 302799 wikitext text/x-wiki LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. {{Infobox Former Country |native_name = Dawladii Somaliland (1960) |conventional_long_name =State of Somaliland <br>دولة أرض الصومال |common_name = Somaliland |continent = Africa |region = Geeska Afrika |country = Somaliland |status = |event_start = Xorowday |year_start = 1960 |date_start = 26 Juun |event_end = Raacday [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Koonfur]] |year_end = 1960 |date_end = 1 Juulaay |p1 = Dhulka Biritishka ee Somaliland |flag_p1 = Flag of British Somaliland (1950–1952).svg |s1 = Soomaaliya |flag_s1 = Flag of Somalia.svg |image_flag = |image_coat = |flag = Flag of Somaliland |national_motto = |national_anthem = |image_map = British Somaliland map.jpg |image_map_caption = Somaliland (26June) |capital = [[Hargaysa]] |title_leader = Raysal Wasaare |leader1 = [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] |common_languages = [[Af-Soomaali]] |religion = Islaam |currency = Shillin Geeska Afrika |today={{flag|Somaliland}} }} '''Dawladii Somaliland ee 1960''' ({{lang-en|State of Somaliland}}) waxay ahayd dawlad da' yar oo jirtay 5 maalmood. Waxayna xuriyada ka qaadaday boqortooyadii [[Ingiriiska]] taariikhdu markay ahayd 1960, 26 Juun. Shan maalmood ka dib waxay la midawday [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Mustamaradii Talyaaniga]]. Laakiin nasiib daro midawgaasi muu shaqayn sabo badan awgeed. Maantana waxay tahay Jamhuuriyada [[Somaliland]]. 1991, 18 May Waxay ka noqotay midawgii hungoobay ee 1960 1dii Juulaay. Ilaa hada wax aqoonsi ah kamay helin beesha caalamka, inkasta oo ay caalamku ogyihiin inaanay shaqo isku lahayn Dawlada Fadaraalka [[Soomaaliya]]. ==Taariikh== 1960, Juun 26, Boqortooyadii [[Ingiriiska|Ingiriisku]] waxay xor siisay Maxmiyadii Somaliland ee Ingiriiska. Isla habeenkaa waxa Beerta Xortiyada ee magaalada [[Hargaysa]] laga taagay calanka buluuga ee xidigta cad leh; taasoo loola jeeday 5ta Soomaali. Dadkii barigaa noolaa waxa ku waynaa riyo la odhan jiray '''Soomaaliwayn''' , oo ay ka door bideen xurriyada iyo dawlada cusub ee u dhalatay. 5 cisho ka dib aya israaceen [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Koonfur]] aidaas ayana ku baaba'day dawladii dhalatay, iyadoo la doonayo Soomaaliwayn . Laakiin waa lagu guul daraystay. ==Qaadashadii Xoriyada== [[26 Juun 1960]] waa [[maalinta Xoriyada Soomaaliya|maalinta Xornimada Somaliland]] ka qaadatay [[gumeysiga|gumeeystihii]] [[UK|Ingiriiska]] ee ka talin jirey [[Gobolada Somaliland|Gobolada Waqooyi Soomaaliya]]. 26ka Juun 1960kii waxay ahayd maalintii [[Somaliland|dadka Somaliland]] ka hoosbaxeen maamulkii [[Dhulka Biritishka ee Soomaaliya|British Somaliland]], taasi oo horseeday ku dhawaaqitaankii madaxbanaanida [[Soomaaliya|Goboladda Koonfurta Soomaaliya]] ka qaateey maamulkii la odhan jirey [[Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya|Italian Somaliland]] ee ka talin jirey koonfur. Ugu dambeyn, 1dii Luuliyo 1960kii waxaa midoobey Goboladii Waqooyi iyo Koonfurta Soomaaliya halkaasi oo lagu aasaasay dowladii iyo maamulkii ugu horeeyay gayiga [[Jamhuuriyadda Soomaaliya]]. LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. ==Soo Noqoshadii Dawalada iyo JSL ee imika== Midawgii hungoobay maalin kadib , ree [[Somaliland]] waxay ogaadeen in walaalahooda koonfutu aanay dhab ka ahayn midnimada Soomaaliwayn. '''1961 Diisambar''' Bishii 12aad ee 1961dii, saraakiil ka soo jeeday [[Somaliland]] ayaa ayaa ku tashaday in ay inqlilaab ku kacaan ; maadaama oo hadakoodii uu lumay kaasoo ahaa Soomaaliwayn. Saraakiisani markay 3 magaalo qabsadeen ayaa la fashiliyaay. '''1981kii iyo Jabhadii [[SNM]]''' Siyaasiyiin ka tirsan [[Somaliland]] ayaa ku shiray magaalada Landhan ee caasimada [[Ingiriiska]]. Shirkan gudihiisa waxa la sameeyay jabhadii [[SNM]] oo ujeedaduna ahayd in la xoreeyo [[Soomaaliland]] oo la soo celiyo dawladii luntay 60kii. Xarunna waxa looga dhigay magaalada Londhan iyo bariga dalka [[Itoobiya]]. 1988kii ayuu takiskii '''[[Maxamed Siyaad Barre|Siyaad Barre]]''' xasuuqay magaalooyin badan oo ka tirsan [[Somaliland]]. Waxay dagaalo socdaanba , 1991 18 May, ciidamadii [[SNM]] waxay gacanta ku dhigeen dhamaan xuduudii 60kii ee [[Somaliland]]. Maalintaas ayay soo noqotay dawladii luntay 60kii.Imikana waxa loo yaqaan Jamhuuriyada [[Somaliland]]. LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. ==Sidoo kale eeg== LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. * [[Somaliland]] * [[Maalinta Xoriyada Somaliland]] ==Xigasho== LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. {{reflist}} [[Category:Taariikh]] [[Category:Somaliland]] f38czneul1urnasm76gbfnhcfil88og 302833 302799 2026-07-17T08:32:10Z Isma4l 41797 Dib u celiyay 302833 wikitext text/x-wiki {{Infobox Former Country |native_name = Dawladii Somaliland (1960) |conventional_long_name =State of Somaliland <br>دولة أرض الصومال |common_name = Somaliland |continent = Africa |region = Geeska Afrika |country = Somaliland |status = |event_start = Xorowday |year_start = 1960 |date_start = 26 Juun |event_end = Raacday [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Koonfur]] |year_end = 1960 |date_end = 1 Juulaay |p1 = Dhulka Biritishka ee Somaliland |flag_p1 = Flag of British Somaliland (1950–1952).svg |s1 = Soomaaliya |flag_s1 = Flag of Somalia.svg |image_flag = |image_coat = |flag = Flag of Somaliland |national_motto = |national_anthem = |image_map = British Somaliland map.jpg |image_map_caption = Somaliland (26June) |capital = [[Hargaysa]] |title_leader = Raysal Wasaare |leader1 = [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] |common_languages = [[Af-Soomaali]] |religion = Islaam |currency = Shillin Geeska Afrika |today={{flag|Somaliland}} }} '''Dawladii Somaliland ee 1960''' ({{lang-en|State of Somaliland}}) waxay ahayd dawlad da' yar oo jirtay 5 maalmood. Waxayna xuriyada ka qaadaday boqortooyadii [[Ingiriiska]] taariikhdu markay ahayd 1960, 26 Juun. Shan maalmood ka dib waxay la midawday [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Mustamaradii Talyaaniga]]. Laakiin nasiib daro midawgaasi muu shaqayn sabo badan awgeed. Maantana waxay tahay Jamhuuriyada [[Somaliland]]. 1991, 18 May Waxay ka noqotay midawgii hungoobay ee 1960 1dii Juulaay. Ilaa hada wax aqoonsi ah kamay helin beesha caalamka, inkasta oo ay caalamku ogyihiin inaanay shaqo isku lahayn Dawlada Fadaraalka [[Soomaaliya]]. ==Taariikh== 1960, Juun 26, Boqortooyadii [[Ingiriiska|Ingiriisku]] waxay xor siisay Maxmiyadii Somaliland ee Ingiriiska. Isla habeenkaa waxa Beerta Xortiyada ee magaalada [[Hargaysa]] laga taagay calanka buluuga ee xidigta cad leh; taasoo loola jeeday 5ta Soomaali. Dadkii barigaa noolaa waxa ku waynaa riyo la odhan jiray '''Soomaaliwayn''' , oo ay ka door bideen xurriyada iyo dawlada cusub ee u dhalatay. 5 cisho ka dib aya israaceen [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Koonfur]] aidaas ayana ku baaba'day dawladii dhalatay, iyadoo la doonayo Soomaaliwayn . Laakiin waa lagu guul daraystay. ==Qaadashadii Xoriyada== [[26 Juun 1960]] waa [[maalinta Xoriyada Soomaaliya|maalinta Xornimada Somaliland]] ka qaadatay [[gumeysiga|gumeeystihii]] [[UK|Ingiriiska]] ee ka talin jirey [[Gobolada Somaliland|Gobolada Waqooyi Soomaaliya]]. 26ka Juun 1960kii waxay ahayd maalintii [[Somaliland|dadka Somaliland]] ka hoosbaxeen maamulkii [[Dhulka Biritishka ee Soomaaliya|British Somaliland]], taasi oo horseeday ku dhawaaqitaankii madaxbanaanida [[Soomaaliya|Goboladda Koonfurta Soomaaliya]] ka qaateey maamulkii la odhan jirey [[Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya|Italian Somaliland]] ee ka talin jirey koonfur. Ugu dambeyn, 1dii Luuliyo 1960kii waxaa midoobey Goboladii Waqooyi iyo Koonfurta Soomaaliya halkaasi oo lagu aasaasay dowladii iyo maamulkii ugu horeeyay gayiga [[Jamhuuriyadda Soomaaliya]]. ==Soo Noqoshadii Dawalada iyo JSL ee imika== Midawgii hungoobay maalin kadib , ree [[Somaliland]] waxay ogaadeen in walaalahooda koonfutu aanay dhab ka ahayn midnimada Soomaaliwayn. '''1961 Diisambar''' Bishii 12aad ee 1961dii, saraakiil ka soo jeeday [[Somaliland]] ayaa ayaa ku tashaday in ay inqlilaab ku kacaan ; maadaama oo hadakoodii uu lumay kaasoo ahaa Soomaaliwayn. Saraakiisani markay 3 magaalo qabsadeen ayaa la fashiliyaay. '''1981kii iyo Jabhadii [[SNM]]''' Siyaasiyiin ka tirsan [[Somaliland]] ayaa ku shiray magaalada Landhan ee caasimada [[Ingiriiska]]. Shirkan gudihiisa waxa la sameeyay jabhadii [[SNM]] oo ujeedaduna ahayd in la xoreeyo [[Soomaaliland]] oo la soo celiyo dawladii luntay 60kii. Xarunna waxa looga dhigay magaalada Londhan iyo bariga dalka [[Itoobiya]]. 1988kii ayuu takiskii '''[[Maxamed Siyaad Barre|Siyaad Barre]]''' xasuuqay magaalooyin badan oo ka tirsan [[Somaliland]]. Waxay dagaalo socdaanba , 1991 18 May, ciidamadii [[SNM]] waxay gacanta ku dhigeen dhamaan xuduudii 60kii ee [[Somaliland]]. Maalintaas ayay soo noqotay dawladii luntay 60kii.Imikana waxa loo yaqaan Jamhuuriyada [[Somaliland]]. ==Sidoo kale eeg== * [[Somaliland]] * [[Maalinta Xoriyada Somaliland]] ==Xigasho== {{reflist}} [[Category:Taariikh]] [[Category:Somaliland]] 92omeawv1bm1cqgo8wa8gxcxm401f0a Liska GDP/HDI Wadanamaha 0 28195 302773 291836 2026-07-16T23:31:49Z ~2026-40235-52 46537 302773 wikitext text/x-wiki '''Liska GDP/HDI Wadanamaha''' {|class="wikitable"|} style="margin:auto; width:100%;" |- | style="width:33%; text-align:center;" | '''Per the [[IMF]] (2018 est.)'''<ref name="GDP IMF">{{cite web|url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=44&pr.y=11&sy=2018&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512%2C668%2C914%2C672%2C612%2C946%2C614%2C137%2C311%2C546%2C213%2C962%2C911%2C674%2C314%2C676%2C193%2C548%2C122%2C556%2C912%2C678%2C313%2C181%2C419%2C867%2C513%2C682%2C316%2C684%2C913%2C273%2C124%2C868%2C339%2C921%2C638%2C948%2C514%2C943%2C218%2C686%2C963%2C688%2C616%2C518%2C223%2C728%2C516%2C836%2C918%2C558%2C748%2C138%2C618%2C196%2C624%2C278%2C522%2C692%2C622%2C694%2C156%2C142%2C626%2C449%2C628%2C564%2C228%2C565%2C924%2C283%2C233%2C853%2C632%2C288%2C636%2C293%2C634%2C566%2C238%2C964%2C662%2C182%2C960%2C359%2C423%2C453%2C935%2C968%2C128%2C922%2C611%2C714%2C321%2C862%2C243%2C135%2C248%2C716%2C469%2C456%2C253%2C722%2C642%2C942%2C643%2C718%2C939%2C724%2C734%2C576%2C644%2C936%2C819%2C961%2C172%2C813%2C132%2C726%2C646%2C199%2C648%2C733%2C915%2C184%2C134%2C524%2C652%2C361%2C174%2C362%2C328%2C364%2C258%2C732%2C656%2C366%2C654%2C144%2C336%2C146%2C263%2C463%2C268%2C528%2C532%2C923%2C944%2C738%2C176%2C578%2C534%2C537%2C536%2C742%2C429%2C866%2C433%2C369%2C178%2C744%2C436%2C186%2C136%2C925%2C343%2C869%2C158%2C746%2C439%2C926%2C916%2C466%2C664%2C112%2C826%2C111%2C542%2C298%2C967%2C927%2C443%2C846%2C917%2C299%2C544%2C582%2C941%2C474%2C446%2C754%2C666%2C698&s=NGDPD&grp=0&a=#cs120|title=World Economic Outlook Database|last=|first=|date=1 October 2018|website=|publisher=[[International Monetary Fund]]|archive-url=|archive-date=|dead-url=|access-date=}}</ref> | style="width:33%; text-align:center;" | '''Per the [[World Bank]] (2018)'''<ref name="worldbank">{{cite web | url=http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD?year_high_desc=true | title=GDP (current US$) | publisher=[[World Bank]] | work=[[World Development Indicators]] | accessdate=3 July 2018}}</ref> | style="width:33%; text-align:center;" | '''Per the [[United Nations]] (2018)'''<ref>{{cite web | url=http://unstats.un.org/unsd/snaama/dnltransfer.asp?fID=2|| title=GDP and its breakdown at current prices in US Dollars | publisher=[[United Nations Statistics Division]] | date=Jan 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://unstats.un.org/unsd/snaama/dnlList.asp|title=United Nations Statistics Division - National Accounts|website=unstats.un.org|ciwaan=Nuqul Archive|access-date=2019-03-29|archive-date=2019-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107193830/https://unstats.un.org/unsd/snaama/dnllist.asp|dead-url=yes}}</ref> |- valign="top" |<!-- IMF DATA - VERIFIED AS CURRENT ON 26 MAY 2016--> {| class="wikitable sortable" style="margin-left:auto; margin-right:auto; margin-top:0;" |- ! style="width:2em;" data-sort-type="number" | Wadanamaha!! GDP<br>(US$million) |-style="font-weight:bold;background:#eaecf0" | data-sort-value="-1" | &nbsp; || data-sort-value="" |{{noflag}}''[[Gross world product|World]]''<ref name="IMF Groups">{{cite web | url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2017&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=001&s=NGDPD&grp=1&a=1&pr.x=32&pr.y=8 | title=Report for Selected Country Groups and Subjects |publisher=[[International Monetary Fund]] | work=[[World Economic Outlook]] | date=October 2018}}</ref>||align=right|204,835,462 |- |align=right|1||{{flag|China}}||align=right|45,513,000 |- |-style="background-color:#f0f0f0" |—||{{nowrap|European Union}}|| align="right" |40,769,286 |- |align=right|2||{{flag|United States}}<ref group="n" name="United States-THM" />||align=right|35,457,267 |- |align=right|3||{{flag|India}}||align=right|18,400,626 |- |align=right|4||{{flag|Russian Federation}}||align=right|10,209,140 |- | align="right" |5||{{flag|Germany}}|| align="right" |6,298,899 |- | align="right" |6||{{flag|Japan}}|| align="right" |5,097,696 |- |align=right|7||{{flag|Indonesia}}||align=right|4,089,992 |- | align="right" |8||{{flag|Brazil}}|| align="right" |3,086,911 |- | align="right" |9||{{flag|France}}|| align="right" |3,909,386 |- |align=right|10||{{flag|United Kingdom}}||align=right|3,733,706 |- |align=right|11||{{flag|Canada}}<ref group="n" name="Russia" />||align=right|2,776,488 |- |align=right|12||{{flag|South Korea}}|| align="right" |2,555,608 |- |align=right|13||{{flag|Spain}}||align=right|2,537,047 |- |align=right|14||{{flag|Turkey}}||align=right|2,527,767 |- |align=right|15||{{flag|Mexico}}||align=right|2,199,264 |- |align=right|16||{{flag|Saudi Arabia}}||align=right|2,333,268 |- |align=right|17||{{flag|Australia}}||align=right|201,887 |- |align=right|18||{{flag|Italy}}||align=right|201,878 |- |align=right|19||{{flag|Egypt}}||align=right|201,513 |- |align=right|20||{{flag|Switzerland}}||align=right|709,118 |- |align=right|21||{{flag|Argentina}}||align=right|554,659 |- |align=right|22||{{flag|Netherlands}}||align=right|549,478 |- |align=right|—||{{flag|Israel}}||align=right|612,678 |- |align=right|23||{{flag|Belgium}}||align=right|536,055 |- |align=right|24||{{flag|Thailand}}||align=right|490,120 |- |align=right|25||{{flag|Sweden}}||align=right|475,429 |- |align=right|26||{{flag|Austria}}||align=right|459,401 |- |align=right|27||{{flag|Norway}}||align=right|441,439 |- |align="right" |28||{{flag|United Arab Emirates}}|| align="right" |432,612 |- |align="right" |29||{{flag|Iran}}|| align="right" |430,082 |- | align="right" |30||{{flag|Nigeria}}|| align="right" |397,472 |- | align="right" |31||{{flag|South Africa}}|| align="right" |376,679 |- | align="right" |32||{{flag|Ireland}}|| align="right" |366,448 |- | align=right|33||{{flag|Israel}}||align=right|365,599 |- | align="right" |—||''{{flag|Hong Kong}}''|| align="right" |360,315 |- | align="right" |34||{{flag|Denmark}}|| align="right" |354,683 |- | align="right" |34||{{flag|Poland}}|| align="right" |349,471 |- | align="right" |35||{{flag|Malaysia}}|| align="right" |347,290 |- | align="right" |36||{{flag|Singapore}}|| align="right" |346,621 |- | align="right" |37||{{flag|Colombia}}|| align="right" |336,940 |- | align="right" |38||{{flag|Philippines}}|| align="right" |331,678 |- | align=right |39||{{flag|Pakistan}}||align=right|306,987 |- | align=right |40||{{flag|Chile}}||align=right|299,887 |- | align="right" |41||{{flag|Bangladesh}}|| align="right" |286,275 |- | align=right |42||{{flag|Finland}}||align=right|276,553 |- | align="right" |43||{{flag|Czech Republic}}|| align="right" |244,540 |- | align="right" |45||{{flag|Vietnam}}|| align="right" |241,434 |- | align="right" |46||{{flag|Romania}}|| align="right" |239,440 |- | align="right" |47||{{flag|Portugal}}|| align="right" |237,962 |- |align=right|48||{{flag|Iraq}}||align=right|230,911 |- | align="right" |49||{{flag|Peru}}|| align="right" |228,944 |- | align="right" |50||{{flag|Greece}}|| align="right" |218,057 |- |align=right |51||{{flag|New Zealand}}||align=right|205,997 |- |align=right|52||{{flag|Algeria}}||align=right|188,342 |- |align=right|53||{{flag|Qatar}}||align=right|188,295 |- |align=right|54||{{flag|Kazakhstan}}||align=right|184,209 |- |align=right|55||{{flag|Hungary}}||align=right|156,393 |- | align="right" |56||{{flag|Kuwait}}|| align="right" |144,523 |- | align="right" |57||{{flag|Ukraine}}|| align="right" |126,390 |- | align="right" |58||{{flag|Morocco}}|| align="right" |118,178 |- | align="right" |59||{{flag|Angola}}|| align="right" |114,504 |- | align="right" |60||{{flag|Ecuador}}|| align="right" |107,266 |- | align=right|61||{{flag|Slovakia}}||align=right|106,940 |- | align="right" |—||''{{flag|Puerto Rico}}''|| align="right" |104,557 |- | align=right |62||{{flag|Venezuela}}||align=right|96,328 |- | align=right|63||{{flag|Sri Lanka}}||align=right|92,504 |- | align="right" |64||{{flag|Kenya}}|| align="right" |89,591 |- | align="right" |65||{{flag|Ethiopia}}|| align="right" |83,836 |- | align="right" |66||{{flag|Oman}}|| align="right" |81,682 |- | align="right" |67||{{flag|Dominican Republic}}|| align="right" |81,103 |- | align="right" |68||{{flag|Guatemala}}|| align="right" |79,109 |- | align="right" |69||{{flag|Syria}}{{refn|Data for Syria's 2014 GDP is from the September 2011 WEO Database, the latest available from the IMF.|group=n}}|| align="right" |77,460/Na |- | align="right" |70||{{flag|Myanmar}}|| align="right" |71,543 |- |align=right|71||{{flag|Luxembourg}}||align=right|68,993 |- |align=right|72||{{flag|Panama}}||align=right|66,031 |- |align=right|73||{{flag|Bulgaria}}||align=right|63,651 |- | align="right" |74||{{flag|Uruguay}}|| align="right" |60,933 |- | align="right" |75||{{flag|Costa Rica}}|| align="right" |60,816 |- | align="right" |76||{{flag|Croatia}}|| align="right" |59,971 |- | align="right" |77||{{flag|Belarus}}|| align="right" |56,934 |- | align="right" |78||{{flag|Lebanon}}|| align="right" |56,709 |- | align=right|79||{{flag|Tanzania}}||align=right|55,645 |- | align=right|80||{{flag|Slovenia}}||align=right|54,969 |- | align=right|—||''{{flag|Macau}}''||align=right|53,961 |- | align="right" |81||{{flag|Lithuania}}|| align="right" |52,468 |- | align="right" |82||{{flag|Ghana}}|| align="right" |51,815 |- | align="right" |83||{{flag|Serbia}}|| align="right" |47,564 |- | align="right" |84||{{flag|Côte d'Ivoire}}|| align="right" |45,875 |- | align="right" |85||{{flag|Azerbaijan}}|| align="right" |45,592 |- | align="right" |86||{{flag|Uzbekistan}}|| align="right" |43,303 |- | align="right" |87||{{flag|Libya}}|| align="right" |43,236 |- | align="right" |88||{{flag|Congo, Democratic Republic of the}}|| align="right" |42,692 |- | align="right" |89||{{flag|Turkmenistan}}|| align="right" |42,764 |- | align="right" |90||{{flag|Jordan}}|| align="right" |41,869 |- |align=right|91||{{flag|Paraguay}}||align=right|41,851 |- | align=right |92||{{flag|Bolivia}}||align=right|41,833 |- | align="right" |93||{{flag|Tunisia}}|| align="right" |41,662 |- | align="right" |94||{{flag|Bahrain}}|| align="right" |39,300 |- |align=right|95||{{flag|Cameroon}}||align=right|38,445 |- |align=right|96||{{flag|Latvia}}||align=right|34,286 |- | align="right" |97||{{flag|Sudan}}|| align="right" |33,249 |- | align="right" |98||{{flag|Estonia}}|| align="right" |29,527 |- | align=right |99||{{flag|Nepal}}||align=right|28,813 |- | align="right" |100||{{flag|Yemen}}|| align="right" |28,124 |- | align="right" |101||{{flag|Uganda}}|| align="right" |28,155 |- | align="right" |102||{{flag|Iceland}}|| align="right" |26,684 |- | align="right" |103||{{flag|El Salvador}}|| align="right" |25,833 |- | align="right" |104||{{flag|Zambia}}|| align="right" |25,778 |- | align="right" |105||{{flag|Senegal}}|| align="right" |24,240 |- | align="right" |106||{{flag|Cambodia}}|| align="right" |24,141 |- |align=right|107||{{flag|Cyprus}}||align=right|23,963 |- | align="right" |108||{{flag|Honduras}}|| align="right" |23,835 |- | align="right" |109||{{flag|Trinidad and Tobago}}|| align="right" |23,284 |- | align=right |110||{{flag|Papua New Guinea}}||align=right|20,767 |- | align="right" |111||{{flag|Afghanistan}}|| align="right" |20,367 |- |align=right|112||{{flag|Bosnia and Herzegovina}}||align=right|19,984 |- | align="right" |113||{{flag|Somalia}}|| align="right" |19,367 |- | align="right" |114||{{flag|Zimbabwe}}|| align="right" |19,070 |- | align="right" |115||{{flag|Laos}}|| align="right" |18,230 |- |align=right|116||{{flag|Mali}}||align=right|17,407 |- | align="right" |117||{{flag|Gabon}}|| align="right" |17,212 |- | align="right" |118||{{flag|Georgia}}|| align="right" |16,716 |- | align="right" |119||{{flag|Jamaica}}|| align="right" |15,424 |- | align="right" |120||{{flag|Albania}}|| align="right" |15,121 |- | align="right" |121||{{flag|Brunei}}|| align="right" |14,695 |- | align="right" |122||{{flag|Mozambique}}|| align="right" |14,601 |- | align="right" |123||{{flag|Burkina Faso}}|| align="right" |14,284 |- | align="right" |124||{{flag|Malta}}|| align="right" |14,270 |- | align="right" |125||{{flag|Namibia}}|| align="right" |14,148 |- | align="right" |126||{{flag|Botswana}}|| align="right" |14,033 |- |align=right|127||{{flag|Nicaragua}}||align=right|13,380 |- | align="right" |128||{{flag|Equatorial Guinea}}|| align="right" |13,225 |- | align="right" |129||{{flag|Bahamas, The}}|| align="right" |12,928 |- | align="right" |130||{{flag|Mongolia}}|| align="right" |12,724 |- | align="right" |131||{{flag|Armenia}}|| align="right" |12,533 |- | align="right" |132||{{flag|Madagascar}}|| align="right" |12,499 |- | align="right" |133||{{flag|Macedonia}}|| align="right" |12,374 |- | align="right" |134||{{flag|Guinea}}|| align="right" |11,503 |- | align="right" |135||{{flag|Congo, Republic of the}}|| align="right" |11,460 |- | align="right" |136||{{flag|Moldova}}|| align="right" |11,436 |- | align="right" |137|||| align="right" |11,546 |- | align="right" |138||{{flag|Chad}}|| align="right" |11,112 |- | align="right" |139||{{flag|Haiti}}|| align="right" |9,717 |- | align="right" |140||{{flag|Rwanda}}|| align="right" |9,709 |- | align="right" |141||{{flag|Niger}}|| align="right" |9,458 |- |align=right|142||{{flag|Kyrgyzstan}}||align=right|8,013 |- | align="right" |—||{{flag|Kosovo}}|| align="right" |7,839 |- | align="right" |143||{{flag|Tajikistan}}|| align="right" |7,350 |- |align=right|144||{{flag|Malawi}}||align=right|6,885 |- |align=right|145||{{flag|Eritrea}}||align=right|6,722 |- | align="right" |146||{{flag|Montenegro}}|| align="right" |5,389 |- |align=right|147||{{flag|Togo}}||align=right|5,347 |- | align="right" |148||{{flag|Fiji}}|| align="right" |5,223 |- | align="right" |149||{{flag|Mauritania}}|| align="right" |5,200 |- |align=right|150||{{flag|Barbados}}||align=right|5,172 |- | align="right" |151||{{flag|Maldives}}|| align="right" |4,809 |- |align=right|152||{{flag|Eswatini}}||align=right|4,756 |- | align="right" |153||{{flag|South Sudan}}|| align="right" |3,980 |- | align="right" |154||{{flag|Suriname}}|| align="right" |3,840 |- | align="right" |155||{{flag|Sierra Leone}}|| align="right" |3,754 |- | align="right" |156||{{flag|Guyana}}|| align="right" |3,636 |- |align=right|157||{{flag|Burundi}}||align=right|3,436 |- |align=right|158||{{flag|Liberia}}||align=right|3,218 |- | align="right" |159||{{flag|Timor-Leste}}|| align="right" |3,155 |- | align="right" |160||{{flag|Lesotho}}|| align="right" |2,981 |- |align=right|161||{{flag|Bhutan}}||align=right|2,624 |- |align=right|162||{{flag|Central African Republic}}||align=right|2,307 |- |align=right|163||{{flag|Djibouti}}||align=right|2,187 |- |align=right|164||{{flag|Cape Verde}}||align=right|1,972 |- |align=right|165||{{flag|Belize}}||align=right|1,912 |- | align="right" |166||{{flag|St. Lucia}}|| align="right" |1,774 |- | align="right" |167||{{flag|San Marino}}|| align="right" |1,769 |- |align=right|168||{{flag|Antigua and Barbuda}}||align=right|1,612 |- |align=right|169||{{flag|Gambia, The}}||align=right|1,605 |- | align="right" |170||{{flag|Seychelles}}|| align="right" |1,564 |- | align="right" |171||{{flag|Guinea-Bissau}}|| align="right" |1,480 |- | align="right" |172||{{flag|Solomon Islands}}|| align="right" |1,424 |- |align=right|173||{{flag|Grenada}}||align=right|1,192 |- |align=right|174||{{flag|St. Kitts and Nevis}}||align=right|1,005 |- | align="right" |175||{{flag|Vanuatu}}|| align="right" |957 |- |align=right|176||{{flag|Samoa}}||align=right|878 |- | align="right" |177||{{flag|St. Vincent and the Grenadines}}|| align="right" |828 |- |align=right|178||{{flag|Comoros}}||align=right|745 |- |align=right|179||{{flag|Dominica}}||align=right|485 |- |align=right|180||{{flag|Tonga}}||align=right|468 |- |align=right|181||{{flag|São Tomé and Príncipe}}||align=right|450 |- |align=right|182||{{flag|Micronesia, Federated States of}}||align=right|335 |- |align=right|183||{{flag|Palau}}||align=right|300 |- |align=right|184||{{flag|Marshall Islands}}||align=right|230 |- |align=right|185||{{flag|Kiribati}}||align=right|205 |- |align=right|186||{{flag|Tuvalu}}||align=right|45 |} |<!-- WORLD BANK DATA --> {| class="wikitable sortable" style="margin-left:auto; margin-right:auto; margin-top:0;" |- ! style="width:2em;" data-sort-type="number" |Wadanmaha !! GDP<br>(US$million) |-style="font-weight:bold;background:#eaecf0" | data-sort-value="-1" | &nbsp; || data-sort-value="" |{{noflag}}''[[Gross world product|World]]''||align=right|{{nts|205,683,787}} |- | align="right" | 1 || {{Flag|China}} “PRC”|| align="right" | {{nts|45,390,604}} |- |-style="background-color:#f0f0f0" |—||{{nowrap|European Union}}|| align="right" |35,769,286 |- | align="right" | 2 || {{Flag|United States}}<ref group="n" name="USA-HM" /> || align="right" | {{nts|35,237,700}} |- | align="right" | 3 || {{Flag|India}} || align="right" | {{nts|20,872,137}} |- | align="right" | 4 || {{Flag|Russian Federation}} || align="right" | {{nts|10,977,439}} |- | align="right" | 5 || {{Flag|Japan}} || align="right" | {{nts|5,927,491}} |- | align="right" | 9 || {{Flag|Germany}} || align="right" | {{nts|5,934,798}} |- | align="right" | 6 || {{Flag|United Kingdom}} || align="right"|{{nts|4,222,434}} |- | align="right" | 7 || {{Flag|France}} || align="right" |{{nts|3,192,501}} |- | align="right" | 8 || {{Flag|Brazil}} || align="right" | {{nts|2,355,506}} |- | align="right" | 10 || {{Flag|Canada}} || align="right" | {{nts|2,253,043}} |- | align="right" | 11 || {{Flag|South Korea}} || align="right" | {{nts|2,277,524}} |- | align="right" | 12 || {{Flag|Indonesia}}<ref group="n" name="RUS" />||align="right"| {{nts|2,133,751}} |- | align="right" | 13 || {{Flag|Australia}} || align="right" | {{nts|2,223,421}} |- | align="right" | 14 || {{Flag|Spain}} || align="right" | {{nts|2,211,320}} |- | align="right" | 15 || {{Flag|Mexico}} || align="right" | {{nts|2,249,919}} |- | align="right" | 16 || {{Flag|Saudi Arabia}} || align="right" | {{nts|2,115,539}} |- | align="right" | 17 || {{Flag|Turkey}} || align="right" | {{nts|2,151,102}} |- | align="right" | 18 || {{Flag|Italy}} || align="right" | {{nts|2,111,200}} |- | align="right" | 19 || {{Flag|Egypt}} || align="right" | {{nts|2,111,127}} |- | align="right" | 21 || {{Flag|Argentina}} || align="right" | {{nts|2,037,590}} |- | align="right" | 22 || {{Flag|Netherlands}} || align="right" | {{nts|2,038,040}} |- | align="right" | 23 || {{Flag|South Africa}} || align="right" | {{nts|2,011,510}} |- | align="right" | 20 || {{Flag|Switzerland}} || align="right" | {{nts|1,178,887}} |- | align="right" | 24 || {{Flag|Belgium}} || align="right" | {{nts|492,681}} |- | align="right" | 25 || {{Flag|Thailand}} || align="right" | {{nts|455,221}} |- | align="right" | 26 || {{Flag|Sweden}} || align="right" | {{nts|439,514}} |- | align="right" | 27 || {{Flag|Austria}} || align="right" | {{nts|416,596}} |- | align="right" | 28 || {{Flag|Norway}} || align="right" | {{nts|398,832}} |- | align="right" | 29 || {{Flag|Ireland}} || align="right" | {{nts|382,575}} |- | align="right" | 30 || {{Flag|Nigeria}} || align="right" | {{nts|375,771}} |- | align="right" | 31 || {{Flag|Iran}} || align="right" | {{nts|350,851}} |- | align="right" | 32 || {{Flag|Netherlands}} || align="right" | {{nts|349,419}} |- | align="right" | — ||''{{Flag|Hong Kong}}''|| align="right" |{{nts|341,449}} |- | align="right" | 33 || {{Flag|Israel}} || align="right" | {{nts|333,731}} |- | align="right" | 34 || {{Flag|Denmark}} || align="right" | {{nts|324,872}} |- | align="right" | 35 || {{Flag|Singapore}} || align="right" | {{nts|323,907}} |- | align="right" | 36 || {{Flag|Malaysia}} || align="right" | {{nts|314,500}} |- | align="right" | 37 || {{Flag|Philippines}} || align="right" | {{nts|313,595}} |- | align="right" | 38 || {{Flag|Colombia}} || align="right" | {{nts|309,191}} |- | align="right" | 39 || {{Flag|Pakistan}} || align="right" | {{nts|304,952}} |- | align="right" | 40 || {{Flag|Chile}} || align="right" | {{nts|277,076}} |- | align="right" | 41 || {{Flag|Finland}} || align="right" | {{nts|251,885}} |- | align="right" | 42 || {{Flag|Bangladesh}} || align="right" | {{nts|249,724}} |- | align="right" | 43 || {{Flag|Poland}} || align="right" | {{nts|235,369}} |- | align="right" | 44 || {{Flag|Vietnam}} || align="right" | {{nts|223,864}} |- | align="right" | 45 || {{Flag|Portugal}} || align="right" | {{nts|217,571}} |- | align="right" | 46 || {{Flag|Czech Republic}} || align="right" | {{nts|215,726}} |- | align="right" | 47 || {{Flag|Romania}} || align="right" | {{nts|211,803}} |- | align="right" | 48 || {{Flag|Peru}} || align="right" | {{nts|211,389}} |- | align="right" | 49 || {{Flag|New Zealand}} || align="right" | {{nts|205,853}} |- | align="right" | 50 || {{Flag|Greece}} || align="right" | {{nts|200,288}} |- | align="right" | 51 || {{Flag|Iraq}} || align="right" | {{nts|197,716}} |- | align="right" | 52 || {{Flag|Algeria}} || align="right" | {{nts|170,371}} |- | align="right" | 53 || {{Flag|Qatar}} || align="right" | {{nts|167,605}} |- | align="right" | 54 || {{Flag|Kazakhstan}} || align="right" | {{nts|159,407}} |- | align="right" | 55 || {{Flag|Hungary}} || align="right" | {{nts|139,135}} |- | align="right" | 56 || {{Flag|Angola}} || align="right" | {{nts|124,209}} |- | align="right" | 57 || {{Flag|Kuwait}} || align="right" | {{nts|120,126}} |- | align="right" | 58 || {{Flag|Sudan}} || align="right" | {{nts|117,488}} |- | align="right" | 59 || {{Flag|Ukraine}} || align="right" | {{nts|112,154}} |- | align="right" | 60 || {{Flag|Morocco}}<ref group="n" name="Morocco" /> || align="right" | {{nts|109,139}} |- | align="right" | 61 || {{Flag|Ecuador}} || align="right" | {{nts|103,057}} |- | align="right" | 62 || {{Flag|Slovak Republic}} || align="right" | {{nts|95,769}} |- | align="right" | 63 || {{Flag|Sri Lanka}} || align="right" | {{nts|87,175}} |- | align="right" | 64 || {{Flag|Ethiopia}} || align="right" | {{nts|80,561}} |- | align="right" | 65 || {{Flag|Dominican Republic}} || align="right" | {{nts|75,932}} |- | align="right" | 66 || {{Flag|Guatemala}} || align="right" | {{nts|75,620}} |- | align="right" | 67 || {{Flag|Kenya}} || align="right" | {{nts|74,938}} |- | align="right" | 68 || {{Flag|Oman}} || align="right" | {{nts|72,643}} |- | align="right" | 69 || {{Flag|Myanmar}} || align="right" | {{nts|69,322}} |- | align="right" | 70 || {{Flag|Luxembourg}} || align="right" | {{nts|62,404}} |- | align="right" | 71 || {{Flag|Panama}} || align="right" | {{nts|61,838}} |- | align="right" | 72 || {{Flag|Costa Rica}} || align="right" | {{nts|57,057}} |- | align="right" | 73 || {{Flag|Bulgaria}} || align="right" | {{nts|56,832}} |- | align="right" | 74 || {{Flag|Uruguay}} || align="right" | {{nts|56,157}} |- | align="right" | 75 || {{Flag|Croatia}} || align="right" | {{nts|54,849}} |- | align="right" | 76 || {{Flag|Belarus}} || align="right" | {{nts|54,442}} |- | align="right" | 77 || {{Flag|Tanzania}}<ref group="n" name="Tanzania" /> || align="right" | {{nts|52,090}} |- | align="right" | 78 || {{Flag|Lebanon}} || align="right" | {{nts|51,844}} |- | align="right" | 79 || {{Flag|Libya}} || align="right" | {{nts|50,984}} |- | align="right" | — || ''{{Flag|Macau}}'' || align="right" | {{nts|50,361}} |- | align="right" | 80 || {{Flag|Slovenia}} || align="right" | {{nts|48,770}} |- | align="right" | 81 || {{Flag|Uzbekistan}} || align="right" | {{nts|48,718}} |- | align="right" | 82 || {{Flag|Ghana}} || align="right" | {{nts|47,330}} |- | align="right" | 83 || {{Flag|Lithuania}} || align="right" | {{nts|47,168}} |- | align="right" | 84 || {{Flag|Turkmenistan}} || align="right" | {{nts|42,355}} |- | align="right" | 85 || {{Flag|Serbia}} || align="right" | {{nts|41,432}} |- | align="right" | 86 || {{Flag|Azerbaijan}} || align="right" | {{nts|40,748}} |- | align="right" | 87 || {{Flag|Cote d'Ivoire}} || align="right" | {{nts|40,389}} |- | align="right" | 88 || {{Flag|Tunisia}} || align="right" | {{nts|40,257}} |- | align="right" | 89 || {{Flag|Jordan}} || align="right" | {{nts|40,068}} |- | align="right" | 90 || {{Flag|Bolivia}} || align="right" | {{nts|37,509}} |- | align="right" | 91 || {{Flag|Congo, Democratic Republic of the}} || align="right" | {{nts|37,241}} |- | align="right" | 92 || {{Flag|Bahrain}} || align="right" | {{nts|35,307}} |- | align="right" | 93 || {{Flag|Cameroon}} || align="right" | {{nts|34,799}} |- | align="right" | 94 || {{Flag|Latvia}} || align="right" | {{nts|30,264}} |- | align="right" | 95 || {{Flag|Paraguay}} || align="right" | {{nts|29,735}} |- | align="right" | 96 || {{Flag|Estonia}} || align="right" | {{nts|25,921}} |- | align="right" | 97 || {{Flag|Uganda}} || align="right" | {{nts|25,891}} |- | align="right" | 98 || {{Flag|Zambia}} || align="right" | {{nts|25,809}} |- | align="right" | 99 || {{Flag|El Salvador}} || align="right" | {{nts|24,805}} |- | align="right" | 100 || {{Flag|Nepal}} || align="right" | {{nts|24,472}} |- | align="right" | 101 || {{Flag|Iceland}} || align="right" | {{nts|23,909}} |- | align="right" | 102 || {{Flag|Honduras}} || align="right" | {{nts|22,979}} |- | align="right" | 103 || {{Flag|Cambodia}} || align="right" | {{nts|22,158}} |- | align="right" | 104 || {{Flag|Trinidad and Tobago}} || align="right" | {{nts|22,105}} |- | align="right" | 105 || {{Flag|Cyprus}}<ref group="n" name="Cyprus" /> || align="right" | {{nts|21,652}} |- | align="right" | 106 || {{Flag|Papua New Guinea}} || align="right" | {{nts|21,089}} |- | align="right" | 107 || {{Flag|Afghanistan}} || align="right" | {{nts|20,815}} |- | align="right" | 108 || {{Flag|Bosnia and Herzegovina}} || align="right" | {{nts|18,169}} |- | align="right" | 109 || {{Flag|Somalia}} || align="right" | {{nts|17,846}} |- | align="right" | 110 || {{Flag|Botswana}} || align="right" | {{nts|17,407}} |- | align="right" | 111 || {{Flag|Laos}} || align="right" | {{nts|16,853}} |- | align="right" | 112 || {{Flag|Senegal}} || align="right" | {{nts|16,375}} |- | align="right" | 113 || {{Flag|Mali}} || align="right" | {{nts|15,288}} |- | align="right" | 114 || {{Flag|Georgia}}<ref group="n" name="Georgia" /> || align="right" | {{nts|15,159}} |- | align="right" | 115 || {{Flag|Jamaica}} || align="right" | {{nts|14,768}} |- | align="right" | 116 || {{Flag|Gabon}} || align="right" | {{nts|14,623}} |- | align="right" | — || ''{{Flag|West Bank and Gaza}}'' || align="right" | {{nts|14,498}} |- | align="right" | 117 || {{Flag|Nicaragua}} || align="right" | {{nts|13,814}} |- | align="right" | 118 || {{Flag|Mauritius}} || align="right" | {{nts|13,338}} |- | align="right" | 119 || {{Flag|Namibia}} || align="right" | {{nts|13,245}} |- | align="right" | 120 || {{Flag|Albania}} || align="right" | {{nts|13,039}} |- | align="right" | 121 || {{Flag|Burkina Faso}} || align="right" | {{nts|12,873}} |- | align="right" | 122 || {{Flag|Malta}} || align="right" | {{nts|12,538}} |- | align="right" | 123 || {{Flag|Equatorial Guinea}} || align="right" | {{nts|12,487}} |- | align="right" | 124 || {{Flag|Mozambique}} || align="right" | {{nts|12,334}} |- | align="right" | 125 || {{Flag|Bahamas, The}} || align="right" | {{nts|12,162}} |- | align="right" | 126 || {{Flag|Brunei}} || align="right" | {{nts|12,128}} |- | align="right" | 127 || {{Flag|Armenia}} || align="right" | {{nts|11,537}} |- | align="right" | 128 || {{Flag|Madagascar}} || align="right" | {{nts|11,500}} |- | align="right" | 129 || {{Flag|Mongolia}} || align="right" | {{nts|11,488}} |- | align="right" | 130 || {{Flag|Macedonia}} || align="right" | {{nts|11,338}} |- | align="right" | 131 || {{Flag|Guinea}} || align="right" | {{nts|10,491}} |- | align="right" | 132 || {{Flag|Chad}} || align="right" | {{nts|9,981}} |- | align="right" | 133 || {{Flag|Somalia}} || align="right" | {{nts|9,274}} |- | align="right" | 134 || {{Flag|Rwanda}} || align="right" | {{nts|9,137}} |- | align="right" | 135 || {{Flag|Congo, Republic of the}} || align="right" | {{nts|8,723}} |- | align="right" | 136 || {{Flag|Haiti}} || align="right" | {{nts|8,408}} |- | align="right" | 137 || {{Flag|Moldova}}<ref group="n" name="Moldova" /> || align="right" | {{nts|8,128}} |- | align="right" | 138 || {{Flag|Niger}} || align="right" | {{nts|8,120}} |- | align="right" | 139 || {{Flag|Kyrgyzstan}} || align="right" | {{nts|7,565}} |- | align="right" | 140 || {{Flag|Benin}} || align="right" | {{nts|9,369}} |- | align="right" | 141 || {{Flag|Tajikistan}} || align="right" | {{nts|7,146}} |- | align="right" | — || {{Flag|Kosovo}} || align="right" | {{nts|7,129}} |- | align="right" | 142 || {{Flag|Malawi}} || align="right" | {{nts|6,303}} |- | align="right" | 143 || {{Flag|Fiji}} || align="right" | {{nts|5,061}} |- | align="right" | 144 || {{Flag|Mauritania}} || align="right" | {{nts|5,025}} |- | align="right" | 145 || {{Flag|Togo}} || align="right" | {{nts|4,813}} |- | align="right" | 146 || {{Flag|Barbados}} || align="right" | {{nts|4,797}} |- | align="right" | 147 || {{Flag|Montenegro}} || align="right" | {{nts|4,774}} |- | align="right" | 148 || {{Flag|Maldives}} || align="right" | {{nts|4,597}} |- | align="right" | 149 || {{Flag|Swaziland}} || align="right" | {{nts|4,409}} |- | align="right" | 150 || {{Flag|Sierra Leone}} || align="right" | {{nts|3,774}} |- | align="right" | 151 || {{Flag|Guyana}} || align="right" | {{nts|3,676}} |- | align="right" | 152 || {{Flag|Burundi}} || align="right" | {{nts|3,478}} |- | align="right" | 153 || {{Flag|Suriname}} || align="right" | {{nts|3,324}} |- | align="right" | 154 || {{Flag|Andorra}} || align="right" | {{nts|3,013}} |- | align="right" | 155 || {{Flag|Timor-Leste}} || align="right" | {{nts|2,955}} |- | align="right" | 156 || {{Flag|Lesotho}} || align="right" | {{nts|2,639}} |- | align="right" | 157 || {{Flag|Bhutan}} || align="right" | {{nts|2,512}} |- | align="right" | 158 || {{Flag|Liberia}} || align="right" | {{nts|2,158}} |- | align="right" | 159 || {{Flag|Central African Republic}} || align="right" | {{nts|1,949}} |- | align="right" | 160 || {{Flag|Djibouti}} || align="right" | {{nts|1,845}} |- | align="right" | 161 || {{Flag|Belize}} || align="right" | {{nts|1,838}} |- | align="right" | 162 || {{Flag|Cabo Verde}} || align="right" | {{nts|1,754}} |- | align="right" | 163 || {{Flag|Saint Lucia}} || align="right" | {{nts|1,712}} |- | align="right" | 164 || {{Flag|San Marino}} || align="right" | {{nts|1,659}} |- | align="right" | 165 || {{Flag|Antigua and Barbuda}} || align="right" | {{nts|1,532}} |- | align="right" | 166 || {{Flag|Seychelles}} || align="right" | {{nts|1,486}} |- | align="right" | 167 || {{Flag|Guinea-Bissau}} || align="right" | {{nts|1,347}} |- | align="right" | 168 || {{Flag|Solomon Islands}} || align="right" | {{nts|1,303}} |- | align="right" | 169 || {{Flag|Grenada}} || align="right" | {{nts|1,119}} |- | align="right" | 170 || {{Flag|Gambia, The}} || align="right" | {{nts|1,015}} |- | align="right" | 171 || {{Flag|Saint Kitts and Nevis}} || align="right" | {{nts|946}} |- | align="right" | 172 || {{Flag|Vanuatu}} || align="right" | {{nts|863}} |- | align="right" | 173 || {{Flag|Samoa}} || align="right" | {{nts|857}} |- | align="right" | 174 || {{Flag|Saint Vincent and the Grenadines}} || align="right" | {{nts|790}} |- | align="right" | 175 || {{Flag|Comoros}} || align="right" | {{nts|649}} |- | align="right" | 176 || {{Flag|Dominica}} || align="right" | {{nts|563}} |- | align="right" | 177 || {{Flag|Tonga}} || align="right" | {{nts|426}} |- | align="right" | 178 || {{Flag|Sao Tome and Principe}} || align="right" | {{nts|391}} |- | align="right" | 179 || {{Flag|Micronesia, Federated States of}} || align="right" | {{nts|336}} |- | align="right" | 180 || {{Flag|Palau}} || align="right" | {{nts|292}} |- | align="right" | 181|| {{Flag|Marshall Islands}} || align="right" | {{nts|199}} |- | align="right" | 182 || {{Flag|Kiribati}} || align="right" | {{nts|196}} |- | align="right" | 183 || {{Flag|Nauru}} || align="right" | {{nts|114}} |- | align="right" | 184 || {{Flag|Tuvalu}} || align="right" | {{nts|40}} |} |<!-- UNITED NATIONS DATA --> {| class="wikitable sortable" style="margin-left:auto; margin-right:auto; margin-top:0;" |- ! style="width:2em;" data-sort-type="number" | Wadanmaha !! GDP<br>(US$million) |-style="font-weight:bold;background:#eaecf0" | data-sort-value="-1" | &nbsp; || data-sort-value="" |{{noflag}}''[[Gross world product|World]]''<ref name="UN">{{cite web|title=All countries and regions/subregions (totals) for all years - sorted by region/subregion|url=http://unstats.un.org/unsd/snaama/dnltransfer.asp?fID=4|website=United Nations|publisher=United Nations|accessdate=Jan 28, 2019|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=Bisha Shanaad 14, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200514223556/https://unstats.un.org/unsd/snaama/Index|dead-url=yes}}</ref>||align=right|{{nts|205,501,413}} |-style= |align=right|1||{{flag|China}}PRC.||align=right|{{nts|45,485,394}} |- |-style="background-color:#f0f0f0" |—||{{nowrap|European Union}}|| align="right" |44,769,286 |- |- |align=right|2||{{flag|United States}}<ref group="n" name="US-HM" />||align=right|{{nts|35,234,781}} |- |align=right|3||{{flag|India}}||align=right|{{nts|20,872,415}} |- |align=right|4||{{flag|Russian Federation}}||align=right|{{nts|12,993,204}} |- |align=right|5||{{flag|Japan}}||align=right|{{nts|5,331,228}} |- |align=right|7||{{flag|Germany}}||align=right|{{nts|3,075,666}} |- |align=right|6||{{flag|France}}||align=right|{{nts|3,022,492}} |- |align=right|8||{{flag|Brazil}}||align=right|{{nts|2,955,512}} |- |align=right|9||{{flag|Italy}}||align=right|{{nts|2,943,835}} |- |align=right|10||{{flag|United Kingdom}}||align=right|{{nts|2,647,120}} |- |align=right|11||{{flag|Indonesia}}||align=right|{{nts|2,577,524}} |- |align=right|12||{{flag|Canada}}<ref group="n" name="RUSIAN" />||align=right|{{nts|2,530,750}} |- |align=right|13||{{flag|South Korea}}||align=right|{{nts|2,408,675}} |- |align=right|14||{{flag|Mexico}}||align=right|{{nts|2,314,314}} |- |align=right|15||{{flag|Turkey}}||align=right|{{nts|2,158,229}} |- |align=right|16||{{flag|Saudi Arabia}}||align=right|{{nts|2,215,539}} |- |align=right|17||{{flag|Spain}}||align=right|{{nts|2,251,541}} |- |align=right|18||{{flag|Australia}}||align=right|{{nts|2,231,572}} |- |align=right|19||{{flag|Egypt}}||align=right|{{nts|2,283,827}} |- |align=right|20||{{flag|Switzerland}}||align=right|{{nts|2,178,938}} |- |align=right|21||{{flag|Argentina}}||align=right|{{nts|2,137,486}} |- |align=right|22||{{flag|Iran}}||align=right|{{nts|535,607}} |- |align=right|23||{{flag|Netherlands}}||align=right|{{nts|526,211}} |- |align=right|24||{{flag|Belgium}}||align=right|{{nts|494,763}} |- |align=right|25||{{flag|Sweden}}||align=right|{{nts|460,976}} |- |align=right|26||{{flag|Thailand}}||align=right|{{nts|455,302}} |- |align=right|27||{{flag|Austria}}||align=right|{{nts|416,835}} |- |align=right|28||{{flag|Norway}}||align=right|{{nts|399,470}} |- |align=right|29||{{flag|United Arab Emirates}}||align=right|{{nts|382,575}} |- |align=right|30||{{flag|Nigeria}}||align=right|{{nts|375,769}} |- |align=right|31||{{flag|Israel}}||align=right|{{nts|353,268}} |- |align=right|32||{{flag|South Africa}}||align=right|{{nts|348,872}} |- |align=right|—||''{{flag|Hong Kong}}''|| align="right" |{{nts|341,659}} |- |align=right|33||{{flag|Ireland}}||align=right|{{nts|331,430}} |- |align=right|34||{{flag|Denmark}}||align=right|{{nts|329,865}} |- |align=right|35||{{flag|Singapore}}||align=right|{{nts|323,901}} |- |align=right|36||{{flag|Malaysia}}||align=right|{{nts|314,707}} |- |align=right|37||{{flag|Philippines}}||align=right|{{nts|313,595}} |- |align=right|38||{{flag|Colombia}}||align=right|{{nts|309,191}} |- |align=right|39||{{flag|Pakistan}}||align=right|{{nts|302,139}} |- |align=right|40||{{flag|Chile}}||align=right|{{nts|277,080}} |- |align=right|41||{{flag|Venezuela}}||align=right|{{nts|255,092}} |- |align=right|42||{{flag|Finland}}||align=right|{{nts|252,246}} |- |align=right|43||{{flag|Bangladesh}}||align=right|{{nts|245,633}} |- |align=right|44||{{flag|Vietnam}}||align=right|{{nts|223,779}} |- |align=right|45||{{flag|Czech Republic}}||align=right|{{nts|215,824}} |- |align=right|46||{{flag|Romania}}||align=right|{{nts|211,803}} |- |align=right|47||{{flag|Peru}}||align=right|{{nts|211,402}} |- |align=right|48||{{flag|Greece}}||align=right|{{nts|203,085}} |- |align=right|49||{{flag|New Zealand}}||align=right|{{nts|202,044}} |- |align=right|50||{{flag|Poland}}||align=right|{{nts|195,135}} |- |align=right|51||{{flag|Portugal}}||align=right|{{nts|195,041}} |- |align=right|52||{{flag|Iraq}}||align=right|{{nts|182,023}} |- |align=right|53||{{flag|Qatar}}||align=right|{{nts|167,605}} |- |align=right|54||{{flag|Algeria}}||align=right|{{nts|167,555}} |- |align=right|55||{{flag|Kazakhstan}}||align=right|{{nts|159,406}} |- |align=right|56||{{flag|Hungary}}||align=right|{{nts|139,761}} |- |align=right|57||{{flag|Angola}}||align=right|{{nts|126,505}} |- |align=right|58||{{flag|Sudan}}||align=right|{{nts|120,265}} |- |align=right|59||{{flag|Kuwait}}||align=right|{{nts|119,534}} |- |align=right|60||{{flag|Ukraine}}||align=right|{{nts|112,154}} |- |align=right|61||{{flag|Morocco}}||align=right|{{nts|109,708}} |- |align=right|62||{{flag|Ecuador}}||align=right|{{nts|104,295}} |- |align=right|—||''{{flag|Puerto Rico}}''||align=right|{{nts|104,218}} |- |align=right|63||{{flag|Cuba}}||align=right|{{nts|96,851}} |- |align=right|64||{{flag|Slovakia}}||align=right|{{nts|95,617}} |- |align=right|65||{{flag|Sri Lanka}}||align=right|{{nts|87,356}} |- |align=right|66||{{flag|Dominican Republic}}||align=right|{{nts|75,931}} |- |align=right|67||{{flag|Guatemala}}||align=right|{{nts|75,619}} |- |align=right|68||{{flag|Ethiopia}}||align=right|{{nts|75,605}} |- |align=right|69||{{flag|Kenya}}||align=right|{{nts|74,938}} |- |align=right|70||{{flag|Oman}}||align=right|{{nts|70,783}} |- |align=right|71||{{flag|Myanmar}}||align=right|{{nts|67,101}} |- |align=right|72||{{flag|Luxembourg}}||align=right|{{nts|62,316}} |- |align=right|73||{{flag|Panama}}||align=right|{{nts|61,838}} |- |align=right|74||{{flag|Uruguay}}||align=right|{{nts|59,180}} |- |align=right|75||{{flag|Ghana}}||align=right|{{nts|58,996}} |- |align=right|76||{{flag|Bulgaria}}||align=right|{{nts|58,222}} |- |align=right|77||{{flag|Costa Rica}}||align=right|{{nts|57,564}} |- |align=right|78||{{flag|Croatia}}||align=right|{{nts|55,201}} |- |align=right|79||{{flag|Belarus}}||align=right|{{nts|54,441}} |- |align=right|80||{{flag|Lebanon}}||align=right|{{nts|53,393}} |- |align=right|81||{{flag|Tanzania}}||align=right|{{nts|52,090}} |- |align=right|—||''{{flag|Macau}}''||align=right|{{nts|50,361}} |- |align=right|82||{{flag|Uzbekistan}}||align=right|{{nts|49,677}} |- |align=right|83||{{flag|Slovenia}}||align=right|{{nts|48,455}} |- |align=right|84||{{flag|Lithuania}}||align=right|{{nts|47,544}} |- |align=right|85||{{flag|Serbia}}||align=right|{{nts|41,589}} |- |align=right|86||{{flag|Azerbaijan}}||align=right|{{nts|40,748}} |- |align=right|87||{{flag|Jordan}}||align=right|{{nts|40,708}} |- |align=right|88||{{flag|Tunisia}}||align=right|{{nts|40,068}} |- |align=right|89||{{Hs|Cote d'Ivoire}}{{flag|Côte d'Ivoire}}||align=right|{{nts|38,054}} |- |align=right|90||{{flag|Turkmenistan}}||align=right|{{nts|37,915}} |- |align=right|91||{{flag|Congo, Democratic Republic of the}}||align=right|{{nts|37,642}} |- |align=right|92||{{flag|Bolivia}}||align=right|{{nts|37,508}} |- |align=right|93||{{flag|Bahrain}}||align=right|{{nts|35,325}} |- |align=right|94||{{flag|Cameroon}}||align=right|{{nts|34,924}} |- |align=right|95||{{flag|Latvia}}||align=right|{{nts|30,463}} |- |align=right|96||{{flag|Paraguay}}||align=right|{{nts|29,435}} |- |align=right|97||{{flag|Yemen}}||align=right|{{nts|27,956}} |- |align=right|98||{{flag|Uganda}}||align=right|{{nts|27,698}} |- |align=right|99||{{flag|Estonia}}||align=right|{{nts|25,921}} |- |align=right|100||{{flag|Zambia}}||align=right|{{nts|25,868}} |- |align=right|101||{{flag|Libya}}||align=right|{{nts|25,127}} |- |align=right|102||{{flag|Nepal}}||align=right|{{nts|24,870}} |- |align=right|103||{{flag|El Salvador}}||align=right|{{nts|24,805}} |- |align=right|104||{{flag|Iceland}}||align=right|{{nts|24,476}} |- |align=right|105||{{flag|Honduras}}||align=right|{{nts|22,978}} |- |align=right|106||{{flag|Cambodia}}||align=right|{{nts|22,121}} |- |align=right|107||{{flag|Trinidad and Tobago}}||align=right|{{nts|22,104}} |- |align=right|108||{{flag|Cyprus}}||align=right|{{nts|22,054}} |- |align=right|109||{{flag|Papua New Guinea}}||align=right|{{nts|22,005}} |- |align=right|110||{{flag|Afghanistan}}||align=right|{{nts|21,992}} |- |align=right|111||{{flag|Senegal}}||align=right|{{nts|21,126}} |- |align=right|112||{{flag|Bosnia and Herzegovina}}||align=right|{{nts|18,169}} |- |align=right|113||{{flag|Somalia}}||align=right|{{nts|18,036}} |- |align=right|114||{{flag|Botswana}}||align=right|{{nts|17,406}} |- |align=right|115||{{flag|Korea, North}}||align=right|{{nts|17,364}} |- |align=right|116||{{flag|Laos}}||align=right|{{nts|16,853}} |- |align=right|117||{{flag|Mali}}||align=right|{{nts|15,235}} |- |align=right|118||{{flag|Georgia}}||align=right|{{nts|15,159}} |- |align=right|—||{{flag|Palestinian territories|name=Palestine, State of}}||align=right|{{nts|14,498}} |- |align=right|119||{{flag|Gabon}}||align=right|{{nts|14,623}} |- |align=right|120||{{flag|Mozambique}}||align=right|{{nts|12,651}} |- |align=right|121||{{flag|Equatorial Guinea}}||align=right|{{nts|12,487}} |- |align=right|122||{{flag|Brunei}}||align=right|{{nts|12,128}} |- |align=right|123||{{flag|Congo, Republic of the}}||align=right|{{nts|11,292}} |- |align=right|124||{{flag|Jamaica}}||align=right|{{nts|14,826}} |- |align=right|125||{{flag|Nicaragua}}||align=right|{{nts|13,814}} |- |align=right|126||{{flag|Mauritius}}||align=right|{{nts|13,366}} |- |align=right|127||{{flag|Namibia}}||align=right|{{nts|13,244}} |- |align=right|128||{{flag|Albania}}||align=right|{{nts|13,039}} |- |align=right|129||{{flag|Malta}}||align=right|{{nts|12,553}} |- |align=right|130||{{flag|Burkina Faso}}||align=right|{{nts|12,324}} |- |align=right|131||{{flag|Bahamas, The}}||align=right|{{nts|11,791}} |- |align=right|132||{{flag|Armenia}}||align=right|{{nts|11,536}} |- |align=right|133||{{flag|Macedonia}}||align=right|{{nts|11,279}} |- |align=right|134||{{flag|Mongolia}}||align=right|{{nts|11,135}} |- |align=right|135||{{flag|Chad}}||align=right|{{nts|10,716}} |- |align=right|136||{{flag|Madagascar}}||align=right|{{nts|10,674}} |- |align=right|137||{{flag|Zimbabwe}}|| align="right" |{{nts|10,208}} |- |align=right|—||''{{flag|New Caledonia}}''||align=right|{{nts|9,894}} |- |align=right|138||{{flag|Benin}}||align=right|{{nts|9,236}} |- |align=right|139||{{flag|Rwanda}}||align=right|{{nts|9,136}} |- |align=right|140||{{flag|Haiti}}||align=right|{{nts|8,521}} |- |align=right|141||{{flag|Moldova}}||align=right|{{nts|8,128}} |- |align=right|142||{{flag|Niger}}||align=right|{{nts|8,119}} |- |align=right|143||{{flag|Kyrgyzstan}}||align=right|{{nts|7,564}} |- |align=right|—||{{flag|Kosovo}}||align=right|{{nts|7,227}} |- |align=right|144||{{flag|Tajikistan}}||align=right|{{nts|7,145}} |- |align=right|145||{{flag|Monaco}}||align=right|{{nts|6,400}} |- |align=right|146||{{flag|Malawi}}||align=right|{{nts|6,339}} |- |align=right|147||{{flag|Liechtenstein}}||align=right|{{nts|6,295}} |- |align=right|148||{{flag|South Sudan}}||align=right|{{nts|5,693}} |- |align=right|—||''{{flag|French Polynesia}}''||align=right|{{nts|5,623}} |- |align=right|—||''{{flag|Bermuda}}''||align=right|{{nts|5,601}} |- |align=right|149||{{flag|Suriname}}||align=right|{{nts|5,210}} |- |align=right|150||{{flag|Mauritania}}||align=right|{{nts|5,092}} |- |align=right|151||{{flag|Timor-Leste}}||align=right|{{nts|4,970}} |- |align=right|152||{{flag|Sierra Leone}}||align=right|{{nts|4,893}} |- |align=right|153||{{flag|Montenegro}}||align=right|{{nts|4,588}} |- |align=right|154||{{flag|Togo}}||align=right|{{nts|4,576}} |- |align=right|155||{{flag|Fiji}}||align=right|{{nts|4,532}} |- |align=right|156||{{flag|Swaziland}}||align=right|{{nts|4,482}} |- |align=right|157||{{flag|Barbados}}||align=right|{{nts|4,353}} |- |align=right|158||{{flag|Eritrea}}||align=right|{{nts|3,858}} |- |align=right|—||''{{flag|Cayman Islands}}''||align=right|{{nts|3,480}} |- |align=right|159||{{flag|Andorra}}||align=right|{{nts|3,278}} |- |align=right|—||''{{flag|Curaçao}}''||align=right|{{nts|3,159}} |- |align=right|160||{{flag|Guyana}}||align=right|{{nts|3,086}} |- |align=right|161||{{flag|Maldives}}||align=right|{{nts|3,032}} |- |align=right|162||{{flag|Burundi}}||align=right|{{nts|2,869}} |- |align=right|—||''{{flag|Aruba}}''||align=right|{{nts|2,664}} |- |align=right|163||{{flag|Bhutan}}||align=right|{{nts|2,562}} |- |align=right|—||''{{flag|Greenland}}''||align=right|{{nts|2,441}} |- |align=right|164||{{flag|Liberia}}||align=right|{{nts|2,122}} |- |align=right|165||{{flag|Lesotho}}||align=right|{{nts|2,081}} |- |align=right|166||{{flag|Central African Republic}}||align=right|{{nts|1,992}} |- |align=right|167||{{flag|Belize}}||align=right|{{nts|1,902}} |- |align=right|168||{{flag|Cape Verde}}||align=right|{{nts|1,855}} |- |align=right|169||{{flag|Djibouti}}||align=right|{{nts|1,844}} |- |align=right|170||{{flag|Saint Lucia}}||align=right|{{nts|1,718}} |- |align=right|171||{{flag|San Marino}}||align=right|{{nts|1,689}} |- |align=right|172|| || align="right" | |- |align=right|173||{{flag|Seychelles}}||align=right|{{nts|1,486}} |- |align=right|—||''{{flag|Zanzibar}}''||align=right|{{nts|1,391}} |- |align=right|174||{{flag|Antigua and Barbuda}}||align=right|{{nts|1,248}} |- |align=right|175||{{flag|Guinea-Bissau}}||align=right|{{nts|1,209}} |- |align=right|176||{{flag|Solomon Islands}}||align=right|{{nts|1,103}} |- |align=right|—||''{{flag|Sint Maarten}}''||align=right|{{nts|1,059}} |- |align=right|—||''{{flag|British Virgin Islands}}''||align=right|{{nts|902}} |- |align=right|177||{{flag|Grenada}}||align=right|{{nts|884}} |- |align=right|178||{{flag|Saint Kitts and Nevis}}||align=right|{{nts|852}} |- |align=right|179||{{flag|Gambia, The}}||align=right|{{nts|851}} |- |align=right|180||{{flag|Samoa}}||align=right|{{nts|824}} |- |align=right|181||{{flag|Vanuatu}}||align=right|{{nts|812}} |- |align=right|—||''{{flag|Turks and Caicos Islands}}''||align=right|{{nts|797}} |} <references /> rpwp79x34ajhxjs8abqthydw6kzm1ra Biciide 0 28443 302836 297116 2026-07-17T08:36:52Z ~2026-40131-06 46545 /* Dadka Caanka ah ee kasoo jeeda */ 302836 wikitext text/x-wiki waa mid kamida beelaha isaaqa kuwa ugu balaadhan tiro ahaan<ref>https://www.somalinet.com/forums/viewtopic.php?t=254421</ref> iyo dhul ahaanba, biciide yoonis waxay taariikh ahaan kaalin weyn ku lahayen xaaladkasta oo dalku soomaray. iyago saamentooda kulahaa xitaa kahor intaanu gumaystuhu qabsan dalka. Wagaas oo hogaamiya beeleedyadi waaagi qarnigi 14aad ee kaso jeday biciide ay ka talin jireen bariga somaliland.sidoo kalana waxay dhal wadaagaan beesha sheekhaal <ref>https://www.google.com/search?client=ms-google-coop&cx=partner-pub-7548458662633181%3A2443211434&ei=PMgtXcqCCI6y6QS637GIBg&q=somalia+map+sanaag+clas&oq=somalia+map+sanaag+clas&gs_l=psy-ab.3..38l4.6196.11335..11750...0.0..1.1105.10060.2-1j8j3j3j2j2......0....1..gws-wiz.......0i71j35i39j0j0i131j0i67j0i131i20i263j0i22i30.HgyaXIbfRp8</ref> dhulka hada lo yaqan sanaag bari nugaal iyo sool sido kale waqtigi guumaystaha waxay beesha badh kamidi raacen ama la safteen maamulka boqortoodadii Diiriye Guure oo ahaa ciidamo kaso horjeeday gumaystihii ingriiska waxana ka mid ahaa shire axmed faarax oo ahaaa sheikh caalim ahaa kadibna ku biiray ciidankii [[Diiriye Guure]] ayaa kadib darawishtu waxay dulan kusoo qadeen dhulkii uu kasoo jeeday shire wirif. waxayna cagta mariyen qaar badan oo kamida reerkii sheekh wirif oo iyagu ingiriska<ref>https://www.jstor.org/stable/1157617</ref> la safna ama taageer sanaa markasu tiriyay gabay uu ugu adkesan kari wayay xanta iyo tuhunka ay ka qaben beeshisa oo ay is lahaayen isaga ayaa ka danbeeya duulanka daraawishtu idnku sooqaday. taariikhaha hore waxa jiray marki beeshu kabadatay asaaaged in iyagi isu muuqdeen oo ay colaadi ka dhex bilaabatay qaar ka mida beelaha biciide laftisa waxana jiray dagaal soconayay waqti dheer oo u dhaxeeyay '''[[axmed faarax(habarjeclo)]]''' iyo oo ay ku idladen sheekhi iyo sharifki iyo xoogi labadasi belod beeshu waxay ka talinjirtay xeebta teedsan berbera ilaa maydh oo ay boqoradi, iyo hogamiye qabailki, ka dhashay beeshu ka talin jireen dekeda has iyado waxa ugu muhimsana ee laga so dejin jirau aha timirta, waqtigan casriga beeshu waxay ka tirsan tahay dadka dega gobolada waqooyi somaliland gaar ahaan Sanaag Saaxil Sool iyo Togdheer<ref>https://www.google.com/search?q=somaliland+clan+map&tbm=isch&source=iu&ictx=1&fir=NjZ7YexnHxS_JM%253A%252CGu4XvyBznsKy4M%252C_&vet=1&usg=AI4_-kRnYtBg1Ap92B_RTGpw7yJyr_d5dQ&sa=X&ved=2ahUKEwi71_7f3rnjAhWKDuwKHYVYDFkQ9QEwAXoECAcQBg#imgrc=NjZ7YexnHxS_JM:</ref> [[Sax]] [[Liiska mujaahidiinta habarjeclo]] ==Dhulka ay degaan== beeshu waxay degtaa 4 kamida 6da gobol ee waaweyn ee somaliland<ref>https://www.google.com/search?q=somaliland+clan+map&tbm=isch&source=iu&ictx=1&fir=NjZ7YexnHxS_JM%253A%252CGu4XvyBznsKy4M%252C_&vet=1&usg=AI4_-kRnYtBg1Ap92B_RTGpw7yJyr_d5dQ&sa=X&ved=2ahUKEwi71_7f3rnjAhWKDuwKHYVYDFkQ9QEwAXoECAcQBg#imgrc=NjZ7YexnHxS_JM:</ref> iyo magaalooyin waaweyn ooy ka midyihin BURCO, waxayna kamidyihin dadka sida nabada ugu wada nool magalada Burco<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Erigavo</ref> sidoo kale waxay deganyihin magalada [[burco]], waxay qayb baladhan ka yihin dadka ku dhaqan magala xebeedka berbera. Qomiyadani waxay degta magaloyinka qoryaale, Beer, ina afmadoobe, xood, waridaad '''Xeebta ugu dheer [[somaliland]] waxa dega [[habarjeclo]] gaar ahaan maxamed abokor siiba qabiilkan axmed faarax''' magaloyinkasna waxa kamida, [[shalcaw]], [[ruguuda]], [[conqor]], [[soddonlay]], [[laasdoomaare]], [[karin]], [[duurdhiil]], [[laasodhagax guduud]], [[kalyo waqal]], [[mulaax bayle]], [[duurdhiil]] [[laasodhagax guduud]] [[kalyo waqal]] [[mulaax bayle]] [[ruguuda]] [[xiis]] [[soddonlay]] [[shalcaw]] ==Qaybaha ay u kalabaxaan== BICIIDE waa qabiilka ugu badan reer sheikh isxaaq gar ahan habarjeclo waxayna ka mid yihin [[muuse abokor]] oo u dhigma 60% habarjeclo waxayna ukala baxaan reero aad ufara badan sida halkan kaga muqata....<ref>https://so.wikipedia.org/wiki/Habar_Jeclo</ref> *biciide yoonis **iidle biciide **samatar biciide **Waadhowr biciide **faarax biciide (bah jabrahiil) ***faahiye faarax ***wacays faarax ***roobsuge faarax ***geedi faarax ***guuleed faarax ***muuse faarax ***cali faarax ***cumar faarax ***cabdile faarax ***axmed faarax ***iidle faarax ****cabdi iidle ****bayle iidle ****maxamud iidle ****cali iidle ****xuseen iidle ****geedi iidle ****faarax iidle ****xildiid iidle ****guuleed iidle ****Cismaan iidle **** muuse iidle **** maxamed iidle ***[[Axmed Faarax|axmed faarax]] ****xasan axmed ****xuseen axmed ****cabdalla axmed ****cali axmed *****yabaal cali *****samatar cali *****muumin cali *****muuse cali *samatar biciide(bah sanbuur) **reer raage **bah adaraxmaan **bah muuse *dhowr biciide(bah sanbuur) **bah cimraan **bah muxumed ***xildiid muxumed ***faahiye muxumed **bah awal (xasan) ***axmed xasan ***jibriil xasan ***maxmed xasan ***ibrahim xasan ***maxamuud xasan *IIDLE Biciide(bah jibraahiil) ●Cismaan iidle ▪︎Cigaal cismaan ▪︎cali cismaan ● Cabdulle cabdi ● Saalax ● Rooble ● wacays ● Xareed . ''''Erigavo sanaag somaliland''' ==Dadka Caanka ah ee kasoo jeeda== WAXA kasoo jeeda dad caana oo farabadan oo soo maray dowladihi waqti bilowgi xadarada, british somaliland, somalia, iyo somaliland ta hada, waxana kamida: '''MUJAAHIDIINTA''' *muj. Carab ducaale *Muj: jaamac saalax midhiq *Muj: muuse bidaar *Muj: cabdi ciid ( ka mid ragii birjeex jabsaday) *Muj: Siciid axmed dhigane ( ku shahiiday jabsashadii birjeex) *cabdilahi masyar *Binate samaysane *sicid salax dibow *muj.gadhle ciroobe *Cabdulahi Salax oogle (shiekh laf) *muj. indha haadle *General Maxamed cabdi cabdulle (fanax) *General Carab ducaale cilmi (abaanduulihii SNM) *Korneyl muuse xasan dhunkaal ( muuse bidaar) taliyihii guutada 1aad ee SNM *Taliyaha madaxtooyada Alyoos Jaamac ducaale '''DHAQANKA''' *Boqor indha-aare ( Boqor ka talinjiray xeebaha iyo deegaanada Sanaag qarnigii 19aad). *Abaanduule Cabdi faarax ( Hogaamiyihii Barre Adaraxmaan iyo muuse abokor qarnigii 18aad) *Abaanduule cigaal muuse faarax *Abaanduule Ahaana chief caaqil Axmed yare *Abaanduule ahaana chief caaqil Dhunkaal Axmed Yare ( abaan duule Burco iyo Caynaba) * Jiif caaqil Axmed Faarax saalax(xeedhidheere) darwiish, Jiif caaqil abaanduulkii muse abokor bari. * Jiif caaqil Xaaji Xasan Axmed ganacsade awood leh jiif caaqil Muse Abokor bari ( gobolka Sanaag) * Axmed Cali Saalax ganacsade (ninkii dukaankii u horeyey ka furay Ceerigaabo. *Jibriil Xaaji ducaale faarax gudomiyihii gobolka Sanaag xiligii afweyne ahna oday si weyn loga yaqaan gobolka sanaag. jaamac Maxamed cigaal( ninkii daartii u horeysay ka dhisay Ceerigaabo) *Boqor cismaan aw-maxamud buurmadow *AHN Chief Caaqil jaamac faarax *AHN Chief caaqil aw aadan jaamac faarax *Cheif caaqil Lixle *AHN Suldaan maxamed cabdi cali *AHN Suldaan carab cabdi cali *Suldaan Sharmaarke Suldaan maxamed cabdi cali *AHN Cheif caaqil Faarax maxamed dhunkaal * jiif caaqil Axmed jiif caaqil Yuusuf warsangeli *Caaqil Cabdirashiid Ducaale digaale *cheif caaqil faysal abokor *suldaan Faarax ducaale cali *suldaan Qudde * Yaasin Cabdi Cabdulle nuur '''CULIMADA''' *AHN:Sheekh Ismaaciil Tabliiq (Aasaasihii jamaacatu tabliiq) *Sheekh abdirahman Osman aw mohamoud( sheekhal baladka Sanaag) *Sheekh siciid Qaxwe *Sheekh Faysal Cilmi *Sheekh Jaamaca Ducaale Digaale *Sheekh Ahmed muuse *Sheekh Aadan cali '''FANKA''' *abwaan Cabdi OOGLE (AarsaDe) *abwaan:- shire widhidhif *abwaan :- dhegawanle *abwaan:- jaamac cadde *Abwaan:- Xuseen Gabaydhe *abwaan:- aw cabdi muuse *abwaan:- digaale jaamac *abwaan:- axmed caadleef *abwaan:- axmed daad *abwaan:- siciid ayaanle *abwaan:- maxamed diiriye (xujaale) *abwaan:- xuseen jaamac *abwaan:- awcilmi ducaale jibriil<ref>http://www.hoygasuugaanta.com/ShireWiririf.html</ref> *Abwaan abyan warsame cali *Abwaan aadan kacaan '''SIYAASIYIINTA''' *Siyaasi ahna Abaanduule muuse abokor :maxamed xaji ducaale axmed yare( dhoolayare) *Siyaasi mujaahid SNM yuusuf maxamed cali xayd ( wasiirkii ugu horeeyay wasaarada madaxtooyada ee Sland 1991 ahaana xildhibaan) *Siyaasi Axmed siciid Maxamed (Godane) DG Agaasimaha guud ee ciyaara *Siyaasi Cabdilaahi maxamed ducaale (wasiirkii ugu mudada dheeraa wasaarada arimaha debeda Jamhuuriyada SoomaaliLand) *Siyaasi Xasan Maxamed Cali (aas-aasihii ururkii rays ahna wasiirka ugu mudada dheer xakuumadii muuse biixi) * siyaasi ismacil ducale cadhoome wasiirka waxbarashada xukuumada cirro * Ismaaciil faarax maxamed (dadqal) aasaasihii xisbigii talada dalka hayey 2002-2010 ee UDUB * Badhasaabkii hore ee gobolka sanaag Axmed Cabdi muuse * wasiir hore ahna badhasaabka gobolka sanaag Maxamuud Raage * Wasiir hore xasan maxamed cali (gaafadhi) * Agaasimaha guud tamarta shucayb cismaan maxamuud * Cismaan faarax maxamed (Hamasholl) *Siyaasi maxamed nuur amaan ( xildhibaan 1968) *Siyaasi saalax xaji xasan xildhiban gole deegaan 1968 Ceerigaabo DHANKA SIYAASADA WAXA ka soo jeeda diktoorka caanka halyeyga ah ee DR [[Aadan mire wayrax]] oodadka reer somaliland ay jecel yihin aqoontiisa iyo daacadnimada u u shaqeeyo ,gudoomiyahii xisbiga [[rays]] ee somaliland eng ''xasan'maxamed gaafadhi''' wasirka xanaanada xoolaha somaaliland ee hada dowlada muse bixi, sido jale jaamac Saalx axmed midhiq, oo ka tirsana Golihi dhexe SNM iyo Aasaasayashu SDF, badhasaabki u horeeyay ee sanaag mr MIDHIQ, badhasabk sanag xukumada muse bixi Axmed isdeber. ==Tijaarta ka dhalatay== Wakhtigan casrigaa waxa dalka ka jira shirkado malaayin dollar haysta waxana qaar badan ookamida kaso jedan beesha biciide eee isaaq waxana kamida..... *ASLIMAYDI <ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://www.menafn.com/qn_news_story_s.aspx?storyid=1095810526&title=Somaliland-Asli-Maydi-Chinese-Investors-and-The-Politics-of-Frankincense&src=RSS |access-date=2022-03-10 |archive-date=2023-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620150821/https://www.menafn.com/qn_news_story_s.aspx?storyid=1095810526&title=Somaliland-Asli-Maydi-Chinese-Investors-and-The-Politics-of-Frankincense&src=RSS |dead-url=yes }}</ref> *AL IKHWa *Som tuna factory *Shaah yahan * xaaji salaaben gaagale (Baho) *Mubarak Pharmacy company *Al Badar Enterprise. <references /> • Mubarik Fuel Station j1ae4cfijmigc9cw02kc06shsef5kme 302879 302836 2026-07-17T11:17:15Z ~2026-40167-34 46547 . 302879 wikitext text/x-wiki waa mid kamida beelaha isaaqa kuwa ugu balaadhan tiro ahaan<ref>https://www.somalinet.com/forums/viewtopic.php?t=254421</ref> iyo dhul ahaanba, biciide yoonis waxay taariikh ahaan kaalin weyn ku lahayen xaaladkasta oo dalku soomaray. iyago saamentooda kulahaa xitaa kahor intaanu gumaystuhu qabsan dalka. Wagaas oo hogaamiya beeleedyadi waaagi qarnigi 14aad ee kaso jeday biciide ay ka talin jireen bariga somaliland.sidoo kalana waxay dhal wadaagaan beesha sheekhaal <ref>https://www.google.com/search?client=ms-google-coop&cx=partner-pub-7548458662633181%3A2443211434&ei=PMgtXcqCCI6y6QS637GIBg&q=somalia+map+sanaag+clas&oq=somalia+map+sanaag+clas&gs_l=psy-ab.3..38l4.6196.11335..11750...0.0..1.1105.10060.2-1j8j3j3j2j2......0....1..gws-wiz.......0i71j35i39j0j0i131j0i67j0i131i20i263j0i22i30.HgyaXIbfRp8</ref> dhulka hada lo yaqan sanaag bari nugaal iyo sool sido kale waqtigi guumaystaha waxay beesha badh kamidi raacen ama la safteen maamulka boqortoodadii Diiriye Guure oo ahaa ciidamo kaso horjeeday gumaystihii ingriiska waxana ka mid ahaa shire axmed faarax oo ahaaa sheikh caalim ahaa kadibna ku biiray ciidankii [[Diiriye Guure]] ayaa kadib darawishtu waxay dulan kusoo qadeen dhulkii uu kasoo jeeday shire wirif. waxayna cagta mariyen qaar badan oo kamida reerkii sheekh wirif oo iyagu ingiriska<ref>https://www.jstor.org/stable/1157617</ref> la safna ama taageer sanaa markasu tiriyay gabay uu ugu adkesan kari wayay xanta iyo tuhunka ay ka qaben beeshisa oo ay is lahaayen isaga ayaa ka danbeeya duulanka daraawishtu idnku sooqaday. taariikhaha hore waxa jiray marki beeshu kabadatay asaaaged in iyagi isu muuqdeen oo ay colaadi ka dhex bilaabatay qaar ka mida beelaha biciide laftisa waxana jiray dagaal soconayay waqti dheer oo u dhaxeeyay '''[[axmed faarax(habarjeclo)]]''' iyo oo ay ku idladen sheekhi iyo sharifki iyo xoogi labadasi belod beeshu waxay ka talinjirtay xeebta teedsan berbera ilaa maydh oo ay boqoradi, iyo hogamiye qabailki, ka dhashay beeshu ka talin jireen dekeda has iyado waxa ugu muhimsana ee laga so dejin jirau aha timirta, waqtigan casriga beeshu waxay ka tirsan tahay dadka dega gobolada waqooyi somaliland gaar ahaan Sanaag Saaxil Sool iyo Togdheer<ref>https://www.google.com/search?q=somaliland+clan+map&tbm=isch&source=iu&ictx=1&fir=NjZ7YexnHxS_JM%253A%252CGu4XvyBznsKy4M%252C_&vet=1&usg=AI4_-kRnYtBg1Ap92B_RTGpw7yJyr_d5dQ&sa=X&ved=2ahUKEwi71_7f3rnjAhWKDuwKHYVYDFkQ9QEwAXoECAcQBg#imgrc=NjZ7YexnHxS_JM:</ref> [[Sax]] [[Liiska mujaahidiinta habarjeclo]] ==Dhulka ay degaan== beeshu waxay degtaa 4 kamida 6da gobol ee waaweyn ee somaliland<ref>https://www.google.com/search?q=somaliland+clan+map&tbm=isch&source=iu&ictx=1&fir=NjZ7YexnHxS_JM%253A%252CGu4XvyBznsKy4M%252C_&vet=1&usg=AI4_-kRnYtBg1Ap92B_RTGpw7yJyr_d5dQ&sa=X&ved=2ahUKEwi71_7f3rnjAhWKDuwKHYVYDFkQ9QEwAXoECAcQBg#imgrc=NjZ7YexnHxS_JM:</ref> iyo magaalooyin waaweyn ooy ka midyihin BURCO, waxayna kamidyihin dadka sida nabada ugu wada nool magalada Burco<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Erigavo</ref> sidoo kale waxay deganyihin magalada [[burco]], waxay qayb baladhan ka yihin dadka ku dhaqan magala xebeedka berbera. Qomiyadani waxay degta magaloyinka qoryaale, Beer, ina afmadoobe, xood, waridaad '''Xeebta ugu dheer [[somaliland]] waxa dega [[habarjeclo]] gaar ahaan maxamed abokor siiba qabiilkan axmed faarax''' magaloyinkasna waxa kamida, [[shalcaw]], [[ruguuda]], [[conqor]], [[soddonlay]], [[laasdoomaare]], [[karin]], [[duurdhiil]], [[laasodhagax guduud]], [[kalyo waqal]], [[mulaax bayle]], [[duurdhiil]] [[laasodhagax guduud]] [[kalyo waqal]] [[mulaax bayle]] [[ruguuda]] [[xiis]] [[soddonlay]] [[shalcaw]] ==Qaybaha ay u kalabaxaan== BICIIDE waa qabiilka ugu badan reer sheikh isxaaq gar ahan habarjeclo waxayna ka mid yihin [[muuse abokor]] oo u dhigma 60% habarjeclo waxayna ukala baxaan reero aad ufara badan sida halkan kaga muqata....<ref>https://so.wikipedia.org/wiki/Habar_Jeclo</ref> *biciide yoonis **iidle biciide **samatar biciide **Waadhowr biciide **faarax biciide (bah jabrahiil) ***faahiye faarax ***wacays faarax ***roobsuge faarax ***geedi faarax ***guuleed faarax ***muuse faarax ***cali faarax ***cumar faarax ***cabdile faarax ***axmed faarax ***iidle faarax ****cabdi iidle ****bayle iidle ****maxamud iidle ****cali iidle ****xuseen iidle ****geedi iidle ****faarax iidle ****xildiid iidle ****guuleed iidle ****Cismaan iidle **** muuse iidle **** maxamed iidle ***[[Axmed Faarax|axmed faarax]] ****xasan axmed ****xuseen axmed ****cabdalla axmed ****cali axmed *****yabaal cali *****samatar cali *****muumin cali *****muuse cali *samatar biciide(bah sanbuur) **reer raage **bah adaraxmaan **bah muuse *dhowr biciide(bah sanbuur) **bah cimraan **bah muxumed ***xildiid muxumed ***faahiye muxumed **bah awal (xasan) ***axmed xasan ***jibriil xasan ***maxmed xasan ***ibrahim xasan ***maxamuud xasan *IIDLE Biciide(bah jibraahiil) ●Cismaan iidle ▪︎Cigaal cismaan ▪︎cali cismaan ● Cabdulle cabdi ● Saalax ● Rooble ● wacays ● Xareed . ''''Erigavo sanaag somaliland''' ==Dadka Caanka ah ee kasoo jeeda== WAXA kasoo jeeda dad caana oo farabadan oo soo maray dowladihi waqti bilowgi xadarada, british somaliland, somalia, iyo somaliland ta hada, waxana kamida: '''MUJAAHIDIINTA''' *muj. Carab ducaale *Muj: jaamac saalax midhiq *Muj: muuse bidaar *Muj: cabdi ciid ( ka mid ragii birjeex jabsaday) *Muj: Siciid axmed dhigane ( ku shahiiday jabsashadii birjeex) *cabdilahi masyar *Binate samaysane *sicid salax dibow *muj.gadhle ciroobe *Cabdulahi Salax oogle (shiekh laf) *muj. indha haadle *General Maxamed cabdi cabdulle (fanax) *General Carab ducaale cilmi (abaanduulihii SNM) *Korneyl muuse xasan dhunkaal ( muuse bidaar) taliyihii guutada 1aad ee SNM *Taliyaha madaxtooyada Alyoos Jaamac ducaale '''DHAQANKA''' *Boqor indha-aare ( Boqor ka talinjiray xeebaha iyo deegaanada Sanaag qarnigii 19aad). *Abaanduule Cabdi faarax ( Hogaamiyihii Barre Adaraxmaan iyo muuse abokor qarnigii 18aad) *Abaanduule cigaal muuse faarax *Abaanduule Ahaana chief caaqil Axmed yare *Abaanduule ahaana chief caaqil Dhunkaal Axmed Yare ( abaan duule Burco iyo Caynaba) * Jiif caaqil Axmed Faarax saalax(xeedhidheere) darwiish, Jiif caaqil abaanduulkii muse abokor bari. * Jiif caaqil Xaaji Xasan Axmed ganacsade awood leh jiif caaqil Muse Abokor bari ( gobolka Sanaag) * Axmed Cali Saalax ganacsade (ninkii dukaankii u horeyey ka furay Ceerigaabo. *Jibriil Xaaji ducaale faarax gudomiyihii gobolka Sanaag xiligii afweyne ahna oday si weyn loga yaqaan gobolka sanaag. jaamac Maxamed cigaal( ninkii daartii u horeysay ka dhisay Ceerigaabo) *Boqor cismaan aw-maxamud buurmadow *AHN Chief Caaqil jaamac faarax *AHN Chief caaqil aw aadan jaamac faarax *Cheif caaqil Lixle *AHN Suldaan maxamed cabdi cali *AHN Suldaan carab cabdi cali *Suldaan Sharmaarke Suldaan maxamed cabdi cali *AHN Cheif caaqil Faarax maxamed dhunkaal * jiif caaqil Axmed jiif caaqil Yuusuf warsangeli *Caaqil Cabdirashiid Ducaale digaale *cheif caaqil faysal abokor *suldaan Faarax ducaale cali *suldaan Qudde '''CULIMADA''' *AHN:Sheekh Ismaaciil Tabliiq (Aasaasihii jamaacatu tabliiq) *Sheekh abdirahman Osman aw mohamoud( sheekhal baladka Sanaag) *Sheekh siciid Qaxwe *Sheekh Faysal Cilmi *Sheekh Jaamaca Ducaale Digaale *Sheekh Ahmed muuse *Sheekh Aadan cali '''FANKA''' *abwaan Cabdi OOGLE (AarsaDe) *abwaan:- shire widhidhif *abwaan :- dhegawanle *abwaan:- jaamac cadde *Abwaan:- Xuseen Gabaydhe *abwaan:- aw cabdi muuse *abwaan:- digaale jaamac *abwaan:- axmed caadleef *abwaan:- axmed daad *abwaan:- siciid ayaanle *abwaan:- maxamed diiriye (xujaale) *abwaan:- xuseen jaamac *abwaan:- awcilmi ducaale jibriil<ref>http://www.hoygasuugaanta.com/ShireWiririf.html</ref> *Abwaan abyan warsame cali *Abwaan aadan kacaan '''SIYAASIYIINTA''' *Siyaasi ahna Abaanduule muuse abokor :maxamed xaji ducaale axmed yare( dhoolayare) *Siyaasi mujaahid SNM yuusuf maxamed cali xayd ( wasiirkii ugu horeeyay wasaarada madaxtooyada ee Sland 1991 ahaana xildhibaan) *Siyaasi Axmed siciid Maxamed (Godane) DG Agaasimaha guud ee ciyaara *Siyaasi Cabdilaahi maxamed ducaale (wasiirkii ugu mudada dheeraa wasaarada arimaha debeda Jamhuuriyada SoomaaliLand) *Siyaasi Xasan Maxamed Cali (aas-aasihii ururkii rays ahna wasiirka ugu mudada dheer xakuumadii muuse biixi) * siyaasi ismacil ducale cadhoome wasiirka waxbarashada xukuumada cirro * Ismaaciil faarax maxamed (dadqal) aasaasihii xisbigii talada dalka hayey 2002-2010 ee UDUB * Badhasaabkii hore ee gobolka sanaag Axmed Cabdi muuse * wasiir hore ahna badhasaabka gobolka sanaag Maxamuud Raage * Wasiir hore xasan maxamed cali (gaafadhi) * Agaasimaha guud tamarta shucayb cismaan maxamuud * Cismaan faarax maxamed (Hamasholl) *Siyaasi maxamed nuur amaan ( xildhibaan 1968) *Siyaasi saalax xaji xasan xildhiban gole deegaan 1968 Ceerigaabo DHANKA SIYAASADA WAXA ka soo jeeda diktoorka caanka halyeyga ah ee DR [[Aadan mire wayrax]] oodadka reer somaliland ay jecel yihin aqoontiisa iyo daacadnimada u u shaqeeyo ,gudoomiyahii xisbiga [[rays]] ee somaliland eng ''xasan'maxamed gaafadhi''' wasirka xanaanada xoolaha somaaliland ee hada dowlada muse bixi, sido jale jaamac Saalx axmed midhiq, oo ka tirsana Golihi dhexe SNM iyo Aasaasayashu SDF, badhasaabki u horeeyay ee sanaag mr MIDHIQ, badhasabk sanag xukumada muse bixi Axmed isdeber. ==Tijaarta ka dhalatay== Wakhtigan casrigaa waxa dalka ka jira shirkado malaayin dollar haysta waxana qaar badan ookamida kaso jedan beesha biciide eee isaaq waxana kamida..... *ASLIMAYDI <ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://www.menafn.com/qn_news_story_s.aspx?storyid=1095810526&title=Somaliland-Asli-Maydi-Chinese-Investors-and-The-Politics-of-Frankincense&src=RSS |access-date=2022-03-10 |archive-date=2023-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620150821/https://www.menafn.com/qn_news_story_s.aspx?storyid=1095810526&title=Somaliland-Asli-Maydi-Chinese-Investors-and-The-Politics-of-Frankincense&src=RSS |dead-url=yes }}</ref> *AL IKHWa *Som tuna factory *Shaah yahan * xaaji salaaben gaagale (Baho) *Mubarak Pharmacy company *Al Badar Enterprise. <references /> • Mubarik Fuel Station 536spf14zuwfh61nrxicap5037f89xh Dhulka Biritishka ee Somaliland 0 29810 302808 241109 2026-07-17T03:22:34Z Abdishakur Gande 32580 /* */ LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi... 302808 wikitext text/x-wiki LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. {{Coord|9|33|N|44|4|E|source:hewiki_type:city|display=title}} {{Infobox country | native_name = {{lang|so|Maxmiyada Biritish Somaliland}} | conventional_long_name = British Somaliland Protectorate | status = {{nowrap|[[United Kingdom|British]] [[Protectorate]]}}<br>(Subordinate to [[British Raj|British India]] until 1 October 1898) | life_span = 1884–1940<br>1941–1960 | event_start = British control over former Egyptian administration |title_representative = [[List of colonial governors of British Somaliland|Governor]] |representative1 = [[Frederick Mercer Hunter]] |year_representative1 = 1884–1888 <small>(first)</small> |representative2 = [[Sir Douglas Hall, 14th Baronet|Douglas Hall]] |year_representative2 = 1959-1960 <small>(last)</small> | year_start = 1884 | event1 = Protection treaties | date_event1 = 1886 | event2 = {{nowrap|Somali Coast Protectorate}} | date_event2 = 20 July 1887 | event3 = [[Dervish movement (Somali)|Dervish]] [[Somaliland campaign|rebellion]] | date_event3 = 1900-1920 | event4 = [[Italian conquest of British Somaliland|Italian occupation]] | date_event4 = 3 August 1940 | event5 = [[Operation Appearance|British recapture]] | date_event5 = 8 April 1941 | event_end = [[State of Somaliland|Independence]] | year_end = 1960 | date_end = 26 June | event_post = [[Somali Republic|Somali unification]] | date_post = 1 July 1960 | p1 = Khedivate of Egypt{{!}}<small>'''1884:'''</small><br>Khedivate of Egypt | flag_p1 = Flag of Egypt (1882-1922).svg | p2 = Italian East Africa{{!}}<small>'''1941:'''</small><br>Italian East Africa | flag_p2 = Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | s1 = Italian East Africa{{!}}<small>'''1940:'''</small><br>Italian East Africa | flag_s1 = Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | s2 = State of Somaliland{{!}}<small>'''1960:'''</small><br>State of Somaliland | flag_s2 = Flag of Somalia.svg | image_flag = Flag of British Somaliland (1952–1960).svg | flag_type = [[Flag of Somaliland#Flags of British Somaliland|Flag<br>(1950-1960)]] | image_coat = Badge of British Somaliland (1952–1960).svg | symbol_type = [[National emblem of Somaliland#British Somaliland emblems|Emblem<br>(1950-1960)]] | national_anthem = "[[God Save the Queen]]"<div style="padding-top:0.5em;">[[File:United States Navy Band - God Save the King.oga|center]]</div> | image_map = British Somaliland in its region.svg | image_map_caption = | capital = [[Hargeisa]] | common_languages = [[Somali language|Somali]], [[Arabic]], [[English language|English]] | religion = [[Islam]] | currency = [[Rupee]]<br>(1884–1941)<br />{{nowrap|[[East African shilling]]}}<br>(1941–1962) | stat_year1 = 1904<ref name=britcensus>{{cite web|title=Census of the British empire. 1901|url=https://archive.org/stream/cu31924030396067#page/n245/mode/2up|publisher=Openlibrary.org|access-date=26 December 2013|page=178|year=1906}}</ref> | stat_area1 = 155399 | stat_pop1 = 153,018 | today ={{flag|Somaliland}}'' | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = }} '''British Somaliland Protectorate''' ama ('''Maxmiyada Ingiriis ee Somaliland''' {{lang-ar|الصومال البريطاني}}) waxa ay ahayd dawlada kuxigeenka ee [[Xeebta Soomaaliyeed ee Masar]]. Waa na mustacmarad hore oo katirsanayd [[Midowga boqortooyada Britan]] waxa ay kutaalay [[Geeska Afrika]]. Kadib markii ay madax banaanideeda qaadatay waxa ay lamidawday somalilada qaybtii taliyaanigu gumaysan jiray. Gobolkani wuxuu madaxbanaanida ka qaatey gumeystihii Ingiriiska [[26 Juun 1960]]kii maalintaasi oo ah '''[[Maalinta Xoriyada Soomaaliya|Maalinta Xoriyada Somaliland]]''' == Ilaalinta Xeebta Soomaalidda ee Ingiriis== [[File:Colonial treaties (2).jpg|thumb|Heshiiskii gumeysiga]] [[File:1915 darwiish british.jpg|thumb|Xuduudkii Ingiriiska iyo Daraawiishta]] Qarniyadii dhexe waxa ay ahayd boqortooyo awood aad usaraysa leh oo la odhan jiray [[Saldanadii Cadal]] bilawgii qarnigii 19aad ayay ingiriisku qabsadeen xeebaha wadankan.laakiin ingiriisku si fiican gacanta ugumaydhigin ilaa ay kala wareegeen [[masar]] oo markaas gacanta kuhaysa dagaalkii labaad ee dunida waxa Dhulka Biritishka ee Soomaaliya ay gacanta u gashay ciidamada taliyaaniga ilaa ingiriisku ay markale dib u qabsadeen.waxa ay madaxbanaanida qaadatay 26-06-1960 maalmo kadib waxa ay lamidawday dadka somaliyeed qaybtii taliyaanigu gumaysan jiray sanadii. 1991 waxa ay dib ulasoo noqotay madaxbanaanideeda ('''Eeg''' [[Somaliland]]) ==Xigasho== * [http://www.answers.com/topic/british-somaliland answers.com] * [http://britishsomaliland.blogspot.com/ britishsomaliland.blogspot.com] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/80347/British-Somaliland britannica.com] ==Sidoo kale fiiri== * [[Maalinta Xoriyada Soomaaliya]] * [[1 Luuliyo 1960]]kii ==Tixraac== {{reflist}} {{Maqaalo Somaliland |state=expanded}} [[Category:Somaliland]] [[Category:Xeebta Soomaaliyeed]] kxczbkzl84nmuzzk2chcjhtb56wtkqw 302809 302808 2026-07-17T03:23:49Z Abdishakur Gande 32580 /* */ LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi... 302809 wikitext text/x-wiki LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. {{Coord|9|33|N|44|4|E|source:hewiki_type:city|display=title}} {{Infobox country | native_name = {{lang|so|Maxmiyada Biritish Somaliland}} | conventional_long_name = British Somaliland Protectorate | status = {{nowrap|[[United Kingdom|British]] [[Protectorate]]}}<br>(Subordinate to [[British Raj|British India]] until 1 October 1898) | life_span = 1884–1940<br>1941–1960 | event_start = British control over former Egyptian administration |title_representative = [[List of colonial governors of British Somaliland|Governor]] |representative1 = [[Frederick Mercer Hunter]] |year_representative1 = 1884–1888 <small>(first)</small> |representative2 = [[Sir Douglas Hall, 14th Baronet|Douglas Hall]] |year_representative2 = 1959-1960 <small>(last)</small> | year_start = 1884 | event1 = Protection treaties | date_event1 = 1886 | event2 = {{nowrap|Somali Coast Protectorate}} | date_event2 = 20 July 1887 | event3 = [[Dervish movement (Somali)|Dervish]] [[Somaliland campaign|rebellion]] | date_event3 = 1900-1920 | event4 = [[Italian conquest of British Somaliland|Italian occupation]] | date_event4 = 3 August 1940 | event5 = [[Operation Appearance|British recapture]] | date_event5 = 8 April 1941 | event_end = [[State of Somaliland|Independence]] | year_end = 1960 | date_end = 26 June | event_post = [[Somali Republic|Somali unification]] | date_post = 1 July 1960 | p1 = Khedivate of Egypt{{!}}<small>'''1884:'''</small><br>Khedivate of Egypt | flag_p1 = Flag of Egypt (1882-1922).svg | p2 = Italian East Africa{{!}}<small>'''1941:'''</small><br>Italian East Africa | flag_p2 = Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | s1 = Italian East Africa{{!}}<small>'''1940:'''</small><br>Italian East Africa | flag_s1 = Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | s2 = State of Somaliland{{!}}<small>'''1960:'''</small><br>State of Somaliland | flag_s2 = Flag of Somalia.svg | image_flag = Flag of British Somaliland (1952–1960).svg | flag_type = [[Flag of Somaliland#Flags of British Somaliland|Flag<br>(1950-1960)]] | image_coat = Badge of British Somaliland (1952–1960).svg | symbol_type = [[National emblem of Somaliland#British Somaliland emblems|Emblem<br>(1950-1960)]] | national_anthem = "[[God Save the Queen]]"<div style="padding-top:0.5em;">[[File:United States Navy Band - God Save the King.oga|center]]</div> | image_map = British Somaliland in its region.svg | image_map_caption = | capital = [[Hargeisa]] | common_languages = [[Somali language|Somali]], [[Arabic]], [[English language|English]] | religion = [[Islam]] | currency = [[Rupee]]<br>(1884–1941)<br />{{nowrap|[[East African shilling]]}}<br>(1941–1962) | stat_year1 = 1904<ref name=britcensus>{{cite web|title=Census of the British empire. 1901|url=https://archive.org/stream/cu31924030396067#page/n245/mode/2up|publisher=Openlibrary.org|access-date=26 December 2013|page=178|year=1906}}</ref> | stat_area1 = 155399 | stat_pop1 = 153,018 | today ={{flag|Somaliland}}'' | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = }} '''British Somaliland Protectorate''' ama ('''Maxmiyada Ingiriis ee Somaliland''' {{lang-ar|الصومال البريطاني}}) waxa ay ahayd dawlada kuxigeenka ee [[Xeebta Soomaaliyeed ee Masar]]. Waa na mustacmarad hore oo katirsanayd [[Midowga boqortooyada Britan]] waxa ay kutaalay [[Geeska Afrika]]. Kadib markii ay madax banaanideeda qaadatay waxa ay lamidawday somalilada qaybtii taliyaanigu gumaysan jiray. Gobolkani wuxuu madaxbanaanida ka qaatey gumeystihii Ingiriiska [[26 Juun 1960]]kii maalintaasi oo ah '''[[Maalinta Xoriyada Soomaaliya|Maalinta Xoriyada Somaliland]]''' =Liiska Saxeexa Madaxbanaanida Somaliland= [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. == Ilaalinta Xeebta Soomaalidda ee Ingiriis== [[File:Colonial treaties (2).jpg|thumb|Heshiiskii gumeysiga]] [[File:1915 darwiish british.jpg|thumb|Xuduudkii Ingiriiska iyo Daraawiishta]] Qarniyadii dhexe waxa ay ahayd boqortooyo awood aad usaraysa leh oo la odhan jiray [[Saldanadii Cadal]] bilawgii qarnigii 19aad ayay ingiriisku qabsadeen xeebaha wadankan.laakiin ingiriisku si fiican gacanta ugumaydhigin ilaa ay kala wareegeen [[masar]] oo markaas gacanta kuhaysa dagaalkii labaad ee dunida waxa Dhulka Biritishka ee Soomaaliya ay gacanta u gashay ciidamada taliyaaniga ilaa ingiriisku ay markale dib u qabsadeen.waxa ay madaxbanaanida qaadatay 26-06-1960 maalmo kadib waxa ay lamidawday dadka somaliyeed qaybtii taliyaanigu gumaysan jiray sanadii. 1991 waxa ay dib ulasoo noqotay madaxbanaanideeda ('''Eeg''' [[Somaliland]]) ==Xigasho== * [http://www.answers.com/topic/british-somaliland answers.com] * [http://britishsomaliland.blogspot.com/ britishsomaliland.blogspot.com] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/80347/British-Somaliland britannica.com] ==Sidoo kale fiiri== * [[Maalinta Xoriyada Soomaaliya]] * [[1 Luuliyo 1960]]kii ==Tixraac== {{reflist}} {{Maqaalo Somaliland |state=expanded}} [[Category:Somaliland]] [[Category:Xeebta Soomaaliyeed]] 8p0ntv13qnqrjm9diqmi0ohfthnvw7t 302814 302809 2026-07-17T03:28:41Z Abdishakur Gande 32580 /* */ 302814 wikitext text/x-wiki {{Coord|9|33|N|44|4|E|source:hewiki_type:city|display=title}} {{Infobox country | native_name = {{lang|so|Maxmiyada Biritish Somaliland}} | conventional_long_name = British Somaliland Protectorate | status = {{nowrap|[[United Kingdom|British]] [[Protectorate]]}}<br>(Subordinate to [[British Raj|British India]] until 1 October 1898) | life_span = 1884–1940<br>1941–1960 | event_start = British control over former Egyptian administration |title_representative = [[List of colonial governors of British Somaliland|Governor]] |representative1 = [[Frederick Mercer Hunter]] |year_representative1 = 1884–1888 <small>(first)</small> |representative2 = [[Sir Douglas Hall, 14th Baronet|Douglas Hall]] |year_representative2 = 1959-1960 <small>(last)</small> | year_start = 1884 | event1 = Protection treaties | date_event1 = 1886 | event2 = {{nowrap|Somali Coast Protectorate}} | date_event2 = 20 July 1887 | event3 = [[Dervish movement (Somali)|Dervish]] [[Somaliland campaign|rebellion]] | date_event3 = 1900-1920 | event4 = [[Italian conquest of British Somaliland|Italian occupation]] | date_event4 = 3 August 1940 | event5 = [[Operation Appearance|British recapture]] | date_event5 = 8 April 1941 | event_end = [[State of Somaliland|Independence]] | year_end = 1960 | date_end = 26 June | event_post = [[Somali Republic|Somali unification]] | date_post = 1 July 1960 | p1 = Khedivate of Egypt{{!}}<small>'''1884:'''</small><br>Khedivate of Egypt | flag_p1 = Flag of Egypt (1882-1922).svg | p2 = Italian East Africa{{!}}<small>'''1941:'''</small><br>Italian East Africa | flag_p2 = Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | s1 = Italian East Africa{{!}}<small>'''1940:'''</small><br>Italian East Africa | flag_s1 = Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | s2 = State of Somaliland{{!}}<small>'''1960:'''</small><br>State of Somaliland | flag_s2 = Flag of Somalia.svg | image_flag = Flag of British Somaliland (1952–1960).svg | flag_type = [[Flag of Somaliland#Flags of British Somaliland|Flag<br>(1950-1960)]] | image_coat = Badge of British Somaliland (1952–1960).svg | symbol_type = [[National emblem of Somaliland#British Somaliland emblems|Emblem<br>(1950-1960)]] | national_anthem = "[[God Save the Queen]]"<div style="padding-top:0.5em;">[[File:United States Navy Band - God Save the King.oga|center]]</div> | image_map = British Somaliland in its region.svg | image_map_caption = | capital = [[Hargeisa]] | common_languages = [[Somali language|Somali]], [[Arabic]], [[English language|English]] | religion = [[Islam]] | currency = [[Rupee]]<br>(1884–1941)<br />{{nowrap|[[East African shilling]]}}<br>(1941–1962) | stat_year1 = 1904<ref name=britcensus>{{cite web|title=Census of the British empire. 1901|url=https://archive.org/stream/cu31924030396067#page/n245/mode/2up|publisher=Openlibrary.org|access-date=26 December 2013|page=178|year=1906}}</ref> | stat_area1 = 155399 | stat_pop1 = 153,018 | today ={{flag|Somaliland}}'' | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = }} '''British Somaliland Protectorate''' ama ('''Maxmiyada Ingiriis ee Somaliland''' {{lang-ar|الصومال البريطاني}}) waxa ay ahayd dawlada kuxigeenka ee [[Xeebta Soomaaliyeed ee Masar]]. Waa na mustacmarad hore oo katirsanayd [[Midowga boqortooyada Britan]] waxa ay kutaalay [[Geeska Afrika]]. Kadib markii ay madax banaanideeda qaadatay waxa ay lamidawday somalilada qaybtii taliyaanigu gumaysan jiray. Gobolkani wuxuu madaxbanaanida ka qaatey gumeystihii Ingiriiska [[26 Juun 1960]]kii maalintaasi oo ah '''[[Maalinta Xoriyada Soomaaliya|Maalinta Xoriyada Somaliland]]''' LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. =Liiska Saxeexa Madaxbanaanida Somaliland= [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. == Ilaalinta Xeebta Soomaalidda ee Ingiriis== [[File:Colonial treaties (2).jpg|thumb|Heshiiskii gumeysiga]] [[File:1915 darwiish british.jpg|thumb|Xuduudkii Ingiriiska iyo Daraawiishta]] Qarniyadii dhexe waxa ay ahayd boqortooyo awood aad usaraysa leh oo la odhan jiray [[Saldanadii Cadal]] bilawgii qarnigii 19aad ayay ingiriisku qabsadeen xeebaha wadankan.laakiin ingiriisku si fiican gacanta ugumaydhigin ilaa ay kala wareegeen [[masar]] oo markaas gacanta kuhaysa dagaalkii labaad ee dunida waxa Dhulka Biritishka ee Soomaaliya ay gacanta u gashay ciidamada taliyaaniga ilaa ingiriisku ay markale dib u qabsadeen.waxa ay madaxbanaanida qaadatay 26-06-1960 maalmo kadib waxa ay lamidawday dadka somaliyeed qaybtii taliyaanigu gumaysan jiray sanadii. 1991 waxa ay dib ulasoo noqotay madaxbanaanideeda ('''Eeg''' [[Somaliland]]) ==Xigasho== * [http://www.answers.com/topic/british-somaliland answers.com] * [http://britishsomaliland.blogspot.com/ britishsomaliland.blogspot.com] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/80347/British-Somaliland britannica.com] ==Sidoo kale fiiri== * [[Maalinta Xoriyada Soomaaliya]] * [[1 Luuliyo 1960]]kii ==Tixraac== {{reflist}} {{Maqaalo Somaliland |state=expanded}} [[Category:Somaliland]] [[Category:Xeebta Soomaaliyeed]] k2rmdbt2vyskn6a4ibd7rfbp0cyo66v 302826 302814 2026-07-17T08:21:37Z Isma4l 41797 Dib u celi 302826 wikitext text/x-wiki {{Coord|9|33|N|44|4|E|source:hewiki_type:city|display=title}} {{Infobox country | native_name = {{lang|so|Maxmiyada Biritish Somaliland}} | conventional_long_name = British Somaliland Protectorate | status = {{nowrap|[[United Kingdom|British]] [[Protectorate]]}}<br>(Subordinate to [[British Raj|British India]] until 1 October 1898) | life_span = 1884–1940<br>1941–1960 | event_start = British control over former Egyptian administration |title_representative = [[List of colonial governors of British Somaliland|Governor]] |representative1 = [[Frederick Mercer Hunter]] |year_representative1 = 1884–1888 <small>(first)</small> |representative2 = [[Sir Douglas Hall, 14th Baronet|Douglas Hall]] |year_representative2 = 1959-1960 <small>(last)</small> | year_start = 1884 | event1 = Protection treaties | date_event1 = 1886 | event2 = {{nowrap|Somali Coast Protectorate}} | date_event2 = 20 July 1887 | event3 = [[Dervish movement (Somali)|Dervish]] [[Somaliland campaign|rebellion]] | date_event3 = 1900-1920 | event4 = [[Italian conquest of British Somaliland|Italian occupation]] | date_event4 = 3 August 1940 | event5 = [[Operation Appearance|British recapture]] | date_event5 = 8 April 1941 | event_end = [[State of Somaliland|Independence]] | year_end = 1960 | date_end = 26 June | event_post = [[Somali Republic|Somali unification]] | date_post = 1 July 1960 | p1 = Khedivate of Egypt{{!}}<small>'''1884:'''</small><br>Khedivate of Egypt | flag_p1 = Flag of Egypt (1882-1922).svg | p2 = Italian East Africa{{!}}<small>'''1941:'''</small><br>Italian East Africa | flag_p2 = Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | s1 = Italian East Africa{{!}}<small>'''1940:'''</small><br>Italian East Africa | flag_s1 = Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | s2 = State of Somaliland{{!}}<small>'''1960:'''</small><br>State of Somaliland | flag_s2 = Flag of Somalia.svg | image_flag = Flag of British Somaliland (1952–1960).svg | flag_type = [[Flag of Somaliland#Flags of British Somaliland|Flag<br>(1950-1960)]] | image_coat = Badge of British Somaliland (1952–1960).svg | symbol_type = [[National emblem of Somaliland#British Somaliland emblems|Emblem<br>(1950-1960)]] | national_anthem = "[[God Save the Queen]]"<div style="padding-top:0.5em;">[[File:United States Navy Band - God Save the King.oga|center]]</div> | image_map = British Somaliland in its region.svg | image_map_caption = | capital = [[Hargeisa]] | common_languages = [[Somali language|Somali]], [[Arabic]], [[English language|English]] | religion = [[Islam]] | currency = [[Rupee]]<br>(1884–1941)<br />{{nowrap|[[East African shilling]]}}<br>(1941–1962) | stat_year1 = 1904<ref name=britcensus>{{cite web|title=Census of the British empire. 1901|url=https://archive.org/stream/cu31924030396067#page/n245/mode/2up|publisher=Openlibrary.org|access-date=26 December 2013|page=178|year=1906}}</ref> | stat_area1 = 155399 | stat_pop1 = 153,018 | today ={{flag|Somaliland}}'' | demonym = | area_km2 = | area_rank = | GDP_PPP = | GDP_PPP_year = | HDI = | HDI_year = }} '''British Somaliland Protectorate''' ama ('''Maxmiyada Ingiriis ee Somaliland''' {{lang-ar|الصومال البريطاني}}) waxa ay ahayd dawlada kuxigeenka ee [[Xeebta Soomaaliyeed ee Masar]]. Waa na mustacmarad hore oo katirsanayd [[Midowga boqortooyada Britan]] waxa ay kutaalay [[Geeska Afrika]]. Kadib markii ay madax banaanideeda qaadatay waxa ay lamidawday somalilada qaybtii taliyaanigu gumaysan jiray. Gobolkani wuxuu madaxbanaanida ka qaatey gumeystihii Ingiriiska [[26 Juun 1960]]kii maalintaasi oo ah '''[[Maalinta Xoriyada Soomaaliya|Maalinta Xoriyada Somaliland]]''' == Ilaalinta Xeebta Soomaalidda ee Ingiriis== [[File:Colonial treaties (2).jpg|thumb|Heshiiskii gumeysiga]] [[File:1915 darwiish british.jpg|thumb|Xuduudkii Ingiriiska iyo Daraawiishta]] Qarniyadii dhexe waxa ay ahayd boqortooyo awood aad usaraysa leh oo la odhan jiray [[Saldanadii Cadal]] bilawgii qarnigii 19aad ayay ingiriisku qabsadeen xeebaha wadankan.laakiin ingiriisku si fiican gacanta ugumaydhigin ilaa ay kala wareegeen [[masar]] oo markaas gacanta kuhaysa dagaalkii labaad ee dunida waxa Dhulka Biritishka ee Soomaaliya ay gacanta u gashay ciidamada taliyaaniga ilaa ingiriisku ay markale dib u qabsadeen.waxa ay madaxbanaanida qaadatay 26-06-1960 maalmo kadib waxa ay lamidawday dadka somaliyeed qaybtii taliyaanigu gumaysan jiray sanadii. 1991 waxa ay dib ulasoo noqotay madaxbanaanideeda ('''Eeg''' [[Somaliland]]) ==Xigasho== * [http://www.answers.com/topic/british-somaliland answers.com] * [http://britishsomaliland.blogspot.com/ britishsomaliland.blogspot.com] * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/80347/British-Somaliland britannica.com] ==Sidoo kale fiiri== * [[Maalinta Xoriyada Soomaaliya]] * [[1 Luuliyo 1960]]kii ==Tixraac== {{reflist}} {{Maqaalo Somaliland |state=expanded}} [[Category:Somaliland]] [[Category:Xeebta Soomaaliyeed]] disgg0shi0f59h0iewv1l2qqktp2tub Beesha Bahabar Aadan 0 30531 302790 300253 2026-07-17T02:42:03Z Abdishakur Gande 32580 /* */ Beelwaynta BAHABAR AADAN 🦁 💪 GADABUURSI 302790 wikitext text/x-wiki {{nutshell|Kani waa maqaal ku saabsan beel (qabiil), fadlan dhexdhexaad ka ahoow qoraalkaaga}} '''___ Beelaha BAHABAR 🦁 AADAN''' __ ___________([[Carabi]]__________ '''مجتمع ''' '''بهابر آدان''' '''Beelwaynta Bahabar Aadan''' waa mid kamida '''Beelaha ugu Badan Qabiilada Somali [[Soomaalida]] Gaar ahaan '''Beelaha Gadabuursi / Samaroon ([[Dir]]) . 💪''' Bahabar Aadan waxa ka dhashay Dad Saamayn kuleh Soomalida sida; Dhanka Siyaasada Waana dadka inta badan kamuuqda Hoganka Gobanimada & halganada Qadiyada Soomaaliyeed. '''____ BEELAHA BAHABAR AADAN _____''' ''Bahabar Adan Maxad Case GADABUURSI'' Beesha Bahabar Aadan ayaa inta badan haysa hogaanka siyaasada ama majaraha u haya oo saamayn wayn ku leh oo ka muuqda dawladaha Soomaalida. Bahabar Aadan ayaa ah awoodihii ama tiirarkii ay ku dhisnayd iyo hogaanadii Boqortooyadii Adal (Adal Empire) boqortooyadii Cadal. Beesha Bahabar Aadan ayaa ilaa wakhtigan saamayn wayn kuleh ama u taliya siyaasada dawladaha Geeska ama dawladaha Soomaalida. Siyaasiyiinta Bahabar Aadan waa kuwa badiyaa Beelaha Gadabuursi ama Maxamed Case ku matala kuraasta saami siyaasadeed ee Somaliland, Somalia, Djibouti iyo Ethiopia. Bahabar Aadan waa beesha badiyaa noqota Wasiirka beelaha Maxamed Case. Sidoo kale, waxay xildhibaano deegaan iyo wakiilo ku lee yihiin Awdal iyo Maroodijeex iyo Dalka Jabuuti. {{Farac |Bahabar Aadan - Maxamed Case - GADABUURSI - Samaroon Gadabuursi | group = Beelaha Bahabar Aadan <br> مجتمع بهابر آدان | image= |region1={{flagcountry|Djibouti}} |region2={{flagcountry|Ethiopia}} |region3={{flagcountry|Somaliland}} |region4=GOBOLADA. Gabiley - Awdal - Salal - Somaliland - Jabuuti - DDS-Itoobiya Kilinka Shanaad | langs = [[Somali]] [[Arabic]] [[Oromo]] [[Amharic]] [[English]] [[Franch]] [[Swahili]] [[African]] | rels = [[Islam]] | related-c = QABIILKA - BEESHA . [[Bahabar Aadan]] [[Maxamed Case]] [[Samaroon Gadabuursi]] [[Dir ]] |Beelaha Bahabar Aadan - Maxad Case - Gadabuursi=Beelaha Bahabar Aadan}} HORDHAC '''Beelaha Bahabar Aadan ee Gadabuursi''' waxay Degaanada ay dagaan sida [[Somaliland]], [[Jabuuti]] iyo Dawlad Deegaanka Soomaalida Itoobiya Waxay aad ugu badan yihiin deegaanada [[Gabiley]] Awdal [[Boorama]], Salal [[Saylac]] waxaay aad ugu Faafan yihiin [[Jigjiga]] iyo Jabuuti. ==Abtirsiin== * Beesha Bahabar Aadan * Bahabar Aadan *'''Bahabr Aadan''' * AADAN * Maxamed. • '''Maxad Case''' * Makadoor * Maxamuud. * Samaroon * '''Samaroon Saciid''' * Siciid * Da'uud * Xasan * Cumar * Cali *'''Gadabuursi''' * Madaluug *'''Dir''' * Aji * Irir. Irir Samale * Samaale * Hiil * Abroone '''Beelaha Bahabar Aadan ee Gadabuursi''' waxay Degaan wadamada 1. '''Somaliland,''' '''2. Jabuuti iyo''' '''3. Itoobiya Dawlad Deegaanka Soomalida Itoobiya.''' Waxay aad ugu badan yihiin deegaanada; '''Gabiley (Gabilay), Awdal (Boorama), Salal (Saylac) iy Faafan (Jigjiga).''' ==Hordhac== *'''Beelaha Bahabar Aadan''' waa mid kamid ah Beelaha '''ugu badan Soomaalida'''. Gaar ahaan Beelaha '''Gadabuursi'''. *Beelahaha Bahabar Aadan *Maxamed Case *Makadoor (Gadabuursi) ==Faahfaahin== *DIIN *Muslim 100% — Dad Muslim ah *DEEGAAN *Somaliland *DDS-Itoobiya *Jabuuti ==Beeraha Badhtanka Boorama ilaa Gabilay 👑 Bahabar Aadan == *1. Beerta ilma Caynaan *2. Beerta ilma Jaamac Hadi *3. Beerta ilma Caqli Hadi *4. Beerta ilma Cimi Gaab *5. Beerta ilma Axmed Sumal *6. Beerta ilma Abokor Muuse *7. Beerta ilma Kaamil *8. Beerta ilma Jaamac Dheere *9. Beerta ilma Muxumed Axmed *10. Beerta ilma Daahir Mixile *11. Beerta ilma Aw Xasan 12. Beerta Ilma Qoordheere Riiraash *13. Beerta ilma Daahir Cilmi *14. Beerta ilma Xalwo Hadi *15. Beerta ilma cabdilaahi Hadi *16. Beerta ilma Xuseen Hadi *17. Beerta ilma Faarax Hadi *18. Beerta ilma Xadi Hadi *19. Beerta ilma Madina Caqli *20. Beerta ilma ... *21. Beerta ilma ... *22. Beerta ilma ... *23. Beerta ilma ... *24. Beerta ilma ... kusiidar *25. Beerta ilma ... *26. Beerta ilma ... *27. Beerta ilma ... *28. Beerta ilma ... *29. Beerta ilma ... *30. Beerta ilma ... kusiidar *31. Way jiraan beero kale ee kusii dar. * * * *Kasoo bilow wadada halbawlaha borama daanta Jarka waxay ka bilaabantaa '''beerihii Jaamac hadi''' alle ha u naxariste . *Garbaxato waxa ka bilaabanta waa beertaydii ilaa goolada '''Jaamac Hadi (Bahabar aadan )''' ilaa inta '''Xalaal Maal waa beertii Ree Hadi''' cidaan garanayn loo sheegi maayee. *Daanta xanaanada waa '''Beertii Xalwo Hadi''' Ilaa tuur uraysa halkaa jeelka bariga kasoo gaadh '''xalwo hadi ( bahabar aadan)''' *Usoo dhaadhac xaafad kuwayd yaad ku taqaan waa beertii '''Aqli Hadi ( bahabar aadan)''' *Waxa ku xiga '''Aw Faarax Caynaan (Bahabar Aadan)''' Waxa ku xiga '''Jaamac Buuxx( Bahabar Aadan)''' *Waxa kusii xigay aw '''Hassan tunbuur(bahabar aadan )'''oo Halka xadrada ah *Kor uga noqo '''sariibada yar ee saaweer Oogo''' '''uga bax waa beerihii cilmi obsiiyeh cilmi gaab ( bahabar aadan)''' *waxa ku xigta ilma '''axmad sumal (Bahabar aadan)''' Halkaa waqooyi uga noqo daantii stationka bariga waqooyi uga noqo *waxa ku xigta '''muuse muhumed xaaji aadan (bahabar aadan )''' Ka soco waxa ku xigta beertii '''Daahir Mixile (bahabar aadan)''' *Saybeeriya ilaa Fardihii halkaa kaga dhac waa '''faarax''' '''Aqli Hadi [ Faarax Dheere ] (Bahabar Aadan)''' *Hoos u dhaaf waa beertii '''Yuusuf Riiraash Qoor Dheere''' oo waxay ku Soo wareegaysaa '''ilaa kaydkii biyaha''' '''Boorama''' *Dhankaa uga noqo Madaxtooyada Beerta Shimbiraale yaqaano waa beertii '''Ardo Hadi Alamagan (bahabar aadan)''' *'''Dhamuug''' uga dhaadhac '''''Ceelka Biyaha ee magalada Boorama ka cabto waa beertii Ilma Daahir Cilmi Nuur (Bahabar Aadan)''''' *'''Camuud u dhaaf waxa isku xiga beertii daahir mixile ( bahabar aadan)''' *'''Hussein Hadi (bahabar aadan)''' '''Daahir Cilmi (bahabar aadan)''' *Gabilay ilaa Baki ilaa Calixaydh ilaa Gabilay inta udhaxasaa Waa Beero BAHABAR AADAN MAXAMED CASE GADABUURSI 💪 . . '''<u>BEERAHA BADHTANKA GABILAY</u>''' - Beerta Cismaan Higirje -Beerta Faahiye Beertaa Reer Fariid Beertaa Reer Cabdi Beertaa Reer ==Beelaha La Dhashay Bahabar Aadan Ee Maxamed Case Gadabuursi == '''Bahabar Aadan _______''' *Dhalasho/Walaal Waxa Aadan (Bahabar Aadan) waxa la dhashay; '''• Shan Gabdhood ''' '''5''' iyo '''4''' Wiil '''(Beelood) oo ilma Maxamed Case''' ah kuwaasoo kala ah: 1. Xuseen ('''Bahabar Celi''') 2. Muuse ('''Habar Muuse''') 3. Abokor ('''Bahabar Abokor''') 4. Aadan ('''Bahabr Aadan''') 5. iyo '''Shan Dumar ah''' _________________________ '''1. Bahabar Aadan''' ___ ● Aadan____________'''Maxamed Case''' '''2. BahabarCeli''' ___ ● Xuseen'''___________Maxamed Case''' '''3. Habar Muuse''' ___ ● Muuse___________'''Maxamed Case''' '''3. Bahabar Abokor''' ___ ● Abokor.___________'''Maxamed Case''' _________________________________________ ===BEELAHA BAHABAR AADAN === *Beelaha Bahabar Aadan waa '''(10)''' oo kala ah '''(7)''' '''Beelood''' iyo '''(3)''' '''Haween''' ah kuwaasoo kala ah: *1. '''Ba’yabare''' *'''2. Reer Cawl''' *'''3. Reer Xuseen''' *'''4. Reer Raagsaale''' *'''5. Bahabar Cabdule''' * *'''6. ______ Aadan Maxad Case''' *'''7.''' '''________ Aadan Maxad Case''' *'''8.''' '''Bah_______________oo dhashay''' *'''9'''. '''Bah__________________ oo dhashay''' *'''10'''. '''Bah___________________ oo dhashay''' ==Deegaanada Bahabar Aadan. == *'''Beelaha Bahabar Aadan''' '''Beelaha Bahabar Aadan''' waxy '''degaan''' '''Geeska Afrika''' gaar ahaan wadamada; *1 '''Somaliland (Somali)''' *2. '''Itoobiya (Ethiopia)''' *3. '''Jabuuti (Djibouti).''' Dhulka ay Degaan waxa kamid ah ________________________________________ _______________ '''1. SOMALILAND :''' '''________ A. (Maroodijeex) :''' *A1. Hargaysa *A2. Gabiley *A2. Wajaale *A3. Xuushalay *A4. Kalabaydh *A5. Balayga Cas *A6. Isha-Gudban *A7. Laaca *A8. Ilmadado *A10. Galoolay *A11. Buss *A12. Mashruuca (Banka-Waasjaale) *A13. Ceel-Bardaal *A14. Buqdhada *A15. Seemaal *A16 Kaxda *A17 cadadhadheeray. === ____________B. Awdal === *B1. Boorama *B2. Saylac *B3. Ceel-sheekh *B4. Lughaya *B5. Baki *B6.Ruqi *B7. Lowyacado *B8. Qabri-Baxar *B9. Tuurka *B10. CaliXaydh *B11. CAMUUD *B12. Daraymacaane * * *____________'''C. (Saaxil)''' *A1.Bulaxaar *____________ '''2. Itoobiya''' *'''______ C. Kilinka Shanaa''' *Dawlad Deegaanka Soomaalida Itoobiya. *C. Jigjiga *C1. Awbare *C2 . Wajaale *C3. Gobyaray *C4. Lafaciise *C5. Sheed-dheer *C6. Mulacl. * *'''Jabuuti''' *'''A. (Jabuuti)''' * *A2. Lowyacado *A3 Xaafada lixaad *A4 Xaafada Todobaad. *A5 Cali-sabiix ==Deegaan Juquraafi== *Beesha Bahabar Aadan ayaa deegaanadeedu ka kala kooban yihiin Ban-joog iyo Qorax Joog. Dhul xeebeed , Buuralay, Dhul Beereed, Dhul Ban oo kala ah Oogo iyo Nugaal. Bahabar Aadan waa dad xoolo dhaqato iyo Beeralay ah. ==Siyaasada Xukunka Dawladaha== *Beesha Bahabar Aadan Beesha Bahabar Aadan ayaa inta badan haya hogaanka siyaasada oo majaraha u haya ama ka saamayn wayn ku leh oo ka muuqda dawladaha Soomaalida. Bahabar Aadan ayaa ah awoodihii ama tiirarkii ay ku dhisnayd iyo hogaanadii Boqortooyadii Adal (Adal Empire) boqortooyadii Cadal. Beesha Bahabar Aadan ayaa ilaa wakhtigan saamayn wayn kuleh ama u taliya siyaasada dawladaha Geeska ama dawladaha Soomaalida. Siyaasiyiinta Bahabar Aadan waa kuwa badiyaa Beelaha Gadabuursi ama Maxamed Case ku matala kuraasta saami siyaasadeed ee Somaliland, Somalia, Djibouti iyo Ethiopia. Bahabar Aadan waa beesha badiyaa noqota Wasiirka beelaha Maxamed Case. Sidoo kale, waxay xildhibaano deegaan iyo wakiilo ku lee yihiin Awdal iyo Maroodijeex iyo Dalka Jabuuti. ==Dhaqaale== Waa dad xoolo dhaqato Beeralay ah sidookale nolashooda ka kaba ganacsiyo yaryar, xoogaa ganacsi waawayn iyo shaqaalenimo. ==Dadka caanka ah== *Beesha Bahabar Aadan *__________________________________________ * *'''1'''. AHN Axmed Rooble Dhimbiil (Xildhibaan Casoowe) Guddoomiye Gudoomiye Ku-xigeen Baarlamaanka Soomaaliya *'''1'''. AHN Axmed Xasan Caafi *Wasiirkii Wasaaradda Wasaaradda Cadaaladda *Wasiirkii Wasaaradda Qorsheynta Somaliland *. *'''2'''. Prof. Cumar Cali Cabdillahi (Cumar Dheere) *Wasiirkii Wasaaraddaha *Wasiirkii Wasaaradda Caafimaadka Somaliland *Wasiirkii Wasaaradda Qorsheynta Somaliland *. *'''3'''. AHN Dr. Cabdirashiid Axmed Guuleed (Rashiid Sumal) *Agaasimihii Guud ee Wasaaraddaha *Wasaaradda Qorsheynta Somaliland *Wasaaradda Ganacsiga Somaliland *. *'''4'''. AHN Xaashi Cabdulaahi Orrax (Xaashi Afwayne) *Abwaan, Siyaasi, Halgamaagii xoriyada Jabuuti iyo La-taliyaha Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle * *'''5'''. Dr. Cabdullaahi Xasan Jamac (Cabdilahi Ruush) *Wariye BBC, *Gudoomiyihii Gudida Qorista Dastuurka Somalia *Madaxweyne Ku-xigenkii Jamacadda Hargaysa. *. *'''6'''. Dr. Abdirahman Jama Hadi *Aas-aasaha Jaamacadda Adal & cusbitaalka Adal Medical Hospital ahna Madaxwaynaha Jaamacadda Adal Medical University * *'''7'''. Korneel Xildhibaan *Cali Obsiiye Diiriye (Cali Gabiley) *✓ Xildhibaan Golaha Wakiilada Somaliland * *'''8'''. AHN Aamina Cabdillaahi Xirsi *Fanaanad hobaladii Waaberi *. *'''9'''. Abokor Xasan Caafi *Saxafi Ruug Cadaa ah *. *'''10'''. korneel Sh. Cismaan Axmed Jimcaale *Hogaamiye, Halgamaa, Sarkaal iyo Smafale *. *'''11'''.Faadumo *Xildhibaan Golaha Deegaanka Jabuuti *. *'''12'''. Maxamed Xuseen Hadi *✓ Xildhibaan Baarlamaanka Soomaaliya *. *'''13'''. Cabdillaahi Xuseen Nuur (Abdalla Boss)''' *Agaasimaha Hay’adda Socdaalka Dawladda Federaalka Soomaaliya. *. *'''14'''. Ganacsade Xasan Daahir *Ganacsadaha Soomaaliya oo dhan keena Bajaajta *. *'''15'''.Suldaan Muuse Axmed *Suldaanka Guud Ee Beelaha Gadabuursi Itoobiya *. *'''16'''. Suldaan Xuseen Nuur Xirsi *Suldaanka Beelaha Gadabuursi ee Soomaaliya Koonfurta *. *'''17'''. Xidigta Jarmalka Niciima C.Cabdilahi *TikToker Gabadha Soomaalida ugu Caansan TikTok iyo Social Media kuna caan ah Asturnaan dumar iyo Waddaniyad jacayl. *. *'''18'''. Korneel AHN Mustafe Xasan Caafi. *Sarkaal Ciidankii Soomaaliya markii Dambana Somaliland ugu dambayna ahaa Caaqil. *. *'''19'''. Abdishakur Mohamed Hassan (Gande) *Xoghayaha Fulinta Gobalka Gabiley [[Somaliland]] *. *'''20'''. Axmed Cismaan Higirje''' *Xoghayihii hore fulinta Gobalka Gabiley *. *'''21'''. Cumar Cabdi Xasan (Cumar Cagoole) *Xoghayihii Hore Dawladda Hoose Deg Gabiley *. *'''22'''. Abdishakur Mohamed Hassan (Gande) Xoghayaha Fulinta Gabiley [Gabiley] szrjvpiph70bcgmkse26skecom6sa6f Awaaji gooni-isu-taaga Somaliland 0 31847 302792 296740 2026-07-17T03:00:10Z Abdishakur Gande 32580 /* Liiska saxiixayaasha */ 18 MAY SOMALILAND 302792 wikitext text/x-wiki {{Infobox document |document_name=Awaaji gooni isu taaga Somaliland |image=Signatures-Somaliland-independece-.png |image_width=150px |image_caption=Heshiisyada dhexmaray Salaadiinta Soomaaliyeed ee Somaliland [[Isaaq]], [[Reer-Darawiish]], [[Ciise (qabiil)|Ciise]], [[Gadabuursi]], [[Warsangali]] iyo[[Madigaan, Ansaar]][[SNM]] |date_created=5 May 1991 |date_ratified=18 May 1991 |location=[[Burco]] |writer=Adan Ahmed Diiriye |signers= 17 Salaadiin Soomaaliyeed oo ka soo jeeda [[Sool]], [[Sanaag]], [[Awdal]], [[Woqooyi Galbeed]] and [[Togdheer]] signed the Declaration of Independence of Somaliland See [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]] |purpose=iclaanka [[Jamhuuriyada Somaliland]]<ref>''iclaanka madaxbanaanida'' Ka dib Dawladdii Somaliland ee State of Somaliland.</ref> }} {{Taariikhda Somaliland}} '''Awaajiga''' ama '''iclaan''' '''gooni isu Taaga Somaliland''' (oo si rasmi ah uso '''celisay Somaliland''' ) waxaa ku iclaamay 18-kii May 1991 Salaadiin Soomaaliyeed oo ka kala socday [[Isaaq]], [[Reer-Darawiish]], [[Ciise (qabiil)|Ciise]], [[Gadabuursi|Gadabursi]], [[Warsangali]] iyo [[SNM|Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed ee SNM]] . <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://oxfamilibrary.openrepository.com/bitstream/handle/10546/122751/bk-somali-conflict-part5-010194-en.pdf?sequence=5&isAllowed=y |access-date=2020-12-19 |archive-date=2020-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027021658/https://oxfamilibrary.openrepository.com/bitstream/handle/10546/122751/bk-somali-conflict-part5-010194-en.pdf?sequence=5&isAllowed=y |url-status=dead }}</ref> <ref>http://www.culturaldiplomacy.org/academy/content/pdf/participant-papers/2012-12-aaccd/Becoming_Somaliland_-_Janine_Graf.pdf</ref> <ref>http://www.somalilandlaw.com/Burao_Conference_Elders_Signed_Resolution_050591.pdf</ref> Gudoomiyihii [[SNM]], dhawaana noqon doona [[Madaxwaynaha Somaliland|Madaxweynihii ugu horeeyey ee Somaliland]] <ref>{{Cite journal}}</ref> kaas oo ka yimi xornimadii ay heshay 26 June 1960 [[Boqortooyada Ingiriiska|Boqortooyada Ingiriiska iyo Waqooyiga Ireland]] . <ref name="Wssom2">[http://www.worldstatesmen.org/Somalia.html#Somaliland Somalia - British Somaliland and Somaliland]</ref> ==Gundhig== ===Geeddi-socodka Nabadda Waqooyiga === [[File:Garaadka guud ee beesha reer darawiish garaad abdiqani.jpg|thumb|223x223px|left|[[Garaad Abdiqani]] of the [[Reer-Darawiish]] who tabled the case for succession]] Ka dib markii ay [[SNM]] awood u yeelatay inay maamusho Woqooyi-Galbeed Soomaaliya, ururku si dhakhso ah ayuu u doortay in la joojiyo dagaalka iyo dib-u-heshiisiinta beelaha aan Isaaqa ahayn. <ref name=":15">{{Cite web}}</ref> Shir nabadeed ayaa ka dhacay magaalada Berbera intii u dhaxeysay 15kii ilaa 21kii Febraayo 1991kii kaasoo soo celiyey kalsoonidii iyo kalsoonidii ka dhaxaysay beelaha Waqooyiga halkaas oo hoggaankii SNM wadahadal kula yeeshay wakiilo ka socda beelaha [[Ciise (qabiil)|Issa]], [[Gadabuursi|Gadabursi]], [[Madigaan]], [[Reer-Darawiish]] iyo [[Warsangali|Warsangeli]] . <ref name=":15" /> <ref name=":16">{{Cite web}}</ref> <ref name=":20">{{Cite web}}</ref> Tani waxay ahayd gaar ahaan tan iyo markii beelaha aan ahayn Isaaqa la sheegay inay inta badan ku xirnaayeen [[Siyaad Barre|taliskii Siyaad Barre]] ayna ku dagaalameen dhinaca [[Isaaq|Isaaqa]] ee ka soo horjeeday. <ref name=":15" /> Shirkani wuxuu aasaas u ahaa "Shirweynihii weynaa ee Beelaha Waqooyiga" kaasoo ka dhacay magaalada [[Burco]] intii u dhaxaysay 27kii Abriil iyo 18kii May 1991kii kaasoo ujeedkiisu ahaa nabadaynta Waqooyiga Soomaaliya. Ka dib wadatashi ballaaran oo dhex maray wakiillada qabaa'ilka iyo hoggaankii SNM, waxaa la isku raacay in Waqooyiga Soomaaliya (oo ahaan jirtay [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawladdii Somaliland]] ) ay kala noqon doonto midowgeeda tabaruca ah Soomaaliya inteeda kale si ay u samayso " [[Somaliland|Jamhuuriyadda Somaliland]] " <ref name=":202">{{Cite web}}</ref> In kasta oo ay rajo ka qabeen beelaha Waqooyiga dhexdooda in laga dhaxli doono horraantii 1961, SNM ma lahayn siyaasad cad oo arrintan ku saabsan bilowgii. <ref name=":19">{{Cite book|last=Ingiriis|first=Mohamed Haji|url=https://books.google.com/books?id=Vzi6CwAAQBAJ|title=The Suicidal State in Somalia: The Rise and Fall of the Siad Barre Regime, 1969–1991|date=2016-04-01|publisher=UPA|isbn=978-0-7618-6720-3|language=en}}</ref> Si kastaba ha noqotee, ujeeddooyin kasta oo waddaniyeed oo ka mid ahaa xubnihii iyo taageerayaashii SNM si lama filaan ah ayaa loo beddelay iyadoo la tixgelinayo xasuuqii lagula kacay taliskii Barre. Sidaas darteed, in la xoojiyo dacwadda dhaxalka iyo dib ula soo noqoshada madax-bannaanida dhulka [[Maamulkii Somaliland (1960)|Jamhuuriyadda Somaliland]] . <ref name=":19" /> Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac oo hogaaminayey waftigii [[Reer-Darawiish]] ayaa markii ugu horaysay miiska saaray kiiska dhaxalka. <ref name=":19" /> ==Xuduudaha== ::''Sidoo kale eeg: [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]] [[File:British Somaliland map.jpg|thumb|upright=0.8|left|Xuduudaha [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]].]] Xuduudaha ay ku dhawaaqday iclaanka ayaa ah xuduudaha British Somaliland ee ay dhistay Ingriiska sanadkii 1884. In kasta oo maamul goboleed ka tirsan Soomaaliya uu sheegto xuduudaha bariga Somaliland ee Sool iyo Sanaag, Somaliland waxay maamushaa 80% Sool iyo Sanaag. <ref> http: //www.somalilandlaw.com/somaliland_boundaries.html </ref> ==Bayaanka Madaxbanaanida== ::''Sidoo kale eeg: [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]] [[File:Sheikh-ibrahim-boorama-conference.jpg|thumb|upright=0.8|right|The chairman of the Guurti announces the election results. [[Mohamed Ibrahim Egal]] is elected president by a substantial majority and Abdirahman Aw Ali Farah is declared vice-president.]] Bishii May 1991, SNM waxay ku iclaantay gooni isu [[Somaliland|taagga]] " [[Somaliland]] " iyo sameynta maamul kumeel gaar ah oo [[Cabdiraxmaan Tuur|Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] loogu doortay inuu xukumo muddo labo sano ah. <ref name=":152">{{Cite web}}</ref> <ref name=":162">{{Cite web}}</ref> Xubno badan oo hore uga tirsanaan jiray SNM ayaa fure u ahaa dhisida dowlada iyo dastuurka. Bishii Meey 1993kii "Shirweynihii Boorama" ayaa dhacay si loo doorto madaxweyne iyo Madaxweyne-ku-xigeen cusub. <ref name=":17">{{Cite book|last1=Lyons|first1=Terrence|url=https://books.google.com/books?id=Z-8MR42dZ9YC&q=Somalia+:+state+collapse,+multilateral+intervention,+and+strategies+for+political+reconstruction+%E2%86%90+Back+to+item+details|title=Somalia: State Collapse, Multilateral Intervention, and Strategies for Political Reconstruction|last2=Samatar|first2=Ahmed I.|date=2010-12-01|publisher=Brookings Institution Press|isbn=978-0-8157-2025-6|language=en}}</ref> Shirka waxaa ka soo qayb galay 150 oday oo ka soo jeeda beelaha Isaaq (88), [[Gadabuursi]] (21), [[Reer-Darawiish]] (21), [[Warsangali|Warsengali]] (11) iyo [[Ciise (qabiil)|Ciise]] (9) beel oo uu taageeray SNM. <ref name=":17" /> Sidaas darteed, shirku wuxuu siiyay dawladda Somaliland sharciyeyn maxalli ah oo ka baxsan gobolladii Isaaq ugu badnaa SNM, gaar ahaan tan iyo markii magaalada Boorama ay ku badnaayeen [[Gadabuursi]] . <ref name=":17" /> Shirkan, wufuuddu waxay isku raaceen in la dhiso madaxweyne fulin ah iyo sharci dejin laba aqal ka kooban oo lagu doortay madaxweynihii labaad ee Somaliland [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Cigaal]] . Cigaal ayaa mar labaad dib loo dooran doonaa 1997. <ref>{{Cite web}}</ref> == Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida == ::''Sidoo kale eeg: [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:The house where Somaliland's independence was declared 18 may 1991 in Burao.jpg|thumb|right|Gurigii lagu iclaamay gooni isu taagga Somaliland 18 may 1991 ee magaalada [[Burco]].]] Saxiixa Baaqa Madax-bannaanida Somaliland wuxuu dhacay go'aankii 5-tii May ee shirkii weynaa [[Burco]]. Shirkii labaad ee qaran ee 18-kii May, Golaha Dhexe ee SNM, oo ay taageerayaan kulan ay yeesheen odayaasha matalayay beelaha waaweyn ee gobollada waqooyi, ayaa lagu iclaamay dib-u-soo-celinta [Jamhuuriyadda Somaliland] ee dhulkii hore ee gaabnaa -waxaa madaxbanaan [[Gobolka Somaliland]] waxayna u sameysay dowlad dal ay iskeed ugu iclaantay. <ref>{{cite web | author = Mohamud Omar Ali, Koss Mohammed, Michael Walls | title = Peace in Somaliland: An Indigenous Approach ku socota Dhismaha Dawladda | url = http: //apd-somaliland.org/wp-content/uploads/2014/11/Interpeace_APD_Statebuilding_EN.pdf | Publisher = Akadamiga Nabadda iyo Horumarka | bogga = 12 | marin u helka = 2 Juunyo 2017 | xigasho = 18-kii May 1991 kulankan qaran ee labaad, Golaha Dhexe ee [[Dhaqdhaqaaqa Qaranka Soomaaliyeed]], oo taageero ka helaya kulan ay yeesheen odayaasha matalayay qabaa'ilka waaweyn ee Gobollada Waqooyi, waxay ku iclaameen dib u soo celinta [Jamhuuriyadda Somaliland] ], oo daboolaya isla aaggii kii hore ee [[British Somaliland Protectorate ]]. Shirkii burco wuxuu kaloo dhidibada u aasay dawlad jamhuuriya | ciwaan = Nuqul Archive | access-date = 2021-08-09 | archive-date = 2021-01-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210116022959/http://apd-somaliland.org/wp-content/uploads/2014/11/Interpeace_APD_Statebuilding_EN.pdf | dead-url = yes }}</ref> <ref>https://oxfamilibrary.openrepository.com/bitstream/handle/10546/122751/bk-somali-conflict-part5-010194-en.pdf{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ? taxane = 5 & isAllowed = y</ref> <ref> http://www.culturaldiplomacy.org/academy/content/pdf/participant-papers/2012-12-aaccd/Becoming_Somaliland_-_Janine_Graf.pdf</ref><ref > http://www.somalilandlaw.com/Burao_Conference_Elders_Signed_Resolution_050591.pdf</ref><ref>{{Cite journal | url = https: //www.jstor.org/stable/4006988 | jstor = 4006988 | title = Somaliland: Doorashada Siyaasadda ee Rabshadaha | last1 = Bradbury | first1 = Mark | last2 = Abokor | first2 = Adan Yusuf | last3 = Yusuf | first3 = Haroon Ahmed | joornaalka = Dib u eegista Dhaqaalaha Siyaasadeed ee Afrika | sanad = 2003 | mug = 30 | arrin = 97 | bogagga = 455-478 | doi = 10.1080 / 03056244.2003.9659778 | s2cid = 153611035}} </ref> === Liiska saxiixayaasha === Toddoba iyo toban Salaadiin Soomaali ah [[Salaadiin]] oo ka kala yimid [[Sool]], [[Sanaag]], [[Awdal]], [[Woqooyi Galbeed]] iyo [[Togdheer]] ayaa saxeexay Baaqa Madax-bannaanida Somaliland. [[Faylka: Gurigii lagu dhawaaqay gooni isu taagga Somaliland 18 may 1991 ee magaalada Burco.jpg | thumb | right | Gurigii lagu iclaamay madaxbannaanida Somaliland 18 may 1991 ee [[Burco]].]] [[File:Sultanmahamed.webp|thumb|right|Suldaanka 8aad ee guud ee Beelaha Somaliland iyo Beesha [[Isaaq]], [[Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]], wuxuu ka mid ahaa saxeexayaashii iclaanka Gooni isu taaga Somaliland.]] [[Woqooyi Galbeed]] : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. Toddoba iyo toban Salaadiin Soomaaliyeed ah oo ka kala so jeeda Sool, Sanaag, Awdal, Woqooyi Galbeed iyo Togdheer ayaa saxeexay Baaqa Madax-bannaanida Somaliland. == Golihii Wasiiradda ee ugu horreeyay ee Somaliland (1991) == [[File:Emblem of Somaliland.svg|upright=0.5|thumb|right|[[Astaanta Qaranka Somaliland]]]]] Markii ugu horreysay [[dawladda Somaliland]] waxa madax ka ahaa [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] oo ah [Madaxweynaha Somaliland] iyo [[Xasan Ciise Jaamac]] oo ah [[Madaxweyne-ku-xigeenka Somaliland]]. Golihii ugu horreeyay ee wasaaradaha ee ay ansaxiyaan Golaha Dhexe [[Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed | SNM]] wuxuu ahaa sida soo socota: Wasaaradda Arimaha Gudaha iyo Dowladaha Hoose : 1. Saleebaan Maxamed Aadan Wasaaradda Arrimaha Dibadda : 2. Sheekh Yuusuf Sh. Cali Sh. Madar Wasaaradda Maaliyadda ] : 3. Ismail Mohamoud Hurry Wasaaradda dib u dhiska & dhaqan celinta : 4. Hasan Adan Wadadiid Wasaaradda Difaaca : 5. Maxamed Kaahin Axmed Wasaaradda Ganacsiga : 6. Daahir Maxamed Yuusuf Wasaaradda Caddaaladda : 7. Axmed Ismaaciil Cabdi Wasaaradda Caafimaadka : 8. Abiib Diiriye Nuur Wasaaradda Waxbarashada iyo Sayniska : 9. Cabdiraxmaan Aw Faarax Wasaaradda Xannaanada Xoolaha & Kalluumeysiga : 10. Omer Eisa Awale Wasaaradda Qorshaynta : 11. Jaamac Rabile Good Wasaaradda Tamarta & Macdanta : 12. Maxamed Cali Caateeye Wasaaradda Hawlaha Guud iyo Guryeynta : 13. Mahdi Cabdi Amarre Wasaaradda Ganacsiga : 14. Cismaan Aadan Dool Wasaaradda Xannaanada Xoolaha & Kalluumeysiga : 15. Yaasiin Axmed Xaaji Nuur Wasaaradda Isgaarsiinta iyo Teknolojiyada : 16. Mohamoud Abdi Ali Bayr Wasaaradda Deegaanka iyo Horumarinta Reer Miyiga : 17. Saciid Maxamed Nuur [[Wasaaradda Madaxtooyada]] : 18. Yuusuf Maxamed Cali Wasaaradda Arimaha Gudaha : 19. Axmed Jaambiir Suldan Ku-xigeenka Wasaaradda Difaaca : 20. Daahir Sheekh Cabdillaahi Ku-xigeenka Wasaaradda Maaliyadda : 21. Aadan Jaamac Saxar Ku-xigeenka Wasaaradda Cadaaladda : 22. Sheekh Maxamed Jaamac Aadan == Madaxbanaanida Boqortooyada Ingiriiska ay ka heeshay Somaliland== ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladii Somaliland (1960)]] [[File:The Somaliland Protectorate Constitutional Conference, London.png|upright=0.8|thumb|left|Shirweynihii dastuurka maxmiyadda Somaliland, London, May 1960 kaas oo lagu go'aamiyey in 26 Juun ay noqoto maalinta Xorriyadda, sidaasna lagu saxeexay 12 May 1960. Weftiga Somaliland: Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal, Axmed Xaaji Ducaale, Cali Garaad Jaamac & Xaaji Ibraahim Nuur . Laga soo bilaabo Xafiiska Gumeysiga: Ian Macleod, D. B. Hall, H. C. F. Wilks (Xoghayaha)]] Kani waa nuqul ka mid ah warqadda ay [[Xoghayaha Arrimaha Dibadda Mareykanka]] [[Christian Herter]] ay dirtay{{Quotation|::June 26, 1960 ::Their Excellencies, :::Council of Ministers of Somaliland, Hargeisa. ::::Your Excellencies: I extend my best wishes and congratulations on the achievement of your independence. This is a noteworthy milestone in your history, and it is with pleasure that I send ::::::my warmest regards on this happy occasion. :::::::Christian a. Herter ::::::::Secretary of State, United States of America .<ref name="ebooksread.com"/>}} Waana tan waraaqda ay [[Elizabeth II]] u dirto dadka reer [[Somaliland]] maalinta madax-bannaanida. Waxaa sidoo kale jiray cabsi laga qabay isku dhacyo lala yeesho dadka ku nool Itoobiya. <ref>{{Cite news}}</ref> Bishii Juun 26, 1960, Maxmiyaddii hore ee [[Dhulka Biritishka ee Soomaaliya|British Somaliland waxay]] muddo kooban qaadatay madax-bannaanida iyada oo ah [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawladdii Somaliland]], iyada oo [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Territori-ka Somaliland ay]] raaceen shan maalmood ka dib. <ref name="Wssom1">[http://www.worldstatesmen.org/Somalia.html Somalia]</ref> <ref name="Encyclopædia Britannica 2002 p.835">Encyclopædia Britannica, ''The New Encyclopædia Britannica'', (Encyclopædia Britannica: 2002), p.835</ref> Maalintii xigtay, bishii Juun 27, 1960, Golaha Sharci-dejinta ee dhawaan la shiray ee Somaliland waxay ansixiyeen sharci si rasmi ah ugu oggolaanaya midowga Qaranka Somaliland iyo Gobollada Amaanada ee Somaliland 1dii Luulyo 1960. <ref name="wardheernews.com">{{Cite web}}</ref> [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]], oo hore xubin aan rasmi ahayn uga soo noqday Golihii Fulinta ee maxmiyaddii hore ee British Somaliland iyo Hoggaamiyaha Ganacsiga Dowladda ee Golaha Sharci dejinta, wuxuu noqday Ra'iisul Wasaaraha Dawladda Somaliland intii lagu guda jiray qorshihiisii kala guurka ee ay ula midoobi lahayd Amaanada Territori of Somaliland oo hoos timaaday maamulkii Talyaaniga, [[Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya|Talyaanigii]] hore [[Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya|ee Somaliland]] . <ref name="Contini">Paolo Contini, ''The Somali Republic: an experiment in legal integration'', (Routledge, 1969), p.6.</ref> Intii ay jirtay, Dawladda Somaliland waxay aqoonsi caalami ah ka heshay 35 dal, <ref name="csis.org">{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://csis.org/files/media/csis/pubs/anotes_0211.pdf |access-date=2020-12-19 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304214047/http://csis.org/files/media/csis/pubs/anotes_0211.pdf |dead-url=yes }}</ref> oo ay ka mid ahaayeen [[Shiinaha]], [[Masar]], [[Itoobiya]], [[Faransiiska]], [[Gaana]], [[Israaiil|Israel]], [[Libiya|Liibiya]], [[Midowga Sofiyet|Midowgii Soofiyeeti]] . The [[Gobolada Isku Tegay ee Ameerika|States United]] [[Xoghayaha Arimaha Dibada|Secretary of State]] [[Christian Herter]] diray fariin hambalyo, <ref name="csis.org" /> <ref name="ebooksread.com">http://www.ebooksread.com/authors-eng/united-states-dept-of-state-office-of-public-co/department-of-state-bulletin-volume-v-43-jul--sep1960-tin/page-25-department-of-state-bulletin-volume-v-43-jul--sep1960-tin.shtml {{Wayback|url=http://www.ebooksread.com/authors-eng/united-states-dept-of-state-office-of-public-co/department-of-state-bulletin-volume-v-43-jul--sep1960-tin/page-25-department-of-state-bulletin-volume-v-43-jul--sep1960-tin.shtml |date=20201030015511 }}</ref> <ref>https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1958-60v14/d62</ref> iyo [[Boqortooyada Ingiriiska|Kingdom United]] u saxiixay heshiis dhowr dal Somaliland ee Hargeysa on June 26, 1960. <ref name="csis.org" /> <ref>[{{Cite web |ciwaan=THE BRENTHURST FOUNDATION Strengthening Africa’s economic performance AFRICAN GAme ChANGeR? The Consequences of Somaliland’s International (Non) Recognition {{pull quote|This list includes China (Republic of ), Egypt, Ethiopia, France, Ghana, Israel, Libya, Union of the Soviet Socialist Republics, United Kingdom, and the United States.}} |url=http://www.thebrenthurstfoundation.org/Files/Brenthurst_Commisioned_Reports/BD-1105_Consequences-of-Somalilands-International-Recognition.pdf |access-date=2020-12-19 |archive-date=2013-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005084350/http://www.thebrenthurstfoundation.org/Files/Brenthurst_Commisioned_Reports/BD-1105_Consequences-of-Somalilands-International-Recognition.pdf |dead-url=yes }} THE BRENTHURST FOUNDATION Strengthening Africa’s economic performance AFRICAN GAme ChANGeR? The Consequences of Somaliland’s International (Non) Recognition {{pull quote|This list includes China (Republic of ), Egypt, Ethiopia, France, Ghana, Israel, Libya, Union of the Soviet Socialist Republics, United Kingdom, and the United States.}}] {{Wayback|url=http://www.thebrenthurstfoundation.org/Files/Brenthurst_Commisioned_Reports/BD-1105_Consequences-of-Somalilands-International-Recognition.pdf |date=20131005084350 }}</ref> == Aftida dastuurka Somaliland == ::''Sidoo kale eeg: [[2001 Afti u qaadista dastuurka Somaliland]]'' [[File:Somaliland Constitution Presidential Decree.jpg|left |thumb| Digreetada Madaxweynaha ee lagu ansixiyay dastuurka Somaliland ee uu [[Maxamed Cigaal|Muhammad Haji Ibrahim Cigaal]]]] 31-kii May, 2001 afti loo qaaday qabyo-qoraalka dastuurka oo xaqiijinaya madax-bannaanida [[Somaliland]] ee ka [Soomaaliya]] Laakiin aftida waxaa ka horyimid [[dawladda Soomaaliya]] umana horseedin wax aqoonsi caalami ah. ==Sidoo kale eeg== * [[Dawladii Somaliland (1960)]] * [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]] * [[Somaliland]] ==Tixraacyo== [[Category:Somaliland]] [[Category:Soomaali]] [[Category:Tariikhda Somaliland]] [[Category:Tariikhda Soomaaliya]] 5hhgy205t7jozs1mvsh0irwpma8iioh 302806 302792 2026-07-17T03:20:12Z Abdishakur Gande 32580 /* */ LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi... 302806 wikitext text/x-wiki {{Infobox document |document_name=Awaaji gooni isu taaga Somaliland |image=Signatures-Somaliland-independece-.png |image_width=150px |image_caption=Heshiisyada dhexmaray Salaadiinta Soomaaliyeed ee Somaliland [[Isaaq]], [[Reer-Darawiish]], [[Ciise (qabiil)|Ciise]], [[Gadabuursi]], [[Warsangali]] iyo[[Madigaan, Ansaar]][[SNM]] |date_created=5 May 1991 |date_ratified=18 May 1991 |location=[[Burco]] |writer=Adan Ahmed Diiriye |signers= 17 Salaadiin Soomaaliyeed oo ka soo jeeda [[Sool]], [[Sanaag]], [[Awdal]], [[Woqooyi Galbeed]] and [[Togdheer]] signed the Declaration of Independence of Somaliland See [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]] |purpose=iclaanka [[Jamhuuriyada Somaliland]]<ref>''iclaanka madaxbanaanida'' Ka dib Dawladdii Somaliland ee State of Somaliland.</ref> }} {{Taariikhda Somaliland}} '''Awaajiga''' ama '''iclaan''' '''gooni isu Taaga Somaliland''' (oo si rasmi ah uso '''celisay Somaliland''' ) waxaa ku iclaamay 18-kii May 1991 Salaadiin Soomaaliyeed oo ka kala socday [[Isaaq]], [[Reer-Darawiish]], [[Ciise (qabiil)|Ciise]], [[Gadabuursi|Gadabursi]], [[Warsangali]] iyo [[SNM|Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed ee SNM]] . <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://oxfamilibrary.openrepository.com/bitstream/handle/10546/122751/bk-somali-conflict-part5-010194-en.pdf?sequence=5&isAllowed=y |access-date=2020-12-19 |archive-date=2020-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027021658/https://oxfamilibrary.openrepository.com/bitstream/handle/10546/122751/bk-somali-conflict-part5-010194-en.pdf?sequence=5&isAllowed=y |url-status=dead }}</ref> <ref>http://www.culturaldiplomacy.org/academy/content/pdf/participant-papers/2012-12-aaccd/Becoming_Somaliland_-_Janine_Graf.pdf</ref> <ref>http://www.somalilandlaw.com/Burao_Conference_Elders_Signed_Resolution_050591.pdf</ref> Gudoomiyihii [[SNM]], dhawaana noqon doona [[Madaxwaynaha Somaliland|Madaxweynihii ugu horeeyey ee Somaliland]] <ref>{{Cite journal}}</ref> kaas oo ka yimi xornimadii ay heshay 26 June 1960 [[Boqortooyada Ingiriiska|Boqortooyada Ingiriiska iyo Waqooyiga Ireland]] . <ref name="Wssom2">[http://www.worldstatesmen.org/Somalia.html#Somaliland Somalia - British Somaliland and Somaliland]</ref> ==LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL== [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. ==Gundhig== ===Geeddi-socodka Nabadda Waqooyiga === [[File:Garaadka guud ee beesha reer darawiish garaad abdiqani.jpg|thumb|223x223px|left|[[Garaad Abdiqani]] of the [[Reer-Darawiish]] who tabled the case for succession]] Ka dib markii ay [[SNM]] awood u yeelatay inay maamusho Woqooyi-Galbeed Soomaaliya, ururku si dhakhso ah ayuu u doortay in la joojiyo dagaalka iyo dib-u-heshiisiinta beelaha aan Isaaqa ahayn. <ref name=":15">{{Cite web}}</ref> Shir nabadeed ayaa ka dhacay magaalada Berbera intii u dhaxeysay 15kii ilaa 21kii Febraayo 1991kii kaasoo soo celiyey kalsoonidii iyo kalsoonidii ka dhaxaysay beelaha Waqooyiga halkaas oo hoggaankii SNM wadahadal kula yeeshay wakiilo ka socda beelaha [[Ciise (qabiil)|Issa]], [[Gadabuursi|Gadabursi]], [[Madigaan]], [[Reer-Darawiish]] iyo [[Warsangali|Warsangeli]] . <ref name=":15" /> <ref name=":16">{{Cite web}}</ref> <ref name=":20">{{Cite web}}</ref> Tani waxay ahayd gaar ahaan tan iyo markii beelaha aan ahayn Isaaqa la sheegay inay inta badan ku xirnaayeen [[Siyaad Barre|taliskii Siyaad Barre]] ayna ku dagaalameen dhinaca [[Isaaq|Isaaqa]] ee ka soo horjeeday. <ref name=":15" /> Shirkani wuxuu aasaas u ahaa "Shirweynihii weynaa ee Beelaha Waqooyiga" kaasoo ka dhacay magaalada [[Burco]] intii u dhaxaysay 27kii Abriil iyo 18kii May 1991kii kaasoo ujeedkiisu ahaa nabadaynta Waqooyiga Soomaaliya. Ka dib wadatashi ballaaran oo dhex maray wakiillada qabaa'ilka iyo hoggaankii SNM, waxaa la isku raacay in Waqooyiga Soomaaliya (oo ahaan jirtay [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawladdii Somaliland]] ) ay kala noqon doonto midowgeeda tabaruca ah Soomaaliya inteeda kale si ay u samayso " [[Somaliland|Jamhuuriyadda Somaliland]] " <ref name=":202">{{Cite web}}</ref> In kasta oo ay rajo ka qabeen beelaha Waqooyiga dhexdooda in laga dhaxli doono horraantii 1961, SNM ma lahayn siyaasad cad oo arrintan ku saabsan bilowgii. <ref name=":19">{{Cite book|last=Ingiriis|first=Mohamed Haji|url=https://books.google.com/books?id=Vzi6CwAAQBAJ|title=The Suicidal State in Somalia: The Rise and Fall of the Siad Barre Regime, 1969–1991|date=2016-04-01|publisher=UPA|isbn=978-0-7618-6720-3|language=en}}</ref> Si kastaba ha noqotee, ujeeddooyin kasta oo waddaniyeed oo ka mid ahaa xubnihii iyo taageerayaashii SNM si lama filaan ah ayaa loo beddelay iyadoo la tixgelinayo xasuuqii lagula kacay taliskii Barre. Sidaas darteed, in la xoojiyo dacwadda dhaxalka iyo dib ula soo noqoshada madax-bannaanida dhulka [[Maamulkii Somaliland (1960)|Jamhuuriyadda Somaliland]] . <ref name=":19" /> Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac oo hogaaminayey waftigii [[Reer-Darawiish]] ayaa markii ugu horaysay miiska saaray kiiska dhaxalka. <ref name=":19" /> ==Xuduudaha== ::''Sidoo kale eeg: [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]] [[File:British Somaliland map.jpg|thumb|upright=0.8|left|Xuduudaha [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]].]] Xuduudaha ay ku dhawaaqday iclaanka ayaa ah xuduudaha British Somaliland ee ay dhistay Ingriiska sanadkii 1884. In kasta oo maamul goboleed ka tirsan Soomaaliya uu sheegto xuduudaha bariga Somaliland ee Sool iyo Sanaag, Somaliland waxay maamushaa 80% Sool iyo Sanaag. <ref> http: //www.somalilandlaw.com/somaliland_boundaries.html </ref> ==Bayaanka Madaxbanaanida== ::''Sidoo kale eeg: [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]] [[File:Sheikh-ibrahim-boorama-conference.jpg|thumb|upright=0.8|right|The chairman of the Guurti announces the election results. [[Mohamed Ibrahim Egal]] is elected president by a substantial majority and Abdirahman Aw Ali Farah is declared vice-president.]] Bishii May 1991, SNM waxay ku iclaantay gooni isu [[Somaliland|taagga]] " [[Somaliland]] " iyo sameynta maamul kumeel gaar ah oo [[Cabdiraxmaan Tuur|Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] loogu doortay inuu xukumo muddo labo sano ah. <ref name=":152">{{Cite web}}</ref> <ref name=":162">{{Cite web}}</ref> Xubno badan oo hore uga tirsanaan jiray SNM ayaa fure u ahaa dhisida dowlada iyo dastuurka. Bishii Meey 1993kii "Shirweynihii Boorama" ayaa dhacay si loo doorto madaxweyne iyo Madaxweyne-ku-xigeen cusub. <ref name=":17">{{Cite book|last1=Lyons|first1=Terrence|url=https://books.google.com/books?id=Z-8MR42dZ9YC&q=Somalia+:+state+collapse,+multilateral+intervention,+and+strategies+for+political+reconstruction+%E2%86%90+Back+to+item+details|title=Somalia: State Collapse, Multilateral Intervention, and Strategies for Political Reconstruction|last2=Samatar|first2=Ahmed I.|date=2010-12-01|publisher=Brookings Institution Press|isbn=978-0-8157-2025-6|language=en}}</ref> Shirka waxaa ka soo qayb galay 150 oday oo ka soo jeeda beelaha Isaaq (88), [[Gadabuursi]] (21), [[Reer-Darawiish]] (21), [[Warsangali|Warsengali]] (11) iyo [[Ciise (qabiil)|Ciise]] (9) beel oo uu taageeray SNM. <ref name=":17" /> Sidaas darteed, shirku wuxuu siiyay dawladda Somaliland sharciyeyn maxalli ah oo ka baxsan gobolladii Isaaq ugu badnaa SNM, gaar ahaan tan iyo markii magaalada Boorama ay ku badnaayeen [[Gadabuursi]] . <ref name=":17" /> Shirkan, wufuuddu waxay isku raaceen in la dhiso madaxweyne fulin ah iyo sharci dejin laba aqal ka kooban oo lagu doortay madaxweynihii labaad ee Somaliland [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Cigaal]] . Cigaal ayaa mar labaad dib loo dooran doonaa 1997. <ref>{{Cite web}}</ref> == Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida == ::''Sidoo kale eeg: [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:The house where Somaliland's independence was declared 18 may 1991 in Burao.jpg|thumb|right|Gurigii lagu iclaamay gooni isu taagga Somaliland 18 may 1991 ee magaalada [[Burco]].]] Saxiixa Baaqa Madax-bannaanida Somaliland wuxuu dhacay go'aankii 5-tii May ee shirkii weynaa [[Burco]]. Shirkii labaad ee qaran ee 18-kii May, Golaha Dhexe ee SNM, oo ay taageerayaan kulan ay yeesheen odayaasha matalayay beelaha waaweyn ee gobollada waqooyi, ayaa lagu iclaamay dib-u-soo-celinta [Jamhuuriyadda Somaliland] ee dhulkii hore ee gaabnaa -waxaa madaxbanaan [[Gobolka Somaliland]] waxayna u sameysay dowlad dal ay iskeed ugu iclaantay. <ref>{{cite web | author = Mohamud Omar Ali, Koss Mohammed, Michael Walls | title = Peace in Somaliland: An Indigenous Approach ku socota Dhismaha Dawladda | url = http: //apd-somaliland.org/wp-content/uploads/2014/11/Interpeace_APD_Statebuilding_EN.pdf | Publisher = Akadamiga Nabadda iyo Horumarka | bogga = 12 | marin u helka = 2 Juunyo 2017 | xigasho = 18-kii May 1991 kulankan qaran ee labaad, Golaha Dhexe ee [[Dhaqdhaqaaqa Qaranka Soomaaliyeed]], oo taageero ka helaya kulan ay yeesheen odayaasha matalayay qabaa'ilka waaweyn ee Gobollada Waqooyi, waxay ku iclaameen dib u soo celinta [Jamhuuriyadda Somaliland] ], oo daboolaya isla aaggii kii hore ee [[British Somaliland Protectorate ]]. Shirkii burco wuxuu kaloo dhidibada u aasay dawlad jamhuuriya | ciwaan = Nuqul Archive | access-date = 2021-08-09 | archive-date = 2021-01-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210116022959/http://apd-somaliland.org/wp-content/uploads/2014/11/Interpeace_APD_Statebuilding_EN.pdf | dead-url = yes }}</ref> <ref>https://oxfamilibrary.openrepository.com/bitstream/handle/10546/122751/bk-somali-conflict-part5-010194-en.pdf{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ? taxane = 5 & isAllowed = y</ref> <ref> http://www.culturaldiplomacy.org/academy/content/pdf/participant-papers/2012-12-aaccd/Becoming_Somaliland_-_Janine_Graf.pdf</ref><ref > http://www.somalilandlaw.com/Burao_Conference_Elders_Signed_Resolution_050591.pdf</ref><ref>{{Cite journal | url = https: //www.jstor.org/stable/4006988 | jstor = 4006988 | title = Somaliland: Doorashada Siyaasadda ee Rabshadaha | last1 = Bradbury | first1 = Mark | last2 = Abokor | first2 = Adan Yusuf | last3 = Yusuf | first3 = Haroon Ahmed | joornaalka = Dib u eegista Dhaqaalaha Siyaasadeed ee Afrika | sanad = 2003 | mug = 30 | arrin = 97 | bogagga = 455-478 | doi = 10.1080 / 03056244.2003.9659778 | s2cid = 153611035}} </ref> === Liiska saxiixayaasha === Toddoba iyo toban Salaadiin Soomaali ah [[Salaadiin]] oo ka kala yimid [[Sool]], [[Sanaag]], [[Awdal]], [[Woqooyi Galbeed]] iyo [[Togdheer]] ayaa saxeexay Baaqa Madax-bannaanida Somaliland. [[Faylka: Gurigii lagu dhawaaqay gooni isu taagga Somaliland 18 may 1991 ee magaalada Burco.jpg | thumb | right | Gurigii lagu iclaamay madaxbannaanida Somaliland 18 may 1991 ee [[Burco]].]] [[File:Sultanmahamed.webp|thumb|right|Suldaanka 8aad ee guud ee Beelaha Somaliland iyo Beesha [[Isaaq]], [[Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]], wuxuu ka mid ahaa saxeexayaashii iclaanka Gooni isu taaga Somaliland.]] [[Woqooyi Galbeed]] : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. Toddoba iyo toban Salaadiin Soomaaliyeed ah oo ka kala so jeeda Sool, Sanaag, Awdal, Woqooyi Galbeed iyo Togdheer ayaa saxeexay Baaqa Madax-bannaanida Somaliland. == Golihii Wasiiradda ee ugu horreeyay ee Somaliland (1991) == [[File:Emblem of Somaliland.svg|upright=0.5|thumb|right|[[Astaanta Qaranka Somaliland]]]]] Markii ugu horreysay [[dawladda Somaliland]] waxa madax ka ahaa [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] oo ah [Madaxweynaha Somaliland] iyo [[Xasan Ciise Jaamac]] oo ah [[Madaxweyne-ku-xigeenka Somaliland]]. Golihii ugu horreeyay ee wasaaradaha ee ay ansaxiyaan Golaha Dhexe [[Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed | SNM]] wuxuu ahaa sida soo socota: Wasaaradda Arimaha Gudaha iyo Dowladaha Hoose : 1. Saleebaan Maxamed Aadan Wasaaradda Arrimaha Dibadda : 2. Sheekh Yuusuf Sh. Cali Sh. Madar Wasaaradda Maaliyadda ] : 3. Ismail Mohamoud Hurry Wasaaradda dib u dhiska & dhaqan celinta : 4. Hasan Adan Wadadiid Wasaaradda Difaaca : 5. Maxamed Kaahin Axmed Wasaaradda Ganacsiga : 6. Daahir Maxamed Yuusuf Wasaaradda Caddaaladda : 7. Axmed Ismaaciil Cabdi Wasaaradda Caafimaadka : 8. Abiib Diiriye Nuur Wasaaradda Waxbarashada iyo Sayniska : 9. Cabdiraxmaan Aw Faarax Wasaaradda Xannaanada Xoolaha & Kalluumeysiga : 10. Omer Eisa Awale Wasaaradda Qorshaynta : 11. Jaamac Rabile Good Wasaaradda Tamarta & Macdanta : 12. Maxamed Cali Caateeye Wasaaradda Hawlaha Guud iyo Guryeynta : 13. Mahdi Cabdi Amarre Wasaaradda Ganacsiga : 14. Cismaan Aadan Dool Wasaaradda Xannaanada Xoolaha & Kalluumeysiga : 15. Yaasiin Axmed Xaaji Nuur Wasaaradda Isgaarsiinta iyo Teknolojiyada : 16. Mohamoud Abdi Ali Bayr Wasaaradda Deegaanka iyo Horumarinta Reer Miyiga : 17. Saciid Maxamed Nuur [[Wasaaradda Madaxtooyada]] : 18. Yuusuf Maxamed Cali Wasaaradda Arimaha Gudaha : 19. Axmed Jaambiir Suldan Ku-xigeenka Wasaaradda Difaaca : 20. Daahir Sheekh Cabdillaahi Ku-xigeenka Wasaaradda Maaliyadda : 21. Aadan Jaamac Saxar Ku-xigeenka Wasaaradda Cadaaladda : 22. Sheekh Maxamed Jaamac Aadan == Madaxbanaanida Boqortooyada Ingiriiska ay ka heeshay Somaliland== ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladii Somaliland (1960)]] [[File:The Somaliland Protectorate Constitutional Conference, London.png|upright=0.8|thumb|left|Shirweynihii dastuurka maxmiyadda Somaliland, London, May 1960 kaas oo lagu go'aamiyey in 26 Juun ay noqoto maalinta Xorriyadda, sidaasna lagu saxeexay 12 May 1960. Weftiga Somaliland: Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal, Axmed Xaaji Ducaale, Cali Garaad Jaamac & Xaaji Ibraahim Nuur . Laga soo bilaabo Xafiiska Gumeysiga: Ian Macleod, D. B. Hall, H. C. F. Wilks (Xoghayaha)]] Kani waa nuqul ka mid ah warqadda ay [[Xoghayaha Arrimaha Dibadda Mareykanka]] [[Christian Herter]] ay dirtay{{Quotation|::June 26, 1960 ::Their Excellencies, :::Council of Ministers of Somaliland, Hargeisa. ::::Your Excellencies: I extend my best wishes and congratulations on the achievement of your independence. This is a noteworthy milestone in your history, and it is with pleasure that I send ::::::my warmest regards on this happy occasion. :::::::Christian a. Herter ::::::::Secretary of State, United States of America .<ref name="ebooksread.com"/>}} Waana tan waraaqda ay [[Elizabeth II]] u dirto dadka reer [[Somaliland]] maalinta madax-bannaanida. Waxaa sidoo kale jiray cabsi laga qabay isku dhacyo lala yeesho dadka ku nool Itoobiya. <ref>{{Cite news}}</ref> Bishii Juun 26, 1960, Maxmiyaddii hore ee [[Dhulka Biritishka ee Soomaaliya|British Somaliland waxay]] muddo kooban qaadatay madax-bannaanida iyada oo ah [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawladdii Somaliland]], iyada oo [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Territori-ka Somaliland ay]] raaceen shan maalmood ka dib. <ref name="Wssom1">[http://www.worldstatesmen.org/Somalia.html Somalia]</ref> <ref name="Encyclopædia Britannica 2002 p.835">Encyclopædia Britannica, ''The New Encyclopædia Britannica'', (Encyclopædia Britannica: 2002), p.835</ref> Maalintii xigtay, bishii Juun 27, 1960, Golaha Sharci-dejinta ee dhawaan la shiray ee Somaliland waxay ansixiyeen sharci si rasmi ah ugu oggolaanaya midowga Qaranka Somaliland iyo Gobollada Amaanada ee Somaliland 1dii Luulyo 1960. <ref name="wardheernews.com">{{Cite web}}</ref> [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]], oo hore xubin aan rasmi ahayn uga soo noqday Golihii Fulinta ee maxmiyaddii hore ee British Somaliland iyo Hoggaamiyaha Ganacsiga Dowladda ee Golaha Sharci dejinta, wuxuu noqday Ra'iisul Wasaaraha Dawladda Somaliland intii lagu guda jiray qorshihiisii kala guurka ee ay ula midoobi lahayd Amaanada Territori of Somaliland oo hoos timaaday maamulkii Talyaaniga, [[Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya|Talyaanigii]] hore [[Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya|ee Somaliland]] . <ref name="Contini">Paolo Contini, ''The Somali Republic: an experiment in legal integration'', (Routledge, 1969), p.6.</ref> Intii ay jirtay, Dawladda Somaliland waxay aqoonsi caalami ah ka heshay 35 dal, <ref name="csis.org">{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://csis.org/files/media/csis/pubs/anotes_0211.pdf |access-date=2020-12-19 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304214047/http://csis.org/files/media/csis/pubs/anotes_0211.pdf |dead-url=yes }}</ref> oo ay ka mid ahaayeen [[Shiinaha]], [[Masar]], [[Itoobiya]], [[Faransiiska]], [[Gaana]], [[Israaiil|Israel]], [[Libiya|Liibiya]], [[Midowga Sofiyet|Midowgii Soofiyeeti]] . The [[Gobolada Isku Tegay ee Ameerika|States United]] [[Xoghayaha Arimaha Dibada|Secretary of State]] [[Christian Herter]] diray fariin hambalyo, <ref name="csis.org" /> <ref name="ebooksread.com">http://www.ebooksread.com/authors-eng/united-states-dept-of-state-office-of-public-co/department-of-state-bulletin-volume-v-43-jul--sep1960-tin/page-25-department-of-state-bulletin-volume-v-43-jul--sep1960-tin.shtml {{Wayback|url=http://www.ebooksread.com/authors-eng/united-states-dept-of-state-office-of-public-co/department-of-state-bulletin-volume-v-43-jul--sep1960-tin/page-25-department-of-state-bulletin-volume-v-43-jul--sep1960-tin.shtml |date=20201030015511 }}</ref> <ref>https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1958-60v14/d62</ref> iyo [[Boqortooyada Ingiriiska|Kingdom United]] u saxiixay heshiis dhowr dal Somaliland ee Hargeysa on June 26, 1960. <ref name="csis.org" /> <ref>[{{Cite web |ciwaan=THE BRENTHURST FOUNDATION Strengthening Africa’s economic performance AFRICAN GAme ChANGeR? The Consequences of Somaliland’s International (Non) Recognition {{pull quote|This list includes China (Republic of ), Egypt, Ethiopia, France, Ghana, Israel, Libya, Union of the Soviet Socialist Republics, United Kingdom, and the United States.}} |url=http://www.thebrenthurstfoundation.org/Files/Brenthurst_Commisioned_Reports/BD-1105_Consequences-of-Somalilands-International-Recognition.pdf |access-date=2020-12-19 |archive-date=2013-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005084350/http://www.thebrenthurstfoundation.org/Files/Brenthurst_Commisioned_Reports/BD-1105_Consequences-of-Somalilands-International-Recognition.pdf |dead-url=yes }} THE BRENTHURST FOUNDATION Strengthening Africa’s economic performance AFRICAN GAme ChANGeR? The Consequences of Somaliland’s International (Non) Recognition {{pull quote|This list includes China (Republic of ), Egypt, Ethiopia, France, Ghana, Israel, Libya, Union of the Soviet Socialist Republics, United Kingdom, and the United States.}}] {{Wayback|url=http://www.thebrenthurstfoundation.org/Files/Brenthurst_Commisioned_Reports/BD-1105_Consequences-of-Somalilands-International-Recognition.pdf |date=20131005084350 }}</ref> == Aftida dastuurka Somaliland == ::''Sidoo kale eeg: [[2001 Afti u qaadista dastuurka Somaliland]]'' [[File:Somaliland Constitution Presidential Decree.jpg|left |thumb| Digreetada Madaxweynaha ee lagu ansixiyay dastuurka Somaliland ee uu [[Maxamed Cigaal|Muhammad Haji Ibrahim Cigaal]]]] 31-kii May, 2001 afti loo qaaday qabyo-qoraalka dastuurka oo xaqiijinaya madax-bannaanida [[Somaliland]] ee ka [Soomaaliya]] Laakiin aftida waxaa ka horyimid [[dawladda Soomaaliya]] umana horseedin wax aqoonsi caalami ah. ==Sidoo kale eeg== * [[Dawladii Somaliland (1960)]] * [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]] * [[Somaliland]] ==Tixraacyo== [[Category:Somaliland]] [[Category:Soomaali]] [[Category:Tariikhda Somaliland]] [[Category:Tariikhda Soomaaliya]] i02gdqsw3ihhssgs9ycq6ukyghtm5g3 302807 302806 2026-07-17T03:21:34Z Abdishakur Gande 32580 /* Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida */ LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi... 302807 wikitext text/x-wiki {{Infobox document |document_name=Awaaji gooni isu taaga Somaliland |image=Signatures-Somaliland-independece-.png |image_width=150px |image_caption=Heshiisyada dhexmaray Salaadiinta Soomaaliyeed ee Somaliland [[Isaaq]], [[Reer-Darawiish]], [[Ciise (qabiil)|Ciise]], [[Gadabuursi]], [[Warsangali]] iyo[[Madigaan, Ansaar]][[SNM]] |date_created=5 May 1991 |date_ratified=18 May 1991 |location=[[Burco]] |writer=Adan Ahmed Diiriye |signers= 17 Salaadiin Soomaaliyeed oo ka soo jeeda [[Sool]], [[Sanaag]], [[Awdal]], [[Woqooyi Galbeed]] and [[Togdheer]] signed the Declaration of Independence of Somaliland See [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]] |purpose=iclaanka [[Jamhuuriyada Somaliland]]<ref>''iclaanka madaxbanaanida'' Ka dib Dawladdii Somaliland ee State of Somaliland.</ref> }} {{Taariikhda Somaliland}} '''Awaajiga''' ama '''iclaan''' '''gooni isu Taaga Somaliland''' (oo si rasmi ah uso '''celisay Somaliland''' ) waxaa ku iclaamay 18-kii May 1991 Salaadiin Soomaaliyeed oo ka kala socday [[Isaaq]], [[Reer-Darawiish]], [[Ciise (qabiil)|Ciise]], [[Gadabuursi|Gadabursi]], [[Warsangali]] iyo [[SNM|Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed ee SNM]] . <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://oxfamilibrary.openrepository.com/bitstream/handle/10546/122751/bk-somali-conflict-part5-010194-en.pdf?sequence=5&isAllowed=y |access-date=2020-12-19 |archive-date=2020-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027021658/https://oxfamilibrary.openrepository.com/bitstream/handle/10546/122751/bk-somali-conflict-part5-010194-en.pdf?sequence=5&isAllowed=y |url-status=dead }}</ref> <ref>http://www.culturaldiplomacy.org/academy/content/pdf/participant-papers/2012-12-aaccd/Becoming_Somaliland_-_Janine_Graf.pdf</ref> <ref>http://www.somalilandlaw.com/Burao_Conference_Elders_Signed_Resolution_050591.pdf</ref> Gudoomiyihii [[SNM]], dhawaana noqon doona [[Madaxwaynaha Somaliland|Madaxweynihii ugu horeeyey ee Somaliland]] <ref>{{Cite journal}}</ref> kaas oo ka yimi xornimadii ay heshay 26 June 1960 [[Boqortooyada Ingiriiska|Boqortooyada Ingiriiska iyo Waqooyiga Ireland]] . <ref name="Wssom2">[http://www.worldstatesmen.org/Somalia.html#Somaliland Somalia - British Somaliland and Somaliland]</ref> ==LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL== [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. ==Gundhig== ===Geeddi-socodka Nabadda Waqooyiga === [[File:Garaadka guud ee beesha reer darawiish garaad abdiqani.jpg|thumb|223x223px|left|[[Garaad Abdiqani]] of the [[Reer-Darawiish]] who tabled the case for succession]] Ka dib markii ay [[SNM]] awood u yeelatay inay maamusho Woqooyi-Galbeed Soomaaliya, ururku si dhakhso ah ayuu u doortay in la joojiyo dagaalka iyo dib-u-heshiisiinta beelaha aan Isaaqa ahayn. <ref name=":15">{{Cite web}}</ref> Shir nabadeed ayaa ka dhacay magaalada Berbera intii u dhaxeysay 15kii ilaa 21kii Febraayo 1991kii kaasoo soo celiyey kalsoonidii iyo kalsoonidii ka dhaxaysay beelaha Waqooyiga halkaas oo hoggaankii SNM wadahadal kula yeeshay wakiilo ka socda beelaha [[Ciise (qabiil)|Issa]], [[Gadabuursi|Gadabursi]], [[Madigaan]], [[Reer-Darawiish]] iyo [[Warsangali|Warsangeli]] . <ref name=":15" /> <ref name=":16">{{Cite web}}</ref> <ref name=":20">{{Cite web}}</ref> Tani waxay ahayd gaar ahaan tan iyo markii beelaha aan ahayn Isaaqa la sheegay inay inta badan ku xirnaayeen [[Siyaad Barre|taliskii Siyaad Barre]] ayna ku dagaalameen dhinaca [[Isaaq|Isaaqa]] ee ka soo horjeeday. <ref name=":15" /> Shirkani wuxuu aasaas u ahaa "Shirweynihii weynaa ee Beelaha Waqooyiga" kaasoo ka dhacay magaalada [[Burco]] intii u dhaxaysay 27kii Abriil iyo 18kii May 1991kii kaasoo ujeedkiisu ahaa nabadaynta Waqooyiga Soomaaliya. Ka dib wadatashi ballaaran oo dhex maray wakiillada qabaa'ilka iyo hoggaankii SNM, waxaa la isku raacay in Waqooyiga Soomaaliya (oo ahaan jirtay [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawladdii Somaliland]] ) ay kala noqon doonto midowgeeda tabaruca ah Soomaaliya inteeda kale si ay u samayso " [[Somaliland|Jamhuuriyadda Somaliland]] " <ref name=":202">{{Cite web}}</ref> In kasta oo ay rajo ka qabeen beelaha Waqooyiga dhexdooda in laga dhaxli doono horraantii 1961, SNM ma lahayn siyaasad cad oo arrintan ku saabsan bilowgii. <ref name=":19">{{Cite book|last=Ingiriis|first=Mohamed Haji|url=https://books.google.com/books?id=Vzi6CwAAQBAJ|title=The Suicidal State in Somalia: The Rise and Fall of the Siad Barre Regime, 1969–1991|date=2016-04-01|publisher=UPA|isbn=978-0-7618-6720-3|language=en}}</ref> Si kastaba ha noqotee, ujeeddooyin kasta oo waddaniyeed oo ka mid ahaa xubnihii iyo taageerayaashii SNM si lama filaan ah ayaa loo beddelay iyadoo la tixgelinayo xasuuqii lagula kacay taliskii Barre. Sidaas darteed, in la xoojiyo dacwadda dhaxalka iyo dib ula soo noqoshada madax-bannaanida dhulka [[Maamulkii Somaliland (1960)|Jamhuuriyadda Somaliland]] . <ref name=":19" /> Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac oo hogaaminayey waftigii [[Reer-Darawiish]] ayaa markii ugu horaysay miiska saaray kiiska dhaxalka. <ref name=":19" /> ==Xuduudaha== ::''Sidoo kale eeg: [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]] [[File:British Somaliland map.jpg|thumb|upright=0.8|left|Xuduudaha [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]].]] Xuduudaha ay ku dhawaaqday iclaanka ayaa ah xuduudaha British Somaliland ee ay dhistay Ingriiska sanadkii 1884. In kasta oo maamul goboleed ka tirsan Soomaaliya uu sheegto xuduudaha bariga Somaliland ee Sool iyo Sanaag, Somaliland waxay maamushaa 80% Sool iyo Sanaag. <ref> http: //www.somalilandlaw.com/somaliland_boundaries.html </ref> ==Bayaanka Madaxbanaanida== ::''Sidoo kale eeg: [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]] [[File:Sheikh-ibrahim-boorama-conference.jpg|thumb|upright=0.8|right|The chairman of the Guurti announces the election results. [[Mohamed Ibrahim Egal]] is elected president by a substantial majority and Abdirahman Aw Ali Farah is declared vice-president.]] Bishii May 1991, SNM waxay ku iclaantay gooni isu [[Somaliland|taagga]] " [[Somaliland]] " iyo sameynta maamul kumeel gaar ah oo [[Cabdiraxmaan Tuur|Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] loogu doortay inuu xukumo muddo labo sano ah. <ref name=":152">{{Cite web}}</ref> <ref name=":162">{{Cite web}}</ref> Xubno badan oo hore uga tirsanaan jiray SNM ayaa fure u ahaa dhisida dowlada iyo dastuurka. Bishii Meey 1993kii "Shirweynihii Boorama" ayaa dhacay si loo doorto madaxweyne iyo Madaxweyne-ku-xigeen cusub. <ref name=":17">{{Cite book|last1=Lyons|first1=Terrence|url=https://books.google.com/books?id=Z-8MR42dZ9YC&q=Somalia+:+state+collapse,+multilateral+intervention,+and+strategies+for+political+reconstruction+%E2%86%90+Back+to+item+details|title=Somalia: State Collapse, Multilateral Intervention, and Strategies for Political Reconstruction|last2=Samatar|first2=Ahmed I.|date=2010-12-01|publisher=Brookings Institution Press|isbn=978-0-8157-2025-6|language=en}}</ref> Shirka waxaa ka soo qayb galay 150 oday oo ka soo jeeda beelaha Isaaq (88), [[Gadabuursi]] (21), [[Reer-Darawiish]] (21), [[Warsangali|Warsengali]] (11) iyo [[Ciise (qabiil)|Ciise]] (9) beel oo uu taageeray SNM. <ref name=":17" /> Sidaas darteed, shirku wuxuu siiyay dawladda Somaliland sharciyeyn maxalli ah oo ka baxsan gobolladii Isaaq ugu badnaa SNM, gaar ahaan tan iyo markii magaalada Boorama ay ku badnaayeen [[Gadabuursi]] . <ref name=":17" /> Shirkan, wufuuddu waxay isku raaceen in la dhiso madaxweyne fulin ah iyo sharci dejin laba aqal ka kooban oo lagu doortay madaxweynihii labaad ee Somaliland [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Cigaal]] . Cigaal ayaa mar labaad dib loo dooran doonaa 1997. <ref>{{Cite web}}</ref> == Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida == LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. ::''Sidoo kale eeg: [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:The house where Somaliland's independence was declared 18 may 1991 in Burao.jpg|thumb|right|Gurigii lagu iclaamay gooni isu taagga Somaliland 18 may 1991 ee magaalada [[Burco]].]] Saxiixa Baaqa Madax-bannaanida Somaliland wuxuu dhacay go'aankii 5-tii May ee shirkii weynaa [[Burco]]. Shirkii labaad ee qaran ee 18-kii May, Golaha Dhexe ee SNM, oo ay taageerayaan kulan ay yeesheen odayaasha matalayay beelaha waaweyn ee gobollada waqooyi, ayaa lagu iclaamay dib-u-soo-celinta [Jamhuuriyadda Somaliland] ee dhulkii hore ee gaabnaa -waxaa madaxbanaan [[Gobolka Somaliland]] waxayna u sameysay dowlad dal ay iskeed ugu iclaantay. <ref>{{cite web | author = Mohamud Omar Ali, Koss Mohammed, Michael Walls | title = Peace in Somaliland: An Indigenous Approach ku socota Dhismaha Dawladda | url = http: //apd-somaliland.org/wp-content/uploads/2014/11/Interpeace_APD_Statebuilding_EN.pdf | Publisher = Akadamiga Nabadda iyo Horumarka | bogga = 12 | marin u helka = 2 Juunyo 2017 | xigasho = 18-kii May 1991 kulankan qaran ee labaad, Golaha Dhexe ee [[Dhaqdhaqaaqa Qaranka Soomaaliyeed]], oo taageero ka helaya kulan ay yeesheen odayaasha matalayay qabaa'ilka waaweyn ee Gobollada Waqooyi, waxay ku iclaameen dib u soo celinta [Jamhuuriyadda Somaliland] ], oo daboolaya isla aaggii kii hore ee [[British Somaliland Protectorate ]]. Shirkii burco wuxuu kaloo dhidibada u aasay dawlad jamhuuriya | ciwaan = Nuqul Archive | access-date = 2021-08-09 | archive-date = 2021-01-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210116022959/http://apd-somaliland.org/wp-content/uploads/2014/11/Interpeace_APD_Statebuilding_EN.pdf | dead-url = yes }}</ref> <ref>https://oxfamilibrary.openrepository.com/bitstream/handle/10546/122751/bk-somali-conflict-part5-010194-en.pdf{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ? taxane = 5 & isAllowed = y</ref> <ref> http://www.culturaldiplomacy.org/academy/content/pdf/participant-papers/2012-12-aaccd/Becoming_Somaliland_-_Janine_Graf.pdf</ref><ref > http://www.somalilandlaw.com/Burao_Conference_Elders_Signed_Resolution_050591.pdf</ref><ref>{{Cite journal | url = https: //www.jstor.org/stable/4006988 | jstor = 4006988 | title = Somaliland: Doorashada Siyaasadda ee Rabshadaha | last1 = Bradbury | first1 = Mark | last2 = Abokor | first2 = Adan Yusuf | last3 = Yusuf | first3 = Haroon Ahmed | joornaalka = Dib u eegista Dhaqaalaha Siyaasadeed ee Afrika | sanad = 2003 | mug = 30 | arrin = 97 | bogagga = 455-478 | doi = 10.1080 / 03056244.2003.9659778 | s2cid = 153611035}} </ref> === Liiska saxiixayaasha === Toddoba iyo toban Salaadiin Soomaali ah [[Salaadiin]] oo ka kala yimid [[Sool]], [[Sanaag]], [[Awdal]], [[Woqooyi Galbeed]] iyo [[Togdheer]] ayaa saxeexay Baaqa Madax-bannaanida Somaliland. [[Faylka: Gurigii lagu dhawaaqay gooni isu taagga Somaliland 18 may 1991 ee magaalada Burco.jpg | thumb | right | Gurigii lagu iclaamay madaxbannaanida Somaliland 18 may 1991 ee [[Burco]].]] [[File:Sultanmahamed.webp|thumb|right|Suldaanka 8aad ee guud ee Beelaha Somaliland iyo Beesha [[Isaaq]], [[Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]], wuxuu ka mid ahaa saxeexayaashii iclaanka Gooni isu taaga Somaliland.]] [[Woqooyi Galbeed]] : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. Toddoba iyo toban Salaadiin Soomaaliyeed ah oo ka kala so jeeda Sool, Sanaag, Awdal, Woqooyi Galbeed iyo Togdheer ayaa saxeexay Baaqa Madax-bannaanida Somaliland. == Golihii Wasiiradda ee ugu horreeyay ee Somaliland (1991) == [[File:Emblem of Somaliland.svg|upright=0.5|thumb|right|[[Astaanta Qaranka Somaliland]]]]] Markii ugu horreysay [[dawladda Somaliland]] waxa madax ka ahaa [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] oo ah [Madaxweynaha Somaliland] iyo [[Xasan Ciise Jaamac]] oo ah [[Madaxweyne-ku-xigeenka Somaliland]]. Golihii ugu horreeyay ee wasaaradaha ee ay ansaxiyaan Golaha Dhexe [[Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed | SNM]] wuxuu ahaa sida soo socota: Wasaaradda Arimaha Gudaha iyo Dowladaha Hoose : 1. Saleebaan Maxamed Aadan Wasaaradda Arrimaha Dibadda : 2. Sheekh Yuusuf Sh. Cali Sh. Madar Wasaaradda Maaliyadda ] : 3. Ismail Mohamoud Hurry Wasaaradda dib u dhiska & dhaqan celinta : 4. Hasan Adan Wadadiid Wasaaradda Difaaca : 5. Maxamed Kaahin Axmed Wasaaradda Ganacsiga : 6. Daahir Maxamed Yuusuf Wasaaradda Caddaaladda : 7. Axmed Ismaaciil Cabdi Wasaaradda Caafimaadka : 8. Abiib Diiriye Nuur Wasaaradda Waxbarashada iyo Sayniska : 9. Cabdiraxmaan Aw Faarax Wasaaradda Xannaanada Xoolaha & Kalluumeysiga : 10. Omer Eisa Awale Wasaaradda Qorshaynta : 11. Jaamac Rabile Good Wasaaradda Tamarta & Macdanta : 12. Maxamed Cali Caateeye Wasaaradda Hawlaha Guud iyo Guryeynta : 13. Mahdi Cabdi Amarre Wasaaradda Ganacsiga : 14. Cismaan Aadan Dool Wasaaradda Xannaanada Xoolaha & Kalluumeysiga : 15. Yaasiin Axmed Xaaji Nuur Wasaaradda Isgaarsiinta iyo Teknolojiyada : 16. Mohamoud Abdi Ali Bayr Wasaaradda Deegaanka iyo Horumarinta Reer Miyiga : 17. Saciid Maxamed Nuur [[Wasaaradda Madaxtooyada]] : 18. Yuusuf Maxamed Cali Wasaaradda Arimaha Gudaha : 19. Axmed Jaambiir Suldan Ku-xigeenka Wasaaradda Difaaca : 20. Daahir Sheekh Cabdillaahi Ku-xigeenka Wasaaradda Maaliyadda : 21. Aadan Jaamac Saxar Ku-xigeenka Wasaaradda Cadaaladda : 22. Sheekh Maxamed Jaamac Aadan == Madaxbanaanida Boqortooyada Ingiriiska ay ka heeshay Somaliland== ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladii Somaliland (1960)]] [[File:The Somaliland Protectorate Constitutional Conference, London.png|upright=0.8|thumb|left|Shirweynihii dastuurka maxmiyadda Somaliland, London, May 1960 kaas oo lagu go'aamiyey in 26 Juun ay noqoto maalinta Xorriyadda, sidaasna lagu saxeexay 12 May 1960. Weftiga Somaliland: Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal, Axmed Xaaji Ducaale, Cali Garaad Jaamac & Xaaji Ibraahim Nuur . Laga soo bilaabo Xafiiska Gumeysiga: Ian Macleod, D. B. Hall, H. C. F. Wilks (Xoghayaha)]] Kani waa nuqul ka mid ah warqadda ay [[Xoghayaha Arrimaha Dibadda Mareykanka]] [[Christian Herter]] ay dirtay{{Quotation|::June 26, 1960 ::Their Excellencies, :::Council of Ministers of Somaliland, Hargeisa. ::::Your Excellencies: I extend my best wishes and congratulations on the achievement of your independence. This is a noteworthy milestone in your history, and it is with pleasure that I send ::::::my warmest regards on this happy occasion. :::::::Christian a. Herter ::::::::Secretary of State, United States of America .<ref name="ebooksread.com"/>}} Waana tan waraaqda ay [[Elizabeth II]] u dirto dadka reer [[Somaliland]] maalinta madax-bannaanida. Waxaa sidoo kale jiray cabsi laga qabay isku dhacyo lala yeesho dadka ku nool Itoobiya. <ref>{{Cite news}}</ref> Bishii Juun 26, 1960, Maxmiyaddii hore ee [[Dhulka Biritishka ee Soomaaliya|British Somaliland waxay]] muddo kooban qaadatay madax-bannaanida iyada oo ah [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawladdii Somaliland]], iyada oo [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Territori-ka Somaliland ay]] raaceen shan maalmood ka dib. <ref name="Wssom1">[http://www.worldstatesmen.org/Somalia.html Somalia]</ref> <ref name="Encyclopædia Britannica 2002 p.835">Encyclopædia Britannica, ''The New Encyclopædia Britannica'', (Encyclopædia Britannica: 2002), p.835</ref> Maalintii xigtay, bishii Juun 27, 1960, Golaha Sharci-dejinta ee dhawaan la shiray ee Somaliland waxay ansixiyeen sharci si rasmi ah ugu oggolaanaya midowga Qaranka Somaliland iyo Gobollada Amaanada ee Somaliland 1dii Luulyo 1960. <ref name="wardheernews.com">{{Cite web}}</ref> [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]], oo hore xubin aan rasmi ahayn uga soo noqday Golihii Fulinta ee maxmiyaddii hore ee British Somaliland iyo Hoggaamiyaha Ganacsiga Dowladda ee Golaha Sharci dejinta, wuxuu noqday Ra'iisul Wasaaraha Dawladda Somaliland intii lagu guda jiray qorshihiisii kala guurka ee ay ula midoobi lahayd Amaanada Territori of Somaliland oo hoos timaaday maamulkii Talyaaniga, [[Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya|Talyaanigii]] hore [[Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya|ee Somaliland]] . <ref name="Contini">Paolo Contini, ''The Somali Republic: an experiment in legal integration'', (Routledge, 1969), p.6.</ref> Intii ay jirtay, Dawladda Somaliland waxay aqoonsi caalami ah ka heshay 35 dal, <ref name="csis.org">{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://csis.org/files/media/csis/pubs/anotes_0211.pdf |access-date=2020-12-19 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304214047/http://csis.org/files/media/csis/pubs/anotes_0211.pdf |dead-url=yes }}</ref> oo ay ka mid ahaayeen [[Shiinaha]], [[Masar]], [[Itoobiya]], [[Faransiiska]], [[Gaana]], [[Israaiil|Israel]], [[Libiya|Liibiya]], [[Midowga Sofiyet|Midowgii Soofiyeeti]] . The [[Gobolada Isku Tegay ee Ameerika|States United]] [[Xoghayaha Arimaha Dibada|Secretary of State]] [[Christian Herter]] diray fariin hambalyo, <ref name="csis.org" /> <ref name="ebooksread.com">http://www.ebooksread.com/authors-eng/united-states-dept-of-state-office-of-public-co/department-of-state-bulletin-volume-v-43-jul--sep1960-tin/page-25-department-of-state-bulletin-volume-v-43-jul--sep1960-tin.shtml {{Wayback|url=http://www.ebooksread.com/authors-eng/united-states-dept-of-state-office-of-public-co/department-of-state-bulletin-volume-v-43-jul--sep1960-tin/page-25-department-of-state-bulletin-volume-v-43-jul--sep1960-tin.shtml |date=20201030015511 }}</ref> <ref>https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1958-60v14/d62</ref> iyo [[Boqortooyada Ingiriiska|Kingdom United]] u saxiixay heshiis dhowr dal Somaliland ee Hargeysa on June 26, 1960. <ref name="csis.org" /> <ref>[{{Cite web |ciwaan=THE BRENTHURST FOUNDATION Strengthening Africa’s economic performance AFRICAN GAme ChANGeR? The Consequences of Somaliland’s International (Non) Recognition {{pull quote|This list includes China (Republic of ), Egypt, Ethiopia, France, Ghana, Israel, Libya, Union of the Soviet Socialist Republics, United Kingdom, and the United States.}} |url=http://www.thebrenthurstfoundation.org/Files/Brenthurst_Commisioned_Reports/BD-1105_Consequences-of-Somalilands-International-Recognition.pdf |access-date=2020-12-19 |archive-date=2013-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005084350/http://www.thebrenthurstfoundation.org/Files/Brenthurst_Commisioned_Reports/BD-1105_Consequences-of-Somalilands-International-Recognition.pdf |dead-url=yes }} THE BRENTHURST FOUNDATION Strengthening Africa’s economic performance AFRICAN GAme ChANGeR? The Consequences of Somaliland’s International (Non) Recognition {{pull quote|This list includes China (Republic of ), Egypt, Ethiopia, France, Ghana, Israel, Libya, Union of the Soviet Socialist Republics, United Kingdom, and the United States.}}] {{Wayback|url=http://www.thebrenthurstfoundation.org/Files/Brenthurst_Commisioned_Reports/BD-1105_Consequences-of-Somalilands-International-Recognition.pdf |date=20131005084350 }}</ref> == Aftida dastuurka Somaliland == ::''Sidoo kale eeg: [[2001 Afti u qaadista dastuurka Somaliland]]'' [[File:Somaliland Constitution Presidential Decree.jpg|left |thumb| Digreetada Madaxweynaha ee lagu ansixiyay dastuurka Somaliland ee uu [[Maxamed Cigaal|Muhammad Haji Ibrahim Cigaal]]]] 31-kii May, 2001 afti loo qaaday qabyo-qoraalka dastuurka oo xaqiijinaya madax-bannaanida [[Somaliland]] ee ka [Soomaaliya]] Laakiin aftida waxaa ka horyimid [[dawladda Soomaaliya]] umana horseedin wax aqoonsi caalami ah. ==Sidoo kale eeg== * [[Dawladii Somaliland (1960)]] * [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]] * [[Somaliland]] ==Tixraacyo== [[Category:Somaliland]] [[Category:Soomaali]] [[Category:Tariikhda Somaliland]] [[Category:Tariikhda Soomaaliya]] c6zqozoxz7zpctp8ma5fjndqz71ttmt 302828 302807 2026-07-17T08:25:43Z Isma4l 41797 Dib u celi 302828 wikitext text/x-wiki {{Infobox document |document_name=Awaaji gooni isu taaga Somaliland |image=Signatures-Somaliland-independece-.png |image_width=150px |image_caption=Heshiisyada dhexmaray Salaadiinta Soomaaliyeed ee Somaliland [[Isaaq]], [[Reer-Darawiish]], [[Ciise (qabiil)|Ciise]], [[Gadabuursi]], [[Warsangali]] iyo[[Madigaan, Ansaar]][[SNM]] |date_created=5 May 1991 |date_ratified=18 May 1991 |location=[[Burco]] |writer=Adan Ahmed Diiriye |signers= 17 Salaadiin Soomaaliyeed oo ka soo jeeda [[Sool]], [[Sanaag]], [[Awdal]], [[Woqooyi Galbeed]] and [[Togdheer]] signed the Declaration of Independence of Somaliland See [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]] |purpose=iclaanka [[Jamhuuriyada Somaliland]]<ref>''iclaanka madaxbanaanida'' Ka dib Dawladdii Somaliland ee State of Somaliland.</ref> }} {{Taariikhda Somaliland}} '''Awaajiga''' ama '''iclaan''' '''gooni isu Taaga Somaliland''' (oo si rasmi ah uso '''celisay Somaliland''' ) waxaa ku iclaamay 18-kii May 1991 Salaadiin Soomaaliyeed oo ka kala socday [[Isaaq]], [[Reer-Darawiish]], [[Ciise (qabiil)|Ciise]], [[Gadabuursi|Gadabursi]], [[Warsangali]] iyo [[SNM|Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed ee SNM]] . <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://oxfamilibrary.openrepository.com/bitstream/handle/10546/122751/bk-somali-conflict-part5-010194-en.pdf?sequence=5&isAllowed=y |access-date=2020-12-19 |archive-date=2020-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027021658/https://oxfamilibrary.openrepository.com/bitstream/handle/10546/122751/bk-somali-conflict-part5-010194-en.pdf?sequence=5&isAllowed=y |url-status=dead }}</ref> <ref>http://www.culturaldiplomacy.org/academy/content/pdf/participant-papers/2012-12-aaccd/Becoming_Somaliland_-_Janine_Graf.pdf</ref> <ref>http://www.somalilandlaw.com/Burao_Conference_Elders_Signed_Resolution_050591.pdf</ref> Gudoomiyihii [[SNM]], dhawaana noqon doona [[Madaxwaynaha Somaliland|Madaxweynihii ugu horeeyey ee Somaliland]] <ref>{{Cite journal}}</ref> kaas oo ka yimi xornimadii ay heshay 26 June 1960 [[Boqortooyada Ingiriiska|Boqortooyada Ingiriiska iyo Waqooyiga Ireland]] . <ref name="Wssom2">[http://www.worldstatesmen.org/Somalia.html#Somaliland Somalia - British Somaliland and Somaliland]</ref> ==Gundhig== ===Geeddi-socodka Nabadda Waqooyiga === [[File:Garaadka guud ee beesha reer darawiish garaad abdiqani.jpg|thumb|223x223px|left|[[Garaad Abdiqani]] of the [[Reer-Darawiish]] who tabled the case for succession]] Ka dib markii ay [[SNM]] awood u yeelatay inay maamusho Woqooyi-Galbeed Soomaaliya, ururku si dhakhso ah ayuu u doortay in la joojiyo dagaalka iyo dib-u-heshiisiinta beelaha aan Isaaqa ahayn. <ref name=":15">{{Cite web}}</ref> Shir nabadeed ayaa ka dhacay magaalada Berbera intii u dhaxeysay 15kii ilaa 21kii Febraayo 1991kii kaasoo soo celiyey kalsoonidii iyo kalsoonidii ka dhaxaysay beelaha Waqooyiga halkaas oo hoggaankii SNM wadahadal kula yeeshay wakiilo ka socda beelaha [[Ciise (qabiil)|Issa]], [[Gadabuursi|Gadabursi]], [[Madigaan]], [[Reer-Darawiish]] iyo [[Warsangali|Warsangeli]] . <ref name=":15" /> <ref name=":16">{{Cite web}}</ref> <ref name=":20">{{Cite web}}</ref> Tani waxay ahayd gaar ahaan tan iyo markii beelaha aan ahayn Isaaqa la sheegay inay inta badan ku xirnaayeen [[Siyaad Barre|taliskii Siyaad Barre]] ayna ku dagaalameen dhinaca [[Isaaq|Isaaqa]] ee ka soo horjeeday. <ref name=":15" /> Shirkani wuxuu aasaas u ahaa "Shirweynihii weynaa ee Beelaha Waqooyiga" kaasoo ka dhacay magaalada [[Burco]] intii u dhaxaysay 27kii Abriil iyo 18kii May 1991kii kaasoo ujeedkiisu ahaa nabadaynta Waqooyiga Soomaaliya. Ka dib wadatashi ballaaran oo dhex maray wakiillada qabaa'ilka iyo hoggaankii SNM, waxaa la isku raacay in Waqooyiga Soomaaliya (oo ahaan jirtay [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawladdii Somaliland]] ) ay kala noqon doonto midowgeeda tabaruca ah Soomaaliya inteeda kale si ay u samayso " [[Somaliland|Jamhuuriyadda Somaliland]] " <ref name=":202">{{Cite web}}</ref> In kasta oo ay rajo ka qabeen beelaha Waqooyiga dhexdooda in laga dhaxli doono horraantii 1961, SNM ma lahayn siyaasad cad oo arrintan ku saabsan bilowgii. <ref name=":19">{{Cite book|last=Ingiriis|first=Mohamed Haji|url=https://books.google.com/books?id=Vzi6CwAAQBAJ|title=The Suicidal State in Somalia: The Rise and Fall of the Siad Barre Regime, 1969–1991|date=2016-04-01|publisher=UPA|isbn=978-0-7618-6720-3|language=en}}</ref> Si kastaba ha noqotee, ujeeddooyin kasta oo waddaniyeed oo ka mid ahaa xubnihii iyo taageerayaashii SNM si lama filaan ah ayaa loo beddelay iyadoo la tixgelinayo xasuuqii lagula kacay taliskii Barre. Sidaas darteed, in la xoojiyo dacwadda dhaxalka iyo dib ula soo noqoshada madax-bannaanida dhulka [[Maamulkii Somaliland (1960)|Jamhuuriyadda Somaliland]] . <ref name=":19" /> Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac oo hogaaminayey waftigii [[Reer-Darawiish]] ayaa markii ugu horaysay miiska saaray kiiska dhaxalka. <ref name=":19" /> ==Xuduudaha== ::''Sidoo kale eeg: [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]] [[File:British Somaliland map.jpg|thumb|upright=0.8|left|Xuduudaha [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]].]] Xuduudaha ay ku dhawaaqday iclaanka ayaa ah xuduudaha British Somaliland ee ay dhistay Ingriiska sanadkii 1884. In kasta oo maamul goboleed ka tirsan Soomaaliya uu sheegto xuduudaha bariga Somaliland ee Sool iyo Sanaag, Somaliland waxay maamushaa 80% Sool iyo Sanaag. <ref> http: //www.somalilandlaw.com/somaliland_boundaries.html </ref> ==Bayaanka Madaxbanaanida== ::''Sidoo kale eeg: [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]] [[File:Sheikh-ibrahim-boorama-conference.jpg|thumb|upright=0.8|right|The chairman of the Guurti announces the election results. [[Mohamed Ibrahim Egal]] is elected president by a substantial majority and Abdirahman Aw Ali Farah is declared vice-president.]] Bishii May 1991, SNM waxay ku iclaantay gooni isu [[Somaliland|taagga]] " [[Somaliland]] " iyo sameynta maamul kumeel gaar ah oo [[Cabdiraxmaan Tuur|Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] loogu doortay inuu xukumo muddo labo sano ah. <ref name=":152">{{Cite web}}</ref> <ref name=":162">{{Cite web}}</ref> Xubno badan oo hore uga tirsanaan jiray SNM ayaa fure u ahaa dhisida dowlada iyo dastuurka. Bishii Meey 1993kii "Shirweynihii Boorama" ayaa dhacay si loo doorto madaxweyne iyo Madaxweyne-ku-xigeen cusub. <ref name=":17">{{Cite book|last1=Lyons|first1=Terrence|url=https://books.google.com/books?id=Z-8MR42dZ9YC&q=Somalia+:+state+collapse,+multilateral+intervention,+and+strategies+for+political+reconstruction+%E2%86%90+Back+to+item+details|title=Somalia: State Collapse, Multilateral Intervention, and Strategies for Political Reconstruction|last2=Samatar|first2=Ahmed I.|date=2010-12-01|publisher=Brookings Institution Press|isbn=978-0-8157-2025-6|language=en}}</ref> Shirka waxaa ka soo qayb galay 150 oday oo ka soo jeeda beelaha Isaaq (88), [[Gadabuursi]] (21), [[Reer-Darawiish]] (21), [[Warsangali|Warsengali]] (11) iyo [[Ciise (qabiil)|Ciise]] (9) beel oo uu taageeray SNM. <ref name=":17" /> Sidaas darteed, shirku wuxuu siiyay dawladda Somaliland sharciyeyn maxalli ah oo ka baxsan gobolladii Isaaq ugu badnaa SNM, gaar ahaan tan iyo markii magaalada Boorama ay ku badnaayeen [[Gadabuursi]] . <ref name=":17" /> Shirkan, wufuuddu waxay isku raaceen in la dhiso madaxweyne fulin ah iyo sharci dejin laba aqal ka kooban oo lagu doortay madaxweynihii labaad ee Somaliland [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Cigaal]] . Cigaal ayaa mar labaad dib loo dooran doonaa 1997. <ref>{{Cite web}}</ref> == Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida == ::''Sidoo kale eeg: [[Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland]]'' [[File:The house where Somaliland's independence was declared 18 may 1991 in Burao.jpg|thumb|right|Gurigii lagu iclaamay gooni isu taagga Somaliland 18 may 1991 ee magaalada [[Burco]].]] Saxiixa Baaqa Madax-bannaanida Somaliland wuxuu dhacay go'aankii 5-tii May ee shirkii weynaa [[Burco]]. Shirkii labaad ee qaran ee 18-kii May, Golaha Dhexe ee SNM, oo ay taageerayaan kulan ay yeesheen odayaasha matalayay beelaha waaweyn ee gobollada waqooyi, ayaa lagu iclaamay dib-u-soo-celinta [Jamhuuriyadda Somaliland] ee dhulkii hore ee gaabnaa -waxaa madaxbanaan [[Gobolka Somaliland]] waxayna u sameysay dowlad dal ay iskeed ugu iclaantay. <ref>{{cite web | author = Mohamud Omar Ali, Koss Mohammed, Michael Walls | title = Peace in Somaliland: An Indigenous Approach ku socota Dhismaha Dawladda | url = http: //apd-somaliland.org/wp-content/uploads/2014/11/Interpeace_APD_Statebuilding_EN.pdf | Publisher = Akadamiga Nabadda iyo Horumarka | bogga = 12 | marin u helka = 2 Juunyo 2017 | xigasho = 18-kii May 1991 kulankan qaran ee labaad, Golaha Dhexe ee [[Dhaqdhaqaaqa Qaranka Soomaaliyeed]], oo taageero ka helaya kulan ay yeesheen odayaasha matalayay qabaa'ilka waaweyn ee Gobollada Waqooyi, waxay ku iclaameen dib u soo celinta [Jamhuuriyadda Somaliland] ], oo daboolaya isla aaggii kii hore ee [[British Somaliland Protectorate ]]. Shirkii burco wuxuu kaloo dhidibada u aasay dawlad jamhuuriya | ciwaan = Nuqul Archive | access-date = 2021-08-09 | archive-date = 2021-01-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20210116022959/http://apd-somaliland.org/wp-content/uploads/2014/11/Interpeace_APD_Statebuilding_EN.pdf | dead-url = yes }}</ref> <ref>https://oxfamilibrary.openrepository.com/bitstream/handle/10546/122751/bk-somali-conflict-part5-010194-en.pdf{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ? taxane = 5 & isAllowed = y</ref> <ref> http://www.culturaldiplomacy.org/academy/content/pdf/participant-papers/2012-12-aaccd/Becoming_Somaliland_-_Janine_Graf.pdf</ref><ref > http://www.somalilandlaw.com/Burao_Conference_Elders_Signed_Resolution_050591.pdf</ref><ref>{{Cite journal | url = https: //www.jstor.org/stable/4006988 | jstor = 4006988 | title = Somaliland: Doorashada Siyaasadda ee Rabshadaha | last1 = Bradbury | first1 = Mark | last2 = Abokor | first2 = Adan Yusuf | last3 = Yusuf | first3 = Haroon Ahmed | joornaalka = Dib u eegista Dhaqaalaha Siyaasadeed ee Afrika | sanad = 2003 | mug = 30 | arrin = 97 | bogagga = 455-478 | doi = 10.1080 / 03056244.2003.9659778 | s2cid = 153611035}} </ref> === Liiska saxiixayaasha === Toddoba iyo toban Soomaali ah [[Salaadiin]] oo ka kala yimid [[Sool]], [[Sanaag]], [[Awdal]], [[Woqooyi Galbeed]] iyo [[Togdheer]] ayaa saxeexay Baaqa Madax-bannaanida Somaliland. [[Faylka: Gurigii lagu dhawaaqay gooni isu taagga Somaliland 18 may 1991 ee magaalada Burco.jpg | thumb | right | Gurigii lagu iclaamay madaxbannaanida Somaliland 18 may 1991 ee [[Burco]].]] [[File:Sultanmahamed.webp|thumb|right|Suldaanka 8aad ee guud ee Beelaha Somaliland iyo Beesha [[Isaaq]], [[Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]], wuxuu ka mid ahaa saxeexayaashii iclaanka Gooni isu taaga Somaliland.]] [[Woqooyi Galbeed]] : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi :8. Suldaan Cali Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Hasan Cumar Samatar : 18. Mahamed Warsame Shiil. == Golihii Wasiiradda ee ugu horreeyay ee Somaliland (1991) == [[File:Emblem of Somaliland.svg|upright=0.5|thumb|right|[[Astaanta Qaranka Somaliland]]]]] Markii ugu horreysay [[dawladda Somaliland]] waxa madax ka ahaa [[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] oo ah [Madaxweynaha Somaliland] iyo [[Xasan Ciise Jaamac]] oo ah [[Madaxweyne-ku-xigeenka Somaliland]]. Golihii ugu horreeyay ee wasaaradaha ee ay ansaxiyaan Golaha Dhexe [[Dhaqdhaqaaqa Wadaniga Soomaaliyeed | SNM]] wuxuu ahaa sida soo socota: Wasaaradda Arimaha Gudaha iyo Dowladaha Hoose : 1. Saleebaan Maxamed Aadan Wasaaradda Arrimaha Dibadda : 2. Sheekh Yuusuf Sh. Cali Sh. Madar Wasaaradda Maaliyadda ] : 3. Ismail Mohamoud Hurry Wasaaradda dib u dhiska & dhaqan celinta : 4. Hasan Adan Wadadiid Wasaaradda Difaaca : 5. Maxamed Kaahin Axmed Wasaaradda Ganacsiga : 6. Daahir Maxamed Yuusuf Wasaaradda Caddaaladda : 7. Axmed Ismaaciil Cabdi Wasaaradda Caafimaadka : 8. Abiib Diiriye Nuur Wasaaradda Waxbarashada iyo Sayniska : 9. Cabdiraxmaan Aw Faarax Wasaaradda Xannaanada Xoolaha & Kalluumeysiga : 10. Omer Eisa Awale Wasaaradda Qorshaynta : 11. Jaamac Rabile Good Wasaaradda Tamarta & Macdanta : 12. Maxamed Cali Caateeye Wasaaradda Hawlaha Guud iyo Guryeynta : 13. Mahdi Cabdi Amarre Wasaaradda Ganacsiga : 14. Cismaan Aadan Dool Wasaaradda Xannaanada Xoolaha & Kalluumeysiga : 15. Yaasiin Axmed Xaaji Nuur Wasaaradda Isgaarsiinta iyo Teknolojiyada : 16. Mohamoud Abdi Ali Bayr Wasaaradda Deegaanka iyo Horumarinta Reer Miyiga : 17. Saciid Maxamed Nuur [[Wasaaradda Madaxtooyada]] : 18. Yuusuf Maxamed Cali Wasaaradda Arimaha Gudaha : 19. Axmed Jaambiir Suldan Ku-xigeenka Wasaaradda Difaaca : 20. Daahir Sheekh Cabdillaahi Ku-xigeenka Wasaaradda Maaliyadda : 21. Aadan Jaamac Saxar Ku-xigeenka Wasaaradda Cadaaladda : 22. Sheekh Maxamed Jaamac Aadan == Madaxbanaanida Boqortooyada Ingiriiska ay ka heeshay Somaliland== ::''Sidoo kale eeg: [[Dawladii Somaliland (1960)]] [[File:The Somaliland Protectorate Constitutional Conference, London.png|upright=0.8|thumb|left|Shirweynihii dastuurka maxmiyadda Somaliland, London, May 1960 kaas oo lagu go'aamiyey in 26 Juun ay noqoto maalinta Xorriyadda, sidaasna lagu saxeexay 12 May 1960. Weftiga Somaliland: Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal, Axmed Xaaji Ducaale, Cali Garaad Jaamac & Xaaji Ibraahim Nuur . Laga soo bilaabo Xafiiska Gumeysiga: Ian Macleod, D. B. Hall, H. C. F. Wilks (Xoghayaha)]] Kani waa nuqul ka mid ah warqadda ay [[Xoghayaha Arrimaha Dibadda Mareykanka]] [[Christian Herter]] ay dirtay{{Quotation|::June 26, 1960 ::Their Excellencies, :::Council of Ministers of Somaliland, Hargeisa. ::::Your Excellencies: I extend my best wishes and congratulations on the achievement of your independence. This is a noteworthy milestone in your history, and it is with pleasure that I send ::::::my warmest regards on this happy occasion. :::::::Christian a. Herter ::::::::Secretary of State, United States of America .<ref name="ebooksread.com"/>}} Waana tan waraaqda ay [[Elizabeth II]] u dirto dadka reer [[Somaliland]] maalinta madax-bannaanida. Waxaa sidoo kale jiray cabsi laga qabay isku dhacyo lala yeesho dadka ku nool Itoobiya. <ref>{{Cite news}}</ref> Bishii Juun 26, 1960, Maxmiyaddii hore ee [[Dhulka Biritishka ee Soomaaliya|British Somaliland waxay]] muddo kooban qaadatay madax-bannaanida iyada oo ah [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawladdii Somaliland]], iyada oo [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Territori-ka Somaliland ay]] raaceen shan maalmood ka dib. <ref name="Wssom1">[http://www.worldstatesmen.org/Somalia.html Somalia]</ref> <ref name="Encyclopædia Britannica 2002 p.835">Encyclopædia Britannica, ''The New Encyclopædia Britannica'', (Encyclopædia Britannica: 2002), p.835</ref> Maalintii xigtay, bishii Juun 27, 1960, Golaha Sharci-dejinta ee dhawaan la shiray ee Somaliland waxay ansixiyeen sharci si rasmi ah ugu oggolaanaya midowga Qaranka Somaliland iyo Gobollada Amaanada ee Somaliland 1dii Luulyo 1960. <ref name="wardheernews.com">{{Cite web}}</ref> [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal]], oo hore xubin aan rasmi ahayn uga soo noqday Golihii Fulinta ee maxmiyaddii hore ee British Somaliland iyo Hoggaamiyaha Ganacsiga Dowladda ee Golaha Sharci dejinta, wuxuu noqday Ra'iisul Wasaaraha Dawladda Somaliland intii lagu guda jiray qorshihiisii kala guurka ee ay ula midoobi lahayd Amaanada Territori of Somaliland oo hoos timaaday maamulkii Talyaaniga, [[Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya|Talyaanigii]] hore [[Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya|ee Somaliland]] . <ref name="Contini">Paolo Contini, ''The Somali Republic: an experiment in legal integration'', (Routledge, 1969), p.6.</ref> Intii ay jirtay, Dawladda Somaliland waxay aqoonsi caalami ah ka heshay 35 dal, <ref name="csis.org">{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://csis.org/files/media/csis/pubs/anotes_0211.pdf |access-date=2020-12-19 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304214047/http://csis.org/files/media/csis/pubs/anotes_0211.pdf |dead-url=yes }}</ref> oo ay ka mid ahaayeen [[Shiinaha]], [[Masar]], [[Itoobiya]], [[Faransiiska]], [[Gaana]], [[Israaiil|Israel]], [[Libiya|Liibiya]], [[Midowga Sofiyet|Midowgii Soofiyeeti]] . The [[Gobolada Isku Tegay ee Ameerika|States United]] [[Xoghayaha Arimaha Dibada|Secretary of State]] [[Christian Herter]] diray fariin hambalyo, <ref name="csis.org" /> <ref name="ebooksread.com">http://www.ebooksread.com/authors-eng/united-states-dept-of-state-office-of-public-co/department-of-state-bulletin-volume-v-43-jul--sep1960-tin/page-25-department-of-state-bulletin-volume-v-43-jul--sep1960-tin.shtml {{Wayback|url=http://www.ebooksread.com/authors-eng/united-states-dept-of-state-office-of-public-co/department-of-state-bulletin-volume-v-43-jul--sep1960-tin/page-25-department-of-state-bulletin-volume-v-43-jul--sep1960-tin.shtml |date=20201030015511 }}</ref> <ref>https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1958-60v14/d62</ref> iyo [[Boqortooyada Ingiriiska|Kingdom United]] u saxiixay heshiis dhowr dal Somaliland ee Hargeysa on June 26, 1960. <ref name="csis.org" /> <ref>[{{Cite web |ciwaan=THE BRENTHURST FOUNDATION Strengthening Africa’s economic performance AFRICAN GAme ChANGeR? The Consequences of Somaliland’s International (Non) Recognition {{pull quote|This list includes China (Republic of ), Egypt, Ethiopia, France, Ghana, Israel, Libya, Union of the Soviet Socialist Republics, United Kingdom, and the United States.}} |url=http://www.thebrenthurstfoundation.org/Files/Brenthurst_Commisioned_Reports/BD-1105_Consequences-of-Somalilands-International-Recognition.pdf |access-date=2020-12-19 |archive-date=2013-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131005084350/http://www.thebrenthurstfoundation.org/Files/Brenthurst_Commisioned_Reports/BD-1105_Consequences-of-Somalilands-International-Recognition.pdf |dead-url=yes }} THE BRENTHURST FOUNDATION Strengthening Africa’s economic performance AFRICAN GAme ChANGeR? The Consequences of Somaliland’s International (Non) Recognition {{pull quote|This list includes China (Republic of ), Egypt, Ethiopia, France, Ghana, Israel, Libya, Union of the Soviet Socialist Republics, United Kingdom, and the United States.}}] {{Wayback|url=http://www.thebrenthurstfoundation.org/Files/Brenthurst_Commisioned_Reports/BD-1105_Consequences-of-Somalilands-International-Recognition.pdf |date=20131005084350 }}</ref> == Aftida dastuurka Somaliland == ::''Sidoo kale eeg: [[2001 Afti u qaadista dastuurka Somaliland]]'' [[File:Somaliland Constitution Presidential Decree.jpg|left |thumb| Digreetada Madaxweynaha ee lagu ansixiyay dastuurka Somaliland ee uu [[Maxamed Cigaal|Muhammad Haji Ibrahim Cigaal]]]] 31-kii May, 2001 afti loo qaaday qabyo-qoraalka dastuurka oo xaqiijinaya madax-bannaanida [[Somaliland]] ee ka [Soomaaliya]] Laakiin aftida waxaa ka horyimid [[dawladda Soomaaliya]] umana horseedin wax aqoonsi caalami ah. ==Sidoo kale eeg== * [[Dawladii Somaliland (1960)]] * [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]] * [[Somaliland]] ==Tixraacyo== [[Category:Somaliland]] [[Category:Soomaali]] [[Category:Tariikhda Somaliland]] [[Category:Tariikhda Soomaaliya]] s5dgt1z1qtygehmaj3ctnmmwgt383va Saxeexida Baaqa Madaxbanaanida Somaliland 0 31891 302791 296781 2026-07-17T02:52:32Z Abdishakur Gande 32580 /* Liiska saxiixayaasha GOONI ISUTAAGA SOMALILAND */ 18 MAY SOMALILAND 302791 wikitext text/x-wiki {{Infobox event|title=Signing of Somaliland Declaration of Independence|image=Signatures-Somaliland-independece-.png|caption=The signatures on the Declaration of Independence|date={{start date|1991|05|05}}|venue=|location=[[Burao]], [[Somaliland]]|coordinates={{coord|09|31|40.4|N|45|32|04.2|E|region:SO-TO|display=inline,title}}}}'''Saxiixa Baaqa Madax-bannaanida Somaliland wuxuu''' dhacay 5tii May ee shirkii [[Burco]] . Shirkii labaad ee qaran ee 18-ka May, Golaha Dhexe ee SNM oo taageero ka helaya kulan ay yeesheen cuqaasha matalaysay beelaha waaweyn ee gobollada Somaliland, ayaa lagaga dhawaaqay dib ula soo noqoshada [[Somaliland|Jamhuuriyadda Somaliland]] dhulkii [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawladdii]] hore ee madax-bannaan ee muddada gaaban jirtay. [[Maamulkii Somaliland (1960)|ee Somaliland]] oo ay u dhistay dawlad iskeed ugu dhawaaqday dalka. <ref>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://oxfamilibrary.openrepository.com/bitstream/handle/10546/122751/bk-somali-conflict-part5-010194-en.pdf?sequence=5&isAllowed=y |access-date=2020-12-26 |archive-date=2020-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027021658/https://oxfamilibrary.openrepository.com/bitstream/handle/10546/122751/bk-somali-conflict-part5-010194-en.pdf?sequence=5&isAllowed=y |url-status=dead }}</ref> <ref> http://www.culturaldiplomacy.org/academy/content/pdf/participant-papers/2012-12-aaccd/Becoming_Somaliland_-_Janine_Graf.pdf</ref> <ref> http://www.somalilandlaw.com/Burao_Conference_Elders_Signed_Resolution_050591.pdf</ref> == Liiska saxiixayaasha GOONI ISUTAAGA SOMALILAND== [[File:Garaadka_guud_ee_beesha_reer_darawiish_garaad_abdiqani.jpg|thumb|223x223px| Garaad Cabdiqani oo ka mid ah [[reer Darawiish]] oo miiska soo saaray]]. Toddoba iyo toban [[Salaadiinta|Salaadiin]] Soomaaliyeed ah oo ka kala so jeeda [[Sool]], [[Sanaag]], [[Awdal]], [[Woqooyi Galbeed]] iyo [[Togdheer]] ayaa saxeexay Baaqa Madax-bannaanida Somaliland. [[Woqooyi Galbeed]] : 1. Suldaan Mahamed Farah : 2. Suldaan Cabdi SH. ahamed : 3. Suldaan Mahamed Suldan C / qaadir : 4. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 5. Suldaan Ismaaciil Muuse : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi [[Sanaag]] : 8. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 9. Suldaan Ismaaciil Suldaan mahamed : 10. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 11. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 12. Axmed Xirsi Cawl [[Awdal]] : 13. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 14. Shiikha Muuse Jaamac : 15. Mahamed Warsame Shiil : 16. Garaad Cabdi qani Garaad Jaamac : 17. Suldaan Cali Muuse == Golihii Wasiiradda ee ugu horreeyay ee Somaliland (1991) == [[Golaha Wasiirada Somaliland|Dawladdii]] ugu horeysay [[Golaha Wasiirada Somaliland|ee Somaliland]] waxaa madax ka ahaa [[Cabdiraxmaan Tuur|C / raxmaan Axmed Cali Tuur oo]] ahaa [[Madaxweynaha Somaliland]] iyo [[Xasan Ciise Jaamac|Xasan Ciise Jaamac oo isna]] noqday [[Madaxweyne ku xigeenka Somaliland]] Golihii ugu horeeyey ee wasaaradihii uu taageeray Golaha Dhexe ee [[SNM]] waxay kala ahaayeen. [[Category:Coordinates not on Wikidata]] 7d5kjvq2zs8tlvjolzpch3p9d0ggrdt 302805 302791 2026-07-17T03:18:28Z Abdishakur Gande 32580 /* LIISKA SAXIIXAYAASHA GOONI ISKUTAAGA SOMALILAND */ 302805 wikitext text/x-wiki {{Infobox event|title=Signing of Somaliland Declaration of Independence|image=Signatures-Somaliland-independece-.png|caption=The signatures on the Declaration of Independence|date={{start date|1991|05|05}}|venue=|location=[[Burao]], [[Somaliland]]|coordinates={{coord|09|31|40.4|N|45|32|04.2|E|region:SO-TO|display=inline,title}}}}'''Saxiixa Baaqa Madax-bannaanida Somaliland wuxuu''' dhacay 5tii May ee shirkii [[Burco]] . Shirkii labaad ee qaran ee 18-ka May, Golaha Dhexe ee SNM oo taageero ka helaya kulan ay yeesheen cuqaasha matalaysay beelaha waaweyn ee gobollada Somaliland, ayaa lagaga dhawaaqay dib ula soo noqoshada [[Somaliland|Jamhuuriyadda Somaliland]] dhulkii [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawladdii]] hore ee madax-bannaan ee muddada gaaban jirtay. [[Maamulkii Somaliland (1960)|ee Somaliland]] oo ay u dhistay dawlad iskeed ugu dhawaaqday dalka. <ref>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://oxfamilibrary.openrepository.com/bitstream/handle/10546/122751/bk-somali-conflict-part5-010194-en.pdf?sequence=5&isAllowed=y |access-date=2020-12-26 |archive-date=2020-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027021658/https://oxfamilibrary.openrepository.com/bitstream/handle/10546/122751/bk-somali-conflict-part5-010194-en.pdf?sequence=5&isAllowed=y |url-status=dead }}</ref> <ref> http://www.culturaldiplomacy.org/academy/content/pdf/participant-papers/2012-12-aaccd/Becoming_Somaliland_-_Janine_Graf.pdf</ref> <ref> http://www.somalilandlaw.com/Burao_Conference_Elders_Signed_Resolution_050591.pdf</ref> == LIISKA SAXIIXAYAASHA GOONI ISKUTAAGA SOMALILAND== [[File:Garaadka_guud_ee_beesha_reer_darawiish_garaad_abdiqani.jpg|thumb|223x223px| Garaad Cabdiqani oo ka mid ah [[reer Darawiish]] oo miiska soo saaray]]. Toddoba iyo toban [[Salaadiinta|Salaadiin]] Soomaaliyeed ah oo ka kala so jeeda [[Sool]], [[Sanaag]], [[Awdal]], [[Woqooyi Galbeed]] iyo [[Togdheer]] ayaa saxeexay Baaqa Madax-bannaanida Somaliland. [[Woqooyi Galbeed]] : 1. Suldaan Mahamed Farah : 2. Suldaan Cabdi SH. ahamed : 3. Suldaan Mahamed Suldan C / qaadir : 4. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 5. Suldaan Ismaaciil Muuse : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi [[Sanaag]] : 8. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 9. Suldaan Ismaaciil Suldaan mahamed : 10. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 11. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 12. Axmed Xirsi Cawl [[Awdal]] : 13. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 14. Shiikha Muuse Jaamac : 15. Mahamed Warsame Shiil : 16. Garaad Cabdi qani Garaad Jaamac : 17. Suldaan Cali Muuse == Golihii Wasiiradda ee ugu horreeyay ee Somaliland (1991) == [[Golaha Wasiirada Somaliland|Dawladdii]] ugu horeysay [[Golaha Wasiirada Somaliland|ee Somaliland]] waxaa madax ka ahaa [[Cabdiraxmaan Tuur|C / raxmaan Axmed Cali Tuur oo]] ahaa [[Madaxweynaha Somaliland]] iyo [[Xasan Ciise Jaamac|Xasan Ciise Jaamac oo isna]] noqday [[Madaxweyne ku xigeenka Somaliland]] Golihii ugu horeeyey ee wasaaradihii uu taageeray Golaha Dhexe ee [[SNM]] waxay kala ahaayeen. [[Category:Coordinates not on Wikidata]] 98xoz3uixlfbqtqo22dcagl9ooelnly Maalinta Madaxbanaanida Somaliland 1960 0 32033 302803 261337 2026-07-17T03:14:10Z Abdishakur Gande 32580 /* */ 302803 wikitext text/x-wiki LIISKA SAXEEXAYAASHA MADAXBANAANIDA JSL [[Woqooyi Galbeed]] MAROODIJEEX : 1. [[Suldaan Maxamed Suldaan Faarax]] :2. Sh. Ibraahim Sh. Yuusuf Sh. Madar (Guddoomiyihii guurtida Isaaq) : 3. Suldaan Cabdi SH. Ahmed : 4. [[Mahamed Cabdiqaadir | Suldaan Maxamed Suldaan Cabdiqaadir]] : 5. Suldaan Saxardiid Suldaan Diirye : 6. Suldaan X.Cisman Caynaan Nur (Gabiley) [[Togdheer]] : 7. Suldaan Yuusuf Suldaan Xirsi : 8. Suldaan Ismaaciil Muuse [[Sanaag]] : 9. Suldaan Rashiid Suldaan Cali : 10. Suldaan Ismaaciil Suldaan Mahamed : 11. Axmed Shiikh Saalah [[Sool]] : 12. Shiikh Daahir Xaaji Xasan : 13. Axmed Xirsi Cawl : 14. Garaad Cabdiqani Garaad Jaamac : [[Awdal]] : 15. Suldaan Mahamed Jama Samatar : 16. Shiikha Muuse Jaamac : 17. Mahamed Warsame Shiil. {{Infobox holiday|holiday_name=Maalinta Madaxbanaanida Somaliland|begins=|observances=|celebrations=|frequency=annual|duration=1 day|scheduling=same day each year|date=June 26|ends=|significance=|type=|longtype=|litcolor=|observedby=[[Somaliland]]|nickname=|official_name=|caption=|imagesize=|image=|relatedto=}} '''Maalinta Madax-bannaanida [[Maamulkii Somaliland (1960)|Qaranka Somaliland]]''' waa xus sanadle ah iyo ciidaha guud ee [[Somaliland]] iyo [[Soomaaliya]] oo lagu xuso ku dhawaaqistii madax-bannaanida ee Juun 26, [[1960]]. <ref name="Encyclopædia Britannica 2002 p.835">Encyclopædia Britannica, ''The New Encyclopædia Britannica'', (Encyclopædia Britannica: 2002), p.835</ref> Dabayaaqadii qarnigii 19aad, dhulalkii maanta loo yaqaan [[Soomaaliya]] iyo [[Somaliland]] waxaa loo kala qaybiyey [[Ingiriiska]] iyo [[Talyaaniga]] . Intii lagu jiray Dagaalkii Labaad ee Adduunka, Somaliland waxaa ku soo duulay ciidammo Talyaani ah, laakiin Ingiriiska ayaa aakhirkii dib ula soo noqday gacantii. <ref name="wardheernews.com">{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://wardheernews.com/Articles_09/June/Roobdoon_Forum/29_Independence_week_series.html |access-date=2021-01-15 |archive-date=2011-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928052641/http://wardheernews.com/Articles_09/June/Roobdoon_Forum/29_Independence_week_series.html |dead-url=yes }}</ref> [[File:Somaliland_Flying_for_the_first_time_The_White_and_Blue_Somali_Flag_at_the_Independence_Celebrations_on_26_June_1960.jpg|left|thumb| Somaliland oo markii ugu horeysay: Calanka Soomaaliya la taagay ee aha Caddaan iyo Buluugga ah ee Dabaal - degyadii [[Maalinta Madaxbanaanida (Maamulka Somaliland)|Xorriyadda]] ee 26-kii Juun 1960 Ra'iisul-wasaaraha [[Qaranka Somaliland (1960) ee ay aqoonsadeen 35 dal oo aduunka ah |Qaranka Somaliland]] iyo [[Madaxwaynaha Somaliland|madaxweynihii labaad ee Somaliland]] [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal ayaa]] salaamay calanka.]] [[File:Independence_Day_State_of_Somaliland.png|right|thumb| Heshiisyada iyo is-weydaarsiga waraaqaha ee u dhexeeya Dawladda [[Boqortooyada Ingiriiska|Boqortooyada Ingiriiska iyo Waqooyiga Ireland]] iyo Dawladda [[Maamulkii Somaliland (1960)|Somaliland]] ee la xidhiidha helitaanka Madax-bannaanida ee dalka Somaliland <ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://foto.archivalware.co.uk/data/Library2/pdf/1960-TS0044.pdf |access-date=2021-01-15 |archive-date=2020-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201114113151/http://foto.archivalware.co.uk/data/Library2/pdf/1960-TS0044.pdf |dead-url=yes }}</ref>]] Dagaalkii ka dib, [[Dhulka Biritishka ee Soomaaliya|British Somaliland]] wuxuu sii ahaaday maxmiyadii Boqortooyada Ingiriiska, laakiin waxaa la go’aamiyay in [[Dhulka Biritishka ee Soomaaliya|British Somaliland]] iyo [[Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya|Italian Somaliland]] loo midoobo sidii hal dal oo madax bannaan kadib muddo kala guur ah oo daba dheeraatay. 26-kii Juun, 1960-kii, [[Dhulka Biritishka ee Soomaaliya|British Somaliland]] ayaa xorriyadda qaadatay dwoladda Ingiriisa ka bacina 1-dii Luulyo-na, labadii gumeyste ee hore ayaa midoobay si ay u dhisaan Jamhuuriyadda Soomaaliya . Sannad-guurada labada munaasabadood ayaa hadda loo xusaa ciidaha guud ahaan Somaliland iyo Soomaaliya. <ref name="wardheernews.com">http://wardheernews.com/Articles_09/June/Roobdoon_Forum/29_Independence_week_series.html {{Wayback|url=http://wardheernews.com/Articles_09/June/Roobdoon_Forum/29_Independence_week_series.html |date=20110928052641 }}</ref> Somaliland waa dowlad iskeed ugu dhawaaqday madaxbanaanideeda oo beesha caalamku u aqoonsan tahay ismaamul ka tirsan Soomaaliya. Dawladeedu waxay u tixgelisaa dhulka inuu yahay dhaxalka dawladnimada Somaliland, waxayna dooneysaa aayo-ka-tashiga [[Somaliland|Jamhuuriyadda Somaliland]] ==Hordhac== Markey taariikhdu ahayd [[26 Juun 1960|26kii Juun 1960kii]] waxaa [[maalinta Xoriyada Soomaaliya|xoriyada]] qaatey Goboladii Soomaalida Waqooyi kuwaasi oo dagaal culus la galay gumaystihii [[Ingiriis]]ka. Fagaaraha kheyriyada magaalada [[Hargeysa]] oo iskugu soo baxeen dad badan oo u dabaaldegayay guusha xoriyada ayaa waxaa masraxa gabay dhaxalgal ah ka tiriyey [[Cabdilahi Suldaan Timocade]]. Gabaygaasi waxaa loo yaqaanaa '''Kana Siib Kana Saar''': <blockquote style="color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;"> <tt> <span style="color:black;">''Anigoo sebi uun ahoo Sita leeb iyo qaansoo<br> ''Siigaduun isku aasoo Sabo reer ka fogaanoon<br> ''Laygu aaminin soofkiyo Saaca maanta aan joogno<br> ''Gabaygu waygu sugnaayee Haddii aan Sarsarriigo<br> ''Ama aan surmaseejo Amaba aan sixi waayo<br> ''Ama aan ka salguuro Amaba laygu saluugo<br> ''Soomaalida i maqlaysaay I su'aala hadhow<br> ''Ilaahaan waxba seegine Subaciisa Quraankiyo<br> ''Sabbaxooyin ku sheegayow Saciira iyo naciima<br> ''Rabbiigii kala seerayow Markay suurtu dhawaaqdo e<br> ''La soo saaro makhluuqa e Shaqiga iyo saciidka<br> ''Maalintaad kala soocdo Dembigaannu samaynay<br> ''Rabbigayow naga saamax<br> ''Subciyay oo ka dukeeyaye Ka siddeetan sebaaney<br> ''Calankaannu sugaynaye Sahankiisa ahaynow<br> ''Seermaweydo hillaacdayow Sagal maanta darroorayoo<br> ''Siigadii naga maydhayow Saq dhexaannu ahayne<br> ''Kii soo saaray cadceeddow Samada kii u ekaaye<br> ''xiddigaa mid la siiyayow Saaxirkii kala guurrayeaha<br> ''Sarreeyow ma-nusqaamow An siduu yahay eegno e<br> ''Kaana siib Kanna saar'''''</span>.<br /> </tt> </blockquote> ==Faallo== Maalinta 26ka Juun 1960kii waa maalin aad iyo aad u qiimobadan, waa maalintii Ingiriisku uu ka guuray [[Somaliland]]. Waxa ay aheed maalin farxad iyo rayrayni ay ku dheehantahay. Waa maalintii ay samaysantay dawladii da'da yarayd ee [[Somaliland (1960)]]. Dawladani waxay jirtay 5 cisho oo kaliya, kadibna waxy midnimo la samaysay Soomaaliya oo iyaduna xorowday 1960 bishii 7aad 1dii. Midawga ay sameeyeen labada dawladood malin kadib ayuu fashilmay markii koonfurtu ay wada qaadatay xukunkii oo dhan. ==Sidoo kale eeg== * [[Maalinta Xoriyada Somaliland]] * [[Dawladii Somaliland (1960)]] * [[Jamhuuriyadda Somaliland]] == Tixraacyo == [[Category:Dhaqanka Soomaalida]] [[Category:Taariikhda Somaliland]] [[Category:Somaliland]] 9xker8nf68c1djeo06h9l4ocu7iy2vx 302830 302803 2026-07-17T08:28:11Z Isma4l 41797 Dib u celiyay 302830 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday|holiday_name=Maalinta Madaxbanaanida Somaliland|begins=|observances=|celebrations=|frequency=annual|duration=1 day|scheduling=same day each year|date=June 26|ends=|significance=|type=|longtype=|litcolor=|observedby=[[Somaliland]]|nickname=|official_name=|caption=|imagesize=|image=|relatedto=}} '''Maalinta Madax-bannaanida [[Maamulkii Somaliland (1960)|Qaranka Somaliland]]''' waa xus sanadle ah iyo ciidaha guud ee [[Somaliland]] iyo [[Soomaaliya]] oo lagu xuso ku dhawaaqistii madax-bannaanida ee Juun 26, [[1960]]. <ref name="Encyclopædia Britannica 2002 p.835">Encyclopædia Britannica, ''The New Encyclopædia Britannica'', (Encyclopædia Britannica: 2002), p.835</ref> Dabayaaqadii qarnigii 19aad, dhulalkii maanta loo yaqaan [[Soomaaliya]] iyo [[Somaliland]] waxaa loo kala qaybiyey [[Ingiriiska]] iyo [[Talyaaniga]] . Intii lagu jiray Dagaalkii Labaad ee Adduunka, Somaliland waxaa ku soo duulay ciidammo Talyaani ah, laakiin Ingiriiska ayaa aakhirkii dib ula soo noqday gacantii. <ref name="wardheernews.com">{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://wardheernews.com/Articles_09/June/Roobdoon_Forum/29_Independence_week_series.html |access-date=2021-01-15 |archive-date=2011-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928052641/http://wardheernews.com/Articles_09/June/Roobdoon_Forum/29_Independence_week_series.html |dead-url=yes }}</ref> [[File:Somaliland_Flying_for_the_first_time_The_White_and_Blue_Somali_Flag_at_the_Independence_Celebrations_on_26_June_1960.jpg|left|thumb| Somaliland oo markii ugu horeysay: Calanka Soomaaliya la taagay ee aha Caddaan iyo Buluugga ah ee Dabaal - degyadii [[Maalinta Madaxbanaanida (Maamulka Somaliland)|Xorriyadda]] ee 26-kii Juun 1960 Ra'iisul-wasaaraha [[Maamulkii Somaliland (1960)|Dawlad-goboleedka Somaliland]] iyo [[Madaxwaynaha Somaliland|madaxweynihii labaad ee Somaliland]] [[Maxamed Cigaal|Muxammad Xaaji Ibraahim Cigaal ayaa]] salaamay calanka.]] [[File:Independence_Day_State_of_Somaliland.png|right|thumb| Heshiisyada iyo is-weydaarsiga waraaqaha ee u dhexeeya Dawladda [[Boqortooyada Ingiriiska|Boqortooyada Ingiriiska iyo Waqooyiga Ireland]] iyo Dawladda [[Maamulkii Somaliland (1960)|Somaliland]] ee la xidhiidha helitaanka Madax-bannaanida ee dalka Somaliland <ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://foto.archivalware.co.uk/data/Library2/pdf/1960-TS0044.pdf |access-date=2021-01-15 |archive-date=2020-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201114113151/http://foto.archivalware.co.uk/data/Library2/pdf/1960-TS0044.pdf |dead-url=yes }}</ref>]] Dagaalkii ka dib, [[Dhulka Biritishka ee Soomaaliya|British Somaliland]] wuxuu sii ahaaday maxmiyadii Boqortooyada Ingiriiska, laakiin waxaa la go’aamiyay in [[Dhulka Biritishka ee Soomaaliya|British Somaliland]] iyo [[Dhulka Talyaaniga ee Soomaaliya|Italian Somaliland]] loo midoobo sidii hal dal oo madax bannaan kadib muddo kala guur ah oo daba dheeraatay. 26-kii Juun, 1960-kii, [[Dhulka Biritishka ee Soomaaliya|British Somaliland]] ayaa xorriyadda qaadatay dwoladda Ingiriisa ka bacina 1-dii Luulyo-na, labadii gumeyste ee hore ayaa midoobay si ay u dhisaan Jamhuuriyadda Soomaaliya . Sannad-guurada labada munaasabadood ayaa hadda loo xusaa ciidaha guud ahaan Somaliland iyo Soomaaliya. <ref name="wardheernews.com">http://wardheernews.com/Articles_09/June/Roobdoon_Forum/29_Independence_week_series.html {{Wayback|url=http://wardheernews.com/Articles_09/June/Roobdoon_Forum/29_Independence_week_series.html |date=20110928052641 }}</ref> Somaliland waa dowlad iskeed ugu dhawaaqday madaxbanaanideeda oo beesha caalamku u aqoonsan tahay ismaamul ka tirsan Soomaaliya. Dawladeedu waxay u tixgelisaa dhulka inuu yahay dhaxalka dawladnimada Somaliland, waxayna dooneysaa aayo-ka-tashiga [[Somaliland|Jamhuuriyadda Somaliland]] ==Hordhac== Markey taariikhdu ahayd [[26 Juun 1960|26kii Juun 1960kii]] waxaa [[maalinta Xoriyada Soomaaliya|xoriyada]] qaatey Goboladii Soomaalida Waqooyi kuwaasi oo dagaal culus la galay gumaystihii [[Ingiriis]]ka. Fagaaraha kheyriyada magaalada [[Hargeysa]] oo iskugu soo baxeen dad badan oo u dabaaldegayay guusha xoriyada ayaa waxaa masraxa gabay dhaxalgal ah ka tiriyey [[Cabdilahi Suldaan Timocade]]. Gabaygaasi waxaa loo yaqaanaa '''Kana Siib Kana Saar''': <blockquote style="color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;"> <tt> <span style="color:black;">''Anigoo sebi uun ahoo Sita leeb iyo qaansoo<br> ''Siigaduun isku aasoo Sabo reer ka fogaanoon<br> ''Laygu aaminin soofkiyo Saaca maanta aan joogno<br> ''Gabaygu waygu sugnaayee Haddii aan Sarsarriigo<br> ''Ama aan surmaseejo Amaba aan sixi waayo<br> ''Ama aan ka salguuro Amaba laygu saluugo<br> ''Soomaalida i maqlaysaay I su'aala hadhow<br> ''Ilaahaan waxba seegine Subaciisa Quraankiyo<br> ''Sabbaxooyin ku sheegayow Saciira iyo naciima<br> ''Rabbiigii kala seerayow Markay suurtu dhawaaqdo e<br> ''La soo saaro makhluuqa e Shaqiga iyo saciidka<br> ''Maalintaad kala soocdo Dembigaannu samaynay<br> ''Rabbigayow naga saamax<br> ''Subciyay oo ka dukeeyaye Ka siddeetan sebaaney<br> ''Calankaannu sugaynaye Sahankiisa ahaynow<br> ''Seermaweydo hillaacdayow Sagal maanta darroorayoo<br> ''Siigadii naga maydhayow Saq dhexaannu ahayne<br> ''Kii soo saaray cadceeddow Samada kii u ekaaye<br> ''xiddigaa mid la siiyayow Saaxirkii kala guurrayeaha<br> ''Sarreeyow ma-nusqaamow An siduu yahay eegno e<br> ''Kaana siib Kanna saar'''''</span>.<br /> </tt> </blockquote> ==Faallo== Maalinta 26ka Juun 1960kii waa maalin aad iyo aad u qiimobadan, waa maalintii Ingiriisku uu ka guuray [[Somaliland]]. Waxa ay aheed maalin farxad iyo rayrayni ay ku dheehantahay. Waa maalintii ay samaysantay dawladii da'da yarayd ee [[Somaliland (1960)]]. Dawladani waxay jirtay 5 cisho oo kaliya, kadibna waxy midnimo la samaysay Soomaaliya oo iyaduna xorowday 1960 bishii 7aad 1dii. Midawga ay sameeyeen labada dawladood malin kadib ayuu fashilmay markii koonfurtu ay wada qaadatay xukunkii oo dhan. ==Sidoo kale eeg== * [[Maalinta Xoriyada Somaliland]] * [[Dawladii Somaliland (1960)]] * [[Jamhuuriyadda Somaliland]] == Tixraacyo == [[Category:Dhaqanka Soomaalida]] [[Category:Taariikhda Somaliland]] [[Category:Somaliland]] 0tzldac2bldl58fvxtak6h8xeigvobx U;Nee 0 32724 302722 244913 2026-07-16T13:02:04Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302722 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|Name=U;Nee|Birth_name=Lee Hye-ryeon|birth_place=Incheon, Koonfur Kuuriya|death_place=Incheon, Koonfur Kuuriya|birth_date=1982{{Efn| Markay dhimatay 2007 waxay ahayd 25 jir, taas oo macnaheedu yahay inay dhalatay 1982 |name=}}|death_date=Janaayo 21, 2007|Years_active=1996–2007|Label=Synnara, J'S Entertainment}} '''U;Nee''' (Kuuriyaan: 유니; 1982{{Efn| Markay dhimatay 2007 waxay ahayd 25 jir, taas oo macnaheedu yahay inay dhalatay 1982 |name=}}–Janaayo 21, 2007), wuxuu waxay ahayd iyo atariisho Koonfur Kuuriya ah. == Nolosha == U;Nee wuxuu ku dhashay Lee Hye-ryeon (이혜련) Koonfurta Kuuriya.  Waxay lahayd dhibaato caruurnimo oo ay ku dhalatay hooyo aan guursan.  Aabaheed wuxuu dhintay iyada oo yar, waxaana ku soo korisay ayeeyadeed natiijadaas.<ref name=":0" /> === Dhimasho === U;Nee waxay ku dhimatay ismiidaaminta Janaayo 21, 2007 gurigeeda oo ku yaal Seo-gu, Incheon, Koonfur Kuuriya,<ref>[https://goodyfeed.com/5-korean-stars-ended-lives-coz-cutthroat-entertainment-industry/amp/ 5 Korean Stars Who Have Ended their Lives 'Coz of the Cutthroat Entertainment Industry]{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''Goody Feed''.</ref> Ayeeyada 71-jirka ah ee U-Nee, oo magaceeda lagu soo koobay Lee, ayaa sheegtay inay guriga kaga soo laabatay kaniisadda si ay u hesho U;Nee oo dhimatay.<ref>[https://www.thestar.com.my/news/nation/2007/01/25/korean-singer-found-hanged Korean singer found hanged]. ''The Star''.</ref> Baadhitaan ay booliisku sameeyeen kadib, waxaa la ogaaday inay [[Niyadjabka|niyad jab]] qabto.<ref>[http://world.kbs.co.kr/service/contents_view.htm?lang=e&menu_cate=enternews&id=&board_seq=164289&page=328&board_code=music_news Death of Singer, U;Nee]{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''KBS WORLD''.</ref> Ma jirin qoraal isdilid ah oo laga helay,<ref>[http://www.newsgd.com/pictures/ent_pic/200701230029.htm S. Korean pop singer U-Nee commits suicide]. ''Newsgd.com''.</ref> laakiin waxay qortay inay dareentay cidlo websaydh iyadoo leh, "Waxaan dareemayaa wax walba inay madhan yihiin. Waxaan mar kale ku socdaa waddo si aan u gaaro meel aanan aqoon."<ref name=":0">[http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2007/01/22/2007012261006.html "Singer U;Nee Dies in Apparent Suicide"]. Chosun Ilbo. ''Chosun Ilbo Co''.</ref><ref>[https://mothership.sg/2019/10/korean-celebrity-suicides/ "9 celebrity suicides over the years that highlight immense pressures of Korean showbiz"]. ''Mothership''.</ref><ref>[https://nexter.org/jonghyun-unee-7-k-pop-stars-who-passed-away-before-even-turning-30/amp Jonghyun, U;Nee + 7 K-Pop Stars Who Passed Away Before Even Turning 30] {{Wayback|url=https://nexter.org/jonghyun-unee-7-k-pop-stars-who-passed-away-before-even-turning-30/amp |date=20210612160553 }}. ''Nexter''.</ref> == Discography == * [[U;Nee Code|''U;Nee Code'']] (2003) * [[Call Call Call|''Call Call Call'']] (2005) * ''[[Habit]]'' (2007) == Xusuusin == [[Category:Atariishayasha filimada Koonfur Kuuriya]] [[Category:Dhibbanayaasha internetka]] [[Category:Ismiidaamin Koonfur Kuuriya]] <references group="lower-alpha" /> == Tixraacyada == qjkocscq2xpp7bgbbvyluoclt3kuld6 Stolperstein 0 33877 302720 298858 2026-07-16T12:22:25Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302720 wikitext text/x-wiki [[File:Stolperstein Emmy Zehden in Berlin-Wilhelmstadt.jpg|thumb|300px|Stolpertsteine, [[Emmy Zehden]], [https://www.jw.org/so/ Markhaatiyaasha Yehowah] ]] [[Stolperstein]] (loogu dhawaaqo [ˈʃtɔlpɐˌʃtaɪn] (Ku saabsan liiskan codka); jamac Stolpersteine; macno ahaan "dhagaxa lagu turunturoodo", sarbeeb ahaan "wax lagu turunturoodo") waa cabbir deg-deg ah, toban-sintimitir (3.9 in) cube la taaban karo oo sita saxan naxaas ah oo lagu qoray magaca iyo taariikhaha nololeed ee dhibbanayaashii xasuuqii Nazi ama cadaadiskii. ==Sido kale fiiri== * [https://wol.jw.org/so/wol/d/r182/lp-so/502013257 Maxaynan Markhaatiyaasha Yehowah Dagaal uga Qaybqaadan?]{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [[Saddex -xagalka violet]] * [https://www.jw.org/en/jehovahs-witnesses/faq/jw-holocaust-facts-concentration-camps/ What Happened to Jehovah’s Witnesses During the Time of the Holocaust?] * [[Markhaatiyaasha Yehowah ee ku sugan Kaamka Xoogaynta Auschwitz-Birkineu]] {| class="wikitable collapsible collapsed" |- ! colspan="4"| Liiska Markhaatiyaasha Yehowah ee Jarmalka ee la dilay intii lagu jiray Reich Saddexaad, oo lagu xusay [[stolperstein]] ach |- ! style="width: 2000px"| Qof ! style="width: 200px"| Sawir ! style="width: 4200px"| Cinwaanka ! style="width: 1500px"| Taariikhda daah furka |- | [[Hermann Abke]] | [[File:Stolperstein Herford Hardenbergstraße 7 Hermann Abke.JPG|200px]] | [[Herford]], Hardenbergstraße 7 | 5 Mayo 2011 |- | [[Werner Allenberger]] | [[File:20131108Stolpersteine Hockenheim8.jpg|200px]] | [[Hockenheim]], Hildastraße 6 | 7 Nofeembar 2013 |- | [[Katharina Badent]]<ref>{{Cite web |ciwaan=Stolpersteine Konstanz, Katharina Badent |url=http://stolpersteine-konstanz.de/badent_katharina.html |access-date=2021-11-05 |archive-date=2022-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120114444/https://stolpersteine-konstanz.de/badent_katharina.html |dead-url=yes }}</ref> | [[File:Stein badent katharina.jpg|200px]] | [[Konstanz]], Markgrafenstr. 63 | 28 Juun 2014 |- | [[Eduard Baltruschat]] | [[File:Stolperstein Eduard Baltruschat Sattelstraße 27 Ahlen.nnw.jpg|200px]] | Ahlen, Sattelstraße_27 | 5 Maarso 2010 |- | [[Erich Barthel]] | [[File:15.8.2018 Stolperstein von Erich Barthel Auerbach Vogtl. Falkensteiner Str. 40.JPG|200px]] | [[Auerbach/Vogtl.]], Falkensteiner Str. 40 | 15 Julaay 2013 |- | [[Anna Bassinger]] | [[File:Stolperstein für Anna Bassinger (Gera).jpg|200px]] | [[Denzlingen]], Hauptstraße 233 | 9 Julaay 2018 |- | [[Wilhelm Bathen]] | | Dinslaken, Forststrasse 6 | 23 Febraayo 2013 |- | [[Emil Bauer]] | | [[Heilbronn]], Teichstraße 8 | 10 Abriil 2013 |- | [[Karl Baur]] | [[File:Stolperstein Karl Baur Vöhringen.jpg|200px]] | [[Vöhringen]], Ulmer Straße 19 | 10 Sebtembar 2013 |- | [[Ewald Berger]] | [[File:Stolperstein für Ewald Berger.jpg|200px]] | [[Ibbenbueren]], Arenbergstrasse 1 | 3 Nofeembar 2017 |- | [[Ludwig Bischoff]]<ref>[https://forumwk.de/2021/02/17/neuer-stolperstein-in-der-berliner-strasse-ludwig-bischoff-die-ehre-erweisen/ Stolpersteine, Ludwig Bischoff]{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | | [[Wermelskirchen]], Berlinerstrasse 112 | 17 Febraayo 2021 |- | [[Karl Blochwitz]] | [[File:Stolperstein für Karl Blochwitz, Dresdner Strasse 125, Dresden.JPG|200px]] | Dresden, Dresdner Straße 125 | 29 Sebtembar 2015 |- | [[Ferdinand (Wilhelm) von Blume]] | | Frankfurt Oder, Gubener Strasse 35 | 31 Mayo 2017 |- | [[Hermann Boian]]<ref>[https://web.archive.org/web/20160304043008/http://www.stolpersteine-ffo.de/4.html Stolpersteine für Frankfurt (Oder) und Slubice, Hermann Boian]</ref> | [[File:Stolperstein Frankfurt Oder 2018-02-04 041.jpg|200px]] | Frankfurt Oder, Hermann-Boian-Straße | 8 Mayo 2006 |- | [[Gustav Bopp]]<ref>[http://www.stolpersteine-heidelberg.de/gustav-bopp.html Stolpersteine Heidelberg, Gustav Bopp]</ref> | [[File:Heidelberg Gustav Bopp.png|200px]] | [[Heidelberg]], Zähringerstraße 25 | 28 Nofeembar 2011 |- | [[Hermann Brandt]]<ref name=mrn>[http://www.mrn-news.de/2016/05/19/bruehl-stolpersteine-fuer-zeugen-jehovas-am-21-mai-2-256123/ Brühl – Stolpersteine für Zuegen Jehovas am 21. Mai; mrn-news]</ref> | [[File:Stolpersteine Fam Brandt, Brühl.jpg|200px]] | [[Brühl]], Rohrhofer Str. 32 | 21 Mayo 2016 |- | [[Ida Brandt]] | [[File:Stolpersteine Fam Brandt, Brühl.jpg|200px]] | Brühl, Rohrhofer Str. 32 | 21 Mayo 2016 |- | [[Otto Brandt]] | [[File:Stolpersteine Fam Brandt, Brühl.jpg|200px]] | Brühl, Rohrhofer Str. 32 | 21 Mayo 2016 |- | [[Albert Bronner]] | [[File:Stolperstein Albert Bronner, 1, Wiesenstraße 2, Südstadt, Singen, Landkreis Konstanz.jpg|200px]] | Singen, Wiesenstrasse 2 | 14 Julaay 2011 |- | [[Ludwik Brummer]]<ref>[http://www.stolpersteine-heidelberg.de/ludwig-brummer.html Initiavie Heidelberger Stolpersteine; Stolpersteine Heidelberg]</ref> | [[File:Ludwig Brummer Stolperstein HD.JPG|200px]] | [[Heidelberg]], Dreikönigstraße 24 | 12 Oktoobar 2010 |- | [[Konrad Brzezek]]<ref>[http://www.stolpersteine-berlin.de/de/biografie/2255 Koordinierungsstelle Stolpersteine Berlin, Konrad Brzezek]</ref> | [[File:Stolperstein.Friedrichshain.Lichtenberger Straße 40.Konrad Brzezek.6268.jpg|200px]] | [[Berlin]], Lichtenberger Straße | 18 Julaay 2007 |- | [[Klara Busse]]<ref name=maz>[https://www.maz-online.de/Lokales/Oberhavel/Hennigsdorf/Hennigsdorf-Ein-Stolperstein-fuer-Wilhelm-Busse Wilhelm Busse (maz-online.de)]</ref> | [[File:Stolperstein für Klara Busse (Hennigsdorf ).jpg|200px]] | [[Hennigsdorf]], Berliner Strasse 18 | 15 Julaay 2019 |- | [[Wilhelm Busse]] | | Hennigsdorf, Berliner Strasse 18 | 15 Julaay 2019 |- | [[Martha Büttner]] | [[File:Stolperstein Ebertystr 12a (Frhai) Martha Büttner.jpg|200px]] | Berlin, Ebertystraße 12a | 14 Juun 2018 |- | [[Friedrich Büttner]] | [[File:Stolperstein Ebertystr 12a (Frhai) Friedrich Büttner.jpg|200px]] | Berlin, Ebertystraße 12a | 14 Juun 2018 |- | [[Maria A. Chrupalla]]<ref>[http://stolpersteine-hamburg.de/index.php?MAIN_ID=7&BIO_ID=1574 Stolpersteine in Hamburg, Maria A. Chrupalla]</ref> | [[File:Stolperstein Große Bergstraße 219 (Maria A. Chrupalla) in Hamburg-Altona-Altstadt.JPG|200px]] | [[Hamburg]], Große Bergstraße 219–223 | |- | [[Paul Chrupalla]]<ref>[http://stolpersteine-hamburg.de/index.php?MAIN_ID=7&BIO_ID=1575 Stolpersteine in Hamburg, Paul Chrupalla]</ref> | [[File:Stolperstein Große Bergstraße 219 (Paul J. Chrupalla) in Hamburg-Altona-Altstadt.JPG|200px]] | [[Hamburg]], Große Bergstraße 219–223 | |- | [[Herbert Christoph]]<ref>[https://www.maz-online.de/Lokales/Ostprignitz-Ruppin/Stolperstein-in-Fehrbellin-fuer-Herbert-Christoph Herbert Christoph (maz-online.de)]</ref> | [[File:Stolperstein für Herbert Christoph (Fehrbellin).jpg|200px]] | [[Fehrbellin]], Rhinstrasse 16 | 29 Maarso 2015 |- | [[Paul Erhard Clausnitzer]]<ref name = mettmann>[http://www.mettmann.de/denkmaeler/stolpersteine.php Bedeutende Gebäude, Denkmäler & Skulpturen in Mettmann (mettmann.de)]</ref> | [[File:Stolperstein Paul Erhard Clausnitzer.jpg|200px]] | [[Mettmann]], Bahnstr. 10 | 30 Oktoobar 2007 |- | [[Elsa Cranz]] | [[File:Limmerstraße 50, am 19.09.2013 verlegter Stolperstein Hier wohnte Elsa Cranz, 1917 geb. Boje Zeugin Jehovas Konzentrationslager Ravensbrück Tot 1943.jpg|200px]] | [[Hanower]], Limmerstraße 50 | 18 Sebtembar 2013 |- | [[Kurt Degenkolb]] | [[File:Stolperstein für Kurt Degenkolb, Alte Moritzburger Strasse 43, Dresden.JPG|200px]] | Dresden, Alte Moritzburger Strasse 43 | |- | [[Otto Degenkolb]] | [[File:Stolperstein für Otto Degenkolb, Alte Moritzburger Strasse 43, Dresden.JPG|200px]] | Dresden, Alte Moritzburger Strasse 43 | |- | [[Anna Denz]] | | [[Lörrach]], Luisenstraße 35 | 24 Sebtembar 2020 |- | [[Anna Maria Denz]] | | Lörrach, Luisenstraße 35 | 24 Sebtembar 2020 |- | [[Oskar Denz]] | | Lörrach, Luisenstraße 35 | 24 Sebtembar 2020 |- | [[Max Hermann Dietze]] | [[File:Stolperstein Dresden Dietze.JPG|200px]] | [[Drezno]], Sophienstraße 16 | 29 Sebtembar 2015 |- | [[Hermann Dreher]] | [[File:Alemannenstr 9 Konstanz Stolperstein Hermann Dreher.jpg|200px]] | Konstanz, Alemannenstr. 9 | 3 Mayo 2017 |- |[[Albert van Duren]] |[[File:Albert van Duren.JPG|200px]] |Tiel | |- | [[Gijsbertus J. van den Eickhoff]] | [[File:Sassnitz, Weddingstr. 12, Stolperstein Gijsbertus J. van den Eijkhoff.jpg|200px]] | [[Sassnitz]], Weddingstr. 12 | 17 Sebtembar 2007 |- | [[Victor Emanuel]] | [[File:Sassnitz, Weddingstr. 12, Stolperstein Victor Emanuel.jpg|200px]] | [[Sassnitz]], Weddingstr. 12 | 17 Sebtembar 2007 |- | [[Karl Endstrasser]]<ref>{{Cite web |ciwaan=Verein Lila Winkel: Karl Endstrasser (lilawinkel.at) |url=http://www.lilawinkel.at/endstrasser-karl/ |access-date=2021-11-05 |archive-date=2021-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211108001934/http://www.lilawinkel.at/endstrasser-karl/ |dead-url=yes }}</ref> |[[File:Stolperstein für Karl Endstrasser.JPG|200px]] | [[Graz]], Wienerstrasse 53 | 27 Julaay 2013 |- | [[Josef Engel]] | [[File:Stolpersteine Köln, Josef Engel (Weberstraße 21).jpg|200px]] | Köln, Weberstr. 21 | |- | [[Julius Engelhardt]]<ref>[https://stolpersteine-guide.de/biografie/443/julius-engelhardt Julius Engelhardt, stolpersteine]</ref> | | [[Karlsruhe]], Buschwiesenweg 13 | 18 Maarso 2008 |- | [[Elly Fey]]<ref>[http://www.ksta.de/koeln/erinnerung-an-eine-standhafte-frau,15187530,13997304.html Erinnerung an eine standhafte Frau]</ref> | [[File:Stolperstein Köln Wilhelmstraße 85 Elly Fey.jpg|200px]] | [[Kolonia (Niemcy)|Kolonia]], Wilhelmstraße 85 | 4 Oktoobar 2004 |- | [[Karl Finkernagel]]<ref name = frankfurt>[https://web.archive.org/web/20160304095322/http://www.stolpersteine-frankfurt.de/downloads/stolpersteine_zeitplan_1505.pdf Stolpersteine, Frankfurt]</ref> |[[File:Frankfurt, Hamburger Allee 58, Stolperstein.jpg|200px]] | Frankfurt am Main, Hamburger Allee 58 | 18 Mayo 2015 |- | [[Anita Frank]]<ref>[http://www.stolpersteine-berlin.de/en/biografie/3785 Stolpersteine in Berlin, Anita Frank]</ref> | [[File:Stolperstein Auguste-Viktoria-Str 33 (Schma) Anita Frank.jpg|200px]] | [[Berlin]], Auguste-Viktoria-Str. 33 | 20 Maarso 2012 |- | [[Nikolaus Fraunhofer]] | [[File:Stolperstein für Nikolaus Fraunhofer (Salzburg).jpg|200px]] | [[Salzburg]], Theodebertstraße 24 | 7 Julaay 2011 |- | [[Otto Friedrich]] | [[File:Stolperstein Otto Friedrich, Quellhofstraße 20, 1, Fasanenhof, Kassel.jpg|200px]] | Kassel, Quellhofstraße 20 | 14 Juun 2018 |- | [[Gustav Först]] | [[File:Sassnitz, Weddingstr. 12, Stolperstein Gustav Först.jpg|200px]] | [[Sassnitz]], Weddingstr. 12 | 17 Sebtembar 2007 |- | [[Johanne Gesink]] | | [[Mettmann]], Römerstr. 18 | |- | [[Erich Golly]]<ref>[http://stolpersteine-hamburg.de/index.php?&MAIN_ID=7&p=65&BIO_ID=810 Stolpersteine in Hamburg]</ref> | [[File:Stolperstein Eppendorfer Weg 168 (Erich Golly) in Hamburg-Hoheluft-West.JPG|200px]] | [[Hamburg]], Eppendorfer Weg 168 | |- | [[Josef Göls]] | [[File:Stolperstein für Josef Göls (Salzburg).jpg|200px]] | [[Salzburg]], Römergasse 17 | 22 Juun 2009 |- | [[Johann Gruber]] | [[File:Stolperstein für Johann Gruber (Salzburg).jpg|200px]] | [[Salzburg]], Kirchbergsteig 4 | 23 Maarso 2012 |- | [[Ernst Fritz Gottschling]] | [[File:Stolperstein Dresden Gottschling.JPG|200px]] | [[Dresden]], Sophienstraße 16 | 29 Sebtembar 2015 |- | [[Paul Gross]] | [[File:Stolperstein Paul Gross.jpg|200px]] | [[Mülheim an der Ruhr]],<br />Oberhausener Straße 96 | |- | [[Max August Grote]]<ref>[http://stolpersteine-hamburg.de/index.php?MAIN_ID=7&BIO_ID=1254 Stolpersteine in Hamburg]</ref> | [[File:Max August Grote - Von-Essen-Straße 53 (Hamburg-Barmbek-Süd).Stolperstein.nnw.jpg|200px]] | [[Hamburg]], Von-Essen-Straße 53 | |- | [[Rosa Günther]] | [[File:Stolperstein Rosa Günther.jpg|200px]] | [[Monachium]], Isartalstraße 34 | 21 December 2013 |- | [[Georg Halder]]<ref name=swp>{{Cite web |ciwaan=Gruibingen will für Adolf Zanker einen Stolperstein setzen; SWP |url=http://www.swp.de/goeppingen/lokales/landkreis_gp/Gruibingen-will-fuer-Adolf-Zanker-einen-Stolperstein-setzen;art1210078,3755566 |access-date=2021-11-05 |archive-date=2016-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160401022307/http://www.swp.de/goeppingen/lokales/landkreis_gp/Gruibingen-will-fuer-Adolf-Zanker-einen-Stolperstein-setzen;art1210078,3755566 |dead-url=yes }}</ref> | |[[Gruibingen]] |29 Maarso 2016 |- | [[Erich Hammesfahr]] | [[File:Stolperstein Solingen Kirschbaumer Str. 9 Erich Hammesfahr.jpg|200px]] | Solingen, Kirschbaumer Straße 9 | 20 December 2007 |- | [[Wilhelm Hengeveld]] | [[File:Stolperstein Wilhelm Hengeveld.jpg|200px]] | [[Mettmann]], Düsseldorfer Str. 124 | |- | [[Mathilde Hengeveld]] | [[File:Stolperstein Mathilde Hengeveld.jpg|200px]] | [[Mettmann]], Düsseldorfer Str. 124 | |- | [[Richard Hensel]] | [[File:Sassnitz, Weddingstr. 12, Stolperstein Richard Hensel.jpg|200px]] | [[Sassnitz]], Weddingstr. 12 | 17 Sebtembar 2007 |- | [[Alfred Herber]]<ref>[https://www.blick-aktuell.de/Berichte/Stolpersteine-erinnernan-verfolgte-Zeugen-Jehovas-373758.html Alfred Herber (blick-aktuell.de)]</ref> | [[File:Stolperstein Herber Alfred.jpg|200px]] | [[Bonn]], Hunsrückstraße 2 | 4 Febraayo 2019 |- | [[Erich Hermann]] | [[File:Stolperstein Straßburger Str 16 (Prenz) Erich Hermann.jpg|200px]] | [[Berlin]], Straßburger Straße 16 | 8 Oktoobar 2011 |- | [[Rudolf Hart]]<ref>[http://www.stolpersteine-graz.at/veranstaltungen/verlegung-von-stolpersteinen-in-graz-und-leoben-2/ Stolpersteine in Graz Verlegung von Stolpersteinen in Graz (stolpersteine-graz.at)]</ref> | | [[Graz]], Triester Str. 85 | 20 Sebtembar 2019 |- | [[Johann Haslauer]] | [[File:StolpersteinSalzburgHaslauerJohann.jpg|200px]] | [[Salzburg]], Getreidegasse 33 | 22 Ogosto 2008 |- | [[Maria Haslauer]] | [[File:StolpersteinSalzburgHaslauerMarie.jpg|200px]] | [[Salzburg]], Getreidegasse 33 | 22 Ogosto 2008 |- | [[Amalie Hesse]] | [[File: Stolperstein Amalie Hesse, 1, Mergellstraße 41, Kirchditmold, Kassel.jpg|200px]] | Kassel-Kirchditmold, Mergellstraße 41 | 23 Mayo 2017 |- | [[Auguste Hetkamp]] | | [[Oberhausen]], Kalkstraße 7 | 7 Abriil 2011 |- | [[Wilhelm Hetkamp]] | | Oberhausen, Am Walde 3b | 28 Maarso 2017 |- | [[Wilhelm Hetkamp]] | | Oberhausen, Am Walde 3b | 28 Maarso 2017 |- | [[Gustav Heyer]] | [[File:Stolperstein für Gustav Heyer (Erlangen).jpg|200px]] | Erlangen, Österreicher Straße 12a | |- | [[Frieda Hild]] | [[File:Stolperst marbachweg 291 hild frieda.jpg|200px]] | [[Frankfurt nad Menem]], Marbachweg 291 | 21 Juun 2014 |- | [[Willy Hild]] | [[File:Stolperst marbachweg 291 hild willy.jpg|200px]] | Frankfurt nad Menem, Marbachweg 291 | 21 Juun 2014 |- | [[Johann Hildenbeutel]] | [[File:Stolperstein Karlsruhe Johann Hildenbeutel Baumeisterstr 34 (fcm).jpg|200px]] | [[Karlsruhe]], Baumeisterstraße 34 | 29 Mayo 2009 |- | [[Oswin Hilbert]] | [[File:Sassnitz, Weddingstr. 12, Stolperstein Oswin Hilbert.jpg|200px]] | [[Sassnitz]], Weddingstr. 12 | 17 Sebtembar 2007 |- | [[Martha Bertha Hindel]]<ref>[https://www.stolpersteine-luebeck.de/main/adressen/krausestrasse-1.html In der Krausestraße 1 wohnte Martha Bertha Hindel mit ihrer Tochter Carmen-Lore (stolpersteine-luebeck.de)]</ref> | [[File:HL-109 Martha Hindel (1896).jpg|200px]] | Lubeck, Krausestraße 1 | 25 Abriil 2009 |- | [[Paulina Hofmaier (Feuerstein)]]<ref>{{Cite web |ciwaan=Biografische Informationen Paulina Hofmaier geb. Feuerstein |url=http://stolpersteine-konstanz.de/hofmaier_paulina.html |access-date=2021-11-05 |archive-date=2021-11-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211108000755/https://stolpersteine-konstanz.de/hofmaier_paulina.html |dead-url=yes }}</ref> | [[File:Stein hofmaier paulina.jpg|200px]] | [[Konstanz]], Emmishofer Str. 8 | 9 Sebtembar 2013 |- | [[Johann Hörstgen]] | [[File:Stolperstein Johann Hörstgen.jpg|200px]] | [[Mülheim an der Ruhr]], Liebigstr. 27 | |- | [[Auguste Imlau]] | [[File:Stolperstein Braunschweig Karlstrasse 25 Auguste Imlau.jpg|200px]] | [[Brunschweig]], Karlstraße 25 | |- | [[Anna Jensch]] | | [[Mittenwalde (powiat Dahme-Spreewald)|Mittenwalde]], Gartenstrasse 5 | 22 Oktoobar 2012 |- | [[Ida Jeremias]]<ref name = glocke>{{Cite web |ciwaan=Stolpersteine erinnern an Zeugen Jehovas (die-glocke.de) |url=http://www.die-glocke.de/lokalnachrichten/kreiswarendorf/warendorf/Stolpersteine-erinnern-an-Zeugen-Jehovas-c881082b-6cfb-4b63-865f-31a534db8ca8-ds |access-date=2021-11-05 |archive-date=2021-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210115170014/https://www.die-glocke.de/lokalnachrichten/kreiswarendorf/warendorf/Stolpersteine-erinnern-an-Zeugen-Jehovas-c881082b-6cfb-4b63-865f-31a534db8ca8-ds |dead-url=yes }}</ref> | [[File:Stolperstein Warendorf Oststraße 33 Ida Jeremias.jpg|200px]] | [[Warendorf]], Oststraße 33 | 15 December 2016 |- | [[Amelie Jordt]] | [[File:Stolperstein Amalie Jordt.JPG|200px]] | [[Chemnitz]], Blücherstraße 17 | 7 Oktoobar 2008 |- | [[Wanda Jumpertz]] | [[File:Stolperstein Wanda Jumpertz, 1, Immengarten 8, Hildesheim, Landkreis Hildesheim.jpg|200px]] | [[Hildesheim]], Immengarten 8 | 9 Maarso 2012 |- | [[Hans Julius Johannes Jürs]] | | Lubeka, Weiter Lohberg 18 | 25 Abriil 2009 |- | [[Konrad Kaiser]]<ref>[https://www.badkissingen.de/de/stadt/geschichtliches/bad-kissinger-stolpersteine/37072.KONRAD-KAISER-1894-1940-Arbeiter-Jahnstrasse-35.html Konrad Kaiser (badkissingen.de)]</ref> | | [[Bad Kissingen]], Jahnstraße 35 | |- | [[Adam Kaltwasser]] | [[File:Stolperst ginnheimer landstr 198 kaltwasser adam.jpg|200px]] | [[Frankfurt am Mainz]], Ginnheimer Landstraße 198 | 21 Juun 2014 |- | [[Wilhelmine Kaltwasser]] | [[File:Stolperst ginnheimer landstr 198 kaltwasser wilhelmine.jpg|200px]] | Frankfurt am Main, Ginnheimer Landstraße 198 | 21 Juun 2014 |- | [[Friedrich Kaubisch]]<ref>[https://erich-zeigner-haus-ev.de/einzelprojekt/?pid=97 Friedrich Kaubisch (erich-zeigner-haus-ev.de)]</ref> | [[File:Stolperstein Kaubisch, Friedrich.jpg|200px]] | [[Bad Lausick]], August-Bebel-Straße 25 | 20 Juun 2018 |- | [[Bernhard Kell]] | [[File: Stolperst voltastr 55 kell bernhard.jpg|200px]] |Frankfurt am Main, Voltastr. 55 | 18 Mayo 2015 |- | [[Werner Kerlekien]] | [[File:Stolperstein Kiefholzstr 21 Werner Kerlekien.JPG|200px]] | [[Berlin]], Kiefholzstraße 21 | 8 Oktoobar 2011 |- | [[Karl Kirsch]] | | Bochum, Maxstraße 16 | 19 Sebtembar 2011 |- | [[Wilhelm Kleissle]]<ref>{{Cite web |ciwaan=Biografische Informationen Wilhelm Kleissle |url=http://www.stolpersteine-konstanz.de/index.html?kleissle_wilhelm.htm |access-date=2021-11-05 |archive-date=2021-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226221106/https://www.stolpersteine-konstanz.de/index.html?kleissle_wilhelm.htm |dead-url=yes }}</ref> | [[File:wilhelm-kleissle-konstanz.jpg|200px]] | [[Konstanz]], Ackertorweg 10 | 22 Mayo 2009 |- | [[Victoria Klimm]] | [[File:Stolperstein Munich, Viktoria Klimm.jpg|200px]] | [[Monachium]], Entenbachstraße 45 | 21 December 2013 |- | [[Max Klix]] | [[File:Stolpersteine Köln, Max Klix (Humboldtstraße 22).jpg|200px]] | Köln, Humboldstraße 45 | |- | [[Franz Korb]]<ref>{{Cite web |ciwaan=Verein Lila Winkel: Franz Korb (lilawinkel.at) |url=http://www.lilawinkel.at/korb-franz/ |access-date=2021-11-05 |archive-date=2021-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211106001131/http://www.lilawinkel.at/korb-franz/ |dead-url=yes }}</ref> | | [[Graz]], Baiernstraße 14 | 22 Oktoobar 2020 |- | [[Matthias Köhli]] | [[File:Stolperstein.Fennpfuhl.Buggenhagenstraße 31.Matthias Köhli.6104.jpg|200px]] | [[Berlin]], Buggenhagenstraße 31 | 25 Sebtembar 2008 |- | [[Franz Krakat]] | [[File:Stolperstein Franz Krakat Sattelstraße 27 Ahlen.nnw.jpg|200px]] | Ahlen, Sattelstraße_27 | 5 Maarso 2010 |- | [[Adolf Krämer]] | [[File:Stolperstein Adolf Krämer, 1, Mainzer Landstraße 606, Griesheim, Frankfurt am Main.jpg|200px]] | Frankfurt am Main, Mainzer Landstraße 606 | 20 Mayo 2016 |- | [[Jakob Krämer]]<ref>[https://web.archive.org/web/20161020170444/http://nibelungen-kurier.de/veranstaltungen/erster-stolperstein-fuer-verfolgten-zeugen-jehovas-in-worms/ Erster Stolperstein für verfolgten Zeugen Jehovas in Worms]</ref> | | [[Worms]], Dreihornmühlgasse 4 | 22 Oktoobar 2016 |- | [[Oscar Krieg]]<ref name=fr>[http://www.fr-online.de/frankfurt/stolpersteine-in-frankfurt-stolpersteine-erinnern-an-zeugen-jehovas,1472798,34255628.html Stolpersteine erinnern an Zeugen Jehovas, Frankfurter Rundschau]</ref> | | Frankfurt am Main, Hedderichstraße | 19 Mayo 2016 |- | [[Hermann Kubalski]]<ref>[http://www.ak-kurier.de/akkurier/www/artikel/13078-gegen-das-vergessen---abendspaziergang-zu-den-stolpersteinen Gegen das Vergessen – Abendspaziergang zu den Stolpersteinen, AK-Kurier]</ref> | [[File:Stolperstein Wissen Felsenweg Hermann Kubalski.jpg|200px]] | Wissen, Felsenweg | 28 Janaayo 2011 |- | [[Paul Kuchenbäcker]]<ref>[http://www.stolpersteine-berlin.de/de/biografie/3508 Biografie Paul Kuchenbäcker, stolpersteine-berlin.de]</ref> | [[File:Stolperstein Paul Kuchenbäcker Osloer Straße 7 0105.JPG|200px]] | [[Berlin]], Osloer Straße 7 | 27 Abriil 2012 |- | [[Otto Kuhrts]] |[[File:Stolperstein.Friedrichshain.Danneckerstraße 6.Otto Kuhrts.0205.jpg|200px]] | Berlin, Danneckerstraße 6 | 20 Sebtembar 2013 |- | [[Annemarie Kusserow]] | | [[Bad Lippspringe]], Arminiusstrasse 22 | 24 Juun 2020 |- | [[Elisabeth Kusserow]] | | Bad Lippspringe, Arminiusstrasse 22 | 24 Juun 2020 |- | [[Franz Kusserow]]<ref>[https://stolpersteine-bad-lippspringe.de/biografie/kusserow/ Biografie Familie Kusserow, stolpersteine-bad-lippspringe.de]</ref> | |Bad Lippspringe, Arminiusstrasse 22 | 24 Juun 2020 |- | [[Hans-Werner Kusserow]] | | Bad Lippspringe, Arminiusstrasse 22 | 24 Juun 2020 |- | [[Hilda Kusserow]] | | Bad Lippspringe, Arminiusstrasse 22 | 24 Juun 2020 |- | [[Hildegard Kusserow]] | | Bad Lippspringe, Arminiusstrasse 22 | 24 Juun 2020 |- | [[Karl-Heinz Kusserow]] | | Bad Lippspringe, Arminiusstrasse 22 | 24 Juun 2020 |- | [[Magdalena Kusserow]] | | Bad Lippspringe, Arminiusstrasse 22 | 24 Juun 2020 |- | [[Paul-Gerhard Kusserow]] | | Bad Lippspringe, Arminiusstrasse 22 | 24 Juun 2020 |- | [[Siegfried Kusserow]] | |Bad Lippspringe, Arminiusstrasse 22 | 24 Juun 2020 |- | [[Waltraud Kusserow]] | |Bad Lippspringe, Arminiusstrasse 22 | 24 Juun 2020 |- | [[Wilhelm Kusserow]] | | Bad Lippspringe, Arminiusstrasse 22 | 24 Juun 2020 |- | [[Wolfgang Kusserow]] | | Bad Lippspringe, Arminiusstrasse 22 | 24 Juun 2020 |- | [[Otto Laabs]]<ref>[http://www.stolpersteine-berlin.de/de/biografie/1247 Biografie Otto Laabs, stolpersteine-berlin.de]</ref> | [[File:Stolperstein Hoeppnerstr 4 (Templ) Otto Laabs.jpg|200px]] | [[Berlin]], Hoeppnerstraße 4 | 11 December 2007 |- | [[Heinrich Laakmann]] | [[File:Stolperstein Moers Bonifatiusstraße 47 Laakmann.JPG|200px]] | [[Moers]], Bonifatiusstraße 47 | |- | [[Anna Landschneider]] | | Kassel, Holländische Straße 55 | 22 Julaay 2016 |- | [[Heinrich Ferdinand Landschneider]]<ref name=HNA>[https://www.hna.de/kassel/nord-holland-ort304156/stolperstein-kasseler-zeugen-jehovas-heinrich-landschneider-6594126.html Den Hitlergruß verweigerte er - Stolperstein für Kasseler Zeugen Jehovas Heinrich Landschneider; HNA]</ref> | | Kassel, Holländische Straße 55 | 22 Julaay 2016 |- | [[Heinrich van Loo]] | [[File:HL-117 Heinrich van Loo (1883).jpg|200px]] | Lubeck, Morkerkestraße 17 | 25 Abriil 2009 |- | [[Paula Lubowitzky]] | [[File:Lubowitzky Paula.jpg|200px]] | Frankfurt nad Menem, Loreleistraße 6 | 24 Juun 2017 |- | [[Heinrich Maass]]<ref>{{Cite web |ciwaan=Neuer Faulenhoop 23; stolpersteine-luebeck.de |url=https://www.stolpersteine-luebeck.de/n/en/main/location-addresses/neuer-faulenhoop-23.html |access-date=2021-11-05 |archive-date=2021-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211105094824/https://www.stolpersteine-luebeck.de/n/en/main/location-addresses/neuer-faulenhoop-23.html |dead-url=yes }}</ref> |[[File:HL-116 Heinrich Maass (1897).jpg|200px]] | Lubeck, Neuer Faulenhoop 23 | 25 Abriil 2009 |- | [[Otto Martens]]<ref>{{Cite web |ciwaan=Otto Martens |url=https://www.kiel.de/de/kiel_zukunft/stadtgeschichte/stolpersteine/stolpersteine/_biografien/martens_otto_stolpersteine.pdf |access-date=2021-11-05 |archive-date=2021-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211105093323/https://www.kiel.de/de/kiel_zukunft/stadtgeschichte/stolpersteine/stolpersteine/_biografien/martens_otto_stolpersteine.pdf |dead-url=yes }}</ref> | [[File:Stolperstein für Otto Martens (Kronshagen).jpg|200px]] | [[Kiel]], Kieler Straße 43 | 24 Abriil 2009 |- | [[Berta Maurer]]<ref>{{Cite web |ciwaan=Stolpersteine Konstanz, Berta Maurer |url=http://stolpersteine-konstanz.de/index.html?maurer_berta.htm |access-date=2021-11-05 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126013608/https://stolpersteine-konstanz.de/index.html?maurer_berta.htm |dead-url=yes }}</ref> | [[File:Stolperstein maurer konstanz.jpg|200px]] | [[Konstanz]], Löhrystraße 4 | 22 Mayo 2009 |- | [[Robert Mäusert]] | [[File:Stolperstein Robert Mäusert, 1, Im Bahnwinkel 10, Hassel, Gelsenkirchen.jpg|200px]] | Gelsenkirchen, Im Bahnwinkel 10 | |- | [[Elisabeth Mayer]] | [[File:Stolperstein Elisabeth Mayer, 1, Fabriciusstraße 11, Griesheim, Frankfurt am Main.jpg|200px]] | Frankfurt am Mainz, Fabriciusstrasse 11 | 22 Juun 2019 |- | [[Rudolf Mazanec]] | [[File:Stolperstein Mazanec Rudolf Hedwigstr.49 Dinslaken.jpg|200px]] | [[Dinslaken]], Hedwigstraße 49 | 17 Abriil 2014 |- | [[Anna Luise Meissner]]<ref>{{Cite web |ciwaan=Biografische Informationen Anna Luise Meissner |url=http://stolpersteine-konstanz.de/meissner_anna_luise.html |access-date=2021-11-05 |archive-date=2021-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211208083743/https://stolpersteine-konstanz.de/meissner_anna_luise.html |dead-url=yes }}</ref> | [[File:anna-luise-meissner-konstanz.jpg|200px]] | [[Konstanz]], Badgasse 5 | 22 Mayo 2009 |- | [[Erich Meyer]] | [[File:Stolpersteine MG Meyer Erich.jpg|200px]] | Mönchengladbach, Hermann-Löns-Straße 4 | 18 Mayo 2010 |- | [[Ernst Meyer]] | [[File:Stolpersteine MG Meyer Ernst.jpg|200px]] | Mönchengladbach, Hermann-Löns-Straße 4 | 18 Mayo 2010 |- | [[Friedrich Meyer]] | [[File:Stolperstein Friedrich Meyer, 1, Stoltzestraße 20, Innenstadt, Frankfurt am Main.jpg|200px]] | Frankfurt am Main, Stoltzerstrasse 20 | Juun 2021 |- | [[Henriette Meyer]]<ref name = moen>[https://web.archive.org/web/20180324101544/https://www.moenchengladbach.de/index.php?id=stolpersteine Stolpersteine in Mönchengladbach]</ref> | [[File:Stolpersteine MG Meyer Henriette.jpg|200px]] | Mönchengladbach, Hermann-Löns-Straße 4 | 18 Mayo 2010 |- | [[Margarethe Meyer]] | [[File:Stolperstein Margarethe Meyer, 1, Stoltzestraße 20, Innenstadt, Frankfurt am Main.jpg|200px]] | Frankfurt am Main, Stoltzerstrasse 20 | Juun 2021 |- | [[Franz Mittendorfer]] | | [[Salzburg]], Landstraße 15 | 22 Ogosto 2007 |- | [[Johann Moser]] | [[File:Stolperstein für Johann Moser 2.jpg|200px]] | [[Graz]], Reininghausstraße 50 | 16 Ogusto 2016 |- | [[Anna Muth]] |[[File:Stolperst emser bruecke muth anna.jpg|200px]] | Frankfurt am Main, Emser Brücke (Emserstraße 16) | 21 Mayo 2016 |- | [[Ernst Muth]] | [[File:Stolperst emser bruecke muth ernst.jpg|200px]] | Frankfurt am Main, Emser Brücke (Emserstraße 16) | 21 Mayo 2016 |- | [[Adolf Mühlhäuser]] | [[File:Stolperstein Karlsruhe Mühlhäuser Adolf.jpeg|200px]] | [[Karlsruhe]], Moningerstraße 4 | 29 Mayo 2009 |- | [[Paul Müller]] | [[File:Sassnitz, Weddingstr. 12, Stolperstein Paul Müller.jpg|200px]] | [[Sassnitz]], Weddingstr. 12 | 17 Sebtembar 2007 |- | [[Johann Nobis]] | [[File:Stolperstein für Johann Nobis.JPG|200px]] | Sankt Georgen bei Salzburg, Holzhauser Str. 32 | 19 Julaay 1997 |- | [[Mathias Nobis|Matthias Nobis]] | [[File:Stolperstein für Matthias Nobis.JPG|200px]] | Sankt Georgen bei Salzburg, Holzhauser Str. 32 | 19 Julaay 1997 |- | [[Luise Pakull]]<ref>[https://web.archive.org/web/20081203171045/http://www.standhaft.org/forschung/biograph/pakull.html Wer war Luise Pakull?]</ref> | [[File:Stolperstein Neuss Innenstadt Krefelder Straße 38 Luise Pakull.jpg|200px]] | [[Neuss]], Krefelder Straße 38 | |- | [[Otto Pawelzik]]<ref>[http://www.hattingen.de/stadt_hattingen/Bildung%20und%20Kultur/Stadtarchiv/Stadtgeschichte/Stolpersteine/stolperst_pawelzik.pdf Stolperstein Hattingen, Otto Pawelzik]</ref> | [[File:Stolpersteine in Hattingen 009 Otto Pawelzik.jpg|200px]] | [[Hattingen (Nadrenia Północna-Westfalia)|Hattingen]], Am Schewenkamp 58 | 13 December 2005 |- | [[Johann Pichler]] |[[File:Salzburg - Langwied - Bachwinkelweg 10 Stolperstein Pichler - 2020 09 21-1.jpg|200px]] | [[Salzburg]], Bachwinkelweg 10 | 22 Juun 2009 |- | [[Friederich Poburski]]<ref>[http://www.stolpersteine-gelsenkirchen.de/stolperstein_friederich_poburski.htm Stolperstein Gelsenkirchen, Friederich Poburski]</ref> | | [[Gelsenkirchen]], Vandalenstraße 14 | 14 Abriil 2011 |- | [[Justus Pötter]] | [[File:Stolperstein Justus Pötter.jpg|200px]] | Kassel, Wahlershäuser Straße 2 | 3 Nofeembar 2013 |- | [[Wilhelmine Pötter]] | [[File:Stolperstein Wilhelmine Pötter.jpg|200px]] | Kassel, Wahlershäuser Straße 2 | 3 Nofeembar 2013 |- | [[Gerhard Raddatz]] | [[File:Stolperstein.Rummelsburg.Wönnichstraße 103.Gerhard Raddatz.4413.jpg|200px]] | [[Berlin]], Wönnichstraße 103 | 10 Oktoobar 2011 |- | [[Anton Rafetseder]] | [[File:Stolperstein für Anton Rafetseder (Salzburg).jpg|200px]] | [[Salzburg]], Römergasse 17 | 22 Juun 2009 |- | [[Aloisia Regenfelder]]<ref>{{Cite web |ciwaan=Verein Lila Winkel: Aloisia Regenfelder (lilawinkel.at) |url=http://www.lilawinkel.at/regenfelder-aloisia-geb-godar/ |access-date=2021-11-05 |archive-date=2021-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211106000949/http://www.lilawinkel.at/regenfelder-aloisia-geb-godar/ |dead-url=yes }}</ref> | [[File:Stolperstein für Aloisia Regenfelder.JPG|200px]] | [[Graz]], Reininghausstraße 28 | 5 Julaay 2014 |- | [[Josef Regenfelder]]<ref>{{Cite web |ciwaan=Verein Lila Winkel: Josef Regenfelder (lilawinkel.at) |url=http://www.lilawinkel.at/regenfelder-josef/ |access-date=2021-11-05 |archive-date=2021-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211106000945/http://www.lilawinkel.at/regenfelder-josef/ |dead-url=yes }}</ref> | [[File:Stolperstein für Josef Regenfelder.JPG|200px]] | [[Graz]], Reininghausstraße 28 | 5 Julaay 2014 |- | [[Cäcilia Reiter]]<ref name=reiter>{{Cite web |ciwaan=Verein Lila Winkel: Cäcilia Reiter (lilawinkel.at) |url=http://www.lilawinkel.at/2013/07/?cat=4 |access-date=2021-11-05 |archive-date=2021-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211106000951/http://www.lilawinkel.at/2013/07/?cat=4 |dead-url=yes }}</ref> | [[File:Stolperstein für Cäcilia Reiter.JPG|200px]] | [[Graz]], Einödstrasse 1 | 27 Julaay 2013 |- | [[Ernst Reiter]] | [[File:Stolperstein für Ernst Reiter.JPG|200px]] | [[Graz]], Einödstrasse 1 | 27 Julaay 2013 |- | [[Franz Reiter]]<ref>{{Cite web |ciwaan=Verein Lila Winkel: Franz Reiter (lilawinkel.at) |url=http://www.lilawinkel.at/reiter-franz/ |access-date=2021-11-05 |archive-date=2021-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211106001125/http://www.lilawinkel.at/reiter-franz/ |dead-url=yes }}</ref> | [[File:Stolperstein Salzburg, Franz Reiter (Auerspergstraße 48).jpg|200px]] | [[Salzburg]], Auerspergstraße 48 | 23 Maarso 2012 |- | [[Rudolf Redlinghofer]] | [[File:Stolperstein-Redlinghofer.jpg|200px]] | [[Krems an der Donau]], Spitalgasse 3 | 23 Juun 2009 |- | [[Otto Reiche]] | [[File:Stolperstein.Weißensee.Behaimstraße 20.Otto Reiche.6044.jpg|200px]] | [[Berlin]], Behaimstraße 20 | 8 Oktoobar 2011 |- | [[Robert Reicher]]<ref>[http://www.chemnitz.de/chemnitz/de/die-stadt-chemnitz/geschichte/stolpersteine/stolpersteine_chemnitz.html Stolpersteine (chemnitz.de)]</ref> | | [[Chemnitz]], Zietenstraße 85 | 30 Mayo 2017 |- | [[Karl Reese]]<ref name=resse>[https://web.archive.org/web/20171006212028/http://www.bibelforscher.de/index.php?thread%2F11135-christliche-opfer-des-faschismus%2F Harburger Rathaus: Ausstellung zur Verfolgung der "Zeugen Jehovas" im Dritten Reich]</ref> | [[File:HH-Langenhorn Karl Reese.jpg|200px]] | [[Hamburg]]-Langenhorn, Tangstedter Landstraße 158 | |- | [[Kurt Richter]] | [[File:Sassnitz, Weddingstr. 12, Stolperstein Kurt Richter.jpg|200px]] | [[Sassnitz]], Weddingstr. 12 | 17 Sebtembar 2007 |- | [[Julius Rinklin]] | [[File:Heidelberg Julius Rinklin.png|200px]] | [[Heidelberg]], Landstraße 31 | 15 Nofeembar 2012 |- | [[Hans Schulze]] | [[File:Stolperstein für Hans Schulze, Saarstrasse 30, Dresden.JPG|200px]] | Dresden, Saarstraße 30 | |- | [[Franz Saumer]] | [[File:Moers Stolperstein Elbestraße 9.jpeg|200px]] | [[Moers]], Elbestraße 9 | 24 Nofeembar 2015 |- |[[Anna Sax]] | [[File:Stolpersteine Jehovah's Witnesses.jpg|200px]] | [[Braunau am Inn]], Linzerstraße 36 | 11 Ogosto 2006 |- | [[Josef Schöfegger]] | [[File:Stolperstein Salzburg, Josef Schöfegger (Nonntaler Hauptstraße 120).jpg|200px]] | [[Salzburg]], Nonntaler Hauptstraße 120 | 22 Julaay 2010 |- | [[Anna Schaumann]]<ref>{{Cite web |ciwaan=Biografische Informationen Anna Schaumann |url=http://stolpersteine-konstanz.de/schaumann_anna.html |access-date=2021-11-05 |archive-date=2022-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120101301/https://stolpersteine-konstanz.de/schaumann_anna.html |dead-url=yes }}</ref> | [[File:anna-schaumann-konstanz.jpg|200px]] | [[Konstanz]], Döbelestr. 6 | 12 Julaay 2011 |- | [[Marie Schättle]] | [[File:Schaettle-marie-frankfurt-palmgartenstrasse3.jpg|200px]] | Frankfurt n. Menem, Palmengartenstraße 3 | 20 Mayo 2016 |- | [[Christian Schalk]]<ref>[https://www.haller-kreisblatt.de/lokal/halle/22678925_Stolperstein-fuer-einen-Kuensebecker.html Opfer der NS-Zeit: Stolperstein für einen Künsebecker Zeugen Jehovas]</ref> | | [[Halle (Westf.)]], Künsebecker Hauptstraße | 28 Janaayo 2020 |- | [[Horst Schmidt]] | [[File:Stolperstein Horst Schmidt in Berlin-Wilhelmstadt.jpg|200px]] | Berlin, Franzstraße 30/36 | 10 Oktoobar 2011 |- | [[Katharina Schmid]]<ref>[http://www.fr-online.de/frankfurt/stolpersteine-frankfurt-erster-stein-fuer-zeugin-jehovas,1472798,23481876.html ''Erster Stein für Zeugin Jehovas'', Frankfurter Rundschau]</ref> | [[File:Stolperst paul ehrlich str 40 schmid katharina.jpg|200px]] | Frankfurt am Main, Paul-Ehrlich-Straße 40 | 21 Juun 2013 |- | [[Christine Schürmann]] | | [[Oberhausen]], Kalkstraße 7 | 7 Abriil 2011 |- | [[Eugen Schwab]]<ref>{{Cite web |ciwaan=Stolpersteine Konstanz, Eugen Schwab |url=http://stolpersteine-konstanz.de/schwab_eugen.html |access-date=2021-11-05 |archive-date=2021-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211208084912/https://stolpersteine-konstanz.de/schwab_eugen.html |dead-url=yes }}</ref> | [[File:Stein schwab eugen.jpg|200px]] | [[Konstanz]], Sierenmoosstraße 12 | 8 Sebtembar 2013 |- | [[Josef Schwarz]] | [[File:Stolperstein Josef Schwarz Am Stockpiper 94 Ahlen.nnw.jpg|200px]] | Ahlen, Am Stockpiper 94 | 3 Mayo 2010 |- | [[Stanislaus Schwarz]] | [[File:Stolperstein Stanislaus Schwarz Schachtstraße 10 Ahlen.nnw.jpg|200px]] | Ahlen, Schachtstraße 10 | 3 Mayo 2010 |- | [[Walter H. E. Schwendt]]<ref>[http://www.museenkoeln.de/ns-dokumentationszentrum/pages/1204.aspx?s=1204&stid=1457&vgr=Zeugen%20Jehovas Mussen Koeln, Walter H.E. Schwendt]</ref> | [[File:Stolpersteine Köln, Walter H.E. Schwendt (Bamberger Straße 6).jpg|200px]] | Köln, Bamberger Straße 6 | |- | [[August Seelhorst]]<ref name=pr>[https://www.pressreader.com/ Gedenken in Gehweg (pressreader.com)]</ref> | | Frankfurt Oder, Große Müllroser Strasse 54 | 31 Mayo 2017 |- | [[Regina Seelhorst]] | | Frankfurt Oder, Große Müllroser Strasse 54 | 31 Mayo 2017 |- | [[Josef Seibold]] | [[File:Stolperstein Ulm Josef Seibold.JPG|200px]] | Ulm, Kapellengasse 25 | |- | [[Johann Seibold]] | [[File:Stolperstein Ulm Johann Seibold.JPG|200px]] | Ulm, Kapellengasse 25 | |- | [[Konrad Seibold jun.]] | [[File:Stolperstein Ulm Konrad Seibold jun.JPG|200px]] | Ulm, Uhrenmachergasse 23 | |- | [[Konrad Seibold sen.]] | [[File:Stolperstein Ulm Konrad Seibold.JPG|200px]] | Ulm, Uhrenmachergasse 23 | |- | [[Alfred Seltmann]] | [[File:15.8.2018 Stolperstein von Alfred Seltmann Auerbach Vogtl. Liebknechtstr. 1a.JPG|200px]] | Auerbach/Vogtl., Liebknechtstr. 1a | 15 Julaay 2013 |- | [[Adam Sewenig]] | [[File:Stolperstein in Hannover für Adam Sewenig.jpg|200px]] | Hanower, Alte Döhrener Straße 27 | 4 December 2012 |- | [[Otto Reinhold Siegel]] | [[File:Stolperstein Hardenbergstr 16 (Charl) Otto Reinhold Siegel.jpg|200px]] | [[Berlin]], Hardenbergstraße 16 | |- | [[Wilhelm Soulier]] | [[File:Stolperstein Karlsruhe Soulier Wilhelm.jpeg|200px]] | [[Karlsruhe]], Kriegsstraße 173 | 19 Maarso 2008 |- | [[Jonathan Stark]]<ref>{{Cite web |title=Stolpersteine Ulm; Jonathan Stark (stolpersteine-fuer-ulm.de) |url=http://stolpersteine-fuer-ulm.de/familie/jonathan-stark/ |access-date=2021-11-05 |archive-date=2021-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211105093323/http://stolpersteine-fuer-ulm.de/familie/jonathan-stark/ |url-status=dead }}</ref> | [[File:Stolpersteine Ulm Jonathan Stark.jpg|200px]] | [[Ulm]], Herdbruckerstraße 6 | |- | [[Friedrich (Fritz) Stoffels]]<ref name="koeln">[http://www.stadt-koeln.de/politik-und-verwaltung/presse/stolpersteine-fuer-zeugen-jehovas Stolpersteine für Zeugen Jehovas, stadt-koeln.de]</ref> |[[File:Stolperstein Köln, Fritz Stoffels (Belvederestraße 147).jpg|200px]] | [[Köln]], Belvederestr. 147 | 20 Janaayo 2007 |- | [[Klara Stoffels]] | [[File:Stolperstein Köln, Klara Stoffels (Belvederestraße 147).jpg|200px]] | [[Köln]], Belvederestr. 147 | 20 Janaayo 2007 |- | [[Adolf Strim]]<ref>{{Cite web |title=Marbach-Rielingshausen: Stolperstein wird im Juni verlegt |url=https://www.marbacher-zeitung.de/inhalt.marbach-rielingshausen-stolperstein-wird-im-juni-verlegt.42b7fe76-e546-4a1c-a396-a4475b3bb4cf.html |access-date=2021-11-05 |archive-date=2021-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006222040/https://www.marbacher-zeitung.de/inhalt.marbach-rielingshausen-stolperstein-wird-im-juni-verlegt.42b7fe76-e546-4a1c-a396-a4475b3bb4cf.html |url-status=dead }}</ref> | [[File:Stolperstein Adolf Stirm Rielingshausen 20190911 164718.jpg|200px]] | Marbach am Neckar, Lange Straße 15 | 29 Juun 2019 |- | [[Friedrich Thumann]] | [[File:Stolperstein für Friedrich Thumann (Gera).jpg|200px]] | [[Gera]], Hartmannsdorfer Weg 4 | |- | [[Walter Thumann]] | [[File:Stolperstein für Walter Ernst Thumann (Gera).jpg|200px]] | Gera, Hartmannsdorfer Weg 4 | |- | [[Alfred Willi Tilke]]<ref>{{Cite web |ciwaan=Alfred Willi Tilke, Stolpersteine in Halle |url=http://www.zeit-geschichten.de/th_01_v_13c.htm |access-date=2021-11-05 |archive-date=2021-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210124205907/http://www.zeit-geschichten.de/th_01_v_13c.htm |dead-url=yes }}</ref> | [[File:Stolperstein Halle Tilke.JPG|200px]] | [[Halle (Saale)]], Kleine Ulrichstraße 38 | |- | [[Notburga Tiefgraber]] | [[File:Stolperstein für Notburga Tiefgraber (Salzburg).jpg|200px]] | [[Salzburg]], Aigner Straße 10 | 22 Julaay 2010 |- | [[Johann Trausner]]<ref>{{Cite web |ciwaan=Verein Lila Winkel: Johann Trausner (lilawinkel.at) |url=http://www.lilawinkel.at/trausner-johann/ |access-date=2021-11-05 |archive-date=2021-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211106001103/http://www.lilawinkel.at/trausner-johann/ |dead-url=yes }}</ref> | [[File:Stolperstein für Johann Trausner.JPG|200px]] | [[St. Johann im Pongau]], Liechtensteinklammstr. 3 | 15 Julaay 2015 |- | [[Franz Tschoggl]] | | [[Leoben]], Kerpelystraße 21 | 19 Oktoobar 2020 |- | [[Maximilian Tschoggl]] | | [[Leoben]], Kerpelystraße 21 | 19 Oktoobar 2020 |- | [[Rudolf Tschoggl]] | | [[Leoben]], Kerpelystraße 21 | 19 Oktoobar 2020 |- | [[Heinz Max Wenk]] | [[File:Stolperstein für Heinz Max Wenk, Chauseehausstrasse 8, Dresden.JPG|200px]] | Dresden, Chauseehausstraße 8 | 29 Sebtembar 2015 |- | [[Paul Weseler]] | [[File:Stolperstein Paul Weseler.jpg|200px]] | [[Mülheim an der Ruhr]],<br />Prinzeß-Luise-Straße 100 | |- | [[Reinhold Wilczek]] | [[File:Sassnitz, Weddingstr. 12, Stolperstein Reinhold Wilczek.jpg|200px]] | [[Sassnitz]], Weddingstr. 12 | 17 Sebtembar 2007 |- | [[Robert Winkler]] | [[File:Stolperstein Winkler, Robert Arthur.jpg|200px]] | [[Bonn]], Endenischer Straße 5 | 4 Febraayo 2019 |- | [[Hermann August Wollschläger]] | [[File:Stolperstein Halle Wollschläger.JPG|200px]] | [[Halle (Saale)]], Schlosserstraße 29 | |- | [[Anna Wegscheider]] | | [[Salzburg]], Landstraße 15 | 22 Ogosto 2007 |- | [[Josef Wegscheider]] | | [[Salzburg]], Landstraße 15 | 22 Ogosto 2007 |- | [[Eduard Wohinz]]<ref>{{Cite web |ciwaan=Lila Winkel: Eduard Wohinz (lilawinkel.at) |url=http://www.lilawinkel.at/wohinz-eduard/ |access-date=2021-11-05 |archive-date=2021-11-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211106000947/http://www.lilawinkel.at/wohinz-eduard/ |dead-url=yes }}</ref> | [[File:Stolperstein für Eduard Wohinz (Graz).jpg|200px]] | [[Graz]], Weissenkircherstrasse 35 | 27 Sebtembar 2017 |- | [[Hans Christian Carl Wulff]]<ref>[http://www.spurensuche-kreis-pinneberg.de/stolperstein-hans-christian-carl-wulff/ Stolperstein Hans Christian Carl Wulff]</ref> | [[File:Stolperstein Hans Christian Carl Wulff.png|200px]] | [[Elmshorn]], Königstraße 51 | |- | [[Adolf Zanker]] | | [[Gruibingen]], Hauptstraße 18 | 29 Maarso 2016 |- | [[Berta Zanker]] | | Gruibingen, Hauptstraße 18 | 29 Maarso 2016 |- | [[Emmy Zehden]] | [[File:Stolperstein Emmy Zehden in Berlin-Wilhelmstadt.jpg|200px]] | [[Berlin]], Franzstraße 30/36 | 10 Oktoobar 2011 |- | [[Richard Zehden]] | [[File:Stolperstein Richard Zehden in Berlin-Wilhelmstadt.jpg|200px]] | [[Berlin]], Franzstraße 30/36 | 10 Oktoobar 2011 |- | [[Anna Zellman]] | [[File:Stolperstein Hansastr 17 (Gesbr) Anna Zellmann.jpg|200px]] | [[Berlin]], Hansastraße 17 | |- | [[Emil Zellman]] | [[File:Stolperstein Hansastr 17 (Gesbr) Emil J Zellmann.jpg|200px]] | [[Berlin]], Hansastraße 17 | |} [[category:Diin]] [[Category:Taariikh]] 46rkxe5qokdlb1d3spwi6wl67d0fhii Siciid Cabdulaahi Deni 0 36938 302889 301312 2026-07-17T11:36:13Z Maydkinool45 33894 Maydkinool45 la wareejiyay bogga [[Siciid Cabdulaahi Deni]] ilaa [[Siciid Deni]] iyadoo la dul mariyay sii toosin: kan waa magaca shaacbaxaya. Magaca shaacbax leh aya la isticmaala sida ku cad qaanuunka wikipedia 301312 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Siciid Cabdullaahi Deni | native_name = {{Plainlist| * {{Nobold|Siciid Cabdullaahi Deni}} * {{Script|Arabic|سعيد عبدالله دني}} }} | honorific_suffix = | image = Said Abdullahi Deni (22-05-2021) (cropped).jpg | caption = Deni sannadkii 2021 | office1 = Madaxweynaha 7-aad ee [[Puntland]] | predecessor1 = [[Abdiweli Gaas]] | successor1 = | term_start1 = 8 Janaayo 2019 | term_end1 = | office2 = [[Wasaaradda Qorshaynta iyo Iskaashiga Caalamiga ah (Soomaaliya)|Wasiirka Qorshaynta iyo Iskaashiga Caalamiga ah]] | predecessor2 = [[Mohamud Hassan Suleiman]] | president2 = [[Hassan Sheikh Mohamud]] | successor2 = | term_start2 = 17 Janaayo 2014 | term_end2 = 22 Febraayo 2017 | birth_date = 2 Luulyo 1967 | birth_place = [[Muqdisho]], [[Soomaaliya]] | death_date = | death_place = | alma_mater = [[Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed]] | website = | party = [[Ururka Siyaasadda ee Kaah|Kaah]] | nickname = ''Deni'' | vice_president1 = {{ubl|[[Ahmed Elmi Osman]]<br>(2019–2024)|[[Ilyas Osman Lugator]]<br>(2024–hadda)}} | occupation = [[Ganacsade]]<br>[[Madaxweyne]]<br>[[Siyaasi]] | prime_minister2 = [[Abdiweli Sheikh Ahmed]] }} '''Siciid Cabdullaahi Maxamed Deni''' ({{Langx|so|Siciid Cabdullaahi Maxamed Deni}}, {{Langx|ar|سعيد عبدالله محمد دني}}; wuxuu dhashay 2 Luulyo 1967),<ref>{{Cite news |title=SICIID CABDULLAAHI DENI OO LOO DOORTAY MADAXWAYNAHA PUNTLAND, IYO TAARIIKH NOLOLEEDKIISII |newspaper=somalilandmirror.com |date=8 Janaayo 2019 |url=http://www.somalilandmirror.com/wararka/siciid-cabdullaahi-deni-oo-loo-doortsy-madaxwaynaha-puntland-iyo-taariikh-nololeedkeesii/ |accessdate=22 Agoosto 2021 |archive-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190121164953/https://www.somalilandmirror.com/wararka/siciid-cabdullaahi-deni-oo-loo-doortsy-madaxwaynaha-puntland-iyo-taariikh-nololeedkeesii/|url-status=dead}}</ref> oo sidoo kale loo yaqaan '''Siciid Deni''',<ref>{{Cite web|url=https://www.nation.co.ke/news/africa/Puntland-picks-new-regional-president/1066-4926066-4vug5nz/index.html|title = Somalia's Puntland picks Said Deni as regional president|date = 3 Luulyo 2020}}</ref><ref>{{Cite web| url = https://allafrica.com/stories/201901280434.html| url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20190128175404/https://allafrica.com/stories/201901280434.html| archive-date = 28 Janaayo 2019| title = Somalia: Anxiety As Top Political Rivals Set to Meet At Celebration Party of New Puntland President - allAfrica.com}}</ref> waa madaxweynaha hadda talada haya ee 6-aad ee [[Puntland]], oo ah maamul goboleed ka tirsan [[Soomaaliya]]. Waxaa [[Doorashadii madaxweynaha Puntland ee 2019|markii ugu horreysay la doortay]] 8 Janaayo 2019 wuxuuna xilka madaxweynenimo hayay 5 sano. Waxaa [[Doorashadii madaxweynaha Puntland ee 2024|dib loo doortay]] markiisii labaad 8 Janaayo 2024.<ref>{{cite news |title=Puntland President Abdullahi Deni re-elected |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/puntland-president-abdullahi-deni-re-elected-4485314?view=htmlamp |access-date=5 Febraayo 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=Somalia's Puntland Region Elects New President |url=https://www.voanews.com/a/somalia-puntland-region-elects-new-president/4733694.html |access-date=5 Febraayo 2024}}</ref> Siciid wuxuu ku dhashay [[Muqdisho]], Soomaaliya. Qoyskiisu waxay ka soo jeedaan (Bah-Dhulbahante) [[Osman Mohamoud (clan)|Cismaan Maxamuud]] oo ka tirsan beesha [[Majeerteen|Harti Majeerteen]]. Markii hore, wuxuu soo noqday wasiirka qorshaynta ee Soomaaliya, ka dib markii uu booskaas u magacaabay 17 Janaayo 2014 [[Ra'iisul Wasaaraha Soomaaliya|Ra'iisul Wasaare]], [[Abdiweli Sheikh Ahmed]].<ref name="Spscwwtftpos">{{Cite news|title=SOMALIA PM Said "Cabinet will work tirelessly for the people of Somalia"|url=http://www.midnimo.com/2014/01/17/somalia-pm-said-cabinet-will-work-tirelessly-people-somalia/|accessdate=17 Janaayo 2014|newspaper=Midnimo|date=17 Janaayo 2014|archive-date=3 Febraayo 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140203025315/http://www.midnimo.com/2014/01/17/somalia-pm-said-cabinet-will-work-tirelessly-people-somalia/|url-status=dead}}</ref> Wuxuu kaloo ahaa musharrax madaxweyne doorashooyinkii [[Doorashadii madaxweynaha Soomaaliya ee 2017|2017]] iyo [[Doorashadii madaxweynaha Soomaaliya ee 2022|2022]] ee [[Madaxweynaha Soomaaliya|madaxweynenimada Soomaaliya]]. Tan iyo 2020, wuxuu matalaa urur siyaasadeedka [[Kaah Political Association|Kaah]]. == Wasiirka Qorshaynta == === Iskaashiga labada geesood ee Soomaaliya iyo Japan === Bishii Maarso 2014, Maxamed iyo wafdi ka socday dowladda Soomaaliya oo uu ku jiro Madaxweyne [[Hassan Sheikh Mohamud]], Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah [[Abdirahman Duale Beyle]] iyo Wasiirka Howlaha Guud iyo Dib-u-dhiska [[Nadifo Mohamed Osman]] ayaa booqasho afar maalmood ah ku tagay [[Tokyo]], halkaas oo ay kula kulmeen Safiir Tatsushi Terada iyo saraakiil kale oo sarsare oo ka tirsan dowladda Japan. Madaxweyne Mohamud iyo wafdigiisu waxay kaloo la tashiyo la yeesheen [[Ra'iisul Wasaaraha Japan|Ra'iisul Wasaare]] [[Shinzo Abe]] si ay ugala hadlaan xoojinta xiriirka labada dal, iyo sidoo kale tababarka awood-siinta ee xirfadlayaasha horumarinta xoolaha iyo beeraha Soomaaliya.<ref name="Ldtyuts">{{Cite news|title=Somalia: Pres Hassan Sheikh – "We Are Here in Japan to Strengthen Bilateral Relations|url=http://allafrica.com/stories/201403121237.html|accessdate=12 Maarso 2014|date=12 Maarso 2014}}</ref> Booqashadu waxay ku soo gabagabowday ku dhawaaqid uu Ra'iisul Wasaaraha Japan Abe ku sheegay in maamulkiisu uu soo bandhigi doono xirmo maalgelin oo dhan $40 milyan oo loogu talagalay dib-u-habeynta ciidamada booliska Soomaaliya, adeegyada gargaarka, iyo fursadaha shaqo abuurka. Mohamud wuxuu ku ammaanay dowladda Japan xoojinta taageerada labada geesood, wuxuuna soo jeediyay in dadaallada horumarineed ay diiradda saari doonaan tababarka xirfadeed ee dhalinyarada iyo haweenka, tababarka badda iyo kalluumeysiga, horumarinta kaabayaasha kalluumeysiga iyo beeraha, iyo taageerada isgaarsiinta iyo teknoolojiyadda macluumaadka.<ref name="Jpffhats">{{Cite news|title=Japan Pledges $40m for Humanitarian Assistance to Somalia|url=http://horseedmedia.net/2014/03/13/japan-pledges-40m-humanitarian-assistance-somalia/|accessdate=14 Maarso 2014|newspaper=Horseed Media|date=13 Maarso 2014}}</ref> === Tirakoobka dadweynaha === Bishii Sebtembar 2014, [[Wasaaradda Qorshaynta iyo Iskaashiga Caalamiga ah (Soomaaliya)|Wasaaradda Qorshaynta iyo Iskaashiga Caalamiga ah]] waxay daabacday tirakoobka dadweynaha hordhaca ah ee Soomaaliya. Waa dadaalkii ugu horreeyay ee dowladeed ee noociisa ah muddo labaatan sano ka badan. UNFPA ayaa gacan ka siisay Wasaaradda mashruuca, kaas oo la qorsheeyay in la soo gabagabeeyo ka hor aftida la qorsheeyay iyo doorashooyinka deegaanka iyo qaranka ee 2016. Sida uu sheegay Wasiirka Qorshaynta Siciid Deni iyo Ra'iisul Wasaare ku xigeenka [[Ridwan Hirsi Mohamed]], tirakoobku wuxuu fududeyn doonaa hirgelinta Hiigsiga 2016 iyo mashaariicda horumarineed ee guud ee dalka. Wasaaradda Qorshaynta waxay kaloo tilmaantay in xogta tirakoobka hordhaca ah ay soo jeedinayso in ay jiraan ku dhawaad 12,360,000 oo qof oo ku nool qaranka, iyo inay qorsheyneyso inay sameyso tirakoobka Soomaalida dibad-joogga ah.<ref name="Sgtlpcaote">{{Cite news|title=SOMALIA: Gov't to launch population census ahead of 2016 elections|url=http://www.warqabad.com/somalia-govt-to-launch-population-census-ahead-of-2016-elections/|accessdate=21 Sebtembar 2014|agency=RBC Radio|archive-date=2025-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20250819180001/http://www.warqabad.com/somalia-govt-to-launch-population-census-ahead-of-2016-elections/|url-status=dead}}</ref> == Madaxweynaha Puntland == [[File:Ilhan Omar with Said Deni.jpg|thumb|[[Ilhan Omar]] oo la jirta Siciid Deni, Diseembar 2022]] === Doorashadii madaxweynaha Puntland === {{Main|Doorashadii madaxweynaha Puntland ee 2019}} [[Golaha Wakiillada ee Puntland|Baarlamaanka Puntland]] ayaa doortay madaxweyne cusub 8 Janaayo 2019 doorasho madaxweyne oo aad loo loolamay.<ref name=":0">{{cite news |last=Olad Hassan |first=Mohamed |date=8 Janaayo 2019 |title=Somalia's Puntland Region Elects New President |work=[[VOA]] |url=https://www.voanews.com/a/somalia-puntland-region-elects-new-president/4733694.html |access-date=20 Agoosto 2022}}</ref> Wasiirkii hore ee Federaalka ee [[Wasaaradda Qorshaynta iyo Iskaashiga Caalamiga ah (Soomaaliya)|Wasaaradda Qorshaynta iyo Iskaashiga Caalamiga ah]] Siciid Cabdullaahi Deni iyo [[Ahmed Elmi Osman|Axmed Cilmi Karaash]] ayaa loo doortay [[Madaxweynaha Puntland|Madaxweyne]] iyo [[Madaxweyne Ku xigeenka Puntland|Madaxweyne Ku xigeen]], siday u kala horreeyaan.<ref name=":1">{{Cite web |date=2019-01-09 |title=Somalia: UN congratulates Puntland region's newly-elected President |url=https://news.un.org/en/story/2019/01/1030082 |access-date=2022-08-20 |website=UN News |language=en}}</ref> Deni wuxuu ku guuleystay 35 ka mid ah 66 cod oo ay dhiibteen xildhibaannadu wareeggii saddexaad, iyo kii ugu dambeeyay, isagoo ka adkaaday 20 musharrax oo kale. Ninka ugu dhaw ee uu la tartamayay, General [[Asad Osman Abdullahi]], oo ahaa madaxii hore ee sirdoonka Puntland, wuxuu helay 31 cod. Madaxweynaha cusub, oo 52 jir ah, ayaa si weyn looga yaqaan doorkiisa xagga waxbarashada ee [[Puntland]] halkaas oo uu ka caawiyay aasaasida dugsiyo iyo jaamacado. Sannadkii 2017 wuxuu u tartamay madaxweynaha Soomaaliya balse kuma guuleysan. Deni wuxuu ku ololleeyay horumarinta kobaca dhaqaalaha iyo la dagaallanka musuqmaasuqa ee gobolka Soomaaliyeed ee xasiloon. "Bog cusub ayaa u furmay gobolkan, bog midnimo iyo xiriir walaaltinimo oo ka dhexeeya Soomaalida," ayuu yiri madaxweynaha cusub. Madaxweynihii xilka ka degayay ee Puntland, [[Abdiweli Gaas|Cabdiweli Maxamed Cali]], ayaa ku guuldareystay wareeggii koowaad ee doorashada isagoo helay siddeed cod oo kaliya.<ref name=":2">{{Cite web |date=2019-01-08 |title=Waa kuma madaxweynaha cusub ee Puntland? |url=https://www.bbc.com/somali/46794927 |access-date=2022-08-20 |website=BBC News Somali |language=so}}</ref> === Doorashadii labaad ee madaxweynaha === {{Main|Doorashadii madaxweynaha Puntland ee 2024}} 8 Janaayo 2024, Deni ayaa dib loogu doortay madaxweynaha Puntland. Waxaa u codeeyay 45 ka mid ah 66-ka xubnood ee [[Baarlamaanka 6-aad ee Puntland|baarlamaanka 6-aad ee Puntland]]. == Tixraac == {{Reflist}} == Xiriirinta dibadda == {{Commons-inline}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef | before = [[Abdiweli Gaas]] }} {{s-ttl | title = [[Madaxweynaha Puntland]]|years=2019–hadda }} {{s-inc}} {{s-end}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Deni, Siciid Cabdullaahi}} 2hspx26fa39gdtdl7zeqyzr3vg67glp 302896 302889 2026-07-17T11:45:49Z Isma4l 41797 Isma4l la wareejiyay bogga [[Siciid Deni]] ilaa [[Siciid Cabdulaahi Deni]] iyadoo la dul mariyay sii toosin: Dib u celi magaca gaaban looma baahna 301312 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Siciid Cabdullaahi Deni | native_name = {{Plainlist| * {{Nobold|Siciid Cabdullaahi Deni}} * {{Script|Arabic|سعيد عبدالله دني}} }} | honorific_suffix = | image = Said Abdullahi Deni (22-05-2021) (cropped).jpg | caption = Deni sannadkii 2021 | office1 = Madaxweynaha 7-aad ee [[Puntland]] | predecessor1 = [[Abdiweli Gaas]] | successor1 = | term_start1 = 8 Janaayo 2019 | term_end1 = | office2 = [[Wasaaradda Qorshaynta iyo Iskaashiga Caalamiga ah (Soomaaliya)|Wasiirka Qorshaynta iyo Iskaashiga Caalamiga ah]] | predecessor2 = [[Mohamud Hassan Suleiman]] | president2 = [[Hassan Sheikh Mohamud]] | successor2 = | term_start2 = 17 Janaayo 2014 | term_end2 = 22 Febraayo 2017 | birth_date = 2 Luulyo 1967 | birth_place = [[Muqdisho]], [[Soomaaliya]] | death_date = | death_place = | alma_mater = [[Jaamacadda Ummadda Soomaaliyeed]] | website = | party = [[Ururka Siyaasadda ee Kaah|Kaah]] | nickname = ''Deni'' | vice_president1 = {{ubl|[[Ahmed Elmi Osman]]<br>(2019–2024)|[[Ilyas Osman Lugator]]<br>(2024–hadda)}} | occupation = [[Ganacsade]]<br>[[Madaxweyne]]<br>[[Siyaasi]] | prime_minister2 = [[Abdiweli Sheikh Ahmed]] }} '''Siciid Cabdullaahi Maxamed Deni''' ({{Langx|so|Siciid Cabdullaahi Maxamed Deni}}, {{Langx|ar|سعيد عبدالله محمد دني}}; wuxuu dhashay 2 Luulyo 1967),<ref>{{Cite news |title=SICIID CABDULLAAHI DENI OO LOO DOORTAY MADAXWAYNAHA PUNTLAND, IYO TAARIIKH NOLOLEEDKIISII |newspaper=somalilandmirror.com |date=8 Janaayo 2019 |url=http://www.somalilandmirror.com/wararka/siciid-cabdullaahi-deni-oo-loo-doortsy-madaxwaynaha-puntland-iyo-taariikh-nololeedkeesii/ |accessdate=22 Agoosto 2021 |archive-date=2019-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190121164953/https://www.somalilandmirror.com/wararka/siciid-cabdullaahi-deni-oo-loo-doortsy-madaxwaynaha-puntland-iyo-taariikh-nololeedkeesii/|url-status=dead}}</ref> oo sidoo kale loo yaqaan '''Siciid Deni''',<ref>{{Cite web|url=https://www.nation.co.ke/news/africa/Puntland-picks-new-regional-president/1066-4926066-4vug5nz/index.html|title = Somalia's Puntland picks Said Deni as regional president|date = 3 Luulyo 2020}}</ref><ref>{{Cite web| url = https://allafrica.com/stories/201901280434.html| url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20190128175404/https://allafrica.com/stories/201901280434.html| archive-date = 28 Janaayo 2019| title = Somalia: Anxiety As Top Political Rivals Set to Meet At Celebration Party of New Puntland President - allAfrica.com}}</ref> waa madaxweynaha hadda talada haya ee 6-aad ee [[Puntland]], oo ah maamul goboleed ka tirsan [[Soomaaliya]]. Waxaa [[Doorashadii madaxweynaha Puntland ee 2019|markii ugu horreysay la doortay]] 8 Janaayo 2019 wuxuuna xilka madaxweynenimo hayay 5 sano. Waxaa [[Doorashadii madaxweynaha Puntland ee 2024|dib loo doortay]] markiisii labaad 8 Janaayo 2024.<ref>{{cite news |title=Puntland President Abdullahi Deni re-elected |url=https://www.theeastafrican.co.ke/tea/news/east-africa/puntland-president-abdullahi-deni-re-elected-4485314?view=htmlamp |access-date=5 Febraayo 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=Somalia's Puntland Region Elects New President |url=https://www.voanews.com/a/somalia-puntland-region-elects-new-president/4733694.html |access-date=5 Febraayo 2024}}</ref> Siciid wuxuu ku dhashay [[Muqdisho]], Soomaaliya. Qoyskiisu waxay ka soo jeedaan (Bah-Dhulbahante) [[Osman Mohamoud (clan)|Cismaan Maxamuud]] oo ka tirsan beesha [[Majeerteen|Harti Majeerteen]]. Markii hore, wuxuu soo noqday wasiirka qorshaynta ee Soomaaliya, ka dib markii uu booskaas u magacaabay 17 Janaayo 2014 [[Ra'iisul Wasaaraha Soomaaliya|Ra'iisul Wasaare]], [[Abdiweli Sheikh Ahmed]].<ref name="Spscwwtftpos">{{Cite news|title=SOMALIA PM Said "Cabinet will work tirelessly for the people of Somalia"|url=http://www.midnimo.com/2014/01/17/somalia-pm-said-cabinet-will-work-tirelessly-people-somalia/|accessdate=17 Janaayo 2014|newspaper=Midnimo|date=17 Janaayo 2014|archive-date=3 Febraayo 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140203025315/http://www.midnimo.com/2014/01/17/somalia-pm-said-cabinet-will-work-tirelessly-people-somalia/|url-status=dead}}</ref> Wuxuu kaloo ahaa musharrax madaxweyne doorashooyinkii [[Doorashadii madaxweynaha Soomaaliya ee 2017|2017]] iyo [[Doorashadii madaxweynaha Soomaaliya ee 2022|2022]] ee [[Madaxweynaha Soomaaliya|madaxweynenimada Soomaaliya]]. Tan iyo 2020, wuxuu matalaa urur siyaasadeedka [[Kaah Political Association|Kaah]]. == Wasiirka Qorshaynta == === Iskaashiga labada geesood ee Soomaaliya iyo Japan === Bishii Maarso 2014, Maxamed iyo wafdi ka socday dowladda Soomaaliya oo uu ku jiro Madaxweyne [[Hassan Sheikh Mohamud]], Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah [[Abdirahman Duale Beyle]] iyo Wasiirka Howlaha Guud iyo Dib-u-dhiska [[Nadifo Mohamed Osman]] ayaa booqasho afar maalmood ah ku tagay [[Tokyo]], halkaas oo ay kula kulmeen Safiir Tatsushi Terada iyo saraakiil kale oo sarsare oo ka tirsan dowladda Japan. Madaxweyne Mohamud iyo wafdigiisu waxay kaloo la tashiyo la yeesheen [[Ra'iisul Wasaaraha Japan|Ra'iisul Wasaare]] [[Shinzo Abe]] si ay ugala hadlaan xoojinta xiriirka labada dal, iyo sidoo kale tababarka awood-siinta ee xirfadlayaasha horumarinta xoolaha iyo beeraha Soomaaliya.<ref name="Ldtyuts">{{Cite news|title=Somalia: Pres Hassan Sheikh – "We Are Here in Japan to Strengthen Bilateral Relations|url=http://allafrica.com/stories/201403121237.html|accessdate=12 Maarso 2014|date=12 Maarso 2014}}</ref> Booqashadu waxay ku soo gabagabowday ku dhawaaqid uu Ra'iisul Wasaaraha Japan Abe ku sheegay in maamulkiisu uu soo bandhigi doono xirmo maalgelin oo dhan $40 milyan oo loogu talagalay dib-u-habeynta ciidamada booliska Soomaaliya, adeegyada gargaarka, iyo fursadaha shaqo abuurka. Mohamud wuxuu ku ammaanay dowladda Japan xoojinta taageerada labada geesood, wuxuuna soo jeediyay in dadaallada horumarineed ay diiradda saari doonaan tababarka xirfadeed ee dhalinyarada iyo haweenka, tababarka badda iyo kalluumeysiga, horumarinta kaabayaasha kalluumeysiga iyo beeraha, iyo taageerada isgaarsiinta iyo teknoolojiyadda macluumaadka.<ref name="Jpffhats">{{Cite news|title=Japan Pledges $40m for Humanitarian Assistance to Somalia|url=http://horseedmedia.net/2014/03/13/japan-pledges-40m-humanitarian-assistance-somalia/|accessdate=14 Maarso 2014|newspaper=Horseed Media|date=13 Maarso 2014}}</ref> === Tirakoobka dadweynaha === Bishii Sebtembar 2014, [[Wasaaradda Qorshaynta iyo Iskaashiga Caalamiga ah (Soomaaliya)|Wasaaradda Qorshaynta iyo Iskaashiga Caalamiga ah]] waxay daabacday tirakoobka dadweynaha hordhaca ah ee Soomaaliya. Waa dadaalkii ugu horreeyay ee dowladeed ee noociisa ah muddo labaatan sano ka badan. UNFPA ayaa gacan ka siisay Wasaaradda mashruuca, kaas oo la qorsheeyay in la soo gabagabeeyo ka hor aftida la qorsheeyay iyo doorashooyinka deegaanka iyo qaranka ee 2016. Sida uu sheegay Wasiirka Qorshaynta Siciid Deni iyo Ra'iisul Wasaare ku xigeenka [[Ridwan Hirsi Mohamed]], tirakoobku wuxuu fududeyn doonaa hirgelinta Hiigsiga 2016 iyo mashaariicda horumarineed ee guud ee dalka. Wasaaradda Qorshaynta waxay kaloo tilmaantay in xogta tirakoobka hordhaca ah ay soo jeedinayso in ay jiraan ku dhawaad 12,360,000 oo qof oo ku nool qaranka, iyo inay qorsheyneyso inay sameyso tirakoobka Soomaalida dibad-joogga ah.<ref name="Sgtlpcaote">{{Cite news|title=SOMALIA: Gov't to launch population census ahead of 2016 elections|url=http://www.warqabad.com/somalia-govt-to-launch-population-census-ahead-of-2016-elections/|accessdate=21 Sebtembar 2014|agency=RBC Radio|archive-date=2025-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20250819180001/http://www.warqabad.com/somalia-govt-to-launch-population-census-ahead-of-2016-elections/|url-status=dead}}</ref> == Madaxweynaha Puntland == [[File:Ilhan Omar with Said Deni.jpg|thumb|[[Ilhan Omar]] oo la jirta Siciid Deni, Diseembar 2022]] === Doorashadii madaxweynaha Puntland === {{Main|Doorashadii madaxweynaha Puntland ee 2019}} [[Golaha Wakiillada ee Puntland|Baarlamaanka Puntland]] ayaa doortay madaxweyne cusub 8 Janaayo 2019 doorasho madaxweyne oo aad loo loolamay.<ref name=":0">{{cite news |last=Olad Hassan |first=Mohamed |date=8 Janaayo 2019 |title=Somalia's Puntland Region Elects New President |work=[[VOA]] |url=https://www.voanews.com/a/somalia-puntland-region-elects-new-president/4733694.html |access-date=20 Agoosto 2022}}</ref> Wasiirkii hore ee Federaalka ee [[Wasaaradda Qorshaynta iyo Iskaashiga Caalamiga ah (Soomaaliya)|Wasaaradda Qorshaynta iyo Iskaashiga Caalamiga ah]] Siciid Cabdullaahi Deni iyo [[Ahmed Elmi Osman|Axmed Cilmi Karaash]] ayaa loo doortay [[Madaxweynaha Puntland|Madaxweyne]] iyo [[Madaxweyne Ku xigeenka Puntland|Madaxweyne Ku xigeen]], siday u kala horreeyaan.<ref name=":1">{{Cite web |date=2019-01-09 |title=Somalia: UN congratulates Puntland region's newly-elected President |url=https://news.un.org/en/story/2019/01/1030082 |access-date=2022-08-20 |website=UN News |language=en}}</ref> Deni wuxuu ku guuleystay 35 ka mid ah 66 cod oo ay dhiibteen xildhibaannadu wareeggii saddexaad, iyo kii ugu dambeeyay, isagoo ka adkaaday 20 musharrax oo kale. Ninka ugu dhaw ee uu la tartamayay, General [[Asad Osman Abdullahi]], oo ahaa madaxii hore ee sirdoonka Puntland, wuxuu helay 31 cod. Madaxweynaha cusub, oo 52 jir ah, ayaa si weyn looga yaqaan doorkiisa xagga waxbarashada ee [[Puntland]] halkaas oo uu ka caawiyay aasaasida dugsiyo iyo jaamacado. Sannadkii 2017 wuxuu u tartamay madaxweynaha Soomaaliya balse kuma guuleysan. Deni wuxuu ku ololleeyay horumarinta kobaca dhaqaalaha iyo la dagaallanka musuqmaasuqa ee gobolka Soomaaliyeed ee xasiloon. "Bog cusub ayaa u furmay gobolkan, bog midnimo iyo xiriir walaaltinimo oo ka dhexeeya Soomaalida," ayuu yiri madaxweynaha cusub. Madaxweynihii xilka ka degayay ee Puntland, [[Abdiweli Gaas|Cabdiweli Maxamed Cali]], ayaa ku guuldareystay wareeggii koowaad ee doorashada isagoo helay siddeed cod oo kaliya.<ref name=":2">{{Cite web |date=2019-01-08 |title=Waa kuma madaxweynaha cusub ee Puntland? |url=https://www.bbc.com/somali/46794927 |access-date=2022-08-20 |website=BBC News Somali |language=so}}</ref> === Doorashadii labaad ee madaxweynaha === {{Main|Doorashadii madaxweynaha Puntland ee 2024}} 8 Janaayo 2024, Deni ayaa dib loogu doortay madaxweynaha Puntland. Waxaa u codeeyay 45 ka mid ah 66-ka xubnood ee [[Baarlamaanka 6-aad ee Puntland|baarlamaanka 6-aad ee Puntland]]. == Tixraac == {{Reflist}} == Xiriirinta dibadda == {{Commons-inline}} {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef | before = [[Abdiweli Gaas]] }} {{s-ttl | title = [[Madaxweynaha Puntland]]|years=2019–hadda }} {{s-inc}} {{s-end}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Deni, Siciid Cabdullaahi}} 2hspx26fa39gdtdl7zeqyzr3vg67glp Abokor muuse 0 39797 302817 302377 2026-07-17T05:22:33Z ~2026-39539-85 46503 302817 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Eritrea.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eratareya}}|region3={{flagcountry| United States}}|region4 ={{flagcountry|Turkey}}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor'','' [[Carabi]]: أبوبكر ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref> ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'', ''[[Muuse Dhimbil]]'' ===Saltanate of Abokor Musa=== Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. ==Distribution== Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road (Wadada Madaarka Egal)'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Wa'eys Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arrale Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Ibrahim Abokor ***********Mohamed Ibrahim ************Jibril Mohamed ************Salah Mohamed *************Osman Salah **************Abokor Osman ***************Hassan Abokor ****************Muuse Hassan ****************Laqshe Hassan ****************Basiralle Hassan ****************Dhimbil Hassan *****************'''Mohammed Dhimbil''' ******************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie) ******************Fatah Mohamed (Rer Fatah) ******************Gulled Mohamed (Rer Guled) ******************Musa Mohamed *******************Farah Muuse *******************Adawe Muuse *******************Aden Muuse *****************'''Muuse Dhimbil''' ******************Abdalle Muse *******************Muse Abdalle ********************Mahamoud Muuse *********************Shirdon Mohamoud **********************Hamud Shirdon **********************Jama Shirdon **********************Geele Shirdon *********************Hildiid Mohamoud **********************Ali Hildiid **********************Osman Hildiid **********************Geedi Hildiid **********************Hersi Hildiid ********************Abdalleh Muuse *********************Jibirl Abdalle **********************Kalil Jibirl ***********************Hersi Kalil ***********************Egal Kalil ***********************Wais Kalil ***********************Ali kalil ************************Said Ali ************************Koshin Ali ************************Arale Ali ************************Osman Ali ************************Guled Ali ************************Amare Ali ************************Boqorreh Ali **********************Aden Jibril (Rer Adan) ***********************Aden Mohamed ************************Benin Aden ************************Nour Aden ************************Ali Aden ************************Adan Aden **********************Abdi Jibril ***********************Ali Abdi ************************Mumin Ali ************************Naleye Ali ************************Hussein Ali *************************Mohamed Hussien *************************Nour Hussein *************************Dirie Hussien **************************Hassan Dirie **************************Aden Dirie **************************Guled Dirie ***************************Abdalle Guled ***************************Mohamed Guled ***************************Jama Guled ***********************Nour Abdi (Rer Nuur) ************************Ismail Nour ************************Hersi Nour ************************Gabal Nour ************************Mohamed Nour ***********************Benin Abdi (Rer Benin) ************************Naleye Benin ************************Ahmed Benin ************************Hersi Benin ************************Warfa Benin ************************Samter Benin ************************Abdi Benin ************************Fatah Benin ************************Aden Benin ************************Dirie Benin ************************Farah Benin ************************Dahir Benin ************************Arale Benin ************************Guled Benin ************************Shirwa Benin ************************Abane Benin ************************Abdille Benin ************************Yusuf Benin ************************Arale Benin ************************Roble Benin ************************Osman Benin ***********************Abdille Abdi ************************Gallab Abdille (Rer Gallab) *************************Ismail Gallab *************************Asker Gallab ***********************Eiae Abdille (Rer Eiye) ************************Gulled Eiye ************************Sharmake Eiye ***********************Mohamed Abdille ************************Ahmed Mohamed *************************Samter Ahmed *************************Ziyad Ahmed *************************Mayle Ahmed *************************Elmi Ahmed *************************Warfa Ahmed *************************Geedi Ahmed *************************Amanle Ahmed *************************Food Ahmed *************************Roble Ahmed *************************Ainanshe Ahmed *************************Wais Ahmed *************************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) **************************Ismail Dhible **************************Barre Dhible *************************Ali Ahmed (Rer Ali) *************************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) **************************Derie Gubadleh (Rer Dirie) **************************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) ******************'''Ahmed Dhimbil''' ********************Musa Ahmed ********************Osman Ahmed ********************Liban Ahmed *********************Abdi Liban **********************Osman Abdi **********************Ismail Abdi **********************Mohammed Abdi ***********************Sarar Mohamed ***********************Ahmed Mohamed **********'''Aden Abokor''' *************Awal Aden (Rer Cawl) **************Mahamoud Awal **************Hussien Awal **************Farah Awal **************Abdi Awal *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle ***************Ahmed Abdalle ****************Halas Ahmed (Rer Halas) ****************Egal Ahmed (Rer Egal) ****************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia * Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot * Almis Omar Zakrie – Activist and Politiciancurrent mayor of Hargeisa city * Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader. * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Hussein Habane - is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard * Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} axn72u5y7tsfw9uhogyd3x6fm98jqy2 Beesha Iidle Biciide 0 40939 302764 302513 2026-07-16T18:10:59Z Abdirahman yaasin Cabdi 46518 /* */ 𝗖𝗶𝘆𝗮𝗮𝗿𝘁𝗼𝘆𝗱𝗮 𝗶𝗶𝗱𝗹𝗲 𝗯𝗶𝗰𝗶𝗶𝗱𝗲 𝗹𝗲𝗲𝗱𝗮𝗵𝗮𝘆 :: :: • Abdirahman Yaasin Cabdi :: • Adnan Yaasin Maxamuud. ilkacase :: • Abdiqani mohamed Rage john :: • Jamaal jama ahmed. jamal jr :: • Ahmed Aadan Salah .madac 302764 wikitext text/x-wiki '''<big><u>BEELWEYNTA IIDLE BICIIDE (HABARJECLO)</u></big>''' Beesha iidle Biciide (habarjeclo) waa beel degta guud ahaan gobolka Sanaag gaar ahaan degaanada ceerigaabo, Ceel Afweyn iyo Bixin. Sidaas oo kale beeshu waxa kasoo jeeda rag u soo halgamay qaranka aynu maanta ku naaloonayno. Beeshu waxa ay degtaa dhulka ugu istaraatiijisan gobolka Sanaag, kaas oo khudaarta kasoo baxda loo iibgeeyo degaanada Somalidu degto iyo kuwa jaarka ahba. ;: &bull; Iidle Biciide biciide ;: :: Ciyaartoyda iidle biciide leedahay '''Degaanada ay degto beeshu''' # # AHN Maxamed iidle cabdulle '''Mujaahidiinta S.N.M''' <nowiki>#</nowiki> General Maxamed Cabdi Cabdulle Nuur (Fanax) oo1zzycb88iwzaat5yzj7ew9l6c8nir 302765 302764 2026-07-16T18:54:49Z Abdirahman yaasin Cabdi 46518 /* */ Ku daray xog ku saabsan deegaannada, dadka caanka ah, iyo habayn qoraalka. 302765 wikitext text/x-wiki '''<big><u>BEELWEYNTA IIDLE BICIIDE (HABARJECLO)</u></big>''' Beesha iidle Biciide (habarjeclo) waa beel degta guud ahaan gobolka Sanaag gaar ahaan degaanada ceerigaabo, Ceel Afweyn iyo Bixin. Sidaas oo kale beeshu waxa kasoo jeeda rag u soo halgamay qaranka aynu maanta ku naaloonayno. Beeshu waxa ay degtaa dhulka ugu istaraatiijisan gobolka Sanaag, kaas oo khudaarta kasoo baxda loo iibgeeyo degaanada Somalidu degto iyo kuwa jaarka ahba. ;: &bull; Iidle Biciide biciide ;: == Ciyaartoyda Iidle Biciide ee caanka ah == * Cabdiraxmaan Yaasiin Cabdi * Adnan Yaasiin Maxamuud * Cabdiqani Maxamed Rage * Jamaal Jaamac Axmed * Axmed Aadan Salaax madac '''Degaanada ay degto beeshu''' '''Mujaahidiinta S.N.M''' <nowiki>#</nowiki> General Maxamed Cabdi Cabdulle Nuur (Fanax) duer6tb9uzhduaqft9klp3ybtuor239 302766 302765 2026-07-16T21:23:07Z ~2026-39771-00 46519 /* */ Zax 302766 wikitext text/x-wiki '''<big><u>BEELWEYNTA IIDLE BICIIDE (HABARJECLO)</u></big>''' Beesha Cabdulle Cabdi waa beel ka tirsan biciide Gaar ahaan iidle biciide. Waxa ay degaan degaano ka tirsan G.Sanaag. sida Ceel-Afweyn, Bixin, Biyo dhacay, Suuf-Dheere iyo Ceerigabo. Waxa kaso jeeda beesha Siyaasiyiin, Saraakiil iyo cuqaal aad uga so dhex muuqday halgankii xornimo doonka somaliland. ;: ■ CABDULLE CABDI ;: ;: ● <code>Reer Daahir</code> ;: ● <code>REER AXMED</code> ;: ● <code>REER DHUNKAALL</code> ;: ;: == DADKA CAANKA AH EE BEESHA == ■ '''MADAX-DHAQAMEEDKA REERKA''' ● ''Chief Caaqil. Faarax Maxamed Dhunkaall'' ● Cheif Caaqil. Aadan Cabdi ● Cheif Caaqil. Ismaaciil Aadan Cabdi ■ '''SIYAASIYIINTA BEESHA''' ● Siyaasi. Ismaaciil Maxamed Dhunkaall (DAD-QAL) Aasaasihii xisbigii Talada Dalka Hayey 2005 - 2010 ee UDUB ● Siyaasi. Cismaan Faarax Maxamed ( Hamasholl ) ● Siyaasi Axmed Siciid Maxamed (Godane ) DG Agaasimaha Guud ee Ciyaara ■ '''MUJAAHIDIINTA''' ● GENERAL. Axmed Jaamac ( ALYOOS ) Taliyihii hore ee madax tooyada S/Land ● Taliye. Yaasiin Jaamac Ducaale (PG) '''■Degaanada ay degto beeshu''' ● ''Ceel-Afweyn'' ● Bixin ● Biyo dhacay ● Suuf-Dheere 4y6a798p8jgqk36hc8pyfp6yhs7j6ig 302767 302766 2026-07-16T21:23:50Z ~2026-39771-00 46519 /* */ Sax 302767 wikitext text/x-wiki '''<big><u>BEESHA CABDULLE CABDI (HABARJECLO)</u></big>''' Beesha Cabdulle Cabdi waa beel ka tirsan biciide Gaar ahaan iidle biciide. Waxa ay degaan degaano ka tirsan G.Sanaag. sida Ceel-Afweyn, Bixin, Biyo dhacay, Suuf-Dheere iyo Ceerigabo. Waxa kaso jeeda beesha Siyaasiyiin, Saraakiil iyo cuqaal aad uga so dhex muuqday halgankii xornimo doonka somaliland. ;: ■ CABDULLE CABDI ;: ;: ● <code>Reer Daahir</code> ;: ● <code>REER AXMED</code> ;: ● <code>REER DHUNKAALL</code> ;: ;: == DADKA CAANKA AH EE BEESHA == ■ '''MADAX-DHAQAMEEDKA REERKA''' ● ''Chief Caaqil. Faarax Maxamed Dhunkaall'' ● Cheif Caaqil. Aadan Cabdi ● Cheif Caaqil. Ismaaciil Aadan Cabdi ■ '''SIYAASIYIINTA BEESHA''' ● Siyaasi. Ismaaciil Maxamed Dhunkaall (DAD-QAL) Aasaasihii xisbigii Talada Dalka Hayey 2005 - 2010 ee UDUB ● Siyaasi. Cismaan Faarax Maxamed ( Hamasholl ) ● Siyaasi Axmed Siciid Maxamed (Godane ) DG Agaasimaha Guud ee Ciyaara ■ '''MUJAAHIDIINTA''' ● GENERAL. Axmed Jaamac ( ALYOOS ) Taliyihii hore ee madax tooyada S/Land ● Taliye. Yaasiin Jaamac Ducaale (PG) '''■Degaanada ay degto beeshu''' ● ''Ceel-Afweyn'' ● Bixin ● Biyo dhacay ● Suuf-Dheere 6725avgr5tol7fu7bpdu81tpp8vrglh 302768 302767 2026-07-16T21:26:38Z ~2026-39771-00 46519 /* */ sax 302768 wikitext text/x-wiki '''<big><u>BEESHA CABDULLE CABDI (HABARJECLO)</u></big>''' Beesha Cabdulle Cabdi waa beel ka tirsan biciide Gaar ahaan iidle biciide. Waxa ay degaan degaano ka tirsan G.Sanaag. sida Ceel-Afweyn, Bixin, Biyo dhacay, Suuf-Dheere iyo Ceerigabo. Waxa kaso jeeda beesha Siyaasiyiin, Saraakiil iyo cuqaal aad uga so dhex muuqday halgankii xornimo doonka somaliland. ;: ■ CABDULLE CABDI ;: ;: ● <code>Reer Daahir</code> ;: ● <code>REER AXMED</code> ;: ● <code>REER DHUNKAALL</code> ;: ;: == DADKA CAANKA AH EE BEESHA == ■ '''MADAX-DHAQAMEEDKA REERKA''' ● ''Chief Caaqil. Faarax Maxamed Dhunkaall'' ● Cheif Caaqil. Aadan Cabdi ● Cheif Caaqil. Ismaaciil Aadan Cabdi ■ '''SIYAASIYIINTA BEESHA''' ● Siyaasi. Ismaaciil Maxamed Dhunkaall (DAD-QAL) Aasaasihii xisbigii Talada Dalka Hayey 2005 - 2010 ee UDUB ● Siyaasi. Cismaan Faarax Maxamed ( Hamasholl ) ● Siyaasi. Axmed Siciid Maxamed (Godane ) DG Agaasimaha Guud ee Ciyaara ■ '''MUJAAHIDIINTA''' ● GENERAL. Axmed Jaamac ( ALYOOS ) Taliyihii hore ee madax tooyada S/Land ● Taliye. Yaasiin Jaamac Ducaale (PG) '''■Degaanada ay degto beeshu''' ● ''Ceel-Afweyn'' ● Bixin ● Biyo dhacay ● Suuf-Dheere fcgd9orkd3kdodu2wpumhvuzrazfefq 302769 302768 2026-07-16T21:50:57Z ~2026-39771-00 46519 /* */ Sax 302769 wikitext text/x-wiki '''<big><u>BEESHA IIDLE BICIIDE (HABARJECLO)</u></big>''' Beesha Iidle Biciide waa beel ka tirsan Habar Jeclo Gaar ahaan Muuse Abokor. Waxa ay degaan degaano ka tirsan G.Sanaag. sida Ceel-Afweyn, Bixin, Biyo dhacay, Dhabar-Dalool, Suuf-Dheere iyo Ceerigabo. Waxa kaso jeeda beesha Siyaasiyiin, Saraakiil iyo cuqaal aad uga so dhex muuqday halgankii xornimo doonka somaliland. ■ '''IIDLE BICIIDE....''' ;■ XAREED ;■ WACAYS ;■ ROOBLE ;■ REER SAALAX ;■ MAXAMED ;■ CABDULLE CABDI ;: ;: ● <code>Reer Daahir</code> ;: ● <code>REER AXMED</code> ;: ● <code>REER DHUNKAALL</code> ;: ;: == DADKA CAANKA AH EE BEESHA == ■ '''MADAX-DHAQAMEEDKA REERKA''' ● ''Chief Caaqil. Faarax Maxamed Dhunkaall'' ● Cheif Caaqil. Aadan Cabdi ● Cheif Caaqil. Cawl Cabdulle Nuur ● Cheif Caaqil. Ismaaciil Aadan Cabdi ● Caaqil. Ismaaciil Axmed Weyrax ( Abaar) ● Caaqil. Maxamed Ismaaciil Aadan ■ '''SIYAASIYIINTA BEESHA''' ● Siyaasi. Ismaaciil Maxamed Dhunkaall (DAD-QAL) Aasaasihii xisbigii Talada Dalka Hayey 2005 - 2010 ee UDUB ● Siyaasi. Cismaan Faarax Maxamed ( Hamasholl ) ● Siyaasi. Axmed Siciid Maxamed (Godane ) DG Agaasimaha Guud ee Ciyaara ● xill. Sahal Mire Yuusuf ● Gudoomiye. Axmed Ibraahin Aadan. ■ '''MUJAAHIDIINTA''' ● GENERAL. Axmed Jaamac ( ALYOOS ) Taliyihii hore ee madax tooyada S/Land ● GEN. Maxamed Cabdi Cabdulle ● Maxamed Saalax Oogle (Sh.Laf) ● Taliye. Yaasiin Jaamac Ducaale (PG) '''■ ODAYAASHA REERKA''' ● Maxamuud Faarax Maxamed (Hurre) ● Cawil Mire Rooble ● Iimaan Cabdi Cabdulle ● Goox Cabdi ● Aw Salaad. (Guud-Cade) '''■ DEGAANADA AY DEGTO BEESHU''' ● ''Ceel-Afweyn'' ● Bixin ● Biyo dhacay ● Suuf-Dheere ● Dhabar- Dalool ● Daray Lamooda gqsxiihj26lay0yyzr0dqdzzuelx2lp 302770 302769 2026-07-16T21:58:31Z ~2026-39771-00 46519 /* */ sax 302770 wikitext text/x-wiki '''<big><u>BEESHA IIDLE BICIIDE (HABARJECLO)</u></big>''' Beesha Iidle Biciide waa beel ka tirsan Habar Jeclo Gaar ahaan Muuse Abokor. Waxa ay degaan degaano ka tirsan G.Sanaag. sida Ceel-Afweyn, Bixin, Biyo dhacay, Dhabar-Dalool, Suuf-Dheere iyo Ceerigabo. Waxa kaso jeeda beesha Siyaasiyiin, Saraakiil iyo cuqaal aad uga so dhex muuqday halgankii xornimo doonka somaliland. ■ '''IIDLE BICIIDE....''' ;■ XAREED ;■ WACAYS ;■ ROOBLE ;■ REER SAALAX ;■ MAXAMED ;■ CABDULLE CABDI ;: ;: ● <code>Reer Daahir</code> ;: ● <code>REER AXMED</code> ;: ● <code>REER DHUNKAALL</code> ;: ;: == DADKA CAANKA AH EE BEESHA == ■ '''MADAX-DHAQAMEEDKA REERKA''' ● ''Chief Caaqil. Faarax Maxamed Dhunkaall'' ● Cheif Caaqil. Aadan Cabdi ● Cheif Caaqil. Cawl Cabdulle Nuur ● Cheif Caaqil. Ismaaciil Aadan Cabdi ● Caaqil. Ismaaciil Axmed Weyrax ( Abaar) ● Caaqil. Maxamed Ismaaciil Aadan ■ '''SIYAASIYIINTA BEESHA''' ● Siyaasi. Ismaaciil Maxamed Dhunkaall (DAD-QAL) Aasaasihii xisbigii Talada Dalka Hayey 2005 - 2010 ee UDUB ● Siyaasi. Cismaan Faarax Maxamed ( Hamasholl ) ● Siyaasi. Axmed Siciid Maxamed (Godane ) DG Agaasimaha Guud ee Ciyaara ● xill. Sahal Mire Yuusuf ● Gudoomiye. Axmed Ibraahin Aadan. ■ '''MUJAAHIDIINTA''' ● GENERAL. Axmed Jaamac ( ALYOOS ) Taliyihii hore ee madax tooyada S/Land ● GEN. Maxamed Cabdi Cabdulle ● Maxamed Saalax Oogle (Sh.Laf) ● Taliye. Yaasiin Jaamac Ducaale (PG) '''■ ODAYAASHA REERKA''' ● Maxamuud Faarax Maxamed (Hurre) ● Cawil Mire Rooble ● Iimaan Cabdi Cabdulle ● Goox Cabdi ● Aw Salaad. (Guud-Cade) ■ '''DHALINYARADA REERKA''' ● ''Axmed Aadan ( A.Laangadhe) 《Ganacsade》'' ● C/salaan jaamac ciise. 《DR》 ● Saleeban C/laahi Cawed. 《DR》 ● Maxamed Faarax Darawal 《DR+GANACSADE》 ● Axmed Maxamuud Faarax. 《Shiikh+GANACSADE》 ● Xasan iiman Cabdi. 《SHIIKH+ODAY》 ● Mukhtaar Maxamed Saalax 《ENGINEER》 '''■ DEGAANADA AY DEGTO BEESHU''' ● ''Ceel-Afweyn'' ● Bixin ● Biyo dhacay ● Suuf-Dheere ● Dhabar- Dalool ● Daray Lamooda 5wjp6ogogaq58d9axiq86waufmi2g4r 302771 302770 2026-07-16T22:02:24Z ~2026-39771-00 46519 /* */ Sax 302771 wikitext text/x-wiki '''<big><u>BEESHA IIDLE BICIIDE (HABARJECLO)</u></big>''' Beesha Iidle Biciide waa beel ka tirsan Habar Jeclo Gaar ahaan Muuse Abokor. Waxa ay degaan degaano ka tirsan G.Sanaag. sida Ceel-Afweyn, Bixin, Biyo dhacay, Dhabar-Dalool, Suuf-Dheere iyo Ceerigabo. Waxa kaso jeeda beesha Siyaasiyiin, Saraakiil iyo cuqaal aad uga so dhex muuqday halgankii xornimo doonka somaliland. ■ '''IIDLE BICIIDE....''' ;■ XAREED ;■ WACAYS ;■ ROOBLE ;■ REER SAALAX ;■ MAXAMED ;■ CABDULLE CABDI ;: ;: ● <code>Reer Daahir</code> ;: ● <code>REER AXMED</code> ;: ● <code>REER DHUNKAALL</code> ;: ;: == DADKA CAANKA AH EE BEESHA == ■ '''MADAX-DHAQAMEEDKA REERKA''' ● ''Chief Caaqil. Faarax Maxamed Dhunkaall'' ● Cheif Caaqil. Aadan Cabdi ● Cheif Caaqil. Cawl Cabdulle Nuur ● Cheif Caaqil. Ismaaciil Aadan Cabdi ● Caaqil. Ismaaciil Axmed Weyrax ( Abaar) ● Caaqil. Maxamed Ismaaciil Aadan ■ '''SIYAASIYIINTA BEESHA''' ● Siyaasi. Ismaaciil Maxamed Dhunkaall (DAD-QAL) Aasaasihii xisbigii Talada Dalka Hayey 2005 - 2010 ee UDUB ● Siyaasi. Cismaan Faarax Maxamed ( Hamasholl ) ● Siyaasi. Axmed Siciid Maxamed (Godane ) DG Agaasimaha Guud ee Ciyaara ● xill. Sahal Mire Yuusuf ● Gudoomiye. Axmed Ibraahin Aadan. ■ '''MUJAAHIDIINTA''' ● GENERAL. Axmed Jaamac ( ALYOOS ) Taliyihii hore ee madax tooyada S/Land ● GEN. Maxamed Cabdi Cabdulle ● Maxamed Saalax Oogle (Sh.Laf) ● Taliye. Yaasiin Jaamac Ducaale (PG) '''■ ODAYAASHA REERKA''' ● Maxamuud Faarax Maxamed (Hurre) ● Cawil Mire Rooble ● Iimaan Cabdi Cabdulle ● Goox Cabdi ● Aw Salaad. (Guud-Cade) ● Cali Cismaan Faarax ( Cali madoobe) ■ '''DHALINYARADA REERKA''' ● ''Axmed Aadan ( A.Laangadhe) 《Ganacsade》'' ● C/salaan jaamac ciise. 《DR》 ● Saleeban C/laahi Cawed. 《DR》 ● Maxamed Faarax Darawal 《DR+GANACSADE》 ● Axmed Maxamuud Faarax. 《Shiikh+GANACSADE》 ● Xasan iiman Cabdi. 《SHIIKH+ODAY》 ● Mukhtaar Maxamed Saalax 《ENGINEER》 ● Yaasiin Maxamuud Faarax 《GANACSADE》 ● Saleebaan Maxamed Siciid 《GANACSADE》 '''■ DEGAANADA AY DEGTO BEESHU''' ● ''Ceel-Afweyn'' ● Bixin ● Biyo dhacay ● Suuf-Dheere ● Dhabar- Dalool ● Daray Lamooda 3uqkdzxhymlj5n0d0kwwtfvmfccppkv 302772 302771 2026-07-16T22:10:17Z ~2026-39771-00 46519 Sax 302772 wikitext text/x-wiki '''<big><u>BEESHA IIDLE BICIIDE (HABARJECLO)</u></big>''' Beesha Iidle Biciide waa beel ka tirsan Habar Jeclo Gaar ahaan Muuse Abokor. Waxa ay degaan degaano ka tirsan G.Sanaag. sida Ceel-Afweyn, Bixin, Biyo dhacay, Dhabar-Dalool, Suuf-Dheere iyo Ceerigabo. Waxa kaso jeeda beesha Siyaasiyiin, Saraakiil iyo cuqaal aad uga so dhex muuqday halgankii xornimo doonka somaliland. ■ '''IIDLE BICIIDE....''' ;■ XAREED ;■ WACAYS ;■ ROOBLE ;■ REER SAALAX ;■ MAXAMED ;■ CABDULLE CABDI ;: ;: ● <code>Reer Daahir</code> ;: ● <code>REER AXMED</code> ;: ● <code>REER DHUNKAALL</code> ;: ;: == DADKA CAANKA AH EE BEESHA == ■ '''MADAX-DHAQAMEEDKA REERKA''' ● ''Chief Caaqil. Faarax Maxamed Dhunkaall'' ● Cheif Caaqil. Aadan Cabdi ● Cheif Caaqil. Cabdulla Cadde ● Cheif Caaqil. Cawl Cabdulle Nuur ● Cheif Caaqil. Ismaaciil Aadan Cabdi ● Caaqil. Ismaaciil Axmed Weyrax ( Abaar) ● Caaqil. Maxamed Ismaaciil Aadan ■ '''SIYAASIYIINTA BEESHA''' ● Siyaasi. Ismaaciil Maxamed Dhunkaall (DAD-QAL) Aasaasihii xisbigii Talada Dalka Hayey 2005 - 2010 ee UDUB ● Siyaasi. Cismaan Faarax Maxamed ( Hamasholl ) ● Siyaasi. Axmed Siciid Maxamed (Godane ) DG Agaasimaha Guud ee Ciyaara ● xill. Sahal Mire Yuusuf ● Gudoomiye. Axmed Ibraahin Aadan. ■ '''MUJAAHIDIINTA''' ● GENERAL. Axmed Jaamac ( ALYOOS ) Taliyihii hore ee madax tooyada S/Land ● GEN. Maxamed Cabdi Cabdulle ● Maxamed Saalax Oogle (Sh.Laf) ● Taliye. Yaasiin Jaamac Ducaale (PG) '''■ ODAYAASHA REERKA''' ● Maxamuud Faarax Maxamed (Hurre) ● Cawil Mire Rooble ● Iimaan Cabdi Cabdulle ● Goox Cabdi ● Aw Salaad. (Guud-Cade) ● Cali Cismaan Faarax ( Cali madoobe) ■ '''DHALINYARADA REERKA''' ● ''Axmed Aadan ( A.Laangadhe) 《Ganacsade》'' ● C/salaan jaamac ciise. 《DR》 ● Saleeban C/laahi Cawed. 《DR》 ● Maxamed Faarax Darawal 《DR+GANACSADE》 ● Axmed Maxamuud Faarax. 《Shiikh+GANACSADE》 ● Xasan iiman Cabdi. 《SHIIKH+ODAY》 ● Mukhtaar Maxamed Saalax 《ENGINEER》 ● Yaasiin Maxamuud Faarax 《GANACSADE》 ● Saleebaan Maxamed Siciid 《GANACSADE》 '''■ DEGAANADA AY DEGTO BEESHU''' ● ''Ceel-Afweyn'' ● Bixin ● Biyo dhacay ● Suuf-Dheere ● Dhabar- Dalool ● Daray Lamooda e4l5bmw3eu6uzrdjnb9v414n7yvwp1g 302816 302772 2026-07-17T04:58:19Z ~2026-39771-00 46519 /* */ sax 302816 wikitext text/x-wiki '''<big><u>BEESHA IIDLE BICIIDE (HABARJECLO)</u></big>''' Beesha Iidle Biciide waa beel ka tirsan Habar Jeclo Gaar ahaan Muuse Abokor. Waxa ay degaan degaano ka tirsan G.Sanaag. sida Ceel-Afweyn, Bixin, Biyo dhacay, Dhabar-Dalool, Suuf-Dheere iyo Ceerigabo. Waxa kaso jeeda beesha Siyaasiyiin, Saraakiil iyo cuqaal aad uga so dhex muuqday halgankii xornimo doonka somaliland. ■ '''IIDLE BICIIDE....''' ;: ;: == CIYAARTOYDA CAANKA AH EE BEESHA. == Abdi raxman Yaasin Cabdi Adnan yasin Maxamud Abdi qani maxamed rage Jamaal JR Madac s0mg6v58o4p99ed5zwmpsq8gmkuzptv 302819 302816 2026-07-17T06:18:32Z ~2026-40322-02 46542 302819 wikitext text/x-wiki '''<big><u>BEESHA IIDLE BICIIDE (HABARJECLO)</u></big>''' Beesha Iidle Biciide waa beel ka tirsan Habar Jeclo Gaar ahaan Muuse Abokor. Waxa ay degaan degaano ka tirsan G.Sanaag. sida Ceel-Afweyn, Bixin, Biyo dhacay, Dhabar-Dalool, Suuf-Dheere iyo Ceerigabo. Waxa kaso jeeda beesha Siyaasiyiin, Saraakiil iyo cuqaal aad uga so dhex muuqday halgankii xornimo doonka somaliland. ■ '''IIDLE BICIIDE....''' ;: ;:== Deegaannada ay degaan == Beesha Iidle Biciide waxaa lagu sheegaa inay degto deegaannadan: * Bixin * Darlamood * Karin Biyood * Sif-dheere * Biyo-dhacay * Garuuble * Dhabar-dalool * Gaad * Ceel Afweyn * Ceerigaabo == Dadka caanka ah == === Mujaahidiin === * Ismaaciil Faarax Maxamed (Dadqal) * Maxamed Cabdi Cabdulle Nuur (Fanax) === Siyaasiyiin === * Naagalaye === Dad kale oo caan ah === * Maxamed Iidle Cabdulle Nuur * Yaasiin Cabdi Cabdulle Nuur * jiif caaqil Cawl cabdulle nuur == CIYAARTOYDA CAANKA AH EE BEESHA. == Abdi raxman Yaasin Cabdi Adnan yasin Maxamud Abdi qani maxamed rage Jamaal JR Madac m20nll9sx7bdxw6ttawei7aj4ge97fm 302829 302819 2026-07-17T08:27:17Z ~2026-40131-06 46545 /* Dadka caanka ah */ 302829 wikitext text/x-wiki '''<big><u>BEESHA IIDLE BICIIDE (HABARJECLO)</u></big>''' Beesha Iidle Biciide waa beel ka tirsan Habar Jeclo Gaar ahaan Muuse Abokor. Waxa ay degaan degaano ka tirsan G.Sanaag. sida Ceel-Afweyn, Bixin, Biyo dhacay, Dhabar-Dalool, Suuf-Dheere iyo Ceerigabo. Waxa kaso jeeda beesha Siyaasiyiin, Saraakiil iyo cuqaal aad uga so dhex muuqday halgankii xornimo doonka somaliland. ■ '''IIDLE BICIIDE....''' ;: ;:== Deegaannada ay degaan == Beesha Iidle Biciide waxaa lagu sheegaa inay degto deegaannadan: * Bixin * Darlamood * Karin Biyood * Sif-dheere * Biyo-dhacay * Garuuble * Dhabar-dalool * Gaad * Ceel Afweyn * Ceerigaabo == Dadka caanka ah == === Mujaahidiin === * Ismaaciil Faarax Maxamed (Dadqal) * Maxamed Cabdi Cabdulle Nuur (Fanax) * Cismaan faarax maxamed ( hamashool ) === Siyaasiyiin === * Naagalaye === Dad kale oo caan ah === * Maxamed Iidle Cabdulle Nuur * Yaasiin Cabdi Cabdulle Nuur * jiif caaqil Cawl cabdulle nuur == Jilibyada == Beesha Iidle Biciide waxay u kala baxdaa jilibyadan: * Rooble * Cabdulle Cabdi * Wacays * Maxamed Cabdi * Saalax * Xareed == CIYAARTOYDA CAANKA AH EE BEESHA. == Abdi raxman Yaasin Cabdi Adnan yasin Maxamud Abdi qani maxamed rage Jamaal JR Madac h57wyzi7m6u9ijpf11a4gb8avn7hcxw 302850 302829 2026-07-17T10:35:42Z ~2026-40131-06 46545 /* CIYAARTOYDA CAANKA AH EE BEESHA. */ 302850 wikitext text/x-wiki '''<big><u>BEESHA IIDLE BICIIDE (HABARJECLO)</u></big>''' Beesha Iidle Biciide waa beel ka tirsan Habar Jeclo Gaar ahaan Muuse Abokor. Waxa ay degaan degaano ka tirsan G.Sanaag. sida Ceel-Afweyn, Bixin, Biyo dhacay, Dhabar-Dalool, Suuf-Dheere iyo Ceerigabo. Waxa kaso jeeda beesha Siyaasiyiin, Saraakiil iyo cuqaal aad uga so dhex muuqday halgankii xornimo doonka somaliland. ■ '''IIDLE BICIIDE....''' ;: ;:== Deegaannada ay degaan == Beesha Iidle Biciide waxaa lagu sheegaa inay degto deegaannadan: * Bixin * Darlamood * Karin Biyood * Sif-dheere * Biyo-dhacay * Garuuble * Dhabar-dalool * Gaad * Ceel Afweyn * Ceerigaabo == Dadka caanka ah == === Mujaahidiin === * Ismaaciil Faarax Maxamed (Dadqal) * Maxamed Cabdi Cabdulle Nuur (Fanax) * Cismaan faarax maxamed ( hamashool ) === Siyaasiyiin === * Naagalaye === Dad kale oo caan ah === * Maxamed Iidle Cabdulle Nuur * Yaasiin Cabdi Cabdulle Nuur * jiif caaqil Cawl cabdulle nuur == Jilibyada == Beesha Iidle Biciide waxay u kala baxdaa jilibyadan: * Rooble * Cabdulle Cabdi * Wacays * Maxamed Cabdi * Saalax * Xareed == CIYAARTOYDA CAANKA AH EE BEESHA. == Abdi raxman Yaasin Cabdi Cadnaan yasin Maxamud Abdi qani maxamed rage Jamaal jamaac Axmed Axmed Aadan Saalax 6xpmgxdn1h8s5zk6ivrw4esid5og6kb 302871 302850 2026-07-17T11:05:20Z ~2026-40167-34 46547 /* */ . 302871 wikitext text/x-wiki '''<big><u>BEESHA IIDLE BICIIDE (HABARJECLO)</u></big>''' Beesha Iidle Biciide waa beel ka tirsan Habar Jeclo Gaar ahaan Muuse Abokor. Waxa ay degaan degaano ka tirsan G.Sanaag. sida Ceel-Afweyn, Bixin, Biyo dhacay, Dhabar-Dalool, Suuf-Dheere iyo Ceerigabo. Waxa kaso jeeda beesha Siyaasiyiin, Saraakiil iyo cuqaal aad uga so dhex muuqday halgankii xornimo doonka somaliland. ■ '''IIDLE BICIIDE...''' n193zy101uljzbxmccemhpfkwszskj3 Ciidagale 0 41696 302900 302351 2026-07-17T11:51:44Z Videoiib7 46243 302900 wikitext text/x-wiki {{Farac | | group = Eidagale <br> Ciidagale | image= [[File:Sultan_Abdillahi_Sultan_Deria.jpg|thumb]] |region1={{flagcountry|Somaliland}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] | related-c =Isaaq and Other,clan. }} '''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxa ay rasmi ahaan u deggaan Gobollada Maroodijeex iyo Togdheer ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia. ==Baahsanaanta== Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare. Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref> ==Tariikhda (History)== ===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) === Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref> <blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey . Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday: <blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote> Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka. Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada <blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq , waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo. Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote> Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland. Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada: <blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote> Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref> <blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote> Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta. Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref> Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref> <blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote> Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha. Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil. An image illustrating 19th-century trade: Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah. <blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote> ==Clan tree== A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref> *Daoud(Eidagalle) **Mohamed Daoud ***Egal Mohamed (Rer Cigal) ***Ali Mohamed (Rer Afwayne) ***Urkurag Mohamed ****Ali Urkurag *****Fiqi Sa'ad Ali *****Mahamoud Ali *****Ahmed Ali *****Ismail Ali ******Ali Ismail *******Osman Ali (Rer Osman) *******Jama Ali *******Geedi Ali (Rer Aw) *******Yonis Ali *******Ileiye Ali *******Hagga Ali *******Nuh Ali ********Ali Nuh *******Aden Ali ********Guled Aden ********Ali Aden *******Roble Ali (Rer Rooble) ********Hassan Roble *********Jibril Hassan **********Aden Jibril **********Mohamed Jibril *********Deria Hassan **********Mohamed Deria **********Hussein Deria ********Ali Roble *********Warfa Ali *********Farah Ali **********Hassan Farah *********Abdalle Ali *******Abdalle Ali ********Geedi Abdalle (Rer Geedi) ********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed) **Abokor Daoud ***Bilaal Abokor ****Mohamed Bilal *****Egal Mohamed *****Hassan Mohamed *****Farah Mohamed *****Yusuf Mohamed *****Wais Mohamed *****Roble Mohamed *****Egal Mohamed *****Abdi Mohamed ******Geedi Abdi ******Aden Abdi ******Mohamed Aden ******Hassan Abdi *****Abdalle Mohamed ******Samter Abdalle ******Hussein Abdalle ******Abane Abdalle ******Mohamed Abdalle ******Wais Abdalle ******Hasan Abdalle ***Isse Abokor ****Dualeh Isse *****Musa Dualeh *****Mohamed Dualeh *****Deria Duleh *****Egal Dualeh *****Essa Dualeh *****Roble Dualeh *****Samter Duleh *****Farah Dualeh ****Hassan Isse *****Afi Hassan *****Hujale Hassan *****Abar Hassan *****Yusuf Hassan *****Shire Hassan *****Mohamed Hassan *****Warfa Hassan *****Barre Hassan *****Egal Hassan *****Mohamed Hassan ***Abokor Muuse ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman fatah *************Gled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ***************Ali kalil ****************Said Ali ****************Koshin Ali ****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Jama Hussien *****************Nour Hussein *****************Farah Hussien *****************Wa'ays Hussein *****************Hersi Hussien ******************Muhumad Hersi ******************Abdi Hersi ******************Ali Hersi ******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Dhible Ahmed ********************Ismail Dhible ********************Egal Dhible *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Jibril Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarer) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali ***Abdirahman Muuse ****Yonis Abdiraham *****Aden Yonis *****Ismail Yonis *****Ugadh Yonis *****Mohamed Yonis ****Abdalle Abdirahman *****Mohamed Abdalle (Bah Daylo) ******Gadid Mohamed ******Abdalle Mohamed ******Loge Mohamed ****Ibrahim Abdalle *****Kulul Ibrahim (Rer Kul) *****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri) ******Burale Abdi ******Geedi Abdi ******Aden Abdi ******Hersi Abdi *****Abokor Ibrahim ******Idileh Abokor (Rer Iidleh) *******Ismail Iidle *******Bare Iidle ******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur) *******Roble Matan *******Hamud Matan *******Aden Matan *******Damal Aden ********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon) ********Hode Dhamal (Dhamal YarYar) ********Deria Dhamal (Dhamal YarYar) ********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar) ********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar) ********Essa Dhamal *********Aden Isse *********Warfa Isse *********Guled Isse *********Liban Isse (Rer Liibaan) *********Hassan Isse (Rer Hassan Isse) *********Abdi Isse **********Mohamed Abdi **********Farah Abdi **********Eiye Abdi **********Aninanshe Abdi **********Amare Abdi **********Ileiye Afwayne Abdi **********Dualeh (Samter) Abdi **********Wais Abdi **********Rage Abdi **********Abdalle Abdi **********Aden Abdi **********Abdi Bari (Abdi Bari) **********Guled Abdi (Rer Guleed) ==Notable figures== * Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter * Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship. * Hassan Guure Jamac * Abwaan Dheeg * Idiris Haji Cisman Gurey * Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare) * Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA) * Abwan Qawdhan Dualeh * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership. * Khadra Dahir Cige – popular Somali singer * Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal) *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964 * Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq * Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007 * Jama Asker –Activist And Politician * Abwan Ali Mooge Geedi Egal * Abdishakur Dayib – Prominent Journalist * Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate. * Abdi Bidhaan Dahir – Journalist * Abwan Muse Ali Farur * Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia * Mahid Guled - Former prime minister of Somalia * Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia * Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012 * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==References== a8zhdzhqzk7ikb63pnnlo439cks441v 302901 302900 2026-07-17T11:52:24Z Videoiib7 46243 302901 wikitext text/x-wiki {{Farac | | group = Eidagale <br> Ciidagale | image= [[File:Sultan_Abdillahi_Sultan_Deria.jpg|thumb]] |region1={{flagcountry|Somalia}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] | related-c =Isaaq and Other,clan. }} '''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxa ay rasmi ahaan u deggaan Gobollada Maroodijeex iyo Togdheer ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia. ==Baahsanaanta== Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare. Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref> ==Tariikhda (History)== ===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) === Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref> <blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey . Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday: <blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote> Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka. Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada <blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq , waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo. Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote> Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland. Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada: <blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote> Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref> <blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote> Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta. Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref> Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref> <blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote> Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha. Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil. An image illustrating 19th-century trade: Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah. <blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote> ==Clan tree== A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref> *Daoud(Eidagalle) **Mohamed Daoud ***Egal Mohamed (Rer Cigal) ***Ali Mohamed (Rer Afwayne) ***Urkurag Mohamed ****Ali Urkurag *****Fiqi Sa'ad Ali *****Mahamoud Ali *****Ahmed Ali *****Ismail Ali ******Ali Ismail *******Osman Ali (Rer Osman) *******Jama Ali *******Geedi Ali (Rer Aw) *******Yonis Ali *******Ileiye Ali *******Hagga Ali *******Nuh Ali ********Ali Nuh *******Aden Ali ********Guled Aden ********Ali Aden *******Roble Ali (Rer Rooble) ********Hassan Roble *********Jibril Hassan **********Aden Jibril **********Mohamed Jibril *********Deria Hassan **********Mohamed Deria **********Hussein Deria ********Ali Roble *********Warfa Ali *********Farah Ali **********Hassan Farah *********Abdalle Ali *******Abdalle Ali ********Geedi Abdalle (Rer Geedi) ********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed) **Abokor Daoud ***Bilaal Abokor ****Mohamed Bilal *****Egal Mohamed *****Hassan Mohamed *****Farah Mohamed *****Yusuf Mohamed *****Wais Mohamed *****Roble Mohamed *****Egal Mohamed *****Abdi Mohamed ******Geedi Abdi ******Aden Abdi ******Mohamed Aden ******Hassan Abdi *****Abdalle Mohamed ******Samter Abdalle ******Hussein Abdalle ******Abane Abdalle ******Mohamed Abdalle ******Wais Abdalle ******Hasan Abdalle ***Isse Abokor ****Dualeh Isse *****Musa Dualeh *****Mohamed Dualeh *****Deria Duleh *****Egal Dualeh *****Essa Dualeh *****Roble Dualeh *****Samter Duleh *****Farah Dualeh ****Hassan Isse *****Afi Hassan *****Hujale Hassan *****Abar Hassan *****Yusuf Hassan *****Shire Hassan *****Mohamed Hassan *****Warfa Hassan *****Barre Hassan *****Egal Hassan *****Mohamed Hassan ***Abokor Muuse ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman fatah *************Gled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************Muuse Dhimbil *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Wais Siad ****************Abdalle Siad ***************Kalil Jibirl ***************Ali kalil ****************Said Ali ****************Koshin Ali ****************Boqorreh Ali ***************Saeed Jibril ****************Abdi Said *****************Abdalle Abdi *****************Roble Abdi ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Jama Hussien *****************Nour Hussein *****************Farah Hussien *****************Wa'ays Hussein *****************Hersi Hussien ******************Muhumad Hersi ******************Abdi Hersi ******************Ali Hersi ******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Dhible Ahmed ********************Ismail Dhible ********************Egal Dhible *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Jibril Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarer) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali ***Abdirahman Muuse ****Yonis Abdiraham *****Aden Yonis *****Ismail Yonis *****Ugadh Yonis *****Mohamed Yonis ****Abdalle Abdirahman *****Mohamed Abdalle (Bah Daylo) ******Gadid Mohamed ******Abdalle Mohamed ******Loge Mohamed ****Ibrahim Abdalle *****Kulul Ibrahim (Rer Kul) *****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri) ******Burale Abdi ******Geedi Abdi ******Aden Abdi ******Hersi Abdi *****Abokor Ibrahim ******Idileh Abokor (Rer Iidleh) *******Ismail Iidle *******Bare Iidle ******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur) *******Roble Matan *******Hamud Matan *******Aden Matan *******Damal Aden ********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon) ********Hode Dhamal (Dhamal YarYar) ********Deria Dhamal (Dhamal YarYar) ********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar) ********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar) ********Essa Dhamal *********Aden Isse *********Warfa Isse *********Guled Isse *********Liban Isse (Rer Liibaan) *********Hassan Isse (Rer Hassan Isse) *********Abdi Isse **********Mohamed Abdi **********Farah Abdi **********Eiye Abdi **********Aninanshe Abdi **********Amare Abdi **********Ileiye Afwayne Abdi **********Dualeh (Samter) Abdi **********Wais Abdi **********Rage Abdi **********Abdalle Abdi **********Aden Abdi **********Abdi Bari (Abdi Bari) **********Guled Abdi (Rer Guleed) ==Notable figures== * Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter * Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship. * Hassan Guure Jamac * Abwaan Dheeg * Idiris Haji Cisman Gurey * Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare) * Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA) * Abwan Qawdhan Dualeh * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership. * Khadra Dahir Cige – popular Somali singer * Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal) *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964 * Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq * Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007 * Jama Asker –Activist And Politician * Abwan Ali Mooge Geedi Egal * Abdishakur Dayib – Prominent Journalist * Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate. * Abdi Bidhaan Dahir – Journalist * Abwan Muse Ali Farur * Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia * Mahid Guled - Former prime minister of Somalia * Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia * Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012 * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==References== pm3j501xd7ghiusfiucud0nynq98s8c User talk:Isma4l 3 42000 302899 301067 2026-07-17T11:48:12Z Videoiib7 46243 /* Bogag wax laga bedelay si khaldan */ Jawaab 302899 wikitext text/x-wiki == Soo dhawoow == Soo dhawoow walaal [[User:Isma4l|Isma4l]] ([[User talk:Isma4l|wadahadal]]) 20:20, 25 Agoosto 2025 (UTC) == Codsi ku saabsan wax kabadalka maqaalka laascaanood == Salaan Isma4I.. [[User:Abdi saakir|Abdi saakir]] ([[User talk:Abdi saakir|wadahadal]]) 08:41, 2 Sebteembar 2025 (UTC) == Cinwaanka wuxuu baabinayaa qoraalkan Wikipedia oo dhan codsi block garden markii 10 banaad ee aan so celiyo qoraalka == adigo mahadsan cinwaankan wuxuu khatar ku yahay Wikipedia somaliga wuxuu masaxayaa macaliumaad kasta [[Special:Contributions/&#126;2025-50460-3|&#126;2025-50460-3]] ([[User talk:&#126;2025-50460-3|talk]]) 06:25, 3 Sebteembar 2025 (UTC) :fadlan qoraalka ubadal Af Soomaali hadii waa lagu xanubi doonaa nabad Gelyo [[User:Isma4l|Isma4l]] ([[User talk:Isma4l|wadahadal]]) 06:33, 3 Sebteembar 2025 (UTC) == Cinwaanka block garden ama kasaar meesha == cinwaankani wuxuu ma saxayaa dhamaan qoraalada Wikipedia gara ahaan kayga markaa meesha ka saar oo block garden ŵuxuu dhelete garaynayaa qoraaldan Wikipedia oo dhan meelo badan ayuu wax ka saaray ee hubso oo jooshi shaqadiisa [[Special:Contributions/&#126;2025-50460-3|&#126;2025-50460-3]] ([[User talk:&#126;2025-50460-3|talk]]) 06:36, 3 Sebteembar 2025 (UTC) :fadlan bogaagaa aad sameyse isoodir si aan dib u eego wax ka badalka lagu sameeyay mahadsanid [[User:Isma4l|Isma4l]] ([[User talk:Isma4l|wadahadal]]) 06:41, 3 Sebteembar 2025 (UTC) == Adigoo mahadsan cinwaanka wuxuu kharibayaa qoralkii lagu tacbay ee keenayay bogga in la soo booqo == waxaan dacwo ka hay cinwaan baabinaya qorallda iyo qabiilka Ciidagale or Eidagale bas oo aan somalida kale wax u dhimayn pls cinwaanga hubi [[Special:Contributions/&#126;2025-50460-3|&#126;2025-50460-3]] ([[User talk:&#126;2025-50460-3|talk]]) 12:06, 3 Sebteembar 2025 (UTC) == Cinwaanka waxa uu target garaynayaa kali beesha ciidagale or Eidagle == Cinwaanka dawco ka nahahay ee hala block gareeyo [[Special:Contributions/&#126;2025-50460-3|&#126;2025-50460-3]] ([[User talk:&#126;2025-50460-3|talk]]) 12:07, 3 Sebteembar 2025 (UTC) :Fadlan jooji in aad bogaan [[Ciidagale]] iyo [[Abokor muuse ]] ku qorto English :Kaliya ku qor af Soomaaliya nabad Gelyo [[User:Isma4l|Isma4l]] ([[User talk:Isma4l|wadahadal]]) 12:15, 3 Sebteembar 2025 (UTC) == Cinwaankaa meesha kasaar wuxuu delete garanayaa Eidaglle kaliya == Cinwaankaas wuxuu masaxayaa dhamaan qoraalda ciidagale [[Special:Contributions/&#126;2025-50460-3|&#126;2025-50460-3]] ([[User talk:&#126;2025-50460-3|talk]]) 12:10, 3 Sebteembar 2025 (UTC) == [[Maxamed Daoud]] == Revision by NDG is correct, plese revert to him, [https://so.wikipedia.org/w/index.php?title=Maxamed_Daoud&diff=280956&oldid=280861 subsequent edits are only VANDALISMS]. [[Special:Contributions/&#126;2025-67356-3|&#126;2025-67356-3]] ([[User talk:&#126;2025-67356-3|talk]]) 09:37, 21 Sebteembar 2025 (UTC) :@[[User:~2025-67356-3|~2025-67356-3]] :This is the Somali-language Wikipedia. Here you may only write in Somali. If you do not know Somali, please stop changing pages in the Somali Wikipedia into English. For further guidance, please register. Peace. [[User:Isma4l|Isma4l]] ([[User talk:Isma4l|wadahadal]]) 09:57, 21 Sebteembar 2025 (UTC) ::For info. The Tempaccounts are from a Crosswiki LTA [[User:WikiBayer|WikiBayer]] ([[User talk:WikiBayer|wadahadal]]) 10:01, 21 Sebteembar 2025 (UTC) == Suaal == Liis mujahidin ah ayan ku daray beelo somaliyed waad ka saartay maxa sababy ? [[User:Dabayl|Dabayl]] ([[User talk:Dabayl|wadahadal]]) 16:03, 11 Oktoobar 2025 (UTC) == Bogag wax laga bedelay si khaldan == Bogag reero habarjeclo ayan ku daray rag mujahidin ah waanad ka saartay marka maxad ku diiday walal arintaas [[User:Dabayl|Dabayl]] ([[User talk:Dabayl|wadahadal]]) 08:39, 5 Jannaayo 2026 (UTC) :@[[User:Dabayl|Dabayl]] waayahay [[User:Videoiib7|Videoiib7]] ([[User talk:Videoiib7|wadahadal]]) 11:48, 17 Luuliyo 2026 (UTC) == New articles == Hello. There are two very important articles I would like you to post. I can write them for you and provide the necessary sources, but you have to read them and judge whether or not they are good and need some improvements. They don't need to be that very long. [[User:Vryheid vir Suid-Afrika|Vryheid vir Suid-Afrika]] ([[User talk:Vryheid vir Suid-Afrika|wadahadal]]) 21:37, 17 Jannaayo 2026 (UTC) m4mrt1304un3175ik5ya7sdafvshop1 Degmada Gabiley 0 42273 302774 295864 2026-07-17T01:58:44Z Abdishakur Gande 32580 /* */ Gobalka Gabiley Somaliland 302774 wikitext text/x-wiki '''Gabiley Region''' ( [[Af Soomaali|Soomaali]]: Gobalka Gabiley ) waa Gobol ka tirsan Dalka [[Somaliland]] , Xarunta Gobalku waa Magaalada [[Gabiley]] . {{Infobox settlement | official_name = Gabiley | native_name = Degmooyinka Gobalka Gabiley | other_name = | settlement_type = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | nickname = | motto = | image_map = Gobalka Gabiley one of the (Somaliland) Regions.svg | mapsize = 200px | map_caption = 1. Degmada Gabiley 2. Deg. Wajaale 3. Deg. Allay Bahday 4. Deg. Ishagudban 5. Deg. Geed-balaadh 6. Deg. Arabsiyo 7. Deg. Arabsiyo 8. Deg. Agabar 9. Deg. Buqdhada | pushpin_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somaliland}} | subdivision_type1 = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | subdivision_type2 = Caasimada | subdivision_name1 = [[Gobalka Gabiley]] | subdivision_name2 = [[Gabiley]] | established_title = | established_date = | government_footnotes = | government_type [[Gabiley Regional Administration]] = | leader_title [[Governor, Deputy and General Secretary Executive Administration]] = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | population_total = 79564 | population_as_of = 2005 | population_footnotes = <ref name="docs.unocha.org">{{cite web |url=https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |title=Regions, districts, and their populations: Somalia 2005 (draft) |website=[[United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]] |publisher=[[United Nations Development Programme]] |access-date=31 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |archive-date=28 July 2017 |url-status=dead}}</ref> | population_density_km2 = | population_note = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | blank_name = | blank_info = }} ==Tirakoobka dadweynaha== Degmada balaadhan ee Gabiley waxa ku nool dad dhan 1,101,99. Waxa lagu tiriyaa in ay tahay degmada ugu korodhka badan ee dadka ku nool Somaliland, taas oo ay ugu wacan tahay dhul barwaaqo ah. Degmada Gabiley waxaa degan dad ka soo jeeda qowmiyada Soomaalida. Degmadan ayaa waxaa dega beelaha Jibriil Abokor iyo Abdalla Abokor oo ka tirsan beesha Sacad Muuse [[Habar Awal]] ee [[Isaaq]] sido kale waxa dega beelaha [[Beesha Bahabar Aadan|Bahabar Aadan]] iyo [[Beesha reer maxamed Maxad case|Reer Maxamed]] oo ka tirsan beesha [[Maxad case|Maxamed case]] ee [[Gadabuursi]] ==Magaalooyinka== Inta badan dadka ku nool degmada waxay degeen 300 oo sano ee ugu dambeeyay. Magaalooyinka waaweyn iyo kuwa yaryar ee degmada Gabiley ayaa ka badan marka loo eego magaalooyinka kale ee Somaliland. Magaalooyinka waaweyn: Allaybaday Arabsiyo Gabiley , xarunta degmada Tog Wajaale Kalabaydh Xuushalay Magaalooyinka yaryar: Agabar Bus Ceel Bardaale Ishagudban ==Beeraha== Inta badan wax soo saarka cuntada Somaliland waxa laga helaa gobolkan, taas oo ka dhigaysa ilaa 85% ilaha cuntada Somaliland . Waxa uu beeraa tufaax, liin, muus, dalagyo, galley, galley, qamadi, shaciir, digir, liin, digir, lawska, baradhada, yaanyada, basasha, toonta, kaabajka, karootada, qaraha, babayga, iyo noocyo kale oo badan oo khudrad iyo khudaar ah. ==Tixraac== [https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf "Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"] [http://www.refworld.org/docid/3ae6ab704.html "Refworld | Soomaaliya: Warbixin ku saabsan hal-abuurka qowmiyadeed ee Gabiley (Gebiley) 1987-1988"] [https://web.archive.org/web/20170202002054/http://publications.dlprog.org/Political%20Settlements%20and%20State%20Formation%20-%20the%20Case%20of%20Somaliland.pdf "Deegaannada Siyaasadeed iyo Dhismaha Dawladnimo: Qadiyadda Somaliland"] [http://www.statoids.com/yso.html Degmooyinka Soomaaliya] [https://books.google.com/books?id=lAyeNqKK7bQC&q=jibril+abokor+militia Xasan Cali Jaamac yaa u daneeya Soomaaliya] ==Xiriirinta dibadda== [http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/120228_OCHASom_Administrative_Map_Wooqoyi-Galbeed_Gebiley_A3_1.pdf Map-maamuleedka Degmada Gabiley] 2dyhz69cia7g8ci1pzzv4cqwcl9pfl8 302775 302774 2026-07-17T02:11:40Z Abdishakur Gande 32580 /* Tirakoobka Dadweynaha */ Gobalka Gabiley - Gabiley Region Somaliland 302775 wikitext text/x-wiki '''Gabiley Region''' ( [[Af Soomaali|Soomaali]]: Gobalka Gabiley ) waa Gobol ka tirsan Dalka [[Somaliland]] , Xarunta Gobalku waa Magaalada [[Gabiley]] . {{Infobox settlement | official_name = Gabiley | native_name = Degmooyinka Gobalka Gabiley | other_name = | settlement_type = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | nickname = | motto = | image_map = Gobalka Gabiley one of the (Somaliland) Regions.svg | mapsize = 200px | map_caption = 1. Degmada Gabiley 2. Deg. Wajaale 3. Deg. Allay Bahday 4. Deg. Ishagudban 5. Deg. Geed-balaadh 6. Deg. Arabsiyo 7. Deg. Arabsiyo 8. Deg. Agabar 9. Deg. Buqdhada | pushpin_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somaliland}} | subdivision_type1 = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | subdivision_type2 = Caasimada | subdivision_name1 = [[Gobalka Gabiley]] | subdivision_name2 = [[Gabiley]] | established_title = | established_date = | government_footnotes = | government_type [[Gabiley Regional Administration]] = | leader_title [[Governor, Deputy and General Secretary Executive Administration]] = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | population_total = 79564 | population_as_of = 2005 | population_footnotes = <ref name="docs.unocha.org">{{cite web |url=https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |title=Regions, districts, and their populations: Somalia 2005 (draft) |website=[[United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]] |publisher=[[United Nations Development Programme]] |access-date=31 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |archive-date=28 July 2017 |url-status=dead}}</ref> | population_density_km2 = | population_note = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | blank_name = | blank_info = }} ==Tirakoobka Dadweynaha== == Population Estimation== Gobalka Gabiley Gabiley waxa ku nool dad ka badan *1,101,99.* Waxaana lagu tiriyaa Gobalada ugu korodhka badan ee dadka ku nool Somaliland, kaasoo ay ugu wacan tahay barwaaqo dhulka. =Gobalka Gabiley Waxaa Dega Beelo Kala Oo Kasoo Jeeda Qowmiyada Soomaalida.= *Qabiilada Dega Waxa Kamid ah Beelaha:* Jibriil Abokor|Habar Awal | Isaaq Bahabar Aadan |Maxad Case | Gadabuursi Cabdala Abokor|Habar Awal | Isaaq Madigaan. |Madigaan | Madigaan Baha-samaroon |Samaroon | Gadabuursi Maxad Case. |Samaroon | Gadabuursi Akidho. |Akishe. | Akisho ==Magaalooyinka== Inta badan dadka ku nool degmada waxay degeen 300 oo sano ee ugu dambeeyay. Magaalooyinka waaweyn iyo kuwa yaryar ee degmada Gabiley ayaa ka badan marka loo eego magaalooyinka kale ee Somaliland. Magaalooyinka waaweyn: Allaybaday Arabsiyo Gabiley , xarunta degmada Tog Wajaale Kalabaydh Xuushalay Magaalooyinka yaryar: Agabar Bus Ceel Bardaale Ishagudban ==Beeraha== Inta badan wax soo saarka cuntada Somaliland waxa laga helaa gobolkan, taas oo ka dhigaysa ilaa 85% ilaha cuntada Somaliland . Waxa uu beeraa tufaax, liin, muus, dalagyo, galley, galley, qamadi, shaciir, digir, liin, digir, lawska, baradhada, yaanyada, basasha, toonta, kaabajka, karootada, qaraha, babayga, iyo noocyo kale oo badan oo khudrad iyo khudaar ah. ==Tixraac== [https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf "Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"] [http://www.refworld.org/docid/3ae6ab704.html "Refworld | Soomaaliya: Warbixin ku saabsan hal-abuurka qowmiyadeed ee Gabiley (Gebiley) 1987-1988"] [https://web.archive.org/web/20170202002054/http://publications.dlprog.org/Political%20Settlements%20and%20State%20Formation%20-%20the%20Case%20of%20Somaliland.pdf "Deegaannada Siyaasadeed iyo Dhismaha Dawladnimo: Qadiyadda Somaliland"] [http://www.statoids.com/yso.html Degmooyinka Soomaaliya] [https://books.google.com/books?id=lAyeNqKK7bQC&q=jibril+abokor+militia Xasan Cali Jaamac yaa u daneeya Soomaaliya] ==Xiriirinta dibadda== [http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/120228_OCHASom_Administrative_Map_Wooqoyi-Galbeed_Gebiley_A3_1.pdf Map-maamuleedka Degmada Gabiley] jsf3fss76e4dl0t3wtbp16h0ezdsxe8 302776 302775 2026-07-17T02:13:08Z Abdishakur Gande 32580 Gobalka Gabiley - Gabiley Region Somaliland 302776 wikitext text/x-wiki '''Gabiley Region''' ( [[Af Soomaali|Soomaali]]: Gobalka Gabiley ) waa Gobol ka tirsan Dalka [[Somaliland]] , Xarunta Gobalku waa Magaalada [[Gabiley]] . {{Infobox settlement | official_name = Gabiley | native_name = Degmooyinka Gobalka Gabiley | other_name = | settlement_type = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | nickname = | motto = | image_map = Gobalka Gabiley one of the (Somaliland) Regions.svg | mapsize = 200px | map_caption = 1. Degmada Gabiley 2. Deg. Wajaale 3. Deg. Allay Bahday 4. Deg. Ishagudban 5. Deg. Geed-balaadh 6. Deg. Arabsiyo 7. Deg. Arabsiyo 8. Deg. Agabar 9. Deg. Buqdhada | pushpin_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somaliland}} | subdivision_type1 = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | subdivision_type2 = Caasimada | subdivision_name1 = [[Gobalka Gabiley]] | subdivision_name2 = [[Gabiley]] | established_title = | established_date = | government_footnotes = | government_type [[Gabiley Regional Administration]] = | leader_title [[Governor, Deputy and General Secretary Executive Administration]] = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | population_total = 79564 | population_as_of = 2005 | population_footnotes = <ref name="docs.unocha.org">{{cite web |url=https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |title=Regions, districts, and their populations: Somalia 2005 (draft) |website=[[United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]] |publisher=[[United Nations Development Programme]] |access-date=31 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |archive-date=28 July 2017 |url-status=dead}}</ref> | population_density_km2 = | population_note = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | blank_name = | blank_info = }} ==Tirakoobka Dadweynaha== =Gobalka Gabiley Waxaa Dega Beelo Kala Oo Kasoo Jeeda Qowmiyada Soomaalida.= *Qabiilada Dega Waxa Kamid ah Beelaha:* Jibriil Abokor|Habar Awal | Isaaq Bahabar Aadan |Maxad Case | Gadabuursi Cabdala Abokor|Habar Awal | Isaaq Madigaan. |Madigaan | Madigaan Baha-samaroon |Samaroon | Gadabuursi Maxad Case. |Samaroon | Gadabuursi Akidho. |Akishe. | Akisho ==Magaalooyinka== Inta badan dadka ku nool degmada waxay degeen 300 oo sano ee ugu dambeeyay. Magaalooyinka waaweyn iyo kuwa yaryar ee degmada Gabiley ayaa ka badan marka loo eego magaalooyinka kale ee Somaliland. Magaalooyinka waaweyn: Allaybaday Arabsiyo Gabiley , xarunta degmada Tog Wajaale Kalabaydh Xuushalay Magaalooyinka yaryar: Agabar Bus Ceel Bardaale Ishagudban ==Beeraha== Inta badan wax soo saarka cuntada Somaliland waxa laga helaa gobolkan, taas oo ka dhigaysa ilaa 85% ilaha cuntada Somaliland . Waxa uu beeraa tufaax, liin, muus, dalagyo, galley, galley, qamadi, shaciir, digir, liin, digir, lawska, baradhada, yaanyada, basasha, toonta, kaabajka, karootada, qaraha, babayga, iyo noocyo kale oo badan oo khudrad iyo khudaar ah. ==Tixraac== [https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf "Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"] [http://www.refworld.org/docid/3ae6ab704.html "Refworld | Soomaaliya: Warbixin ku saabsan hal-abuurka qowmiyadeed ee Gabiley (Gebiley) 1987-1988"] [https://web.archive.org/web/20170202002054/http://publications.dlprog.org/Political%20Settlements%20and%20State%20Formation%20-%20the%20Case%20of%20Somaliland.pdf "Deegaannada Siyaasadeed iyo Dhismaha Dawladnimo: Qadiyadda Somaliland"] [http://www.statoids.com/yso.html Degmooyinka Soomaaliya] [https://books.google.com/books?id=lAyeNqKK7bQC&q=jibril+abokor+militia Xasan Cali Jaamac yaa u daneeya Soomaaliya] ==Xiriirinta dibadda== [http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/120228_OCHASom_Administrative_Map_Wooqoyi-Galbeed_Gebiley_A3_1.pdf Map-maamuleedka Degmada Gabiley] 764e58sm6ca24vg12z7zkycelefp1u2 302777 302776 2026-07-17T02:14:12Z Abdishakur Gande 32580 Gobalka Gabiley - Gabiley Region Somaliland 302777 wikitext text/x-wiki '''Gabiley Region''' ( [[Af Soomaali|Soomaali]]: Gobalka Gabiley ) waa Gobol ka tirsan Dalka [[Somaliland]] , Xarunta Gobalku waa Magaalada [[Gabiley]] . {{Infobox settlement | official_name = Gabiley | native_name = Degmooyinka Gobalka Gabiley | other_name = | settlement_type = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | nickname = | motto = | image_map = Gobalka Gabiley one of the (Somaliland) Regions.svg | mapsize = 200px | map_caption = 1. Degmada Gabiley 2. Deg. Wajaale 3. Deg. Allay Bahday 4. Deg. Ishagudban 5. Deg. Geed-balaadh 6. Deg. Arabsiyo 7. Deg. Arabsiyo 8. Deg. Agabar 9. Deg. Buqdhada | pushpin_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somaliland}} | subdivision_type1 = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | subdivision_type2 = Caasimada | subdivision_name1 = [[Gobalka Gabiley]] | subdivision_name2 = [[Gabiley]] | established_title = | established_date = | government_footnotes = | government_type [[Gabiley Regional Administration]] = | leader_title [[Governor, Deputy and General Secretary Executive Administration]] = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | population_total = 79564 | population_as_of = 2005 | population_footnotes = <ref name="docs.unocha.org">{{cite web |url=https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |title=Regions, districts, and their populations: Somalia 2005 (draft) |website=[[United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]] |publisher=[[United Nations Development Programme]] |access-date=31 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |archive-date=28 July 2017 |url-status=dead}}</ref> | population_density_km2 = | population_note = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | blank_name = | blank_info = }} ==Tirakoobka Dadweynaha Population Estimation== Gobalka Gabiley Gabiley waxa ku nool dad ka badan *1,101,99.* Waxaana lagu tiriyaa Gobalada ugu korodhka badan ee dadka ku nool Somaliland, kaasoo ay ugu wacan tahay barwaaqo dhulka. =Gobalka Gabiley Waxaa Dega Beelo Kala Oo Kasoo Jeeda Qowmiyada Soomaalida.= *Qabiilada Dega Waxa Kamid ah Beelaha:* Jibriil Abokor|Habar Awal | Isaaq Bahabar Aadan |Maxad Case | Gadabuursi Cabdala Abokor|Habar Awal | Isaaq Madigaan. |Madigaan | Madigaan Baha-samaroon |Samaroon | Gadabuursi Maxad Case. |Samaroon | Gadabuursi Akidho. |Akishe. | Akisho ==Magaalooyinka== Inta badan dadka ku nool degmada waxay degeen 300 oo sano ee ugu dambeeyay. Magaalooyinka waaweyn iyo kuwa yaryar ee degmada Gabiley ayaa ka badan marka loo eego magaalooyinka kale ee Somaliland. Magaalooyinka waaweyn: Allaybaday Arabsiyo Gabiley , xarunta degmada Tog Wajaale Kalabaydh Xuushalay Magaalooyinka yaryar: Agabar Bus Ceel Bardaale Ishagudban ==Beeraha== Inta badan wax soo saarka cuntada Somaliland waxa laga helaa gobolkan, taas oo ka dhigaysa ilaa 85% ilaha cuntada Somaliland . Waxa uu beeraa tufaax, liin, muus, dalagyo, galley, galley, qamadi, shaciir, digir, liin, digir, lawska, baradhada, yaanyada, basasha, toonta, kaabajka, karootada, qaraha, babayga, iyo noocyo kale oo badan oo khudrad iyo khudaar ah. ==Tixraac== [https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf "Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"] [http://www.refworld.org/docid/3ae6ab704.html "Refworld | Soomaaliya: Warbixin ku saabsan hal-abuurka qowmiyadeed ee Gabiley (Gebiley) 1987-1988"] [https://web.archive.org/web/20170202002054/http://publications.dlprog.org/Political%20Settlements%20and%20State%20Formation%20-%20the%20Case%20of%20Somaliland.pdf "Deegaannada Siyaasadeed iyo Dhismaha Dawladnimo: Qadiyadda Somaliland"] [http://www.statoids.com/yso.html Degmooyinka Soomaaliya] [https://books.google.com/books?id=lAyeNqKK7bQC&q=jibril+abokor+militia Xasan Cali Jaamac yaa u daneeya Soomaaliya] ==Xiriirinta dibadda== [http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/120228_OCHASom_Administrative_Map_Wooqoyi-Galbeed_Gebiley_A3_1.pdf Map-maamuleedka Degmada Gabiley] o311ii0zy2ducf4edk07h5qr2xdwzn4 302778 302777 2026-07-17T02:15:20Z Abdishakur Gande 32580 /* Magaalooyinka */ Gobalka Gabiley - Gabiley Region Somaliland 302778 wikitext text/x-wiki '''Gabiley Region''' ( [[Af Soomaali|Soomaali]]: Gobalka Gabiley ) waa Gobol ka tirsan Dalka [[Somaliland]] , Xarunta Gobalku waa Magaalada [[Gabiley]] . {{Infobox settlement | official_name = Gabiley | native_name = Degmooyinka Gobalka Gabiley | other_name = | settlement_type = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | nickname = | motto = | image_map = Gobalka Gabiley one of the (Somaliland) Regions.svg | mapsize = 200px | map_caption = 1. Degmada Gabiley 2. Deg. Wajaale 3. Deg. Allay Bahday 4. Deg. Ishagudban 5. Deg. Geed-balaadh 6. Deg. Arabsiyo 7. Deg. Arabsiyo 8. Deg. Agabar 9. Deg. Buqdhada | pushpin_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somaliland}} | subdivision_type1 = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | subdivision_type2 = Caasimada | subdivision_name1 = [[Gobalka Gabiley]] | subdivision_name2 = [[Gabiley]] | established_title = | established_date = | government_footnotes = | government_type [[Gabiley Regional Administration]] = | leader_title [[Governor, Deputy and General Secretary Executive Administration]] = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | population_total = 79564 | population_as_of = 2005 | population_footnotes = <ref name="docs.unocha.org">{{cite web |url=https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |title=Regions, districts, and their populations: Somalia 2005 (draft) |website=[[United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]] |publisher=[[United Nations Development Programme]] |access-date=31 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |archive-date=28 July 2017 |url-status=dead}}</ref> | population_density_km2 = | population_note = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | blank_name = | blank_info = }} ==Tirakoobka Dadweynaha Population Estimation== Gobalka Gabiley Gabiley waxa ku nool dad ka badan *1,101,99.* Waxaana lagu tiriyaa Gobalada ugu korodhka badan ee dadka ku nool Somaliland, kaasoo ay ugu wacan tahay barwaaqo dhulka. ==Magaalooyinka== Inta badan dadka ku nool degmada waxay degeen 300 oo sano ee ugu dambeeyay. Magaalooyinka waaweyn iyo kuwa yaryar ee degmada Gabiley ayaa ka badan marka loo eego magaalooyinka kale ee Somaliland. Magaalooyinka waaweyn: Allaybaday Arabsiyo Gabiley , xarunta degmada Tog Wajaale Kalabaydh Xuushalay Magaalooyinka yaryar: Agabar Bus Ceel Bardaale Ishagudban ==Beeraha== Inta badan wax soo saarka cuntada Somaliland waxa laga helaa gobolkan, taas oo ka dhigaysa ilaa 85% ilaha cuntada Somaliland . Waxa uu beeraa tufaax, liin, muus, dalagyo, galley, galley, qamadi, shaciir, digir, liin, digir, lawska, baradhada, yaanyada, basasha, toonta, kaabajka, karootada, qaraha, babayga, iyo noocyo kale oo badan oo khudrad iyo khudaar ah. ==Tixraac== [https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf "Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"] [http://www.refworld.org/docid/3ae6ab704.html "Refworld | Soomaaliya: Warbixin ku saabsan hal-abuurka qowmiyadeed ee Gabiley (Gebiley) 1987-1988"] [https://web.archive.org/web/20170202002054/http://publications.dlprog.org/Political%20Settlements%20and%20State%20Formation%20-%20the%20Case%20of%20Somaliland.pdf "Deegaannada Siyaasadeed iyo Dhismaha Dawladnimo: Qadiyadda Somaliland"] [http://www.statoids.com/yso.html Degmooyinka Soomaaliya] [https://books.google.com/books?id=lAyeNqKK7bQC&q=jibril+abokor+militia Xasan Cali Jaamac yaa u daneeya Soomaaliya] ==Xiriirinta dibadda== [http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/120228_OCHASom_Administrative_Map_Wooqoyi-Galbeed_Gebiley_A3_1.pdf Map-maamuleedka Degmada Gabiley] etj60ws8nkl9q3kuoq1z7yf0s7w1org 302779 302778 2026-07-17T02:16:12Z Abdishakur Gande 32580 /* */ Gobalka Gabiley 302779 wikitext text/x-wiki '''Gabiley Region''' ( [[Af Soomaali|Soomaali]]: Gobalka Gabiley ) waa Gobol ka tirsan Dalka [[Somaliland]] , Xarunta Gobalku waa Magaalada [[Gabiley]] . {{Infobox settlement | official_name = Gabiley | native_name = Degmooyinka Gobalka Gabiley | other_name = | settlement_type = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | nickname = | motto = | image_map = Gobalka Gabiley one of the (Somaliland) Regions.svg | mapsize = 200px | map_caption = 1. Degmada Gabiley 2. Deg. Wajaale 3. Deg. Allay Bahday 4. Deg. Ishagudban 5. Deg. Geed-balaadh 6. Deg. Arabsiyo 7. Deg. Arabsiyo 8. Deg. Agabar 9. Deg. Buqdhada | pushpin_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somaliland}} | subdivision_type1 = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | subdivision_type2 = Caasimada | subdivision_name1 = [[Gobalka Gabiley]] | subdivision_name2 = [[Gabiley]] | established_title = | established_date = | government_footnotes = | government_type [[Gabiley Regional Administration]] = | leader_title [[Governor, Deputy and General Secretary Executive Administration]] = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | population_total = 79564 | population_as_of = 2005 | population_footnotes = <ref name="docs.unocha.org">{{cite web |url=https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |title=Regions, districts, and their populations: Somalia 2005 (draft) |website=[[United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]] |publisher=[[United Nations Development Programme]] |access-date=31 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |archive-date=28 July 2017 |url-status=dead}}</ref> | population_density_km2 = | population_note = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | blank_name = | blank_info = }} ==Tirakoobka Dadweynaha Population Estimation== Gobalka Gabiley Gabiley waxa ku nool dad ka badan *1,101,99.* Waxaana lagu tiriyaa Gobalada ugu korodhka badan ee dadka ku nool Somaliland, kaasoo ay ugu wacan tahay barwaaqo dhulka. =Gobalka Gabiley Waxaa Dega Beelo Kala Oo Kasoo Jeeda Qowmiyada Soomaalida.= *Qabiilada Dega Waxa Kamid ah Beelaha:* Jibriil Abokor|Habar Awal | Isaaq Bahabar Aadan |Maxad Case | Gadabuursi Cabdala Abokor|Habar Awal | Isaaq Madigaan. |Madigaan | Madigaan Baha-samaroon |Samaroon | Gadabuursi Maxad Case. |Samaroon | Gadabuursi Akidho. |Akishe. | Akisho ==Magaalooyinka== Inta badan dadka ku nool degmada waxay degeen 300 oo sano ee ugu dambeeyay. Magaalooyinka waaweyn iyo kuwa yaryar ee degmada Gabiley ayaa ka badan marka loo eego magaalooyinka kale ee Somaliland. Magaalooyinka waaweyn: Allaybaday Arabsiyo Gabiley , xarunta degmada Tog Wajaale Kalabaydh Xuushalay Magaalooyinka yaryar: Agabar Bus Ceel Bardaale Ishagudban ==Beeraha== Inta badan wax soo saarka cuntada Somaliland waxa laga helaa gobolkan, taas oo ka dhigaysa ilaa 85% ilaha cuntada Somaliland . Waxa uu beeraa tufaax, liin, muus, dalagyo, galley, galley, qamadi, shaciir, digir, liin, digir, lawska, baradhada, yaanyada, basasha, toonta, kaabajka, karootada, qaraha, babayga, iyo noocyo kale oo badan oo khudrad iyo khudaar ah. ==Tixraac== [https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf "Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"] [http://www.refworld.org/docid/3ae6ab704.html "Refworld | Soomaaliya: Warbixin ku saabsan hal-abuurka qowmiyadeed ee Gabiley (Gebiley) 1987-1988"] [https://web.archive.org/web/20170202002054/http://publications.dlprog.org/Political%20Settlements%20and%20State%20Formation%20-%20the%20Case%20of%20Somaliland.pdf "Deegaannada Siyaasadeed iyo Dhismaha Dawladnimo: Qadiyadda Somaliland"] [http://www.statoids.com/yso.html Degmooyinka Soomaaliya] [https://books.google.com/books?id=lAyeNqKK7bQC&q=jibril+abokor+militia Xasan Cali Jaamac yaa u daneeya Soomaaliya] ==Xiriirinta dibadda== [http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/120228_OCHASom_Administrative_Map_Wooqoyi-Galbeed_Gebiley_A3_1.pdf Map-maamuleedka Degmada Gabiley] 1tv5g9r52mcotulz6jkg3l0m3gan811 302780 302779 2026-07-17T02:16:53Z Abdishakur Gande 32580 /* Tirakoobka Dadweynaha Population Estimation */ Gobalka Gabiley 302780 wikitext text/x-wiki '''Gabiley Region''' ( [[Af Soomaali|Soomaali]]: Gobalka Gabiley ) waa Gobol ka tirsan Dalka [[Somaliland]] , Xarunta Gobalku waa Magaalada [[Gabiley]] . {{Infobox settlement | official_name = Gabiley | native_name = Degmooyinka Gobalka Gabiley | other_name = | settlement_type = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | nickname = | motto = | image_map = Gobalka Gabiley one of the (Somaliland) Regions.svg | mapsize = 200px | map_caption = 1. Degmada Gabiley 2. Deg. Wajaale 3. Deg. Allay Bahday 4. Deg. Ishagudban 5. Deg. Geed-balaadh 6. Deg. Arabsiyo 7. Deg. Arabsiyo 8. Deg. Agabar 9. Deg. Buqdhada | pushpin_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somaliland}} | subdivision_type1 = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | subdivision_type2 = Caasimada | subdivision_name1 = [[Gobalka Gabiley]] | subdivision_name2 = [[Gabiley]] | established_title = | established_date = | government_footnotes = | government_type [[Gabiley Regional Administration]] = | leader_title [[Governor, Deputy and General Secretary Executive Administration]] = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | population_total = 79564 | population_as_of = 2005 | population_footnotes = <ref name="docs.unocha.org">{{cite web |url=https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |title=Regions, districts, and their populations: Somalia 2005 (draft) |website=[[United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]] |publisher=[[United Nations Development Programme]] |access-date=31 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |archive-date=28 July 2017 |url-status=dead}}</ref> | population_density_km2 = | population_note = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | blank_name = | blank_info = }} ==Tirakoobka Dadweynaha Population Estimation== Gobalka Gabiley Gabiley waxa ku nool dad ka badan *1,101,99.* Waxaana lagu tiriyaa Gobalada ugu korodhka badan ee dadka ku nool Somaliland, kaasoo ay ugu wacan tahay barwaaqo dhulka. =Gobalka Gabiley Waxaa Dega Beelo Kala Oo Kasoo Jeeda Qowmiyada Soomaalida.= *Qabiilada Dega Waxa Kamid ah Beelaha:* Jibriil Abokor|Habar Awal | Isaaq Bahabar Aadan |Maxad Case | Gadabuursi Cabdala Abokor|Habar Awal | Isaaq Madigaan. |Madigaan | Madigaan Baha-samaroon |Samaroon | Gadabuursi Maxad Case. |Samaroon | Gadabuursi Akidho. |Akishe. | Akisho =Gobalka Gabiley Waxaa Dega Beelo Kala Oo Kasoo Jeeda Qowmiyada Soomaalida.= *Qabiilada Dega Waxa Kamid ah Beelaha:* Jibriil Abokor|Habar Awal | Isaaq Bahabar Aadan |Maxad Case | Gadabuursi Cabdala Abokor|Habar Awal | Isaaq Madigaan. |Madigaan | Madigaan Baha-samaroon |Samaroon | Gadabuursi Maxad Case. |Samaroon | Gadabuursi Akidho. |Akishe. | Akisho ==Magaalooyinka== Inta badan dadka ku nool degmada waxay degeen 300 oo sano ee ugu dambeeyay. Magaalooyinka waaweyn iyo kuwa yaryar ee degmada Gabiley ayaa ka badan marka loo eego magaalooyinka kale ee Somaliland. Magaalooyinka waaweyn: Allaybaday Arabsiyo Gabiley , xarunta degmada Tog Wajaale Kalabaydh Xuushalay Magaalooyinka yaryar: Agabar Bus Ceel Bardaale Ishagudban ==Beeraha== Inta badan wax soo saarka cuntada Somaliland waxa laga helaa gobolkan, taas oo ka dhigaysa ilaa 85% ilaha cuntada Somaliland . Waxa uu beeraa tufaax, liin, muus, dalagyo, galley, galley, qamadi, shaciir, digir, liin, digir, lawska, baradhada, yaanyada, basasha, toonta, kaabajka, karootada, qaraha, babayga, iyo noocyo kale oo badan oo khudrad iyo khudaar ah. ==Tixraac== [https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf "Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"] [http://www.refworld.org/docid/3ae6ab704.html "Refworld | Soomaaliya: Warbixin ku saabsan hal-abuurka qowmiyadeed ee Gabiley (Gebiley) 1987-1988"] [https://web.archive.org/web/20170202002054/http://publications.dlprog.org/Political%20Settlements%20and%20State%20Formation%20-%20the%20Case%20of%20Somaliland.pdf "Deegaannada Siyaasadeed iyo Dhismaha Dawladnimo: Qadiyadda Somaliland"] [http://www.statoids.com/yso.html Degmooyinka Soomaaliya] [https://books.google.com/books?id=lAyeNqKK7bQC&q=jibril+abokor+militia Xasan Cali Jaamac yaa u daneeya Soomaaliya] ==Xiriirinta dibadda== [http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/120228_OCHASom_Administrative_Map_Wooqoyi-Galbeed_Gebiley_A3_1.pdf Map-maamuleedka Degmada Gabiley] 8mndqeibje9r00hjxljtnntk9ejfs8t 302781 302780 2026-07-17T02:17:25Z Abdishakur Gande 32580 Gobalka Gabiley 302781 wikitext text/x-wiki '''Gabiley Region''' ( [[Af Soomaali|Soomaali]]: Gobalka Gabiley ) waa Gobol ka tirsan Dalka [[Somaliland]] , Xarunta Gobalku waa Magaalada [[Gabiley]] . {{Infobox settlement | official_name = Gabiley | native_name = Degmooyinka Gobalka Gabiley | other_name = | settlement_type = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | nickname = | motto = | image_map = Gobalka Gabiley one of the (Somaliland) Regions.svg | mapsize = 200px | map_caption = 1. Degmada Gabiley 2. Deg. Wajaale 3. Deg. Allay Bahday 4. Deg. Ishagudban 5. Deg. Geed-balaadh 6. Deg. Arabsiyo 7. Deg. Arabsiyo 8. Deg. Agabar 9. Deg. Buqdhada | pushpin_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somaliland}} | subdivision_type1 = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | subdivision_type2 = Caasimada | subdivision_name1 = [[Gobalka Gabiley]] | subdivision_name2 = [[Gabiley]] | established_title = | established_date = | government_footnotes = | government_type [[Gabiley Regional Administration]] = | leader_title [[Governor, Deputy and General Secretary Executive Administration]] = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | population_total = 79564 | population_as_of = 2005 | population_footnotes = <ref name="docs.unocha.org">{{cite web |url=https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |title=Regions, districts, and their populations: Somalia 2005 (draft) |website=[[United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]] |publisher=[[United Nations Development Programme]] |access-date=31 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |archive-date=28 July 2017 |url-status=dead}}</ref> | population_density_km2 = | population_note = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | blank_name = | blank_info = }} ==Tirakoobka Dadweynaha Population Estimation== Gobalka Gabiley Gabiley waxa ku nool dad ka badan *1,101,99.* Waxaana lagu tiriyaa Gobalada ugu korodhka badan ee dadka ku nool Somaliland, kaasoo ay ugu wacan tahay barwaaqo dhulka. *Qabiilada Dega Waxa Kamid ah Beelaha:* Jibriil Abokor|Habar Awal | Isaaq Bahabar Aadan |Maxad Case | Gadabuursi Cabdala Abokor|Habar Awal | Isaaq Madigaan. |Madigaan | Madigaan Baha-samaroon |Samaroon | Gadabuursi Maxad Case. |Samaroon | Gadabuursi Akidho. |Akishe. | Akisho =Gobalka Gabiley Waxaa Dega Beelo Kala Oo Kasoo Jeeda Qowmiyada Soomaalida.= *Qabiilada Dega Waxa Kamid ah Beelaha:* Jibriil Abokor|Habar Awal | Isaaq Bahabar Aadan |Maxad Case | Gadabuursi Cabdala Abokor|Habar Awal | Isaaq Madigaan. |Madigaan | Madigaan Baha-samaroon |Samaroon | Gadabuursi Maxad Case. |Samaroon | Gadabuursi Akidho. |Akishe. | Akisho ==Magaalooyinka== Inta badan dadka ku nool degmada waxay degeen 300 oo sano ee ugu dambeeyay. Magaalooyinka waaweyn iyo kuwa yaryar ee degmada Gabiley ayaa ka badan marka loo eego magaalooyinka kale ee Somaliland. Magaalooyinka waaweyn: Allaybaday Arabsiyo Gabiley , xarunta degmada Tog Wajaale Kalabaydh Xuushalay Magaalooyinka yaryar: Agabar Bus Ceel Bardaale Ishagudban ==Beeraha== Inta badan wax soo saarka cuntada Somaliland waxa laga helaa gobolkan, taas oo ka dhigaysa ilaa 85% ilaha cuntada Somaliland . Waxa uu beeraa tufaax, liin, muus, dalagyo, galley, galley, qamadi, shaciir, digir, liin, digir, lawska, baradhada, yaanyada, basasha, toonta, kaabajka, karootada, qaraha, babayga, iyo noocyo kale oo badan oo khudrad iyo khudaar ah. ==Tixraac== [https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf "Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"] [http://www.refworld.org/docid/3ae6ab704.html "Refworld | Soomaaliya: Warbixin ku saabsan hal-abuurka qowmiyadeed ee Gabiley (Gebiley) 1987-1988"] [https://web.archive.org/web/20170202002054/http://publications.dlprog.org/Political%20Settlements%20and%20State%20Formation%20-%20the%20Case%20of%20Somaliland.pdf "Deegaannada Siyaasadeed iyo Dhismaha Dawladnimo: Qadiyadda Somaliland"] [http://www.statoids.com/yso.html Degmooyinka Soomaaliya] [https://books.google.com/books?id=lAyeNqKK7bQC&q=jibril+abokor+militia Xasan Cali Jaamac yaa u daneeya Soomaaliya] ==Xiriirinta dibadda== [http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/120228_OCHASom_Administrative_Map_Wooqoyi-Galbeed_Gebiley_A3_1.pdf Map-maamuleedka Degmada Gabiley] jsv5k120wvsqrcmlk7aa1nyajnto2n2 302782 302781 2026-07-17T02:22:07Z Abdishakur Gande 32580 /* =Degmooyinka Gobalka Gabiley. */ Gobalka Gabiley 302782 wikitext text/x-wiki '''Gabiley Region''' ( [[Af Soomaali|Soomaali]]: Gobalka Gabiley ) waa Gobol ka tirsan Dalka [[Somaliland]] , Xarunta Gobalku waa Magaalada [[Gabiley]] . {{Infobox settlement | official_name = Gabiley | native_name = Degmooyinka Gobalka Gabiley | other_name = | settlement_type = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | nickname = | motto = | image_map = Gobalka Gabiley one of the (Somaliland) Regions.svg | mapsize = 200px | map_caption = 1. Degmada Gabiley 2. Deg. Wajaale 3. Deg. Allay Bahday 4. Deg. Ishagudban 5. Deg. Geed-balaadh 6. Deg. Arabsiyo 7. Deg. Arabsiyo 8. Deg. Agabar 9. Deg. Buqdhada | pushpin_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somaliland}} | subdivision_type1 = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | subdivision_type2 = Caasimada | subdivision_name1 = [[Gobalka Gabiley]] | subdivision_name2 = [[Gabiley]] | established_title = | established_date = | government_footnotes = | government_type [[Gabiley Regional Administration]] = | leader_title [[Governor, Deputy and General Secretary Executive Administration]] = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | population_total = 79564 | population_as_of = 2005 | population_footnotes = <ref name="docs.unocha.org">{{cite web |url=https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |title=Regions, districts, and their populations: Somalia 2005 (draft) |website=[[United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]] |publisher=[[United Nations Development Programme]] |access-date=31 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |archive-date=28 July 2017 |url-status=dead}}</ref> | population_density_km2 = | population_note = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | blank_name = | blank_info = }} ==Tirakoobka Dadweynaha Population Estimation== Gobalka Gabiley Gabiley waxa ku nool dad ka badan *1,101,99.* Waxaana lagu tiriyaa Gobalada ugu korodhka badan ee dadka ku nool Somaliland, kaasoo ay ugu wacan tahay barwaaqo dhulka. *Qabiilada Dega Waxa Kamid ah Beelaha:* Jibriil Abokor|Habar Awal | Isaaq Bahabar Aadan |Maxad Case | Gadabuursi Cabdala Abokor|Habar Awal | Isaaq Madigaan. |Madigaan | Madigaan Baha-samaroon |Samaroon | Gadabuursi Maxad Case. |Samaroon | Gadabuursi Akidho. |Akishe. | Akisho ==Degmooyinka Gobalka Gabiley.= *Qabiilada Dega Waxa Kamid ah Beelaha:* 1. Gabiley 2. Allaybaday 3. Arabsiyo 4. Wajaale 5. Isha-gudban 6. Agabar 7. Buqdhada 8. Geedbalaadh Magaalooyinka yaryar: ==Beeraha== Inta badan wax soo saarka cuntada Somaliland waxa laga helaa gobolkan, taas oo ka dhigaysa ilaa 85% ilaha cuntada Somaliland . Waxa uu beeraa tufaax, liin, muus, galley, qamadi, shaciir, digir, liin, digir, lawska, baradhada, yaanyada, basasha, toonta, kaabajka, karootada, qaraha, babayga, iyo noocyo kale oo badan oo khudrad iyo khudaar ah. ==Tixraac== [https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf "Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"] [http://www.refworld.org/docid/3ae6ab704.html "Refworld | Soomaaliya: Warbixin ku saabsan hal-abuurka qowmiyadeed ee Gabiley (Gebiley) 1987-1988"] [https://web.archive.org/web/20170202002054/http://publications.dlprog.org/Political%20Settlements%20and%20State%20Formation%20-%20the%20Case%20of%20Somaliland.pdf "Deegaannada Siyaasadeed iyo Dhismaha Dawladnimo: Qadiyadda Somaliland"] [http://www.statoids.com/yso.html Degmooyinka Soomaaliya] [https://books.google.com/books?id=lAyeNqKK7bQC&q=jibril+abokor+militia Xasan Cali Jaamac yaa u daneeya Soomaaliya] ==Xiriirinta dibadda== [http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/120228_OCHASom_Administrative_Map_Wooqoyi-Galbeed_Gebiley_A3_1.pdf Map-maamuleedka Degmada Gabiley] emkkg8xq5yzcadysjs1q1lcdd9b8kk5 302783 302782 2026-07-17T02:24:34Z Abdishakur Gande 32580 /* =Degmooyinka Gobalka Gabiley. */ Gobalka Gabiley 302783 wikitext text/x-wiki '''Gabiley Region''' ( [[Af Soomaali|Soomaali]]: Gobalka Gabiley ) waa Gobol ka tirsan Dalka [[Somaliland]] , Xarunta Gobalku waa Magaalada [[Gabiley]] . {{Infobox settlement | official_name = Gabiley | native_name = Degmooyinka Gobalka Gabiley | other_name = | settlement_type = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | nickname = | motto = | image_map = Gobalka Gabiley one of the (Somaliland) Regions.svg | mapsize = 200px | map_caption = 1. Degmada Gabiley 2. Deg. Wajaale 3. Deg. Allay Bahday 4. Deg. Ishagudban 5. Deg. Geed-balaadh 6. Deg. Arabsiyo 7. Deg. Arabsiyo 8. Deg. Agabar 9. Deg. Buqdhada | pushpin_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somaliland}} | subdivision_type1 = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | subdivision_type2 = Caasimada | subdivision_name1 = [[Gobalka Gabiley]] | subdivision_name2 = [[Gabiley]] | established_title = | established_date = | government_footnotes = | government_type [[Gabiley Regional Administration]] = | leader_title [[Governor, Deputy and General Secretary Executive Administration]] = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | population_total = 79564 | population_as_of = 2005 | population_footnotes = <ref name="docs.unocha.org">{{cite web |url=https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |title=Regions, districts, and their populations: Somalia 2005 (draft) |website=[[United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]] |publisher=[[United Nations Development Programme]] |access-date=31 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |archive-date=28 July 2017 |url-status=dead}}</ref> | population_density_km2 = | population_note = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | blank_name = | blank_info = }} ==Tirakoobka Dadweynaha Population Estimation== Gobalka Gabiley Gabiley waxa ku nool dad ka badan *1,101,99.* Waxaana lagu tiriyaa Gobalada ugu korodhka badan ee dadka ku nool Somaliland, kaasoo ay ugu wacan tahay barwaaqo dhulka. *Qabiilada Dega Waxa Kamid ah Beelaha:* Jibriil Abokor|Habar Awal | Isaaq Bahabar Aadan |Maxad Case | Gadabuursi Cabdala Abokor|Habar Awal | Isaaq Madigaan. |Madigaan | Madigaan Baha-samaroon |Samaroon | Gadabuursi Maxad Case. |Samaroon | Gadabuursi Akidho. |Akishe. | Akisho ==Degmooyinka Gobalka Gabiley.= *Qabiilada Dega Waxa Kamid ah Beelaha:* 1. Gabiley 2. Allaybaday 3. Arabsiyo 4. Wajaale 5. Isha-gudban 6. Agabar 7. Buqdhada 8. Geedbalaadh Magaalooyinka yaryar: ==Magaalooyinka== Inta badan dadka ku nool Gabiley waxay degeen 300 oo sano kahor. Magaalooyinka waaweyn iyo kuwa yaryar ee degmada Gabiley ayaa ka badan marka loo eego magaalooyinka kale ee Somaliland. Magaalooyinka waaweyn: ==Beeraha== Inta badan wax soo saarka cuntada Somaliland waxa laga helaa gobolkan, taas oo ka dhigaysa ilaa 85% ilaha cuntada Somaliland . Waxa uu beeraa tufaax, liin, muus, galley, qamadi, shaciir, digir, liin, digir, lawska, baradhada, yaanyada, basasha, toonta, kaabajka, karootada, qaraha, babayga, iyo noocyo kale oo badan oo khudrad iyo khudaar ah. ==Tixraac== [https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf "Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"] [http://www.refworld.org/docid/3ae6ab704.html "Refworld | Soomaaliya: Warbixin ku saabsan hal-abuurka qowmiyadeed ee Gabiley (Gebiley) 1987-1988"] [https://web.archive.org/web/20170202002054/http://publications.dlprog.org/Political%20Settlements%20and%20State%20Formation%20-%20the%20Case%20of%20Somaliland.pdf "Deegaannada Siyaasadeed iyo Dhismaha Dawladnimo: Qadiyadda Somaliland"] [http://www.statoids.com/yso.html Degmooyinka Soomaaliya] [https://books.google.com/books?id=lAyeNqKK7bQC&q=jibril+abokor+militia Xasan Cali Jaamac yaa u daneeya Soomaaliya] ==Xiriirinta dibadda== [http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/120228_OCHASom_Administrative_Map_Wooqoyi-Galbeed_Gebiley_A3_1.pdf Map-maamuleedka Degmada Gabiley] 009urelcvle8tef852nzmzetslxt5yo 302784 302783 2026-07-17T02:26:22Z Abdishakur Gande 32580 /* Magaalooyinka */ Gobalka Gabiley 302784 wikitext text/x-wiki '''Gabiley Region''' ( [[Af Soomaali|Soomaali]]: Gobalka Gabiley ) waa Gobol ka tirsan Dalka [[Somaliland]] , Xarunta Gobalku waa Magaalada [[Gabiley]] . {{Infobox settlement | official_name = Gabiley | native_name = Degmooyinka Gobalka Gabiley | other_name = | settlement_type = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | nickname = | motto = | image_map = Gobalka Gabiley one of the (Somaliland) Regions.svg | mapsize = 200px | map_caption = 1. Degmada Gabiley 2. Deg. Wajaale 3. Deg. Allay Bahday 4. Deg. Ishagudban 5. Deg. Geed-balaadh 6. Deg. Arabsiyo 7. Deg. Arabsiyo 8. Deg. Agabar 9. Deg. Buqdhada | pushpin_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somaliland}} | subdivision_type1 = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | subdivision_type2 = Caasimada | subdivision_name1 = [[Gobalka Gabiley]] | subdivision_name2 = [[Gabiley]] | established_title = | established_date = | government_footnotes = | government_type [[Gabiley Regional Administration]] = | leader_title [[Governor, Deputy and General Secretary Executive Administration]] = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | population_total = 79564 | population_as_of = 2005 | population_footnotes = <ref name="docs.unocha.org">{{cite web |url=https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |title=Regions, districts, and their populations: Somalia 2005 (draft) |website=[[United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]] |publisher=[[United Nations Development Programme]] |access-date=31 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |archive-date=28 July 2017 |url-status=dead}}</ref> | population_density_km2 = | population_note = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | blank_name = | blank_info = }} ==Tirakoobka Dadweynaha Population Estimation== Gobalka Gabiley Gabiley waxa ku nool dad ka badan *1,101,99.* Waxaana lagu tiriyaa Gobalada ugu korodhka badan ee dadka ku nool Somaliland, kaasoo ay ugu wacan tahay barwaaqo dhulka. *Qabiilada Dega Waxa Kamid ah Beelaha:* Jibriil Abokor|Habar Awal | Isaaq Bahabar Aadan |Maxad Case | Gadabuursi Cabdala Abokor|Habar Awal | Isaaq Madigaan. |Madigaan | Madigaan Baha-samaroon |Samaroon | Gadabuursi Maxad Case. |Samaroon | Gadabuursi Akidho. |Akishe. | Akisho ==Degmooyinka Gobalka Gabiley.= *Qabiilada Dega Waxa Kamid ah Beelaha:* 1. Gabiley 2. Allaybaday 3. Arabsiyo 4. Wajaale 5. Isha-gudban 6. Agabar 7. Buqdhada 8. Geedbalaadh Magaalooyinka yaryar: ==Magaalooyinka== Inta badan dadka ku nool Gabiley waxay degeen 300 oo sano kahor. Magaalooyinka waaweyn iyo kuwa yaryar ee Gobalka Gabiley ayaa ka badan marka loo eego magaalooyinka kale ee Somaliland. 1. Liiska Magaalooyinka waaweyn: 2. Liiska Magaalooyinka Yaryar : ==Beeraha== Inta badan wax soo saarka cuntada Somaliland waxa laga helaa gobolkan, taas oo ka dhigaysa ilaa 85% ilaha cuntada Somaliland . Waxa uu beeraa tufaax, liin, muus, galley, qamadi, shaciir, digir, liin, digir, lawska, baradhada, yaanyada, basasha, toonta, kaabajka, karootada, qaraha, babayga, iyo noocyo kale oo badan oo khudrad iyo khudaar ah. ==Tixraac== [https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf "Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"] [http://www.refworld.org/docid/3ae6ab704.html "Refworld | Soomaaliya: Warbixin ku saabsan hal-abuurka qowmiyadeed ee Gabiley (Gebiley) 1987-1988"] [https://web.archive.org/web/20170202002054/http://publications.dlprog.org/Political%20Settlements%20and%20State%20Formation%20-%20the%20Case%20of%20Somaliland.pdf "Deegaannada Siyaasadeed iyo Dhismaha Dawladnimo: Qadiyadda Somaliland"] [http://www.statoids.com/yso.html Degmooyinka Soomaaliya] [https://books.google.com/books?id=lAyeNqKK7bQC&q=jibril+abokor+militia Xasan Cali Jaamac yaa u daneeya Soomaaliya] ==Xiriirinta dibadda== [http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/120228_OCHASom_Administrative_Map_Wooqoyi-Galbeed_Gebiley_A3_1.pdf Map-maamuleedka Degmada Gabiley] 8ynbxk3dwlj03pfbgt742gul16yflrj 302835 302784 2026-07-17T08:35:25Z Isma4l 41797 Dib u celiyay 302835 wikitext text/x-wiki '''District Gabiley ''' ( [[Af Soomaali|Soomaali]]: Gobalka Gabiley ) waa Gobol ka tirsan Dalka [[Somaliland]] , Xarunta Gobalku waa Magaalada [[Gabiley]] . {{Infobox settlement | official_name = Gabiley | native_name = Degmada Gabiley | other_name = | settlement_type = [[Gobolada Somaliland|Degmo]] | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | image_seal = | seal_size = | nickname = | motto = | image_map = Gabiley in Marodijeh (Somaliland).svg | mapsize = 200px | map_caption = Goobta Degmada Gabiley ee Gobolka Maroodi Jeex, Somaliland | pushpin_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_mapsize = | pushpin_map_caption = | coordinates = | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somaliland}} | subdivision_type1 = [[Gobolada Somaliland|Gobol]] | subdivision_type2 = Caasimada | subdivision_name1 = [[Maroodi Jeex]] | subdivision_name2 = [[Gabiley]] | established_title = | established_date = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = | leader_name = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_magnitude = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | population_total = 79564 | population_as_of = 2005 | population_footnotes = <ref name="docs.unocha.org">{{cite web |url=https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |title=Regions, districts, and their populations: Somalia 2005 (draft) |website=[[United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]] |publisher=[[United Nations Development Programme]] |access-date=31 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |archive-date=28 July 2017 |url-status=dead}}</ref> | population_density_km2 = | population_note = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | website = | footnotes = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | blank_name = | blank_info = }} ==Tirakoobka dadweynaha== Degmada balaadhan ee Gabiley waxa ku nool dad dhan 420,430. Waxa lagu tiriyaa in ay tahay degmada ugu korodhka badan ee dadka ku nool Somaliland, taas oo ay ugu wacan tahay dhul barwaaqo ah. Degmada Gabiley waxaa degan dad ka soo jeeda qowmiyada Soomaalida. Degmadan ayaa waxaa u badan beelaha Jibriil Abokor iyo Abdalla Abokor oo ka tirsan beesha Sacad Muuse ee Habar Awal Isaaq ==Magaalooyinka== Inta badan dadka ku nool degmada waxay degeen 300 oo sano ee ugu dambeeyay. Magaalooyinka waaweyn iyo kuwa yaryar ee degmada Gabiley ayaa ka badan marka loo eego magaalooyinka kale ee Somaliland. Magaalooyinka waaweyn: Allaybaday Arabsiyo Gabiley , xarunta degmada Tog Wajaale Kalabaydh Xuushalay Magaalooyinka yaryar: Agabar Bus Ceel Bardaale Ishagudban ==Beeraha== Inta badan wax soo saarka cuntada Somaliland waxa laga helaa gobolkan, taas oo ka dhigaysa ilaa 85% ilaha cuntada Somaliland . Waxa uu beeraa tufaax, liin, muus, dalagyo, galley, galley, qamadi, shaciir, digir, liin, digir, lawska, baradhada, yaanyada, basasha, toonta, kaabajka, karootada, qaraha, babayga, iyo noocyo kale oo badan oo khudrad iyo khudaar ah. ==Tixraac== [https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf "Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"] [http://www.refworld.org/docid/3ae6ab704.html "Refworld | Soomaaliya: Warbixin ku saabsan hal-abuurka qowmiyadeed ee Gabiley (Gebiley) 1987-1988"] [https://web.archive.org/web/20170202002054/http://publications.dlprog.org/Political%20Settlements%20and%20State%20Formation%20-%20the%20Case%20of%20Somaliland.pdf "Deegaannada Siyaasadeed iyo Dhismaha Dawladnimo: Qadiyadda Somaliland"] [http://www.statoids.com/yso.html Degmooyinka Soomaaliya] [https://books.google.com/books?id=lAyeNqKK7bQC&q=jibril+abokor+militia Xasan Cali Jaamac yaa u daneeya Soomaaliya] ==Xiriirinta dibadda== [http://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/120228_OCHASom_Administrative_Map_Wooqoyi-Galbeed_Gebiley_A3_1.pdf Map-maamuleedka Degmada Gabiley] nplvffdqn0g0wylvqcpshppnc8a1cqy Tao Okamoto 0 42837 302721 284412 2026-07-16T12:39:22Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302721 wikitext text/x-wiki {{Infobox model | name = Tao Okamoto | image = Tao Okamoto at 2013 Wolverine premiere.jpg | image_size = | alt = | caption = Okamoto ee 2013 | native_name = 岡本 多緒 | native_name_lang = ja | birth_date = {{Birth date and age|1985|05|22}} | birth_place = [[Ichikawa, Chiba]], Japan | death_date = <!-- {{death date and age|YYYY|MM|DD|birth YYYY|birth MM|birth DD}} --> | death_place = | death_cause = | nationality = | other_names = | citizenship = | alma_mater = | occupation = [[Qof Model |Model]], [[jilaa]] | years_active = 1999; 2006–hada | known_for = | spouse = {{marriage|Tenzin Wild|2015}} | partner = | children = | parents = | relatives = | height = {{height|m=1.77}} | hair_color = Madow | eye_color = Bunni }} '''Tao Okamoto''' (岡本 多緒, Okamoto Tao ; dhashay May 22, 1985) , sidoo kale loo yaqaan si xirfad leh mononym Tao , waa jilaa iyo moodel Japanese ah oo loo arko mid ka mid ah moodooyinka ugu waaweyn Japan oo ay weheliyaan Ai Matsumoto iyo Hiroko Sannadkii 2009, waxay ahayd mid ka mid ah wejiyada Ralph Lauren. Waxay sameysay filimkeedii ugu horreeyay iyadoo haweeney hogaamineysa Mariko Yashida filimka 2013 The Wolverine oo ku ciyaaray Mercy Graves filimka 2016 Batman v Superman: Dawn of Justice Waxay ku yeelatay doorar soo noqnoqda taxanaha telefishinka ee Hannibal , The Man in the High Castle , iyo Westworld . ==Nolosha hore== Tao wuxuu ku dhashay Ichikawa, Chiba . Waxay ka bilaawday model-ka-samaynta iyadoo dhallinyara ah gudaha Japan, markay ahayd 14 jir ==Xirfad== ===Qaabaynta=== 2006, waxay qaadatay go'aan ah inay u guurto Paris oo ay horumariso shaqadeeda heer caalami. Wax yar ka dib, Tao waxay ka soo muuqatay dariiqyada dayuuradaha Yurub, mid ka mid ah moodooyinka caanka ah ee Bariga Aasiya ee waagaas. 2009, Tao wuxuu u guuray magaalada New York Tao waxa uu ka shaqeeyay xayaysiiska iyo mashaariicda tifaftirka. Waxay leedahay ololeyaal hore sida Dolce & Gabbana oo leh Mario Testino , Emporio Armani oo uu qoray Alasdair McLellan, Kenzo oo leh Mario Sorrenti , iyo Tommy Hilfiger oo leh Craig McDean . Tifaftir ahaan, waxay u toogtay iD Magazine , V Magazine , W Magazine , iyo daabacado caalami ah oo kala duwan oo Harper's Bazaar iyo Vogue ah . Arrinta Noofambar 2009 ee Vogue Nippon (Japanese Vogue ) ayaa u heellan Tao. Waxay ahayd naadiga Tifaftiraha Fashion-ka Japan "Model of the Year" waxayna ahayd mid ka mid ah Vogue Nippon "Haweenka Sanadka" ee 2010. Okamoto waxa uu u qaabeeyey Alexander McQueen , Alexander Wang , Burberry Prorsum , Bottega Veneta , Chanel , Dolce & Gabbana , Donna Karan , Emanuel Ungaro , Femani 27 , Givenchy , Hermès ,Jean - Paul Gaultier , Kenzo , Louis Vuitton , Marc Jacobs , Maison Martin Margiela , Max Mara​​​​​​​ , Phillip Lim , Ralph Lauren , Salvatore Ferragamo , Tommy Hilfiger ,Vivienne Westwood ,Yves Saint Laurent iyo in ka badan. ===Ku-simaha=== 2013, Tao waxay sameysay filimkeedii ugu horreeyay sida Mariko Yashida , oo ka soo horjeeda Hugh Jackman , Wolverine . Bishii Oktoobar 2014, waxaa lagu dhawaaqay inay ku biirtay kooxda Hannibal sidii Chiyoh, Hannibal Lecter adeegihiisa qoyska ​​Bishii Janaayo 2015, waxaa lagu dhawaaqay in Tao uu jili doono filimka Crossroads ee Alodia Gosiengfiao Sannadkii 2015, Tao wuxuu ka soo muuqday Ninka ku yaal Qasriga Sare sida Betty Kasoura, oo ah xaaska qareenka Paul Kasoura iyo macmiilka Farshaxanka Farshaxanka ee Maraykanka ee Robert Childan Sannadkii 2016, Tao wuxuu ku jilay Mercy Graves filimka Batman v Superman: Dawn of Justice . ==Nolosha gaarka ah== 2015, Okamoto wuxuu guursaday Tenzin Wild, oo ah madaxa-tifaftiraha iswidhishka ee joornaalka ugu dambeeya . ==Filmography== ===Filim=== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope="col" | Sannadka ! scope="col" | Ciwaanka ! scope="col" | Doorka ! scope="col" class = "unsortable" | Xusuusin ! scope="col" class = "unsortable" | {{Abbr|Tixraac.|Tixraac}} |- | 2013 | ''[[The Wolverine (film)|The Wolverine]]'' | [[Mariko Yashida]] | Feature film debut | |- | rowspan="2" | 2016 | ''[[Batman v Superman: Dawn of Justice]]'' | [[Mercy Graves]] | |- | ''Crossroads'' |Shiho Nomura | | |- | 2017 | ''[[Manhunt (2017 film)|Manhunt]]'' | Kiko Tanaka | | |- | 2018 | ''[[Laplace's Witch (film)|Laplace's Witch]]'' | Rei Kirimiya | | |- | rowspan="2" | 2019 | ''[[Lost Transmissions]]'' | Wendi | | |- |''She's Just a Shadow'' |Irene | | |- | 2023 | ''[[The Silent Service]]'' | Ryoko Funao | | <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/98836/|title= 沈黙の艦隊|access-date= 10 June 2023|website= eiga.com|language=ja}}</ref> |- | 2025 | ''[[The Silent Service|The Silent Service: The Battle of the Arctic Ocean]]'' | Ryoko Funao | | <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/103065/|title= 沈黙の艦隊 北極海大海戦|access-date= 7 September 2025|website= eiga.com|language=ja}}</ref> |- | 2026 | ''All of a Sudden'' | Mari | Lead role | <ref>{{cite web |url= https://eiga.com/movie/103908/|title= 急に具合が悪くなる|access-date= 7 May 2025|website= eiga.com|language=ja}}</ref> |- |} ==Tixraac== [https://www.teenvogue.com/gallery/tao-okamoto-091116 "Gabadha Waqtiga: Tao Okamoto"] [https://web.archive.org/web/20140331083520/http://www.taookamoto.com/ "TAO-goobta rasmiga ah - May 2013"] [https://www.thedailybeast.com/articles/2014/05/09/model-tao-okamoto-from-every-angle "Model Tao Okamoto Laga soo bilaabo xagal walba"] [https://web.archive.org/web/20210416125108/https://nymag.com/fashion/models/tokamoto/taookamoto/ "Tao Okamoto - Model Fashion - Profile on New York Magazine"] [https://movieweb.com/batman-v-superman-mercy-graves-tao-okamoto/ "Batman v Superman wuxuu soo bandhigay Tao Okamoto oo ah qabriyada naxariista"] [https://web.archive.org/web/20141112165941/http://insidemovies.ew.com/2014/04/03/supermanbatman-holly-hunter-callan-mulvey-tao-okamoto-join-cast/ "Superman/Batman: Holly Hunter, Callan Mulvey, Tao Okamoto ku biirista jilayaasha] [https://deadline.com/2014/10/tao-okamoto-cast-hannibal-complications-brent-sexton-joseph-julian-soria-854117/ "Tao Okamoto Cast In 'Hannibal'; 'Dhibaatada' waxay ku daraysaa 2"] [https://www.vogue.com/article/tao-okamoto-modeling-and-superhero-films "Tao Okamoto oo ku jirta 15 Sano ee Modeling iyo doorkeeda Filimka Halyeyga Cusub"] [https://www.nydailynews.com/entertainment/wolverine-star-tao-okamoto-kiss-crush-article-1.1404674 Wolverine' Tao Okamoto waxay dhunkatay jacaylkeeda, atariishada ayaa u sheegtay Daily News] [https://www.fashiongonerogue.com/tao-okamoto-by-daniel-jackson-for-vogue-nippon-november/ "Tao Okamoto ee Daniel Jackson ee Vogue Nippon November - Fashion Gone Rogue"] [https://www.vogue.com/fashion-shows/fall-2009-ready-to-wear/alexander-wang "Alexander Wang Dayrta 2009 Uruurinta U Diyaar-garoobaya"] [https://www.fashionmodeldirectory.com/magazines/cosmopolitan-usa/editorials/july-2013/the-tao-of-fashion-9340/tao-okamoto-by-james-macari-87573/ "The Tao Of Fashion in Cosmopolitan USA oo leh Tao Okamoto oo xiran Etro,Marni,DKNY Jeans - (ID:9340) - Tifaftiraha Fashion | Joornaalada | FMD"] [https://www.fashiongonerogue.com/tao-okamoto-kendra-spears-wang-xiao-emporio-armani-spring-2012-campaign/ "Tao Okamoto, Kendra Spears & Wang Xiao ee Ololaha Emporio Armani Gu'ga 2012 - Fashion Gone Rogue"] [https://anneofcarversville.com/style-photos/2016/3/24/tao-okamoto-wears-louis-vuitton-in-yu-tsai-images-for-harpers-bazaar-singapore-april-2016 "Tao Okamoto Wuxuu Xidhaa Louis Vuitton Sawirada Yu Tsai ee Harper's Bazaar Singapore Abriil 2016"] [https://www.fashiongonerogue.com/jennifer-garner-tao-okamoto-stars-max-mara-tokyo-event/ "Jennifer Garner, Tao Okamoto + Xiddigaha Dheeraadka ah ee Munaasabadda Max Mara Tokyo - Fashion Gone Rogue"] [https://www.vogue.com/fashion-shows/fall-2007-ready-to-wear/salvatore-ferragamo/slideshow/collection "Ferragamo Dayrta 2007 Bandhig Faneedka U Diyaarsan In La Xidho"] [http://www.supermodels.nl/taookamoto "Homepage of supermodel Tao Okamoto. Fashion and modeling images, movies, scans, photos, shows, model agency and biography"] [https://natalie.mu/eiga/news/552985 "大沢たかお主演「沈黙の艦隊」ドラマ版、Prime Videoで世界独占配信"] {{Wayback|url=https://natalie.mu/eiga/news/552985 |date=20250530084622 }} [https://eiga.com/movie/103065/ "沈黙の艦隊 北極海大海戦"] [https://www.tokyoweekender.com/art_and_culture/arts/fashion-beauty-art_and_culture/tao-okamoto-the-wolverine-interview/ "Wareysi lala yeeshay Tao Okamoto, moodelku wuxuu noqday atariishada jilitaanka Wolverine"] ==Xiriirinta dibadda== [[imdbname:5148840|Tao Okamoto]] jdft0u95ympanm2ibie1baj8isxtzzc Beeaha Ali Abdi 0 47600 302815 302588 2026-07-17T03:36:14Z ~2026-39539-85 46503 302815 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Rer Ali-Abdi | native_name = | flag = |image=|region1={{flagcountry|United Kingdom}} |Region2= {{Flagcountry|United States}}|region3={{flagcountry|Somaliland}}|region4={{flagcountry|Kenya}} | regions = | languages = [[Somali language|Somali]] | religions = [[Islam]] | related = iyo kuwo kale }} Beesha '''Rer Ali-Abdi''' ({{lang-so|Ali-Abdi}}, {{lang-en|Ali-Abdi}}) waa beel ka mid ah beelaha Muuse Dhimbil , ku waasi oo dagan deegano badan oo katirsan Somaliland iyo DDS Itoobiya. <ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa.</ref><ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615</ref>Beesha Ali Abdi Waxa laga helaa konfurta magaalada Hargiesa iyo Bariga magalda Salahley.<ref>A General survey of the Somaliland protectorate 1944-1950, p.122, table 18. Somaliland </ref> ==Hordhac == Beesha Ali-Abdi waa farac ka tirsan beel-weynta Muse dhimbil. Rer Ali-Abdi waxay door muhiim ah ku leeyihiin bulshada, waxayna si taariikhi ah u degganaayeen meelo kala duwan oo ka tirsan Somaliland iyo Itoobiya . Sidoo kale, waxaa laga helaa koofurta Hargeysa,Salaxley, iyo qaybo ka mid ah Dalka Itoobiya. ==Abtirsiin== {{Tree list}} *Ali Abdi **Mumin Ali **Naleye Ali **Hussein Ali ***Abdalle Hussien ***Sead Hussein ***Mohamed Hussein ***Dirie Hussein ****Hassan Dirie ****Aden Dirie ****Guled Dirie *****Abdalle Guled *****Mohamed Guled *****Jama Guled {{tree list/end}} ==Notable figures== *Hussein Mohamed Mohamoud *Almis Omar Sakriye *Kol Ibrahim Koodbuur *Mustafe Ali *Mohamoud ismail Gabush *Sheikh Harred *Mohamed Ahmed sulub ==Tixraac== b2gw5cfeb0p3v1lsbdniqwt9ana5rar Webiga Kuiseb 0 47982 302732 301391 2026-07-16T14:06:38Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302732 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Webiga Kuiseb | image = Kuiseb Namibia anagoria.JPG | image_caption = Webiga Kuiseb xilliga roobka | map = NEO kuiseb.jpeg | map_caption = Sawir dayax-gacmeedka Webiga Kuiseb | source1 = galbeedka [[Windhoek]] | source1_location = [[Khomas Highland]] | mouth = [[Atlantic Ocean|Badweynta Atlaantik]] | mouth_location = [[Walvis Bay]] | mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}} | mouth_coordinates = {{coord|23|07|S|14|32|E|display=inline, title}} | subdivision_type1 = Dal | subdivision_name1 = [[Namibia]] | subdivision_type2 = Gobollada | subdivision_name2 = [[Khomas Region|Khomas]], [[Erongo Region|Erongo]] | source_elevation = | length = {{circa}} {{convert|480|km|mi|abbr=on}} | basin_size = {{convert|15500|km2|sqmi|abbr=on}} | discharge1_avg = {{circa}} {{convert|20|e6m3/a}} | tributaries_left = [[Gomab River|Webiga Gomab]], [[Ojab River|Webiga Ojab]], [[Chausib River|Webiga Chausib]], [[Gaub River|Webiga Gaub]] | tributaries_right = [[Koam River|Webiga Koam]], [[Nausgomab River|Webiga Nausgomab]], [[Goagos River|Webiga Goagos]] | waterbodies = [[Friedenau Dam|Biya-xireenka Friedenau]] }} '''Webiga Kuiseb''' waa webi [[ephemeral|ku-meel-gaar ah]] oo ku yaalla koonfur-galbeed ee [[Namibia]]. Isha uu ka soo bilaabmo waa [[Khomas Highland]] oo ku taal galbeedka [[Windhoek]]. Halkaas ayuu u qulqulaa dhinaca galbeed isagoo sii mara [[Namib-Naukluft National Park|Beerta Qaranka ee Namib-Naukluft]] iyo lamadegaanka [[Namib]] ilaa uu ka gaaro [[Walvis Bay]]. Dhowr tuulo oo ay dagaan [[Topnaar people|dadka Topnaar]] ayaa ku yaalla xeebaha hoose ee Kuiseb, tusaale ahaan [[Homeb]], [[Sandfontein, Namibia|Sandfontein]], [[Rooibank]], iyo [[Utuseb]].{{sfn|Malan|1998|p=120–125}}{{sfn|Moritz|1997|pp=4-5}} Webiyada ku shubma Kuiseb waxaa ka mid ah [[Gomab River|Gomab]], [[Ojab River|Ojab]], [[Chausib River|Chausib]], [[Gaub River|Gaub]], [[Koam River|Koam]], [[Nausgomab River|Nausgomab]] and [[Goagos River|Goagos]].<ref name=Jacobson>{{Cite book | last1=Jacobson | first1=Peter J. | last2=Jacobson | first2=Kathryn M. | last3=Seely | first3=Mary K. | title=Ephemeral rivers and their catchments: Sustaining people and development in western Namibia |url=http://www.the-eis.com/data/literature/Ephemeral%20rivers%20and%20their%20catchments_1995.pdf | publisher=Desert Research Foundation of Namibia | place=[[Windhoek]] | date=1995 | pages=140–141 |isbn=9991670947 | format=PDF 8.7MB}}</ref> Bedka uu Webiga Kuiseb ka helo biyaha (oo ay ku jiraan gacan-biyoodyadiisa) waxaa lagu qiyaasaa inta u dhaxaysa 15,500<ref name=Jacobson/> iyo {{Convert|16692|km2|abbr=on}}.<ref>{{Cite journal |author=Strohbach, B.J. |title=Mapping the Major Catchments of Namibia |url=http://www.nbri.org.na/sites/default/files/Mapping%20the%20Major%20Catchments%20of%20Namibia_draft.pdf |journal=Agricola |volume=2008 |date=2008 |pages=63–73 |isbn=9780353358164 |issn=1015-2334 |oclc=940637734 |format=PDF 1.0MB }}</ref> Waxa uu leeyahay qulqulka celcelis ahaan ilaa {{convert|20|e6m3/a}}.<ref name=el2010>{{cite news |title=ELECTIONS 2010: Erongo regional profile |publisher=[[New Era (Namibia)|New Era]] |url=http://www.newera.com.na/article.php?articleid=14109 |date=16 November 2010 |access-date=26 Bisha Lixaad 2026 |archive-date=16 Bisha Saddexaad 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120316095900/http://www.newera.com.na/article.php?articleid=14109 |url-status=dead }}</ref> [[Friedenau Dam|Biya-xireenka Friedenau]], oo la dhisay 1972, ayaa ku yaalla webiga.<ref>[http://www.namwater.com.na/data/dams/friedenau.html Friedenau] {{Wayback|url=http://www.namwater.com.na/data/dams/friedenau.html |date=20081121140523 }} at NamWater</ref> Janaayo 2005, markii ugu horreysay sannado badan, Kuiseb wuxuu ku qulqulay badweynta. Inta u dhaxaysa Naukluft iyo Namib, Kuiseb wuxuu qoday dooxad weyn oo ku taal aag cidlo ah oo aan la geli karin. Intii lagu jiray [[World War II|Dagaalkii Labaad ee Dunida]] aagga ku hareeraysan dooxada Kuiseb wuxuu u adeegay sidii gabbaad u ah [[Henno Martin]] iyo [[Hermann Korn]] oo halkaas u guuray si ay u sugaan dhammaadka dagaalka.<ref name=TSD>{{cite book | last = Martin | first = Henno | title = The Sheltering Desert | publisher = Two Books | year = 2006 | location = Hamburg | isbn = 9783935453035}}</ref> Laba buug iyo [[The Sheltering Desert|filim]] ayaa markii dambe laga daabacay joogitaankoodan 2-da sano ah; burburka gabbaadkooda waa la booqan karaa. Socdaalkiisa uu ku marayo Namib, Kuiseb waxaa dhinac kasta kaga wareegsan qaar ka mid ah [[sand dune|buuraha ciidda]] ee ugu dhaadheer adduunka, dhinaca kalena dhagaxyo madhan.<ref name=Jacobson/> Buuraha ciidda ee cas ee koonfurta webiga waxay gaaraan dherer ka badan 150 mitir. Dabayshu waxay buuraha ciidda u kaxaysaa dhinaca waqooyi, laakiin dhaqdhaqaaqooda waxaa xannibay webiga. Inta lagu jiro habkaas, ciid iyo dhoobo badan ayaa lagu shubaa Kuiseb taasoo keenta inuu kaliya gaaro badda marka uu fataho.<ref>{{Cite journal|last1=Morin|first1=Efrat|last2=Grodek|first2=Tamir|last3=Dahan|first3=Ofer|last4=Benito|first4=Gerardo|last5=Kulls|first5=Christoph|last6=Jacoby|first6=Yael|last7=Langenhove|first7=Guido Van|last8=Seely|first8=Mary|last9=Enzel|first9=Yehouda|date=April 2009|title=Flood routing and alluvial aquifer recharge along the ephemeral arid Kuiseb River, Namibia|journal=Journal of Hydrology|volume=368|issue=1–4|pages=262–275|doi=10.1016/j.jhydrol.2009.02.015|issn=0022-1694}}</ref> Sannadkii 1907, aagga u dhexeeya [[Swakop River|Webiga Swakop]] iyo Kuiseb waxaa maamulkii gumaystihii Jarmalka u magacaabay kaydka xayawaanka. Aaggu wuxuu hadda qayb ka yahay [[Namib-Naukluft National Park|Beerta Qaranka ee Namib-Naukluft]]. ''Desert Research Foundation of Namibia'' (DRFN) waxay ku taal [[Gobabeb]] oo ku taal xeebaha webiga.<ref>{{Cite web | title=Desert Research Foundation of Namibia | publisher=namibweb.com | url=https://www.namibweb.com/drfn.htm | access-date= 3 October 2019}}</ref> <gallery> File:Kuiseb River Nears the Ocean.jpg|Sawirka dayax-gacmeedka midabka dabiiciga ah ee Webiga Kuiseb. File:Kuiseb bird eye view.jpg|Muuqaal hawada sare laga soo qaaday ee Webiga Kuiseb (2017) File:Kuiseb River Sand and Rock (2018).jpg|Webiga Kuiseb (2018) File:gobabeb from air.jpg|Muuqaal hawada sare laga soo qaaday ee Gobabeb Training and Research Centre File:Henno Martin Shelter.jpg|Burburka Gabbaadkii Korn iyo Martin File:Kuiseb.1.JPG|[[C14 road (Namibia)|C14]] buundada ka dul marta Dooxada Kuiseb </gallery> ==Sidoo kale eeg== * [[List of rivers of Namibia|Liiska webiyada Namibia]] ==Tixraacyo== ===Qoraallo=== {{Reflist}} ===Suugaanta=== * {{cite book |last=Malan |first=Johan S |title=Die Völker Namibias |trans-title=Qabaa'ilka Namibia |year=1998 |publisher=Klaus Hess |location=Windhoek, Göttingen |language=German }} * {{cite book |last=Moritz |first=Walter |title=Verwehte Spuren in der Namibwüste - Alte Ansiedlungen am Kuiseb |trans-title=Raadadka engegan ee Namib - Degsiimooyinkii hore ee webiga Kuiseb |language=German |year=1997 |publisher=Typoprint |location=Windhoek |isbn=99916-750-0-0 }} *''Qoraalkii asalka ahaa wuxuu ka yimid [[NASA Earth Observatory]] [https://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=4087]'' ===Muuqaallo=== *{{YouTube|ymyhjQ50M2A|'HURININ People of the Sea' - Baadigoobka dadka Topnaar ee xuquuqul insaanka iyo aqoonsiga}} ==Xiriiriyeyaal dibadeed== {{Commons category|Kuiseb River}} *[https://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=4087 NASA Earth Explorer page] *[https://www.ufz.de/export/data/global/29151_ufzdiss5_2010_.pdf PhD Dissertation at the Helmholtz Centre for Environmental Research - UFZ] {{Wayback|url=https://www.ufz.de/export/data/global/29151_ufzdiss5_2010_.pdf |date=20140417085156 }} {{Authority control}} 9m401da3waxbx34yhio8mml09ux7dd9 Webiga Sebou 0 48060 302743 300173 2026-07-16T14:37:03Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302743 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Sebou | image = File:Sebou River.svg | image_caption = Goobta uu maro Webiga Sebou ee dalka Marooko | length_km = 496 | source1_elevation = | source1_location = [[Middle Atlas|Atlas-ta Dhexe]] | mouth_location = [[Atlantic Ocean|Badweynta Atlaantik]] | discharge1_avg = {{convert|137|m3/s|abbr=on}} | basin_size = | subdivision_type1 = Dal | subdivision_name1 = Marooko }} '''Sebou''' ([[Berber language|Af-Berber]]: '''Asif en Sbu''', {{langx|ar|سبو}}) waa [[webi]] ku yaalla waqooyiga [[Morocco|Marooko]]. Meesha uu ka soo askumo ee buuraha [[Middle Atlas|Atlas-ta Dhexe]] waxaa loo yaqaan '''Webiga Guigou''' (Af-Berber: '''Asif n Gigu''').<ref>{{cite web|title=Sebou River|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/531260/Sebou-River|work=Encyclopædia Britannica|access-date=2 December 2012}}</ref> Webigu wuxuu dhererkiisu yahay 496 kiiloomitir wuxuuna leeyahay celcelis ahaan qulqulka biyaha oo ah 137 m<sup>3</sup>/s, taas oo ka dhigaysa webiga ugu weyn Waqooyiga Afrika marka loo eego mugga. Wuxuu maraa meel u dhow [[Fes, Morocco|Fes]], oo ah [[List of cities in Morocco|magaalada labaad ee ugu weyn]] Marooko, wuxuuna ku shubmaa [[Atlantic Ocean|Badweynta Atlaantik]] meesha loo yaqaan [[Mehdya, Morocco|Mehdya]]. Sebou waa mid la dhex mari karo (navigation) kaliya 16&nbsp;km ilaa magaalada [[Kenitra]], taas oo leh [[river port|dekadda webiga]] kaliya ee Marooko. Gacan-biyoodyadiisa ugu muhiimsan waa [[Ouergha River|Webiga Ouergha]], [[Baht River|Webiga Baht]] iyo [[Inaouen River|Webiga Inaouen]]. Webigu wuxuu taageeraa [[irrigation|waraabka]] ee gobolka ugu bacrimsan Marooko: [[Rharb|Gharb]]. == Taariikh == Sebou waxaa qarniyadii hore loo yaqaanay Sububus. Pliny the Elder wuxuu sheegay inuu ahaa "magnificus et navigabilis" (weyn oo la mari karo), isagoo mara meel u dhow magaalooyinka [[Iulia Valentia Banasa|Banasa]] (meel u dhow magaalada [[Mechra Bel Ksiri]]) iyo [[Thamusida]].<ref>{{Cite book|url=https://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Pliny_the_Elder/5*.html|title=Natural History, book V|language=la|author=Pliny the Elder|access-date=6 January 2019}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://www.loebclassics.com/view/pliny_elder-natural_history/1938/pb_LCL352.221.xml|title=Natural History, book V, translated|language=en|access-date=2026-06-26|archive-date=2022-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20221206181628/https://www.loebclassics.com/view/pliny_elder-natural_history/1938/pb_LCL352.221.xml|url-status=dead}}</ref> Waxaa jira tixraac taariikheed oo kooban oo ku saabsan Sebou oo loo isticmaalo navigation ka dib [[Early Muslim conquests|qabsashadii Islaamka]]; si kastaba ha ahaatee, [[river mouth|af-webigiisu]] wuxuu ahaa deked iyo goob maraakiibta lagu dhiso oo muhiim ah xilligii [[Almohad Caliphate|Almohad]]. Sannadihii 1669–1670, suldaankii [[Alaouite dynasty|Alaouite]] [[Al-Rashid of Morocco|Moulay Rashid]] wuxuu dhisay buundo ka gudubta webiga meel u dhow Fes taas oo maanta la ilaaliyay.<ref name=":6">{{Cite book|last=Gaudio|first=Attilio|title=Fès: Joyau de la civilisation islamique|publisher=Les Presse de l'UNESCO: Nouvelles Éditions Latines|year=1982|isbn=2723301591|location=Paris}}</ref>{{Rp|28}}<ref>{{Cite web|title=Pont Oued Sebou|url=http://www.idpc.ma/view/pc_architecture/sanae:380013|access-date=2020-07-28|website=Inventaire et Documentation du Patrimoine Culturel du Maroc|language=fr-FR|archive-date=2020-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728205316/http://www.idpc.ma/view/pc_architecture/sanae:380013|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book|title=Le Maroc de 1631 à 1812: extrait de l'ouvrage intitulé "Ettordjemân elmoʿarib ʿan douel elmachriq ou ʿlMaghrib de Aboulqâsem Ben Ahmed Ezziani|publisher=École des langues orientales vivantes|year=1886|pages=21|translator-last=Houdas|translator-first=Octave Victor}}</ref><ref name=":02">{{Cite book|last=Marçais|first=Georges|title=L'architecture musulmane d'Occident|publisher=Arts et métiers graphiques|year=1954|location=Paris}}</ref>{{Rp|410}} Intii lagu jiray muddadii ka horraysay gumaysiga, Sebou wuxuu caan ku ahaa [[Twait shad|kalluunka Twait shad]] kaas oo aad loogu qiimeeyay dadka [[Fez, Morocco|Fez]], laakiin wasakhda awgeed kalluunka shad wuxuu ku dabar go'ay Sebou. Sannadihii ugu horreeyay ee [[French protectorate in Morocco|ilaalinta Faransiiska ee Marooko]] duullimaad ayaa si guul leh u maray Sebou laga bilaabo Sidi Ali Ben Sliman ilaa magaalada Fez oo saaran doon yar oo uumiga ku shaqeysa oo la odhan jiray Le Dantec. == Arrimaha deegaanka == Dhowr [[water pollutant|wasakhda biyaha]] ayaa gala Webiga Sebou, gaar ahaan [[pesticide|sunta cayayaanka]] iyo bacriminta ka yimaada [[surface runoff|qulqulka dusha sare]] ee beeraha iyo [[sewage|wasakhda bulaacadaha]] ee aan la daweynin ee ka yimaada magaalooyinka webiga ku teedsan.<ref>Thieme, Michele & Abell, Robin & Stiassny, Melanie & Skelton, Paul. (2005). ''Freshwater Ecoregions of Africa and Madagascar: A Conservation Assessment''. Bibliovault OAI Repository, the University of Chicago Press. 1–431.</ref> == Tixraacyo == {{Reflist}} {{Authority control}} eao5dn1oehajmg2eblylzwfj0p8r1dn Ururka Haweenka Saxaafadda Koonfurta Suudaan 0 48473 302723 300566 2026-07-16T13:08:38Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302723 wikitext text/x-wiki '''Ururka Haweenka Warbaahinta ee Koonfurta Suudaan''' ('''Association of Media Women in South Sudan''' (AMWISS)) waa urur xirfadeed la aasaasay sannadkii 2008 si loo dhiirrigeliyo sinnaanta jinsiga iyo horumarinta haweenka ka shaqeeya warbaahinta [[South Sudan]].<ref name=":0">{{Cite web |title=South Sudan |url=https://medialandscapes.org/country/south-sudan/education/professional-development |access-date=2025-07-05 |website=Media Landscapes |language=en |archive-date=2025-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250705121057/https://medialandscapes.org/country/south-sudan/education/professional-development |url-status=dead }}</ref> Ujeeddada ururku waa in uu tababaro haweenka [[Journalist|saxafiyiinta]] ah si ay u noqdaan xirfadlayaal, isla markaana ay si wanaagsan u fahmaan xirfaddooda.<ref>{{Cite web |title=SOUTH SUDAN: Association of Media Women trains Journalists on Gender Reporting Manual |url=https://communications.amecea.org/index.php/2017/04/11/south-sudan-association-of-media-women-trains-journalists-on-gender-reporting-manual/ |access-date=2025-07-02 |website=communications.amecea.org |language=en-US}}</ref> Ururku wuxuu bixiyaa tababaro saxaafadeed, ololeyaal u doodid, iyo barnaamijyo badbaado oo si gaar ah loogu talagalay haweenka ka shaqeeya warbaahinta, isaga oo ujeeddadiisu tahay in la xoojiyo codka haweenka ee doodaha bulshada.<ref>{{Cite web |last=Network |first=Catholic Radio |date=2017-03-30 |title=Media Women train Journalists on gender reporting manual |url=https://catholicradionetwork.org/2017/03/30/media-women-train-journalists-on-gender-reporting-manual/ |access-date=2025-07-12 |website=Catholic Radio Network for South Sudan and Nuba Mountains {{!}} CRN |language=en-US}}</ref> == Iskaashiyo == AMWISS waxay iskaashi la leedahay hay'ado ay ka mid yihiin: * '''[[Association for Media Development in South Sudan]] (AMDISS)''' – tababaro iyo ololeyaal wadajir ah.<ref name=":0" /> * '''Norwegian People’s Aid''' iyo '''International Media Support'''. * '''JMEC''' iyo '''South Sudan Women Empowerment Network'''. == Aasaasayaal == * [[Apollonia Mathia]], saxafiyad iyo u-dhaqdhaqaaqe bulsho, kana mid ahayd aas-aasayaashii AMWISS iyo [[Union of Journalists of Southern Sudan]] (UJOSS). * [[Veronica Lucy Gordon]], saxafiyad isla markaana ka mid ahayd aas-aasayaashii Ururka Haweenka Warbaahinta ee Koonfurta Suudaan (AMWISS).<ref name=":0" /> == Tixraacyo == {{Reflist}} latgo9hxa0hij7qcf99tg7i6caz3bb1 Webiga Bivane 0 48483 302725 300626 2026-07-16T13:32:33Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302725 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Webiga Bivane | native_name = | native_name_lang = | name_other = | name_etymology = Asalka magaca ma cadda, laga yaabee inay ka timid [[Zulu language|Luqadda Zulu]] ereyga ''imbavana'' ama ''impivane'', oo macnaheedu yahay 'waterbuck' (nooc ka mid ah deerada biyaha).<ref>[https://archive.org/stream/DictionaryOfSouthernAfricanPlaceNames/SaPlaceNames_djvu.txt Dictionary of Southern African Place Names]</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Kruger Bridge - panoramio (2).jpg | image_size = | image_caption = | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = South Africa | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= Goobta uu ku yaal afka Webiga Bivane <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Dalka | subdivision_name1 = [[South Africa|Koonfur Afrika]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Balelasberg]] | source1_location = Waqooyiga [[Utrecht, KwaZulu-Natal|Utrecht]] | source1_coordinates= | source1_elevation = {{convert|2100|m|abbr=on}} | mouth = [[Phongolo River|Webiga Phongolo]] | mouth_location = [[Kwazulu-Natal]], [[South Africa|Koonfur Afrika]] | mouth_coordinates = {{coord|27|26|33|S|31|12|30|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|480|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''Webiga Bivane''' (sidoo kale loo yaqaano '''Webiga Pivaan'''), oo ah laan kaga timaada dhanka bangiga midig [[Pongola River|Webiga Pongola]], wuxuu ku yaal waqooyiga [[KwaZulu-Natal]], [[South Africa|Koonfur Afrika]]. ==Halka uu maro== Isha rasmiga ah ee uu webigu ka bilaawdo waxay ka sarreysaa 2,000 m heerka badda ee dhulka sare ee waqooyiga [[Utrecht, KwaZulu-Natal|Utrecht]].<ref>[http://www.dwaf.gov.za/iwqs/rhp/eco/FROC/WMA6UsuthuMhlatuze.jpg Usuthu/Mhlatuze WMA 6]</ref> Wuxuu dhex maraa dhulal sare oo wareegsan oo ay ku yaallaan beeraha dhirta ee ganacsiga, wuxuuna marayaa buundada Kruger Bridge ee dhismihii 1898, ka hor int uusan gaarin Pivaansbad oo koonfur ka xigta [[Paulpietersburg]], halkaas oo ay ku yaallaan ilo biyo kulul iyo goobta dalxiiska ee Natal Spa. Dhanka hoose wuxuu galaa dhul furan laakiin buuro leh ilaa uu ka gaaro [[Bivane Dam|Biyo-xireenka Bivane]], halkaas oo ay ku yaallaan goobta dalxiiska ee Biyo-xireenka Bivane iyo aag deegaan dabiici ah oo baaxaddiisu tahay 2,000 ha. Biyo-xireenka ka dib webigu wuxuu galaa dhul aad u qalafsan, biyaha qaska ahna waa kuwo caan ku ah dadka dooomaha yaryar (canoes) wada, marka laga soo tago rafting-ka webiga. Aaggan wuxuu sidoo kale yahay barta laga bilaabo tartanka sannadlaha ah ee Ithala Challenge Canoe Marathon.<ref name="bivd">{{cite web |title=Bivane Dam |url=http://www.bivanedam.co.za/ |website=Bivane Dam |accessdate=25 June 2019 }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Webigu wuxuu ku biiraa Pongola xadka galbeed ee [[Ithala Game Reserve|Hagaaga Ugaarta ee Ithala]], meel aan ka fogayn xadka [[Swaziland|Eswatini]]. ==Biyo-xireenno== [[Bivane Dam|Biyo-xireenka Bivane]] waxaa la dhameystiray sannadkii 2000 meesha uu uga biiro [[Manzana River|Webiga Manzana]], si loogu adeegsado nidaamka waraabka ee deegaanka. ==Sawiro== <gallery> Kruger Bridge - panoramio (1).jpg|{{center|Buundada Kruger Bridge ee 1898}} Kruger Bridge - panoramio (4).jpg|{{center|Qaybta sare ee buundada Kruger Bridge}} Bivane Dam - 26 Nov 2009 - panoramio.jpg|{{center|Biyo-xireenka Bivane}} </gallery> ==Qoraallo== {{Reflist}} lf6tl58wz8gxyae4o8utl70123ewb0s Webiga Steenbras 0 48499 302745 300658 2026-07-16T14:41:08Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302745 wikitext text/x-wiki '''Webiga Steenbras''' waa webi yar oo ku yaal gobolka [[Western Cape]] ee dalka Koonfur Afrika, iyadoo ishiisu ay ku dhow dahay [[Grabouw]].<ref name="City of Cape Town 2011" /> Wuxuu u dhaxeeyaa buuraha Hottentots Holland iyo Kogelberg, wuxuuna ku shubmaa False Bay oo dhanka koonfureed ka xigta [[Gordon's Bay]]. Webiga waxaa laga dhisay labo biyo-xireen—Biyo-xireennada Sare iyo Hoose ee Steenbras—si biyo loogu qaybiyo magaalada Cape Town. Biyo-xireenka sare wuxuu sidoo kale u shaqeeyaa badd hifdinta biyaha ee [[Steenbras Power Station|nidaamka korontada biyaha ee kaydinta kor u rista ee Steenbras]], kaas oo kabis u ah korontada Cape Town xilliyada baahida ugu sarreysa ay jirto. [[File:Steenbras river bridge R44.jpg|thumb|Buundada ([[R44 (South Africa)|R44]]) ee ka kor dhalatay Webiga Steenbras]] ==Aagga ururinta biyaha iyo Haydaroolojiga== Aagga ugu weyn ee ururinta biyaha wuxuu leeyahay baaxad qiyaastii dhan 70&nbsp;km<sup>2</sup>, iyadoo ay ku jiraan biyo-xireennadu, wuxuuna u dhaxeeyaa [[Hottentots Holland Mountains|Buuraha Hottentots Holland]] ee dhanka [[northwest|waqooyi-galbeed]] iyo [[Kogelberg]] ee dhanka koonfur-bari, kuwaas oo ka tirsan [[Cape Fold Belt]]. Dooxada kor uga xigta biyo-xireenka hoose waxay ahayd dooxe aad u ballaaran oo furan. Dhanka hoose ee biyo-xireenka, webigu wuxuu dhex maraa dooxe dhagaxaan ah oo dhinac kasta ka dhow, ilaa uu ka gaaro dhulka xeebta ah ee cidhiidhiga ah ee ku yaal xeebta bari ee [[False Bay]].<ref name="SAN 1016" /> Biyo-xireennada waxaa biyo u keena webiga weyn iyo sidoo kale toggag badan oo aan magac lahayn iyo khadadka qulqulka ee xilliyeedka ah.<ref name="City of Cape Town 2011" /> Dhererka durdurka weyn, oo ay ku jiraan biyo-xireennadu, waa qiyaastii 17&nbsp;km.<ref name="Heinecken et al 1982" /> [[geology|Jioolojiga]] aagga ururinta biyaha wuxuu u badan yahay [[quartzitic sandstone|dhagax-ciideed quartzitic ah]] oo leh lakabyo khafiif ah oo [[shale|dhagax-dhoobo]] iyo [[conglomerate (geology)|conglomerate]] ah oo ka tirsan [[Table Mountain Sandstone]].<ref name="Heinecken et al 1982" /> Jioolojigan wuxuu sameeyaa kaydka biyaha dhulka hoose ee Table Mountain Group, oo ah kayd dhagaxaan dillaacsan ah oo leh marinno biyo oo cakiran oo dhulka hoose ah, taas oo ka dhigaysa in dib-u-buuxinta farsamaysan ee ay maamusho magaaladu aysan suurtogal ka ahayn aaggan.<ref name="Circle of Blue 2018" /> Qulqulka celceliska muddada dheer ee aagga ururinta biyaha waxaa lagu qiyaasay 50 × 10<sup>6</sup>m<sup>3</sup> sannadkii.<ref name="Heinecken et al 1982" /> Si kastaba ha ahaatee, qulqulka waxaa si weyn u beddelay biyo-xireennada. Sida laga soo xigtay daraasad ay sameysay Waaxda Biyaha iyo Fayadhawrka ee sannadkii 2009, qulqulka ka soo baxa goobta Kaydka Biyaha Deegaanka (EWR) bishii Luulyo 2009 wuxuu ahaa 0.42 m³/s, taas oo la mid ah celceliska maanta ee bishaas (0.41 m³/s) laakiin ku dhowaad labanlaab ka badan 0.26 m³/s ee laga filayay xaaladaha dabiiciga ah ee aan biyo-xireenka lahayn.<ref name="DWS 2009" /> Inta badan aagga ururinta biyaha wuxuu ku dhex yaal xuduudaha [[City of Cape Town|Magaalada Cape Town]].<ref name="Heinecken et al 1982" /> Celceliska roobka sannadlaha ah ee laga diiwangeliyay biyo-xireenka mid u dhaxeeyay 1963 iyo 1981 wuxuu ahaa 984&nbsp;mm, laakiin wuu ka sarreeyaa qaybaha sare ee aagga ururinta biyaha, isagoo gaaraya ilaa 2,000&nbsp;mm sannadkii. ===Afka webiga (Estuary)=== Afka webigu waa dooxe yar oo ka go'an marinka xeebta ee cidhiidhiga ah, wuxuuna leeyahay xeebo dhagaxaan dhow ah iyo xeebo quruurux ah oo ay mowjaduhu soo wareejiyeen oo dhanka berriga xiga. Mowjaduhu waxay soo gaaraan qaybta baddu saamayso ee webiga, taas oo wajahaysa ruxanka caanka ah ee koonfur-galbeed, taas oo ka dhigaysa xeeb leh ''tamar sare''.<ref name="Heinecken et al 1982" /> Shabakadda Uku-ku-fiirsashada Deegaanka ee Koonfur Afrika waxay sheegaysaa in afka Steenbras uu muujinayo xoogaa xaaluf deegaan ah oo dhexdhexaad ah wuxuuna leeyahay astaamo u dhow [[fjord]] yar marka loo eego afka webi ee caadiga ah.<ref name="SAEON 2025" /> ==Tayada biyaha== Biyuhu guud ahaan waa kuwo xoogaa aashito ah (acidic) wuxuuna midabkoodu dabiici ahaan u bunni yahay sababa la xiriira tannins-ka ka yimaada dhirta fynbos-ka.<ref name="City of Cape Town 2011" /> Waxay leeyihiin dhadhan fiican iyo waxyaabo adag oo dhex dillaacsan oo yar laakiin waxaa la daaweeyaa si loo dhex-dhexaadiyo pH-ka loona saaro midabka, qayb ahaan sababo bilicda ah iyo qayb ahaan si loo yareeyo daxalka dhuumaha.<ref name="Heinecken et al 1982" /><ref name="Brown and Magoba 2009 part 1" /><ref name="City of Cape Town 2011" /> Inkastoo aashitada dabiiciga ah iyo midabka ay jiraan, aagga ururinta biyaha wuxuu haysataa heer caafimaad webi oo sarreeya (Class A). La-socodka deegaanka ayaa xaqiijiyay joogitaanka makhluuqaad xasaasi ah, sida kaneecada baalalka leh ee net-winged midges (Blephariceridae), oo haysa dhibcaha ugu sarreeya ee Nidaamka Dhibcaha Koonfur Afrika (SASS) oo ah 15, taas oo muujinaysa tayo biyo oo aad u sarreysa.<ref name="Umvoto 2021" /> ==Deegaanka== Kaydka Deegaanka ee Steenbras wuxuu daboolayaa qayb weyn oo ka mid ah aagga ururinta biyaha.<ref name="Steenbras nature reserve" /> Noocyada dhirta berriga ee laga diiwangeliyay qaybaha hoose waxaa ka mid ah kaymo webiyeed, fynbos-ka buuraha qoyan, geed-gaabyada webiyeed, iyo fynbos-ka buuraha ee engegan.<ref name="Heinecken et al 1982" /> [[Kogelberg Sandstone Fynbos]] ayaa sidoo kale laga helaa aagga ururinta biyaha.<ref name="Brown and Magoba 2009 part 1" /> Aagga hareeraha webiga waxaa ku jira noocyo ay ka mid yihiin palmiet (''[[Prionium serratum]]''), ''Pennisetum macrourum'', ''Juncus effusus'', ''Juncus lomatophyllus'', ''Erica caffra'', ''Calopsis paniculata'', ''Elegia capensis'', ''Blechnum capense'', iyo ''Todea barbara''. Nooca ugu caansan ee aan cidhifka kaliya ku koobnayn waa Cape myrtle (''Metrosideros angustifolia''). Warbixin sannadkii 2009 soo baxday ayaa xustay in inkastoo aagga hareeraha webiga uu leeyahay kala duwanaansho wanaagsan oo noocyada ah, haddana baaxaddiisa sare iyo tiradiisa hoos ayay u dhacday, qayb ahaan sababo la xiriira saamaynta biyo-xireennada iyo isbeddelka nidaamka fatahaadda.<ref name="DWS 2009" /><ref name="iNat" /> ==Waddooyinka== Waddada weyn ee xeebta ee gobolka ee [[R44 (South Africa)|R44]] oo ka timaada Gordon's Bay ilaa Hermanus waxay webiga ka gooysaa qiyaastii 200&nbsp;m u jirta afka webiga dhanka berriga.<ref name="Heinecken et al 1982" /> Waddada weyn ee qaranka ee [[N2 (South Africa)|N2]] waxay webiga ka gooysaa dhowr kilomitir dhanka bari ee [[Sir Lowry's Pass]]. ==Taariikh== Injineerka la-talinta ah Thomas Stewart ayaa markii ugu horreysay baaray goobaha suurtogalka ah ee biyo-xireenka laga dhisayo ee Webiga Steenbras dabayaaqadii 1890-meeyadii, si uu u noqdo il biyo oo suurtogal ah oo ay isticmaalaan degmooyinka Mowbray iyo Rondebosch.<ref name="WRC 2015" /> Webiga waxaa markii ugu horreysay ka talaabay sahamiyayaal Yurubiyan ah oo ka yimid fariisinkii Cape qiyaastii bartamihii qarnigii 17-aad. Magiciisii hore ee Dutch-ka wuxuu ahaa ''Steenbrazans rivier'', waxaana loo malaynayaa in loogu magac daray kalluunka red steenbras (''[[Petrus rupestris]]''), kaas oo laga dambaysan karay xeebta dhagaxaan ah ee u dhow afka webiga.<ref name="Heinecken et al 1982" /> Webiga waxaa laga dhisay biyo-xireen horraantii qarnigii 20-aad si uu biyo ugu keeno Cape Town. [[Steenbras Dam|Biyo-xireenka Steenbras]] waxaa la dhammaystiray 1921 iyadoo awooddiisa asalka ahayd ay ahayd 2.9 × 10<sup>6</sup>m<sup>3</sup>. Darbiga biyo-xireenka ayaa markii dambe kor loo qaaday 1928 iyo 1952, taas oo kordhisay awoodda ilaa 34.3 × 10<sup>6</sup>m<sup>3</sup>.<ref name="Heinecken et al 1982" /><ref name="WRC 2015" /> Sannadkii 1977, [[Steenbras Upper Dam|Biyo-xireenka Sare ee Steenbras]] ayaa laga dhisay si toos ah qaybta sare. Waxaa loo isticmaalaa [[Steenbras Power Station|nidaamka korontada biyaha ee kaydinta kor u rista ee Steenbras]], kaas oo kabis u ah korontada Cape Town xilliyada baahida ugu sarreysa ay jirto.<ref>{{Cite web |title=Dams |url=https://www.capetown.gov.za/en/Water/Pages/Dams.aspx |website = www.capetown.gov.za |access-date=2015-09-27 |archive-date=28 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150928214954/https://www.capetown.gov.za/en/Water/Pages/Dams.aspx |url-status=dead }}</ref> Biyo-xireennadu waxay qayb ka yihiin [[Western Cape Water Supply System]] (WCWSS), oo ah nidaam isku xiran oo ka kooban lix biyo-xireen oo weyn, dhuumo, godad dhulka hoose ah, shabakadaha qaybinta, iyo dhowr biyo-xireen oo yaryar oo ku yaal [[Western Cape]]. Qaar waxaa iska leh oo maamula [[Department of Water Affairs and Sanitation|Waaxda Biyaha iyo Fayadhawrka]] halka kuwo kalena ay leedahay [[City of Cape Town|Magaalada Cape Town]].<ref name="Kasrils">[http://www.info.gov.za/speeches/2003/03041609461001.htm Address by Ronnie Kasrils, MP, minister of Water Affairs and Forestry, at the Berg Water Project signing ceremony on 15 April 2003, in Cape Town], accessed on 11 December 2009</ref> ==Tixraac== {{Reflist|refs= <ref name="Brown and Magoba 2009 part 1" >{{cite report |url=https://www.wrc.org.za/wp-content/uploads/mdocs/TT-376-08_Part%201.pdf |title=Rivers and Wetlands of Cape Town (Part 1) |pages=1–178 |editor1-first=Cate |editor1-last=Brown |editor2-first=Rembu |editor2-last=Magoba |publisher=Water Research Commission |work=Project No: K5/1691 |date=2009 |first1=Tony |last1=Murray |first2=Cate |last2=Brown |first3=Evan |last3=Dollar |first4=Jenny |last4=Day |first5=Hans |last5=Beuster |first6=Candice |last6=Haskins |first7=Charlie |last7=Boucher |first8=Jane |last8=Turpie |first9=Julia |last9=Wood |first10=Martin |last10=Thompson |first11=Steve |last11=Lamberth |first12=Lara |last12=van Niekerk |first13=Dean |last13=Impson |first14=Rembu |last14=Magoba |first15=Chantel |last15=Petersen |first16=Denis |last16=Davey |first17=Mandy |last17=Noffke |first18=Rowena |last18=Hay |first19=Chris |last19=Hartnady |first20=Justine |last20=Ewart-Smith |first21=Marius |last21=Burger |first22=Emily |last22=Fairburn |first23=Geordie |last23=Ractliffe |first24=Liz |last24=Day |first25=Mike |last25=Luger |first26=Katy |last26=Lannas |first27=Tovhowani |last27=Ndiitwani-Nyamande }}</ref> <ref name="Heinecken et al 1982" >{{cite report |last1=Heinecken |first1=T.J.E. |last2=Bickerton |first2=I.B. |last3=Morant |first3=P.D. |date=1982 |title=Buffels (Wes), Elsies, Sir Lowry's Pass, Steenbras and Buffels (Oos). Report 12 of the Estuaries of the Cape. Part 2: Synopses of available information on individual systems series |editor1-last=Heydorn |editor1-first=A.E.F. |editor2-last=Grindley |editor2-first=J.R. |publisher=Council for Scientific and Industrial Research |location=Stellenbosch: CSIR. |work=CSIR Research report 411 |url=https://saeis.saeon.ac.za/Document/347 |via=saeis.saeon.ac.za }}</ref> <ref name="iNat" >{{cite web |url=https://www.inaturalist.org/check_lists/4350905-Steenbras-Gorge-Check-List |title=Steenbras Gorge Check List |website=iNaturalist |access-date=24 November 2023 }}</ref> <ref name="SAN 1016" >{{cite map |title=SAN 1016 - Valsbaai |publisher=SA Navy Hydrographic Office |location=Cape Town |date=1978 }}</ref> <ref name="Steenbras nature reserve" >{{cite web |url=https://www.capetown.gov.za/Family%20and%20home/See-all-city-facilities/Our-recreational-facilities/Nature%20reserves/Steenbras%20Nature%20Reserve |title=Steenbras Nature Reserve |website=capetown.gov.za |access-date=24 November 2023 }}</ref> <ref name="City of Cape Town 2011">{{cite web |url=https://resource.capetown.gov.za/documentcentre/Documents/City%20strategies,%20plans%20and%20frameworks/Steenbras_IRMP_Jun2011v02_Final.pdf |title=Integrated Reserve Management Plan: Steenbras Nature Reserve |publisher=City of Cape Town |date=June 2011 |access-date=20 July 2025}}</ref> <ref name="DWS 2009">{{cite web |url=https://www.dws.gov.za/iwrp/WC/Documents/Riverine%20Environmental/2.%20Appendix%204%20-%20Rapid%20Reserves%20Steenbras,%20Pombers,%20Kromme.pdf |title=Rapid Reserves: Steenbras, Pombers, and Kromme Rivers |publisher=Department of Water and Sanitation |date=2009 |access-date=20 July 2025 |work=Feasibility Study into the Potential Development of Further Surface Water Supply Schemes for the Western Cape |archive-date=13 Bisha Labaad 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240213232801/https://www.dws.gov.za/iwrp/WC/Documents/Riverine%20Environmental/2.%20Appendix%204%20-%20Rapid%20Reserves%20Steenbras,%20Pombers,%20Kromme.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name="Circle of Blue 2018">{{cite web |last=Macknick |first=J. |date=18 September 2018 |title=Thirsty Cities Drill for Water |url=https://www.circleofblue.org/2018/world/thirsty-cities-drill-for-water/ |website=Circle of Blue |access-date=20 July 2025}}</ref> <ref name="Umvoto 2021">{{cite web |title=Ecological monitoring at Steenbras |url=https://www.umvoto.com/ecological-monitoring-in-the-steenbras-catchment/ |publisher=Umvoto Africa |date=13 September 2021 |access-date=20 July 2025 |archive-date=12 Bisha Todobaad 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250712073235/https://www.umvoto.com/ecological-monitoring-in-the-steenbras-catchment/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="WRC 2015">{{cite journal |url=https://www.wrc.org.za/wp-content/uploads/mdocs/steenbras.pdf |title=Steenbras Dam – Faithful supplier of water & power |journal=The Water Wheel |publisher=Water Research Commission |date=November 2015 |access-date=20 July 2025}}</ref> <ref name="SAEON 2025">{{cite web |title=Steenbras |url=https://saeis.saeon.ac.za/Info/92 |website=South African Estuary Information System |publisher=South African Environmental Observation Network |year=2025 |access-date=20 July 2025}}</ref> }} i5zywona2kqoe04n40fi4gvcbvbs5t0 Webiga Kaaimans 0 48502 302729 300833 2026-07-16T13:54:34Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302729 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Webiga Kaaimans | native_name = | native_name_lang = | name_other = Kaaimansrivier | name_etymology = Waxaa loogu magac daray ''kaaiman'' ka dib ''leguaan'', oo ah nooc ka mid ah [[Varanus niloticus|Xamaaratada loola socdo (Monitor Lizard)]] oo markii hore laga heli jiray webiga.<ref>[https://archive.org/stream/DictionaryOfSouthernAfricanPlaceNames/SaPlaceNames_djvu.txt Dictionary of Southern African Place Names]</ref> | nickname = Keeromrivier <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Tide's coming in.jpg | image_size = | image_caption = Mawjadaha badda oo kor u soo kacaya afka Webiga Kaaimans | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = South Africa | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= Goobta uu ku yaal afka Webiga Kaaimans <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Dalka | subdivision_name1 = [[South Africa|Koonfur Afrika]] | subdivision_type2 = Gobolka | subdivision_name2 = [[Western Cape]] | subdivision_type3 = Deegaanka | subdivision_name3 = [[Garden Route]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = W waqooyiga ka xigta [[George, Western Cape|George]] | source1_location = [[Outeniqua Mountains|Buuraha Outeniqua]] | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = [[Indian Ocean|Badweynta Hindiya]] | mouth_location = K galbeed ka xigta [[Wilderness, Western Cape|Wilderness]] | mouth_coordinates = {{coord|33|59|52|S|22|33|25|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''Webiga Kaaimans''' ({{langx|af|Kaaimansrivier}}), oo sidoo kale loo yaqaan '''Webiga Keerom''', waa webi ku yaal [[Western Cape]] ee [[South Africa|Koonfur Afrika]]. Afka webigan wuxuu ku yaallaa u dhow [[Wilderness, Western Cape|Wilderness]].<ref>{{Cite web |url=http://local-info.co.za/kaaimans-river-mouth-wilderness |title=Kaaimans River Mouth Wilderness |access-date=2012-04-11 |archive-date=2021-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210823074831/http://local-info.co.za/kaaimans-river-mouth-wilderness |url-status=dead }}</ref> Marka kor loo sii raaco webiga, Dooxada cidhiidhiga ah ee Kaaimans River Gorge waa meel caan ku ah [[hiking|lugeynta]] iyo [[whitewater kayaking|doomaha yar yar ee biyaha dheereeya]].<ref>[https://www.flickr.com/photos/kk_wpg/2630904056/Kaaimans River Gorge]</ref> Magaalooyinka waaweyn ee ugu dhow waa [[Mossel Bay]] iyo [[George, Western Cape|George]]. ==Taariikh== {{stack|[[Image:saasveld04.jpg|thumb|Gaari-gacmeedyada dibidu jiiddo oo ka gudbaya Webiga Kaaimans dabayaaqadii qarnigii 19-aad]]}} Webiga Kaaimans wuxuu markii hore caqabad ku ahaa socotada, kuwaas oo gawaaridoodu ay mararka qaar ku qasban jireen inay sugaan toddobaadyo ka hor intaysan awoodin inay si ammaan ah uga gudbaan marka uu biyaha buuxsamo. Waxaa sidoo kale lagu naaneesi jiray "Keeromrivier" (Webiga Soo-jeesashada) sababtoo ah, marka ay wajahaan biyaha qulqulaya, socotada qaar waxay ku qasbanaayeen inay soo jeestaan oo ay isku dayaan inay helaan hab kale oo ay ku gaaraan meeshii ay u socdeen. Ugu dambeyntii caqabadan waxaa laga guuleystay markii Waddada Seven Passes Road uu dhisay [[Thomas Charles John Bain]].<ref>{{Cite web |url=http://www.idille.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=9&Itemid=4 |title=Idille History |access-date=2012-04-11 |archive-date=2015-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150511122010/http://www.idille.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=9&Itemid=4 |url-status=dead }}</ref> Afka webiga ee baddu saamayso ([[estuary]]) ee ku yaal afkiisa waxaa ku yaal buundo tareen oo ka gudubta. [[Outeniqua Choo Tjoe]], oo ahaa tareenkii ugu dambeeyay ee rakaabka ee ku shaqeeya [[steam train|unugga uumiga]] ee Afrika, wuxuu mari jiray buundadan ilaa khadka laga xiray sababo la xiriira carsuqyo dhacay sannadkii 2006. == Sawirro == <gallery mode="packed"> File:Kaaimans River ... (52689615215).jpg|Goobta laga eego khariidadda Afrika File:N2 Kaaimansrivier.JPG|[[N2 (South Africa)|N2]] oo ka gudbaysa Webiga Kaaimans File:12 0328-30 pano - Kaaimans River mouth.jpg|Afka Webiga Kaaimans </gallery> ==Tixraac== {{Reflist}} ==Xiriirinta dibadda== {{commons category}} *[http://www.nsri.org.za/2011/03/wildernesss-kaaimans-river-rescue/ Samatabbixinta webiga Kaaimans ee Wilderness] {{Wayback|url=http://www.nsri.org.za/2011/03/wildernesss-kaaimans-river-rescue/ |date=20260703134330 }} *[http://samountainpasses.co.za/Home/WesternCape/Passes/EDENDISTRICT/KaaimansRiverPass/tabid/671/Default.aspx Marinnada Buuraha ee Koonfurta Afrika - Kaaimans River Pass] {{Wayback|url=http://samountainpasses.co.za/Home/WesternCape/Passes/EDENDISTRICT/KaaimansRiverPass/tabid/671/Default.aspx |date=20241205160654 }} *[http://www.kaaimans-river.co.za/ Webiga Kaaimans - Deegaanka] {{Wayback|url=http://www.kaaimans-river.co.za/ |date=20260703141846 }} 2vf6hv24m2du97j7mmqkm4kcl5d63yf Webiga Kraai 0 48505 302731 300836 2026-07-16T14:06:32Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302731 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Webiga Kraai | native_name = | native_name_lang = | name_other = | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = View west showing the climbing railway tracks - panoramio.jpg | image_size = | image_caption = Webiga oo ag maraya [[Barkly East]] | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = South Africa | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Dalka | subdivision_name1 = [[South Africa|Koonfur Afrika]] | subdivision_type2 = Gobolka | subdivision_name2 = [[Eastern Cape]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = Moshesh's Ford | source1_coordinates= {{coord|30|51|9|S|27|46|40|E|display=inline}} | source1_elevation = {{convert|1845|m|abbr=on}} | mouth = | mouth_location = [[Aliwal North]], [[Eastern Cape]], [[South Africa|Koonfur Afrika]] | mouth_coordinates = {{coord|30|40|2|S|26|45|6|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|1340|m|abbr=on}} | progression = | river_system = [[Orange River|Webiga Orange]] | basin_size = | tributaries_left = [[Karnmelkspruit]] | tributaries_right = [[Bell River (South Africa)|Webiga Bell]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''Webiga Kraai''' (macnehiisu yahay "Webiga Tuka weyn") waa laan ka mid ah [[Orange River|Webiga Orange]] (oo sidoo kale ay dadka deegaanku u yaqaannaan ''Webiga Gariep'') kaas oo mara agagaarka [[Barkly East]] ee gobolka [[Eastern Cape]], [[South Africa|Koonfur Afrika]]. == Sifada == [[File:Lochbridge.jpg|left|thumb|Buundada Loch ee ku taal Webiga Kraai]] Webiga Kraai wuxuu ka bilaawdaa buuraha koonfureed ee [[Lesotho]] wuxuuna u qulqulaa dhanka galbeed laga bilaabo barta ay ku kulmaan [[Bell River (South Africa)|Webiga Bell]] iyo Sterk Spruit ee Moshesh's Ford oo ku taal {{coord|-30.852558 |27.7777527 |format=dms}} ilaa uu ka gaaro [[Aliwal North]], halkaas oo uu kula biiro [[Orange River|Webiga Orange]] marka ay murtu tahay {{coord|-30.66715 |26.75177 |format=dms}}.<ref>[http://www.walkerbouts.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=11&Itemid=13 Physiography of the Kraai River Catchment] {{Wayback|url=http://www.walkerbouts.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=11&Itemid=13 |date=20160303172656 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303172656/http://www.walkerbouts.co.za/index.php?option=com_content&view=article&id=11&Itemid=13 |date=3 March 2016 }} WalkerBouts.co.za</ref> Webigu wuxuu ku dhowaad koo dhan ku dul qulqulaa dhagaxaan saba dhoobada ah (sandstone) ee samayska [[Clarens Formation]]. Kraai waa mid laga jallabeysan karo, waxaana ku jira kalluunka noocyadiisa kala ah [[rainbow trout]], [[brown trout]] iyo [[smallmouth yellowfish]].<ref>[http://www.wildmountainadventures.co.za/Fly-Fishing%281073594%29.htm "Fly Fishing"] {{Wayback|url=http://www.wildmountainadventures.co.za/Fly-Fishing%281073594%29.htm |date=20150618190836 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150618190836/http://www.wildmountainadventures.co.za/Fly-Fishing(1073594).htm |date=2015-06-18 }} wildmountainadventures.co.za</ref> Sannadkii 1881<ref>[http://www.maclear.co.za/pdfs/other-stone-bridges.pdf "Stone Arch Bridges Of The Northeast Cape"] {{Wayback|url=http://www.maclear.co.za/pdfs/other-stone-bridges.pdf |date=20180107115557 }} maclear.co.za</ref> buundo qaanso ah oo laga dhisay dhagaxaan saba dhoobada ah<ref>[http://www.farmersweekly.co.za/article.aspx?id=34255&h=Exploring-the-Eastern-Cape%E2%80%99s-bridging-legacy "Exploring the Eastern Cape’s bridging legacy"] farmersweekly.co.za</ref> oo loo yaqaan buundada J W Sauer ayaa lagu dhammeystiray webiga weyn dushiisa. Buundada waxay ku xirtay bulshooyinka ku nool dooxada Webiga Kraai magaalada [[Aliwal North]]. Buundada Sauer iyo Buundada Loch ee ku taal beerta Tyger Krantz, ayaa hadda ah goobo ka mid ah Dhaxalka Gobolka.<ref>[http://www.sahra.org.za/sahris/node/31990 "J W Sauer Bridge, Kraai River, Aliwal North District"] sahra.org.za</ref><ref>[http://www.sahra.org.za/sahris/node/31991 "Loch Bridge, Kraai River, Barkly East District"] sahra.org.za</ref> == Laamaha waaweyn == [[File:HGG-Kraai-River-Bridge.jpg|thumb|Tareen dalxiis oo gaar ah oo dhex maraya buundada Webiga Kraai ee u dhow [[Lady Grey, Eastern Cape|Lady Grey]] sannadkii 1979]] * [[Bell River (South Africa)|Webiga Bell]] iyo laan ka mid ah Bell, oo ah Kloppershoek Spruit * Sterk Spruit, oo laamihiisa ay yihiin Bok Spruit iyo Rifle Spruit * Joggem Spruit * Langkloof Spruit * Diep Spruit iyo laantiisa, oo ah Three Drifts Stream * [[Carlislehoekspruit Pass|Carlisleshoek Spruit]] iyo Maartenshoek Spruit * Klein Wildebeest Spruit * [[Saalboom Spruit]] iyo laantiisa, oo ah Vaalhoek Spruit * [[Karnmelk Spruit]] == Tixraac == {{reflist}} == Xiriirinta dibadda == {{commons category-inline|Kraai River}} sekwv65asyejnj08mja3k4jxshg2mlc Webiga Elands (Waqooyi Galbeed) 0 48507 302727 300674 2026-07-16T13:41:46Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302727 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Webiga Elands | native_name = {{langx|tn|Kgetleng}} | native_name_lang = | name_other = | name_etymology = Waxaa loogu magac daray [[Common Eland|Cawsha Eland (Taurotragus oryx)]] <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = South Africa | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= Goobta uu ku yaal afka Webiga Elands <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Dalka | subdivision_name1 = [[South Africa|Koonfur Afrika]] | subdivision_type2 = Gobolka | subdivision_name2 = [[North West (South African province)|North West]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = Magaalooyinka | subdivision_name5 = [[Swartruggens]], [[Sun City, North West|Sun City]] <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = Galbeedka [[Koster, North West|Koster]] | source1_coordinates= | source1_elevation = {{convert|1650|m|abbr=on}} | mouth = [[Crocodile River (West)]] | mouth_location = Agagaarka [[Vaalkop Dam|Biyo-xireenka Vaalkop]] | mouth_coordinates = {{coord|25|27|51|S|26|45|24|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|971|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = [[Koster River|Webiga Koster]], [[Selons River|Webiga Selons]], [[Hex River (Elands River)|Webiga Hex]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''Webiga Elands''' ({{langx|tn|Kgetleng}},<ref>{{Cite journal | url=https://www.academia.edu/7147078 | title=Fenders of Space: Kgatla Territorial Expansion Under Boer and British Rule, 1840–1920 | journal=Indigenous Southern African Responses to Colonialism, 1840-1930 | pages=21–46 | last1=Morton | first1=Fred }}</ref> {{langx|af|Elandsrivier}}) wuxuu ku yaallaa [[North West (South African province)|Gobolka North West]] ee dalka [[South Africa|Koonfur Afrika]]. Waa laan ka mid ah [[Crocodile River (Limpopo)|Webiga Crocodile]], wuxuuna qayb ka yahay dooxada [[Limpopo River|Webiga Limpopo]]. {{stack|[[File:AWM A05317 3rd New South Wales Bushmen Elands River 1901.jpg|thumb|Askari ka tirsan guutada 3-aad ee New South Wales Bushmen oo jooga Webiga Elands sannadkii 1901, sannad ka dib dagaalkii]]}} ==Marinka== Webiga Elands wuxuu ka bilaawdaa galbeedka [[Koster, North West|Koster]] ee Gobolka North West, isagoo u qulqulaya dhanka waqooyi dhexna maraya [[Swartruggens]] ilaa uu ka galo [[Lindleyspoort Dam|Biyo-xireenka Lindleyspoort]]. Dhowr kiiloomitir oo hoos u dhac ah gidaarka biyo-xireenka ka dib, wuxuu u leexdaa dhanka bariga ee bariga [[Silwerkrans]] wuxuuna u qulqulaa si qalloocan oo u jihaysan dhanka bari-waqooyi-bari isagoo dhex maraya [[veld|bannaanka]] masaafo badan oo kiiloomitir ah.<ref>{{Cite web |url=http://www.tourismnorthwest.co.za/bojanala/swartruggens.html |title=Swartruggens - North West Province South Africa |access-date=2012-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120401230214/http://www.tourismnorthwest.co.za/bojanala/swartruggens.html |archive-date=2012-04-01 |url-status=dead}}</ref> Dhanka bari ee dambe, wuxuu si toos ah u maraa koonfurta [[Pilanesberg]], isagoo qiyaastii 1.5&nbsp;km u jira xadka dibadda ee samayska fulkaanada ee qadiimiga ah. Elands wuxuu sii wadaa qulqulka dhanka bari ilaa [[Vaalkop Dam|Biyo-xireenka Vaalkop]]. Ugu dambeyntii, qiyaastii 5&nbsp;km oo hoos u dhac ah, wuxuu kula biiraa bangiga bidix ee Webiga Crocodile.<ref>[http://www.dwaf.gov.za/iwqs/rhp/eco/FROC/WMA3CrocMarico.jpg Crocodile/Marico WMA 3]</ref> Laamihiisa ugu muhiimsan waa [[Koster River|Webiga Koster]], [[Selons River|Webiga Selons]] iyo [[Hex River (Elands River)|Webiga Hex]], iyadoo kan dambe uu kula biiro bangiga midig ee Kaydka Biyaha ee Vaalkop.<ref>[http://www.dwaf.gov.za/iwqs/gis_apps/dam/dams/vaalkop.htm Vaalkop (reservoir)]</ref> Waxaa jira macdan qodis badan oo [[platinum]] ah, oo ay ku jiraan canaasirta la xiriirta ee [[palladium]], [[rhodium]], [[ruthenium]], [[iridium]] iyo [[osmium]], kuwaas oo laga qodo dooxada Webiga Elands, iyo sidoo kale [[dahab]], [[nickel]] iyo [[naxas]] ku dhex jira macdanta. Magaalada kaliya ee weyn ee aagga ku taal waa [[Rustenburg]]. [[Sun City, North West|Sun City]] waxay ku tiillaa inta u dhaxeysa Webiga Elands iyo buurta Pilanesberg. ==Taariikh== {{main|Battle of Elands River (1900)}} Webigan wuxuu caan ku yahay [[Battle of Elands River (1900)|Dagaalkii Webiga Elands]] ee [[Second Anglo-Boer War|Dagaalkii Labaad ee Anglo-Boer]]. Waxaa lagu dagaalamay sannadkii 1900 inta u dhaxeysay ciidan ka kooban 2,000 ilaa 3,000 oo [[Boer]] ah kuwaas oo weeraray ciidan difaac ah oo ka koobnaa 500 oo askari oo u dhashay [[Australia]], [[Rhodesia]], [[Canada]] iyo [[United Kingdom|Ingiriiska]] kuwaas oo fadhiyay goob sahayda lagu kaydiyo oo ku tiillay Brakfontein Drift. Dagaalku wuxuu ka dhacay bar ku dhow webiga oo ku dhex taal marinka sahayda ee u dhaxeeya Rustenburg iyo [[Zeerust]].<ref name=Wulfsohn>{{cite journal |last=Wulfsohn |first=Lionel |title=Elands River: A Siege Which Possibly Changed the Course of History in South Africa |journal=Military History Journal |publisher= South African Military History Society |volume=6 |issue=3 |year=1984 |url=http://samilitaryhistory.org/vol063lw.html |issn=0026-4016 }}</ref> == Biyo-xireennada ku yaal webiga == * [[Lindleyspoort Dam|Biyo-xireenka Lindleyspoort]] * [[Vaalkop Dam|Biyo-xireenka Vaalkop]] == Tixraac == {{reflist}} ==Xiriirinta dibadda== *[http://www.dwaf.gov.za/iwqs/rhp/state_of_rivers/crocwestmarico_05/crocwestmarico_05_a4.pdf Guudmarka Aagga Maareynta Biyaha ee Crocodile (West)/Marico] *[http://www.alltravels.com/south-africa/north-west/zwartruggens/photos/current-photo-58664048 Beerta Xusuusta ee Webiga Elands] *[http://www.marico.co.za/Elandsriver/ Godoomintii Saldhigga Webiga Elands 4 - 16 Ogosto 1900] {{Wayback|url=http://www.marico.co.za/Elandsriver/ |date=20260601202244 }} *{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20120221174607/http://www.nwhist.co.za/view-event.php?eventid=8 Dagaalkii Webiga Elands]}} 0 ntae4m6pwsidicj96oqm7zqtcofrlhl Webiga Nyl 0 48543 302740 300849 2026-07-16T14:25:13Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302740 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Webiga Nyl | native_name = | native_name_lang = | name_other = Nylrivier | name_etymology = Waxay ka dhigan tahay "Nile" af [[Afrikaans language|Afrikaans]]; webigu magaciisa wuxuu ku leeyahay jahawareer. <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Nylrivier, stroomop van bruggie, a.jpg | image_size = | image_caption = Biyo ka soo dhacaya biyo-xireen qaybtiisa sare | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = South Africa | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= Goobta uu ku yaal afka Webiga Nyl <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Dalka | subdivision_name1 = [[South Africa|Koonfur Afrika]] | subdivision_type2 = Gobol | subdivision_name2 = [[Limpopo Province|Gobolka Limpopo]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Waterberg Massif]] | source1_location = U dhow [[Bela-Bela]] (Warmbad) | source1_coordinates= | source1_elevation = {{convert|1200|m|abbr=on}} | mouth = | mouth_location = [[Mogalakwena River|Webiga Mogalakwena]] | mouth_coordinates = {{coord|24|16|25|S|28|58|37|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|1060|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|2425|km2|abbr=on}} | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = <ref>[http://www.fao.org/docrep/008/y5744e/y5744e07.htm Major rivers and streams within the Limpopo River Basin]</ref> }} '''Webiga Nyl''' ({{langx|af|Nylrivier}}) waa marin-biyoed ku yaal [[Limpopo Province|Gobolka Limpopo]], [[South Africa|Koonfur Afrika]]. Wuxuu ku qulqulaa madaxa [[Mogalakwena River|Webiga Mogalakwena]], isagoo ah laantiisa ugu koonfureysan ama qaybtiisa ugu sarraysa.<ref>{{Cite web |url=http://www.limpoporak.com/en/river/sub-basin+summaries/Mogalakwena.aspx |title=Mogalakwena Sub-basin |access-date=2012-04-03 |archive-date=2012-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120420012244/http://www.limpoporak.com/en/river/sub-basin+summaries/Mogalakwena.aspx |url-status=dead }}</ref> Wuxuu ku yaal u dhow [[Mookgophong]] (Naboomspruit) qaybta waqooyi ee [[Springbok Flats]], oo ah qaab-dhismeed gaar ah oo juqraafiyeed.<ref>[http://www.bgs.ac.uk/sadcreports/rsa1923wagnergeologyofspringbokflats.pdf The Geology of the North-Eastern part of the Springbok Flats and Surrounding Country]</ref> Magaca Webiga Nyl wuxuu ka soo jeedaa ereyga "Nile". 1860-meeyadii, koox ka mid ah [[Netherlands|Dutch]] [[Voortrekker]]s oo diin jecel, kuwaas oo loo yaqaanay ''Jerusalemgangers'', ayaa arkay bannaanka weyn ee fatahaadda leh ee webiga ballaaran oo si caajis ah ugu qulqulaya waqooyiga waxayna ku dhaceen aragti ah inay soo gaareen ''Nylrivier''-ka awoodda badan, ama [[Nile|Webiga Nile]]. Waxay degeen meesha waxayna aasaaseen magaalo sannadkii 1866, iyagoo u bixiyay ''[[Nylstroom]]''.<ref>{{Cite web |url=http://www.limpoposouth.co.za/P20050520145545229.htm |title=Nylsvlei Nature Reserve |access-date=2012-03-30 |archive-date=2013-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130913020720/http://www.limpoposouth.co.za/P20050520145545229.htm |url-status=dead }}</ref> == Marinka == Webiga Nyl waxaa inta badan quudiya laamo yaryar oo ka qulqula [[Waterberg Massif]] kuwaas oo si qiyaas ahaan waqooyi-bari ugu qulqula bannaanka ballaaran oo gacmeed leh oo leh gradient aad u daciif ah. Durdurka ugu weyn waxaa loo yaqaan Groot Nyl wuxuuna ilo u leeyahay bari ka xigta [[Bela-Bela]] (Warmbad). Laamihiisa ugu muhiimsan waa [[Olifantspruit]] iyo [[Tobiasspruit]]. Laamaha kale waa Klein Nyl, Middelfonteinspruit, Hessie-se-Water, De Wet Zyn Loop, Bad se Loop, Andriesspruit, Kotjie se Loop iyo Dorpspruit.<ref>[http://www.wrc.org.za/Lists/Knowledge%20Hub%20Items/Attachments/5387/2007_Jan_07_1996a_ABSTRACT.pdf Hydrological and hydraulic modelling of the Nyl River floodplain]{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Bannaanka Nyl wuxuu noqdaa mid si xilliyeed u fataha waxaana ka buuxa [[Phragmites australis|caws]] iyo [[aquatic plant|dhirta biyaha]] kale. Waxaa loo yaqaannaa [[Nylsvlei]], oo ka timid ereyga ''[[vlei]]'' oo inta badan lagu dabaqo [[intermittent lake|harooyinka goosgooska ah]], maadaama koorsada ugu weyn ee dhexdeeda ay si aad u tartiib ah ugu qulqulayso waqooyi-bari. Mar dambe waxay u leexataa waqooyiga iyadoo gradient-ka webiga uu u janjeero xagal aad u fiiqan. Ugu dambayntii Nyl wuxuu noqdaa Webiga Mogalakwena wax yar ka hor inta uusan [[Dorps River|Webiga Dorps]] ku biirin bangiga midig ee durdurka.<ref>[http://www.dwaf.gov.za/iwqs/rhp/eco/FROC/WMA1Limpopo.jpg Limpopo WMA 1]</ref> === Biyo-xireennada dooxada === [[File:Oorstroomde land langs Nylrivier-boloop, a.jpg|thumb|left|Aag biyo hoos u dhigay oo ku yaal webiga agtiisa kaas oo soo jiita shimbiraha biyaha]] [[Donkerpoort Dam|Biyo-xireenka Donkerpoort]] waa biyo-xireen ku yaal Klein Nyl oo u dhow [[Modimolle]], oo hore loo odhan jiray Nylstroom. Kaydka biyaha waa goob caan ah oo kalluumeysiga lagu tago.<ref>{{Cite web |title=SA Places - Modimolle |url=http://www.places.co.za/html/nylstroom.html |access-date=2026-07-03 |archive-date=2009-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091118063454/http://www.places.co.za/html/nylstroom.html |url-status=dead }}</ref> == Deegaanka == Bannaanka fatahaadda ee Nyl, oo sidoo kale loo yaqaan Nyl pan ({{langx|af|Nylsvlei}}), waa [[wetland|dhul-biyood]] xilliyeed, sababtoo ah dooxada Mogalakwena waxaa saameeyay wareegga roobka shan-sannadle ah kaas oo webigu uu ku qallalan yahay shan sannadood, waxaana ku xiga shan sannadood oo kale oo ay jirto qulqulka biyaha oo ku filan.<ref>{{Cite web |title=Mogalakwena municipality: assessment of information |url=http://www.hsrc.ac.za/research/output/outputDocuments/3502_Roefs_Mogalakwena_Assessmentofinformation.pdf |access-date=2026-07-03 |archive-date=2001-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010101010100/http://www.hsrc.ac.za/research/output/outputDocuments/3502_Roefs_Mogalakwena_Assessmentofinformation.pdf |url-status=dead }}</ref> Waa mid ka mid ah [[ecosystem|nidaamyada deegaanka]] ee ugu waaweyn Koonfur Afrika oo siinaya meel ay ku nastaan [[aquatic bird|shimbiraha biyaha]].<ref>{{Cite web |title=Hydrological and hydraulic modelling of the Nyl River floodplain |url=http://www.wrc.org.za/Lists/Knowledge%20Hub%20Items/Attachments/5388/2007_Jan_07_1996b_ABSTRACT.pdf |access-date=2026-07-03 |archive-date=2018-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181006000429/http://www.wrc.org.za/Lists/Knowledge%20Hub%20Items/Attachments/5388/2007_Jan_07_1996b_ABSTRACT.pdf |url-status=dead }}</ref> Bannaankan fatahaadda ah ayaa hadda ah goobta [[Nylsvley Nature Reserve]],<ref>{{Cite web |url=http://www.limpoposouth.co.za/P20050520145545229.htm |title=Nylsvlei Nature Reserve |access-date=2012-03-30 |archive-date=2013-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130913020720/http://www.limpoposouth.co.za/P20050520145545229.htm |url-status=dead }}</ref> oo ah [[Ramsar wetland|dhul-biyood Ramsar]] oo leh muhiimad caalami ah. == Tixraac == {{reflist}} == Xiriirinta dibadda == *[http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=7082 ZA007 Nyl river flood-plain] rnm5bjll0qb1lp0iwozvz96pord6wwn Webiga Nwanedi 0 48545 302739 300848 2026-07-16T14:22:33Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302739 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Webiga Nwanedi | native_name = | native_name_lang = | name_other = | name_etymology = Macne la yaqaan <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = South Africa | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= Goobta uu ku yaal afka Webiga Nwanedi <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Dalka | subdivision_name1 = [[South Africa|Koonfur Afrika]] | subdivision_type2 = Gobol | subdivision_name2 = [[Limpopo Province|Gobolka Limpopo]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = [[Soutpansberg]] | source1_coordinates= | source1_elevation = {{convert|1160|m|abbr=on}} | mouth = | mouth_location = [[Limpopo River|Webiga Limpopo]], xadka Koonfur Afrika/[[Zimbabwe]] | mouth_coordinates = {{coord|22|20|0|S|30|36|53|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|344|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = [[Luphephe River|Webiga Luphephe]] | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''Webiga Nwanedi''' waa marin-biyoed ku yaal [[Limpopo Province|Gobolka Limpopo]], [[South Africa|Koonfur Afrika]]. Waa laan ka mid ah [[Limpopo River|Webiga Limpopo]] oo u qulqula bari ka xigta [[Nzhelele River|Webiga Nzhelele]], wuxuuna ku biiraa bangiga midig ee Limpopo 58&nbsp;km bari ka xigta [[Musina]] ee xadka Koonfur Afrika/[[Zimbabwe]].<ref>{{Cite web |url=http://www.ewisa.co.za/misc/RiverLimNwanedi/defaultmain.htm |title=South African rivers - Nwanedi River |access-date=2012-03-31}}</ref> == Marinka == Webiga Nwanedi wuxuu ururiyaa qayb ka mid ah biya-mareenka jiirarka waqooyi ee qaab-dhismeedka dhagaxa ballaaran ee [[Soutpansberg]]. Nwanedi-da sare waa durdur joogto ah oo leh biyo-xireenno mataano ah halkaas oo ay kula kulmaan laantiisa, [[Luphephe River|Webiga Luphephe]], oo ku yaal aag kayn ah oo buuraleyda ah.<ref>{{Cite web |url=http://www.ewisa.co.za/misc/RiverLimNwanedi/defaultdam.htm |title=Nwanedi River: Dams |access-date=2012-03-31}}</ref> Marka laga tago aagga buuraleyda ah ee Soutpansberg, wuxuu ku [[meander|leexleexdaa]] jihada waqooyi-bari ee guud ahaan [[Lowveld]]. Qaybtan hoose waxay ku xiran tahay isbeddellada xilliyeed, iyadoo inta badan qallalan xilliyada abaaraha, iyadoo ay jiraan dhowr barkadood oo aan isku xirnayn oo ku yaal sariirta webiga.<ref>[http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=7077 Sites - Important Bird Areas (IBAs) - Soutpansberg]</ref> Waxaa jiray dhibaatooyin ku saabsan wasakheynta biyaha dushiisa ee webiga wakhtiyadii dhawaa.<ref>[http://www.landbou.com/nuus/nuus-artikel/oppervlaktewater-besoedel Oppervlaktewater besoedel]{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Webiga Luphephe, oo ah laantiisa ugu weyn, wuxuu ka unkamaa sidoo kale Soutpansberg, bari ka xigta meelaha uu ka soo unkamo Nwanedi.<ref>[http://www.soutpansberg.com/geology/index.htm Soutpansberg - Geology and Geography]</ref> [[Nwanedi Provincial Park|Beerta Gobolka ee Nwanedi]] waxay ku taal qiyaastii 35&nbsp;km waqooyi ka xigta [[Thohoyandou]], aag kayn ah oo ku taal dhinaca hore ee buuraha [[Soutpansberg]]. Aagga la ilaaliyo waxaa ka mid ah isgoyska Nwanedi iyo laantiisa ugu weyn, Webiga Luphephe, halkaas oo ay ku yaallaan biyo-xireennada. Aagga beertu waa 11,170 ha waxaana ka buuxa ugaadh. Webiga Nwanedi waa in aan lagu khaldin [[Nwanedzi River|Nwanedzi]], ama Webiga Nwanedsi<ref>{{Cite web |title=Rivers of the Kruger National Park... Perennial and Seasonal |url=http://www.thekruger.com/krugerrivers.htm |access-date=2026-07-03 |archive-date=2012-12-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121213124208/http://www.thekruger.com/krugerrivers.htm |url-status=dead }}</ref> oo ah laan ka mid ah [[Letaba River|Webiga Letaba]].<ref>{{cite journal | url=https://doi.org/10.1007%2Fs10668-007-9094-3 | doi=10.1007/s10668-007-9094-3 | title=Groundwater in the Limpopo Basin: Occurrence, use and impact | date=2008 | last1=Busari | first1=Ola | journal=Environment, Development and Sustainability | volume=10 | issue=6 | pages=943–957 | s2cid=154503353 | url-access=subscription }}</ref> == Biyo-xireennada dooxada == *[[Cross Dam]]<ref>[http://plak.co.za/moreinfo.php?id=62150 Cross Dam, South Africa]</ref> *[[Nwanedi Dam|Biyo-xireenka Nwanedi]] *[[Luphephe Dam|Biyo-xireenka Luphephe]], oo ku yaal [[Luphephe River|Webiga Luphephe]], oo ah laan ka mid ah Nwanedi == Tixraac == <references /> == Xiriirinta dibadda == *[http://www.birdlife.org/datazone/sitefactsheet.php?id=7077 Sites - Important Bird Areas (IBAs) - Soutpansberg] *[http://www.dwaf.gov.za/iwqs/rhp/eco/FROC/WMA1Limpopo.jpg Limpopo WMA1] *[https://web.archive.org/web/20120207193936/http://www.scienceinafrica.co.za/2002/january/tilapia.htm Kalluun kale oo ku sii socda inuu dabar go'o?] *[http://digitaljournal.com/article/262981 Spectres of hunger, cholera start haunting S. Africa] 1u2f3yunc5gg12qpd8rivby5ldnxbwt Webiga Klaserie 0 48547 302730 300722 2026-07-16T14:02:11Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302730 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Webiga Klaserie | native_name = | native_name_lang = | name_other = | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = | image_size = | image_caption = | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = South Africa | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= Goobta uu ku yaal afka Webiga Klaserie <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Dalka | subdivision_name1 = [[South Africa|Koonfur Afrika]] | subdivision_type2 = Gobol | subdivision_name2 = [[Limpopo Province|Gobolka Limpopo]] | subdivision_type3 = Degmo | subdivision_name3 = Degmada Mopani | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Bariga [[Blyde River Canyon|Blyde River Canyon]] | source1_location = | source1_coordinates= {{coord|24.5572|S|30.9109|E|display=inline}} | source1_elevation = | mouth = [[Olifants River (Limpopo)|Webiga Olifants]], [[Limpopo]] | mouth_location = [[Kruger National Park|Beerta Qaranka ee Kruger]] | mouth_coordinates = {{coord|24.0821|S|31.2489|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''Webiga Klaserie''' waa webi ku yaal [[Limpopo Province|Gobolka Limpopo]], [[South Africa|Koonfur Afrika]]. Wuxuu u qulqulaa waqooyi-bari waana laan ka mid ah [[Olifants River (Limpopo)|Webiga Olifants]], isagoo kaga biira 90° dhanka galbeed ee [[Kruger National Park|Beerta Qaranka ee Kruger]].<ref name=stan01/> Isagoo ka unkama jiirarka bari ee buuraha [[Drakensberg]] oo u dhow Mariepskop, wuxuu u qulqulaa bariga isagoo dhex mara [[Klaserie Private Nature Reserve|Beerta Dabiiciga ah ee Gaarka loo leeyahay ee Klaserie]] ka hor inta uusan ku biirin [[Olifants River (Limpopo)|Webiga Olifants]] gudaha [[Kruger National Park|Beerta Qaranka ee Kruger]]. Webigu wuxuu qayb ka yahay biya-ururinta weyn ee [[Limpopo River|Webiga Limpopo]] waana qayb deegaan ahaan muhiim u ah muuqaalka Greater Kruger.<ref name=":0">{{cite journal |last1=Marr |first1=S.M. |last2=Swemmer |first2=A.M. |title=Hydrological characteristics of extreme floods in the Klaserie River, a headwater stream in southern Africa |journal=Journal of Limnology |volume=82 |issue=2 |year=2023 |doi=10.4081/jlimnol.2023.2177}}</ref> Webigu wuxuu taageeraa deegaanno kala duwan oo xeebta webiga ah wuxuuna u adeegaa il biyo muhiim u ah duurjoogta, hawlaha dalxiiska, iyo bulshooyinka ku hareeraysan. Qaybo ka mid ah webiga ayaa dhex mara aagagga ilaalinta ee gaarka loo maamulo kuwaas oo si wadajir ah u samaynaya qayb ka mid ah nidaamka deegaanka ee aan xirnayn ee Greater Kruger.<ref name=":1">{{Cite web |title=Klaserie |url=https://klaseriereserve.co.za/ |access-date=2026-06-18 |website=Klaserie Private Nature Reserve |language=en-US}}</ref> == Marinka == Webiga Klaserie wuxuu ka unkamaa meelaha sare ee buuraha Drakensberg oo u dhow Mariepskop wuxuuna u soo degaa bari isagoo dhex mara gobolka Lowveld ee Limpopo. Qaybihiisa sare, webiga waxaa lagu gartaa marin keliya oo cidhiidhi ah oo leh sariiro ka kooban inta badan dhagaxyo, dhagaxyo waaweyn, quruurux iyo ciid. Marka uu ka gudbo saldhigga cabbiraadda ee Fleur-de-Lys, webigu wuxuu sameeyaa marinno badan oo isku xiran oo dhex mara bannaanka fatahaadda. Fatahaado waaweyn ayaa mararka qaarkood dib u qaabeeyey qaab-dhismeedka marinka iyo dhirta xeebta webiga.<ref name=":0" /> Webigu wuxuu ugu dambeyntii galaa aagga ilaalinta ee Greater Kruger wuxuuna ku biiraa Webiga Olifants gudaha Beerta Qaranka ee Kruger.<ref>{{cite web |title=Klaserie |url=https://bushscapes.co.za/destinations/south-africa/greater-kruger/klaserie/ |website=Bushscapes |access-date=18 June 2026 |archive-date=24 Bisha Labaad 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224193535/https://bushscapes.co.za/destinations/south-africa/greater-kruger/klaserie/ |url-status=dead }}</ref> == Deegaanka == Webiga Klaserie wuxuu taageeraa noocyo kala duwan oo nidaamyo deegaan ah, oo ay ku jiraan dhirta xeebta webiga, bannaanka fatahaadda iyo dhul-biyoodyo xilliyeed. Isagoo ah durdur biyo-mareen sare leh, wuxuu si weyn gacan uga geystaa noolaha biyaha macaan ee gobolka iyo hababka deegaanka ee ku dhex jira dooxada Webiga Olifants. Webiga iyo deegaannada la xiriira waxay taageeraan dadka naasleyda waaweyn oo ay ku jiraan maroodiga Afrika, maroodiga Afrika, libaaxyada, shabeellada iyo wiyisha.<ref name=":0" /> Muuqaalka Klaserie wuxuu qayb ka yahay shabakad ballaaran oo aagag ilaalin ah oo u oggolaanaysa dhaqdhaqaaqa xorta ah ee duurjoogta u dhexeeya kaydka gaarka loo leeyahay iyo Beerta Qaranka ee Kruger.<ref name=":1" /> Marin-biyoedka webiga ayaa sidoo kale loo aqoonsaday inuu yahay deegaan muhiim u ah ilaalinta libaaxyada cadcad, kuwaas oo si dabiici ah uga dhaca gobolka Greater Timbavati–Klaserie.<ref>{{cite web |title=Celebrations on the banks of the Klaserie River |url=https://whitelions.org/celebrations-on-the-banks-of-the-klaserie-river/ |access-date=18 June 2026 |website=Global White Lion Protection Trust |archive-date=14 Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251214141442/https://whitelions.org/celebrations-on-the-banks-of-the-klaserie-river/ |url-status=dead }}</ref> == Biyo-xireen == * Biyo-xireenka Jan Wassenaar - la dhisay 1961 isagoo ah biyo-xireen dhoobo ah oo leh marin loogu talagalay waraabinta, waxaa la kordhiyay saddex mitir oo dheeri ah sannadkii 1968.<ref name="stan01">{{cite encyclopedia |last=Kokot |first=Daniel Francis |year=1972 |article=Klaserie |language=en |article-url=https://archive.org/details/standardencyclop0006unse/page/411/mode/1up |editor-last=Potgieter |editor-first=Dirk J. |encyclopedia=[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]] |volume=6 |publication-place=Cape Town |publisher=[[Nasou]] |isbn=978-0-625-00322-8 |pages=411}}</ref> Wuxuu dhererkiisu yahay 98 mitir iyo dhererkiisu yahay 17.5 mitir.<ref name=stan01/> == Xiriirinta dibadda == * [http://www.geonames.org/990721/klaserierivier.html Khariidadda Google ee afka Webiga Klaserie] ee Geonames.org (cc-by) == Tixraac == {{Reflist}} kr14eoea8dmpggaa9eknf0ad2gsan1c Webiga Umkomazi 0 48552 302747 300859 2026-07-16T14:50:47Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302747 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Webiga uMkhomazi | native_name = | native_name_lang = | name_other = Umkomazi, Mkhomazi, Umkomaas | name_etymology = Waxay ka dhigan tahay 'meesha nibiriyada dheddig' ee [[Luqadda Zulu|luqadda Zulu]]<ref>[https://archive.org/stream/DictionaryOfSouthernAfricanPlaceNames/SaPlaceNames_djvu.txt Qaamuuska Magacyada Goobaha Koonfur Afrika]</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP -->| image = Umkomaas valley.jpg | image_size = | image_caption = Dooxada Webiga uMkhomazi | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = South Africa | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption = Goobta afka Webiga uMkhomazi <!---------------------- LOCATION -->| subdivision_type1 = Dalka | subdivision_name1 = [[South Africa|Koonfur Afrika]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = Gobolka | subdivision_name3 = [[KwaZulu-Natal]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = Agagaarka [[Thabana Ntlenyana]] | source1_location = [[Drakensberg]], [[Lesotho]] | source1_coordinates = | source1_elevation = {{convert|3000|m|abbr=on}} | mouth = [[Indian Ocean|Badweynta Hindiya]] | mouth_location = [[Umkomaas|eMkhomazi]] | mouth_coordinates = {{coord|30|12|1|S|30|48|4|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Umkomaas Town by Air.jpg|thumb|right|260px|Afka Webiga uMkhomazi]] '''Webiga uMkhomazi''' waa [[webi]] ku yaal [[KwaZulu-Natal]], [[South Africa|Koonfur Afrika]].<ref>{{cite book|title=Goobaha Dalxiiska ee Koonfur Afrika|first=Malcolm |last=Meintjes|publisher=Struik|year= 2005|isbn=1868729761}}</ref> ==Koorsada== Wuxuu ka unkamaa qaar ka mid ah jiirarka ugu sarreeya ee dhanka bari u jeeda ee buuraha [[Drakensberg]], agagaarka [[Thabana Ntlenyana]]. Webigu wuxuu u qulqulaa koonfur-bari dhinaca [[Indian Ocean|Badweynta Hindiya]], kaas oo uu kaga darsamo [[estuary|af-webi]] la mari karo oo ku yaal [[Umkomaas]] (eMkhomazi), qiyaastii 50&nbsp;km koonfur-galbeed ee [[Durban]].<ref>{{Cite web |url=http://www.umgeni.co.za/projects/infra-structuremasterplans/docs/Vol1/UW_IMP_2011_Vol1_Section4_Part7.pdf |title=Gobolka Mkomazi |access-date=7 April 2012 |archive-date=2 Bisha Afraad 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402160833/http://www.umgeni.co.za/projects/infra-structuremasterplans/docs/Vol1/UW_IMP_2011_Vol1_Section4_Part7.pdf |url-status=dead }}</ref> Laamihiisa waaweyn waa [[Loteni River|Loteni]], [[Nzinga River|Nzinga]], [[Mkomazane River|Mkomazane]], [[Elands River (Umkomazi)|Elands]] iyo [[Xobho River|Xobho]].<ref>[http://www.dwaf.gov.za/iwqs/rhp/eco/FROC/WMA11MvotuUmzimkulu.jpg Mvoti to Umzimkulu WMA 11]</ref> Magaalooyinka ku yaal [[drainage basin|aagga biyaha]] ee uMkhomazi waxaa ka mid ah [[Bulwer, South Africa|Bulwer]], [[Impendle]], [[Ixopo]], [[Craigieburn, KwaZulu-Natal|Craigieburn]] iyo [[Boston, KwaZulu-Natal|Boston]]. Waqtigan xaadirka ah biyo-xireenka kaliya ee ku yaal aaggiisa waa [[Ixopo Dam|Biyo-xireenka Ixopo]], laakiin biyo-xireenno kale ayaa la qorsheeyay.<ref>{{Cite web |title=Gobolka Mkomazi |url=http://www.umgeni.co.za/projects/infra-structuremasterplans/docs/Vol1/UW_IMP_2011_Vol1_Section4_Part7.pdf |access-date=2026-07-03 |archive-date=2015-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402160833/http://www.umgeni.co.za/projects/infra-structuremasterplans/docs/Vol1/UW_IMP_2011_Vol1_Section4_Part7.pdf |url-status=dead }}</ref> uMkhomazi wuxuu qayb ka yahay [[Mvoti to Umzimkulu Water Management Area|Aagga Maamulka Biyaha ee Mvoti ilaa Umzimkulu]].<ref>[http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S1816-79502009000500018&script=sci_arttext Ma jirtaa door loo hayo nidaamyada maamulka dhaqanka ee nidaamka cusub ee maamulka biyaha ee Koonfur Afrika?]</ref> ==Deegaanka== [[Mkhomazi State Forest|Kaynta Gobolka Mkhomazi]] iyo [[Mkhomazi Wilderness Area|Aagga Duurjoogta Mkhomazi]] waa [[protected area|aagag la ilaaliyo]] oo ku yaal qaybta sare ee Webiga Umkomazi.<ref>[http://www.lonelyplanet.com/south-africa/kwazulu-natal/activities/other/mkhomazi-wilderness-area Aagga Duurjoogta Mkhomazi]</ref> Kalluunka [[scaly yellowfish]] ''(Labeobarbus natalensis)'' waa kalluun laga helo nidaamka Webiga uMkhomazi iyo sidoo kale [[Umgeni River|Umgeni]], [[Umzimkulu River|Umzimkulu]], [[Tugela River|Tukhela]] iyo [[Umfolozi River|Umfolozi]]. Waa nooc caadi ah oo [[Endemism|u dhashay]] Gobolka KwaZulu-Natal wuxuuna ku nool yahay deegaanno kala duwan oo u dhexeeya buuraha Drakensberg iyo dhulalka hoose ee xeebta.<ref>{{Cite web |url=http://www.wrc.org.za/Knowledge%20Hub%20Documents/Research%20Reports/KV212-web-conservation.pdf |title=Warbixinta Farsamo ee Xaaladda Kalluunka Yellowfishes ee Koonfur Afrika 2007 |access-date=2012-04-07 |archive-date=2017-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170629065416/http://www.wrc.org.za/Knowledge%20Hub%20Documents/Research%20Reports/KV212-web-conservation.pdf |url-status=dead }}</ref> ==Hawlaha webiga== Tartanka sannadlaha ah ee labada maalmood ah ee doonyaha (kayak) ayaa lagu qabtaa webiga. "The Umko" waa tartankii labaad ee ugu da'da weyn webiga waana kan kaliya ee aan ku bilaaban ama ku dhammaan magaalo. Markii ugu horreysay ee la qabto 1966 tartanka wuxuu ahaa saddex maalmood. Masaafada guud waxay u dhaxaysay 145&nbsp;km ilaa dhererka hadda ee 68&nbsp;km. Waxaa loo yaqaanaa tartanka biyaha ugu qallafsan ee lagu dhex maro doonyaha xawaaraha sare ee ka dhigaya in la gorgortamo qeybaha 1 - 4 ee durdurrada ay adag tahay, waxay sidoo kale lahayd qaybaha maalinlaha ah ee ugu dheer markii masaafadu ahayd 130&nbsp;km laba maalmood gudahood. Tartanka waxaa lagu qabtaa dooxo fog oo qallafsan taas oo ka dhigaysa helitaanka mid adag iyo socodka dibadda caqabad haddii qof uu jebiyo doon aan la hagaajin karin. Sheekooyinka dadka doonyaha wata ee habeen ku qaata dooxada ka hor intaanay awoodin inay dibadda u lugeeyaan maalintii xigtay ayaa si joogto ah u galay saxaafadda qaranka iyo raadiyaha qaranka. Tartankan biyaha duurjoogta ah ee heer sare ah waxaa soo qabanqaabiya Kingfisher Canoe Club ee Durban wuxuuna soo jiitaa qiyaastii 180 ilaa 300 oo qof sannadkiiba. 2016 wuxuu ahaa sannadkii 50-aad ee dhacdadan waxaana si cajiib ah u ka qaybqaatay markii 50-aad oo xiriir ah guulaystaha tartankii ugu horreeyay, Charles Mason. Mason wuxuu dhammaystiray 49 maaratoon, wuxuuna ku guuldarraystay oo kaliya dhacdadii 1970-kii markii uu jabay 19&nbsp;km gudaha 145&nbsp;km ee tartanka. Tartanku wuxuu lahaa laba goobood oo lagu bilaabo: Josephine's Bridge oo ku taal waddada Richmond-Ixopo, iyo buundada Hella Hella oo ku taal waddada Richmond-Donnybrook. Webiga u dhexeeya Hella Hella iyo Number Eight oo 20&nbsp;km dhanka hoose ah wuxuu leeyahay jiirarka ugu sarreeya (hoos u dhac dhan 7,6m halkii kiiloomitir) wuxuuna ka kooban yahay taxane taxane ah oo ugu adag ee durdurrada. Qaybtan ayaa lagu daray inta badan, laakiin aan dhammaan, tartamada. Tartanku wuxuu lahaa meelo badan oo lagu dhammaystiro sannadihii la soo dhaafay iyadoo ku xiran inta badan cimilada, saadka iyo helitaanka dhulka. Tartanka ayaa socday 50 xagaa oo xiriir ah. Xagaagii 1971/1972 tartanka waxaa loo raray Maarso 1972 taas oo keentay in aanu jirin tartan sanadkii 1971, laakiin ma jiro xagaa la seegay. Horyaalka hadda ee Umko Hank McGregor waa sidoo kale horyaalka adduunka ee Canoe Marathon, isagoo ku guulaystay horyaalnimada adduunka ee 2016 ee Brandenburg, Germany. ==Taariikh== [[file:Umkomaas, crop.jpg|thumb|right|260px|Hirarka u dhow afka Webiga uMkhomazi ee [[Umkomaas|eMkhomazi]], oo loo arko inay tahay xeeb dabaasha oo ammaan ah]] Safaradii ugu horreeyay ee la diiwaangeliyay ee webiga waxay ahayd 1951 markii Ian Player iyo Fred Schmidt ay u dhoofeen buundada Josephine ilaa badda tuulada Umkomaas halkaas oo webigu kaga darsamo Badweynta Hindiya. Player wakhtigaas wuxuu caan ku ahaa inuu ku guulaystay markii ugu horreysay ee Dusi Canoe marathon horaantii sannadkaas wuxuuna markii dambe caan ku noqday ilaalinta duurjoogta, gaar ahaan badbaadinta wiyisha cad ee dabar-goynta. Waxay ku qaadatay toddobo maalmood inay dhammaystiraan masaafada 113&nbsp;km waxaana taageeray dadka deegaanka ee dooxada markii ay ka dhammaadeen saadka. Safarro kale oo kala duwan ayaa la sameeyay kuwaas oo ku dhammaaday safarro 1965 iyo 1966 oo si gaar ah loogu talagalay suurtagalnimada in la qabto tartan, taas oo u baahnayd in la baaro webiga iyo waddooyinka ku teedsan bangiyada laba xero oo habeenkii ah oo la heli karo. Charles Mason wuxuu door muhiim ah ka qaatay hawshaas, isagoo ku guulaystay baaritaanka webiga iyo waddooyinka gelitaanka iyo inuu ku qanciyo dadka awoodda leh inay ansixiyaan tartanka cusub ee jadwalka canoeing ee Koonfur Afrika. Wuxuu ku guulaystay tartankii ugu horreeyay Tank Rogers, isagoo si dhow u garaacay Paul Chalupsky iyo Jimmy Potgieter.<ref>{{Citation|last=Mooney|first=James|chapter=Muddada Gumeysiga iyo Kacaanka—1654–1784|date=2017-07-05|chapter-url=http://dx.doi.org/10.4324/9780203790038-3|title=Muuqaal Taariikhi ah oo ku saabsan Cherokee|pages=19–50|publisher=Routledge|doi=10.4324/9780203790038-3|isbn=978-0-203-79003-8|access-date=2020-05-30}}</ref> Chalupsky wuxuu sii waday inuu ku guulaysto tartanka todobo jeer ilaa 1977. Guulaystayaal kale oo badan waxaa ka mid ah Tony Scott (lix jeer ilaa 1984); Robbie Herreveld (sagaal jeer ilaa 2000); Deon Bruss (lix jeer ilaa 2008); Hank McGregor (todobo jeer ilaa 2016). Joogitaanka habeenkii ee xero ku meel gaar ah oo ku taal dooxada fog waxay ahayd qayb qasab ah oo ka mid ah tartanka sannado badan laakiin sannadihii dambe tani way isbeddeshay iyada oo joogsiga habeenkii uu hadda si fudud loo heli karo buundada Hella Hella (hadda bilowga maalinta labaad ee qaab-dhismeedka amar-celinta tan iyo 2009 taas oo si weyn u fududaysay saadka adag ee tartanka iyo rajo ahaan loo hubiyo badbaadadiisa). == Tixraac == {{Reflist}} ===Buugaag=== *Men, Rivers and Canoes - Ian Player - Simondium Publishers, 1964 (daabacaad dib loo eegay - Echoing Green Press, 2007, {{ISBN|978-0-9802501-2-1}}) *Book - Umko 50 years - Si gaar ah u daabacay Kingfisher Canoe Club, 2016 *eBook - Joomag - http://www.joomag.com/magazine/50-years-of-umko-1966-2016-1966-2016/0008571001461844472 Si joogto ah loogu soo bandhigay wargeysyada waaweyn ee Natal, The Mercury iyo The Daily News (www.iol.co.za), Durban iyo The Witness (http://thewitness.newspaperdirect.com/epaper/viewer.aspx), Pietermaritzburg http://www.kingfishercc.co.za/ http://www.canoesa.org.za{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Xiriirinta dibadda == {{Commons category}} *[http://www.sa-venues.com/game-reserves/kzn_mkhomazi.htm Kaynta Gobolka Mkhomazi, KwaZulu Natal] *[http://www.dwaf.gov.za/downloads/WS/P_I/Adhoc/IDP/Ref%20Framework/ec/O.R.Tambo%20DC15/Water%20Resource%20Perspective/OR_ThamboFullDoc.pdf Qaab-dhismeedka Tixraaca Qorshaynta Adeegyada Biyaha - Aragtida Khayraadka Biyaha] {{Authority control}} lb5b1e16d6owelpvm8czwc86xso6wky Webiga Umzimkulu 0 48553 302748 300860 2026-07-16T14:54:12Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302748 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Webiga Mzimkhulu | native_name = | native_name_lang = | name_other = Umzimkhulu, uMzimkhulu, Mzimkhulu | name_etymology = Waxay ka dhigan tahay 'meel weyn', 'guri weyn', yacni biyaha, oo ku qoran [[Luqadda Xhosa|luqadda Xhosa]] iyo [[Luqadda Zulu|luqadda Zulu]]<ref>[https://archive.org/stream/DictionaryOfSouthernAfricanPlaceNames/SaPlaceNames_djvu.txt Qaamuuska Magacyada Goobaha Koonfur Afrika]</ref> <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Umzimkulu - NatureRiverScene.jpg | image_size = | image_caption = Goobta webiga Umzimkulu | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = South Africa | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= Goobta afka Webiga Umzimkulu <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Dalka | subdivision_name1 = [[South Africa|Koonfur Afrika]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = Gobolka | subdivision_name3 = [[KwaZulu-Natal]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = _ | source1_location = [[Drakensberg]] | source1_coordinates= | source1_elevation = | source_confluence = [[Ngwangwane River|Ngwangwane]] / [[Underberg River|Underberg]] | source_confluence_location = | source_confluence_coordinates= {{coord|30|03|24|S|29|47|26|E|display=inline}} | source_confluence_elevation = {{convert|943|m|abbr=on}} | mouth = [[Indian Ocean|Badweynta Hindiya]] | mouth_location = [[Port Shepstone]] | mouth_coordinates = {{coord|30|44|12|S|30|27|25|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''Webiga Mzimkhulu''' waa webi ku yaal [[South Africa|Koonfur Afrika]].<ref>{{cite book|title=Goobaha Dalxiiska ee Koonfur Afrika|first=Malcolm |last=Meintjes|publisher=Struik|year= 2005|isbn=1-86872-976-1}}</ref> Waqtigii hore, Mzimkhulu wuxuu qayb ka ahaa xadka u dhexeeya gobollada [[Eastern Cape]] iyo [[KwaZulu-Natal]]. Waqtigan xaadirka ah webigani waa qayb ka mid ah [[Mvoti to Umzimkulu Water Management Area|Aagga Maamulka Biyaha ee Mvoti ilaa Umzimkulu]].<ref>[http://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S1816-79502009000500018&script=sci_arttext Ma jirtaa door loo hayo nidaamyada maamulka dhaqanka ee nidaamka cusub ee maamulka biyaha ee Koonfur Afrika?]</ref> Dhamaadkii Febraayo ee sannad kasta, webiga waxaa ka dhaca mid ka mid ah tartammada doonyaha ee ugu caansan Koonfur Afrika, Drak Challenge.<ref>[http://www.drak.co.za Drak Challenge]{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Koorsada== {{stack|[[File:Mzimkulu River near Underberg.jpg|thumb|Webiga Mzimkulu oo u dhow Underberg]]}} Wuxuu ka unkamaa buuraha [[Drakensberg]] oo dhanka waqooyi ka xiga Rhino Peak, iyadoo isha ay ku taal xadka [[Lesotho]]. Wuxuu u qulqulaa koonfur-bari dhinaca Badweynta Hindiya, kaas oo uu kaga darsamo [[estuary|af-webi]] ku yaal [[Port Shepstone]]. Laantiisa ugu weyn waa [[Bisi River|Webiga Bisi]] kaas oo ku biira bangigiisa midig qiyaastii badhka koorsadiisa.<ref>[http://www.dwaf.gov.za/iwqs/rhp/eco/FROC/WMA11MvotuUmzimkulu.jpg Mvoti to Umzimkulu WMA 11]</ref> Magaalooyinka ku yaal [[Umzimkhulu|Umzimkhulu]] waxaa ka mid ah [[Underberg, KwaZulu-Natal|Underberg]] iyo [[Umzimkhulu]]. ==Deegaanka== Kalluunka [[scaly yellowfish]] ''(Labeobarbus natalensis)'' waa kalluun laga helo nidaamka Webiga Umzimkulu iyo sidoo kale [[Umgeni River|Umgeni]], [[Umkomazi River|Umkomazi]], [[Tugela River|Thukela]] iyo [[Umfolozi River|Umfolozi]]. Waa nooc caadi ah oo [[Endemism|u dhashay]] Gobolka [[KwaZulu-Natal]] wuxuuna ku nool yahay deegaanno kala duwan oo u dhexeeya buuraha [[Drakensberg]] iyo dhulalka hoose ee xeebta.<ref>{{Cite web |url=http://www.wrc.org.za/Knowledge%20Hub%20Documents/Research%20Reports/KV212-web-conservation.pdf |title=Warbixinta Farsamo ee Xaaladda Kalluunka Yellowfishes ee Koonfur Afrika 2007 |access-date=2012-03-29 |archive-date=2017-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170629065416/http://www.wrc.org.za/Knowledge%20Hub%20Documents/Research%20Reports/KV212-web-conservation.pdf |url-status=dead }}</ref> == Tixraac == {{reflist}} == Xiriirinta dibadda == *[http://www.dwaf.gov.za/downloads/WS/P_I/Adhoc/IDP/Ref%20Framework/ec/O.R.Tambo%20DC15/Water%20Resource%20Perspective/OR_ThamboFullDoc.pdf Qaab-dhismeedka Tixraaca Qorshaynta Adeegyada Biyaha – Aragtida Khayraadka Biyaha] a9mnanfeqn7qz72de086uf28idsr3w9 Webiga Verlorevlei 0 48565 302749 300897 2026-07-16T14:57:49Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302749 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Webiga Verlorevlei | native_name = | native_name_lang = | name_other = | name_etymology = Webiga Verlorenvlei <!---------------------- IMAGE & MAP -->| image = | image_size = | image_caption = | map = {{maplink|frame=yes|frame-align=center|plain=yes |id1=Q4788257|type1=line|stroke-colour1=#4271ae|stroke-width1=5 |id2=Q125470008|type2=shape|fill-colour2=#4271ae|stroke-colour2=#4271ae|stroke-width2=1|title2=Goobta Ramsar ee Harada Verlorevlei }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = South Africa | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Dalka | subdivision_name1 = [[South Africa|Koonfur Afrika]] | subdivision_type2 = Gobolka | subdivision_name2 = [[Western Cape]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location = | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = _ | source1_location = | source1_coordinates = | source1_elevation = | mouth = [[Atlantic Ocean|Badweynta Atlaantikga]] | mouth_location = [[Western Cape]], [[South Africa|Koonfur Afrika]] | mouth_coordinates = {{coord|32|19|S|18|20|E|display=inline,title}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|abbr=on}} | progression = | river_system = | basin_size = | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = {{Designation list | embed = yes | designation1 = Ramsar | designation1_date = 28 Juun 1991 | designation1_number = 525<ref name="ramsar">{{Cite web|title=Verlorenvlei|website=[[Ramsar Convention|Ramsar]] Sites Information Service|url=https://rsis.ramsar.org/ris/525|accessdate=14 April 2024}}</ref>}} | extra = }} '''Webiga Verlorevlei''' waa webi ku yaal gobolka [[Western Cape]] ee [[South Africa|Koonfur Afrika]]. Isagoo ku yaal [[Sandveld]] ee [[West Coast, Western Cape|Xeebta Galbeed]], webigu wuxuu maraa [[Eendekuil]], Het Kruis, iyo [[Redelinghuys]]. Afka webiga wuxuu ku yaallaa [[Elands Bay]]. Laamihiisa waxaa ka mid ah [[Hol River|Webiga Hol]], [[Kruismans River|Webiga Kruismans]] iyo [[Krom Antonies River|Webiga Krom Antonies]]. Waxay ku dhex dhacdaa nidaamka dheecaanka G iyo Aagga Maamulka. Webigu waa hoyga kaliya ee la yaqaan ee kalluunka halista ugu jira dabar-goynta ee [[Verlorenvlei redfin]].<ref name="ZooKeys">{{cite journal |last1=Chakona |first1=Albert |last2=Swartz |first2=Ernst R. |last3=Skelton |first3=Paul H. |date=11 November 2014 |title=Nooc cusub oo redfin (Teleostei, Cyprinidae, ''Pseudobarbus'') ah oo ka yimid nidaamka Webiga Verlorevlei, Koonfur Afrika |url=https://zookeys.pensoft.net/articles.php?id=4230 |journal=[[ZooKeys]] |publisher=Pensoft |issue=453 |pages=121–137 |doi=10.3897/zookeys.453.8072 |pmid=25493062 |accessdate=4 December 2014|pmc=4258629 |doi-access=free |bibcode=2014ZooK..453..121C }}</ref> == Taariikh == [[Simon van der Stel]] wuxuu booqday 1685 intii uu ku guda jiray safarkiisa [[Namaqualand]], wuxuuna qabay aragtida ah in webigu yahay laan ka mid ah [[Olifants River (Western Cape)|Webiga Olifants]]. Ensign Johannes Tobias Rhenius wuxuu arkay harada oo "ku luntay" cawska 1724, isagoo u bixiyay magaceeda ({{Langx|af|verlore|lit=lumay}} iyo {{Langx|af|[[vlei]]|lit=haro|label=none}}). == Afka webiga ee Verlorevlei == Qiyaastii 30&nbsp;km waqooyi-galbeed ka xiga Redelinghuys, haro qoyan ayaa quudisa webiga. Jiilaalka, waxay dhererkeedu gaaraa kiiloomitirro badan, biyuhuna waxay ku qarsoon yihiin cagaarka [[Reed (plant)|cawska]]. Xagaaga, haradu way qallashaa. 500 oo nooc oo [[bird|shimbirro]] ah ayaa halkan lagu arkay. Haradu waxay caan ku tahay dadka daawada [[bird watching|shimbiraha]] iyo kuwa [[angling|kalluumaysata]] labadaba. Mid ka mid ah harooyinka biyaha saafiga ah ee dalka ee xeebta agteeda, Harada Verlorevlei waa goob muhiim ah oo taranka iyo quudinta [[pelican|pelicans]], [[flamingo|flamingos]], iyo noocyo kale oo shimbirro iyo kalluun ah. Noocyo badan oo dhir ah ayaa sidoo kale laga helaa halkaas. Lo'du waxay ku daaqaan xeebaha, biyuhuna waxaa loo bamgareeyaa waraabka. 1991-kii, [[wetland|dhulka qoyan]] waxaa loo magacaabay [[Ramsar site|goob Ramsar ah]].<ref name="ramsar" /> Afka webiga waxaa u aqoonsaday [[Important Bird and Biodiversity Area|Aagga Shimbiraha iyo Kala Duwanaanshaha Noolaha ee Muhiimka ah]] ururka [[BirdLife South Africa]].<ref>{{Cite web |title=Verlorenvlei |url=https://www.birdlife.org.za/iba-directory/verlorenvlei/ |access-date=2024-04-14 |website=BirdLife South Africa |language=en-US }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Khataraha == Webiga iyo afka webiga ee Verlorevlei waxay wajahayaan khatar ah inuu qallalo;<ref>{{Cite web |last=Yeld |first=John |date=2021-03-13 |title=Verlorenvlei ee Xeebta Galbeed: Maxaa lumiya marka dhul qoyan uu qallalo? |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-03-13-west-coasts-verlorenvlei-whats-lost-when-a-wetland-dries-up/ |access-date=2024-04-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> dhimista qulqulka ee ka dhalatay dhismaha biyo-xireenno sharci-darro ah iyo biyo wasakhaysan oo ka yimid macdanta tungsten-ka ee la qorsheeyay ee kor ku xusan iyo beeraha ku hareeraysan ayaa hoos u dhigay deegaanka ku hareeraysan. Noocyada shimbiraha biyaha ayaa hoos uga dhacay 39 ilaa 22 nooc.<ref>{{Cite web |last=Handley |first=Kate |date=2023-07-17 |title=Afka Webiga Verlorenvlei ee muhiimka ah ayaa khatar ugu jira dhimasho |url=https://www.dailymaverick.co.za/opinionista/2023-07-17-critical-verlorenvlei-estuary-under-threat-of-mining-and-death-by-a-thousand-cuts/ |access-date=2024-04-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> == Tixraac == {{Reflist}} {{Authority control}} lu0a87ktz7t9a1j5rxifhmpp9wjvh43 Webiga Sonderend 0 48582 302744 301432 2026-07-16T14:37:17Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302744 wikitext text/x-wiki '''Webiga Sonderend''', oo sidoo kale loo yaqaan '''Riviersonderend''' (luuqadda [[Afrikaans language|Afrikaans]] u dhiganta ''[[River|Webi]] aan dhammaad lahayn''), waa [[tributary|laan]] weyn oo ka mid ah [[Breede River|Webiga Breede]], oo ku yaal [[Western Cape]] [[Provinces of South Africa|Gobolka]], [[South Africa|Koonfur Afrika]]. Tuulada [[Riviersonderend]] ayaa la rumeysan yahay in magaceeda laga soo qaatay webiga. {{Infobox river | name = Webiga Sonderend | pushpin_map = South Africa | image = The Sonderend River in flood.jpg | source1_location = U dhow [[Villiersdorp]] | mouth_coordinates = {{coord|34|4|14|S|20|17|7|E|display=inline,title}} | mouth_location = U dhexeeya [[Stormsvlei]] iyo [[Swellendam]] | subdivision_type1 = Dalka | subdivision_name1 = [[South Africa|Koonfur Afrika]] | subdivision_type2 = Gobolka | subdivision_name2 = [[Western Cape]] | mouth_elevation = {{convert|84|m|abbr=on}} | length = {{convert|115|km|mi|abbr=on}} | mouth = [[Breede River|Webiga Breede]] | etymology = [[Afrikaans]]/[[Dutch language|Dutch]]<nowiki> oo u dhiganta "Webi aan dhammaad lahayn"</nowiki> | image_caption = Webiga oo fataahad ah }} == Magacaabista == Sanadkii 1673, Willem ten Rhyne wuxuu webiga ugu yeeray "sine fine flumen" ([[Latin|Laatiin]] u dhiganta "webi aan dhammaad lahayn"). Sanadkii 1707, Jan Hatogh, oo ahaa khabiir ku takhasusay beeraha [[Dutch East India Company]], wuxuu webiga ugu yeeray "Kantdydnn", taas oo u badan inay ka timid Hessequa "Kamma-kan Kamma", oo qiyaastii la macno ah "biyo, biyo aan dhammaad lahayn" ama "webi aan dhammaad lahayn". Hessequa waxay ahaayeen qabiil maxalli ah oo ka mid ah xoola-dhaqatada Khoi-khoi.<ref name="r">{{cite web | url=http://www.riviersonderend.co.za/ | title=Ku soo dhawoow Riviersonderend !!! | publisher=riviersonderend.co.za | accessdate=30 December 2015 | archive-date=8 Bisha Todobaad 2026 | archive-url=https://web.archive.org/web/20260708155800/http://www.riviersonderend.co.za/ | url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.tanap.net/content/activities/documents/resolutions_Cape_of_Good_Hope/introduction_english/38.htm|title=Hordhac (Ingiriisi) ku saabsan Qaraarada Cape of Good Hope / Magacyada goobaha ee asalkoodu yahay Khoi|access-date=2026-07-06|archive-date=2005-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20050321224648/http://www.tanap.net/content/activities/documents/resolutions_Cape_of_Good_Hope/introduction_english/38.htm|url-status=dead}}</ref> == Biyo-xireennada ku yaal Webiga == * [[Theewaterskloof Dam|Biyo-xireenka Theewaterskloof]] == Tixraac == {{Reflist}} {{Authority control}} [[Category:Rivers of the Western Cape]] aj7h3ycskbaw9p7h3l5cs3bo1fgptxr Webiga Suikerbosrand 0 48583 302746 300917 2026-07-16T14:43:34Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302746 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | map = | pushpin_map = South Africa | mouth = [[Vaal River|Webiga Vaal]] | mouth_coordinates = {{coord|-26.67032|27.97702|format=dms|region:ZA-GP|display=inline,title}} | subdivision_type1 = Dalka | subdivision_name1 = [[South Africa|Koonfur Afrika]] | subdivision_type2 = Gobolka | subdivision_name2 = [[Gauteng]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | source1 = Koonfurta [[Leandra, South Africa|Leandra]] | source1_location = [[Mpumalanga]] | source1_coordinates = {{coord|-26.4176|28.8638|format=dms|region:ZA-MP|display=inline}} | native_name = {{native name|af|Suikerbosrandrivier}} | name_etymology = Loo magacaabay ereyga Afrikaans ee ubaxa [[Protea]], ''suikerbos'' (sugarbush) }} '''Webiga Suikerbosrand''' ({{langx|af|Suikerbosrandrivier}}) waa [[tributary|laan]] ka mid ah [[Vaal River|Webiga Vaal]] oo ka qulqula [[Leandra, South Africa|Leandra]] ee [[Mpumalanga]], dhanka galbeed iyada oo loo marayo [[Gauteng]] ilaa [[Vereeniging]] ee [[South Africa|Koonfur Afrika]]. Afkiisu wuxuu ku yaallaa bangiyada waqooyi ee Vaal ee xadka Gauteng / [[Free State (province)|Free State]] ee [[Three Rivers Proper|Three Rivers]]. == Deegaanka iyo tayada biyaha == Suikerbosrand waxaa saameeya tayada biyaha liidata ee laantiisa ugu weyn, [[Blesbokspruit|Blesbokspruit]]; taasi waa sababta oo ah [[terrestrial runoff|qulqulka dhulka]], [[point source pollution|wasakhaynta goobta]] iyo bulaacada biyaha macdanta.<ref>{{Cite web |title=Kala-soocidda kheyraadka biyaha muhiimka ah ee saddexda Aag ee Maamulka Biyaha Vaal |url=https://www.dws.gov.za/rdm/WRCS/doc/Vaal%20Classification%20Newsletter%20No.%201%20-%20September%202011.pdf |access-date=2026-07-06 |archive-date=2024-01-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240101145642/https://www.dws.gov.za/rdm/WRCS/doc/Vaal%20Classification%20Newsletter%20No.%201%20-%20September%202011.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=Daraasad kiis oo lagu xirayo shuruudaha shatiga tayada biyaha iyo ujeedooyinka tayada kheyraadka ee Leeu-Taaiboschspruit Industrial Complex oo ku taal gudaha Vaal Barrage Catchment: Volume 1 |url=https://www.wrc.org.za/?mdocs-file=61698}}</ref> == Laamaha == * [[Blesbokspruit]] * Boesmanspruit * Osspruit == Tixraac == {{reflist}} 0pdrnu4l9hudmhei1abbr334ueota6d Webiga Sebakwe 0 48696 302742 301429 2026-07-16T14:37:01Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302742 wikitext text/x-wiki [[File:Sanyati Basin OSM.svg|right|thumb|330px|Webiga Sebakwe ee ku yaal biyaha webiga Sanyati (xagga hoose)]] '''Webiga Sebakwe''' ama '''Webiga Zibagwe''' waa [[webi]] ku yaal [[Zimbabwe|Zimbabwe]]. {{coord |-18.6080|29.6238|type:city_region:ZW|display=title}} Webiga Sebakwe wuxuu ku yaal Gobolka [[Midlands (Zimbabwe)|Midlands]] ee Zimbabwe. Wuxuu leeyahay dherer dhan {{convert|150| km|mi}} oo xariiq toosan ah laga bilaabo isha ilaa afka,<ref>[http://zw.geoview.info/sebakwe_river,55372292w Sebakwe River] Waxaa la helay 5 Maarso 2016</ref> waana tributary-ga [[Munyati River|Webiga Munyati]] oo uu kaga biiro [[Zhombe|Zhombe East]] meel ku taal {{coord|18.6027|S|29.6188|E|region:ZW_type:landmark|name=Sebakwe River mouth|format=dms}}. Webiga Sebakwe wuxuu ka soo degaa ciribta koonfur-galbeed ee Buurta Mtoro, oo jooggeedu yahay {{convert|1580|m}}, waqooyi-bari ee [[Chivhu]]. Wuxuu markaas u qulqulaa koonfur-galbeed, bariga Chivhu iyo galbeedka [[The Range, Zimbabwe|The Range]].<ref>Hartley Final Map GRID Ref: TQ9707 [http://www.rhodesia.me.uk/images/Hartley_final.jpg Hartley Final] {{Wayback|url=http://www.rhodesia.me.uk/images/Hartley_final.jpg |date=20250530095830 }} Rhodesian Map Archive SHEETFALL - 1:250 000 SERIES Waxaa la helay 13 Maarso 2016</ref> == Asalka == Magaca Sebakwe waa qalloocinta magaca ''Zibagwe'' oo macnihiisu yahay geed galley ama hadhuudh aad u weyn. Nooca kale ee asalka magaca ayaa sheegaya inuu ka yimid magaca "''Chiwake'' oo macnihiisu yahay 'wax la dhisay', taas oo tixraacaysa xannibaad la dhisay intii lagu jiray Kacdoonkii".<ref>[http://www.rhodesia.me.uk/ColourfulPlaceNamesofRhodesia.htm Waxaa la helay 5 Maarso 2016]</ref> Hadda magaca "Zibagwe" ayaa baahsan. Waxaa jira halyeey afka laga soo gudbiyay oo sheegaya sida magaca Zibagwe u yimid. Waxay leedahay ''Zibagwe'' oo ah magaca [[ChiShona|ChiShona]] ee "geed galley ama hadhuudh aad u weyn" waxaa la bixiyay markii dadka maxalliga ah ay soo booqdeen si ay u baaraan xerada ay sahamiyayaasha Yurub u dejiyeen bilo badan. Sahamiyayaashii la sheegay waxay xerada uga tageen meel kale oo u sii jeedda waqooyiga ilaa [[Mashonaland]]. Dadka maxalliga ah waxay ka heleen xerada laga tagay geed galley aad u weyn oo leh hadhuudh aad u waaweyn. In kasta oo ay u yimaadeen raadinta hanti wixii ay dadka Caddaan ka tagi karaan, qofna ma taaban geedka galleyda ee soo jiidashada leh sababtoo ah waxay ku ag taallay [[kaadi-hayaha]] xerada, si wanaagsan ayaa loogu bacrimiyay [[Urine#Agriculture|kaadi]]. Geedka galleyda ee la sheegay wuxuu halkaas joogay waqti dheer, sababtoo ah wuxuu ku yiil bangiga webiga, waxay webiga u ugu yeereen "kuZibagwe" oo macnihiisu yahay "geed galley ah oo aad u weyn". In kasta oo aan si rasmi ah loo sheegin, waxaa la rumeysan yahay in Zibagwe "Urinal" Maize Plant uu dhiirigeliyay mashruuca musqulaha tijaabada ah ee deegaanka ee laga fuliyay Zimbabwe dhowr sano ka hor. Mashruuc cilmi-baaris ah oo 3 sano ah oo adeegsanaya kaadida la qasiyay sida bacriminta ayaa laga sameeyay Epworth, Harare (2008–2010) natiijooyinkuna waxay ahaayeen kuwo aad u wanaagsan.<ref>Peter Morgan 2011 bogga 6 [http://www.susana.org/en/resources/library/details/1285 Trees as recyclers of nutrients present in human excreta] susana.org Waxaa la helay 14 Maarso 2016</ref> (Buugga oo dhan wuxuu muujinayaa sida adeegsiga kaadida la qasiyay ee dhirta ay aad waxtar ugu yeelan karto koritaanka dhirta.) == Webiga Little Sebakwe == [[File:2._Effect_of_urine_treatement_on_maize_growth_(5621512601).jpg|thumb|Saamaynta daaweynta kaadida ee koritaanka galleyda. Hadhuudhka weyn ee halkan ku yaal waxaa loo yaqaan Zibagwe.]] Webiga ugu weyn ee Sebakwe wuxuu ku shubaa [[Munyati River|Webiga Munyati]]. Waxaa jira webi kale oo Sebakwe ah oo loo yaqaan [[Little Sebakwe River|Webiga Little Sebakwe]] kaas oo leh dherer dhan {{convert|7.6|km}} wuxuuna gebi ahaanba ku yaal [[Mashonaland East Province|Gobolka Mashonaland East]]. Si ka duwan webiga ugu weyn ee Sebakwe, wuxuu u qulqulaa bariga ilaa Webiga Nyazvidzi, [[drainage basin|dhaamka biyaha]] ee Save River. Little Sebakwe wuxuu maraa waqooyiga buurta Dombo, jooggeedu yahay {{convert|1455|m}}, iyo koonfurta buurta Dowa, jooggeedu yahay {{convert|1386|m}}, socodkiisa ku aaddan Webiga Nyazvidzi. Wuxuu la kulmaa Webiga Nyazvidzi koonfur-bari ee Dugsiga St Kizito waxa loo yaqaanay Eastdale Tribal Trust Land.<ref>Map Grid Ref: TP9463 [http://www.rhodesia.me.uk/images/Selukwe_final.jpg Selukwe_final.jpg Rhodesian Maps Archive] {{Wayback|url=http://www.rhodesia.me.uk/images/Selukwe_final.jpg |date=20250530095830 }} SHEETFALL - 1:250 000 SERIES Waxaa la helay 13 Maarso 2016</ref> == Hawlaha Taariikhiga ah == Webiga Sebakwe wuxuu leeyahay taariikh hodan ah. Waxay u muuqataa in Kwekwe, oo markaas loo higgaadiyay [[Que Que]], loo yaqaanay Sebakwe ka hor intaan loo qaadan magaca Que Que.<ref>Eric Rosenthal Cutubka XIX. pp49 [http://www.zjc.org.il/images/RHODESIAN%20JEWRY%20AND%20ITS%20STORY%20-%20Part%20Two.pdf Part Two -Zimbabwe Jewish Community] {{Wayback|url=http://www.zjc.org.il/images/RHODESIAN%20JEWRY%20AND%20ITS%20STORY%20-%20Part%20Two.pdf |date=20151207055412 }} Michael dhibaatooyinkiisu haba yaraatee ma dhammaan, waayo wuxuu ku dhacay deymaha horumarin la siiyay isagoo loo marayo Benevolent Society. Warqad ayaa loo diray 25 Agoosto 1903, shirkadda Globe and Phoenix Gold Mining Company ee Sebakwe (oo hadda loo yaqaan Que Que), isagoo xusuusinaya: "Waxaa jira saddex lacagood oo C5 ah oo dib u dhac ah, sida ku cad qorshahaaga aad ku bixinayso deyntaada. aamin, sidaas darteed, in aadan ku guuldareysan doonin inaad ii soo dirto jeeggaaga C15…"] Eric Rosenthal Part II]Zimbabwe Jewish Community Waxaa la helay 13 Maarso 2016</ref> Qarnigii lix iyo tobnaad sahamiye reer Portugal ah, Fernandes, ayaa xero ku dhigtay bangiyada Webiga Sebakwe meel aan {{convert|5|mi|km}} u jirin [[Kwekwe|Kwekwe]].<ref>[http://www.oncecalledhome.com/2012/02/fishermans-paradise/ Fisherman’s Paradise] {{Wayback|url=http://www.oncecalledhome.com/2012/02/fishermans-paradise/ |date=20231205193222 }} Bilowgii qarnigii lix iyo tobnaad, markii Monomotapa xukumayay, sahamiyaha ugu horreeya ee Yurub, oo ahaa reer Portugal, Fernandes, ayaa xero ku dhigtay bangiyada Sebakwe meel aan shan mayl u jirin Que Que. Once Called Home Waxaa la helay 13 Maarso 2016</ref> Boqor Lobengula wuxuu lahaa qaar ka mid ah reefs-ka weheliya Webiga Sebakwe oo loo calaamadeeyay sida sheegashadiisa Sebtember 1890<ref>[http://www.geni.com/projects/Pioneers-of-Rhodesia-Individuals/14703 Pioneers of Rhodesia - Individuals] DAWSON, James. Bulawayo 3 May 1886, wuxuu markhaati ka ahaa dukumeentiga xaqiijinaya deeqda Loben ee aagga Tati ee shirkadda Northern Light Gold Mining Company. DAWSON wuxuu ku sugnaa Matabeleland intii lagu jiray Maajo 1885 iyo Maarso 1886, iyo dabayaaqadii Luulyo 1888. 18 Sebtember 1890 Lobengula wuxuu siiyay DAWSON warqad u oggolaanaysa inuu calaamadiyo sheegashooyinka (Iohe,) ee Mashonaland ee webiyada Umfuli iyo Zimbo. DAWSON wuxuu u aaday Salisbury si uu uga mudaaharaado maamulka in dadka deegaanka ay sheegteen reefs-kiisa. H. J.BORROW ayaa la raacay aagga webiyada Sebakwe iyo Bembesi si uu u calaamadiyo sheegashooyin kale oo Boqorka ah. geni.com Waxaa la helay 10 Maarso 2016</ref> Dhulkii uu Webiga Sebakwe soo maray waxaa loo yaqaanay Degmada Sebakwe. Shirkad soo saartay Gaika Mine ee Que Que waxay lahayd 437 sheegasho dahab ah degmada Sebakwe ee markaas iyo dhammaan biyaha la isticmaalay waxay ahaayeen Webiga Sebakwe.<ref>[http://www.oncecalledhome.com/2012/08/down-in-the-dumps-2/ Down in the Dumps] {{Wayback|url=http://www.oncecalledhome.com/2012/08/down-in-the-dumps-2/ |date=20160314185457 }} Shirkadda Chicago Gaika Development Co. ayaa la bilaabay 1897 waxayna soo saartay 200,000 oo saamiyo ah oo min hal rodol ah. Saamiyada si buuxda ayaa loo qoray. Waxay heshay 437 sheegasho dahab ah degmada Sebakwe. Once Called Home Waxaa la helay 10 Maarso 2016</ref> Sannadkii 1914 (diiwaannada qaar waxay sheegaan 1880) [[Frederick Selous|Fred Selous]] wuxuu toogtay oo dilay wiyil cad webigan iyo madaxiisa ayaa la ilaaliyay. Waxay ku taal Matxafka Ingiriiska. Magaca sawirku waa "Sebakwe 1914"<ref>[http://www.rhinoresourcecenter.com/images/Sebakwe-1914_i1178632407.php Madaxa wiyil cad oo uu toogtay Fred Selous Webiga Sebakwe ee Zimbabwe]{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Laga soo bilaabo Selous et al., Cayaarta weyn ee Afrika iyo Yurub, 1914, pl.2. Rhino Resource Center Imagrs Waxaa la helay 5 Maarso 2016</ref> [[File:RhinoSelous.jpg|thumb|Sebakwe 1914_Madaxa wiyil cad oo uu toogtay Fred Selous Webiga Sebakwe ee Zimbabwe]] Fredrick Selous waxaa ku dhowaatay inuu dilo shabeel Webiga Sebakwe.<ref>John Guille Millais 2013 bogga 208 [http://192.34.63.172/docs/life%20of%20frederick%20courteney%20selous%20dso%20capt%2025th%20royal%20fusiliers.pdf Webiga Sebakwe] {{Wayback|url=http://192.34.63.172/docs/life%20of%20frederick%20courteney%20selous%20dso%20capt%2025th%20royal%20fusiliers.pdf |date=20160314164416 }} wuxuu riday wuxuu u maleeyay inuu yahay waraabe, laakiin markii uu u soo dhowaaday xayawaanka, oo uu filayay inuu helo dhintay, maadaama uu maqlay xabbadda oo dhacday, waxaa si lama filaan ah u soo weeraray shabeel. Bahalka cadhaysan wuxuu maray toos hoostiisa stirrup-iron-kiisa, ka dib markii uu socday soddon yard wuu istaagay oo fadhiistay dhabarkiisa. Xabbad kale oo uu riday ayaa isla markiiba dishay. Nolosha Fredrick Courtney Selous, DSO Capt 25th Royal Fusiliers. Asal ahaan waxaa la daabacay 1919 Waxaa la helay 13 Maarso 2016</ref> Webiga Sebakwe wuxuu ahaa xuduud u dhaxaysa Mashonaland iyo Matabeleland markii Southern Rhodesia ay weli ahayd dal ka kooban laba gobol. Waxay sidoo kale ahayd waddo loogu safro bari ilaa Wadada Salisbury-Bulawayo taas oo ahayd galbeedka Enkeldoorn iyo meelaha Fort Charter. Webiga Sebakwe wuxuu kaloo lahaa meelo laga gudbo oo aan lahayn buundooyin laakiin ferryboat, oo lagu sawiray giraangir u safrayay fiilada sida baabuur hawada ah.<ref>[http://www.forgottenbooks.com/readbook_text/Rhodesia_-_and_After_1000435054/135 p.114-5. Rhodesia - and After: Being the Story of the 17th and 18th Battalions of Imperial Yeomanry] Laba maalmood ka dib, annagoo ka gudbayna Webiga Sebakwe, waxaan ka gudubnay dhulkii Mashonas una gudubnay Matabeleland. In kasta oo dhammaadkii xilligii abaarta ay dhammaan waddooyinkayadu ahaayeen kuwo si wanaagsan loo waraabiyay, xitaa sariiraha webiga ee ugu yar waxay lahaayeen barkado dherer kala duwan oo laga heli karo sahay biyo ah oo aad u badan. Roobabka kuwa waaweyn waa fatahaado degdeg ah, waxaana lagu gudbaa sanduuq ama sariir laga soo jiido bangi ilaa bangi oo ay la socoto fiilo fiilo oo lagu xidhay hawada dhexdeeda. Mararka qaarkood " sida Sebakwe " ferryboat, oo lagu sawiray giraangir u safrayay fiilada, ayaa lagu beddelay baabuurkii hawada. Waxaan hadda ku sugnaa wadada Salisbury-Buluwayo, waxaana maalin walba na dhaafi jiray tababarayaasha Zeederberg, taas oo hadda ah habka kaliya ee gaadiidka rakaabka u dhexeeya labada caasimadood. forgottenbooks.com Waxaa la helay 10 Maarso 2016</ref> Dad badan oo degay xilligii hore waxay heleen dhul ay weheliyaan Webiga Sebakwe oo aan la iska celin karin.<ref>Pombiyadonha http://pombiyadonha.byo24.com/index-id-iblog-iblog-509.html Koox weyn oo ka mid ah dadka Caddaan ee degay ayaa aasaasay beeraha Webiga Umnyati iyo Webiga Sebakwe ee dhulka Chief Mashava. Qaar kale waxay beerahooda ku lahaayeen agagaarka Fort Charter ee dhulka Chief Maromo. Sannadkii 1895, dhulalkii chiefs Maromo, Mashava iyo Nyika waxay gebi ahaanba ku jireen beeralayda Afrikaner ee aag dhuleed dhan qiyaastii afar boqol iyo konton kun oo acre. Dhulka Chief Mutekedza, byo24.com|Waxaa la helay 13 Maarso 2016</ref> Webiga Sebakwe wuxuu mar walba ahaa il biyo cabitaan iyo waraab ah. Waxay xitaa leedahay weirs qarnigii 19-aad qaar ka mid ah oo ay abuureen buundooyin gaadhi.<ref>Info http://zimfieldguide.com/midlands/orton’s-drift-over-sebakwe-river Waggon outspan waa 120 mitir koonfurta guriga oo leh Orton’s Drift kaas oo ka gudba Webiga Sebakwe oo ku yaal ford dhagax ah oo si macmal ah loo dhisay kaas oo xidha Webiga Sebakwe dhankiisa bari. -19°09′10.80″S 30°39′01.64″E Zimfieldguide.com Waxaa la helay 13 Maarso 2016</ref> Webiga Sebakwe wuxuu mar walba ahaa xariiqda nolosha ee Kwekwe bilowgii. Que Que waxay ka horumartay townships macdanta ee Gaika iyo Globe iyo Phoenix mines. Biyo cabitaan ee Gaika iyo G and P mines waxaa laga soo raray Webiga Sebakwe gaadhiga lo'da ilaa G iyo P mine la siiyay xuquuqda biyaha si loo dhuumo biyaha webiga {{convert |5.25| mi|km}} fog 1898.<ref>http://www.oncecalledhome.com/2012/08/down-in-the-dumps-2/ {{Wayback|url=http://www.oncecalledhome.com/2012/08/down-in-the-dumps-2/ |date=20160314185457 }} Biyo cabitaan waxaa laga soo raray Webiga Sebakwe gaadhiga lo'da laakiin ka dib muran sharci ah 1898 G iyo P waxay heleen oggolaansho ay ku shubaan biyaha iyada oo loo marayo dhuumo shan iyo rubuc mayl ah oo ka yimid Webiga Sebakwe. Si kastaba ha ahaatee intii lagu jiray abaartii 1904 shaqaalaha Gaika waxay u socdeen G iyo P oo wata afar gallon oo paraffin tins si ay u helaan biyohooda. Once Called Home Waxaa la helay 10 Maarso 2016</ref> Webiga Sebakwe wuxuu kaloo u dhaqmay sidii xuduudda waqooyi ee Kutanga Bombing Range ee markaas Rosedale Farming Area. Kala duwanaanshahan waxaa u isticmaalay diyaaradaha dagaalka ee [[Gweru-Thornhill Air Base|Thornhill Air Base]] kaas oo weli shaqeynaya.<ref>{{cite web |url=http://www.ourstory.com/thread.html?t=248866&comments=1 |date=10 Maarso 2016 |title=Kutanga Bombing Range - {{sic|I|t's|nolink=y}} Taariikh · 1960 - 1983 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160314164505/http://www.ourstory.com/thread.html?t=248866&comments=1 |archive-date=14 Maarso 2016 |access-date=14 Maarso 2016 }}</ref> Kutanga Bombing Range waxay ku taal koonfurta magaalada Midlands ee loo yaqaan Que Que ee degmada oo inta badan loo yaqaan Bemberzaan/ Sebakwe (oo loogu magac daray labada webi ee aaggaas) bulshada beeralayda ee loo yaqaan Rosedale. Tani waxay juqraafi ahaan u dhigtay kala duwanaanshaha waqooyiga Thornhill qiyaastii {{convert |50| mi|km}}. == Hawlaha Hadda == Webiga Sebakwe wuxuu siiyaa Munyati Power Station biyo loogu talagalay kariyeyaasha iyada oo loo marayo kanaal dhan {{convert|23|km|adj=on}}<ref>ZPC [http://www.zpc.co.zw/powerstations/5/munyati-power-station Munyati Power Station] {{Wayback|url=http://www.zpc.co.zw/powerstations/5/munyati-power-station |date=20180203064314 }} - Zimbabwe Power Company |Kariyeyaasha waxaa loogu talagalay inay gubaan dhuxusha "peas". Biyaha waxaa laga soo saaraa laba ilood: Webiga Sebakwe iyada oo loo marayo kanaal dhan 23-kilomitir iyo Munyati Weir iyada oo loo marayo dhuumo 3-kilomitir ah. Zimbabwe Power Corporation Power Stations Waxaa la helay 10 2016</ref> {{convert|266|ML|adj=on}} [[Sebakwe Dam|Biyo-xireenka Sebakwe]] ayaa ka gudba Webiga Sebakwe, wuxuuna siiyaa Kwekwe, [[Sebakwe Recreational Park|Sebakwe Recreational Park]] iyo [[Redcliff, Zimbabwe|Redcliff]] biyo.<ref>BLESSED MHLANGA 23 Janaayo 2014 [http://www.southerneye.co.zw/2014/01/23/kwekwe-runs-dry-debt/ Kwekwe runs dry over debt] KWEKWE iyo Redcliff waxay u tageen maalin labaad biyo la'aan shalay ka dib markii Maamulka Biyaha Qaranka Zimbabwe (Zinwa) uu xiray waalka biyaha ee Sebakwe Dam ka dib markii muran ka dhashay deyn dhan $800 000. Southern Eye News Waxaa la helay 12 Maarso 2016</ref><ref>Tinomuda Chakanyuka 17 Janaayo 2016 [http://www.sundaynews.co.zw/cities-dam-levels-critical-7-month-water-supply-left/ Cities dam levels critical…7-month water supply left] Sebakwe iyo Lower Zibagwe oo siiya Kwekwe iyo Redcliff ayaa weli ah 65,3 boqolkiiba buuxa. Sunday News|Top Stories Waxaa la helay 12 Maarso 2016</ref> Sebakwe Recreational Park iyo Sebakwe Black Rhino Trust Conservancy waxay ilaaliyaan duurjoogta.<ref>Guide [http://zimfieldguide.com/midlands/sebakwe-recreational-park|Sebakwe Recreational Park]{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Zimbabwe Field Guide|Waxaa la helay 13 Maarso 2016</ref> Webiga sidoo kale waxaa lagu xiray Dutchman's Pool Dam, sidoo kale Webiga Sebakwe iyo il biyo oo dheeri ah oo loogu talagalay [[Kwekwe|Kwekwe]].<ref>Webworld [http://webworld.unesco.org/water/ihp/db/shiklomanov/part'4/AFRICA/Zimbabwe/1zw`se~1.htm Sebakwe at Dutchman'S Pool Dam] {{Wayback|url=http://webworld.unesco.org/water/ihp/db/shiklomanov/part%274/AFRICA/Zimbabwe/1zw%60se~1.htm |date=20160804061933 }} unesco.org Water Waxaa la helay 13 Maarso 2016</ref> == Tixraac == {{Reflist}} q6478ixmf61tkd138x3uhyehdz7shm8 Webiga Mettawee 0 48726 302735 301261 2026-07-16T14:13:01Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302735 wikitext text/x-wiki [[File:Mettawee River.jpg|alt=Webiga Mettawee oo u dhow Whitehall, NY.|thumb|Webiga Mettawee oo u dhow Whitehall, NY.]][[File:Route 149 crossing the Mettawee River in Granville, New York.jpg|thumb|right|[[New York State Route 149]] ayaa ka gudbaysa Mettawee ee Granville.]] '''Webiga Mettawee''' (mararka qaarkood loo qoro "Mettowee River"<ref>{{Cite web |title=NYVTmedia |url=https://nyvtmedia.com/2022/02/10/granville-then-now-mettowee-river-its-spelled-with-an-o/ |access-date=2024-11-20 |website=NYVT Media |language=en-US}}</ref>) waa [[tributary]] ka mid ah [[Lake Champlain|Harada Champlain]] oo ku yaal galbeedka [[Vermont]] iyo bariga [[New York (state)|New York]] ee dalka [[Mareykanka|Mareykanka]]. Laga soo bilaabo isha uu ka soo bilowdo dhinaca koonfureed ee [[Dorset Mountain]], Vermont, webigu wuxuu u qulqulaa xagga woqooyi masaafo dhan 47 mayl, isagoo mara [[Mettawee Valley]] ee Vermont wuxuuna dhaafaa magaalada [[Granville, New York|Granville, New York]] ka hor inta uusan ku shubin Harada Champlain.<ref>{{Cite web |date=December 1999 |title=Poultney - Mettawee Watersheds (December 1999) |url=https://dec.vermont.gov/sites/dec/files/documents/WSMD_mp_Poultney-Mettawee_AssessmentReport_1999.pdf |access-date=November 20, 2024 |website=Vermont Department of Environmental Conservation (.gov)}}</ref> Waxa uu leeyahay dhaam biyo-qabatin ah oo dhan 167 mayl laba jibaaran, iyadoo celceliska qulqulkiisu yahay {{convert|254|cuft|m3}} ilbiriqsi kasta.<ref>{{Cite web |title=USGS Current Conditions for USGS 04280450 METTAWEE RIVER NEAR MIDDLE GRANVILLE NY |url=https://waterdata.usgs.gov/nwis/uv?cb_00060=on&cb_00065=on&format=gif_default&site_no=04280450&legacy=1&period=&begin_date=2024-11-13&end_date=2024-11-20 |access-date=2024-11-20 |website=waterdata.usgs.gov}}</ref><ref>{{Cite web |title=USGS Surface Water data for USA: USGS Daily Statistics |url=https://waterdata.usgs.gov/usa/nwis/dvstat/?site_no=04280450&por_04280450_105875=1051061,00060,105875 |access-date=2024-11-20 |website=waterdata.usgs.gov}}</ref> Webigu waa goob caan ah oo loogu talagalay raadinta [[rapids]]-ka iyo [[kayak|kayaking]]. == Taariikh == Webiga Mettawee wuxuu magaciisa ka helay [[Algonquin people|qabiilka Algonquin]] ee ku nool agagaarka webiga, in kasta oo asalkiisa rasmiga ah aan la aqoon. Soo jeedinta asalka magaca waxaa ka mid ah inuu ka yimid [[Algonquin language|luuqadda Algonquin]] oo macnaheedu yahay "ugu fog," ka soo jeedka [[Massachusett language|luuqadda Massachusett]] ee "geedka poplar," ama [[Abenaki language|luuqadda Abenaki]] ee isgoyska laba webi.<ref>{{Cite web |last=Bushnell |first=Mark |date=2021-08-01 |title=Then Again: Europeans obliterated most of Vermont's original place names |url=https://vtdigger.org/2021/08/01/then-again-europeans-obliterated-most-of-vermonts-original-place-names/ |access-date=2024-11-20 |website=VTDigger |language=en-US}}</ref> == Sidoo kale eeg == *[[Liiska webiyada New York]] *[[Liiska webiyada Vermont]] == Tixraac == {{Reflist}} == Xiriirinta dibadda == *[http://www.granvillechamber.com/Mettawee%20River.html Mettawee River - Granville Area Chamber of Commerce] {{Wayback|url=http://www.granvillechamber.com/Mettawee%20River.html |date=20070813175828 }} {{coord|43|32|02|N|73|24|12|W|type:river|display=title}} {{Vermont rivers}} {{authority control}} 9urmlnrrq7f4oq15py15v5iby83h8hy Webiga Zigi 0 48762 302750 301311 2026-07-16T15:00:52Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302750 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name =Webiga Zigi | image = Sigi river view 2.jpg | image_size = | image_alt = | image_caption = Webiga Sigi ee Degmada Mnyanzini, Mkinga | map = | map_size = | map_alt = | map_caption = | source1_location = [[Buuraha Usambara]], [[Degmada Muheza]], [[Tanzania]] | source1_coordinates= <!--{{coord|0|0|0|S|0|0|0|E|display=inline}}--> | source1_elevation = 2,290 m | mouth_location = [[Degmada Mzizma]], [[Degmada Tanga]] | progression = | subdivision_type1 = Waddan | subdivision_name1 = [[Tanzania]] | location = | length = {{convert|100|km|abbr=on}} | mouth_elevation = | discharge1_avg = | basin_size = | river_system = | tributaries_left = [[Musi, Tansania|Musi]] | tributaries_right = [[Kihuhui]] }} '''Webiga Zigi''' oo sidoo kale loo yaqaan '''Webiga Sigi''' ({{langx|sw|Mto Sigi}}), waa wabi ku yaal bariga [[Gobolka Tanga]] ee [[Tanzania]]. Webiga wuxuu ka soo kacaa kaydka dabiiciga ah ee Amani ee bariga [[Buuraha Usambara]] ee [[Degmada Muheza]], si sax ahna buuraha Handei, isagoo joog ah 1130 mitir wuxuuna u qulqulaa 100&nbsp;km masaafo dheer oo leh isbeddello badan oo dhanka jihada ah ilaa afkiisa 40&nbsp;km waqooyi ka xiga magaalada [[Tanga, Tanzania|Tanga]] ee [[Badweynta Hindiya]]. Wabi-gacmeedyadiisa waa Kihuhui (oo ka yimaada koonfur) iyo Musi (oo ka yimaada waqooyi). [[File:Sigi River 2.jpg|thumb|Muuqaalka Webiga Sigi ee Degmada Mnyanzini, Mkinga]] == Hidrometrie == Celceliska qulqulka billaha ah ee Zigi oo lagu cabbiray xarunta hidroloojiga ee Lanconi Estate, qiyaastii 10&nbsp;km ka sarreysa [[Mabayani Dam]] ee m³ / s (1957 - 1990).<ref name="TFW">{{cite web|url=http://www.iwra.org/congress/2008/resource/authors/abs624_article.pdf|title=Temporal Flow Variations: A Challenge for Water Management in Tanzania|publisher=Department of Water Resources Engineering, Dar Es Salaam|access-date=7 December 2011|archive-date=2 Bisha Shanaad 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120502044104/http://www.iwra.org/congress/2008/resource/authors/abs624_article.pdf|url-status=dead}}</ref> Qulqulka Zigi wuxuu kiciyaa waqti ku-xiran, sida wabiyaasha badankood ee gobolka. <timeline> Colors= id:lightgrey value:gray(0.8) id:darkgrey value:gray(0.3) id:sfondo value:rgb(1,1,1) id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9) ImageSize = width:600 height:220 PlotArea = left:40 bottom:40 top:20 right:20 DateFormat = x.y Period = from:0 till:30 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = justify ScaleMajor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0 ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5 start:0 BackgroundColors = canvas:sfondo BarData= bar:Jan text:Jenawari bar:Fév text:Febraayo bar:Mar text:Maarso bar:Avr text:Abriil bar:Mai text:Maajo bar:Jun text:Juun bar:Jul text:Luulyo bar:Aoû text:Ogosto bar:Sep text:Sebtembar bar:Oct text:Oktoobar bar:Nov text:Nofeembar bar:Déc text:Diseembar PlotData= color:barra width:30 align:left bar:Jan from:0 till: 6 bar:Fév from:0 till: 3 bar:Mar from:0 till: 2 bar:Avr from:0 till: 5 bar:Mai from:0 till: 17 bar:Jun from:0 till: 21 bar:Jul from:0 till: 6 bar:Aoû from:0 till: 4 bar:Sep from:0 till: 3 bar:Oct from:0 till: 4 bar:Nov from:0 till: 12 bar:Déc from:0 till: 14 PlotData= bar:Jan at: 6 fontsize:S text: 6 shift:(-10,5) bar:Fév at: 3 fontsize:S text: 3 shift:(-10,5) bar:Mar at: 2 fontsize:S text: 2 shift:(-10,5) bar:Avr at: 5 fontsize:S text: 5 shift:(-10,5) bar:Mai at: 17 fontsize:S text: 17 shift:(-10,5) bar:Jun at: 21 fontsize:S text: 21 shift:(-10,5) bar:Jul at: 6 fontsize:S text: 6 shift:(-10,5) bar:Aoû at: 4 fontsize:S text: 4 shift:(-10,5) bar:Sep at: 3 fontsize:S text: 3 shift:(-10,5) bar:Oct at: 4 fontsize:S text: 4 shift:(-10,5) bar:Nov at: 12 fontsize:S text: 12 shift:(-10,5) bar:Déc at: 14 fontsize:S text: 14 shift:(-10,5) </timeline> == Tixraac == {{Reflist}} {{coord|5|2|6|S|39|6|1|E|display=title|region:TZ_type:river}} 9u0n4a5r4ob56x5mg5zwd80ihlgm6ni Webiga Coporolo 0 48818 302726 301446 2026-07-16T13:34:23Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302726 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Webiga Coporolo | pushpin_map = Angola | pushpin_map_caption = Goobta uu ku yaal Angola | subdivision_type1 = Dal | subdivision_name1 = [[Angola]] | mouth_coordinates = {{coord|-12.930650|12.964208|format=dms|display=inline,title|region:AO_type:river}} }} '''Coporolo''' waa [[wabi]] xilliyeed ku yaal [[Angola]]. Wuxuu dhex maraa [[Dombe Grande]] ee [[Gobolka Benguela]]. Mararka qaarkood waxaa loo tixgeliyey inuu yahay wabi joogto ah.<ref>[https://books.google.com/books?id=YfERAAAAYAAJ&dq=coporolo+River+intermittent&pg=PA8 The Earth and Its Inhabitants, Africa: South and east Africa], Elisée Reclus, D. Appleton, 1890</ref> Afkiisu wuxuu ku yaal [[Badweynta Atlaantik]] aagga biyo-mareenkuna waa {{convert|15674|km2|sqmi}}. Fatahaadda xilliyeedka ayaa ah dhibaato soo noqnoqota iyadoo 6,700 oo qof ay ku barakaceen fatahaad dhacday Luulyo 2011.<ref>[http://www.opais.net/pt/opais/?id=1657&det=19469&mid= A fúria do rio Coporolo] {{Wayback|url=http://www.opais.net/pt/opais/?id=1657&det=19469&mid= |date=20140107075021 }}, O Pais, 7 - 3 -2011</ref> Shaqada lagu xakameynayo fatahaadda xilliyeedka si loo ilaaliyo magaalada iyo beeraha ayaa la qorsheeyay in la qabto sannadka xiga. == Eeg sidoo kale == *[[Liiska wabiyada Angola]] == Tixraac == {{reflist}} 5dy8gtfkwcsk5l370mzjacddsyr4kee Webiga Lugenda 0 48909 302734 301672 2026-07-16T14:09:45Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302734 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Webiga Lugenda | image = | image_size = | image_caption = | map = Lugenda River.png | map_size = 340px | map_caption = | source1_location = [[Harada Amaramba]] | mouth_location = [[Webiga Ruvuma]] | mouth_coordinates = {{coord|-11.4239|38.4849|type:river_region:MZ|format=dms|display=inline,title}} | subdivision_type1 = Wadan | subdivision_name1 = [[Mozambique]] | progression = | length = | source1_elevation = | mouth_elevation = | discharge1_avg = | basin_size = | river_system = Webiga Ruvuma | tributaries_left = | tributaries_right = }} '''Lugenda''' ama '''Lujenda''' (magaca kale: '''Webiga Msambiti''')<ref name="ManchesterGeoSoc">{{cite book|last=Manchester Geographical Society|title=The Journal of the Manchester Geographical Society (23-24)|year=1885|pages=[https://archive.org/details/journalmanchest01socigoog/page/n358 302]–304|url=https://archive.org/details/journalmanchest01socigoog|publisher=Cambridge Scholars Publishing}}</ref> waa wabi ku yaal waqooyiga [[Mozambique]]. Wuxuu u qulqulaa jiho koonfur-waqooyi ah oo ka bilaabma [[Harada Amaramba]]/[[Harada Chiuta]] waana wabbiga ugu weyn ee ku shubma [[Webiga Ruvuma]].<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=VLjafeXa3gMC&pg=PA686|title=A directory of African wetlands|publisher=Belhaven Press Book, International Union for the Conservation of Nature and Natural Resources ([[IUCN]])|year=1992|author=Robert Mepham |author2=R. H. Hughes |author3=J. S. Hughes |page=686|isbn=2-88032-949-3}}</ref> Wuxuu ku biiraa [[Webiga Luambala]] meel ku taal {{coord|13|26|12|S|36|18|20|E|}}. Dooxada webiga ayaa la sheegaa inay kaliya {{convert|800|ft|m}} ka sarreyso heerka badda.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=UoUcAAAAMAAJ&q=lugenda|title=Joseph Thomson and the exploration of Africa|first=Robert I. |last=Rotberg|publisher=Chatto & Windus|year=1971|page=123|isbn=978-0-7011-1544-9}}</ref> Waqooyiga Harada Chiuta, dadka ku nool daanta galbeed waxay u yaqaaniin Webiga Msambiti.<ref name="ManchesterGeoSoc"/> Hal mar, Lugenda wuxuu u kala qaybsamaa wabiyaal dhowr ah oo jasiirado u dhexeeyaan, qaarkoodna dad ayaa ku nool sida jasiiradda Achemponda.<ref>{{cite book|last=Manchester Geographical Society|title=The Journal of the Manchester Geographical Society (23-24)|year=1885|url=https://archive.org/details/journalmanchest01socigoog|publisher=Cambridge Scholars Publishing|page=[https://archive.org/details/journalmanchest01socigoog/page/n365 307]}}</ref> [[File:Bridge over the Lugenda.jpg|thumb|Meel u dhow Cassembe, EN-242]] [[File:2014 Lugenda River-2.jpg|thumb|U dhexeeya Cassembe ee EN-242, u socda waqooyi dhanka Keydka Niassa]] [[File:2014 Lugenda River-3.jpg|thumb|Biyo-dhacii ugu horreeyay ee u dhexeeya Cassembe ee EN-242, u socda waqooyi dhanka Keydka Niassa]] [[File:2014 Lugenda River-4.jpg|thumb|U dhexeeya Cassembe ee EN-242, u socda waqooyi dhanka Keydka Niassa]] [[File:2014 Lugenda River-5.jpg|thumb|U dhexeeya Cassembe ee EN-242, meel gudaha ka ah Keydka Niassa]] Maroodiyaashu waxay door weyn ka ciyaaraan nolosha dadka Dooxada Webiga Lugenda. Dadka qabaa'ilka ah, ee ku noolaa dooxada webiga dhowr kun oo sano, ayaa inta badan ah qabaa'ilka [[Yao]] iyo [[Makua]]. Kooxaha kale ee halkan deggan waa [[Ngoni]], [[Marave]] iyo [[Matambwe]].<ref name=Preserve>{{Cite web|url=http://www.lugenda.com/pdf/africa_geographic_article.pdf |title=Emerging from the shadows, Nissa National Reserve |access-date=2010-10-11 |publisher=Africa Geographic Article |date=June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110714001921/http://www.lugenda.com/pdf/africa_geographic_article.pdf |archive-date=2011-07-14 }}</ref> == Eraybixinta == Eraybixinta erayga Lugenda ee af-[[Yao]], oo ah [[af-Bantu]] ay ku hadlaan [[dadka Yao]] ee [[Afrika]], waxay leedahay macno ahaan "wabi weyn."<ref name="ManchesterGeoSoc"/> == Juqraafiga == [[File:Initiation ritual of boys in Malawi.jpg|thumb|right|Wiilasha qabiilka [[Yao]] ee [[Bartamaha Afrika]] oo ku jira dharkooda qarinta inta lagu jiro xafladda billowga]] Webiga Lugenda, oo ku biira nidaamka guud ee Webiga Ruvuma qaybihiisa hoose dhanka koonfur-bari, ayaa ka soo bilaawda meel u dhow Harada Chilwa, laga bilaabo [[Harada Chiuta]] ({{convert|1700|ft|m}}). Webigu wuxuu u qulqulaa dherer dhan {{convert|300|km|mi}} ka hor inta uusan ku biirin Webiga Ruvuma tuulada [[Negomano]]. Asalkiisa waxaa lagu calaamadeeyay buur dhuuban oo kaymo ah (buur bacaad ah oo dhererkeedu yahay {{convert|25|m|ft}} isla markaana 9,000 sano jir ah)<ref name=irrigation>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VzqBfdeSjgQC&pg=PA98|title=Irrigation potential in Africa: a basin approach|author=Food and Agriculture Organization of the United Nations. Land and Water Development Division|pages=98–99|publisher=Food & Agriculture Org.|year=1997|isbn=92-5-103966-6}}</ref>) taas oo kala saarta dhulka qoyan ee dhanka koonfureed ee Harada Chuta iyo Harada Chilwa. Wabi-biyoodka meesha ay ka baxdo Harada Amaramba waa qiyaastii {{convert|80|m|ft}} ballac ah. Waa biyo-mareen qoyan oo u dhexeeya asalkiisa laga soo bilaabo Harada Chitwa iyo Harada Amaramba.<ref name= reserve>{{Cite web|url=http://www.airboatafrika.com/ruvuma-river-niassa-national-reserve/|title=Ruvuma River & Niassa National Reserve |access-date=2010-10-11|publisher=Airboat Afrika Company}}{{dead link|date=February 2024|bot=medic}}</ref> [[Buur Mecula]] ({{convert|1441|m|ft}}) waa buurta dhexe ee dooxada. Buurtu waxay qani ku tahay dhirta waxaana loo arkaa inay tahay aag cilmiyeed muhiim ah oo ka mid ah keydka dooxada. Webiga Lugenda iyo Buurta Mecula ayaa sidaas darteed ah meelaha dalxiiska ee muhiimka ah ee gobolka waqooyi ee Mozambique.<ref name=Preserve/> Webigu wuxuu leeyahay qaab qulqul oo adag. Wuxuu u qulqulaa dhanka galbeed iyada oo loo marayo "wadooyin ay ku hareeraysan yihiin timirta Pandanus". Dhanka bari, qulqulkiisu waa iyada oo loo marayo marinka dhagaxa ah iyada oo dhammaan webigu uu ku baaba'ayo "goobaha daldaloolada" oo muujinaya waddooyin biyo leh oo ciid ah. Tani waa goobta ay ku tarmaan [[Skimmer (bird)|skimmers]] Afrikaan ah oo caalami ahaan loo hanjabo.<ref name=Preserve/> Isha webiga Lugenda waxay ku taal Harada Chilwa iyo Chiuta oo ku taal xadka u dhexeeya Mozambique iyo [[Malawi]], meeshaas oo webigu u qulqulo waqooyi-bari iyada oo ay weheliyaan niyad-jabka loo maleeyo ugu dambeyntiina ku biiraya Webiga Ruvuma, ee xadka Mozambique / [[Tanzania]], u qulqulaya [[Badweynta Hindiya]].<ref name= Thieme>{{Cite book|last= Thieme|first= Michele L.|title= Freshwater ecoregions of Africa and Madagascar: a conservation assessment|page=173|access-date=2010-10-11|url=https://books.google.com/books?id=3nkL9NqqlscC&pg=PA173|publisher= Island Press|year=2005|isbn= 1-55963-365-4}}</ref> Qaybta qulqulka ee ka timaada Webiga Lugenda ee loo dhiibo Webiga Ruvuma ayaa lagu qiyaasay inay tahay {{convert|18|km3|mi3}}. Inta badan aagga wabiga ayaa ku yaal [[Gobolka Niassa]] halkaas oo awoodda [[waraabka]] lagu soo waramayo inay tahay {{convert|200000|ha|acre}}.<ref name=irrigation/> Waa wabi si tartiib ah u socda oo inta badan u muuqda, marka uu ka soo baxo Harada Amaramba, sida haro sababtoo ah baaxaddiisa weyn ee biyaha.<ref name="ManchesterGeoSoc"/> Dooxada wabigu waxay leedahay [[ciid alluvium]] bacrin ah oo leh kheyraad biyo oo wanaagsan maadaama ay ku quudinayaan wabiyaal badan oo joogto ah oo ku yaal labada daamood. Ilo-biyoodyada joogtada ah ee dooxada ayaa sidaas darteed leh beerasho wanaagsan si ay u taageeraan dadka ku nool. [[Tubaakada]] waxaa lagu beeraa daamaha wabiga. [[Berde duurjoog ah]] iyo noocyo kale oo geedo ah ayaa sidoo kale laga helaa dooxada.<ref name=Society>{{Cite book|title=Journal of the African Society, Volume 1|pages=131–132|access-date=2010-10-11|url=https://books.google.com/books?id=41Q8AAAAIAAJ&pg=PA131|author=African Society, African Society. London, JSTOR (Organization)|publisher=MacMillan|year=1901}}</ref> Wabiyaashiisa ugu waaweyn waa [[Webiga Luambala|Luambala]], [[Webiga Lureco|Lureco]], Luambeze, Nicondocho iyo Jurege.<ref name="2016source">[http://www.ppa.pt/wp-content/uploads/2016/10/Mo%C3%A7ambique_v02-vf.pdf DIAGNÓSTICO DE NECESSIDADES E GAPS DE CAPACIDADES] {{Wayback|url=http://www.ppa.pt/wp-content/uploads/2016/10/Mo%C3%A7ambique_v02-vf.pdf |date=20240616224347 }}, p3lp (2010)</ref> Webiga waxaa laga dhisay buundo meel u dhow [[Luambala]] halkaas oo ballaciisu yahay qiyaastii {{convert|150|m|ft}}.<ref name=Society/> == Kheyraadka macdanta == Dooxada wabiga ee ay samaysay Webiga Lugenda, oo ku qulqula daamo qoto dheer, ayaa qani ku ah [[birta]] [[Intercalation (chemistry)|intercalated]] ee [[quartz]] iyo [[granite]] dhagaxaan. [[Lime carbonate]] la kristallay ayaa sidoo kale la helaa.<ref name=Society/> [[Dhuxul]] waxaa laga soo saaraa laba goobood oo dhuxul ah, oo ku yaal labada dhinac ee wabiga, mid u dhow [[Pemba Bay]] midna u dhow magaalada [[Itule]]. Birta waxaa laga soo saaraa meelo waaweyn oo dhanka galbeed ka ah Pemba Coalfield. [[Dahab]] ayaa sidoo kale laga helaa dooxada qaybaha sare ee Webiga Rarico, oo ah wabi ku biira Webiga Lugenda.<ref name=Commons>{{Cite book|title=Papers by command, Volume 116, Part 2|page=432|url=https://books.google.com/books?id=j20OAQAAIAAJ&pg=PA432|publisher=HMSO|year=1902}}</ref> == Taariikhda == Dooxada wabiga, iyo Keydka Duurjoogta Niassa oo ku dhex jira, waxay leedahay taariikh ku xiran [[Dagaalkii Koowaad ee Adduunka]]. [[Jarmal|Jarmalka]], oo uu hoggaaminayo [[Paul von Lettow-Vorbeck|General Von Lettow-Vorbeck]], ayaa ka tallaabay Webiga Ruvuma ee [[Negomano]] waxayna galeen Mozambique oo ay haysteen [[Bortuqaal|Bortuqaaliyiintu]] si ay cunto u raadiyaan ciidamadooda. Diseembar 1917, ka dib markii uu ka tallaabay webiga, guud ahaan ciidankiisa ayaa u socday koonfurta Webiga Lugenda waxayna yimaadeen [[Metarica]]. Mid ka mid ah guutada loo diray [[Buurta Mecula]] iyaga oo raadinaya cunto ayaa lagu qasbay inay la dagaallamaan dagaal qaraar oo ay la galeen Bortuqaaliyiinta. Markhaatiyaasha dagaalkan ayaa lagu arkaa qaabka dhawr qabri oo ku yaal jiirarka buuraha ee Mecula, caasimadda degmada Niassa.<ref name=Preserve/> == Deegaanka == Dooxada Webiga Lugenda, oo ay samaysay wabiga, waa qayb ka mid ah marinka deegaanka ee hodanka ah oo ka kooban [[Messalo]] iyo Rurumana Lugenda, Messalo iyo webiyaasha Rumana, kuwaas oo samaynaya [[Keydka Qaranka ee Niassa]] iyo [[Lurio conservation area]]. Waddadan ayaa loo horumarinayaa ciyaaraha iyo dalxiiska deegaanka iyada oo la qorsheynayo kalluumeysiga, daawashada duurjoogta, raacitaanka doonyaha iyo wixii la mid ah.<ref name=zoning>{{Cite web|url=http://www.malonda.co.mz/eng/content/download/487/3723/file/Relat%C3%B3rio%20Volume%206.pdf|title=Zoning and Identification of Areas for Investment in the Agrarian Sector and Socio-Environmental Analysis for Niassa Province|access-date=2010-10-11|publisher=Ministry of Agriculture, Republic of Mozambique|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20090520161432/http://www.malonda.co.mz/eng/content/download/487/3723/file/Relat%C3%B3rio%20Volume%206.pdf|archive-date=2009-05-20}}</ref> [[File:Yet another inselberg.jpg|thumb|left|An [[inselberg]]]] Lugenda Wilderness Camp, oo qayb ka ah Keydka Duurjoogta, wuxuu ku yaal daanta bari ee webiga Lugenda, oo ku dhex yaal [[Ngalongue Mountains]] ([[inselberg]]s); inselberg waa eray caalami ah oo caadi ah oo loo isticmaalo in lagu qeexo buur dhagax ah oo go'doonsan, gunti, jiirada, ama buur yar oo si lama filaan ah uga kacda meel si tartiib ah u qulqulaya ama ku dhow heer [[bannaan]].<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/289113/inselberg Inselberg], Encyclopædia Britannica Online. 29 Nov. 2009.</ref> Xeryuhu waa qayb muhiim ah oo ka mid ah nidaamka deegaanka ee duurjoogta [[Afrika]]. [[Safari]]s ayaa laga soo diyaariyaa xeradan si loogu booqdo duurjoogta Afrika. Xeradu waxay leedahay 16 teendho oo qaabka bariga Afrika ah, oo ah meel si wanaagsan loo habeeyay oo loogu talagalay dadka soo booqanaya.<ref name= reserve/><ref name="OurPristineLocation">{{cite web|url=http://www.lugenda.com/location/default.php|title=Our Pristine Location|work=lugenda.com|access-date=10 October 2010}}</ref> [[Garoonka Diyaaradaha ee Pemba (Mozambique)|Pemba Airport]] waa garoonka diyaaradaha ee ugu dhow Xerada Wilderness iyo adeegyada hawada waxaa ku shaqeeya CFA Air Charters oo leh diyaarado fudud.<ref name=air>{{Cite web|url=http://www.lugenda.com/location/default.php|title=Our Pristine Location|access-date=2010-10-11|publisher=Lugenda Wilderness Camp}}</ref> Dhanka bari ee webiga, xeradu waxay leedahay waddooyin wasakh ah, oo si cadaalad ah loo ilaaliyo ujeedada safarrada safari si loo fududeeyo la socodka duurjoogta. [[Doonyaha]] waa ciyaar caan ka ah webiga, marka laga reebo fuulista [[inselbergs]] ee aagga beerta ee laga soo bilaabo "bush fly camps" ee webiga ku teedsan.<ref name=Murphy>{{Cite book|last= Murphy|first= Alan|title= Southern Africa|page=[https://archive.org/details/isbn_9781740595452/page/272 272]|access-date=2010-10-11|url=https://archive.org/details/isbn_9781740595452|url-access= registration|publisher= Lonely Planet|year=2010|isbn= 978-1-74059-545-2}}</ref> Waxa kale oo jira soo jeedin ah in la dhiso xero kale oo dalxiiska deegaanka ah oo ku taal Webiga Lugenda, oo qiyaastii {{convert|200|km|mi}} u jirta [[Lichinga]].<ref name=Briggs>{{Cite book|last=Briggs|first=Phillip|title=Mozambique, 4th: The Bradt Travel Guide|page=208|access-date=2010-10-11|url=https://books.google.com/books?id=cJ8ZJaxdbIQC&pg=PA208|publisher=Bradt Travel Guides|year= 2007|isbn=978-1-84162-177-7}}</ref> ;Duurjoogta iyo dhirta [[File:African wild dog3.jpg|thumb|right|Eeyaha duurjoogta ah ee Afrika]] [[Keydka Niassa]], oo loogu magac daray gobolka uu ku yaallo, wuxuu daboolayaa aag dhan {{convert|45000|km2|mi2}}. Waxay leedahay Johnston's [[impala]], Niassa [[wildebeest]] iyo Boehm's [[zebra]]. Keydku wuxuu kaloo leeyahay [[African wild dog|eeyaha duurjoogta ah]] iyo 800 ilaa 1000 libaax. Waxay leedahay 400 oo nooc oo shimbirro ah, kuwaas oo afar nooc ay yihiin kuwo caalami ahaan loo hanjabo. [[Taita falcon]], [[banded snake-eagle]] koonfureed, [[African skimmer]] iyo Starling's [[woodpecker]] waa noocyada shimbiraha ee la helay, marka laga reebo [[African pitta]] oo dhif ah.<ref name=Province>{{Cite web|url=http://www.25degreez.com/_Media/mozambique.pdf|title=Mozambique|page=3|access-date=2010-10-11|publisher=Mozambique|archive-url=https://web.archive.org/web/20110707061930/http://www.25degreez.com/_Media/mozambique.pdf|archive-date=2011-07-07}}</ref> Afartan nooc oo [[kalluun]] ah ayaa laga diiwaangeliyay webiga, kaas oo ilaaliya warshad kalluumeysi oo weyn oo siiya nolol dhaqaale dadka deegaanka. Waxay leedahay dad badan oo [[Hippopotamus|hippos]] ah. [[Yaxaasyada]] ayaa laga soo wariyaa barkadaha qoto dheer ee webiga. Safari doon ayaa la sheegay inay tahay guul. Nooc cusub oo loo yaqaan [[Cordylus|girdle lizard]] ayaa la diiwaangeliyay. Kaymaha buuraha ee keydka ayaa hoy u ah tiro badan oo lacag [[hornbills]], [[African buffalo|buffalo]] iyo raxan raxan [[maroodi]] duurjoogta ah.<ref name=Preserve/> [[Black heron]], [[black rough-winged swallow]], emerald-spotted [[dove]], green-winged glossy [[starling]], [[iladadah]], [[little egret]], [[Shelley's francolin]], [[South Africa]]n [[Southern pochard|pochard]], iyo spot-headed [[Weaver (bird)|weaver]] ayaa sidoo kale soo noqnoqda aagga.<ref name="OrnithologistsUnion">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=QnJNVyUmrsEC&pg=PA77|title=The Journal of the South African Ornithologists' Union|last=Gunning|first=J W B|publisher=BiblioBazaar, LLC|year=2009|isbn=978-1-110-86096-8|pages=73–74, 77–78}}</ref> Keydka Niassa oo kale waa laga sameeyay 95% biomass-ka keydka waa dhir. Waxay leedahay 21 nooc oo dhir ah iyo 191 nooc oo geedo iyo baadi ah.<ref name= reserve/> == Tixraacyo == {{Reflist|2}} {{Authority control}} 6trua60fnmvz2zysjwstrefq75nfkdf Webiga Monapo 0 48915 302738 302060 2026-07-16T14:16:56Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302738 wikitext text/x-wiki [[File:Rivers of northern Mozambique OSM.png|thumb|Webiga Monapo ee waqooyiga Mozambique (dhexda midig)]] '''Webiga Monapo''' waa wabi ku yaal [[Mozambique]]. Wuxuu maraa magaalada [[Monapo]] iyo [[Degmada Monapo]].<ref>{{cite web|url=http://www.geotop.ca/upload/files/publications/chercheur/Rowe_C/Miller%20etal_2013.pdf|author=Jodie A. Millera|author2=Carly Fabera|author3=Christie D. Roweb|author4=Paul H. Macey|author5=Anton du Plessisea|title=Eastward transport of the Monapo Klippe, Mozambique determinedfrom field kinematics and computed tomography and implications forlate tectonics in central Gondwana|publisher=[[Precambrian Research]], [[Elsevier]]|access-date=10 August 2014|format=PDF|archive-date=12 Bisha Sideedaad 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812202345/http://www.geotop.ca/upload/files/publications/chercheur/Rowe_C/Miller%20etal_2013.pdf|url-status=dead}}</ref> Wuxuu u qulqulaa koonfurta [[Webiga Ruvuma]], waxaana lagu gartaa qulqulo xilliyeed iyo daamo ay hareereeyeen dhulal qoyan.<ref>{{cite web|url=http://www.feow.org/ecoregions/details/coastal_east_africa|title=Coastal East Africa|publisher=Feow.org|access-date=10 August 2014|archive-date=12 Bisha Sideedaad 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812210200/http://www.feow.org/ecoregions/details/coastal_east_africa|url-status=dead}}</ref> == Tixraacyo == {{reflist}} {{coord|-14.92642|40.32825|type:river_globe:earth_region:MZ|display=title}} eemkp43sjn33x8uo1hi6kqhabpin4e6 Webiga Akaki 0 49091 302724 302097 2026-07-16T13:28:14Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302724 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Webiga Akaki | mouth_coordinates = {{coord|8|37|18|N|38|45|7|E}} | subdivision_type1 = Dal | subdivision_name1 = [[Itoobiya]] | subdivision_type2 = [[Gobollada Itoobiya|Gobollada]] | subdivision_name2 = [[Oromiya]], [[Addis Ababa]] | cities = Addis Ababa, [[Sendafa]] | source1 = [[Buuraleyda Itoobiya]] iyadoo loo marayo Webiga Sendafa | source1_location = Berek Terara/Buurta Rufi | source1_elevation = {{cvt|3183|m}} | source1_coordinates = {{coord|9|12|52|N|38|59|38|E|display=it}} | mouth = [[Webiga Awaash|Awaash]] | mouth_elevation = {{cvt|1811|m}} | length = {{cvt|108|km}}<ref name="HydroSHEDS">{{Cite journal |last=Lehner |first=Bernhard |last2=Verdin |first2=Kristine |last3=Jarvis |first3=Andy |date=2008-03-04 |title=New Global Hydrography Derived From Spaceborne Elevation Data |url=http://dx.doi.org/10.1029/2008eo100001 |journal=Eos, Transactions American Geophysical Union |volume=89 |issue=10 |pages=93–94 |doi=10.1029/2008eo100001 |issn=0096-3941}}</ref> | discharge1_location = Afka<ref name="HydroSHEDS" /> | discharge1_avg = {{cvt|10.4|m3/s}} | discharge1_min = {{cvt|1.43|m3/s}} | discharge1_max = {{cvt|49.4|m3/s}} | progression = [[Webiga Awaash|Awaash]] → [[Harada Abbe]] | river_system = Bassin-ka Awaash | basin_size = {{cvt|1682|km2}}<ref name="HydroSHEDS" /> | basin_population = 7,080,000<ref> Liu, L., Cao, X., Li, S., & Jie, N. (2023). GlobPOP: A 31-year (1990-2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning (1.0) [Data set]. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.10088105</ref> | waterbodies = Biyo-xireenka Aba-Samuel, Biyo-xireenka Legedadi | tributaries_left = Webiga Sendafa }} '''Akaki''' waa wabi ku yaal bartamaha [[Addis Ababa]], [[Itoobiya]]. Waa wabi laamoodka dhanka midig ka xiga [[Webiga Awaash|Awaash]]. [[Webiga Akaki]] waxa uu ka mid yahay wabiyada ugu waaweyn ee [[Addis Ababa]], oo ah caasimadda Itoobiya. Si kastaba ha ahaatee, dad badan ayaan dareemin sababtoo ah kaynta cufan ee ku hareeraysan, iyo xiisaha oo u muuqda inuu ka lumay maadaama uu ka madhan yahay noolaha wabiga caadiga ah, dhirta dhinacyaduna ay ku kooban yihiin haramaha ama geedaha ku yaal banka wabiga. Laba wabi oo yaryar ayaa ku biira Akaki oo ku yaal biyo-xireenka Aba-Samuel.<ref name="Akaki">{{cite web|title=Akaki River|url=http://www.gadaa.com/AkakiRiver.html|publisher=Gadaa|accessdate=30 January 2013|archive-date=25 Bisha Labaad 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200225074400/http://www.gadaa.com/AkakiRiver.html|url-status=dead}}</ref> Labadan wabi waa Akaki-ga Yar iyo Akaki-ga Weyn; kii hore wuxuu ku yaal dhanka galbeed ee Akaki, kan dambena wuxuu ku yaal bariga. == Wasakhowga == Magaalada [[Addis Ababa]] ayaa ka dhigatay Akaki meel ay ku qubto qashinka. Tani waxay khatar gelinaysaa dadka reer miyiga ah ee ku nool hareeraha magaalada maadaama Akaki uu u yahay ilo biyo cabitaan ah. == Noolaha Shimbiraha == Akaki wuxuu muhiim u yahay noocyo badan oo shimbiro ah. Dhulka qoyan ee Akaki–Aba-Samuel ayaa waxaa aqoonsaday [[Birdlife International]] inay yihiin goob muhiim ah oo ay ku nastaan noocyada shimbiraha socdaalka ah ee xilliga jiilaalka. Dhulka qoyan waxaa la og yahay inay taageeraan ilaa 20,000 oo shimbiro biyood ah.<ref name=Akaki/> == Sidoo kale eeg == * [[Liiska webiyada Itoobiya]] == Tixraacyo == {{reflist}} 7mme9cwfh6riu3zmz57f9ct0fjxi8st Webiga Omo 0 49096 302741 302103 2026-07-16T14:32:16Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302741 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Webiga Omo | image = Omo River 02.jpg | image_caption = Webiga Omo oo u dhow Omorati | mouth_coordinates = {{coord|4|29|48.8|N|36|0|49.7|E}} | subdivision_type1 = Dal | subdivision_name1 = Itoobiya | subdivision_type2 = [[Gobollada Itoobiya|Gobollada]] | subdivision_name2 = [[Gobolka Itoobiya ee Koonfurta]], [[Oromiya]] | source1 = [[Buuraleyda Itoobiya]] | source1_elevation = {{cvt|2281|m}} | source1_coordinates = {{coord|7|48|43|N|36|53|56|E|display=it}} | mouth = [[Harada Turkana]] | mouth_elevation = {{cvt|388|m}} | length = {{cvt|1104.5|km|0|adj=ri0}}<ref name="HydroSHEDS" /> | discharge1_location = Afka<ref name="HydroSHEDS" /> | discharge1_min = {{cvt|164.633|m3/s|adj=ri1|sigfig=4}} | discharge1_avg = {{cvt|915.505|m3/s|adj=ri1|sigfig=4}} | discharge1_max = {{cvt|2294.512|m3/s|adj=ri0|sigfig=4}} | river_system = Bassin-ka Omo | basin_population = 15,500,000<ref> Liu, L., Cao, X., Li, S., & Jie, N. (2023). GlobPOP: A 31-year (1990-2020) global gridded population dataset generated by cluster analysis and statistical learning (1.0) [Data set]. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.10088105</ref> | tributaries_left = [[Webiga Gibe|Gibe]], [[Webiga Usno|Usno]], [[Webiga Wabe|Wabe]] | tributaries_right = [[Webiga Gojeb|Gojeb]], [[Webiga Denchya|Denchya]], [[Webiga Mui|Mui]], [[Webiga Mantsa|Mantsa]], [[Webiga Zigina|Zigina]] | basin_size = {{cvt|86657.2|km2|0|adj=ri0}}<ref name="HydroSHEDS" /> }}{{Infobox UNESCO World Heritage Site | WHS = Dooxada Hoose ee Omo | image = | caption = | ID = 17 | coordinates = {{coord|4|48|N|35|58|E|format=dms}} | locmapin = Itoobiya | map_caption = |Criteria={{UNESCO WHS type|(iii)(iv)}}(iii)(iv)|Location=[[Itoobiya]]|Year=1980}} '''Webiga Omo''' (Af-Amxaari: ኦሞ ወንዝ; oo sidoo kale loo yaqaan Omo-Bottego) oo ku yaal koonfurta Itoobiya waa wabiga ugu weyn ee Itoobiya ee ka baxsan [[Bassin-ka Niil|Bassin-ka Niil]]. Waddadiisa oo dhan waxay ku dhex jirtaa xuduudaha Itoobiya, wuxuuna ku shubmaa [[Harada Turkana]] oo ku taal [[Xuduuda Itoobiya iyo Kenya|xuduudda Kenya]]. Wabigu waa durdurka ugu weyn ee [[Bassin-ka Turkana]], oo ah [[bassin-ka qulqulka gudaha]] ah. Bassin-ka wabiga ayaa caan ku ah tirada badan ee haraaga [[hominid]]-ka hore iyo natiijooyinka cilmi-baarista qadiimiga ah sida qalabka dhagaxa ah ee hore, taas oo keentay in lagu daro [[UNESCO]] [[Liiska Dhaxalka Adduunka]] sanadkii 1980.<ref name = "unesco">{{cite web |url = http://whc.unesco.org/en/list/17 |title = Lower Valley of the Omo |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 18 September 2021}}</ref> == Juqraafi == [[Image:Omo river delta.jpg|thumb|upright=1.2|Webiga Omo Delta]] Webiga Omo wuxuu ku samaysmaa isku darka [[Webiga Gibe]], oo ah kan ugu weyn guud ahaan wabi laamoodka Webiga Omo, iyo [[Webiga Gojeb]], oo ah wabi laamood weyn oo dhanka midig ka ah Omo.<ref>{{cite web |url = https://etd.aau.edu.et/server/api/core/bitstreams/97c95d07-ed80-460f-bcfc-167ddfd78fe6/content |title = Impact of Land use Land cover change on Stream flow (Case Study Gilgel Gibe III) |website = Addis Abeba University |publisher = Addis Abeba University - Institute of Technology School of Garaduate Studies Department of Civil Engineering |access-date = 9 November 2025}}</ref> Marka la eego cabbirkooda, dhererkooda iyo waddooyinkooda, qofku wuxuu u qaadan karaa in Omo iyo Gibe ay yihiin hal wabi oo isku mid ah laakiin leh magacyo kala duwan. Sidaa darteed, dhammaan bassin-ka wabiga waxaa mararka qaarkood loo yaqaan ''Bassin-ka Webiga Omo-Gibe''. Bassin-kan wabigu wuxuu ka kooban yahay qayb ka mid ah galbeedka [[Gobolka Oromiya]] iyo dhexda [[Gobolka Qoomiyadaha, Qowmiyadaha iyo Shucuubta Koonfureed]].<ref name="HydroSHEDS">{{Cite journal |last=Lehner |first=Bernhard |last2=Verdin |first2=Kristine |last3=Jarvis |first3=Andy |date=2008-03-04 |title=New Global Hydrography Derived From Spaceborne Elevation Data |url=http://dx.doi.org/10.1029/2008eo100001 |journal=Eos, Transactions American Geophysical Union |volume=89 |issue=10 |pages=93–94 |doi=10.1029/2008eo100001 |issn=0096-3941}}</ref> Waddadiisu guud ahaan waa dhanka koonfureed, in kasta oo uu leeyahay leexasho weyn oo dhanka galbeed ah qiyaastii 7° N 37° 30' E ilaa ku dhawaad 36° E halkaas oo uu u leexdo dhanka koonfureed ilaa 5° 30' N halkaas oo uu ka samaynayo leexasho S-ah oo weyn ka dibna dib u bilaabaya waddadiisa koonfureed ee ku socota Harada Turkana. Sida laga soo xigtay agabka ay daabacday [[Wakaaladda Tirakoobka Dhexe (Itoobiya)]], Webiga Omo-Bottego waa {{convert|760|km}} dherer.<ref>[http://www.csa.gov.et/index.php?option=com_rubberdoc&view=doc&id=184&format=raw&Itemid=466 "Climate, 2008 National Statistics (Abstract)"], Table A.1. Central Statistical Agency website (accessed 26 December 2009)</ref> Waddadiisa Omo-Bottego wuxuu guud ahaan ka dhacaa ku dhawaad {{convert|700|m}} min isku darka wabiyada Gibe iyo Wabe oo jooga {{convert|1060|m}} ilaa {{convert|360|m}} oo ah heerka harada, sidaas darteedna waa durdur xawaare ku socda qaybihiisa sare, isagoo ka jaban Kokobi iyo dhaca kale, waxaana la dhex mari karaa oo keliya masaafo gaaban oo ka sarreysa halka uu ku shubmo Harada Turkana, oo ka mid ah harooyinka [[Gregory Rift]]. ''Spectrum Guide to Ethiopia'' wuxuu ku tilmaamay inay tahay goob caan ku ah [[white-water rafting]] bilaha Sebtembar iyo Oktoobar, marka wabigu weli sarreeyo xilliga roobka.<ref>Camerapix (2000), p. 262</ref> Wabi laamoodkiisa ugu muhiimsan waa [[Webiga Gibe]]; wabi laamoodyada yaryar waxaa ka mid ah wabiyada [[Webiga Wabe|Wabi]], [[Webiga Denchya|Denchya]], [[Webiga Gojeb|Gojeb]], [[Webiga Mui|Mui]] iyo [[Webiga Usno|Usno]]. Webiga Omo-Bottego wuxuu sameeyay xuduudaha bari ee boqortooyooyinkii hore ee [[Boqortooyada Janjero|Janjero]], iyo [[Boqortooyada Garo|Garo]]. Omo wuxuu kaloo dhex maraa [[Beerta Qaranka ee Mago|Mago]] iyo [[Beerta Qaranka ee Omo|Beerta Qaranka ee Omo]], kuwaas oo caan ku ah duurjoogta.<ref name="readersnatural">{{Cite book|title=Natural Wonders of the World|publisher=Reader's Digest Association, Inc|year=1980|isbn=0-89577-087-3|editor-last=Scheffel|editor-first=Richard L.|location=United States of America|pages=281|editor-last2=Wernet|editor-first2=Susan J.}}</ref> Xayawaanno badan ayaa ku nool agagaarka iyo wabiga, oo ay ku jiraan [[qiiro-biyoodka|qiiro-biyoodka]], [[yaxaasyada]] iyo [[Bitis arietans|puff adders]]. == Natiijooyinka qadiimiga ah == [[File:Lower Valley of the Omo-138523.jpg|thumb|upright=1.2|Webiga Omo oo laga gudbayo]] Dhammaan bassin-ka wabiga Omo ayaa sidoo kale muhiim u ah juqraafi ahaan iyo qadiimi ahaan. In ka badan 50,000 oo haraaga fosil ah ayaa laga aqoonsaday dooxada hoose, oo ay ku jiraan 230 haraaga hominid oo soo laabtay ilaa [[Pliocene]] iyo [[Pleistocene]].<ref name = "Alemseged">{{cite journal |last1=Alemseged |first1=Z |title=An integrated approach to taphonomy and faunal change in the Shungura Formation (Ethiopia) and its implication for hominid evolution |journal=Journal of Human Evolution |date=April 2003 |volume=44 |issue=4 |pages=451–478 |doi=10.1016/S0047-2484(03)00012-5|pmid=12727463 }}</ref> Haraaga fosil ee ka tirsan jinsiga ''[[Australopithecus]]'' iyo ''[[Homo (genus)|Homo]]'' ayaa laga helay dhowr goobood oo qadiimi ah, iyo sidoo kale qalab laga sameeyay [[quartzite]], kuwa ugu da'da weyn oo soo laabta ku dhawaad 2.4 milyan oo sano ka hor.<ref name = "unesco"/> Markii la helay, waxaa loo malaynayay in qalabku laga yaabo inuu qayb ka ahaa waxa loogu yeero warshadaha pre-Oldowan, xitaa mid ka primitive badan wixii laga helay [[Olduvai Gorge]]. Cilmi-baaris dambe ayaa muujisay in muuqaalka cayriin ee qalabku uu dhab ahaantii sababay qalab cayriin oo aad u liita, iyo in farsamooyinka la isticmaalay iyo qaababku ay oggolaadaan in lagu daro [[Oldowan]]. Dahfurka qadiimiga ah ee ugu horreeyay ee aagga ayaa ahaa 1901, oo ay samaysay duullimaad Faransiis ah. Dahfurka ugu muhiimsan waxaa la sameeyay mar dambe, intii u dhaxaysay 1967 iyo 1975, oo ay samaysay koox qadiimi ah oo caalami ah.<ref name="readersnatural"/> Kooxdan ayaa heshay dhowr shay oo kala duwan, oo ay ku jiraan daanka qof ''[[Australopithecus]]'' ah, oo lagu qiyaasay inuu yahay 2.5 milyan oo sano.<ref>Crandall (2007)</ref><ref name="readersnatural"/> Qadiimiga ayaa sidoo kale helay [[Omo remains|qaybo fosil ah]] oo ka mid ah [[Olduwan]] [[hominid]]-ka laga soo bilaabo xilligii [[Pleistocene]] hore iyo ilaa xilligii [[Pliocene]]. Qalabka Quartz ayaa laga helay qaar ka mid ah haraaga ''[[Homo sapiens]]'' ee dambe ee laga helay banka wabiga.<ref name="readersnatural"/> Tan iyo markaas, qodista waxaa fuliyay koox wadajir ah oo Faransiis iyo Maraykan ah.<ref name = "Plummer">{{cite journal |last1=Plummer |first1=Thomas W. |last2=Ferraro |first2=Joseph V. |last3=Louys |first3=Julien |last4=Hertel |first4=Fritz |last5=Alemseged |first5=Zeresenay |last6=Bobe |first6=René |last7=Bishop |first7=L.C. |title=Bovid ecomorphology and hominin paleoenvironments of the Shungura Formation, lower Omo River Valley, Ethiopia |journal=Journal of Human Evolution |date=November 2015 |volume=88 |pages=108–126 |doi=10.1016/j.jhevol.2015.06.006|pmid=26208956 |doi-access=free |hdl=10211.3/198525 |hdl-access=free }}</ref> Marka laga soo tago fosil-ka hominid-ka hore, noocyo kala duwan oo naasley<ref name = "Plummer"/> iyo kalluun<ref>{{cite journal |last1=Trapani |first1=Josh |title=Quaternary fossil fish from the Kibish Formation, Omo Valley, Ethiopia |journal=Journal of Human Evolution |date=September 2008 |volume=55 |issue=3 |pages=521–530 |doi=10.1016/j.jhevol.2008.05.017|pmid=18691738 }}</ref> fosil ah ayaa laga helay gudaha Dooxada Omo.<ref name = "Alemseged"/> == Saamaynta aadanaha == [[File:Omo River Valley IMG 9888.jpg|thumb|upright=1.2|Dooxada Webiga Omo]] Dooxada hoose ee Omo ayaa hadda loo malaynayaa in qaar ay ahayd isgoys muddo kumanaan sano ah maadaama dhaqamo iyo kooxo qowmiyadeed kala duwan ay u guureen agagaarka gobolka, iyadoo ay jiraan tiro badan oo fosil [[Hominidae|hominid]] ah.<ref>{{Cite web |last=Centre |first=UNESCO World Heritage |title=Lower Valley of the Omo |url=https://whc.unesco.org/en/list/17/ |access-date=2025-01-06 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> Ilaa maantadan, dadka Dooxada Hoose ee Omo, oo ay ku jiraan [[Dadka Mursi|Mursi]], [[Dadka Surma|Suri]], [[Dadka Nyangatom|Nyangatom]], [[Dadka Dizi|Dizi]] iyo Me'en, ayaa loo daraaseeyaa [[dhaqan-yari|kala duwanaanshahooda]].<ref>Hurd (2006)</ref> Sahamiye Talyaani ah [[Vittorio Bottego]] ayaa markii ugu horreysay gaaray wabiga Omo 29 Juun 1896 intii lagu jiray duullimaadkiisii labaad ee Afrika (1895–97), isagoo ku dhintay intii lagu jiray duullimaadkan 17 Maarso 1897. Webiga Omo ayaa dib loogu magacaabay Omo-Bottego si loogu sharfo isaga. [[Herbert Henry Austin]] iyo raggiisa ayaa gaaray delta-da Omo 12 Sebtembar 1898, waxayna ogaadeen in duullimaad Itoobiyaan ah, oo uu hoggaaminayay Ras [[Wolda Giyorgis]], ay horay u taageen calanka Itoobiya xeebta woqooyi ee Harada Turkana 7 Abriil. Lieutenant [[Alexander Bulatovich]] ayaa hoggaamiyay duullimaad labaad oo Itoobiyaan ah kaas oo gaaray harada 21 Agoosto 1899, wuxuuna ahaa mid siman oo burbur ah. In kasta oo ay taasi jirtay, Faransiiskii kooxda ku jiray ayaa si sax ah u sawiray markii ugu horreysay qaar badan oo ka mid ah meanders-ka delta-da Webiga Omo. Bandhiggan Webiga Omo ayaa sii jiray ilaa 1930-yadii markii khariidad-sameeyayaashii gumeysiga Talyaanigu ay sameeyeen bandhig cusub oo sax ah oo ku saabsan wabiga iyo delta-diisa.<ref>{{cite web |url= http://www.nai.uu.se/library/resources/dossiers/local_history_of_ethiopia/o/ORTO.pdf |title= Local History in Ethiopia |access-date= 2016-05-02 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110612210605/http://www.nai.uu.se/library/resources/dossiers/local_history_of_ethiopia/o/ORTO.pdf |archive-date= 2011-06-12 |url-status= dead }} The Nordic Africa Institute website (accessed 1 May 2016)</ref> == Saldhigyada korontada biyaha == Waxaa jira dhowr saldhig oo koronto iyo biyo-xireenno ah oo ku yaal bassin-ka Webiga Omo kuwaas oo loogu magac daray [[Webiga Gilgel Gibe]] iyo [[Webiga Gibe]], kuwaas oo ah wabi laamoodka Webiga Omo. In kasta oo magacaabista ay xoogaa jahwareerinayso, waxay yihiin saldhigyo koronto oo asal ah iyo biyo-xireenno ku yaal Webiga Omo. === Saldhigga Korontada Gilgel Gibe II === {{main|Saldhigga Korontada Gilgel Gibe II}} [[Saldhigga Korontada Gilgel Gibe II]] {{coord|7.756492664604506|N|37.56255950100352|E}} waa [[koronto-biyood]] [[saldhig koronto]] oo ku yaal Webiga Omo oo leh awood koronto oo dhan 420 Megawatt (MW). Saldhigga korontadu wuxuu biyo ka helaa albaabka tunnel-ka {{coord|7|55|27|N|37|23|16|E|name=Gilgel Gibe II Power Station headrace tunnel entrance|display=inline}} oo ku yaal [[Webiga Gilgel Gibe]] ee nidaamka [[run-of-river]]. Albaabka tunnel-ka ayaa fadhiya dhanka hoose ee [[Biyo-xireenka Gilgel Gibe I]] sidoo kale ku yaal Webiga Gilgel Gibe oo ay la samaystaan koronto-biyood cascade ah. === Biyo-xireenka Gibe III === {{main|Biyo-xireenka Gibe III}} Biyo-xireenka Koronto-biyoodka Gibe III waa {{convert|243|m}} oo dherer ah [[roller-compacted concrete]] biyo-xireen oo leh warshad koronto-biyood oo la xiriirta Webiga Omo ee [[Itoobiya]]. Waa warshadda koronto-biyoodka ugu weyn Itoobiya oo leh awood koronto oo ku dhow 1870 Megawatt (MW), sidaas darteed in ka badan labanlaab awoodda guud ee la rakibay ee Itoobiya min heerkeedii 2007 ee 814 MW.<ref name="Gibe">[http://www.gibe3.com.et/ Gibe III Hydroelectric Project Official Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161014013025/http://www.gibe3.com.et/ |date=2016-10-14 }}, accessed on October 17, 2009</ref><ref>[[Energy Information Administration]]:[http://tonto.eia.doe.gov/country/country_energy_data.cfm?fips=ET Ethiopia Energy Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100831140611/http://tonto.eia.doe.gov/country/country_energy_data.cfm?fips=ET |date=2010-08-31 }}, accessed on October 27, 2009</ref> Khilaaf ayaa ka dhashay dhismahiisa, iyadoo dhowr NGO-yo ay samaysteen olole ay ku horjeedaan. Sida laga soo xigtay Terri Hathaway, agaasimaha barnaamijka Afrika ee [[International Rivers]], Gibe III waa "biyo-xireenka ugu burburka badan ee dhismaha ku socdo Afrika." Mashruucu wuxuu xukumi lahaa "nus milyan oo ka mid ah dadka ugu nugul gobolka gaajo iyo colaad."<ref>BBC:[https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/8582682.stm Web campaign against Ethiopia Gibe III dam], 23 March 2010</ref> Koox ka mid ah ololaha caalamiga ah ayaa bilaabay codsi internet-ka ah oo ka dhan ah mashruuca biyo-xireenka Itoobiya oo ku saabsan welwelka xuquuqda aadanaha.<ref>{{Cite news|url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/8582682.stm|title=Web campaign against Ethiopia dam|date=2010-03-23|access-date=2018-04-13|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.survivalinternational.org/news/5683|title=Giant dam to devastate 200,000 tribal people in Ethiopia|last=International|first=Survival|access-date=2018-04-13|language=en}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, Azeb Asnake, maamulaha mashruuca Gibe III ee dawladda bixiyaha korontada, ayaa sheegay in cabbirka yaraynta la diyaariyay haddii wax dhacaan. Marka laga reebo tan, Asnake ma saadaalin wax saameyn xun oo ka dhalan kara mashruuca, isagoo ku daray in in ka badan kala bar dadka ku nool aagga ay ku tiirsan yihiin gargaarka cuntada iyo in saldhigga cusub uu lagama maarmaan yahay maadaama hadda shirkaddu ay koronto siiso oo keliya 25 boqolkiiba dadka.<ref>[http://nazret.com/blog/index.php/2009/03/30/ethiopia_gilgel_gibe_iii_managers_dismis "Ethiopia - Gilgel Gibe III managers dismiss environmental concerns"] nazret.com. 30 Mar 2009. Last accessed 22 Apr 2011.</ref> == Fatahaaddii 2006 == Roobab mahiigaan ah oo dhacay 2006 ayaa sababay in Omo uu fataho waddadiisa hoose, isagoo dilay ugu yaraan 456 qof iyo in ka badan 20,000 oo qof oo ku xayirmay intii u dhaxaysay shan maalmood oo ku dhammaaday 16 Agoosto. In kasta oo roobab mahiigaan ah ay caadi u yihiin qaybtan dalka, [[overgrazing]] iyo jarista dhirta ayaa lagu eedeeyay masiibadan. "Wabiyada Itoobiya waxay leeyihiin awood yar oo ay ku hayaan biyo inta ay la'eg yihiin sanado ka hor, sababtoo ah waxaa lagu buuxinayaa dhoobo," ayay tiri afhayeenka [[World Food Programme]] Paulette Jones. "Waxay qaadataa xoog yar oo roobab ah ... si wabiga meel kasta oo dalka ka mid ah u fataho."<ref>[http://www.zeenews.com/znnew/articles.asp?rep=2&aid=315920&sid=wor "More than 700 killed or missing in Ethiopian floods"], Zeenews.com 16 August 2006; [http://home.eircom.net/content/reuters/worldnews/8695698?view=Eircomnet "Ethiopian floods feared to have killed 870" by Tsegaye Tadesse] {{Wayback|url=http://home.eircom.net/content/reuters/worldnews/8695698?view=Eircomnet |date=20070312013509 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312013509/http://home.eircom.net/content/reuters/worldnews/8695698?view=Eircomnet |date=2007-03-12 }}, Eircom net, 16 August 2006</ref> Fatahaadda xilliga ee Webiga Omo waa muhiim u ah kooxaha asaliga ah ee ku nool agagaarka wabiga. Fatahaaddu waxay keentaa dhoobo bacrin ah waxayna ku qoyaan bankiyada biyo, taasoo ka dhigaysa beerashada banka wabiga mid suurtogal ah. Dadka kala duwan ee ku nool hoose ee Omo—oo ay ku jiraan [[Dadka Turkana|Turkana]], [[Dadka Daasanach|Dassanach]], [[Dadka Hamar|Hamer]], [[Dadka Nyangatom|Nyangatom]], Karo, [[Dadka Kwegu|Kwegu]], [[Dadka Mursi|Mursi]], [[Dadka Bodi|Bodi]], iyo [[Dadka Me'en|Me'en]]—ayaa ka soo saara qayb weyn oo ka mid ah sahaydooda cuntada laga soo bilaabo beerashada fatahaadda.<ref>{{cite web |title=Ethiopia’s Gibe 3 Dam: Sowing Hunger and Conflict |url=http://www.internationalrivers.org/files/Gibe3FS_051509final.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090902191939/http://www.internationalrivers.org/files/Gibe3FS_051509final.pdf |archive-date=2009-09-02 |access-date=2009-10-17}}</ref> Fatahaaddii weynayd ee burburka ahayd ee 2006 waa tii keliya ee dhacday kontonkii sano ee la soo dhaafay. Hoos u dhaca dhawaan ku yimid heerka Harada Turkana, oo guud ahaan loo aqoonsan yahay inay hesho ku dhawaad boqolkiiba sagaashan biyaha ka imanaya qulqulka Webiga Omo, ayaa horey u sababay kor u kaca heerka cusbada. == Sidoo kale eeg == [[File:Karo woman and child.jpg|thumb|Karo woman and child near Omo River]] * [[Webiga Gibe]] * [[Liiska webiyada Itoobiya]] * [[Liiska goobaha fosil]] ''(leh tusaha xiriirka)'' * [[Omo Kibish Formation]] * [[Omo Remains]] * [[Liiska Goobaha Dhaxalka Adduunka ee Itoobiya]] == Xusuusin == {{reflist|2}} == Tixraacyo == * Butzer, Karl W. (1971). ''Recent history of an Ethiopian delta: the Omo River and the level of Lake Rudolph'', Research paper '''136''', Department of Geography, University of Chicago, 184 p., [[Library of Congress Control Number|LCCN]] 70-184080 * Camerapix (2000). ''Spectrum Guide to Ethiopia'', First American Ed., Brooklyn: Interlink, {{ISBN|1-56656-350-X}} * Crandall, Ben (2007). ''[https://web.archive.org/web/20061210123834/http://www.mnsu.edu/emuseum/archaeology/sites/africa/omoriver.html The Omo River Valley]'', eMuseum @ [[Minnesota State University, Mankato]]; website accessed 31 October 2007 * Hurd, W. (2006). "[http://www.culturalsurvival.org/ourpublications/csq/article/rangers-birth Rangers by Birth]", ''Cultural Survival Quarterly'', '''30.2''', website accessed 31 October 2007 * UNESCO World Heritage Centre (2007). ''[https://whc.unesco.org/en/list/17 Lower Valley of the Omo]'', World Heritage List, website accessed 31 October 2007 * Vannutelli, L. and Citerni, C. (1899). ''Seconda spedizione Bòttego: L'Omo, viaggio d'esplorazione nell'Africa Orientale'', Milano : Hoepli, 650 p. == Xiriirinta dibadda == {{Commons}} *[http://www.selamta.net/omo_park.htm Beerta Qaranka ee Omo] *[https://web.archive.org/web/20160307222523/http://www.slidespost.com/zoom.php?id=2326 Qabiillada Afrika ee OMO] *[http://www.arwg-gibe.org/ Africa Resources Working Group Gibe III Dam Omo River] {{Wayback|url=http://www.arwg-gibe.org/ |date=20210216203655 }} *[https://www.youtube.com/watch?v=9PUSPE_7ek8&t=4s Walking With The Mursi is an adventure/travel documentary spanning four continents as David Willing hikes 500km across Ethiopia's remote Omo Valley, home of the fascinating Mursi tribes.] {{Authority control}} 3beerdpbb86tgzdxhxx5dlqtfkh6sln Webiga Gilgel Gibe 0 49106 302728 302114 2026-07-16T13:43:20Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302728 wikitext text/x-wiki '''Webiga Gilgel Gibe''' (iyadoo ''Gilgel'' ay ka dhigan tahay ''Yar'') waa wabi laamoodka ugu weyn ee [[Webiga Gibe]] ee weyn ee ku yaal koonfur-galbeed [[Itoobiya]] gudaha galbeedka [[Gobolka Oromiya]]. Wuxuu u qulqulaa qaanso ahaan koonfurta [[Jimma Zone]], isagoo qeexaya qayb ka mid ah xuduudda Zone-ka oo la leh [[Gobolka Qoomiyadaha, Qowmiyadaha iyo Shucuubta Koonfureed]] markii uu u leexdo waqooyi. Kadib wuxuu ku biiraa Webiga Gibe ee u qulqula dhanka bari wax ka yar toban mayl meel u jirta halka uu kaga biirayo [[Webiga Omo (Itoobiya)|Webiga Omo]]. == Awoodda koronto-biyoodka == {{Main|Gilgel Gibe I Power Station}} {{See also|Gilgel Gibe II Power Station}} {{See also|Gilgel Gibe III Power Station}} Qorshayaasha lagu horumarinayo awoodda [[koronto-biyoodka]] ee wabiga Gilgel Gibe ayaa markii ugu horreysay lagu dhawaaqay 1980-meeyadii. Dhismaha [[Gilgel Gibe I Power Station]] ayaa bilaabmay 1986 waxaana la dhammaystiray 2004, ka dib markii la hakiyay horraantii 1990-meeyadii. Warshadu waxay leedahay biyo-xireen ku dhow 0.917 kiiloomitir oo saddex jibbaaran oo uu sameeyay biyo-xireen qiyaastii 40 mitir ah. Qulqulka wabiga Gilgel Gibe ayaa lagu soo celinayaa sariirta wabiga dabiiciga ah ka dib markii tamarta biyaha loo beddelay koronto iyada oo loo marayo warshad koronto oo lagu rakibay saddex mishiin oo nooca Francis ah. Barnaamijka [[Resettlement and villagization in Ethiopia|dib-u-dejinta]] wuxuu u baahday in loo raro qiyaastii 3,000 oo qof meelo cusub oo ay ku jiraan dadka ku nool hoosta ama meel u dhow khadka korontada ee isku xira warshadda korontada iyo [[Addis Ababa]].<ref>{{cite web |url=http://www.ark3.lth.se/research/ggrp/ggrphome.htm |title=Gilgel Gibe Resettlement Project in Ethiopia |accessdate=2007-02-01 |url-status=dead |archive-date=2004-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20041112214038/http://www.ark3.lth.se/research/ggrp/ggrphome.htm }}</ref> Iyadoo la shaqaaleysiiyay 307 ajnabi ah oo ka kala yimid 32 dal iyo 4,015 qof oo maxalli ah, warshadda waxaa lagu dhammaystiray qiimo dhan qiyaastii laba bilyan oo [[Birr|birr]] waxayna noqotay warshadda korontada ugu weyn Itoobiya waqtigaas, iyadoo leh awood dhan 184 megawatt.<ref>[http://www.addistribune.com/Archives/2004/02/27-02-04/New.htm "New Hydroelectric Power Plant in Gilgel-Gibe Inaugurated by Prime Minister Meles Zenawi"] {{Wayback|url=http://www.addistribune.com/Archives/2004/02/27-02-04/New.htm |date=20100103085843 }} (la helay 22 Abriil 2006)</ref> Heerkii labaad ee horumarinta awoodda koronto-biyoodka Gibe-Omo wuxuu ku bilaabmay [[Gilgel Gibe II Power Station]] ee [[Webiga Omo]]. Qulqulka Webiga Gilgel Gibe, oo uu nidaamiyay Biyo-xireenka Gilgel Gibe I, ayaa loo maraa marin biyo-galeen ah oo dhererkiisu yahay 26 km oo mara buuraha Fofa ilaa Webiga Omo ee ku yaal dooxada wabiga ee deriska la ah ee hoose ee Gilgel Gibe I. Warshadda, oo soo saarta qiyaastii 420 MW, uma baahnayn dib-u-dejin. Heerkii labaad ayaa 97.5% dhameystirmay Ogosto 2009 waxaana loo qorsheeyay in la bilaabo adeegga Sebtembar 2009 wixii ka dambeeya.<ref>[http://allafrica.com/stories/200604120386.html "New Hydroelectric Power Plant on Gilgel Gibe"] (All Africa), loo baahan yahay is-diiwaangelin; la helay 21 Luulyo 2006</ref> == Tixraacyo == {{Reflist}} {{Authority control}} {{Coord |8.257|37.486|type:river|display=title}} rlxtgqpl0wclc76kkahzr64ibsmpxvl Webiga Kulfo 0 49119 302733 302127 2026-07-16T14:06:39Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302733 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = Webiga Kulfo | image = | image_size = | image_caption = | source1_location = | mouth_location = Harada Chamo | subdivision_type1 = Wadan | subdivision_name1 = Itoobiya | progression = | length = | source1_elevation = | mouth_elevation = {{convert|1,109|m|ft|abbr=on}} | mouth_coordinates = {{coord|5.927|N|37.552|E|region:ET-SN|display=inline,title}} | discharge1_avg = | basin_size = | river_system = | tributaries_left = | tributaries_right = }} '''Webiga Kulfo''' waa wabi ku yaal koonfurta [[Itoobiya]] oo ka soo askuma jiirada galbeed ee [[Main Ethiopian Rift]] ee [[Buuraha Guge]]. Waxa uu dhex maraa [[Arba Minch]] ka dibna waxa uu dhex maraa [[Nechisar National Park]] oo ku taal [[isthmus]] u dhaxaysa [[Harada Chamo]] iyo [[Harada Abaya]]. Caadi ahaan waxa uu ku shubaa Harada Chamo laakiin waxa kale oo uu ku shubi karaa Harada Abaya ka dib roobab culus iyada oo loo marayo kala qaybsanaan toos ah oo ku taal koonfur-galbeed ee [[Madaarka Arba Minch]]. Qaybaha hoose ee Webiga Kulfo waxay u shaqeeyaan sidii [[spillway]] u ah Harada Abaya ilaa Harada Chamo haddii ay jiraan heerar sare oo harada ah. Barta qulqulka badan ayaa si toos ah uga hoosaysa [[alluvial fan]] oo joogga 1,190 m (at {{coord|6.0109|N|37.5854|E|region:ET-SN|display=inline}}). Sariirta wabiga ayaa markaa ku shubta biyaha harada ee saa'idka ah [[Harada Chamo]].<ref>Schütt, Brigitta, Thiemann, Stefan, [http://www.uni-siegen.de/zew/publikationen/volume0204/sch%C3%BCtt_thiemann_-_kulfo_river-_regulator_of_lake_level_c.pdf Kulfo River, Southern Ethiopia:Regulator of Lake Level Changes in the Lake Abaya–Chamo Basin] {{Wayback|url=http://www.uni-siegen.de/zew/publikationen/volume0204/sch%C3%BCtt_thiemann_-_kulfo_river-_regulator_of_lake_level_c.pdf |date=20180207010413 }}, Research Institute Water and Environment, Siegen University, La helay 22 Juun 2008</ref> Buundo muhiim ah oo ka dulaysa wabiga ayaa dib loo soo celiyay 2006. Wabigu aad buu u engegay sannadihii u dambeeyay. == Astaamaha == Waa [[braided river]], oo leh bedka qabashada biyaha oo ah 300 km<sup>3</sup>. Waxay ballacdeedu tahay 20 mitir meel u dhow afkiisa, iyadoo leh jiirada 10&nbsp;m/km. Dhexroorka celceliska ah ee [[bed material load|bed material]] waa 14&nbsp;mm ([[shuban]] ama dhagax yar yar).<ref name="hani">{{cite journal |last1=Hanibal Lemma |first1=and colleagues |title=Bedload transport measurements in the Gilgel Abay River, Lake Tana Basin, Ethiopia |journal=Journal of Hydrology |date=2019 |volume=577 |article-number=123968 |doi=10.1016/j.jhydrol.2019.123968 |s2cid=199099061 }}</ref> == Qaadista wasakhda == Wabigu wuxuu qaadaa 53,480 tan oo [[bedload]] ah iyo 327,230 tan oo [[suspended sediment]] ah sannad kasta [[Harada Chamo]].<ref name="hani"/> == Cayayaanka kulaylaha ah == Falanqaynta Cytotaxonomic ee [[larval]] [[chromosome]]s ee aagga Webiga Kulfo ayaa shaaca ka qaaday jiritaanka laba nooc oo cusub oo loo aqoonsaday [[black fly|Black flies]] ee wabiga, ''[[Simulium kulfoense]]'' iyo ''[[Simulium soderense|S. soderense]]''; haddana si ka duwan Black flies kale noocyadan maaha sidayaal ''[[Onchocerca volvulus]]''.<ref>Hadisa, Mamuye, Wilson, Michael, Cobblaha, Millicent, Boakyea, Daniel, (2008) [http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract;jsessionid=E7B1558D117FB95817AED35AA0CA1115.tomcat1?fromPage=online&aid=1864940 Cytotaxonomy of Simulium soderense and a redescription of the 'Kulfo' form], International Journal of Tropical Insect Science, [[Cambridge University Press]], La helay 22 Juun 2008</ref> == Sidoo kale eeg == *[[Liiska webiyada Itoobiya]] == Tixraacyo == {{reflist}} qtf0bppzvpgzd14ah0v0empsjiimop8 Webiga Mofar 0 49121 302737 302130 2026-07-16T14:15:03Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302737 wikitext text/x-wiki '''Webiga Mofar''' waa wabi galbeed u qulqula oo ku yaal bartamaha [[Itoobiya]], wuxuuna qayb ka yahay biyo-qabashada [[Webiga Abay|Abay]]. Qayb ka mid ah koorsadiisa waxay ku taal doox qoto dheer.<ref>[http://130.238.24.99/library/resources/dossiers/local_history_of_ethiopia/m/ORTMO.pdf "Local History in Ethiopia"]{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} The Nordic Africa Institute website (la helay 30 Luulyo 2009)</ref> == Sidoo kale eeg == *[[Liiska webiyada Itoobiya]] == Tixraacyo == {{reflist}} {{coord|10|01|N|39|18|E|region:ET-AM|display=title}} nxbvnf50e7lo8dd6cn4pg695ftwr1l4 Webiga Modjo 0 49122 302736 302131 2026-07-16T14:13:08Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 302736 wikitext text/x-wiki '''Modjo''' waa wabi ku yaal bartamaha [[Itoobiya]]. Waa wabi laamoodka [[Webiga Awash]], wabi laamoodkiisa waxaa ka mid ah Wedecha iyo Belbela. Warbixin ay soo saartay Ururka Xirfadlayaasha Waxqabadka ee Dadka, oo ah [[urur aan dowli ahayn]], ayaa ku andacootay in falanqaynta shaybaarka ee kiimikooyinka warshadaha sunta ah ee ku jira biyaha wabiga iyo xogta caafimaad ee dadka ku nool biyo-qabashada ay shaaca ka qaaday in Modjo uu yahay mid ka mid ah labada wabi ee ugu wasakhaysan Itoobiya.<ref>Habtamu Dugo, [http://old.i2i.org/main/article.php?article_id=1733&print=1 "Environment in Peril in Oromia, Ethiopia"] {{Wayback|url=http://old.i2i.org/main/article.php?article_id=1733&print=1 |date=20120323043519 }}, Independence Institute website, la daabacay 8 May 2009</ref><ref>Wondwossen Sintayehu, [http://www2.unitar.org/cwm/publications/cw/tw/tw10/written/gov/Ethiopia_Wondwossen_Sintayehu.pdf "Action Professionals’ Association for the People vs. Environmental Protection Authority: Report on the Public Interest Litigation Case instituted at the Federal First Instance Court of Ethiopia"], soo gudbinta Aqoon-is-weydaarsiga Mawduuca ee Maamulka, Ka-qaybgalka Bulshada Rayidka iyo Xoojinta Iskaashiga Maareynta Kiimikooyinka iyo Qashinka iyo Hirgelinta [[SAICM]], Machadka Qaramada Midoobay ee Tababarka iyo Cilmi-baarista (la helay 24 Abriil 2011)</ref> == Sidoo kale eeg == *[[Liiska webiyada Itoobiya]] *[[Liiska webiyada ugu wasakhaysan]] == Tixraacyo == {{Reflist}} == Akhris dheeraad ah == * Mario Sagria, ''et alia'', "Latest Pleistocene and Holocene river network evolution in the Ethiopian Lakes Region", ''Geomorphology'', '''94''' (2008), 79–97. {{coord|8|25|16|N|39|0|0|E|display=title}} 224d9anfef3086rhds6uh40k2h9x7gn Caluumta Siyaasadda 0 49513 302751 2026-07-16T15:21:55Z BARRE IBRAAHIM FAARAX 46449 Abuuray iyadoo la turjumay qaybta furitaanka ee bogga "[[:en:Special:Redirect/revision/1364264094|Political science]]" 302751 wikitext text/x-wiki '''Culuumta siyaasada''' (mararka qaarkood loo soo gaabiyo '''poli sci''' ) waa fiil ujeedadeedu tahay in lagu barto dhinaca cilmiga ee [[Siyaasad|siyaasadda]] . Waxay ka hadlaysaa nidaamyada maamulka iyo awoodda, iyo falanqaynta hawlaha siyaasadeed, fikirka siyaasadeed, habdhaqanka siyaasadeed, iyo [[Dastuur|dastuurrada]] iyo [[Sharci|sharciyada]] la xidhiidha. Khubarada ku takhasusay cilmigan waa '''cilmiyahano siyaasadeed''' . Si ka duwan falsafadda siyaasadeed, oo inta badan ah mid caadi ah oo qiimaysa siyaasadda iyada oo loo marayo xukunnada qiimaha, culuumta siyaasadeed wuxuu xoogga saaraa hababka sharraxaadda ee lagu qeexayo ''waxa'' ( ''de facto'', ''status quo'', ''lex non scripta'', iwm.) wuxuuna doorbidaa caddaynta dhabta ah marka loo eego xukunnada anshaxa. Sayniska siyaasadeed wuxuu soo ifbaxay isagoo ah cilmi tacliimeed oo gaar ah dabayaaqadii qarnigii 19aad, oo ay saameeyeen kor u kaca empiricism iyo positivism. Waxay ka soo baxday taariikhda, falsafadda, iyo sharciga iyadoo la adeegsanayo xirfadda jaamacadda iyo aasaaska hay'adaha sida Ururka culuumta Siyaasadda Mareykanka sanadkii 1903. Kacaankii dhaqanka ee 1950-meeyadii wuxuu door muhiim ah ka ciyaaray in xoogga la saaro sidii loo sharxi lahaa dhaqanka aadanaha si cilmiyeysan iyadoo laga eegayo aragti dhexdhexaad ah oo aan eex lahayn iyadoo la adeegsanayo hababka cilmi-baadhista tirada sida sahaminta, falanqaynta taariikhda, iyo tijaabinta khibradda leh. r56f0v0f2n0o9534cgj1ynu1qffthgq Category:Commons link is locally defined 14 49514 302753 2026-07-16T17:29:20Z ~2026-40127-84 46533 Bog cusub: hodan naleeye waxay hayd shaqsi jecel in umada soamaliyeed in ay is jeladan) waxay umada somaaliyed jeclaysisay wadankoda quruxdisa 302753 wikitext text/x-wiki hodan naleeye waxay hayd shaqsi jecel in umada soamaliyeed in ay is jeladan) waxay umada somaaliyed jeclaysisay wadankoda quruxdisa nu410bg1ybycbp54u4bycufycrsiuyn 302755 302753 2026-07-16T17:30:20Z ~2026-40127-84 46533 302755 wikitext text/x-wiki '''hodan naleeye waxay hayd shaqsi jecel in umada soamaliyeed in ay is jeladan) waxay umada somaaliyed jeclaysisay wadankoda quruxdisa ''' thhmgkh8oxownowlkmjb5glfcfskt3t Template:US State Abbrev 10 49515 302756 2026-07-16T17:33:37Z Isma4l 41797 Bog cusub: {{SAFESUBST:<noinclude/>#switch: {{SAFESUBST:<noinclude/>uc:{{{1}}}}} | AL = Alabama | AK = Alaska | AZ = Arizona | AR = Arkansas | CA = California | CO = Colorado | CT = Connecticut | DE = Delaware | DC = District of Columbia | FL = Florida | GA = Georgia | HI = Hawaii | ID = Idaho | IL = Illinois | IN = Indiana | IA = Iowa | KS = Kansas | KY = Kentucky | LA = Louisiana | ME = Maine | MD = Maryland | MA = Massachusetts | MI = Michigan | MN = Minnesota |... 302756 wikitext text/x-wiki {{SAFESUBST:<noinclude/>#switch: {{SAFESUBST:<noinclude/>uc:{{{1}}}}} | AL = Alabama | AK = Alaska | AZ = Arizona | AR = Arkansas | CA = California | CO = Colorado | CT = Connecticut | DE = Delaware | DC = District of Columbia | FL = Florida | GA = Georgia | HI = Hawaii | ID = Idaho | IL = Illinois | IN = Indiana | IA = Iowa | KS = Kansas | KY = Kentucky | LA = Louisiana | ME = Maine | MD = Maryland | MA = Massachusetts | MI = Michigan | MN = Minnesota | MS = Mississippi | MO = Missouri | MT = Montana | NE = Nebraska | NV = Nevada | NH = New Hampshire | NJ = New Jersey | NM = New Mexico | NY = New York | NC = North Carolina | ND = North Dakota | OH = Ohio | OK = Oklahoma | OR = Oregon | PA = Pennsylvania | RI = Rhode Island | SC = South Carolina | SD = South Dakota | TN = Tennessee | TX = Texas | UT = Utah | VT = Vermont | VA = Virginia | WA = Washington | WV = West Virginia | WI = Wisconsin | WY = Wyoming | AS = American Samoa | GU = Guam | MP = Northern Mariana Islands | PR = Puerto Rico | VI = U.S. Virgin Islands | FM = Federated States of Micronesia | MH = Marshall Islands | PW = Palau | CZ = Panama Canal Zone | PI = Philippines | TT = Trust Territory of the Pacific Islands | CM = Commonwealth of the Northern Mariana Islands | {{{1}}} }}<noinclude>{{doc}} </noinclude> qsatdh3q7radueozpvh3z2j7grl0big Template:Ushr 10 49516 302757 2026-07-16T17:35:36Z Isma4l 41797 /* */ 302757 wikitext text/x-wiki <span data-sort-value="{{#invoke:sortkey|encode|{{US State Abbrev|{{{1}}}}}{{padleft:{{{2}}}|2}} !}}">[[{{US State Abbrev|{{{1}}}}}{{#switch: {{US State Abbrev|{{{1}}}}} | Northern Mariana Islands | United States Virgin Islands | U.S. Virgin Islands = ' | 's}} {{#ifeq:{{{2}}}|AL|at-large congressional {{#switch: {{US State Abbrev|{{{1}}}}} | Maryland | Massachusetts | New York | North Carolina | Oklahoma | South Carolina | Texas | Virginia | West Virginia = seat | district}} | {{ordinal|{{{2}}}}} degmada Kongareeska}}{{#if:{{{3|}}}|{{!}}{{#switch:{{{3}}} | A | a = {{US State Abbrev|{{{1}}}}}{{#switch: {{US State Abbrev|{{{1}}}}} | Northern Mariana Islands | United States Virgin Islands | U.S. Virgin Islands = ' | 's}}&nbsp;{{#ifeq:{{{2}}}|AL|at-large {{#switch: {{US State Abbrev|{{{1}}}}} | Maryland | Massachusetts | New York | North Carolina | Oklahoma | South Carolina | Texas | Virginia | West Virginia = seat | district}} | {{ordinal|{{{2}}}}} district}} | B | b = {{USStateNameToAbb|{{US State Abbrev|{{{1}}}}}}}{{sp}}{{#ifeq:{{{2}}}|AL|at-large|{{{2}}}}} | C | c = {{#ifeq:{{{2}}}|AL|at-large {{#switch: {{US State Abbrev|{{{1}}}}} | Maryland | Massachusetts | New York | North Carolina | Oklahoma | South Carolina | Texas | Virginia | West Virginia = seat | district}} | {{ordinal|{{{2}}}}} district}} | D | d = {{#ifeq:{{{2}}}|AL|at-large congressional {{#switch: {{US State Abbrev|{{{1}}}}} | Maryland | Massachusetts | New York | North Carolina | Oklahoma | South Carolina | Texas | Virginia | West Virginia = seat | district}} | {{ordinal|{{{2}}}}} degmada Kongareeska}} | E | e = {{#ifeq:{{{2}}}|AL|At-large|{{{2}}}}} | H | h = {{USStateNameToAbb|{{US State Abbrev|{{{1}}}}}}}&#8209;{{#ifeq:{{{2}}}|AL|AL|{{{2}}}}} | R | r = {{#ifeq:{{{2}}}|AL|At-large|{{ordinal|{{{2}}}}}}} | S | s = {{US State Abbrev|{{{1}}}}}{{#switch: {{US State Abbrev|{{{1}}}}} | Northern Mariana Islands | United States Virgin Islands | U.S. Virgin Islands = ' | 's}}&nbsp;{{#ifeq:{{{2}}}|AL|at-large|{{ordinal|{{{2}}}}}}} | T | t = {{US State Abbrev|{{{1}}}}}&nbsp;{{#ifeq:{{{2}}}|AL|at-large|{{ordinal|{{{2}}}}}}} | U | u = {{US State Abbrev|{{{1}}}}} | X | x = {{US State Abbrev|{{{1}}}}}&nbsp;{{#ifeq:{{{2}}}|AL|at-large|{{{2}}}}} | {{{3}}}}}}}]]</span><noinclude> {{documentation}}<!-- Add cats and interwikis to the /doc subpage, not here!--></noinclude> 23dt4y1dyto4pmk7y3rwoflwa43uus5 Template:Infobox gridiron football biography 10 49517 302758 2026-07-16T17:45:14Z Isma4l 41797 /* */ 302758 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Infobox|infoboxTemplate | child = {{lc:{{{embed|}}}}} | bodyclass = vcard | bodystyle = width: 25em | headerstyle = line-height: 1.5em; {{#switch:{{lc:{{#invoke:if empty|main|{{{current_team|}}}|{{{currentteam|}}}|{{{team|}}}|{{{school|}}}}}}} |free agent | fa | = background: #DCDCDC;color:inherit; border: 2px solid #DCDCDC; |#default = {{#switch:{{Gridiron primary color|{{#invoke:if empty|main|{{{current_team|}}}|{{{currentteam|}}}|{{{team|}}}|{{{school|}}}}}}} | {{Gridiron primary color|#default}} = {{#invoke:college color|header1|1={{#invoke:if empty|main|{{{current_team|}}}|{{{currentteam|}}}|{{{team|}}}|{{{school|}}}}}|border=2}} | #default = {{Gridiron primary style|{{#invoke:if empty|main|{{{current_team|}}}|{{{currentteam|}}}|{{{team|}}}|{{{school|}}}}}|border=2}}; }} }} | labelstyle = text-align: left; width: 30%; | title = {{#ifeq:{{lc:{{{embed|}}}}}|yes|'''Xirfadda kubbadda cagta'''|{{#invoke:if empty|main|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}} | titleclass = fn | titlestyle = line-height: initial; {{#ifeq:{{lc:{{{embed|}}}}}|yes||font-size: 125%;}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{#ifeq:{{lc:{{{embed|}}}}}|yes||{{#invoke:Wikidata|claim|P18}}}}}}}|sizedefault=frameless|upright={{#invoke:if empty|main|{{{upright|}}}|{{{image_upright|}}}|1}}|alt={{{alt|}}}|suppressplaceholder=yes}} | caption = <div style="margin-top:0.2em;">{{{caption|{{#ifeq:{{lc:{{{embed|}}}}}|yes||{{#invoke:Wikidata |getImageLegend|FETCH_WIKIDATA}}}}}}}</div> | header1 = {{#if:{{{position|}}}{{{title|}}}{{{Position|}}}{{{position1|}}}{{{currentposition|}}} | {{#invoke:Separated entries|main|separator={{space}}–{{space}} | {{#if:{{#switch:{{#invoke:if empty|main|{{{number|}}}|{{{uniform_number|}}}|{{{currentnumber|}}}}}|--|-|–|=|#default=1}} | No. {{#invoke:if empty|main|{{{number|}}}|{{{uniform_number|}}}|{{{currentnumber|}}}}} | {{#if:{{#switch:{{lc:{{#invoke:if empty|main|{{{current_team|}}}|{{{currentteam|}}}|{{{team|}}}|{{{school|}}}}}}}|free agent|fa|=|#default=1}} | | Profile}} }} | {{#switch:{{lc:{{#invoke:if empty|main|{{{current_team|}}}|{{{currentteam|}}}|{{{team|}}}|{{{school|}}}}}}} | free agent|fa= | #default = {{#if:{{{current_team|}}}{{{currentteam|}}}{{{team|}}}{{{school|}}} | <span class="org">{{#invoke:if empty|main|{{{current_team|}}}|{{{currentteam|}}}|{{{team|}}}|{{{school|}}}}}</span> }} }} }} }} | label2 = {{#if:{{Both|{{#invoke:if empty|main|{{{current_team|}}}|{{{currentteam|}}}|{{{team|}}}|{{{school|}}}}}|{{{status|}}}}}|Boos{{pluralize from text|{{#invoke:if empty|main|{{{position|}}}|{{{Position|}}}|{{{position1|}}}|{{{currentposition|}}}}}|plural=s}}{{#if:{{{position_2|}}}{{{position2|}}}{{{position_3|}}}{{{position3|}}}|s}}|{{#if:{{{career_position|}}}{{{career_position1|}}}{{Both|{{#invoke:if empty|main|{{{current_team|}}}|{{{currentteam|}}}|{{{team|}}}|{{{school|}}}}}|{{{pastcoaching|}}}}}{{Both|{{#invoke:if empty|main|{{{current_team|}}}|{{{currentteam|}}}|{{{team|}}}|{{{school|}}}}}|{{{pastexecutive|{{{pastadmin|}}}}}}}}{{Both|{{#invoke:if empty|main|{{{current_team|}}}|{{{currentteam|}}}|{{{team|}}}|{{{school|}}}}}}}{{Both|{{#invoke:if empty|main|{{{current_team|}}}|{{{currentteam|}}}|{{{team|}}}|{{{school|}}}}}|{{{administrating_team1|}}}}}{{Both|{{#invoke:if empty|main|{{{current_team|}}}|{{{currentteam|}}}|{{{team|}}}|{{{school|}}}}}|{{{coaching_team1|}}}}}|Cinwaan|Boos{{pluralize from text|{{#invoke:if empty|main|{{{position|}}}|{{{Position|}}}|{{{position1|}}}|{{{currentposition|}}}}}|plural=s}}{{#if:{{{position_2|}}}{{{position2|}}}{{{position_3|}}}{{{position3|}}}|s}}}}}} | data2 = {{#if:{{{position|}}}{{{title|}}}{{{Position|}}}{{{position1|}}}{{{currentposition|}}}|{{Infobox gridiron football biography/position|{{#invoke:if empty|main|{{{position|}}}|{{{title|}}}|{{{Position|}}}|{{{position1|}}}|{{{currentposition|}}}}}}}}}{{#if:{{{position_2|}}}{{{position2|}}}|, <span class="nocaps" style="text-transform:lowercase;">{{Infobox gridiron football biography/position|{{#invoke:if empty|main|{{{position_2|}}}|{{{position2|}}}}} }}</span>}}{{#if:{{{position_3|}}}{{{position3|}}}|, <span class="nocaps" style="text-transform:lowercase;">{{Infobox gridiron football biography/position|{{#invoke:if empty|main|{{{position_3|}}}|{{{position3|}}}}} }}</span>}} | label3 = Heer | data3 = {{#if:{{{status|}}}||{{{class|}}}}} | label4 = Xaaladda liiska | data4 = {{#switch:{{{status|}}} |--|-|–|= |#default = {{#ifeq:{{lc:{{#invoke:if empty|main|{{{current_team|}}}|{{{currentteam|}}}|{{{team|}}}|{{{school|}}}}}}}|free agent||{{#if:{{{current_team|}}}{{{currentteam|}}}{{{team|}}}{{{school|}}}|{{#if:{{{status|}}}|{{Infobox gridiron football biography/position|{{{status|}}}}}}}|}}}}}} | label5 = Xaaladda CFL | data5 = {{#if:{{{cflstatus|}}}{{{import|}}}| {{#switch:{{{cflstatus|}}} |--|-|–|= |#default = {{#ifeq:{{lc:{{#invoke:if empty|main|{{{current_team|}}}|{{{currentteam|}}}|{{{team|}}}|{{{school|}}}}}}}|free agent||{{#if:{{{current_team|}}}{{{currentteam|}}}{{{team|}}}{{{school|}}}|{{#if:{{{cflstatus|}}}|{{Infobox gridiron football biography/position|{{{cflstatus|}}}}}}}|}}}} }} {{#if:{{{import|}}} | {{#ifeq:{{lc:{{#invoke:if empty|main|{{{current_team|}}}|{{{currentteam|}}}|{{{team|}}}|{{{school|}}}}}}}|free agent||{{#if:{{{current_team|}}}{{{currentteam|}}}{{{team|}}}{{{school|}}}|{{#switch:{{lc:{{{import}}}}} | = | yes = [[Canadian Football League#Player designations|American]] | global = [[Canadian Football League#Player designations|Global]] | #default = [[Canadian Football League#Player designations|National]] }}}}}}}}}} | header6 = {{#if:{{{birth_date|}}}{{{birth_place|}}}{{{death_date|}}}{{{death_place|}}}{{{height_ft|}}}{{{Height_ft|}}}{{{weight|}}}{{{weight_lbs|}}}{{{weight_lb|}}}{{{Weight_lbs|}}}{{{Weight_lb|}}} | Macluumaadka shakhsi ahaaneed}} | label7 = Dhashay | data7 = {{#invoke:Separated entries|br|dataPlural=1 |1={{#invoke:person date|birth}} |2={{#if:{{{birth_place|}}}|<span class="birthplace">{{{birth_place|}}}</span>}} }} | label8 = Dhintay | data8 = {{#invoke:Separated entries|br|dataPlural=1 |1={{#invoke:person date|death}} |2={{#if:{{{death_place|}}}|<span class="deathplace">{{{death_place|}}}</span>}} }} | label9 = Dhererka la qoray | data9= {{#if:{{{height_ft|}}}{{{Height_ft|}}}{{{heightft|}}} | {{Convinfobox|{{#invoke:if empty|main|{{{height_ft|}}}|{{{Height_ft|}}}|{{{heightft|}}}}}|ft|{{#invoke:if empty|main|{{{height_in|}}}|{{{Height_in|}}}|{{{heightin|}}}}}|in||m|2}} }} | label10 = Miisaanka la qoray | data10 = {{#if:{{{weight|}}}{{{weight_lbs|}}}{{{weight_lb|}}}{{{Weight_lbs|}}}{{{Weight_lb|}}} | {{Convinfobox| {{#invoke:if empty|main|{{{weight|}}}|{{{weight_lbs|}}}|{{{weight_lb|}}}|{{{Weight_lbs|}}}|{{{Weight_lb|}}}}} |lb||kg|0}} }} | header11 = {{#if:{{{career_position|}}}{{{career_position1|}}}{{{career_number|}}}{{{high_school|}}}{{{highschool|}}}{{{amateur_title|}}}{{{college|}}}{{{College|}}}{{{pastschools|}}}{{{cis|}}}{{{CIS|}}}{{{draftyear|}}}{{{NFLDraftedYear|}}}{{{DraftedYear|}}}{{{suppdraftyear|}}}{{{NFLSuppDraftedYear|}}}{{{cfldraftyear|}}}{{{CFLDraftedYear|}}}{{{afldraftyear|}}}{{{AFLDraftedYear|}}}{{{undraftedyear|}}}{{{cflundraftedyear|}}}{{{aflundraftedyear|}}}{{{expansiondraftyear|}}}{{{ExpDraftedYear|}}}{{{CommonDraftedYear|}}} |Macluumaadka xirfadda}} | label12 = Boos{{pluralize from text|{{#invoke:if empty|main|{{{career_position|}}}|{{{career_position1|}}}}}|plural=s}}{{#if:{{{career_position_2|}}}{{{career_position2|}}}{{{career_position_3|}}}{{{career_position3|}}}|s}} | data12 = {{#if:{{{career_position|}}}{{{career_position1|}}}|{{Infobox gridiron football biography/position|{{#invoke:if empty|main|{{{career_position|}}}|{{{career_position1|}}}}}}}}}{{#if:{{{career_position_2|}}}{{{career_position2|}}}|, <span class="nocaps" style="text-transform:lowercase;">{{Infobox gridiron football biography/position|{{#invoke:if empty|main|{{{career_position_2|}}}|{{{career_position2|}}}}} }}</span>}}{{#if:{{{career_position_3|}}}{{{career_position3|}}}|, <span class="nocaps" style="text-transform:lowercase;">{{Infobox gridiron football biography/position|{{#invoke:if empty|main|{{{career_position_3|}}}|{{{career_position3|}}}}} }}</span>}}{{#if:{{{career_number|}}}|{{#if:{{{career_position|}}}{{{career_position1|}}}|{{space}}}}(No. {{{career_number}}})}} | label13 = Dugsiga sare | data13 = {{#invoke:if empty|main|{{{high_school|}}}|{{{highschool|}}}}} | label14 = {{{amateur_title}}} | data14 = {{#if:{{{amateur_title|}}}|{{{amateur_team|}}} }} | label15 = Kulliyadda | data15 = {{#invoke:if empty|main|{{{college|}}}|{{{College|}}}|{{{pastschools|}}}}} | class15 = plainlist | label16 = Jaamacadda | data16 = {{#invoke:if empty|main|{{{cis|}}}|{{{CIS|}}}}} | label17 = Qabyo-qoraalka NFL | data17 = {{#if:{{{draftyear|}}}{{{NFLDraftedYear|}}}{{{DraftedYear|}}}|[[{{#invoke:if empty|main|{{{draftyear|}}}|{{{NFLDraftedYear|}}}|{{{DraftedYear|}}}}} NFL draft|{{#invoke:if empty|main|{{{draftyear|}}}|{{{NFLDraftedYear|}}}|{{{DraftedYear|}}}}}]]}}{{#if:{{{draftround|}}}{{{NFLDraftedRound|}}}{{{DraftedRound|}}}{{{draftpick|}}}{{{NFLDraftedPick|}}}{{{DraftedPick|}}}|<nowiki>: </nowiki>}}{{#if:{{{draftround|}}}{{{NFLDraftedRound|}}}{{{DraftedRound|}}}|{{Ordinal|{{#invoke:if empty|main|{{{draftround|}}}|{{{NFLDraftedRound|}}}|{{{DraftedRound|}}}}}}} round}}{{#if:{{{draftpick|}}}{{{NFLDraftedPick|}}}{{{DraftedPick|}}}|{{#if:{{{draftround|}}}{{{NFLDraftedRound|}}}{{{DraftedRound|}}}|<nowiki>, </nowiki>|}}{{#switch:{{#invoke:if empty|main|{{{draftpick|}}}|{{{NFLDraftedPick|}}}|{{{DraftedPick|}}}}} |1=[[List of first overall NFL draft picks|1st overall pick]] |2=[[List of second overall NFL draft picks|2nd overall pick]] |#default={{Ordinal|{{#invoke:if empty|main|{{{draftpick|}}}|{{{NFLDraftedPick|}}}|{{{DraftedPick|}}}}}}} overall pick}}}}{{#if:{{{undraftedyear|}}}|[[{{{undraftedyear}}} NFL draft#Notable undrafted players|{{{undraftedyear}}}]]: undrafted}} | label18 = Qabyo-qoraalka dheeraadka ah | data18 = {{#if:{{{suppdraftyear|}}}{{{NFLSuppDraftedYear|}}}|{{#ifexpr:{{#invoke:if empty|main|{{{suppdraftyear|}}}|{{{NFLSuppDraftedYear|}}}}}=1984|[[1984 NFL supplemental draft of USFL and CFL players|1984]]|[[List of NFL supplemental draft picks|{{#invoke:if empty|main|{{{suppdraftyear|}}}|{{{NFLSuppDraftedYear|}}}}}]]}}}}{{#if:{{{suppdraftround|}}}{{{NFLSuppDraftedRound|}}}{{{suppdraftpick|}}}{{{NFLSuppDraftedPick|}}}|<nowiki>: </nowiki>}}{{#if:{{{suppdraftround|}}}{{{NFLSuppDraftedRound|}}}|{{Ordinal|{{#invoke:if empty|main|{{{suppdraftround|}}}|{{{NFLSuppDraftedRound|}}}}}}} round}}{{#if:{{{suppdraftpick|}}}{{{NFLSuppDraftedPick|}}}|{{#if:{{{suppdraftround|}}}{{{NFLSuppDraftedRound|}}}|,{{space}}|}}{{Ordinal|{{#invoke:if empty|main|{{{suppdraftpick|}}}|{{{NFLSuppDraftedPick|}}}}}}} overall pick}} | label19 = Qabyo-qoraalka CFL | data19 = {{#if:{{{cfldraftyear|}}}{{{CFLDraftedYear|}}}|[[{{#invoke:if empty|main|{{{cfldraftyear|}}}|{{{CFLDraftedYear|}}}}} CFL draft|{{#invoke:if empty|main|{{{cfldraftyear|}}}|{{{CFLDraftedYear|}}}}}]]}}{{#if:{{{cfldraftround|}}}{{{CFLDraftedRound|}}}{{{cfldraftpick|}}}{{{CFLDraftedPick|}}}|<nowiki>: </nowiki>}}{{#if:{{{cfldraftround|}}}{{{CFLDraftedRound|}}}|{{Ordinal|{{#invoke:if empty|main|{{{cfldraftround|}}}|{{{CFLDraftedRound|}}}}}}} round}}{{#if:{{{cfldraftpick|}}}{{{CFLDraftedPick|}}}|{{#if:{{{cfldraftround|}}}{{{CFLDraftedRound|}}}|,{{space}}|}}{{Ordinal|{{#invoke:if empty|main|{{{cfldraftpick|}}}|{{{CFLDraftedPick|}}}}}}} overall pick}}{{#if:{{{cflundraftedyear|}}}|[[{{{cflundraftedyear}}} CFL draft#Notable undrafted players|{{{cflundraftedyear}}}]]: undrafted}} | label20 = Qabyo-qoraalka AFL | data20 = {{#if:{{{afldraftyear|}}}{{{AFLDraftedYear|}}}|[[{{#invoke:if empty|main|{{{afldraftyear|}}}|{{{AFLDraftedYear|}}}}} American Football League draft|{{#invoke:if empty|main|{{{afldraftyear|}}}|{{{AFLDraftedYear|}}}}}]]}}{{#if:{{{afldraftround|}}}{{{AFLDraftedRound|}}}{{{afldraftpick|}}}{{{AFLDraftedPick|}}}|<nowiki>: </nowiki>}}{{#if:{{{afldraftround|}}}{{{AFLDraftedRound|}}}|{{Ordinal|{{#invoke:if empty|main|{{{afldraftround|}}}|{{{AFLDraftedRound|}}}}}}} round}}{{#if:{{{afldraftpick|}}}{{{AFLDraftedPick|}}}|{{#if:{{{afldraftround|}}}{{{AFLDraftedRound|}}}|,{{space}}|}}{{Ordinal|{{#invoke:if empty|main|{{{afldraftpick|}}}|{{{AFLDraftedPick|}}}}}}} overall pick}}{{#if:{{{aflundraftedyear|}}}|[[{{{aflundraftedyear}}} American Football League draft#Notable undrafted players|{{{aflundraftedyear}}}]]: undrafted}} | label21 = Qabyo-qoraalka ballaarinta | data21 = {{#if:{{{expansiondraftyear|}}}{{{ExpDraftedYear|}}}|[[{{#invoke:if empty|main|{{{expansiondraftyear|}}}|{{{ExpDraftedYear|}}}}} NFL expansion draft|{{#invoke:if empty|main|{{{expansiondraftyear|}}}|{{{ExpDraftedYear|}}}}}]]}}{{#if:{{{expansiondraftround|}}}{{{ExpDraftedRound|}}}{{{expansiondraftpick|}}}{{{ExpDraftedPick|}}}|<nowiki>: </nowiki>}}{{#if:{{{expansiondraftround|}}}{{{ExpDraftedRound|}}}|{{Ordinal|{{#invoke:if empty|main|{{{expansiondraftround|}}}|{{{ExpDraftedRound|}}}}}}} round}}{{#if:{{{expansiondraftpick|}}}{{{ExpDraftedPick|}}}|{{#if:{{{expansiondraftround|}}}{{{ExpDraftedRound|}}}|,{{space}}|}}{{Ordinal|{{#invoke:if empty|main|{{{expansiondraftpick|}}}|{{{ExpDraftedPick|}}}}}}} overall pick}} | label25 = Qabyo-qoraalka guud | data25 = {{#if:{{{CommonDraftedYear|}}}|[[{{{CommonDraftedYear|}}} NFL/AFL draft|{{{CommonDraftedYear|}}}]]}}{{#if:{{{CommonDraftedRound|}}}{{{CommonDraftedPick|}}}|<nowiki>: </nowiki>}}{{#if:{{{CommonDraftedRound|}}}|{{Ordinal|{{{CommonDraftedRound|}}}}} round}}{{#if:{{{CommonDraftedPick|}}}|{{#if:{{{CommonDraftedRound|}}}|,{{space}}|}}{{Ordinal|{{{CommonDraftedPick|}}}}} overall pick}} | header32 = {{#if: {{{pastteams|}}}{{{teams|}}}{{{pastcoaching|}}}{{{pastexecutive|{{{pastadmin|}}}}}} {{Both|{{{administrating_years1|}}}|{{{administrating_team1|}}}}} {{Both|{{{coaching_years1|}}}|{{{coaching_team1|}}}}} {{Both|{{{playing_years1|}}}|{{{playing_team1|}}}}} {{Both|{{{other_years1|}}}|{{{other_team1|}}}}} | Taariikhda xirfadda {{Infobox|child=yes|decat=yes | headerstyle = text-align: left; | labelstyle = font-weight: normal; | datastyle = text-align: left; | header1 = {{#if: {{{pastteams|}}}{{{teams|}}}{{{playing_years1|}}}|{{#if:{{{pastcoaching|}}}{{{coaching_years1|}}}{{{coaching_years1|}}}{{{administrating_years1|}}}{{{administrating_team1|}}}{{{other_years1|}}}{{{other_team1|}}}{{{pastexecutive|{{{pastadmin|}}}}}}|{{Center|Ciyaaraha}}}}}} | data2 = {{#invoke:if empty|main|{{{pastteams|}}}|{{{teams|}}}}} | label3 = {{{playing_years1}}} | data3 = {{#if:{{{playing_years1|}}}|{{{playing_team1|}}}}} | label4 = {{{playing_years2}}} | data4 = {{#if:{{{playing_years2|}}}|{{{playing_team2|}}}}} | label5 = {{{playing_years3}}} | data5 = {{#if:{{{playing_years3|}}}|{{{playing_team3|}}}}} | label6 = {{{playing_years4}}} | data6 = {{#if:{{{playing_years4|}}}|{{{playing_team4|}}}}} | label7 = {{{playing_years5}}} | data7 = {{#if:{{{playing_years5|}}}|{{{playing_team5|}}}}} | label8 = {{{playing_years6}}} | data8 = {{#if:{{{playing_years6|}}}|{{{playing_team6|}}}}} | label9 = {{{playing_years7}}} | data9 = {{#if:{{{playing_years7|}}}|{{{playing_team7|}}}}} | label10 = {{{playing_years8}}} | data10 = {{#if:{{{playing_years8|}}}|{{{playing_team8|}}}}} | label11 = {{{playing_years9}}} | data11 = {{#if:{{{playing_years9|}}}|{{{playing_team9|}}}}} | label12 = {{{playing_years10}}} | data12 = {{#if:{{{playing_years10|}}}|{{{playing_team10|}}}}} | label13 = {{{playing_years11}}} | data13 = {{#if:{{{playing_years11|}}}|{{{playing_team11|}}}}} | label14 = {{{playing_years12}}} | data14 = {{#if:{{{playing_years12|}}}|{{{playing_team12|}}}}} | label15 = {{{playing_years13}}} | data15 = {{#if:{{{playing_years13|}}}|{{{playing_team13|}}}}} | label16 = {{{playing_years14}}} | data16 = {{#if:{{{playing_years14|}}}|{{{playing_team14|}}}}} | label17 = {{{playing_years15}}} | data17 = {{#if:{{{playing_years15|}}}|{{{playing_team15|}}}}} | label18 = {{{playing_years16}}} | data18 = {{#if:{{{playing_years16|}}}|{{{playing_team16|}}}}} | label19 = {{{playing_years17}}} | data19 = {{#if:{{{playing_years17|}}}|{{{playing_team17|}}}}} | label20 = {{{playing_years18}}} | data20 = {{#if:{{{playing_years18|}}}|{{{playing_team18|}}}}} | label21 = {{{playing_years19}}} | data21 = {{#if:{{{playing_years19|}}}|{{{playing_team19|}}}}} | label22 = {{{playing_years20}}} | data22 = {{#if:{{{playing_years20|}}}|{{{playing_team20|}}}}} | data25 = {{#if:{{#invoke:String |match |s=_{{{pastteams|}}}{{{teams|}}}{{{playing_team1|}}}{{{playing_team2|}}}{{{playing_team3|}}}{{{playing_team4|}}}{{{playing_team5|}}}{{{playing_team6|}}}{{{playing_team7|}}}{{{playing_team8|}}}{{{playing_team9|}}}{{{playing_team10|}}}{{{playing_team11|}}}{{{playing_team12|}}}{{{playing_team13|}}}{{{playing_team14|}}}{{{playing_team15|}}}{{{playing_team16|}}}{{{playing_team17|}}}{{{playing_team18|}}}{{{playing_team19|}}}{{{playing_team20|}}}{{{playing_team21|}}}{{{playing_team22|}}}{{{playing_team23|}}}{{{playing_team24|}}}{{{playing_team25|}}}{{{playing_team26|}}}{{{playing_team27|}}}{{{playing_team28|}}}{{{playing_team29|}}}{{{playing_team30|}}}|pattern=[a-z%)%]]%* |plain=false |nomatch=}} | {{Center|* Ciyaaryahan kooxda tababarka/xiliga bannaanka kaliya}}}} | rowstyle25 = color: var(--color-subtle, #54595d); | header27 = {{#if: {{{pastcoaching|}}}{{{coaching_years1|}}}{{{coaching_team1|}}}|{{#if:{{{pastteams|}}}{{{teams|}}}{{{playing_years1|}}}{{{playing_team1|}}}{{{administrating_years1|}}}{{{administrating_team1|}}}{{{other_years1|}}}{{{other_team1|}}}{{{pastexecutive|{{{pastadmin|}}}}}}|{{Center|Tababarka}}}}}} | data28 = {{{pastcoaching|}}} | label29 = {{{coaching_years1}}} | data29 = {{#if:{{{coaching_years1|}}}|{{{coaching_team1|}}}}} | label30 = {{{coaching_years2}}} | data30 = {{#if:{{{coaching_years2|}}}|{{{coaching_team2|}}}}} | label31 = {{{coaching_years3}}} | data31 = {{#if:{{{coaching_years3|}}}|{{{coaching_team3|}}}}} | label32 = {{{coaching_years4}}} | data32 = {{#if:{{{coaching_years4|}}}|{{{coaching_team4|}}}}} | label33 = {{{coaching_years5}}} | data33 = {{#if:{{{coaching_years5|}}}|{{{coaching_team5|}}}}} | label34 = {{{coaching_years6}}} | data34 = {{#if:{{{coaching_years6|}}}|{{{coaching_team6|}}}}} | label35 = {{{coaching_years7}}} | data35 = {{#if:{{{coaching_years7|}}}|{{{coaching_team7|}}}}} | label36 = {{{coaching_years8}}} | data36 = {{#if:{{{coaching_years8|}}}|{{{coaching_team8|}}}}} | label37 = {{{coaching_years9}}} | data37 = {{#if:{{{coaching_years9|}}}|{{{coaching_team9|}}}}} | label38 = {{{coaching_years10}}} | data38 = {{#if:{{{coaching_years10|}}}|{{{coaching_team10|}}}}} | label39 = {{{coaching_years11}}} | data39 = {{#if:{{{coaching_years11|}}}|{{{coaching_team11|}}}}} | label40 = {{{coaching_years12}}} | data40 = {{#if:{{{coaching_years12|}}}|{{{coaching_team12|}}}}} | label41 = {{{coaching_years13}}} | data41 = {{#if:{{{coaching_years13|}}}|{{{coaching_team13|}}}}} | label42 = {{{coaching_years14}}} | data42 = {{#if:{{{coaching_years14|}}}|{{{coaching_team14|}}}}} | label43 = {{{coaching_years15}}} | data43 = {{#if:{{{coaching_years15|}}}|{{{coaching_team15|}}}}} | label44 = {{{coaching_years16}}} | data44 = {{#if:{{{coaching_years16|}}}|{{{coaching_team16|}}}}} | label45 = {{{coaching_years17}}} | data45 = {{#if:{{{coaching_years17|}}}|{{{coaching_team17|}}}}} | label46 = {{{coaching_years18}}} | data46 = {{#if:{{{coaching_years18|}}}|{{{coaching_team18|}}}}} | label47 = {{{coaching_years19}}} | data47 = {{#if:{{{coaching_years19|}}}|{{{coaching_team19|}}}}} | label48 = {{{coaching_years20}}} | data48 = {{#if:{{{coaching_years20|}}}|{{{coaching_team20|}}}}} | label49 = {{{coaching_years21}}} | data49 = {{#if:{{{coaching_years21|}}}|{{{coaching_team21|}}}}} | label50 = {{{coaching_years22}}} | data50 = {{#if:{{{coaching_years22|}}}|{{{coaching_team22|}}}}} | label51 = {{{coaching_years23}}} | data51 = {{#if:{{{coaching_years23|}}}|{{{coaching_team23|}}}}} | label52 = {{{coaching_years24}}} | data52 = {{#if:{{{coaching_years24|}}}|{{{coaching_team24|}}}}} | label53 = {{{coaching_years25}}} | data53 = {{#if:{{{coaching_years25|}}}|{{{coaching_team25|}}}}} | label54 = {{{coaching_years26}}} | data54 = {{#if:{{{coaching_years26|}}}|{{{coaching_team26|}}}}} | label55 = {{{coaching_years27}}} | data55 = {{#if:{{{coaching_years27|}}}|{{{coaching_team27|}}}}} | label56 = {{{coaching_years28}}} | data56 = {{#if:{{{coaching_years28|}}}|{{{coaching_team28|}}}}} | label57 = {{{coaching_years29}}} | data57 = {{#if:{{{coaching_years29|}}}|{{{coaching_team29|}}}}} | label58 = {{{coaching_years30}}} | data58 = {{#if:{{{coaching_years30|}}}|{{{coaching_team30|}}}}} | header59 = {{#if: {{{pastexecutive|{{{pastadmin|}}}}}}{{{administrating_years1|}}}|{{#if:{{{pastteams|}}}{{{teams|}}}{{{playing_years1|}}}{{{pastcoaching|}}}{{{coaching_years1|}}}{{{other_years1|}}}|{{Center|Hawlaha}}}}}} | data60 = {{{pastexecutive|{{{pastadmin|}}}}}} | label63 = {{{administrating_years1}}} | data63 = {{#if:{{{administrating_years1|}}}|{{{administrating_team1|}}}}} | label64 = {{{administrating_years2}}} | data64 = {{#if:{{{administrating_years2|}}}|{{{administrating_team2|}}}}} | label65 = {{{administrating_years3}}} | data65 = {{#if:{{{administrating_years3|}}}|{{{administrating_team3|}}}}} | label66 = {{{administrating_years4}}} | data66 = {{#if:{{{administrating_years4|}}}|{{{administrating_team4|}}}}} | label67 = {{{administrating_years5}}} | data67 = {{#if:{{{administrating_years5|}}}|{{{administrating_team5|}}}}} | label68 = {{{administrating_years6}}} | data68 = {{#if:{{{administrating_years6|}}}|{{{administrating_team6|}}}}} | label69 = {{{administrating_years7}}} | data69 = {{#if:{{{administrating_years7|}}}|{{{administrating_team7|}}}}} | label70 = {{{administrating_years8}}} | data70 = {{#if:{{{administrating_years8|}}}|{{{administrating_team8|}}}}} | label71 = {{{administrating_years9}}} | data71 = {{#if:{{{administrating_years9|}}}|{{{administrating_team9|}}}}} | label72 = {{{administrating_years10}}} | data72 = {{#if:{{{administrating_years10|}}}|{{{administrating_team10|}}}}} | header73 = {{#if:{{Both|{{{other_years1|}}}|{{{other_team1|}}}}}|{{Center|{{{other_title}}}}}}} | label74 = {{{other_years1|}}} | data74 = {{#if:{{{other_years1|}}}|{{{other_team1|}}}}} | label75 = {{{other_years2}}} | data75 = {{#if:{{{other_years2|}}}|{{{other_team2|}}}}} | label76 = {{{other_years3}}} | data76 = {{#if:{{{other_years3|}}}|{{{other_team3|}}}}} | label77 = {{{other_years4}}} | data77 = {{#if:{{{other_years4|}}}|{{{other_team4|}}}}} | label78 = {{{other_years5}}} | data78 = {{#if:{{{other_years5|}}}|{{{other_team5|}}}}} | label79 = {{{other_years6}}} | data79 = {{#if:{{{other_years6|}}}|{{{other_team6|}}}}} | label80 = {{{other_years7}}} | data80 = {{#if:{{{other_years7|}}}|{{{other_team7|}}}}} | label81 = {{{other_years8}}} | data81 = {{#if:{{{other_years8|}}}|{{{other_team8|}}}}} | label82 = {{{other_years9}}} | data82 = {{#if:{{{other_years9|}}}|{{{other_team9|}}}}} | label83 = {{{other_years10}}} | data83 = {{#if:{{{other_years10|}}}|{{{other_team10|}}}}} }} }} | header63 = {{#if:{{{highlights|}}}{{{career_highlights|}}} | Abaalmarinnada iyo waxqabadka {{Infobox|child=yes|decat=yes | headerstyle = text-align: left; | datastyle = text-align: left; | data1 = {{{highlights|}}} {{#if:{{{career_highlights|}}}|<div style="text-align:left"> {{{career_highlights}}}</div>}} }} }} | header64 = {{#if:{{Both|{{{statlabel1|}}}|{{{statvalue1|}}}}}{{Both|{{{statlabel2|}}}|{{{statvalue2|}}}}}{{Both|{{{statlabel3|}}}|{{{statvalue3|}}}}}{{Both|{{{statlabel4|}}}|{{{statvalue4|}}}}}{{Both|{{{statlabel5|}}}|{{{statvalue5|}}}}}{{Both|{{{statlabel6|}}}|{{{statvalue6|}}}}}{{Both|{{{statlabel7|}}}|{{{statvalue7|}}}}}{{Both|{{{statlabel8|}}}|{{{statvalue8|}}}}}{{Both|{{{statlabel9|}}}|{{{statvalue9|}}}}}{{Both|{{{statlabel10|}}}|{{{statvalue10|}}}}} | Tirakoobka {{#if:{{{statleague|}}}|{{{statleague}}}|{{#if:{{{draftyear|}}}{{{NFLDraftedYear|}}}{{{DraftedYear|}}}|NFL|{{#if:{{{undraftedyear|}}}|NFL|{{#if:{{{suppdraftyear|}}}{{{NFLSuppDraftedYear|}}}|NFL|{{#if:{{{CFL|}}}{{{CIS|}}}|CFL}}}}}}}}}} xirfadda {{#if:{{{statseason|}}}|ilaa {{#if:{{{statweek|}}}|Toddobaadka {{{statweek}}},}} {{{statseason}}}}}}} | data65 = {{#if:{{Both|{{{statlabel1|}}}|{{{statvalue1|}}}}}{{Both|{{{statlabel2|}}}|{{{statvalue2|}}}}}{{Both|{{{statlabel3|}}}|{{{statvalue3|}}}}}{{Both|{{{statlabel4|}}}|{{{statvalue4|}}}}}{{Both|{{{statlabel5|}}}|{{{statvalue5|}}}}}{{Both|{{{statlabel6|}}}|{{{statvalue6|}}}}}{{Both|{{{statlabel7|}}}|{{{statvalue7|}}}}}{{Both|{{{statlabel8|}}}|{{{statvalue8|}}}}}{{Both|{{{statlabel9|}}}|{{{statvalue9|}}}}}{{Both|{{{statlabel10|}}}|{{{statvalue10|}}}}} | {{Infobox|bodystyle=border-collapse:collapse; border-spacing:0px; border:none; width:100%; margin:0px; font-size:100%; clear:none; float:none|labelstyle=text-align: right; width:50%;|datastyle=padding-left:3px; | label1 = {{{statlabel1}}} | data1 = {{#if:{{{statlabel1|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{statvalue1|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label2 = {{{statlabel2}}} | data2 = {{#if:{{{statlabel2|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{statvalue2|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label3 = {{{statlabel3}}} | data3 = {{#if:{{{statlabel3|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{statvalue3|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label4 = {{{statlabel4}}} | data4 = {{#if:{{{statlabel4|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{statvalue4|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label5 = {{{statlabel5}}} | data5 = {{#if:{{{statlabel5|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{statvalue5|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label6 = {{{statlabel6}}} | data6 = {{#if:{{{statlabel6|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{statvalue6|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label7 = {{{statlabel7}}} | data7 = {{#if:{{{statlabel7|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{statvalue7|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label8 = {{{statlabel8}}} | data8 = {{#if:{{{statlabel8|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{statvalue8|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label9 = {{{statlabel9}}} | data9 = {{#if:{{{statlabel9|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{statvalue9|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label10 = {{{statlabel10}}} | data10 = {{#if:{{{statlabel10|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{statvalue10|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | data11 = {{#if: {{{pfr|}}}{{{PFR|}}}| '''[https://www.pro-football-reference.com/players/{{#invoke:String|replace|source={{#invoke:if empty|main|{{{pfr|}}}|{{{PFR|}}}}}|pattern=^(%u)(%a)|replace=%1/%1%2|count=1|plain=false}}.htm Tirakoob] ee [[Pro Football Reference]]'''| {{#if:{{#property:P3561}}|'''[https://www.pro-football-reference.com/players/{{#property:P3561}}.htm Tirakoob] ee [[Pro Football Reference]]'''{{EditAtWikidata|nbsp=y|pid=P3561}}}}}} | data12 = {{#if:{{{regular_record|}}}{{{coachregrecord|}}}{{{playoff_record|}}}{{{coachplayoffrecord|}}}{{{overall_record|}}}{{{coachrecord|}}}||{{#if:{{{pfrcoach|}}}{{{CoachPFR|}}} | '''[https://www.pro-football-reference.com/coaches/{{#invoke:if empty|main|{{{pfrcoach|}}}|{{{CoachPFR|}}}}}.htm Tilmaanta tababarka]{{#if:{{{pfr|}}}{{{PFR|}}}{{#property:P3561}}|{{space}}ee Pro Football Reference|{{space}}ee [[Pro Football Reference]]}}''' | {{#if:{{#property:P6836}}| '''[https://www.pro-football-reference.com/coaches/{{#property:P6836}}.htm Tilmaanta tababarka]{{#if:{{{pfr|}}}{{{PFR|}}}{{#property:P3561}}|{{space}}ee Pro Football Reference|{{space}}ee [[Pro Football Reference]]}}'''{{EditAtWikidata|nbsp=y|pid=P6836}} }}}}}} | data13 = {{#if:{{{regular_record|}}}{{{coachregrecord|}}}{{{playoff_record|}}}{{{coachplayoffrecord|}}}{{{overall_record|}}}{{{coachrecord|}}}||{{#if:{{{pfrexec|}}}| '''[https://www.pro-football-reference.com/executives/{{{pfrexec}}}.htm Tilmaanta maamulka]{{#if:{{{pfr|}}}{{{PFR|}}}{{#property:P3561}}{{{pfrcoach|}}}{{{CoachPFR|}}}{{#property:P6836}}|{{space}}ee Pro Football Reference|{{space}}ee [[Pro Football Reference]]}}'''}}}} }}}} | header66 = {{#if:{{Both|{{{cflstatlabel1|}}}|{{{cflstatvalue1|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel2|}}}|{{{cflstatvalue2|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel3|}}}|{{{cflstatvalue3|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel4|}}}|{{{cflstatvalue4|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel5|}}}|{{{cflstatvalue5|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel6|}}}|{{{cflstatvalue6|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel7|}}}|{{{cflstatvalue7|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel8|}}}|{{{cflstatvalue8|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel9|}}}|{{{cflstatvalue9|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel10|}}}|{{{cflstatvalue10|}}}}} | Tirakoobka xirfadda CFL {{#if:{{{cflstatseason|}}}|ilaa {{#if:{{{cflstatweek|}}}|Toddobaadka {{{cflstatweek}}},}}{{{cflstatseason}}}}}}} | data67 = {{#if:{{Both|{{{cflstatlabel1|}}}|{{{cflstatvalue1|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel2|}}}|{{{cflstatvalue2|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel3|}}}|{{{cflstatvalue3|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel4|}}}|{{{cflstatvalue4|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel5|}}}|{{{cflstatvalue5|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel6|}}}|{{{cflstatvalue6|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel7|}}}|{{{cflstatvalue7|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel8|}}}|{{{cflstatvalue8|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel9|}}}|{{{cflstatvalue9|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel10|}}}|{{{cflstatvalue10|}}}}} | {{infobox|bodystyle=border-collapse:collapse; border-spacing:0px; border:none; width:100%; margin:0px; font-size:100%; clear:none; float:none|labelstyle=text-align: right; width:50%;|datastyle=padding-left:3px; | label1 = {{{cflstatlabel1}}} | data1 = {{#if:{{{cflstatlabel1|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{cflstatvalue1|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label2 = {{{cflstatlabel2}}} | data2 = {{#if:{{{cflstatlabel2|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{cflstatvalue2|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label3 = {{{cflstatlabel3}}} | data3 = {{#if:{{{cflstatlabel3|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{cflstatvalue3|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label4 = {{{cflstatlabel4}}} | data4 = {{#if:{{{cflstatlabel4|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{cflstatvalue4|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label5 = {{{cflstatlabel5}}} | data5 = {{#if:{{{cflstatlabel5|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{cflstatvalue5|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label6 = {{{cflstatlabel6}}} | data6 = {{#if:{{{cflstatlabel6|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{cflstatvalue6|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label7 = {{{cflstatlabel7}}} | data7 = {{#if:{{{cflstatlabel7|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{cflstatvalue7|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label8 = {{{cflstatlabel8}}} | data8 = {{#if:{{{cflstatlabel8|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{cflstatvalue8|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label9 = {{{cflstatlabel9}}} | data9 = {{#if:{{{cflstatlabel9|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{cflstatvalue9|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label10 = {{{cflstatlabel10}}} | data10 = {{#if:{{{cflstatlabel10|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{cflstatvalue10|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | data11 = {{#if: {{{cfl|}}}{{{CFL|}}}|'''[https://www.cfl.ca/players/{{#invoke:if empty|main|{{{cfl|}}}|{{{CFL|}}}}} Tirakoob] ee CFL.ca'''}} | data12 = {{#if: {{{cfl-archive|}}}{{{CFL-archive|}}}|'''[https://www.cfl.ca/players/{{#invoke:if empty|main|{{{cfl-archive|}}}|{{{CFL-archive|}}}}} Tirakoob] ee CFL.ca (la kaydiyay)'''}} }}}} | header72 = {{#if:{{Both|{{{aflstatlabel1|}}}|{{{aflstatvalue1|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel2|}}}|{{{aflstatvalue2|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel3|}}}|{{{aflstatvalue3|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel4|}}}|{{{aflstatvalue4|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel5|}}}|{{{aflstatvalue5|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel6|}}}|{{{aflstatvalue6|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel7|}}}|{{{aflstatvalue7|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel8|}}}|{{{aflstatvalue8|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel9|}}}|{{{aflstatvalue9|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel10|}}}|{{{aflstatvalue10|}}}}} | Tirakoobka xirfadda AFL {{#if:{{{aflstatseason|}}}|ilaa {{{aflstatseason}}}}}}} | data73 = {{#if:{{Both|{{{aflstatlabel1|}}}|{{{aflstatvalue1|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel2|}}}|{{{aflstatvalue2|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel3|}}}|{{{aflstatvalue3|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel4|}}}|{{{aflstatvalue4|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel5|}}}|{{{aflstatvalue5|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel6|}}}|{{{aflstatvalue6|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel7|}}}|{{{aflstatvalue7|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel8|}}}|{{{aflstatvalue8|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel9|}}}|{{{aflstatvalue9|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel10|}}}|{{{aflstatvalue10|}}}}} | {{infobox|bodystyle=border-collapse:collapse; border-spacing:0px; border:none; width:100%; margin:0px; font-size:100%; clear:none; float:none|labelstyle=text-align: right; width:50%;|datastyle=padding-left:3px; | label1 = {{{aflstatlabel1}}} | data1 = {{#if:{{{aflstatlabel1|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{aflstatvalue1|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label2 = {{{aflstatlabel2}}} | data2 = {{#if:{{{aflstatlabel2|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{aflstatvalue2|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label3 = {{{aflstatlabel3}}} | data3 = {{#if:{{{aflstatlabel3|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{aflstatvalue3|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label4 = {{{aflstatlabel4}}} | data4 = {{#if:{{{aflstatlabel4|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{aflstatvalue4|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label5 = {{{aflstatlabel5}}} | data5 = {{#if:{{{aflstatlabel5|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{aflstatvalue5|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label6 = {{{aflstatlabel6}}} | data6 = {{#if:{{{aflstatlabel6|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{aflstatvalue6|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label7 = {{{aflstatlabel7}}} | data7 = {{#if:{{{aflstatlabel7|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{aflstatvalue7|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label8 = {{{aflstatlabel8}}} | data8 = {{#if:{{{aflstatlabel8|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{aflstatvalue8|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label9 = {{{aflstatlabel9}}} | data9 = {{#if:{{{aflstatlabel9|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{aflstatvalue9|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | label10 = {{{aflstatlabel10}}} | data10 = {{#if:{{{aflstatlabel10|}}}|{{#invoke:String|replace|source={{{aflstatvalue10|}}}|pattern=%.0$|replace=|plain=false}}}} | data11 = {{#if: {{{afl|}}}{{{AFL|}}}{{{ArenaFan|}}}| '''[http://www.arenafan.com/players/{{#invoke:if empty|main|{{{afl|}}}|{{{AFL|}}}|{{{ArenaFan|}}}}}/ Tirakoob] ee ArenaFan.com'''}} }}}} | header78 = {{#if:{{{regular_record|}}}{{{coachregrecord|}}}{{{playoff_record|}}}{{{coachplayoffrecord|}}}{{{overall_record|}}}{{{coachrecord|}}} | Diiwaanka tababarka guud}} | label79 = Xiliga caadiga ah | data79 = {{#invoke:if empty|main|{{{regular_record|}}}|{{{coachregrecord|}}}}} | label80 = Xiliga ciyaaraha ka dambeeya | data80 = {{#invoke:if empty|main|{{{playoff_record|}}}|{{{coachplayoffrecord|}}}}} | label81 = Xirfadda | data81 = {{#invoke:if empty|main|{{{overall_record|}}}|{{{coachrecord|}}}}} | data82 = {{#if:{{Both|{{{statlabel1|}}}|{{{statvalue1|}}}}}{{Both|{{{statlabel2|}}}|{{{statvalue2|}}}}}{{Both|{{{statlabel3|}}}|{{{statvalue3|}}}}}{{Both|{{{statlabel4|}}}|{{{statvalue4|}}}}}{{Both|{{{statlabel5|}}}|{{{statvalue5|}}}}}{{Both|{{{statlabel6|}}}|{{{statvalue6|}}}}}{{Both|{{{statlabel7|}}}|{{{statvalue7|}}}}}{{Both|{{{statlabel8|}}}|{{{statvalue8|}}}}}{{Both|{{{statlabel9|}}}|{{{statvalue9|}}}}}{{Both|{{{statlabel10|}}}|{{{statvalue10|}}}}} | {{#if:{{{regular_record|}}}{{{coachregrecord|}}}{{{playoff_record|}}}{{{coachplayoffrecord|}}}{{{overall_record|}}}{{{coachrecord|}}} | {{#if:{{{pfrcoach|}}}{{{CoachPFR|}}} | '''[https://www.pro-football-reference.com/coaches/{{#invoke:if empty|main|{{{pfrcoach|}}}|{{{CoachPFR|}}}}}.htm Tilmaanta tababarka]{{#if:{{{pfr|}}}{{{PFR|}}}{{#property:P3561}}|{{space}}ee Pro Football Reference|{{space}}ee [[Pro Football Reference]]}}''' | {{#if:{{#property:P6836}}| '''[https://www.pro-football-reference.com/coaches/{{#property:P6836}}.htm Tilmaanta tababarka]{{#if:{{{pfr|}}}{{{PFR|}}}{{#property:P3561}}|{{space}}ee Pro Football Reference|{{space}}ee [[Pro Football Reference]]}}'''{{EditAtWikidata|nbsp=y|pid=P6836}} }}}} }} | {{#if:{{{pfrcoach|}}}{{{CoachPFR|}}} | '''[https://www.pro-football-reference.com/coaches/{{#invoke:if empty|main|{{{pfrcoach|}}}|{{{CoachPFR|}}}}}.htm Tilmaanta tababarka]{{#if:{{{pfr|}}}{{{PFR|}}}{{#property:P3561}}|{{space}}ee Pro Football Reference|{{space}}ee [[Pro Football Reference]]}}''' | {{#if:{{#property:P6836}}| '''[https://www.pro-football-reference.com/coaches/{{#property:P6836}}.htm Tilmaanta tababarka]{{#if:{{{pfr|}}}{{{PFR|}}}{{#property:P3561}}|{{space}}ee Pro Football Reference|{{space}}ee [[Pro Football Reference]]}}'''{{EditAtWikidata|nbsp=y|pid=P6836}} }}}} }} | header89 = _BLANK_ | data90 = {{#if:{{Both|{{{statlabel1|}}}|{{{statvalue1|}}}}}{{Both|{{{statlabel2|}}}|{{{statvalue2|}}}}}{{Both|{{{statlabel3|}}}|{{{statvalue3|}}}}}{{Both|{{{statlabel4|}}}|{{{statvalue4|}}}}}{{Both|{{{statlabel5|}}}|{{{statvalue5|}}}}}{{Both|{{{statlabel6|}}}|{{{statvalue6|}}}}}{{Both|{{{statlabel7|}}}|{{{statvalue7|}}}}}{{Both|{{{statlabel8|}}}|{{{statvalue8|}}}}}||{{#if: {{{pfr|}}}{{{PFR|}}}| '''[https://www.pro-football-reference.com/players/{{#invoke:String|replace|source={{#invoke:if empty|main|{{{pfr|}}}|{{{PFR|}}}}}|pattern=^(%u)(%a)|replace=%1/%1%2|count=1|plain=false}}.htm Tirakoob] ee [[Pro Football Reference]]'''| {{#if:{{#property:P3561}}|'''[https://www.pro-football-reference.com/players/{{#property:P3561}}.htm Tirakoob] ee [[Pro Football Reference]]'''{{EditAtWikidata|nbsp=y|pid=P3561}}}}}}}} | data91 = {{#if:{{{pfr|}}}{{{PFR|}}}{{#property:P3561}}||{{#if:{{{espn|}}}|[https://www.espn.com/college-football/player/_/id/{{{espn}}} Tirakoob] ee [[ESPN.com|ESPN]]}}}} | data92 = {{#if:{{Both|{{{statlabel1|}}}|{{{statvalue1|}}}}}{{Both|{{{statlabel2|}}}|{{{statvalue2|}}}}}{{Both|{{{statlabel3|}}}|{{{statvalue3|}}}}}{{Both|{{{statlabel4|}}}|{{{statvalue4|}}}}}{{Both|{{{statlabel5|}}}|{{{statvalue5|}}}}}{{Both|{{{statlabel6|}}}|{{{statvalue6|}}}}}{{Both|{{{statlabel7|}}}|{{{statvalue7|}}}}}{{Both|{{{statlabel8|}}}|{{{statvalue8|}}}}}{{Both|{{{statlabel9|}}}|{{{statvalue9|}}}}}{{Both|{{{statlabel10|}}}|{{{statvalue10|}}}}} | {{#if:{{{regular_record|}}}{{{coachregrecord|}}}{{{playoff_record|}}}{{{coachplayoffrecord|}}}{{{overall_record|}}}{{{coachrecord|}}}|{{#if:{{{pfrexec|}}}| '''[https://www.pro-football-reference.com/executives/{{{pfrexec}}}.htm Tilmaanta maamulka]{{#if:{{{pfr|}}}{{{PFR|}}}{{#property:P3561}}{{{pfrcoach|}}}{{{CoachPFR|}}}{{#property:P6836}}|{{space}}ee Pro Football Reference|{{space}}ee [[Pro Football Reference]]}}'''}}}} | {{#if:{{{pfrexec|}}}| '''[https://www.pro-football-reference.com/executives/{{{pfrexec}}}.htm Tilmaanta maamulka]{{#if:{{{pfr|}}}{{{PFR|}}}{{#property:P3561}}{{{pfrcoach|}}}{{{CoachPFR|}}}{{#property:P6836}}|{{space}}ee Pro Football Reference|{{space}}ee [[Pro Football Reference]]}}'''}} }} | data93 = {{#if:{{Both|{{{cflstatlabel1|}}}|{{{cflstatvalue1|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel2|}}}|{{{cflstatvalue2|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel3|}}}|{{{cflstatvalue3|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel4|}}}|{{{cflstatvalue4|}}}}}{{Both|{{{cflstatlabel5|}}}|{{{cflstatvalue5|}}}}}||{{#if: {{{cfl|}}}{{{CFL|}}} | '''[https://www.cfl.ca/players/{{#invoke:if empty|main|{{{cfl|}}}|{{{CFL|}}}}} Tirakoob] ee CFL.ca'''}}{{#if: {{{cfl-archive|}}}{{{CFL-archive|}}} |'''[{{#invoke:if empty|main|{{{cfl-archive|}}}|{{{CFL-archive|}}}}} Tirakoob] ee CFL.ca''' (la kaydiyay)}}}} | data94 = {{#if:{{Both|{{{aflstatlabel1|}}}|{{{aflstatvalue1|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel2|}}}|{{{aflstatvalue2|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel3|}}}|{{{aflstatvalue3|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel4|}}}|{{{aflstatvalue4|}}}}}{{Both|{{{aflstatlabel5|}}}|{{{aflstatvalue5|}}}}}||{{#if: {{{afl|}}}{{{AFL|}}}{{{ArenaFan|}}} | '''[https://www.arenafan.com/players/{{#invoke:if empty|main|{{{afl|}}}|{{{AFL|}}}|{{{ArenaFan|}}}}}/ Tirakoob] ee ArenaFan.com'''}}}} | data95 = {{#if: {{{HOF|}}}{{{PFHOF|}}} | <div class="pane notheme mw-no-invert" style="background-color: #ffbb00;color:inherit;">'''[http://www.profootballhof.com/players/{{#invoke:if empty|main|{{{HOF|}}}|{{{PFHOF|}}}}} Hall of Fame ee Kubbadda Cagta]'''{{#if: {{{PFHOFYear|}}}{{{HOFYear|}}} |{{space}}(Fasalka {{{#invoke:if empty|main|{{{PFHOFYear|}}}|{{{HOFYear|}}}}})}} </div>}} | data96 = {{#if: {{{CFHOF|}}} | <div class="pane notheme mw-no-invert" style="background-color: #ffbb00;color:inherit;">'''[http://www.cfhof.ca/members/{{{CFHOF}}}/ Hall of Fame ee Kubbadda Cagta Kanada]'''{{#if:{{{CFHOFYear|}}}|{{space}}(Fasalka {{#invoke:if empty|main|{{{CFHOFYear|}}}|{{{CFBHOF_year|}}}}})}} </div>}} | data97 = {{#if: {{{CollegeHOF|}}}{{{CFBHOF_id|}}} | <div class="pane notheme mw-no-invert" style="background-color: #ffbb00;color:inherit;">'''[{{College Football HoF/url|id={{{CollegeHOF}}}}} Hall of Fame ee Kulliyadaha Kubbadda Cagta]'''{{#if:{{{CollegeHOFYear|}}}|{{space}}(Fasalka {{{CollegeHOFYear|}}})}} </div>}} | header98 = {{#if: {{{module|}}} |Macluumaad kale}} | data99 = {{{module|}}} | data100 = {{{module2|}}} }}<!-- --> {{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox gridiron football biography with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox gridiron football biography]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| administrating_team1 | administrating_team2 | administrating_team3 | administrating_team4 | administrating_team5 | administrating_team6 | administrating_team7 | administrating_team8 | administrating_team9 | administrating_team10 | administrating_years1 | administrating_years2 | administrating_years3 | administrating_years4 | administrating_years5 | administrating_years6 | administrating_years7 | administrating_years8 | administrating_years9 | administrating_years10 | AFL | afl | AFLDraftedPick | AFLDraftedRound | AFLDraftedYear | afldraftpick | afldraftround | afldraftyear | aflstatlabel1 | aflstatlabel2 | aflstatlabel3 | aflstatlabel4 | aflstatlabel5 | aflstatlabel6 | aflstatlabel7 | aflstatlabel8 | aflstatlabel9 | aflstatlabel10 | aflstatseason | aflstatvalue1 | aflstatvalue2 | aflstatvalue3 | aflstatvalue4 | aflstatvalue5 | aflstatvalue6 | aflstatvalue7 | aflstatvalue8 | aflstatvalue9 | aflstatvalue10 | aflundraftedyear | alt | amateur_team | amateur_title | ArenaFan | birth_date | birth_place | caption | career_highlights | career_position | career_position1 | career_position_2 | career_position2 | career_position_3 | career_position3 | career_number | CFHOF | CFHOFYear | CFL | cfl | CFL-archive | cfl-archive | CFLDraftedPick | CFLDraftedRound | CFLDraftedYear | cfldraftpick | cfldraftround | cfldraftyear | cflstatlabel1 | cflstatlabel2 | cflstatlabel3 | cflstatlabel4 | cflstatlabel5 | cflstatlabel6 | cflstatlabel7 | cflstatlabel8 | cflstatlabel9 | cflstatlabel10 | cflstatseason | cflstatus | cflstatvalue1 | cflstatvalue2 | cflstatvalue3 | cflstatvalue4 | cflstatvalue5 | cflstatvalue6 | cflstatvalue7 | cflstatvalue8 | cflstatvalue9 | cflstatvalue10 | cflstatweek | cflundraftedyear | cis | CIS | class | coaching_team1 | coaching_team2 | coaching_team3 | coaching_team4 | coaching_team5 | coaching_team6 | coaching_team7 | coaching_team8 | coaching_team9 | coaching_team10 | coaching_team11 | coaching_team12 | coaching_team13 | coaching_team14 | coaching_team15 | coaching_team16 | coaching_team17 | coaching_team18 | coaching_team19 | coaching_team20 | coaching_team21 | coaching_team22 | coaching_team23 | coaching_team24 | coaching_team25 | coaching_team26 | coaching_team27 | coaching_team28 | coaching_team29 | coaching_team30 | coaching_years1 | coaching_years2 | coaching_years3 | coaching_years4 | coaching_years5 | coaching_years6 | coaching_years7 | coaching_years8 | coaching_years9 | coaching_years10 | coaching_years11 | coaching_years12 | coaching_years13 | coaching_years14 | coaching_years15 | coaching_years16 | coaching_years17 | coaching_years18 | coaching_years19 | coaching_years20 | coaching_years21 | coaching_years22 | coaching_years23 | coaching_years24 | coaching_years25 | coaching_years26 | coaching_years27 | coaching_years28 | coaching_years29 | coaching_years30 | CoachPFR | coachplayoffrecord | coachrecord | coachregrecord | college | CFBHOF_id | CFBHOF_year | College | CollegeHOF | CollegeHOFYear | CommonDraftedPick | CommonDraftedRound | CommonDraftedYear | currentposition | currentnumber | current_team | currentteam | death_date | death_place | DraftedPick | DraftedRound | DraftedYear | draftpick | draftround | draftyear | espn | embed | expansiondraftpick | expansiondraftround | expansiondraftyear | ExpDraftedPick | ExpDraftedRound | ExpDraftedYear | height_ft | height_in | Height_ft | Height_in | heightft | heightin | high_school | highschool | highlights | HOF | HOFYear | image | image_upright | import | module | module2 | name | NFLDraftedPick | NFLDraftedRound | NFLDraftedYear | NFLSuppDraftedPick | NFLSuppDraftedRound | NFLSuppDraftedYear | number | other_team1 | other_team2 | other_team3 | other_team4 | other_team5 | other_team6 | other_team7 | other_team8 | other_team9 | other_team10 | other_title | other_years1 | other_years2 | other_years3 | other_years4 | other_years5 | other_years6 | other_years7 | other_years8 | other_years9 | other_years10 | overall_record | pastadmin | pastcoaching | pastexecutive | pastteams | pastschools | PFHOF | PFHOFYear | pfr | pfrcoach | PFR | pfrexec | playing_team1 | playing_team2 | playing_team3 | playing_team4 | playing_team5 | playing_team6 | playing_team7 | playing_team8 | playing_team9 | playing_team10 | playing_team11 | playing_team12 | playing_team13 | playing_team14 | playing_team15 | playing_team16 | playing_team17 | playing_team18 | playing_team19 | playing_team20 | playing_years1 | playing_years2 | playing_years3 | playing_years4 | playing_years5 | playing_years6 | playing_years7 | playing_years8 | playing_years9 | playing_years10 | playing_years11 | playing_years12 | playing_years13 | playing_years14 | playing_years15 | playing_years16 | playing_years17 | playing_years18 | playing_years19 | playing_years20 | playoff_record | position | Position | position1 | position2 | position_2 | position3 | position_3 | regular_record | school | statlabel1 | statlabel2 | statlabel3 | statlabel4 | statlabel5 | statlabel6 | statlabel7 | statlabel8 | statlabel9 | statlabel10 | statseason | statleague | status | statvalue1 | statvalue2 | statvalue3 | statvalue4 | statvalue5 | statvalue6 | statvalue7 | statvalue8 | statvalue9 | statvalue10 | statweek | suppdraftpick | suppdraftround | suppdraftyear | team | teams | title | undraftedyear | uniform_number | upright | weight | weight_lb | weight_lbs | Weight_lb | Weight_lbs }}{{#invoke:Check for clobbered parameters|check | template = [[Template:Infobox gridiron football biography]] | cat = {{main other|Category:Pages using infobox gridiron football biography with conflicting parameters}} | current_team; currentteam; team; school | upright; image_upright | number; uniform_number; currentnumber | position; Position; position1; currentposition | position; title; Position; position1; currentposition | position_2; position2 | position_3; position3 | height_ft; Height_ft; heightft | height_in; Height_in; heightin | weight; weight_lbs; weight_lb; Weight_lbs; Weight_lb | high_school; highschool | college; College; pastschools | cis; CIS | draftyear; NFLDraftedYear; DraftedYear | draftround; NFLDraftedRound; DraftedRound | draftpick; NFLDraftedPick; DraftedPick | suppdraftyear; NFLSuppDraftedYear | suppdraftround; NFLSuppDraftedRound | suppdraftpick; NFLSuppDraftedPick | cfldraftyear; CFLDraftedYear | cfldraftround; CFLDraftedRound | cfldraftpick; CFLDraftedPick | afldraftyear; AFLDraftedYear | afldraftround; AFLDraftedRound | afldraftpick; AFLDraftedPick | expansiondraftyear; ExpDraftedYear | expansiondraftround; ExpDraftedRound | expansiondraftpick; ExpDraftedPick | career_position; career_position1 | career_position_2; career_position2 | career_position_3; career_position3 | pastteams; teams | pfr; PFR | cfl; CFL | cfl-archive; CFL-archive | afl; AFL; ArenaFan | regular_record; coachregrecord | playoff_record; coachplayoffrecord | overall_record; coachrecord | pfrcoach; CoachPFR | HOF; PFHOF | PFHOFYear; HOFYear | CFHOFYear; CFBHOF_year }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> ldju0srvfz0k660an7msxii1dpnt2fb Template:Infobox NFL biography 10 49518 302759 2026-07-16T17:46:04Z Isma4l 41797 /* */ 302759 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Template:Infobox gridiron football biography]] mgcpjnpvxb9955vlhadjdwv073a3fid Template:Infobox gridiron football biography/position 10 49519 302760 2026-07-16T17:48:03Z Isma4l 41797 /* */ 302760 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{lc:{{{1}}}}} | quarterback | qb = [[Quarterback]] | running back | rb = [[Running back]] | upback | up back | ub = [[Upback]] | halfback | hb = [[Halfback (American football)|Halfback]] | fullback | fb = [[Fullback (gridiron football)|Fullback]] | wide receiver | wr = [[Wide receiver]] | slotback | slot back | sb = [[Slotback]] | split end | se = [[Split end]] | flanker | fl = [[Wide receiver|Flanker]] | end | e = [[End (gridiron football)|End]] | tight end | te = [[Tight end]] | guard | g | og | offensive guard = [[Guard (gridiron football)|Guard]] | left guard | lg = [[Left guard]] | right guard | rg = [[Right guard]] | center | c = [[Center (gridiron football)|Center]] | centre = [[Center (gridiron football)|Centre]] | offensive lineman | offensive line | ol = [[Offensive lineman]] | offensive tackle | ot = [[Offensive tackle]] | tackle | t = [[Tackle (gridiron football position)|Tackle]] | left tackle | lt = [[Left tackle]] | right tackle | rt = [[Right tackle]] | defensive end | de = [[Defensive end]] | left end | lde = [[Defensive end]] | right end | rde = [[Defensive end]] | edge | edge rusher = [[Edge rusher]] | defensive lineman | defensive line | dl = [[Defensive lineman]] | defensive tackle | dt = [[Defensive tackle]] | nose tackle | nt = [[Defensive tackle]] | nose guard | ng = [[Nose guard]] | linebacker | lb = [[Linebacker]] | inside linebacker | ilb = [[Linebacker]] | middle linebacker | mlb = [[Linebacker]] | outside linebacker | olb = [[Outside linebacker]] | left outside linebacker | lolb = [[Outside linebacker]] | right outside linebacker | rolb = [[Outside linebacker]] | defensive back | db = [[Defensive back]] | defensive halfback = [[Halfback (Canadian football)|Defensive halfback]] | cornerback | cb | nickleback | nickle | slot corner = [[Cornerback]] | safety | s = [[Safety (gridiron football position)|Safety]] | free safety | fs = [[Free safety]] | strong safety | ss = [[Strong safety]] | special teamer | special teams | st = [[Special teamer]] | placekicker | pk | k | kicker = [[Placekicker|Kicker]] | punter | p = [[Punter (gridiron football)|Punter]] | kickoff specialist | kos = [[Kickoff specialist]] | kicking specialist = [[Kicking specialist]] | kick returner | kr = [[Kick returner]] | punt returner | pr = [[Punt returner]] | return specialist | rs = [[Return specialist]] | long snapper | ls = [[Long snapper]] | holder | h = [[Holder (gridiron football)|Holder]] | gunner | g | gun = [[Gunner (American football)|Gunner]] | defensive back | db = [[Defensive back]] | slotback | sb = [[Slotback]] | director of college scouting = [[Scout (sports)|Director of college scouting]] | director of pro scouting = [[Scout (sports)|Director of pro scouting]] | scout = [[Scout (sports)|Scout]] | regional scout = [[Scout (sports)|Regional scout]] | national scout = [[Scout (sports)|National scout]] | area scout = [[Scout (sports)|Area scout]] | pro scout = [[Scout (sports)|Pro scout]] | college scout = [[Scout (sports)|College scout]] | athletic director = [[Athletic director]] | athletic trainer = [[Athletic trainer]] | quality control coach | quality control = [[Quality control coach]] | offensive quality control coach | offensive quality control = [[Quality control coach|Offensive quality control coach]] | defensive quality control coach | defensive quality control = [[Quality control coach|Defensive quality control coach]] | president = [[President (corporate title)|President]] | general manager | gm = [[General manager (American football)|General manager]] | assistant general manager = [[General manager (American football)|Assistant general manager]] | interim general manager = [[General manager (American football)|Interim general manager]] | head coach | hc = [[Head coach]] | assistant head coach | ahc = [[Head coach|Assistant head coach]] | interim head coach = [[Head coach|Interim head coach]] | offensive coordinator | oc = [[Offensive coordinator]] | interim offensive coordinator = [[Offensive coordinator|Interim offensive coordinator]] | defensive coordinator | dc = [[Defensive coordinator]] | interim defensive coordinator = [[Defensive coordinator|Interim defensive coordinator]] | special teams coordinator | special team coordinator | stc = [[Special teams coordinator]] | interim special teams coordinator = [[Special teams coordinator|Interim special teams coordinator]] | assistant special teams coordinator | assistant special team coordinator = [[Special teams coordinator|Assistant special teams coordinator]] | quarterbacks coach = [[Quarterbacks coach]] | assistant quarterbacks coach = [[Position coach|Assistant quarterbacks coach]] | running backs coach = [[Running backs coach]] | assistant running backs coach = [[Position coach|Assistant running backs coach]] | wide receivers coach = [[Wide receivers coach]] | assistant wide receivers coach = [[Position coach|Assistant wide receivers coach]] | tight ends coach = [[Tight ends coach]] | assistant tight ends coach = [[Position coach|Assistant tight ends coach]] | offensive line coach = [[Offensive line coach]] | assistant offensive line coach = [[Position coach|Assistant offensive line coach]] | defensive line coach = [[Defensive line coach]] | assistant defensive line coach = [[Position coach|Assistant defensive line coach]] | linebackers coach = [[Linebackers coach]] | assistant linebackers coach = [[Position coach|Assistant linebackers coach]] | outside linebackers coach = [[Outside linebackers coach]] | defensive backs coach = [[Defensive backs coach]] | assistant defensive backs coach = [[Position coach|Assistant defensive backs coach]] | secondary coach = [[Secondary coach]] | assistant secondary coach = [[Position coach|Assistant secondary coach]] | cornerbacks coach = [[Cornerbacks coach]] | assistant cornerbacks coach = [[Position coach|Assistant cornerbacks coach]] | safeties coach = [[Safeties coach]] | assistant safeties coach = [[Position coach|Assistant safeties coach]] | offensive assistant = [[Position coach|Offensive assistant]] | defensive assistant = [[Position coach|Defensive assistant]] | senior offensive assistant = [[Position coach|Senior offensive assistant]] | senior defensive assistant = [[Position coach|Senior defensive assistant]] | offensive pass game coordinator = [[Position coach|Offensive pass game coordinator]] | defensive pass game coordinator = [[Position coach|Defensive pass game coordinator]] | offensive passing game coordinator = [[Position coach|Offensive passing game coordinator]] | defensive passing game coordinator = [[Position coach|Defensive passing game coordinator]] | passing game coordinator = [[Position coach|Passing game coordinator]] | running game coordinator = [[Position coach|Running game coordinator]] | pass game coordinator = [[Position coach|Pass game coordinator]] | run game coordinator = [[Position coach|Run game coordinator]] | physically unable to perform | pup | reserve/pup | reserve/physically unable to perform = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] [[Physically unable to perform]] | active/physically unable to perform | active/pup = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] Active/[[physically unable to perform]] | injured reserve | injury reserve | ir | reserve/injured | injured = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] [[Injured reserve]] | injured reserve/designated for return | injured reserve-designated for return | injured reserve designated for return | injured reserve-dfr | injured reserve/dfr | ir dfr | irdfr | dfr | designated for return | ir-dfr = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] [[Injured reserve list|Injured reserve/designated for return]] | practice squad/injured | injured/practice squad | practice squad/injury reserve = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] [[Practice squad]]/injured | waived/injured | w/i = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] [[Waived/injured]] | non-football injury | nf-inj. | reserve/nf-inj. | reserve/non-football injury | reserve/nfi = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] [[Non-football injury]] | non-football illness | nf-ill. | reserve/nf-ill. | reserve/non-football illness = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] [[Non-football illness]] | active/non-football injury | active/nf-inj. = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] Active/[[non-football injury]] | active/non-football illness | active/nf-ill. = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] Active/[[non-football illness]] | 1-game injured list | 1 game injured list | 1-game injured | 1 game injured | 1-game | 1 game = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] [[Injured reserve list|1-game injured list]] | 6-game injured list | 6 game injured list | 6-game injured | 6 game injured | 6-game | 6 game = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] [[Injured reserve list|6-game injured list]] | international player pathway | international | ipp | ippp | practice squad/international | international practice squad = [[International Player Pathway|International]] | franchise | franchised | franchise tag = [[Franchise tag]] | transition | transition tag = [[Transition tag]] | reserve/suspended | susp. = Suspended | reserve/futures | futures | future | reserve/future = Futures | practice squad | ps = [[Practice squad]] | practice roster = [[Practice roster]] | free agent | fa | ufa | unrestricted free agent = [[Free agent]] | restricted free agent | restricted fa | restricted | rfa = [[Restricted free agent]] | exclusive rights free agent | exclusive rights | exclusive rights fa | erfa = [[Exclusive rights free agent]] | american | import = [[Canadian Football League#Player designations|American]] | global = [[Canadian Football League#Player designations|Global]] | national = [[Canadian Football League#Player designations|National]] | unsigned draft pick | draft pick = Unsigned draft pick | #default = {{{1|}}} }}<noinclude> {{documentation|content = This subtemplate creates linked text for gridiron football team positions and titles. }} </noinclude> 9y786ogpgb9o5p0t0efgpou6m40nq0d 302761 302760 2026-07-16T17:48:28Z Isma4l 41797 /* */ 302761 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{lc:{{{1}}}}} | quarterback | qb = [[Quarterback]] | running back | rb = [[Running back]] | upback | up back | ub = [[Upback]] | halfback | hb = [[Halfback (American football)|Halfback]] | fullback | fb = [[Fullback (gridiron football)|Fullback]] | wide receiver | wr = [[Wide receiver]] | slotback | slot back | sb = [[Slotback]] | split end | se = [[Split end]] | flanker | fl = [[Wide receiver|Flanker]] | end | e = [[End (gridiron football)|End]] | tight end | te = [[Tight end]] | guard | g | og | offensive guard = [[Guard (gridiron football)|Guard]] | left guard | lg = [[Left guard]] | right guard | rg = [[Right guard]] | center | c = [[Center (gridiron football)|Center]] | centre = [[Center (gridiron football)|Centre]] | offensive lineman | offensive line | ol = [[Offensive lineman]] | offensive tackle | ot = [[Offensive tackle]] | tackle | t = [[Tackle (gridiron football position)|Tackle]] | left tackle | lt = [[Left tackle]] | right tackle | rt = [[Right tackle]] | defensive end | de = [[Defensive end]] | left end | lde = [[Defensive end]] | right end | rde = [[Defensive end]] | edge | edge rusher = [[Edge rusher]] | defensive lineman | defensive line | dl = [[Defensive lineman]] | defensive tackle | dt = [[Defensive tackle]] | nose tackle | nt = [[Defensive tackle]] | nose guard | ng = [[Nose guard]] | linebacker | lb = [[Linebacker]] | inside linebacker | ilb = [[Linebacker]] | middle linebacker | mlb = [[Linebacker]] | outside linebacker | olb = [[Outside linebacker]] | left outside linebacker | lolb = [[Outside linebacker]] | right outside linebacker | rolb = [[Outside linebacker]] | defensive back | db = [[Defensive back]] | defensive halfback = [[Halfback (Canadian football)|Defensive halfback]] | cornerback | cb | nickleback | nickle | slot corner = [[Cornerback]] | safety | s = [[Safety (gridiron football position)|Safety]] | free safety | fs = [[Free safety]] | strong safety | ss = [[Strong safety]] | special teamer | special teams | st = [[Special teamer]] | placekicker | pk | k | kicker = [[Placekicker|Kicker]] | punter | p = [[Punter (gridiron football)|Punter]] | kickoff specialist | kos = [[Kickoff specialist]] | kicking specialist = [[Kicking specialist]] | kick returner | kr = [[Kick returner]] | punt returner | pr = [[Punt returner]] | return specialist | rs = [[Return specialist]] | long snapper | ls = [[Long snapper]] | holder | h = [[Holder (gridiron football)|Holder]] | gunner | g | gun = [[Gunner (American football)|Gunner]] | defensive back | db = [[Defensive back]] | slotback | sb = [[Slotback]] | director of college scouting = [[Scout (sports)|Director of college scouting]] | director of pro scouting = [[Scout (sports)|Director of pro scouting]] | scout = [[Scout (sports)|Scout]] | regional scout = [[Scout (sports)|Regional scout]] | national scout = [[Scout (sports)|National scout]] | area scout = [[Scout (sports)|Area scout]] | pro scout = [[Scout (sports)|Pro scout]] | college scout = [[Scout (sports)|College scout]] | athletic director = [[Athletic director]] | athletic trainer = [[Athletic trainer]] | quality control coach | quality control = [[Quality control coach]] | offensive quality control coach | offensive quality control = [[Quality control coach|Offensive quality control coach]] | defensive quality control coach | defensive quality control = [[Quality control coach|Defensive quality control coach]] | president = [[President (corporate title)|President]] | general manager | gm = [[General manager (American football)|General manager]] | assistant general manager = [[General manager (American football)|Assistant general manager]] | interim general manager = [[General manager (American football)|Interim general manager]] | head coach | hc = [[Head coach]] | assistant head coach | ahc = [[Head coach|Assistant head coach]] | interim head coach = [[Head coach|Interim head coach]] | offensive coordinator | oc = [[Offensive coordinator]] | interim offensive coordinator = [[Offensive coordinator|Interim offensive coordinator]] | defensive coordinator | dc = [[Defensive coordinator]] | interim defensive coordinator = [[Defensive coordinator|Interim defensive coordinator]] | special teams coordinator | special team coordinator | stc = [[Special teams coordinator]] | interim special teams coordinator = [[Special teams coordinator|Interim special teams coordinator]] | assistant special teams coordinator | assistant special team coordinator = [[Special teams coordinator|Assistant special teams coordinator]] | quarterbacks coach = [[Quarterbacks coach]] | assistant quarterbacks coach = [[Position coach|Assistant quarterbacks coach]] | running backs coach = [[Running backs coach]] | assistant running backs coach = [[Position coach|Assistant running backs coach]] | wide receivers coach = [[Wide receivers coach]] | assistant wide receivers coach = [[Position coach|Assistant wide receivers coach]] | tight ends coach = [[Tight ends coach]] | assistant tight ends coach = [[Position coach|Assistant tight ends coach]] | offensive line coach = [[Offensive line coach]] | assistant offensive line coach = [[Position coach|Assistant offensive line coach]] | defensive line coach = [[Defensive line coach]] | assistant defensive line coach = [[Position coach|Assistant defensive line coach]] | linebackers coach = [[Linebackers coach]] | assistant linebackers coach = [[Position coach|Assistant linebackers coach]] | outside linebackers coach = [[Outside linebackers coach]] | defensive backs coach = [[Defensive backs coach]] | assistant defensive backs coach = [[Position coach|Assistant defensive backs coach]] | secondary coach = [[Secondary coach]] | assistant secondary coach = [[Position coach|Assistant secondary coach]] | cornerbacks coach = [[Cornerbacks coach]] | assistant cornerbacks coach = [[Position coach|Assistant cornerbacks coach]] | safeties coach = [[Safeties coach]] | assistant safeties coach = [[Position coach|Assistant safeties coach]] | offensive assistant = [[Position coach|Offensive assistant]] | defensive assistant = [[Position coach|Defensive assistant]] | senior offensive assistant = [[Position coach|Senior offensive assistant]] | senior defensive assistant = [[Position coach|Senior defensive assistant]] | offensive pass game coordinator = [[Position coach|Offensive pass game coordinator]] | defensive pass game coordinator = [[Position coach|Defensive pass game coordinator]] | offensive passing game coordinator = [[Position coach|Offensive passing game coordinator]] | defensive passing game coordinator = [[Position coach|Defensive passing game coordinator]] | passing game coordinator = [[Position coach|Passing game coordinator]] | running game coordinator = [[Position coach|Running game coordinator]] | pass game coordinator = [[Position coach|Pass game coordinator]] | run game coordinator = [[Position coach|Run game coordinator]] | physically unable to perform | pup | reserve/pup | reserve/physically unable to perform = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] [[Physically unable to perform]] | active/physically unable to perform | active/pup = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] Active/[[physically unable to perform]] | injured reserve | injury reserve | ir | reserve/injured | injured = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] [[Injured reserve]] | injured reserve/designated for return | injured reserve-designated for return | injured reserve designated for return | injured reserve-dfr | injured reserve/dfr | ir dfr | irdfr | dfr | designated for return | ir-dfr = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] [[Injured reserve list|Injured reserve/designated for return]] | practice squad/injured | injured/practice squad | practice squad/injury reserve = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] [[Practice squad]]/injured | waived/injured | w/i = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] [[Waived/injured]] | non-football injury | nf-inj. | reserve/nf-inj. | reserve/non-football injury | reserve/nfi = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] [[Non-football injury]] | non-football illness | nf-ill. | reserve/nf-ill. | reserve/non-football illness = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] [[Non-football illness]] | active/non-football injury | active/nf-inj. = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] Active/[[non-football injury]] | active/non-football illness | active/nf-ill. = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] Active/[[non-football illness]] | 1-game injured list | 1 game injured list | 1-game injured | 1 game injured | 1-game | 1 game = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] [[Injured reserve list|1-game injured list]] | 6-game injured list | 6 game injured list | 6-game injured | 6 game injured | 6-game | 6 game = [[File:Injury icon 2.svg|14px]] [[Injured reserve list|6-game injured list]] | international player pathway | international | ipp | ippp | practice squad/international | international practice squad = [[International Player Pathway|International]] | franchise | franchised | franchise tag = [[Franchise tag]] | transition | transition tag = [[Transition tag]] | reserve/suspended | susp. = Suspended | reserve/futures | futures | future | reserve/future = Futures | practice squad | ps = [[Practice squad]] | practice roster = [[Practice roster]] | free agent | fa | ufa | unrestricted free agent = [[Free agent]] | restricted free agent | restricted fa | restricted | rfa = [[Restricted free agent]] | exclusive rights free agent | exclusive rights | exclusive rights fa | erfa = [[Exclusive rights free agent]] | american | import = [[Canadian Football League#Player designations|American]] | global = [[Canadian Football League#Player designations|Global]] | national = [[Canadian Football League#Player designations|National]] | unsigned draft pick | draft pick = Unsigned draft pick | #default = {{{1|}}} }}<noinclude> {{documentation|content = Qaab-hoosaadkan wuxuu abuuraa qoraal isku xiran oo loogu talagalay jagooyinka kooxda kubadda cagta ee gridiron iyo horyaallada. }} </noinclude> 1sou9n3uwzjqsx7gcn2m7yp1e3cnkmw Template:Convinfobox/prisec3 10 49520 302762 2026-07-16T17:50:12Z Isma4l 41797 /* */ 302762 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch:{{{4}}}{{{6}}} |ftin={{convert|{{{1}}}|{{{2}}}|ftin|{{{7|}}}|sp={{{sp|}}}|lk={{{lk|off}}}|abbr={{{abbr|on}}}|disp={{{disp|}}}|adj={{{adj|}}}|sigfig={{{sigfig|}}}}}<!--ignoring {{{3}}} --> |stlb={{convert|{{{1}}}|{{{2}}}|lb stlb|{{{7|}}}|sp={{{sp|}}}|lk={{{lk|off}}}|abbr={{{abbr|on}}}|disp={{{disp|}}}|adj={{{adj|}}}|sigfig={{{sigfig|}}}}}<!--ignoring {{{3}}} --> |lboz={{convert|{{{1}}}|{{{2}}}|lboz|{{{7|}}}|sp={{{sp|}}}|lk={{{lk|off}}}|abbr={{{abbr|on}}}|disp={{{disp|}}}|adj={{{adj|}}}|sigfig={{{sigfig|}}}}}<!--ignoring {{{3}}} --> |{{#switch:{{{2}}}{{{4}}} |ftin={{convert|{{{1}}}|ft|{{{3}}}|in|{{{6}}}|{{{7|}}}|sp={{{sp|}}}|lk={{{lk|off}}}|abbr={{{abbr|on}}}|disp={{{disp|}}}|adj={{{adj|}}}|sigfig={{{sigfig|}}}}} |stlb={{convert|{{{1}}}|st|{{{3}}}|lb|{{#ifeq:{{{6}}}|kg|kg lb|{{{6}}}}}|{{{7|}}}|sp={{{sp|}}}|lk={{{lk|off}}}|abbr={{{abbr|on}}}|disp={{{disp|}}}|adj={{{adj|}}}|sigfig={{{sigfig|}}}}} |lboz={{convert|{{{1}}}|lb|{{{3}}}|oz|{{{6}}}|{{{7|}}}|sp={{{sp|}}}|lk={{{lk|off}}}|abbr={{{abbr|on}}}|disp={{{disp|}}}|adj={{{adj|}}}|sigfig={{{sigfig|}}}}} |{{convert|{{{1}}}|{{{2}}}|{{{4}}} {{{6}}}|{{{7|}}}|sp={{{sp|}}}|lk={{{lk|off}}}|abbr={{{abbr|on}}}|disp={{{disp|}}}|adj={{{adj|}}}|sigfig={{{sigfig|}}}}}<!--ignoring {{{3}}} --> }} }}</includeonly><noinclude>{{pp-template|small=yes}} [[Category:Subtemplates of Template Convinfobox]] </noinclude> 716zu1h2v5kr65l6yf6z2z3fvzt8ia2 Template:NFL Year 10 49521 302763 2026-07-16T17:52:10Z Isma4l 41797 /* */ 302763 wikitext text/x-wiki [[{{{1}}} Xilli ciyaareedka NFL|{{{1}}}]]{{#if:{{{2|}}}|–{{#switch:{{lc:{{{2}}}}} |present=present |#default={{#ifexpr:{{{2}}}>999 |[[{{{2}}} NFL season|{{{2}}}]] |[[{{#expr:( trunc({{{1}}}/100) + {{#ifexpr:{{{2}}}<({{{1}}} mod 100)|1|0}} )*100+{{{2}}}}} NFL season|{{#expr:( trunc({{{1}}}/100) + {{#ifexpr:{{{2}}}<({{{1}}} mod 100)|1|0}} )*100+{{{2}}}}}]] }} }}}}<noinclude> {{Documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage; interwikis go to Wikidata, thank you! --> </noinclude> nj98uoi2up0ovepx8lzeqs9s932f7ba User:IIDLE BICIIDE 2 49522 302818 2026-07-17T05:25:33Z IIDLE BICIIDE 46539 Sax 302818 wikitext text/x-wiki '''BEESHA IIDLE BICIIDE [HABAR JECLO]''' '''■IIDLE BICIIDE''' ● '''ROOBLE''' ● '''XAREED''' ● '''WACAYS''' ● '''REER SAALAX''' ● '''MAXAMED''' ● '''CABDULLE CABDI''' ● <code>REER DAAHIR</code> ● <code>REER AXMED</code> ● <code>REER DHUNKAALL</code> <big>☆ DADKA CAANKA AH EE BEESHA</big> ■ '''MADAX DHAQAMEEDKA BEESHA''' ● Cheif Caaqil Faarax Maxamed Dhunkaall ● Cheif Caaqil Aadan Cabdi ● Cheif Caaqil Cabdulle Cadde ● Cheif Caaqil Cawl Cabdulle Nuur ● Cheif Caaqil Ismaaciil Aadan Cabdi ● Caaqil Ismaaciil Axmed Weyrax ● Caaqil Maxamed Ismaaciil Aadan ■ '''SIYAASIYIINTA BEESHA''' ● Siyaasi Ismaaciil Faarax Maxamed ● Siyaasi Cismaan Faarax Maxamed ● Siyaasi Axmed Siciid Maxamed ● Xill. Sahal Mire Yuusuf ● Gud. Axmed Ibraahin Aadan jm306o5m3npqwr8nd4livnc69c4h0uo Weeraradii Sebtembar 11 0 49523 302822 2026-07-17T06:57:10Z ~2026-40287-93 46543 Bog cusub: {{Short description|2001 terror attacks in the U.S.}} {{About|the 2001 attacks in the United States|other events|September 11 attacks (disambiguation)}} {{Redirect2|9/11|Nine Eleven|the calendar dates|September 11|and|November 9|other uses|911 (disambiguation){{!}}911}} {{Good article}} {{Pp-semi-indef}} {{Use mdy dates|date=September 2024}} {{Use American English|date=November 2024}} {{Infobox civilian attack | image = <!-- 🚨 Warning 🚨: This collage was agreed upon in an... 302822 wikitext text/x-wiki {{Short description|2001 terror attacks in the U.S.}} {{About|the 2001 attacks in the United States|other events|September 11 attacks (disambiguation)}} {{Redirect2|9/11|Nine Eleven|the calendar dates|September 11|and|November 9|other uses|911 (disambiguation){{!}}911}} {{Good article}} {{Pp-semi-indef}} {{Use mdy dates|date=September 2024}} {{Use American English|date=November 2024}} {{Infobox civilian attack | image = <!-- 🚨 Warning 🚨: This collage was agreed upon in an RfC at [[Talk:September 11 attacks#Follow-up RfC: Infobox collage]]. Per [[WP:CONLEVEL]], do NOT change any element of it unless that RfC is overturned by another. -->{{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | perrow = 1/2/2 | image1 = <!-- 🚨 Per above, DO NOT CHANGE image without an RfC. -->WTC smoking on 9-11.jpeg | alt1 = Black smoke billowing over Manhattan from the Twin Towers | image2 = <!-- 🚨 Per above, DO NOT CHANGE image without an RfC. -->FEMA - 3969 - Photograph by Andrea Booher taken on 09-19-2001 in New York.jpg | alt2 = Rescue workers climb through rubble and smoke at the World Trade Center site, and an American flag flies at left | image3 = <!-- 🚨 Per above, DO NOT CHANGE image without an RfC. -->DN-SD-03-11451 (cropped).JPEG | alt3 = A portion of the Pentagon charred and collapsed, exposing the building's interior | image4 = <!-- 🚨 Per above, DO NOT CHANGE image without an RfC. -->UA93 fuselage debris (slight cropped).jpg | alt4 = A fragment of Flight 93's metal fuselage with two windows, sitting in a forest | image5 = <!-- 🚨 Per above, DO NOT CHANGE image without an RfC. -->WTC-Fireman requests 10 more colleagues (cropped).jpg | alt5 = A firefighter stands on rubble, holding up 10 fingers to request assistance | footer = <!-- 🚨 Per above, DO NOT CHANGE images without an RfC. -->{{hlist|''From top, left to right:'' The [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] burning|[[Rescue and recovery effort after the September 11 attacks on the World Trade Center|Rescue workers]] at [[World Trade Center site|Ground Zero]]|Collapsed section of [[the Pentagon]]|Fragment of the [[United Airlines Flight 93|Flight 93]] fuselage|A firefighter at Ground Zero}} }} | location = * [[Lower Manhattan]], New York * [[Arlington County, Virginia]] * [[Stonycreek Township, Somerset County, Pennsylvania|Stonycreek Township, Pennsylvania]]{{efn|Other, secondary attack locations include the airspaces of [[Massachusetts]], [[New Jersey]], [[Ohio]], [[Kentucky]] and [[West Virginia]].}} | date = {{start date and age|2001|09|11}} | time-begin = {{circa}} 8:13&nbsp;a.m.{{efn|The hijackers began their first attack at around 08:13{{nbsp}} shdj4lg4a9bjwr3mqteoa7tha0omrre 302823 302822 2026-07-17T08:08:15Z Isma4l 41797 302823 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | image = <!-- 🚨 Digniin 🚨: Kolajkan waxaa lagu heshiiyey dood ka dhacday [[Talk:September 11 attacks#Follow-up RfC: Infobox collage]]. Sida uu qabo [[WP:CONLEVEL]], HA beddelin wax ka mid ah kolajkan ilaa dood kale ay ka buriso middii hore. -->{{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | perrow = 1/2/2 | image1 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC smoking on 9-11.jpeg | alt1 = Qiiq madow oo daboolay Manhattan oo ka imaanaya Twin Towers | image2 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->FEMA - 3969 - Photograph by Andrea Booher taken on 09-19-2001 in New York.jpg | alt2 = Shaqaalaha samatabbixinta oo ku dhex socda burbur iyo qiiq goobta World Trade Center, iyo calanka Mareykanka oo ka babanaya dhinaca bidix | image3 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->DN-SD-03-11451 (cropped).JPEG | alt3 = Qeyb ka mid ah Pentagon-ka oo gubatay oo burburtay, taasoo muujineysa gudaha dhismaha | image4 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->UA93 fuselage debris (slight cropped).jpg | alt4 = Qeyb ka mid ah biraha diyaaradda Flight 93 oo leh laba daaqadood, oo ku dhex yaalla kayn | image5 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC-Fireman requests 10 more colleagues (cropped).jpg | alt5 = Dab-damis taagan burburka, oo kor u taagaya 10 farood si uu u codsado gargaar | footer = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirrada iyadoo aan la helin dood (RfC). -->{{hlist|''Laga bilaabo xagga sare, bidix ilaa midig:'' [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] oo gubanaya|[[Rescue and recovery effort after the September 11 attacks on the World Trade Center|Shaqaalaha samatabbixinta]] ee [[World Trade Center site|Ground Zero]]|Qeyb burburtay oo ka mid ah [[the Pentagon]]|Qeyb ka mid ah [[United Airlines Flight 93|Flight 93]]|Dab-damis ku sugan Ground Zero}} }} | location = * [[Lower Manhattan]], New York * [[Arlington County, Virginia]] * [[Stonycreek Township, Somerset County, Pennsylvania|Stonycreek Township, Pennsylvania]]{{efn|Goobaha kale ee weerarka waxaa ka mid ah hawada sare ee [[Massachusetts]], [[New Jersey]], [[Ohio]], [[Kentucky]] iyo [[West Virginia]].}} | date = {{start date and age|2001|09|11}} | time-begin = {{circa}} 8:13&nbsp;a.m.{{efn|Afduubayaashu waxay bilaabeen weerarkoodii ugu horreeyey qiyaastii 08:13 subaxnimo, markii koox ka kooban shan qof ay la wareegeen [[American Airlines Flight 11]], iyagoo dhaawacay laba qof oo midna dileen ka hor intaysan xoog ku gelin qolka duuliyaha.}} | time-end = 10:03&nbsp;a.m.{{efn|[[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ee la afduubtay]] ayaa ku burburtay beer ku taal Pennsylvania saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo, taasoo soo gebogabeysay weerarradii maadaama dhammaan dadkii weerarka geystay ay dhinteen diyaaradihiina la burburiyey. Si kastaba ha ahaatee, burburkii weerarka ayaa sii socday maadaama North Tower uu gubanayey 25 daqiiqo oo kale ilaa uu ugu dambeyntii burburay 10:28 subaxnimo.}} | timezone = [[Eastern Time Zone|EDT]] | type = {{hlist|[[Argagixisada Islaamiga ah]]|[[afduubka diyaaradaha]]|[[weerar ismiidaamin ah]]|[[laayid ballaaran]]}} | target = * [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ([[American Airlines Flight 11|AA 11]] iyo [[United Airlines Flight 175|UA 175]]) * [[The Pentagon]] ([[American Airlines Flight 77|AA 77]]) * [[U.S. Capitol Building]] ama [[White House]] ([[United Airlines Flight 93|UA 93]]; waa ku guuldarreysteen sababo la xiriira kacdoon rakaabka ah) | fatalities = [[Casualties of the September 11 attacks|2,996]]{{efn|Kumanaan kale ayaa loo maleynayaa inay u dhinteen xanuunno la xiriira weerarka; si kastaba ha ahaatee, tirada saxda ah lama yaqaan sababo la xiriira dhibaatada lagu ogaanayo kiisaska la xiriira weerarka.}} ([[Lists of victims of the September 11 attacks|2,977 oo ku dhintay weerarrada]] iyo [[Hijackers in the September 11 attacks|19 qof oo weerarka geystay]]) | injuries = 6,000–25,000+{{efn|Ishaaradu way kala duwan yihiin marka laga hadlayo tirada dhaawacyada―qaar waxay sheegaan 6,000 halka kuwa kalena ay gaarsiiyaan ilaa 25,000.}} | perps = [[Al-Qaeda]] oo uu hoggaaminayey [[Osama bin Laden]]<br>[[Hamburg cell]] (sidoo kale fiiri: [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda]]) | numparts = [[Hijackers in the September 11 attacks|19]] | motive = Qaar dhowr ah; fiiri [[Motives for the September 11 attacks]] iyo [[fatwas of Osama bin Laden]] | convicted = {{unbulleted list|[[Zacarias Moussaoui]]|[[Imad Yarkas]]|[[Mounir el-Motassadeq]] (sidoo kale fiiri: [[Trials related to the September 11 attacks]])}} | website = <!-- Waxba ha ku darin halkan. Fiiri [[Talk:September_11_attacks#Website_in_infobox]]. --> | notes = }} '''Weerarradii 11-ka Sebteembar''',{{efn|Magaca ururka Al-Qaacida u bixiyey dhacdooyinkaas waa '''Duullaankii Manhattan''',<ref>{{Cite web |last=Riedel |first=Bruce |date=2011-07-15 |title=Al Qaeda's 9/11 Obsession |url=https://www.brookings.edu/articles/al-qaedas-911-obsession/ |website=[[brookings.edu]]}}</ref> tusaale, laga yaabee inuu yahay kii ugu horreeyey ee la ogyahay ama la ogaan karo oo laga helay muuqaal la soo saaray Sebteembar 2006.<ref>{{cite AV media |people= |author= Abu Anas Mujahid|date=September 2006 |title=The Manhattan Raid Part 1|url=https://archive.org/details/TheManhattnRaidFullUrdu |trans-title= |format= |work=|type= |language=Arabic, Urdu, English|via=[[archive.org]]|publisher=[[As-Sahab Media]]|time=00:09, 00:13-15, 03:11, (etc)|access-date=12 May 2026|quote=[[Hamza al-Ghamdi]] Mid ka mid ah [[Shahiid|Shahiidiinta]] Duullaankii Manhattan}}</ref><ref>{{cite web|author=Bill Roggio|date=September 10, 2006|url=https://www.longwarjournal.org/archives/2006/09/the_full_version_of_the.php|title=Al Qaeda|work=longwarjournal.org|publisher=[[Foundation for Defense of Democracies]]|quote=Nuqulka buuxa ee muuqaalkii sannadguurada 9/11 ee as-Sahab, "Duullaankii Manhattan," ayaa la sii daayey galabnimadii maanta. [[Global Crisis Watch]] waxay hayaan nuqullada muuqaalka (labo qaybood) iyo falanqayn.}}</ref>}} kuwaas oo loo yaqaan si caadi ah '''9/11''',{{efn|oo loogu dhawaaqo "nine eleven"<ref>{{Cite book |last1=Allan |first1=Keith |author-link1=Keith Allan (linguist) |chapter-url=https://books.google.co.uk/books?redir_esc=y&id=b2rCLYHjDMgC&q=9%2F11#v=snippet&q=9%2F11&f=false|chapter=Chapter 8 Disease, death and killing - Censoring the language of killing|title=Forbidden Words: Taboo and the Censoring of Language |last2=Burridge |first2=Kate |author-link2=Kate Burridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2006 |isbn=978-1-139-45760-6 |page=233 |access-date=February 1, 2025 }}</ref>}} waxay ahaayeen taxane isku dubaridan oo [[weerar ismiidaamin ah]] ah oo uu fuliyey ururka [[Argagixisada Islaamiga ah]] ee [[al-Qaeda]] ka dhan ah Mareykanka sannadkii 2001. [[Hijackers in the September 11 attacks|Toban iyo sagaal argagixiso]] ayaa afduubtay afar diyaaradood, ka dibna mid kasta waxay ku kaxeeyeen [[Twin Towers]] oo ku yaallay [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ee magaalada New York. [[American Airlines Flight 77|Diyaaraddii saddexaad ayaa ku dhacday]] [[the Pentagon]], oo ah xarunta [[United States Department of Defense]], ee [[Arlington County, Virginia]]. [[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ayaa ku dhacday]] beer miyi ah oo ku taal [[Pennsylvania]] intii lagu jiray kacdoon rakaabka ah. Ka jawaabidda weerarrada, Mareykanka wuxuu bilaabay [[war on terror|dagaalka ka dhanka ah argagixisada]] ee caalamiga ah, isagoo doonaya inuu baabi'iyo kooxaha cadaawadda leh ee loo aqoonsaday inay yihiin ururro argagixiso iyo dowladaha la sheegay inay taageeraan. Ajandahan siyaasadda arrimaha dibadda waxaa la fuliyey labadii sano ee ku xigay.{{Campaignbox al-Qaeda attacks}}Hoggaamiyaha, [[Mohamed Atta]], ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 11]] [[1 World Trade Center (1971–2001)|North Tower]] ee dhismaha World Trade Center saacadda markay ahayd 8:46 subaxnimo. Saacadda markay ahayd 9:03 subaxnimo{{efn|name=Time|Waqtiga saxda ah waa mid la isku khilaafsan yahay. ''Warbixinta Guddiga 9/11'' waxay sheegaysaa in Flight 175 ay ku dhacday South Tower saacadda markay ahayd 09:03:11 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=July 22, 2004 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=7–8 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004a}}}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://www.archives.gov/research/9-11/staff-report-sept2005.pdf |title=Staff Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks upon the United States |date=September 2005 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |page=24 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004b}} |orig-date=August 26, 2004}}</ref> NIST waxay warbixisay 09:02:59 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1-5av1.pdf |title=Visual Evidence, Damage Estimates, and Timeline Analysis |date=September 2005 |publisher=Building and Fire Research Laboratory, National Institute of Standards and Technology, United States Department of Commerce |page=27 |access-date=August 24, 2021 |ref={{harvid|NISTb|2005}}}}</ref> ilo kale oo qaarna waxay sheegaan 09:03:02 subaxnimo.<ref>{{Cite news |date=June 17, 2004 |title=Timeline for United Airlines Flight 175 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1962517 |access-date=August 24, 2021 |work=[[NPR]]}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, farqiga 16-ka daqiiqo ah ee u dhexeeya saameyn kasta waa la soo koobay ilaa 17.{{sfn|9/11 Commission|2004a|p=302}}}} [[Marwan al-Shehhi]] ayaa ku kaxeeyey [[United Airlines Flight 175]] [[2 World Trade Center (1971–2001)|South Tower]]. [[Collapse of the World Trade Center|Labaduba waxay dumeen]] saacad iyo afar iyo afartan daqiiqo gudahood,{{efn|name=Time1|In kasta oo NIST iyo Guddiga 9/11 ay bixiyaan xisaabaad kala duwan oo ku saabsan ilbiriqsiga saxda ah ee bilowga dumo ee North Tower, iyadoo NIST ay dhigtay 10:28:22 subaxnimo<ref>{{Cite web |date=September 11, 2023 |title=9/11/01 timeline: How the September 11, 2001 attacks unfolded |url=https://6abc.com/what-happened-on-911-september-11-remembrance-timeline-facts-about-911/6411796/ |access-date=November 4, 2023 |website=[[WPVI-TV]]}}</ref><ref>{{Cite journal |year=2005 |title=Final report on the collapse of the World Trade Center |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |journal=NIST |page=229 |access-date=December 7, 2023}}</ref> guddiguna 10:28:25 subaxnimo,<ref>{{Cite web |year=2004 |title=Collapse of WTC1 |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |access-date=December 7, 2023 |website=9/11 Final Report of the National Commission |page=329}}</ref> waxaa guud ahaan la aqbalay in Flight 11 aysan ku dhicin North Tower wax ka horreeya 8:46:26 subaxnimo,<ref name="102mins">{{Cite news |date=May 26, 2002 |title=102 Minutes: Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die |url=https://www.nytimes.com/2002/05/26/nyregion/102-minutes-last-words-at-the-trade-center-fighting-to-live-as-the-towers-die.html |access-date=June 23, 2023 |work=The New York Times}}</ref> markaa waqtigii ay ku qaadatay North Tower inay dumiso waxay ahayd wax yar ka yar 102 daqiiqo si kasta oo ay tahay.}} iyadoo la burburiyey shantii dhisme ee kale ee ka haray dhismaha. [[Hani Hanjour]] ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 77]] Pentagon saacadda markay ahayd 9:37 subaxnimo, taasoo sababtay burbur qayb ah. [[United Airlines Flight 93]], oo ay afduubteen [[Ziad Jarrah]], ayaa la rumeysan yahay inay bartilmaameedsanayeen midkood [[United States Capitol]] ama [[White House]]. Ka dib markii looga digay weerarradii hore, rakaabku way kaceen waxaana afduubayaashu ay diyaaradda ku kaxeeyeen [[Flight 93 National Memorial|beer]] u dhow [[Shanksville, Pennsylvania]], saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo. [[Federal Aviation Administration]] ayaa amartay in la hakiyo dhammaan taraafikada hawada [[airspace]] ee Mareykanka, taas oo u baahan dhammaan diyaaradaha hawada ku jira inay ku noqdaan meeshii ay ka kaceen ama ay u weecdaan Kanada. Tallaabooyinka laga qaaday Kanada si loo taageero diyaaradaha soo galaya iyo dadka saaran ayaa si wadajir ah loogu magacaabay [[Operation Yellow Ribbon]]. Fiidkaas, [[Central Intelligence Agency]] ayaa u sheegtay Madaxweyne [[George W. Bush]] in [[Counterterrorism Center|Xarunteeda la-dagaallanka argagixisada]] ay u aqoonsatay weerarrada inay yihiin shaqada Al-Qaacida oo uu hoggaaminayo [[Osama bin Laden]]. [[U.S. government response to the September 11 attacks|Mareykanka ayaa kaga jawaabay]] bilaabidda dagaalka ka dhanka ah argagixisada iyo [[United States invasion of Afghanistan|duullaanka Afghanistan]]. [[NATO]] ku dhawaaqiddeeda [[Article 5 contingency (2001)|Qodobka 5-aad ee Heshiiska Waqooyiga Atlantiga]]—isticmaalkiisa keliya ilaa maanta—waxay ugu baaqday xulafada inay la dagaallamaan Al-Qaacida sidoo kale. Markii ciidamada duullaanka Mareykanka iyo xulafada ay ku fidayeen Afghanistan, bin Laden [[Battle of Tora Bora|wuu ka baxsaday]]. Wuu diiday wax lug ah ilaa 2004, markii qaybo ka mid ah [[2004 Osama bin Laden video|bayaanka la duubay]] kaas oo uu ku aqbalay [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda weerarrada]] la sii daayey. [[Motives for the September 11 attacks|Sababaha Al-Qaacida ku xustay]] waxaa ka mid ahaa [[Israel–United States relations|taageerada Mareykanka ee Israel]], joogitaanka [[Operation Southern Watch|saldhigyada milatari ee Mareykanka ee Saudi Arabia]], iyo [[sanctions against Iraq|cunaqabateynta saaran Iraq]]. [[Manhunt for Osama bin Laden|Baadi-goobka bin Laden]] oo ku dhowaa toban sano ayaa ku dhammaaday May 2011, markii [[Killing of Osama bin Laden|la dilay intii lagu jiray weerar milatari oo Mareykanka ah]] gudaha [[Abbottabad]], Pakistan. [[War in Afghanistan (2001–2021)|Dagaalkii Afghanistan]] wuxuu sii socday toban sano oo kale. Weerarradu [[Casualties of the September 11 attacks|waxay dileen 2,977 qof, waxay dhaawaceen kumanaan kale]],{{efn|Marka laga reebo afduubayaasha}} waxayna horseedeen [[Health effects arising from the September 11 attacks|cawaaqib xumo caafimaad oo muddo dheer ah]] iyadoo ay sababtay ugu yaraan {{USD|10}}{{nbsp}}bilyan oo burbur ah kaabayaasha iyo hantida. Waxay weli tahay weerarkii argagixiso ee ugu dhimashada badnaa taariikhda, iyo sidoo kale [[List of the deadliest firefighter disasters in the United States|dhacdadii ugu dhimashada badnayd ee dab-damiska]] iyo shaqaalaha [[List of law enforcement officers killed in the line of duty in the United States|sharci fulinta]] ee taariikhda Mareykanka, iyadoo dishay 343 iyo 72 xubnood, siday u kala horreeyaan. Shilalkii Flight 11 iyo Flight 175 waxay ahaayeen [[List of deadliest aircraft accidents and incidents#Table|musiibooyinkii duulimaad ee ugu dhimashada badnaa abid]], iyo isku dhaca Flight 77 ee Pentagon wuxuu sababay tiradii afraad ee ugu sarreysay ee dhimashada dhulka ee shil diyaarad taariikhda. Burburkii World Trade Center iyo [[List of buildings damaged or destroyed in the September 11 attacks|deegaannada ku xeeran]] ayaa si dhab ah u dhaawacay dhaqaalaha Mareykanka waxayna [[Economic effects of the September 11 attacks|kicisay naxdin suuqeed caalami ah]]. Waddamo kale oo badan ayaa adkeeyey [[anti-terrorism legislation|sharciyada ka dhanka ah argagixisada]] waxayna ballaariyeen awoodahooda [[Law enforcement agency|sharci fulinta]] iyo [[intelligence agencies|hay'adaha sirdoonka]]. Tirada guud ee dhimashada ay sababeen weerarradu, oo lagu daray tirada dhimashada ee iskahorimaadyada ay si toos ah u kiciyeen, waxaa lagu qiyaasay [[Costs of War Project]] inay ka badan tahay 4.5{{nbsp}}milyan.<ref name=":2">{{Cite news |last=Berger |first=Miriam |date=May 15, 2023 |title=Post-9/11 wars have contributed to some 4.5 million deaths, report suggests |url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/05/15/war-on-terror-911-deaths-afghanistan-iraq/ |url-access=subscription |access-date=May 26, 2024 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Nadiifinta [[World Trade Center site|goobta World Trade Center]] (oo si caadi ah loogu yaqaan "Ground Zero") ayaa lagu dhammeeyey May 2002, halka Pentagon-ka dib loo dayactiray muddo sanad gudihiis ah. Ka dib dib-u-dhacyo ku yimid naqshadaynta dhismaha beddelka ah, [[World Trade Center (2001–present)|lix dhisme oo cusub]] ayaa loo qorsheeyey inay beddelaan munaaradaha lumay ee goobta World Trade Center, oo ay la socdaan matxaf iyo xusuus-qor u heellan kuwa lagu dilay ama lagu dhaawacay weerarrada. Dhismihii ugu sarreeyey, [[One World Trade Center]], ayaa dhismihiisa bilaabmay 2006 wuxuuna furmay 2014. [[Memorials and services for the September 11 attacks|Xusuusta weerarrada]] waxaa ka mid ah [[National September 11 Memorial & Museum]] ee magaalada New York; [[Pentagon Memorial]] ee Arlington County, Virginia; iyo [[Flight 93 National Memorial]] oo ku taal goobta shilka ee Pennsylvania. ==Tixraacyo== lcivwukt452zo41qw2ssb8agpyujix6 302824 302823 2026-07-17T08:09:29Z Isma4l 41797 302824 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | image = <!-- 🚨 Digniin 🚨: Kolajkan waxaa lagu heshiiyey dood ka dhacday [[Talk:September 11 attacks#Follow-up RfC: Infobox collage]]. Sida uu qabo [[WP:CONLEVEL]], HA beddelin wax ka mid ah kolajkan ilaa dood kale ay ka buriso middii hore. -->{{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | perrow = 1/2/2 | image1 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC smoking on 9-11.jpeg | alt1 = Qiiq madow oo daboolay Manhattan oo ka imaanaya Twin Towers | image2 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->FEMA - 3969 - Photograph by Andrea Booher taken on 09-19-2001 in New York.jpg | alt2 = Shaqaalaha samatabbixinta oo ku dhex socda burbur iyo qiiq goobta World Trade Center, iyo calanka Mareykanka oo ka babanaya dhinaca bidix | image3 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->DN-SD-03-11451 (cropped).JPEG | alt3 = Qeyb ka mid ah Pentagon-ka oo gubatay oo burburtay, taasoo muujineysa gudaha dhismaha | image4 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->UA93 fuselage debris (slight cropped).jpg | alt4 = Qeyb ka mid ah biraha diyaaradda Flight 93 oo leh laba daaqadood, oo ku dhex yaalla kayn | image5 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC-Fireman requests 10 more colleagues (cropped).jpg | alt5 = Dab-damis taagan burburka, oo kor u taagaya 10 farood si uu u codsado gargaar | footer = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirrada iyadoo aan la helin dood (RfC). -->{{hlist|''Laga bilaabo xagga sare, bidix ilaa midig:'' [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] oo gubanaya|[[Rescue and recovery effort after the September 11 attacks on the World Trade Center|Shaqaalaha samatabbixinta]] ee [[World Trade Center site|Ground Zero]]|Qeyb burburtay oo ka mid ah [[the Pentagon]]|Qeyb ka mid ah [[United Airlines Flight 93|Flight 93]]|Dab-damis ku sugan Ground Zero}} }} | location = * [[Lower Manhattan]], New York * [[Arlington County, Virginia]] * [[Stonycreek Township, Somerset County, Pennsylvania|Stonycreek Township, Pennsylvania]]{{efn|Goobaha kale ee weerarka waxaa ka mid ah hawada sare ee [[Massachusetts]], [[New Jersey]], [[Ohio]], [[Kentucky]] iyo [[West Virginia]].}} | date = {{start date and age|2001|09|11}} | time-begin = {{circa}} 8:13&nbsp;a.m.{{efn|Afduubayaashu waxay bilaabeen weerarkoodii ugu horreeyey qiyaastii 08:13 subaxnimo, markii koox ka kooban shan qof ay la wareegeen [[American Airlines Flight 11]], iyagoo dhaawacay laba qof oo midna dileen ka hor intaysan xoog ku gelin qolka duuliyaha.}} | time-end = 10:03&nbsp;a.m.{{efn|[[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ee la afduubtay]] ayaa ku burburtay beer ku taal Pennsylvania saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo, taasoo soo gebogabeysay weerarradii maadaama dhammaan dadkii weerarka geystay ay dhinteen diyaaradihiina la burburiyey. Si kastaba ha ahaatee, burburkii weerarka ayaa sii socday maadaama North Tower uu gubanayey 25 daqiiqo oo kale ilaa uu ugu dambeyntii burburay 10:28 subaxnimo.}} | timezone = [[Eastern Time Zone|EDT]] | type = {{hlist|[[Argagixisada Islaamiga ah]]|[[afduubka diyaaradaha]]|[[weerar ismiidaamin ah]]|[[laayid ballaaran]]}} | target = * [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ([[American Airlines Flight 11|AA 11]] iyo [[United Airlines Flight 175|UA 175]]) * [[The Pentagon]] ([[American Airlines Flight 77|AA 77]]) * [[U.S. Capitol Building]] ama [[White House]] ([[United Airlines Flight 93|UA 93]]; waa ku guuldarreysteen sababo la xiriira kacdoon rakaabka ah) | fatalities = [[Casualties of the September 11 attacks|2,996]]{{efn|Kumanaan kale ayaa loo maleynayaa inay u dhinteen xanuunno la xiriira weerarka; si kastaba ha ahaatee, tirada saxda ah lama yaqaan sababo la xiriira dhibaatada lagu ogaanayo kiisaska la xiriira weerarka.}} ([[Lists of victims of the September 11 attacks|2,977 oo ku dhintay weerarrada]] iyo [[Hijackers in the September 11 attacks|19 qof oo weerarka geystay]]) | injuries = 6,000–25,000+{{efn|Ishaaradu way kala duwan yihiin marka laga hadlayo tirada dhaawacyada―qaar waxay sheegaan 6,000 halka kuwa kalena ay gaarsiiyaan ilaa 25,000.}} | perps = [[Al-Qaeda]] oo uu hoggaaminayey [[Osama bin Laden]]<br>[[Hamburg cell]] (sidoo kale fiiri: [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda]]) | numparts = [[Hijackers in the September 11 attacks|19]] | motive = Qaar dhowr ah; fiiri [[Motives for the September 11 attacks]] iyo [[fatwas of Osama bin Laden]] | convicted = {{unbulleted list|[[Zacarias Moussaoui]]|[[Imad Yarkas]]|[[Mounir el-Motassadeq]] (sidoo kale fiiri: [[Trials related to the September 11 attacks]])}} | website = <!-- Waxba ha ku darin halkan. Fiiri [[Talk:September_11_attacks#Website_in_infobox]]. --> | notes = }} '''Weerarradii 11-ka Sebteembar''',{{efn|Magaca ururka Al-Qaacida u bixiyey dhacdooyinkaas waa '''Duullaankii Manhattan''',<ref>{{Cite web |last=Riedel |first=Bruce |date=2011-07-15 |title=Al Qaeda's 9/11 Obsession |url=https://www.brookings.edu/articles/al-qaedas-911-obsession/ |website=[[brookings.edu]]}}</ref> tusaale, laga yaabee inuu yahay kii ugu horreeyey ee la ogyahay ama la ogaan karo oo laga helay muuqaal la soo saaray Sebteembar 2006.<ref>{{cite AV media |people= |author= Abu Anas Mujahid|date=September 2006 |title=The Manhattan Raid Part 1|url=https://archive.org/details/TheManhattnRaidFullUrdu |trans-title= |format= |work=|type= |language=Arabic, Urdu, English|via=[[archive.org]]|publisher=[[As-Sahab Media]]|time=00:09, 00:13-15, 03:11, (etc)|access-date=12 May 2026|quote=[[Hamza al-Ghamdi]] Mid ka mid ah [[Shahiid|Shahiidiinta]] Duullaankii Manhattan}}</ref><ref>{{cite web|author=Bill Roggio|date=September 10, 2006|url=https://www.longwarjournal.org/archives/2006/09/the_full_version_of_the.php|title=Al Qaeda|work=longwarjournal.org|publisher=[[Foundation for Defense of Democracies]]|quote=Nuqulka buuxa ee muuqaalkii sannadguurada 9/11 ee as-Sahab, "Duullaankii Manhattan," ayaa la sii daayey galabnimadii maanta. [[Global Crisis Watch]] waxay hayaan nuqullada muuqaalka (labo qaybood) iyo falanqayn.}}</ref>}} kuwaas oo loo yaqaan si caadi ah '''9/11''',{{efn|oo loogu dhawaaqo "nine eleven"<ref>{{Cite book |last1=Allan |first1=Keith |author-link1=Keith Allan (linguist) |chapter-url=https://books.google.co.uk/books?redir_esc=y&id=b2rCLYHjDMgC&q=9%2F11#v=snippet&q=9%2F11&f=false|chapter=Chapter 8 Disease, death and killing - Censoring the language of killing|title=Forbidden Words: Taboo and the Censoring of Language |last2=Burridge |first2=Kate |author-link2=Kate Burridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2006 |isbn=978-1-139-45760-6 |page=233 |access-date=February 1, 2025 }}</ref>}} waxay ahaayeen taxane isku dubaridan oo [[weerar ismiidaamin ah]] ah oo uu fuliyey ururka [[Argagixisada Islaamiga ah]] ee [[al-Qaeda]] ka dhan ah Mareykanka sannadkii 2001. [[Hijackers in the September 11 attacks|Toban iyo sagaal argagixiso]] ayaa afduubtay afar diyaaradood, ka dibna mid kasta waxay ku kaxeeyeen [[Twin Towers]] oo ku yaallay [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ee magaalada New York. [[American Airlines Flight 77|Diyaaraddii saddexaad ayaa ku dhacday]] [[the Pentagon]], oo ah xarunta [[United States Department of Defense]], ee [[Arlington County, Virginia]]. [[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ayaa ku dhacday]] beer miyi ah oo ku taal [[Pennsylvania]] intii lagu jiray kacdoon rakaabka ah. Ka jawaabidda weerarrada, Mareykanka wuxuu bilaabay [[war on terror|dagaalka ka dhanka ah argagixisada]] ee caalamiga ah, isagoo doonaya inuu baabi'iyo kooxaha cadaawadda leh ee loo aqoonsaday inay yihiin ururro argagixiso iyo dowladaha la sheegay inay taageeraan. Ajandahan siyaasadda arrimaha dibadda waxaa la fuliyey labadii sano ee ku xigay. Hoggaamiyaha, [[Mohamed Atta]], ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 11]] [[1 World Trade Center (1971–2001)|North Tower]] ee dhismaha World Trade Center saacadda markay ahayd 8:46 subaxnimo. Saacadda markay ahayd 9:03 subaxnimo{{efn|name=Time|Waqtiga saxda ah waa mid la isku khilaafsan yahay. ''Warbixinta Guddiga 9/11'' waxay sheegaysaa in Flight 175 ay ku dhacday South Tower saacadda markay ahayd 09:03:11 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=July 22, 2004 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=7–8 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004a}}}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://www.archives.gov/research/9-11/staff-report-sept2005.pdf |title=Staff Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks upon the United States |date=September 2005 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |page=24 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004b}} |orig-date=August 26, 2004}}</ref> NIST waxay warbixisay 09:02:59 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1-5av1.pdf |title=Visual Evidence, Damage Estimates, and Timeline Analysis |date=September 2005 |publisher=Building and Fire Research Laboratory, National Institute of Standards and Technology, United States Department of Commerce |page=27 |access-date=August 24, 2021 |ref={{harvid|NISTb|2005}}}}</ref> ilo kale oo qaarna waxay sheegaan 09:03:02 subaxnimo.<ref>{{Cite news |date=June 17, 2004 |title=Timeline for United Airlines Flight 175 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1962517 |access-date=August 24, 2021 |work=[[NPR]]}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, farqiga 16-ka daqiiqo ah ee u dhexeeya saameyn kasta waa la soo koobay ilaa 17.{{sfn|9/11 Commission|2004a|p=302}}}} [[Marwan al-Shehhi]] ayaa ku kaxeeyey [[United Airlines Flight 175]] [[2 World Trade Center (1971–2001)|South Tower]]. [[Collapse of the World Trade Center|Labaduba waxay dumeen]] saacad iyo afar iyo afartan daqiiqo gudahood,{{efn|name=Time1|In kasta oo NIST iyo Guddiga 9/11 ay bixiyaan xisaabaad kala duwan oo ku saabsan ilbiriqsiga saxda ah ee bilowga dumo ee North Tower, iyadoo NIST ay dhigtay 10:28:22 subaxnimo<ref>{{Cite web |date=September 11, 2023 |title=9/11/01 timeline: How the September 11, 2001 attacks unfolded |url=https://6abc.com/what-happened-on-911-september-11-remembrance-timeline-facts-about-911/6411796/ |access-date=November 4, 2023 |website=[[WPVI-TV]]}}</ref><ref>{{Cite journal |year=2005 |title=Final report on the collapse of the World Trade Center |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |journal=NIST |page=229 |access-date=December 7, 2023}}</ref> guddiguna 10:28:25 subaxnimo,<ref>{{Cite web |year=2004 |title=Collapse of WTC1 |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |access-date=December 7, 2023 |website=9/11 Final Report of the National Commission |page=329}}</ref> waxaa guud ahaan la aqbalay in Flight 11 aysan ku dhicin North Tower wax ka horreeya 8:46:26 subaxnimo,<ref name="102mins">{{Cite news |date=May 26, 2002 |title=102 Minutes: Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die |url=https://www.nytimes.com/2002/05/26/nyregion/102-minutes-last-words-at-the-trade-center-fighting-to-live-as-the-towers-die.html |access-date=June 23, 2023 |work=The New York Times}}</ref> markaa waqtigii ay ku qaadatay North Tower inay dumiso waxay ahayd wax yar ka yar 102 daqiiqo si kasta oo ay tahay.}} iyadoo la burburiyey shantii dhisme ee kale ee ka haray dhismaha. [[Hani Hanjour]] ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 77]] Pentagon saacadda markay ahayd 9:37 subaxnimo, taasoo sababtay burbur qayb ah. [[United Airlines Flight 93]], oo ay afduubteen [[Ziad Jarrah]], ayaa la rumeysan yahay inay bartilmaameedsanayeen midkood [[United States Capitol]] ama [[White House]]. Ka dib markii looga digay weerarradii hore, rakaabku way kaceen waxaana afduubayaashu ay diyaaradda ku kaxeeyeen [[Flight 93 National Memorial|beer]] u dhow [[Shanksville, Pennsylvania]], saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo. [[Federal Aviation Administration]] ayaa amartay in la hakiyo dhammaan taraafikada hawada [[airspace]] ee Mareykanka, taas oo u baahan dhammaan diyaaradaha hawada ku jira inay ku noqdaan meeshii ay ka kaceen ama ay u weecdaan Kanada. Tallaabooyinka laga qaaday Kanada si loo taageero diyaaradaha soo galaya iyo dadka saaran ayaa si wadajir ah loogu magacaabay [[Operation Yellow Ribbon]]. Fiidkaas, [[Central Intelligence Agency]] ayaa u sheegtay Madaxweyne [[George W. Bush]] in [[Counterterrorism Center|Xarunteeda la-dagaallanka argagixisada]] ay u aqoonsatay weerarrada inay yihiin shaqada Al-Qaacida oo uu hoggaaminayo [[Osama bin Laden]]. [[U.S. government response to the September 11 attacks|Mareykanka ayaa kaga jawaabay]] bilaabidda dagaalka ka dhanka ah argagixisada iyo [[United States invasion of Afghanistan|duullaanka Afghanistan]]. [[NATO]] ku dhawaaqiddeeda [[Article 5 contingency (2001)|Qodobka 5-aad ee Heshiiska Waqooyiga Atlantiga]]—isticmaalkiisa keliya ilaa maanta—waxay ugu baaqday xulafada inay la dagaallamaan Al-Qaacida sidoo kale. Markii ciidamada duullaanka Mareykanka iyo xulafada ay ku fidayeen Afghanistan, bin Laden [[Battle of Tora Bora|wuu ka baxsaday]]. Wuu diiday wax lug ah ilaa 2004, markii qaybo ka mid ah [[2004 Osama bin Laden video|bayaanka la duubay]] kaas oo uu ku aqbalay [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda weerarrada]] la sii daayey. [[Motives for the September 11 attacks|Sababaha Al-Qaacida ku xustay]] waxaa ka mid ahaa [[Israel–United States relations|taageerada Mareykanka ee Israel]], joogitaanka [[Operation Southern Watch|saldhigyada milatari ee Mareykanka ee Saudi Arabia]], iyo [[sanctions against Iraq|cunaqabateynta saaran Iraq]]. [[Manhunt for Osama bin Laden|Baadi-goobka bin Laden]] oo ku dhowaa toban sano ayaa ku dhammaaday May 2011, markii [[Killing of Osama bin Laden|la dilay intii lagu jiray weerar milatari oo Mareykanka ah]] gudaha [[Abbottabad]], Pakistan. [[War in Afghanistan (2001–2021)|Dagaalkii Afghanistan]] wuxuu sii socday toban sano oo kale. Weerarradu [[Casualties of the September 11 attacks|waxay dileen 2,977 qof, waxay dhaawaceen kumanaan kale]],{{efn|Marka laga reebo afduubayaasha}} waxayna horseedeen [[Health effects arising from the September 11 attacks|cawaaqib xumo caafimaad oo muddo dheer ah]] iyadoo ay sababtay ugu yaraan {{USD|10}}{{nbsp}}bilyan oo burbur ah kaabayaasha iyo hantida. Waxay weli tahay weerarkii argagixiso ee ugu dhimashada badnaa taariikhda, iyo sidoo kale [[List of the deadliest firefighter disasters in the United States|dhacdadii ugu dhimashada badnayd ee dab-damiska]] iyo shaqaalaha [[List of law enforcement officers killed in the line of duty in the United States|sharci fulinta]] ee taariikhda Mareykanka, iyadoo dishay 343 iyo 72 xubnood, siday u kala horreeyaan. Shilalkii Flight 11 iyo Flight 175 waxay ahaayeen [[List of deadliest aircraft accidents and incidents#Table|musiibooyinkii duulimaad ee ugu dhimashada badnaa abid]], iyo isku dhaca Flight 77 ee Pentagon wuxuu sababay tiradii afraad ee ugu sarreysay ee dhimashada dhulka ee shil diyaarad taariikhda. Burburkii World Trade Center iyo [[List of buildings damaged or destroyed in the September 11 attacks|deegaannada ku xeeran]] ayaa si dhab ah u dhaawacay dhaqaalaha Mareykanka waxayna [[Economic effects of the September 11 attacks|kicisay naxdin suuqeed caalami ah]]. Waddamo kale oo badan ayaa adkeeyey [[anti-terrorism legislation|sharciyada ka dhanka ah argagixisada]] waxayna ballaariyeen awoodahooda [[Law enforcement agency|sharci fulinta]] iyo [[intelligence agencies|hay'adaha sirdoonka]]. Tirada guud ee dhimashada ay sababeen weerarradu, oo lagu daray tirada dhimashada ee iskahorimaadyada ay si toos ah u kiciyeen, waxaa lagu qiyaasay [[Costs of War Project]] inay ka badan tahay 4.5{{nbsp}}milyan.<ref name=":2">{{Cite news |last=Berger |first=Miriam |date=May 15, 2023 |title=Post-9/11 wars have contributed to some 4.5 million deaths, report suggests |url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/05/15/war-on-terror-911-deaths-afghanistan-iraq/ |url-access=subscription |access-date=May 26, 2024 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Nadiifinta [[World Trade Center site|goobta World Trade Center]] (oo si caadi ah loogu yaqaan "Ground Zero") ayaa lagu dhammeeyey May 2002, halka Pentagon-ka dib loo dayactiray muddo sanad gudihiis ah. Ka dib dib-u-dhacyo ku yimid naqshadaynta dhismaha beddelka ah, [[World Trade Center (2001–present)|lix dhisme oo cusub]] ayaa loo qorsheeyey inay beddelaan munaaradaha lumay ee goobta World Trade Center, oo ay la socdaan matxaf iyo xusuus-qor u heellan kuwa lagu dilay ama lagu dhaawacay weerarrada. Dhismihii ugu sarreeyey, [[One World Trade Center]], ayaa dhismihiisa bilaabmay 2006 wuxuuna furmay 2014. [[Memorials and services for the September 11 attacks|Xusuusta weerarrada]] waxaa ka mid ah [[National September 11 Memorial & Museum]] ee magaalada New York; [[Pentagon Memorial]] ee Arlington County, Virginia; iyo [[Flight 93 National Memorial]] oo ku taal goobta shilka ee Pennsylvania. ==Tixraacyo== jmhnup5o9yrr4tknczapjzq5i04xz2u 302893 302824 2026-07-17T11:39:16Z Videoiib7 46243 302893 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | image = <!-- 🚨 Digniin 🚨: Kolajkan waxaa lagu heshiiyey dood ka dhacday [[Talk:September 11 attacks#Follow-up RfC: Infobox collage]]. Sida uu qabo [[WP:CONLEVEL]], HA beddelin wax ka mid ah kolajkan ilaa dood kale ay ka buriso middii hore. -->{{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | perrow = 1/2/2 | image1 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC smoking on 9-11.jpeg | alt1 = Qiiq madow oo daboolay Manhattan oo ka imaanaya Twin Towers | image2 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->FEMA - 3969 - Photograph by Andrea Booher taken on 09-19-2001 in New York.jpg | alt2 = Shaqaalaha samatabbixinta oo ku dhex socda burbur iyo qiiq goobta World Trade Center, iyo calanka Mareykanka oo ka babanaya dhinaca bidix | image3 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->DN-SD-03-11451 (cropped).JPEG | alt3 = Qeyb ka mid ah Pentagon-ka oo gubatay oo burburtay, taasoo muujineysa gudaha dhismaha | image4 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->UA93 fuselage debris (slight cropped).jpg | alt4 = Qeyb ka mid ah biraha diyaaradda Flight 93 oo leh laba daaqadood, oo ku dhex yaalla kayn | image5 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC-Fireman requests 10 more colleagues (cropped).jpg | alt5 = Dab-damis taagan burburka, oo kor u taagaya 10 farood si uu u codsado gargaar | footer = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirrada iyadoo aan la helin dood (RfC). -->{{hlist|''Laga bilaabo xagga sare, bidix ilaa midig:'' [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] oo gubanaya|[[Rescue and recovery effort after the September 11 attacks on the World Trade Center|Shaqaalaha samatabbixinta]] ee [[World Trade Center site|Ground Zero]]|Qeyb burburtay oo ka mid ah [[the Pentagon]]|Qeyb ka mid ah [[United Airlines Flight 93|Flight 93]]|Dab-damis ku sugan Ground Zero}} }} | location = * [[Lower Manhattan]], New York * [[Arlington County, Virginia]] * [[Stonycreek Township, Somerset County, Pennsylvania|Stonycreek Township, Pennsylvania]]{{efn|Goobaha kale ee weerarka waxaa ka mid ah hawada sare ee [[Massachusetts]], [[New Jersey]], [[Ohio]], [[Kentucky]] iyo [[West Virginia]].}} | date = {{start date and age|2001|09|11}} | time-begin = {{circa}} 8:13&nbsp;a.m.{{efn|Afduubayaashu waxay bilaabeen weerarkoodii ugu horreeyey qiyaastii 08:13 subaxnimo, markii koox ka kooban shan qof ay la wareegeen [[American Airlines Flight 11]], iyagoo dhaawacay laba qof oo midna dileen ka hor intaysan xoog ku gelin qolka duuliyaha.}} | time-end = 10:03&nbsp;a.m.{{efn|[[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ee la afduubtay]] ayaa ku burburtay beer ku taal Pennsylvania saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo, taasoo soo gebogabeysay weerarradii maadaama dhammaan dadkii weerarka geystay ay dhinteen diyaaradihiina la burburiyey. Si kastaba ha ahaatee, burburkii weerarka ayaa sii socday maadaama North Tower uu gubanayey 25 daqiiqo oo kale ilaa uu ugu dambeyntii burburay 10:28 subaxnimo.}} | timezone = [[Eastern Time Zone|EDT]] | type = {{hlist|[[Argagixisada Islaamiga ah]]|[[afduubka diyaaradaha]]|[[weerar ismiidaamin ah]]|[[laayid ballaaran]]}} | target = * [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ([[American Airlines Flight 11|AA 11]] iyo [[United Airlines Flight 175|UA 175]]) * [[The Pentagon]] ([[American Airlines Flight 77|AA 77]]) * [[U.S. Capitol Building]] ama [[White House]] ([[United Airlines Flight 93|UA 93]]; waa ku guuldarreysteen sababo la xiriira kacdoon rakaabka ah) | fatalities = [[Casualties of the September 11 attacks|2,996]]{{efn|Kumanaan kale ayaa loo maleynayaa inay u dhinteen xanuunno la xiriira weerarka; si kastaba ha ahaatee, tirada saxda ah lama yaqaan sababo la xiriira dhibaatada lagu ogaanayo kiisaska la xiriira weerarka.}} ([[Lists of victims of the September 11 attacks|2,977 oo ku dhintay weerarrada]] iyo [[Hijackers in the September 11 attacks|19 qof oo weerarka geystay]]) | injuries = 6,000–25,000+{{efn|Ishaaradu way kala duwan yihiin marka laga hadlayo tirada dhaawacyada―qaar waxay sheegaan 6,000 halka kuwa kalena ay gaarsiiyaan ilaa 25,000.}} | perps = [[Al-Qaeda]] oo uu hoggaaminayey [[Osama bin Laden]]<br>[[Hamburg cell]] (sidoo kale fiiri: [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda]]) | numparts = [[Hijackers in the September 11 attacks|19]] | motive = Qaar dhowr ah; fiiri [[Motives for the September 11 attacks]] iyo [[fatwas of Osama bin Laden]] | convicted = {{unbulleted list|[[Zacarias Moussaoui]]|[[Imad Yarkas]]|[[Mounir el-Motassadeq]] (sidoo kale fiiri: [[Trials related to the September 11 attacks]])}} | website = <!-- Waxba ha ku darin halkan. Fiiri [[Talk:September_11_attacks#Website_in_infobox]]. --> | notes = }} '''Weerarradii 11-ka Sebteembar''',{{efn|Magaca ururka Al-Qaacida u bixiyey dhacdooyinkaas waa '''Duullaankii Manhattan''',<ref>{{Cite web |last=Riedel |first=Bruce |date=2011-07-15 |title=Al Qaeda's 9/11 Obsession |url=https://www.brookings.edu/articles/al-qaedas-911-obsession/ |website=[[brookings.edu]]}}</ref> tusaale, laga yaabee inuu yahay kii ugu horreeyey ee la ogyahay ama la ogaan karo oo laga helay muuqaal la soo saaray Sebteembar 2006.<ref>{{cite AV media |people= |author= Abu Anas Mujahid|date=September 2006 |title=The Manhattan Raid Part 1|url=https://archive.org/details/TheManhattnRaidFullUrdu |trans-title= |format= |work=|type= |language=Arabic, Urdu, English|via=[[archive.org]]|publisher=[[As-Sahab Media]]|time=00:09, 00:13-15, 03:11, (etc)|access-date=12 May 2026|quote=[[Hamza al-Ghamdi]] Mid ka mid ah [[Shahiid|Shahiidiinta]] Duullaankii Manhattan}}</ref><ref>{{cite web|author=Bill Roggio|date=September 10, 2006|url=https://www.longwarjournal.org/archives/2006/09/the_full_version_of_the.php|title=Al Qaeda|work=longwarjournal.org|publisher=[[Foundation for Defense of Democracies]]|quote=Nuqulka buuxa ee muuqaalkii sannadguurada 9/11 ee as-Sahab, "Duullaankii Manhattan," ayaa la sii daayey galabnimadii maanta. [[Global Crisis Watch]] waxay hayaan nuqullada muuqaalka (labo qaybood) iyo falanqayn.}}</ref>}} kuwaas oo loo yaqaan si caadi ah '''9/11''',{{efn|oo loogu dhawaaqo "nine eleven"<ref>{{Cite book |last1=Allan |first1=Keith |author-link1=Keith Allan (linguist) |chapter-url=https://books.google.co.uk/books?redir_esc=y&id=b2rCLYHjDMgC&q=9%2F11#v=snippet&q=9%2F11&f=false|chapter=Chapter 8 Disease, death and killing - Censoring the language of killing|title=Forbidden Words: Taboo and the Censoring of Language |last2=Burridge |first2=Kate |author-link2=Kate Burridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2006 |isbn=978-1-139-45760-6 |page=233 |access-date=February 1, 2025 }}</ref>}} waxay ahaayeen taxane isku dubaridan oo [[weerar ismiidaamin ah]] ah oo uu fuliyey ururka [[Argagixisada Islaamiga ah]] ee [[al-Qaeda]] ka dhan ah Mareykanka sannadkii 2001. [[Hijackers in the September 11 attacks|Toban iyo sagaal argagixiso]] ayaa afduubtay afar diyaaradood, ka dibna mid kasta waxay ku kaxeeyeen [[Twin Towers]] oo ku yaallay [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ee magaalada New York. [[American Airlines Flight 77|Diyaaraddii saddexaad ayaa ku dhacday]] [[the Pentagon]], oo ah xarunta [[United States Department of Defense]], ee [[Arlington County, Virginia]]. [[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ayaa ku dhacday]] beer miyi ah oo ku taal [[Pennsylvania]] intii lagu jiray kacdoon rakaabka ah. Ka jawaabidda weerarrada, Mareykanka wuxuu bilaabay [[war on terror|dagaalka ka dhanka ah argagixisada]] ee caalamiga ah, isagoo doonaya inuu baabi'iyo kooxaha cadaawadda leh ee loo aqoonsaday inay yihiin ururro argagixiso iyo dowladaha la sheegay inay taageeraan. Ajandahan siyaasadda arrimaha dibadda waxaa la fuliyey labadii sano ee ku xigay. Hoggaamiyaha, [[Mohamed Atta]], ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 11]] [[1 World Trade Center (1971–2001)|North Tower]] ee dhismaha World Trade Center saacadda markay ahayd 8:46 subaxnimo. Saacadda markay ahayd 9:03 subaxnimo{{efn|name=Time|Waqtiga saxda ah waa mid la isku khilaafsan yahay. ''Warbixinta Guddiga 9/11'' waxay sheegaysaa in Flight 175 ay ku dhacday South Tower saacadda markay ahayd 09:03:11 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=July 22, 2004 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=7–8 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004a}}}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://www.archives.gov/research/9-11/staff-report-sept2005.pdf |title=Staff Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks upon the United States |date=September 2005 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |page=24 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004b}} |orig-date=August 26, 2004}}</ref> NIST waxay warbixisay 09:02:59 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1-5av1.pdf |title=Visual Evidence, Damage Estimates, and Timeline Analysis |date=September 2005 |publisher=Building and Fire Research Laboratory, National Institute of Standards and Technology, United States Department of Commerce |page=27 |access-date=August 24, 2021 |ref={{harvid|NISTb|2005}}}}</ref> ilo kale oo qaarna waxay sheegaan 09:03:02 subaxnimo.<ref>{{Cite news |date=June 17, 2004 |title=Timeline for United Airlines Flight 175 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1962517 |access-date=August 24, 2021 |work=[[NPR]]}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, farqiga 16-ka daqiiqo ah ee u dhexeeya saameyn kasta waa la soo koobay ilaa 17.{{sfn|9/11 Commission|2004a|p=302}}}} [[Marwan al-Shehhi]] ayaa ku kaxeeyey [[United Airlines Flight 175]] [[2 World Trade Center (1971–2001)|South Tower]]. [[Collapse of the World Trade Center|Labaduba waxay dumeen]] saacad iyo afar iyo afartan daqiiqo gudahood,{{efn|name=Time1|In kasta oo NIST iyo Guddiga 9/11 ay bixiyaan xisaabaad kala duwan oo ku saabsan ilbiriqsiga saxda ah ee bilowga dumo ee North Tower, iyadoo NIST ay dhigtay 10:28:22 subaxnimo<ref>{{Cite web |date=September 11, 2023 |title=9/11/01 timeline: How the September 11, 2001 attacks unfolded |url=https://6abc.com/what-happened-on-911-september-11-remembrance-timeline-facts-about-911/6411796/ |access-date=November 4, 2023 |website=[[WPVI-TV]]}}</ref><ref>{{Cite journal |year=2005 |title=Final report on the collapse of the World Trade Center |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |journal=NIST |page=229 |access-date=December 7, 2023}}</ref> guddiguna 10:28:25 subaxnimo,<ref>{{Cite web |year=2004 |title=Collapse of WTC1 |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |access-date=December 7, 2023 |website=9/11 Final Report of the National Commission |page=329}}</ref> waxaa guud ahaan la aqbalay in Flight 11 aysan ku dhicin North Tower wax ka horreeya 8:46:26 subaxnimo,<ref name="102mins">{{Cite news |date=May 26, 2002 |title=102 Minutes: Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die |url=https://www.nytimes.com/2002/05/26/nyregion/102-minutes-last-words-at-the-trade-center-fighting-to-live-as-the-towers-die.html |access-date=June 23, 2023 |work=The New York Times}}</ref> markaa waqtigii ay ku qaadatay North Tower inay dumiso waxay ahayd wax yar ka yar 102 daqiiqo si kasta oo ay tahay.}} iyadoo la burburiyey shantii dhisme ee kale ee ka haray dhismaha. [[Hani Hanjour]] ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 77]] Pentagon saacadda markay ahayd 9:37 subaxnimo, taasoo sababtay burbur qayb ah. [[United Airlines Flight 93]], oo ay afduubteen [[Ziad Jarrah]], ayaa la rumeysan yahay inay bartilmaameedsanayeen midkood [[United States Capitol]] ama [[White House]]. Ka dib markii looga digay weerarradii hore, rakaabku way kaceen waxaana afduubayaashu ay diyaaradda ku kaxeeyeen [[Flight 93 National Memorial|beer]] u dhow [[Shanksville, Pennsylvania]], saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo. [[Federal Aviation Administration]] ayaa amartay in la hakiyo dhammaan taraafikada hawada [[airspace]] ee Mareykanka, taas oo u baahan dhammaan diyaaradaha hawada ku jira inay ku noqdaan meeshii ay ka kaceen ama ay u weecdaan Kanada. Tallaabooyinka laga qaaday Kanada si loo taageero diyaaradaha soo galaya iyo dadka saaran ayaa si wadajir ah loogu magacaabay [[Operation Yellow Ribbon]]. ==Asalka Yimid== Fiidkaas, [[Central Intelligence Agency]] ayaa u sheegtay Madaxweyne [[George W. Bush]] in [[Counterterrorism Center|Xarunteeda la-dagaallanka argagixisada]] ay u aqoonsatay weerarrada inay yihiin shaqada Al-Qaacida oo uu hoggaaminayo [[Osama bin Laden]]. [[U.S. government response to the September 11 attacks|Mareykanka ayaa kaga jawaabay]] bilaabidda dagaalka ka dhanka ah argagixisada iyo [[United States invasion of Afghanistan|duullaanka Afghanistan]]. [[NATO]] ku dhawaaqiddeeda [[Article 5 contingency (2001)|Qodobka 5-aad ee Heshiiska Waqooyiga Atlantiga]]—isticmaalkiisa keliya ilaa maanta—waxay ugu baaqday xulafada inay la dagaallamaan Al-Qaacida sidoo kale. Markii ciidamada duullaanka Mareykanka iyo xulafada ay ku fidayeen Afghanistan, bin Laden [[Battle of Tora Bora|wuu ka baxsaday]]. Wuu diiday wax lug ah ilaa 2004, markii qaybo ka mid ah [[2004 Osama bin Laden video|bayaanka la duubay]] kaas oo uu ku aqbalay [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda weerarrada]] la sii daayey. [[Motives for the September 11 attacks|Sababaha Al-Qaacida ku xustay]] waxaa ka mid ahaa [[Israel–United States relations|taageerada Mareykanka ee Israel]], joogitaanka [[Operation Southern Watch|saldhigyada milatari ee Mareykanka ee Saudi Arabia]], iyo [[sanctions against Iraq|cunaqabateynta saaran Iraq]]. [[Manhunt for Osama bin Laden|Baadi-goobka bin Laden]] oo ku dhowaa toban sano ayaa ku dhammaaday May 2011, markii [[Killing of Osama bin Laden|la dilay intii lagu jiray weerar milatari oo Mareykanka ah]] gudaha [[Abbottabad]], Pakistan. [[War in Afghanistan (2001–2021)|Dagaalkii Afghanistan]] wuxuu sii socday toban sano oo kale. Weerarradu [[Casualties of the September 11 attacks|waxay dileen 2,977 qof, waxay dhaawaceen kumanaan kale]],{{efn|Marka laga reebo afduubayaasha}} waxayna horseedeen [[Health effects arising from the September 11 attacks|cawaaqib xumo caafimaad oo muddo dheer ah]] iyadoo ay sababtay ugu yaraan {{USD|10}}{{nbsp}}bilyan oo burbur ah kaabayaasha iyo hantida. Waxay weli tahay weerarkii argagixiso ee ugu dhimashada badnaa taariikhda, iyo sidoo kale [[List of the deadliest firefighter disasters in the United States|dhacdadii ugu dhimashada badnayd ee dab-damiska]] iyo shaqaalaha [[List of law enforcement officers killed in the line of duty in the United States|sharci fulinta]] ee taariikhda Mareykanka, iyadoo dishay 343 iyo 72 xubnood, siday u kala horreeyaan. Shilalkii Flight 11 iyo Flight 175 waxay ahaayeen [[List of deadliest aircraft accidents and incidents#Table|musiibooyinkii duulimaad ee ugu dhimashada badnaa abid]], iyo isku dhaca Flight 77 ee Pentagon wuxuu sababay tiradii afraad ee ugu sarreysay ee dhimashada dhulka ee shil diyaarad taariikhda. Burburkii World Trade Center iyo [[List of buildings damaged or destroyed in the September 11 attacks|deegaannada ku xeeran]] ayaa si dhab ah u dhaawacay dhaqaalaha Mareykanka waxayna [[Economic effects of the September 11 attacks|kicisay naxdin suuqeed caalami ah]]. Waddamo kale oo badan ayaa adkeeyey [[anti-terrorism legislation|sharciyada ka dhanka ah argagixisada]] waxayna ballaariyeen awoodahooda [[Law enforcement agency|sharci fulinta]] iyo [[intelligence agencies|hay'adaha sirdoonka]]. Tirada guud ee dhimashada ay sababeen weerarradu, oo lagu daray tirada dhimashada ee iskahorimaadyada ay si toos ah u kiciyeen, waxaa lagu qiyaasay [[Costs of War Project]] inay ka badan tahay 4.5{{nbsp}}milyan.<ref name=":2">{{Cite news |last=Berger |first=Miriam |date=May 15, 2023 |title=Post-9/11 wars have contributed to some 4.5 million deaths, report suggests |url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/05/15/war-on-terror-911-deaths-afghanistan-iraq/ |url-access=subscription |access-date=May 26, 2024 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Nadiifinta [[World Trade Center site|goobta World Trade Center]] (oo si caadi ah loogu yaqaan "Ground Zero") ayaa lagu dhammeeyey May 2002, halka Pentagon-ka dib loo dayactiray muddo sanad gudihiis ah. Ka dib dib-u-dhacyo ku yimid naqshadaynta dhismaha beddelka ah, [[World Trade Center (2001–present)|lix dhisme oo cusub]] ayaa loo qorsheeyey inay beddelaan munaaradaha lumay ee goobta World Trade Center, oo ay la socdaan matxaf iyo xusuus-qor u heellan kuwa lagu dilay ama lagu dhaawacay weerarrada. Dhismihii ugu sarreeyey, [[One World Trade Center]], ayaa dhismihiisa bilaabmay 2006 wuxuuna furmay 2014. [[Memorials and services for the September 11 attacks|Xusuusta weerarrada]] waxaa ka mid ah [[National September 11 Memorial & Museum]] ee magaalada New York; [[Pentagon Memorial]] ee Arlington County, Virginia; iyo [[Flight 93 National Memorial]] oo ku taal goobta shilka ee Pennsylvania. ==Tixraacyo== 8gw6i26s75eippcqudrjfxjovpfd6qp 302895 302893 2026-07-17T11:43:11Z Videoiib7 46243 /* Asalka Yimid */ 302895 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | image = <!-- 🚨 Digniin 🚨: Kolajkan waxaa lagu heshiiyey dood ka dhacday [[Talk:September 11 attacks#Follow-up RfC: Infobox collage]]. Sida uu qabo [[WP:CONLEVEL]], HA beddelin wax ka mid ah kolajkan ilaa dood kale ay ka buriso middii hore. -->{{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | perrow = 1/2/2 | image1 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC smoking on 9-11.jpeg | alt1 = Qiiq madow oo daboolay Manhattan oo ka imaanaya Twin Towers | image2 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->FEMA - 3969 - Photograph by Andrea Booher taken on 09-19-2001 in New York.jpg | alt2 = Shaqaalaha samatabbixinta oo ku dhex socda burbur iyo qiiq goobta World Trade Center, iyo calanka Mareykanka oo ka babanaya dhinaca bidix | image3 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->DN-SD-03-11451 (cropped).JPEG | alt3 = Qeyb ka mid ah Pentagon-ka oo gubatay oo burburtay, taasoo muujineysa gudaha dhismaha | image4 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->UA93 fuselage debris (slight cropped).jpg | alt4 = Qeyb ka mid ah biraha diyaaradda Flight 93 oo leh laba daaqadood, oo ku dhex yaalla kayn | image5 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC-Fireman requests 10 more colleagues (cropped).jpg | alt5 = Dab-damis taagan burburka, oo kor u taagaya 10 farood si uu u codsado gargaar | footer = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirrada iyadoo aan la helin dood (RfC). -->{{hlist|''Laga bilaabo xagga sare, bidix ilaa midig:'' [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] oo gubanaya|[[Rescue and recovery effort after the September 11 attacks on the World Trade Center|Shaqaalaha samatabbixinta]] ee [[World Trade Center site|Ground Zero]]|Qeyb burburtay oo ka mid ah [[the Pentagon]]|Qeyb ka mid ah [[United Airlines Flight 93|Flight 93]]|Dab-damis ku sugan Ground Zero}} }} | location = * [[Lower Manhattan]], New York * [[Arlington County, Virginia]] * [[Stonycreek Township, Somerset County, Pennsylvania|Stonycreek Township, Pennsylvania]]{{efn|Goobaha kale ee weerarka waxaa ka mid ah hawada sare ee [[Massachusetts]], [[New Jersey]], [[Ohio]], [[Kentucky]] iyo [[West Virginia]].}} | date = {{start date and age|2001|09|11}} | time-begin = {{circa}} 8:13&nbsp;a.m.{{efn|Afduubayaashu waxay bilaabeen weerarkoodii ugu horreeyey qiyaastii 08:13 subaxnimo, markii koox ka kooban shan qof ay la wareegeen [[American Airlines Flight 11]], iyagoo dhaawacay laba qof oo midna dileen ka hor intaysan xoog ku gelin qolka duuliyaha.}} | time-end = 10:03&nbsp;a.m.{{efn|[[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ee la afduubtay]] ayaa ku burburtay beer ku taal Pennsylvania saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo, taasoo soo gebogabeysay weerarradii maadaama dhammaan dadkii weerarka geystay ay dhinteen diyaaradihiina la burburiyey. Si kastaba ha ahaatee, burburkii weerarka ayaa sii socday maadaama North Tower uu gubanayey 25 daqiiqo oo kale ilaa uu ugu dambeyntii burburay 10:28 subaxnimo.}} | timezone = [[Eastern Time Zone|EDT]] | type = {{hlist|[[Argagixisada Islaamiga ah]]|[[afduubka diyaaradaha]]|[[weerar ismiidaamin ah]]|[[laayid ballaaran]]}} | target = * [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ([[American Airlines Flight 11|AA 11]] iyo [[United Airlines Flight 175|UA 175]]) * [[The Pentagon]] ([[American Airlines Flight 77|AA 77]]) * [[U.S. Capitol Building]] ama [[White House]] ([[United Airlines Flight 93|UA 93]]; waa ku guuldarreysteen sababo la xiriira kacdoon rakaabka ah) | fatalities = [[Casualties of the September 11 attacks|2,996]]{{efn|Kumanaan kale ayaa loo maleynayaa inay u dhinteen xanuunno la xiriira weerarka; si kastaba ha ahaatee, tirada saxda ah lama yaqaan sababo la xiriira dhibaatada lagu ogaanayo kiisaska la xiriira weerarka.}} ([[Lists of victims of the September 11 attacks|2,977 oo ku dhintay weerarrada]] iyo [[Hijackers in the September 11 attacks|19 qof oo weerarka geystay]]) | injuries = 6,000–25,000+{{efn|Ishaaradu way kala duwan yihiin marka laga hadlayo tirada dhaawacyada―qaar waxay sheegaan 6,000 halka kuwa kalena ay gaarsiiyaan ilaa 25,000.}} | perps = [[Al-Qaeda]] oo uu hoggaaminayey [[Osama bin Laden]]<br>[[Hamburg cell]] (sidoo kale fiiri: [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda]]) | numparts = [[Hijackers in the September 11 attacks|19]] | motive = Qaar dhowr ah; fiiri [[Motives for the September 11 attacks]] iyo [[fatwas of Osama bin Laden]] | convicted = {{unbulleted list|[[Zacarias Moussaoui]]|[[Imad Yarkas]]|[[Mounir el-Motassadeq]] (sidoo kale fiiri: [[Trials related to the September 11 attacks]])}} | website = <!-- Waxba ha ku darin halkan. Fiiri [[Talk:September_11_attacks#Website_in_infobox]]. --> | notes = }} '''Weerarradii 11-ka Sebteembar''',{{efn|Magaca ururka Al-Qaacida u bixiyey dhacdooyinkaas waa '''Duullaankii Manhattan''',<ref>{{Cite web |last=Riedel |first=Bruce |date=2011-07-15 |title=Al Qaeda's 9/11 Obsession |url=https://www.brookings.edu/articles/al-qaedas-911-obsession/ |website=[[brookings.edu]]}}</ref> tusaale, laga yaabee inuu yahay kii ugu horreeyey ee la ogyahay ama la ogaan karo oo laga helay muuqaal la soo saaray Sebteembar 2006.<ref>{{cite AV media |people= |author= Abu Anas Mujahid|date=September 2006 |title=The Manhattan Raid Part 1|url=https://archive.org/details/TheManhattnRaidFullUrdu |trans-title= |format= |work=|type= |language=Arabic, Urdu, English|via=[[archive.org]]|publisher=[[As-Sahab Media]]|time=00:09, 00:13-15, 03:11, (etc)|access-date=12 May 2026|quote=[[Hamza al-Ghamdi]] Mid ka mid ah [[Shahiid|Shahiidiinta]] Duullaankii Manhattan}}</ref><ref>{{cite web|author=Bill Roggio|date=September 10, 2006|url=https://www.longwarjournal.org/archives/2006/09/the_full_version_of_the.php|title=Al Qaeda|work=longwarjournal.org|publisher=[[Foundation for Defense of Democracies]]|quote=Nuqulka buuxa ee muuqaalkii sannadguurada 9/11 ee as-Sahab, "Duullaankii Manhattan," ayaa la sii daayey galabnimadii maanta. [[Global Crisis Watch]] waxay hayaan nuqullada muuqaalka (labo qaybood) iyo falanqayn.}}</ref>}} kuwaas oo loo yaqaan si caadi ah '''9/11''',{{efn|oo loogu dhawaaqo "nine eleven"<ref>{{Cite book |last1=Allan |first1=Keith |author-link1=Keith Allan (linguist) |chapter-url=https://books.google.co.uk/books?redir_esc=y&id=b2rCLYHjDMgC&q=9%2F11#v=snippet&q=9%2F11&f=false|chapter=Chapter 8 Disease, death and killing - Censoring the language of killing|title=Forbidden Words: Taboo and the Censoring of Language |last2=Burridge |first2=Kate |author-link2=Kate Burridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2006 |isbn=978-1-139-45760-6 |page=233 |access-date=February 1, 2025 }}</ref>}} waxay ahaayeen taxane isku dubaridan oo [[weerar ismiidaamin ah]] ah oo uu fuliyey ururka [[Argagixisada Islaamiga ah]] ee [[al-Qaeda]] ka dhan ah Mareykanka sannadkii 2001. [[Hijackers in the September 11 attacks|Toban iyo sagaal argagixiso]] ayaa afduubtay afar diyaaradood, ka dibna mid kasta waxay ku kaxeeyeen [[Twin Towers]] oo ku yaallay [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ee magaalada New York. [[American Airlines Flight 77|Diyaaraddii saddexaad ayaa ku dhacday]] [[the Pentagon]], oo ah xarunta [[United States Department of Defense]], ee [[Arlington County, Virginia]]. [[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ayaa ku dhacday]] beer miyi ah oo ku taal [[Pennsylvania]] intii lagu jiray kacdoon rakaabka ah. Ka jawaabidda weerarrada, Mareykanka wuxuu bilaabay [[war on terror|dagaalka ka dhanka ah argagixisada]] ee caalamiga ah, isagoo doonaya inuu baabi'iyo kooxaha cadaawadda leh ee loo aqoonsaday inay yihiin ururro argagixiso iyo dowladaha la sheegay inay taageeraan. Ajandahan siyaasadda arrimaha dibadda waxaa la fuliyey labadii sano ee ku xigay. Hoggaamiyaha, [[Mohamed Atta]], ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 11]] [[1 World Trade Center (1971–2001)|North Tower]] ee dhismaha World Trade Center saacadda markay ahayd 8:46 subaxnimo. Saacadda markay ahayd 9:03 subaxnimo{{efn|name=Time|Waqtiga saxda ah waa mid la isku khilaafsan yahay. ''Warbixinta Guddiga 9/11'' waxay sheegaysaa in Flight 175 ay ku dhacday South Tower saacadda markay ahayd 09:03:11 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=July 22, 2004 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=7–8 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004a}}}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://www.archives.gov/research/9-11/staff-report-sept2005.pdf |title=Staff Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks upon the United States |date=September 2005 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |page=24 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004b}} |orig-date=August 26, 2004}}</ref> NIST waxay warbixisay 09:02:59 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1-5av1.pdf |title=Visual Evidence, Damage Estimates, and Timeline Analysis |date=September 2005 |publisher=Building and Fire Research Laboratory, National Institute of Standards and Technology, United States Department of Commerce |page=27 |access-date=August 24, 2021 |ref={{harvid|NISTb|2005}}}}</ref> ilo kale oo qaarna waxay sheegaan 09:03:02 subaxnimo.<ref>{{Cite news |date=June 17, 2004 |title=Timeline for United Airlines Flight 175 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1962517 |access-date=August 24, 2021 |work=[[NPR]]}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, farqiga 16-ka daqiiqo ah ee u dhexeeya saameyn kasta waa la soo koobay ilaa 17.{{sfn|9/11 Commission|2004a|p=302}}}} [[Marwan al-Shehhi]] ayaa ku kaxeeyey [[United Airlines Flight 175]] [[2 World Trade Center (1971–2001)|South Tower]]. [[Collapse of the World Trade Center|Labaduba waxay dumeen]] saacad iyo afar iyo afartan daqiiqo gudahood,{{efn|name=Time1|In kasta oo NIST iyo Guddiga 9/11 ay bixiyaan xisaabaad kala duwan oo ku saabsan ilbiriqsiga saxda ah ee bilowga dumo ee North Tower, iyadoo NIST ay dhigtay 10:28:22 subaxnimo<ref>{{Cite web |date=September 11, 2023 |title=9/11/01 timeline: How the September 11, 2001 attacks unfolded |url=https://6abc.com/what-happened-on-911-september-11-remembrance-timeline-facts-about-911/6411796/ |access-date=November 4, 2023 |website=[[WPVI-TV]]}}</ref><ref>{{Cite journal |year=2005 |title=Final report on the collapse of the World Trade Center |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |journal=NIST |page=229 |access-date=December 7, 2023}}</ref> guddiguna 10:28:25 subaxnimo,<ref>{{Cite web |year=2004 |title=Collapse of WTC1 |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |access-date=December 7, 2023 |website=9/11 Final Report of the National Commission |page=329}}</ref> waxaa guud ahaan la aqbalay in Flight 11 aysan ku dhicin North Tower wax ka horreeya 8:46:26 subaxnimo,<ref name="102mins">{{Cite news |date=May 26, 2002 |title=102 Minutes: Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die |url=https://www.nytimes.com/2002/05/26/nyregion/102-minutes-last-words-at-the-trade-center-fighting-to-live-as-the-towers-die.html |access-date=June 23, 2023 |work=The New York Times}}</ref> markaa waqtigii ay ku qaadatay North Tower inay dumiso waxay ahayd wax yar ka yar 102 daqiiqo si kasta oo ay tahay.}} iyadoo la burburiyey shantii dhisme ee kale ee ka haray dhismaha. [[Hani Hanjour]] ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 77]] Pentagon saacadda markay ahayd 9:37 subaxnimo, taasoo sababtay burbur qayb ah. [[United Airlines Flight 93]], oo ay afduubteen [[Ziad Jarrah]], ayaa la rumeysan yahay inay bartilmaameedsanayeen midkood [[United States Capitol]] ama [[White House]]. Ka dib markii looga digay weerarradii hore, rakaabku way kaceen waxaana afduubayaashu ay diyaaradda ku kaxeeyeen [[Flight 93 National Memorial|beer]] u dhow [[Shanksville, Pennsylvania]], saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo. [[Federal Aviation Administration]] ayaa amartay in la hakiyo dhammaan taraafikada hawada [[airspace]] ee Mareykanka, taas oo u baahan dhammaan diyaaradaha hawada ku jira inay ku noqdaan meeshii ay ka kaceen ama ay u weecdaan Kanada. Tallaabooyinka laga qaaday Kanada si loo taageero diyaaradaha soo galaya iyo dadka saaran ayaa si wadajir ah loogu magacaabay [[Operation Yellow Ribbon]]. ==Asalka Yimid== Fiidkaas, [[Central Intelligence Agency]] ayaa u sheegtay Madaxweyne [[George W. Bush]] in [[Counterterrorism Center|Xarunteeda la-dagaallanka argagixisada]] ay u aqoonsatay weerarrada inay yihiin shaqada Al-Qaacida oo uu hoggaaminayo [[Osama bin Laden]]. [[U.S. government response to the September 11 attacks|Mareykanka ayaa kaga jawaabay]] bilaabidda dagaalka ka dhanka ah argagixisada iyo [[United States invasion of Afghanistan|duullaanka Afghanistan]]. [[NATO]] ku dhawaaqiddeeda [[Article 5 contingency (2001)|Qodobka 5-aad ee Heshiiska Waqooyiga Atlantiga]]—isticmaalkiisa keliya ilaa maanta—waxay ugu baaqday xulafada inay la dagaallamaan [[Al-Qaacida]] sidoo kale. Markii ciidamada duullaanka Mareykanka iyo xulafada ay ku fidayeen Afghanistan, bin Laden [[Battle of Tora Bora|wuu ka baxsaday]]. Wuu diiday wax lug ah ilaa [[2004]], markii qaybo ka mid ah [[2004 Osama bin Laden video|bayaanka la duubay]] kaas oo uu ku aqbalay [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda weerarrada]] la sii daayey. [[Motives for the September 11 attacks|Sababaha Al-Qaacida ku xustay]] waxaa ka mid ahaa [[Israel–United States relations|taageerada Mareykanka ee Israel]], joogitaanka [[Operation Southern Watch|saldhigyada milatari ee Mareykanka ee Saudi Arabia]], iyo [[sanctions against Iraq|cunaqabateynta saaran Iraq]]. [[Manhunt for Osama bin Laden|Baadi-goobka bin Laden]] oo ku dhowaa toban sano ayaa ku dhammaaday [[Maajo]] [[2011]], markii [[Killing of Osama bin Laden|la dilay intii lagu jiray weerar milatari oo [[Mareykanka]] ah]] gudaha [[Abbottabad]], [[Bakistaan]]. [[War in Afghanistan (2001–2021)|Dagaalkii Afgaanistan]] Wuxuu sii socday toban sano oo kale. Weerarradu [[Casualties of the September 11 attacks|waxay dileen 2,977 qof, waxay dhaawaceen kumanaan kale]],{{efn|Marka laga reebo afduubayaasha}} waxayna horseedeen [[Health effects arising from the September 11 attacks|cawaaqib xumo caafimaad oo muddo dheer ah]] iyadoo ay sababtay ugu yaraan {{USD|10}}{{nbsp}}bilyan oo burbur ah kaabayaasha iyo hantida. Waxay weli tahay weerarkii argagixiso ee ugu dhimashada badnaa taariikhda, iyo sidoo kale [[List of the deadliest firefighter disasters in the United States|dhacdadii ugu dhimashada badnayd ee dab-damiska]] iyo shaqaalaha [[List of law enforcement officers killed in the line of duty in the United States|sharci fulinta]] ee taariikhda Mareykanka, iyadoo dishay 343 iyo 72 xubnood, siday u kala horreeyaan. Shilalkii Flight 11 iyo Flight 175 waxay ahaayeen [[List of deadliest aircraft accidents and incidents#Table|musiibooyinkii duulimaad ee ugu dhimashada badnaa abid]], iyo isku dhaca Flight 77 ee Pentagon wuxuu sababay tiradii afraad ee ugu sarreysay ee dhimashada dhulka ee shil diyaarad taariikhda. Burburkii World Trade Center iyo [[List of buildings damaged or destroyed in the September 11 attacks|deegaannada ku xeeran]] ayaa si dhab ah u dhaawacay dhaqaalaha Mareykanka waxayna [[Economic effects of the September 11 attacks|kicisay naxdin suuqeed caalami ah]]. Waddamo kale oo badan ayaa adkeeyey [[anti-terrorism legislation|sharciyada ka dhanka ah argagixisada]] waxayna ballaariyeen awoodahooda [[Law enforcement agency|sharci fulinta]] iyo [[intelligence agencies|hay'adaha sirdoonka]]. Tirada guud ee dhimashada ay sababeen weerarradu, oo lagu daray tirada dhimashada ee iskahorimaadyada ay si toos ah u kiciyeen, waxaa lagu qiyaasay [[Costs of War Project]] inay ka badan tahay 4.5{{nbsp}}milyan.<ref name=":2">{{Cite news |last=Berger |first=Miriam |date=May 15, 2023 |title=Post-9/11 wars have contributed to some 4.5 million deaths, report suggests |url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/05/15/war-on-terror-911-deaths-afghanistan-iraq/ |url-access=subscription |access-date=May 26, 2024 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Nadiifinta [[World Trade Center site|goobta World Trade Center]] (oo si caadi ah loogu yaqaan "Ground Zero") ayaa lagu dhammeeyey May 2002, halka Pentagon-ka dib loo dayactiray muddo sanad gudihiis ah. Ka dib dib-u-dhacyo ku yimid naqshadaynta dhismaha beddelka ah, [[World Trade Center (2001–present)|lix dhisme oo cusub]] ayaa loo qorsheeyey inay beddelaan munaaradaha lumay ee goobta World Trade Center, oo ay la socdaan matxaf iyo xusuus-qor u heellan kuwa lagu dilay ama lagu dhaawacay weerarrada. Dhismihii ugu sarreeyey, [[One World Trade Center]], ayaa dhismihiisa bilaabmay 2006 wuxuuna furmay 2014. [[Memorials and services for the September 11 attacks|Xusuusta weerarrada]] waxaa ka mid ah [[National September 11 Memorial & Museum]] ee magaalada New York; [[Pentagon Memorial]] ee Arlington County, Virginia; iyo [[Flight 93 National Memorial]] oo ku taal goobta shilka ee Pennsylvania. ==Tixraacyo== jfu0u3ep1ki8nwio4qje5tuuzdz6am9 302898 302895 2026-07-17T11:47:01Z Videoiib7 46243 302898 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | image = <!-- 🚨 Digniin 🚨: Kolajkan waxaa lagu heshiiyey dood ka dhacday [[Talk:September 11 attacks#Follow-up RfC: Infobox collage]]. Sida uu qabo [[WP:CONLEVEL]], HA beddelin wax ka mid ah kolajkan ilaa dood kale ay ka buriso middii hore. -->{{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | perrow = 1/2/2 | image1 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC smoking on 9-11.jpeg | alt1 = Qiiq madow oo daboolay Manhattan oo ka imaanaya Twin Towers | image2 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->FEMA - 3969 - Photograph by Andrea Booher taken on 09-19-2001 in New York.jpg | alt2 = Shaqaalaha samatabbixinta oo ku dhex socda burbur iyo qiiq goobta World Trade Center, iyo calanka Mareykanka oo ka babanaya dhinaca bidix | image3 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->DN-SD-03-11451 (cropped).JPEG | alt3 = Qeyb ka mid ah Pentagon-ka oo gubatay oo burburtay, taasoo muujineysa gudaha dhismaha | image4 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->UA93 fuselage debris (slight cropped).jpg | alt4 = Qeyb ka mid ah biraha diyaaradda Flight 93 oo leh laba daaqadood, oo ku dhex yaalla kayn | image5 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC-Fireman requests 10 more colleagues (cropped).jpg | alt5 = Dab-damis taagan burburka, oo kor u taagaya 10 farood si uu u codsado gargaar | footer = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirrada iyadoo aan la helin dood (RfC). -->{{hlist|''Laga bilaabo xagga sare, bidix ilaa midig:'' [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] oo gubanaya|[[Rescue and recovery effort after the September 11 attacks on the World Trade Center|Shaqaalaha samatabbixinta]] ee [[World Trade Center site|Ground Zero]]|Qeyb burburtay oo ka mid ah [[the Pentagon]]|Qeyb ka mid ah [[United Airlines Flight 93|Flight 93]]|Dab-damis ku sugan Ground Zero}} }} | location = * [[Lower Manhattan]], New York * [[Arlington County, Virginia]] * [[Stonycreek Township, Somerset County, Pennsylvania|Stonycreek Township, Pennsylvania]]{{efn|Goobaha kale ee weerarka waxaa ka mid ah hawada sare ee [[Massachusetts]], [[New Jersey]], [[Ohio]], [[Kentucky]] iyo [[West Virginia]].}} | date = {{start date and age|2001|09|11}} | time-begin = {{circa}} 8:13&nbsp;a.m.{{efn|Afduubayaashu waxay bilaabeen weerarkoodii ugu horreeyey qiyaastii 08:13 subaxnimo, markii koox ka kooban shan qof ay la wareegeen [[American Airlines Flight 11]], iyagoo dhaawacay laba qof oo midna dileen ka hor intaysan xoog ku gelin qolka duuliyaha.}} | time-end = 10:03&nbsp;a.m.{{efn|[[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ee la afduubtay]] ayaa ku burburtay beer ku taal Pennsylvania saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo, taasoo soo gebogabeysay weerarradii maadaama dhammaan dadkii weerarka geystay ay dhinteen diyaaradihiina la burburiyey. Si kastaba ha ahaatee, burburkii weerarka ayaa sii socday maadaama North Tower uu gubanayey 25 daqiiqo oo kale ilaa uu ugu dambeyntii burburay 10:28 subaxnimo.}} | timezone = [[Eastern Time Zone|EDT]] | type = {{hlist|[[Argagixisada Islaamiga ah]]|[[afduubka diyaaradaha]]|[[weerar ismiidaamin ah]]|[[laayid ballaaran]]}} | target = * [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ([[American Airlines Flight 11|AA 11]] iyo [[United Airlines Flight 175|UA 175]]) * [[The Pentagon]] ([[American Airlines Flight 77|AA 77]]) * [[U.S. Capitol Building]] ama [[White House]] ([[United Airlines Flight 93|UA 93]]; waa ku guuldarreysteen sababo la xiriira kacdoon rakaabka ah) | fatalities = [[Casualties of the September 11 attacks|2,996]]{{efn|Kumanaan kale ayaa loo maleynayaa inay u dhinteen xanuunno la xiriira weerarka; si kastaba ha ahaatee, tirada saxda ah lama yaqaan sababo la xiriira dhibaatada lagu ogaanayo kiisaska la xiriira weerarka.}} ([[Lists of victims of the September 11 attacks|2,977 oo ku dhintay weerarrada]] iyo [[Hijackers in the September 11 attacks|19 qof oo weerarka geystay]]) | injuries = 6,000–25,000+{{efn|Ishaaradu way kala duwan yihiin marka laga hadlayo tirada dhaawacyada―qaar waxay sheegaan 6,000 halka kuwa kalena ay gaarsiiyaan ilaa 25,000.}} | perps = [[Al-Qaeda]] oo uu hoggaaminayey [[Osama bin Laden]]<br>[[Hamburg cell]] (sidoo kale fiiri: [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda]]) | numparts = [[Hijackers in the September 11 attacks|19]] | motive = Qaar dhowr ah; fiiri [[Motives for the September 11 attacks]] iyo [[fatwas of Osama bin Laden]] | convicted = {{unbulleted list|[[Zacarias Moussaoui]]|[[Imad Yarkas]]|[[Mounir el-Motassadeq]] (sidoo kale fiiri: [[Trials related to the September 11 attacks]])}} | website = <!-- Waxba ha ku darin halkan. Fiiri [[Talk:September_11_attacks#Website_in_infobox]]. --> | notes = }} '''Weerarradii 11-ka Sebteembar''',{{efn|Magaca ururka Al-Qaacida u bixiyey dhacdooyinkaas waa '''Duullaankii Manhattan''',<ref>{{Cite web |last=Riedel |first=Bruce |date=2011-07-15 |title=Al Qaeda's 9/11 Obsession |url=https://www.brookings.edu/articles/al-qaedas-911-obsession/ |website=[[brookings.edu]]}}</ref> tusaale, laga yaabee inuu yahay kii ugu horreeyey ee la ogyahay ama la ogaan karo oo laga helay muuqaal la soo saaray [[Sebtembar]] [[2006]].<ref>{{cite AV media |people= |author= Abu Anas Mujahid|date=September 2006 |title=The Manhattan Raid Part 1|url=https://archive.org/details/TheManhattnRaidFullUrdu |trans-title= |format= |work=|type= |language=Arabic, Urdu, English|via=[[archive.org]]|publisher=[[As-Sahab Media]]|time=00:09, 00:13-15, 03:11, (etc)|access-date=12 May 2026|quote=[[Hamza al-Ghamdi]] Mid ka mid ah [[Shahiid|Shahiidiinta]] Duullaankii Manhattan}}</ref><ref>{{cite web|author=Bill Roggio|date=September 10, 2006|url=https://www.longwarjournal.org/archives/2006/09/the_full_version_of_the.php|title=Al Qaeda|work=longwarjournal.org|publisher=[[Foundation for Defense of Democracies]]|quote=Nuqulka buuxa ee muuqaalkii sannadguurada 9/11 ee as-Sahab, "Duullaankii Manhattan," ayaa la sii daayey galabnimadii maanta. [[Global Crisis Watch]] waxay hayaan nuqullada muuqaalka (labo qaybood) iyo falanqayn.}}</ref>}} kuwaas oo loo yaqaan si caadi ah '''9/11''',{{efn|oo loogu dhawaaqo "nine eleven"<ref>{{Cite book |last1=Allan |first1=Keith |author-link1=Keith Allan (linguist) |chapter-url=https://books.google.co.uk/books?redir_esc=y&id=b2rCLYHjDMgC&q=9%2F11#v=snippet&q=9%2F11&f=false|chapter=Chapter 8 Disease, death and killing - Censoring the language of killing|title=Forbidden Words: Taboo and the Censoring of Language |last2=Burridge |first2=Kate |author-link2=Kate Burridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2006 |isbn=978-1-139-45760-6 |page=233 |access-date=February 1, 2025 }}</ref>}} waxay ahaayeen taxane isku dubaridan oo [[weerar ismiidaamin ah]] ah oo uu fuliyey ururka [[Argagixisada Islaamiga ah]] ee [[al-Qaeda]] ka dhan ah Mareykanka sannadkii 2001. [[Hijackers in the September 11 attacks|Toban iyo sagaal argagixiso]] ayaa afduubtay afar diyaaradood, ka dibna mid kasta waxay ku kaxeeyeen [[Twin Towers]] oo ku yaallay [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ee magaalada New York. [[American Airlines Flight 77|Diyaaraddii saddexaad ayaa ku dhacday]] [[the Pentagon]], oo ah xarunta [[ Wasaaradda Gaashaandhigga Mareykanka ]], Ee [[Arlington County, Virginia]]. [[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ayaa ku dhacday]] beer miyi ah oo ku taal [[Pennsylvania]] intii lagu jiray kacdoon rakaabka ah. Ka jawaabidda weerarrada, Mareykanka wuxuu bilaabay [[war on terror|dagaalka ka dhanka ah argagixisada]] ee caalamiga ah, isagoo doonaya inuu baabi'iyo kooxaha cadaawadda leh ee loo aqoonsaday inay yihiin ururro argagixiso iyo dowladaha la sheegay inay taageeraan. Ajandahan siyaasadda arrimaha dibadda waxaa la fuliyey labadii sano ee ku xigay. Hoggaamiyaha, [[Mohamed Atta]], ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 11]] [[1 World Trade Center (1971–2001)|North Tower]] ee dhismaha World Trade Center saacadda markay ahayd 8:46 subaxnimo. Saacadda markay ahayd 9:03 subaxnimo{{efn|name=Time|Waqtiga saxda ah waa mid la isku khilaafsan yahay. ''Warbixinta Guddiga 9/11'' waxay sheegaysaa in Flight 175 ay ku dhacday South Tower saacadda markay ahayd 09:03:11 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=July 22, 2004 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=7–8 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004a}}}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://www.archives.gov/research/9-11/staff-report-sept2005.pdf |title=Staff Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks upon the United States |date=September 2005 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |page=24 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004b}} |orig-date=August 26, 2004}}</ref> NIST waxay warbixisay 09:02:59 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1-5av1.pdf |title=Visual Evidence, Damage Estimates, and Timeline Analysis |date=September 2005 |publisher=Building and Fire Research Laboratory, National Institute of Standards and Technology, United States Department of Commerce |page=27 |access-date=August 24, 2021 |ref={{harvid|NISTb|2005}}}}</ref> ilo kale oo qaarna waxay sheegaan 09:03:02 subaxnimo.<ref>{{Cite news |date=June 17, 2004 |title=Timeline for United Airlines Flight 175 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1962517 |access-date=August 24, 2021 |work=[[NPR]]}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, farqiga 16-ka daqiiqo ah ee u dhexeeya saameyn kasta waa la soo koobay ilaa 17.{{sfn|9/11 Commission|2004a|p=302}}}} [[Marwan al-Shehhi]] ayaa ku kaxeeyey [[United Airlines Flight 175]] [[2 World Trade Center (1971–2001)|South Tower]]. [[Collapse of the World Trade Center|Labaduba waxay dumeen]] saacad iyo afar iyo afartan daqiiqo gudahood,{{efn|name=Time1|In kasta oo NIST iyo Guddiga 9/11 ay bixiyaan xisaabaad kala duwan oo ku saabsan ilbiriqsiga saxda ah ee bilowga dumo ee North Tower, iyadoo NIST ay dhigtay 10:28:22 subaxnimo<ref>{{Cite web |date=September 11, 2023 |title=9/11/01 timeline: How the September 11, 2001 attacks unfolded |url=https://6abc.com/what-happened-on-911-september-11-remembrance-timeline-facts-about-911/6411796/ |access-date=November 4, 2023 |website=[[WPVI-TV]]}}</ref><ref>{{Cite journal |year=2005 |title=Final report on the collapse of the World Trade Center |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |journal=NIST |page=229 |access-date=December 7, 2023}}</ref> guddiguna 10:28:25 subaxnimo,<ref>{{Cite web |year=2004 |title=Collapse of WTC1 |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |access-date=December 7, 2023 |website=9/11 Final Report of the National Commission |page=329}}</ref> waxaa guud ahaan la aqbalay in Flight 11 aysan ku dhicin North Tower wax ka horreeya 8:46:26 subaxnimo,<ref name="102mins">{{Cite news |date=May 26, 2002 |title=102 Minutes: Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die |url=https://www.nytimes.com/2002/05/26/nyregion/102-minutes-last-words-at-the-trade-center-fighting-to-live-as-the-towers-die.html |access-date=June 23, 2023 |work=The New York Times}}</ref> markaa waqtigii ay ku qaadatay North Tower inay dumiso waxay ahayd wax yar ka yar 102 daqiiqo si kasta oo ay tahay.}} iyadoo la burburiyey shantii dhisme ee kale ee ka haray dhismaha. [[Hani Hanjour]] ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 77]] Pentagon saacadda markay ahayd 9:37 subaxnimo, taasoo sababtay burbur qayb ah. [[United Airlines Flight 93]], oo ay afduubteen [[Ziad Jarrah]], ayaa la rumeysan yahay inay bartilmaameedsanayeen midkood [[United States Capitol]] ama [[White House]]. Ka dib markii looga digay weerarradii hore, rakaabku way kaceen waxaana afduubayaashu ay diyaaradda ku kaxeeyeen [[Flight 93 National Memorial|beer]] u dhow [[Shanksville, Pennsylvania]], saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo. [[Federal Aviation Administration]] ayaa amartay in la hakiyo dhammaan taraafikada hawada [[airspace]] ee Mareykanka, taas oo u baahan dhammaan diyaaradaha hawada ku jira inay ku noqdaan meeshii ay ka kaceen ama ay u weecdaan Kanada. Tallaabooyinka laga qaaday Kanada si loo taageero diyaaradaha soo galaya iyo dadka saaran ayaa si wadajir ah loogu magacaabay [[Operation Yellow Ribbon]]. ==Asalka Yimid== Fiidkaas, [[Central Intelligence Agency]] ayaa u sheegtay Madaxweyne [[George W. Bush]] in [[Counterterrorism Center|Xarunteeda la-dagaallanka argagixisada]] ay u aqoonsatay weerarrada inay yihiin shaqada Al-Qaacida oo uu hoggaaminayo [[Osama bin Laden]]. [[U.S. government response to the September 11 attacks|Mareykanka ayaa kaga jawaabay]] bilaabidda dagaalka ka dhanka ah argagixisada iyo [[United States invasion of Afghanistan|duullaanka Afghanistan]]. [[NATO]] ku dhawaaqiddeeda [[Article 5 contingency (2001)|Qodobka 5-aad ee Heshiiska Waqooyiga Atlantiga]]—isticmaalkiisa keliya ilaa maanta—waxay ugu baaqday xulafada inay la dagaallamaan [[Al-Qaacida]] sidoo kale. Markii ciidamada duullaanka Mareykanka iyo xulafada ay ku fidayeen Afghanistan, bin Laden [[Battle of Tora Bora|wuu ka baxsaday]]. Wuu diiday wax lug ah ilaa [[2004]], markii qaybo ka mid ah [[2004 Osama bin Laden video|bayaanka la duubay]] kaas oo uu ku aqbalay [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda weerarrada]] la sii daayey. [[Motives for the September 11 attacks|Sababaha Al-Qaacida ku xustay]] waxaa ka mid ahaa [[Israel–United States relations|taageerada Mareykanka ee Israel]], joogitaanka [[Operation Southern Watch|saldhigyada milatari ee Mareykanka ee Saudi Arabia]], iyo [[sanctions against Iraq|cunaqabateynta saaran Iraq]]. [[Manhunt for Osama bin Laden|Baadi-goobka bin Laden]] oo ku dhowaa toban sano ayaa ku dhammaaday [[Maajo]] [[2011]], markii [[Killing of Osama bin Laden|la dilay intii lagu jiray weerar milatari oo [[Mareykanka]] ah]] gudaha [[Abbottabad]], [[Bakistaan]]. [[War in Afghanistan (2001–2021)|Dagaalkii Afgaanistan]] Wuxuu sii socday toban sano oo kale. Weerarradu [[Casualties of the September 11 attacks|waxay dileen 2,977 qof, waxay dhaawaceen kumanaan kale]],{{efn|Marka laga reebo afduubayaasha}} waxayna horseedeen [[Health effects arising from the September 11 attacks|cawaaqib xumo caafimaad oo muddo dheer ah]] iyadoo ay sababtay ugu yaraan {{USD|10}}{{nbsp}}bilyan oo burbur ah kaabayaasha iyo hantida. Waxay weli tahay weerarkii argagixiso ee ugu dhimashada badnaa taariikhda, iyo sidoo kale [[List of the deadliest firefighter disasters in the United States|dhacdadii ugu dhimashada badnayd ee dab-damiska]] iyo shaqaalaha [[List of law enforcement officers killed in the line of duty in the United States|sharci fulinta]] ee taariikhda Mareykanka, iyadoo dishay 343 iyo 72 xubnood, siday u kala horreeyaan. Shilalkii Flight 11 iyo Flight 175 waxay ahaayeen [[List of deadliest aircraft accidents and incidents#Table|musiibooyinkii duulimaad ee ugu dhimashada badnaa abid]], iyo isku dhaca Flight 77 ee Pentagon wuxuu sababay tiradii afraad ee ugu sarreysay ee dhimashada dhulka ee shil diyaarad taariikhda. Burburkii World Trade Center iyo [[List of buildings damaged or destroyed in the September 11 attacks|deegaannada ku xeeran]] ayaa si dhab ah u dhaawacay dhaqaalaha Mareykanka waxayna [[Economic effects of the September 11 attacks|kicisay naxdin suuqeed caalami ah]]. Waddamo kale oo badan ayaa adkeeyey [[anti-terrorism legislation|sharciyada ka dhanka ah argagixisada]] waxayna ballaariyeen awoodahooda [[Law enforcement agency|sharci fulinta]] iyo [[intelligence agencies|hay'adaha sirdoonka]]. Tirada guud ee dhimashada ay sababeen weerarradu, oo lagu daray tirada dhimashada ee iskahorimaadyada ay si toos ah u kiciyeen, waxaa lagu qiyaasay [[Costs of War Project]] inay ka badan tahay 4.5{{nbsp}}milyan.<ref name=":2">{{Cite news |last=Berger |first=Miriam |date=May 15, 2023 |title=Post-9/11 wars have contributed to some 4.5 million deaths, report suggests |url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/05/15/war-on-terror-911-deaths-afghanistan-iraq/ |url-access=subscription |access-date=May 26, 2024 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Nadiifinta [[World Trade Center site|goobta World Trade Center]] (oo si caadi ah loogu yaqaan "Ground Zero") ayaa lagu dhammeeyey May 2002, halka Pentagon-ka dib loo dayactiray muddo sanad gudihiis ah. Ka dib dib-u-dhacyo ku yimid naqshadaynta dhismaha beddelka ah, [[World Trade Center (2001–present)|lix dhisme oo cusub]] ayaa loo qorsheeyey inay beddelaan munaaradaha lumay ee goobta World Trade Center, oo ay la socdaan matxaf iyo xusuus-qor u heellan kuwa lagu dilay ama lagu dhaawacay weerarrada. Dhismihii ugu sarreeyey, [[One World Trade Center]], ayaa dhismihiisa bilaabmay 2006 wuxuuna furmay 2014. [[Memorials and services for the September 11 attacks|Xusuusta weerarrada]] waxaa ka mid ah [[National September 11 Memorial & Museum]] ee magaalada New York; [[Pentagon Memorial]] ee Arlington County, Virginia; iyo [[Flight 93 National Memorial]] oo ku taal goobta shilka ee Pennsylvania. ==Tixraacyo== 9jzwsv9cpnwvo73ip4ymajszpy35iwf Bad Iburg 0 49524 302837 2026-07-17T10:16:42Z Isma4l 41797 /* */ 302837 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_coa = DEU Bad Iburg COA.svg |image_photo = Bad Iburg - Schloss -BT- 01.jpg |image_caption = Qalcadada iyo Bennoturm |coordinates = {{coord|52|09|33|N|08|02|50|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Iburg in OS.svg |state = |district = Osnabrück |elevation = 104 |area = 36.5 |postal_code = 49186 |area_code = 05403 |licence = OS, BSB, MEL, WTL |Gemeindeschlüssel = 03 4 59 004 |divisions = 4 degmo |website = [https://www.badiburg.de/ www.badiburg.de] |mayor = Daniel Große-Albers<ref name=mayor>{{cite web|url=https://wahlen.statistik.niedersachsen.de/SW2021/reports/DW/DW_Uebersicht.pdf|title=Stichwahlen zu Direktwahlen in Niedersachsen vom 26. September 2021|date=13 October 2021|publisher=[[Landesamt für Statistik Niedersachsen]]}}</ref> |leader_term = 2021&ndash;26 }} [[File:IburgRoidkin.jpg|thumb|250px|Qalcadada iyo kaniisadda Iburg ka hor 1752, sawir uu sameeyay Renier Roidkin]] '''Bad Iburg''' ({{IPA|de|baːt ˈʔiːbʊʁk|lang|De-Bad Iburg.ogg}}; [[Westphalian language|Westphalian]]: ''Bad Ibig'') waa [[magaalo xeebeedka]] ku taal [[Osnabrück (district)|degmada Osnabrück]], ee [[Lower Saxony]], [[Germany]]. Waxay ku taallaa [[Teutoburg Forest]], 16&nbsp;km koonfur ka xigta [[Osnabrück]], waxaana dhex mara waddada socodka dheer ee [[Hermannsweg]]. Bad Iburg sidoo kale waa magaca [[degmo]] oo ay ku jiraan magaalada iyo afar xarumood oo dibadda ah: Glane, Ostenfelde, Sentrup iyo Visbeck. Dhismaha ugu muhiimsan waa [[Schloss Iburg]] oo ka sarreeya magaalada. Waa dhisme ka kooban [[qalcad]] oo ahayd hoygii hoggaamiyeyaasha diinta ee [[Bishopric of Osnabrück|Osnabrück]] muddo lix boqol oo sano ah iyo kaniisad hore oo ka tirsan [[Order of Saint Benedict]]. == Taariikh == [[File:Sophie Charlotte von Hannover.jpg|thumb|left|Sophia Charlotte, boqoraddii ugu horreysay ee [[Kingdom of Prussia|Prussia]], waxay ku dhalatay qalcadda Iburg]] Bad Iburg waxaa markii ugu horreysay lagu xusay 753 dukumiinti [[Franks|Frankish]] ah. Sannadkii 772 [[List of Frankish Kings|Boqorkii Frankish]] [[Charlemagne]] wuxuu qabsaday "Royal castle Iburg", isagoo ka qaaday cadawgiisii ugu weynaa, hoggaamiyihii [[Saxons|Saxon]] [[Widukind]]. Muddadii dheerayd ee halganka, lahaanshaha wuxuu u kala guurayey Franks iyo Saxons. Ciidamada Frankish ayaa ugu dambeyntii dib u qabsaday qalcadda 783. Bad Iburg waxay yeelatay muhiimad ka baxsan heerka deegaanka qarnigii 11-aad markii Bishop Benno I (1052–1067) uu dhisay qalcad cusub oo dushiisa laga dhisay burburkii qalcaddii hore. Qalcadkan sidoo kale waa la burburiyay sidaas darteed beddelkii Benno I Bishop [[Benno II of Osnabrück]] (1068–1088) wuxuu dhisay qalcad kale. Wuxuu kaloo aasaasay kaniisadda [[Benedictine]], kow iyo tobankii kaniisad ee ugu horreeyay waxay ka yimaadeen [[Mainz]]. Waxyaabaha xiisaha leh ee Kaniisadda Katooliga ee St. Clemens waa [[hagioscope]], taas oo u oggolaatay [[Leprosy|bukaannada baraska]] inay daawadaan cibaadada meel ka baxsan. Bishop Benno II waxaa lagu aasay St. Clemens, oo ah kaniisadda kaniisadda. Qiyaastii 1100, ka dib markii uu dab weyn ka kacay Osnabrück, qalcaddu waxay noqotay hoygii hoggaamiyeyaasha Osnabrück. Muddadan waxay dhammaatay markii [[Ernest Augustus, Elector of Hanover|Ernest Augustus]], Elector of [[Electorate of Hanover|Hanover]] & Duke of [[Duchy of Brunswick-Lüneburg|Brunswick-Lüneburg]] iyo Protestant [[Prince-Bishopric of Osnabrück|Prince-Bishop of Osnabrück]] uu dhisay qalcad [[baroque]] ah oo ku taal Osnabrück oo isaga iyo qoyskiisu ay u guureen 1673. Wuxuu ku daray kaniisadda yar ee Protestant-ka ee Evangelisch-lutherische Schlosskirche qalcadda Iburg, sidaas darteed dhismaha qalcad iyo kaniisad wuxuu lahaa laba kaniisadood, Protestant iyo Catholic, tan iyo qarnigii 17-aad. Sannadkii 1668 [[Sophia Charlotte of Hanover]], gabadhii keliya ee Ernest Augustus iyo xaaskiisa [[Sophia of the Palatinate]], waxay ku dhalatay Schloss Iburg. Waxay noqotay boqoraddii ugu horreysay ee Prussia. Muhiimad gaar ah ayaa leh Rittersaal (hall of knights) ee qalcadda. Saqafka dhismaha waxaa rinjiyeeyay Andrea Alovisii. Goobta kaniisaddu waxay leedahay dhisme baroque ah oo uu naqshadeeyay Johann Conrad Schlaun xilligii [[Abbot]] Adolph Hane (1706–1768). Kaniisaddu waxay firfircoonayd ilaa 1803 markii ay ahayd [[Secularization|secularisated]] by [[German Mediatisation#Reichsdeputionshauptschluss|Reichsdeputationshauptschluss]]. Sannadkii 1534 Bad Iburg waxay ku lug lahayd [[Münster Rebellion]] markii lix [[Anabaptist]]s la qabtay iyagoo ka socda Münster ilaa Osnabrück waxaana lagu xiray munaarad octagonal ee qalcadda oo la yiraahdo ''Bennoturm'' (Munaaraddii Benno). Shan ka mid ah ayaa ku dhintay intii lagu jiray jirdilka ama waa la diley; kii lixaad waa la sii daayay ka dib markii uu khiyaameeyay qorshayaasha [[John of Leiden]], hoggaamiyaha Anabaptists. Sannadkii 1910 shilka [[zeppelin]] ''LZ7 Deutschland'' ee u dhow Bad Iburg wuxuu keenay dareen caalami ah. Maraakiibta hawada ayaa safarkoodii ugu horreeyay ku tagay 19 June 1910, sagaal maalmood ka dibna waxay ku jireen safar madadaalo ah si loo caanbixiyo zeppelin. Markabka waxaa saarnaa 19 weriye, oo ay ku jiraan laba weriye oo ka tirsan wargeysyo caan ah oo Ingiriisi ah. Cimilada xun awgeed, shaqaaluhu waxay go'aansadeen inay aadaan [[Osnabrück]], iyagoo maraya kaynta Teutoburg. Maraakiibta hawada ayaa ku burburtay Mount Limberg 28 June 1910, wax yar ka dib 5 p.m. Qofna waxba kama soo gaarin.<ref>[[:de:LZ 7]] Ku saabsan LZ7 ee Wikipedia Jarmal</ref> Taallo leh sawirka Count [[Ferdinand von Zeppelin]] ayaa laga taagay Mount Limberg ka dib shilka, qoraalku wuxuu akhrinayaa, ''Trotzdem vorwärts'' (Horay u soco si kastaba ha ahaatee). 18 Janaayo 1962 diyaarad ka timid British Royal Air Force ayaa ku burburtay buurta [[Dörenberg]]. Labadii duuliye ee da'doodu ahayd 24 iyo 26 sano, way dhinteen. Waxaa jira taallo ku taal Dörenberg xusuusta shilka. <gallery> File:BadIburgSchlossRittersaal.JPG|Qalcadda Rittersaal (hall of knights), sawirada waxaa qoray Andrea Alovisii File:BadIburgSchlossSchlaun.JPG|Baroque monastery oo uu naqshadeeyay Johann Conrad Schlaun File:BadIburgSchlossBennoturm.JPG|Bennoturm oo ku taal qalcadda halkaas oo anabaptists lagu xiray File:Trotzdem vorwärts groß.jpg|Taallo ku taal Mount Limberg oo xusaysa shilka LZ7 </gallery> ==Mayors== Duqa magaalada hadda waa Daniel Große-Albers (madaxbannaan), oo la doortay 2021.<ref name="mayor" /> Wuxuu beddelay Annette Niermann (Alliance 90/The Greens), oo loo doortay duqa magaalada 2014.<ref>[http://www.noz.de/lokales/bad-iburg/lokales/bad-iburg/artikel/453610/annette-niermann-ist-bad-iburgs-neue-burgermeisterin-2 ''Annette Niermann ist Bad Iburgs neue Bürgermeisterin.''] In: ''Neue Osnabrücker Zeitung,'' 24. Februar 2014.</ref> Waxay ahayd beddelkii Drago Jurak. ==Museums== Bad Iburg waxay leedahay saddex matxaf, Schlossmuseum mit Münzkabinett, matxafka qalcadda, oo ay ku jirto waaxda [[numismatic]], Uhrenmuseum (matxafka saacadaha), iyo Averbecks Speicher, matxafka taariikhda deegaanka ee ku yaal bakhaar beereed hore oo ku yaal Glane. <gallery> File:BadIburgGlaneAverdiekAnlage.jpg|Matxafka Averbecks Speicher File:BadIburgUhrenmuseum.JPG|Uhrenmuseum </gallery> == Kaniisadaha == Fleckenskirche St. Nikolaus waxay soo bilaabatay qarnigii 13-aad. Kaniisadda Katooliga ee Roman waa [[hall church]] ugu da'da weyn ee [[Osnabrück (district)|degmada Osnabrück]]. St. Jakobus der Ältere ee Glane waxaa la dhisay 1904/1905. Kaniisadda Katooliga ee Roman ee [[Gothic Revival architecture]] waxay ka kooban tahay pietà ka timid 1420. St. Clemens oo ku taal dhismaha qalcadda waxay ahayd kaniisadda kaniisadda Benedictine. [[Hagioscope]] ayaa dib loo helay. Evangelische Schlosskirche oo sidoo kale ku taal dhismaha qalcadda waa kaniisadda keliya ee Lutheran ee Bad Iburg. <gallery> File:BadIburgFleckenskirche.JPG|Fleckenskirche St. Nikolaus File:BadIburgKircheGlane.jpg|St. Jakobus der Ältere ee Glane File:BadIburgSchlossKlosterkircheHagioskop.JPG|Hagioscope oo ku taal St. Clemens File:BadIburgSchlossEvKirche.JPG|Albaabka laga galo Evangelische Schlosskirche </gallery> ==Buildings== [[File:BadIburgJagdschlösschen.jpg|thumb|Jagdschlösschen]]Jagdschlösschen (qalcadda ugaarsiga), oo sidoo kale loo yaqaan Altes Forsthaus Freudenthal, waxaa la dhisay 1595 by prince bishop Philipp Sigismund von Wolfenbüttel. Schlossmühle, warshadda qalcadda, waxaa sidoo kale dhisay Philipp Sigismund. Gografenhof, dhisme caadi ah, waxaa loo isticmaalaa xarunta magaalada tan iyo 1967. Kurhaus (xarunta spa/ dalxiiska) waxaa la furay 1967 waxaana la duminayey 2010 ka dib doodo weyn oo deegaanka ah (aagga hadda waa beer caws ah oo inta badan loo isticmaalo dhacdooyinka bulshada sida Schuetzenfest). Burg Scheventorf waa qalcad biyo ah oo hore oo la dhisay 1552, laakiin taariikhdeedu waxay bilaabatay qarnigii 14-aad. Waxay ku taallaa koonfurta bartamaha magaalada. Schleppenburg u dhow oo la dumiyay waxay sidoo kale ahayd qalcad biyo ah. ==Sculptures== Bad Iburg waxay leedahay dhowr farshaxan oo uu sameeyay Hans Gerd Ruwe oo ka socda Osnabrück. Kuwani waa farshaxanka Bishop Benno II, aasaasaha kaniisadda, oo u dhow xarunta magaalada, Handwerkerbrunnen (funtanka farsamada) ee Große Straße, iyo Trommlerbrunnen (funtanka wiilka durbaanka) ee Glane. Trommlerbrunnen wuxuu xasuusinayaa sharafta noqoshada [[market town]] 1764. <gallery> File:BadIburgBennoII.JPG|Bishop Benno II File:BadIburgHandwerkerbrunnen.jpg|Handwerkerbrunnen File:BadIburgGlaneTrommlerbrunnen.jpg|Trommlerbrunnen </gallery> {{commons category|Bad Iburg}} == Personality == [[File:Friedrich Wilhelm Weidemann - Sophie Charlotte, Königin von Preußen.jpg|thumb|160px|Sophie Charlotte of Hanover; Boqoraddii Prussia 1705]] === Wiilasha iyo gabdhaha magaalada === * [[Sophia Charlotte of Hanover]] (1668–1705), boqoraddii ugu horreysay ee Prussia * William Westmeyer (1829–1880), muusikiiste iyo pianiste === Shakhsiyaadka lala xiriiriyay magaalada === * [[Benno II of Osnabrück|Bishop Benno II]] (qiyaastii 1020–1088) wuxuu aasaasay kaniisadda Benedictine. Waxaa lagu aasay kaniisadda qalcadda Catholic 1088 * [[Eitel Frederick von Hohenzollern-Sigmaringen]] (1582–1625), Bishop ee Osnabrück, wuxuu ku dhintay 1625 ee Schloss Iburg {{clear}} == Tixraacyo == {{reflist}} {{Authority control}} sv2ygjlro0d815x775ea2h5we9v2kbh 302838 302837 2026-07-17T10:18:01Z Isma4l 41797 302838 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_coa = DEU Bad Iburg COA.svg |image_photo = Bad Iburg - Schloss -BT- 01.jpg |image_caption = Qalcadada iyo Bennoturm |coordinates = {{coord|52|09|33|N|08|02|50|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Iburg in OS.svg |state = |district = Osnabrück |elevation = 104 |area = 36.5 |postal_code = 49186 |area_code = 05403 |licence = OS, BSB, MEL, WTL |Gemeindeschlüssel = 03 4 59 004 |divisions = 4 degmo |website = [https://www.badiburg.de/ www.badiburg.de] |mayor = Daniel Große-Albers<ref name=mayor>{{cite web|url=https://wahlen.statistik.niedersachsen.de/SW2021/reports/DW/DW_Uebersicht.pdf|title=Stichwahlen zu Direktwahlen in Niedersachsen vom 26. September 2021|date=13 October 2021|publisher=[[Landesamt für Statistik Niedersachsen]]}}</ref> |leader_term = 2021&ndash;26 }} [[File:IburgRoidkin.jpg|thumb|250px|Qalcadada iyo kaniisadda Iburg ka hor 1752, sawir uu sameeyay Renier Roidkin]] '''Bad Iburg''' ({{IPA|de|baːt ˈʔiːbʊʁk|lang|De-Bad Iburg.ogg}}; [[Westphalian language|Westphalian]]: ''Bad Ibig'') waa [[magaalo xeebeedka]] ku taal [[Osnabrück (district)|degmada Osnabrück]], ee [[Lower Saxony]], [[Germany]]. Waxay ku taallaa [[Teutoburg Forest]], 16&nbsp;km koonfur ka xigta [[Osnabrück]], waxaana dhex mara waddada socodka dheer ee [[Hermannsweg]]. Bad Iburg sidoo kale waa magaca [[degmo]] oo ay ku jiraan magaalada iyo afar xarumood oo dibadda ah: Glane, Ostenfelde, Sentrup iyo Visbeck. Dhismaha ugu muhiimsan waa [[Schloss Iburg]] oo ka sarreeya magaalada. Waa dhisme ka kooban [[qalcad]] oo ahayd hoygii hoggaamiyeyaasha diinta ee [[Bishopric of Osnabrück|Osnabrück]] muddo lix boqol oo sano ah iyo kaniisad hore oo ka tirsan [[Order of Saint Benedict]]. == Taariikh == [[File:Sophie Charlotte von Hannover.jpg|thumb|left|Sophia Charlotte, boqoraddii ugu horreysay ee [[Kingdom of Prussia|Prussia]], waxay ku dhalatay qalcadda Iburg]] Bad Iburg waxaa markii ugu horreysay lagu xusay 753 dukumiinti [[Franks|Frankish]] ah. Sannadkii 772 [[List of Frankish Kings|Boqorkii Frankish]] [[Charlemagne]] wuxuu qabsaday "Royal castle Iburg", isagoo ka qaaday cadawgiisii ugu weynaa, hoggaamiyihii [[Saxons|Saxon]] [[Widukind]]. Muddadii dheerayd ee halganka, lahaanshaha wuxuu u kala guurayey Franks iyo Saxons. Ciidamada Frankish ayaa ugu dambeyntii dib u qabsaday qalcadda 783. Bad Iburg waxay yeelatay muhiimad ka baxsan heerka deegaanka qarnigii 11-aad markii Bishop Benno I (1052–1067) uu dhisay qalcad cusub oo dushiisa laga dhisay burburkii qalcaddii hore. Qalcadkan sidoo kale waa la burburiyay sidaas darteed beddelkii Benno I Bishop [[Benno II of Osnabrück]] (1068–1088) wuxuu dhisay qalcad kale. Wuxuu kaloo aasaasay kaniisadda [[Benedictine]], kow iyo tobankii kaniisad ee ugu horreeyay waxay ka yimaadeen [[Mainz]]. Waxyaabaha xiisaha leh ee Kaniisadda Katooliga ee St. Clemens waa [[hagioscope]], taas oo u oggolaatay [[Leprosy|bukaannada baraska]] inay daawadaan cibaadada meel ka baxsan. Bishop Benno II waxaa lagu aasay St. Clemens, oo ah kaniisadda kaniisadda. Qiyaastii 1100, ka dib markii uu dab weyn ka kacay Osnabrück, qalcaddu waxay noqotay hoygii hoggaamiyeyaasha Osnabrück. Muddadan waxay dhammaatay markii [[Ernest Augustus, Elector of Hanover|Ernest Augustus]], Elector of [[Electorate of Hanover|Hanover]] & Duke of [[Duchy of Brunswick-Lüneburg|Brunswick-Lüneburg]] iyo Protestant [[Prince-Bishopric of Osnabrück|Prince-Bishop of Osnabrück]] uu dhisay qalcad [[baroque]] ah oo ku taal Osnabrück oo isaga iyo qoyskiisu ay u guureen 1673. Wuxuu ku daray kaniisadda yar ee Protestant-ka ee Evangelisch-lutherische Schlosskirche qalcadda Iburg, sidaas darteed dhismaha qalcad iyo kaniisad wuxuu lahaa laba kaniisadood, Protestant iyo Catholic, tan iyo qarnigii 17-aad. Sannadkii 1668 [[Sophia Charlotte of Hanover]], gabadhii keliya ee Ernest Augustus iyo xaaskiisa [[Sophia of the Palatinate]], waxay ku dhalatay Schloss Iburg. Waxay noqotay boqoraddii ugu horreysay ee Prussia. Muhiimad gaar ah ayaa leh Rittersaal (hall of knights) ee qalcadda. Saqafka dhismaha waxaa rinjiyeeyay Andrea Alovisii. Goobta kaniisaddu waxay leedahay dhisme baroque ah oo uu naqshadeeyay Johann Conrad Schlaun xilligii [[Abbot]] Adolph Hane (1706–1768). Kaniisaddu waxay firfircoonayd ilaa 1803 markii ay ahayd [[Secularization|secularisated]] by [[German Mediatisation#Reichsdeputionshauptschluss|Reichsdeputationshauptschluss]]. Sannadkii 1534 Bad Iburg waxay ku lug lahayd [[Münster Rebellion]] markii lix [[Anabaptist]]s la qabtay iyagoo ka socda Münster ilaa Osnabrück waxaana lagu xiray munaarad octagonal ee qalcadda oo la yiraahdo ''Bennoturm'' (Munaaraddii Benno). Shan ka mid ah ayaa ku dhintay intii lagu jiray jirdilka ama waa la diley; kii lixaad waa la sii daayay ka dib markii uu khiyaameeyay qorshayaasha [[John of Leiden]], hoggaamiyaha Anabaptists. Sannadkii 1910 shilka [[zeppelin]] ''LZ7 Deutschland'' ee u dhow Bad Iburg wuxuu keenay dareen caalami ah. Maraakiibta hawada ayaa safarkoodii ugu horreeyay ku tagay 19 June 1910, sagaal maalmood ka dibna waxay ku jireen safar madadaalo ah si loo caanbixiyo zeppelin. Markabka waxaa saarnaa 19 weriye, oo ay ku jiraan laba weriye oo ka tirsan wargeysyo caan ah oo Ingiriisi ah. Cimilada xun awgeed, shaqaaluhu waxay go'aansadeen inay aadaan [[Osnabrück]], iyagoo maraya kaynta Teutoburg. Maraakiibta hawada ayaa ku burburtay Mount Limberg 28 June 1910, wax yar ka dib 5 p.m. Qofna waxba kama soo gaarin.<ref>[[:de:LZ 7]] Ku saabsan LZ7 ee Wikipedia Jarmal</ref> Taallo leh sawirka Count [[Ferdinand von Zeppelin]] ayaa laga taagay Mount Limberg ka dib shilka, qoraalku wuxuu akhrinayaa, ''Trotzdem vorwärts'' (Horay u soco si kastaba ha ahaatee). 18 Janaayo 1962 diyaarad ka timid British Royal Air Force ayaa ku burburtay buurta [[Dörenberg]]. Labadii duuliye ee da'doodu ahayd 24 iyo 26 sano, way dhinteen. Waxaa jira taallo ku taal Dörenberg xusuusta shilka. <gallery> File:BadIburgSchlossRittersaal.JPG|Qalcadda Rittersaal (hall of knights), sawirada waxaa qoray Andrea Alovisii File:BadIburgSchlossSchlaun.JPG|Baroque monastery oo uu naqshadeeyay Johann Conrad Schlaun File:BadIburgSchlossBennoturm.JPG|Bennoturm oo ku taal qalcadda halkaas oo anabaptists lagu xiray File:Trotzdem vorwärts groß.jpg|Taallo ku taal Mount Limberg oo xusaysa shilka LZ7 </gallery> ==Duqa magaalooyinka== Duqa magaalada hadda waa Daniel Große-Albers (madaxbannaan), oo la doortay 2021.<ref name="mayor" /> Wuxuu beddelay Annette Niermann (Alliance 90/The Greens), oo loo doortay duqa magaalada 2014.<ref>[http://www.noz.de/lokales/bad-iburg/lokales/bad-iburg/artikel/453610/annette-niermann-ist-bad-iburgs-neue-burgermeisterin-2 ''Annette Niermann ist Bad Iburgs neue Bürgermeisterin.''] In: ''Neue Osnabrücker Zeitung,'' 24. Februar 2014.</ref> Waxay ahayd beddelkii Drago Jurak. ==Matxafyada== Bad Iburg waxay leedahay saddex matxaf, Schlossmuseum mit Münzkabinett, matxafka qalcadda, oo ay ku jirto waaxda [[numismatic]], Uhrenmuseum (matxafka saacadaha), iyo Averbecks Speicher, matxafka taariikhda deegaanka ee ku yaal bakhaar beereed hore oo ku yaal Glane. <gallery> File:BadIburgGlaneAverdiekAnlage.jpg|Matxafka Averbecks Speicher File:BadIburgUhrenmuseum.JPG|Uhrenmuseum </gallery> == Kaniisadaha == Fleckenskirche St. Nikolaus waxay soo bilaabatay qarnigii 13-aad. Kaniisadda Katooliga ee Roman waa [[hall church]] ugu da'da weyn ee [[Osnabrück (district)|degmada Osnabrück]]. St. Jakobus der Ältere ee Glane waxaa la dhisay 1904/1905. Kaniisadda Katooliga ee Roman ee [[Gothic Revival architecture]] waxay ka kooban tahay pietà ka timid 1420. St. Clemens oo ku taal dhismaha qalcadda waxay ahayd kaniisadda kaniisadda Benedictine. [[Hagioscope]] ayaa dib loo helay. Evangelische Schlosskirche oo sidoo kale ku taal dhismaha qalcadda waa kaniisadda keliya ee Lutheran ee Bad Iburg. <gallery> File:BadIburgFleckenskirche.JPG|Fleckenskirche St. Nikolaus File:BadIburgKircheGlane.jpg|St. Jakobus der Ältere ee Glane File:BadIburgSchlossKlosterkircheHagioskop.JPG|Hagioscope oo ku taal St. Clemens File:BadIburgSchlossEvKirche.JPG|Albaabka laga galo Evangelische Schlosskirche </gallery> ==Dhismayaasha== [[File:BadIburgJagdschlösschen.jpg|thumb|Jagdschlösschen]]Jagdschlösschen (qalcadda ugaarsiga), oo sidoo kale loo yaqaan Altes Forsthaus Freudenthal, waxaa la dhisay 1595 by prince bishop Philipp Sigismund von Wolfenbüttel. Schlossmühle, warshadda qalcadda, waxaa sidoo kale dhisay Philipp Sigismund. Gografenhof, dhisme caadi ah, waxaa loo isticmaalaa xarunta magaalada tan iyo 1967. Kurhaus (xarunta spa/ dalxiiska) waxaa la furay 1967 waxaana la duminayey 2010 ka dib doodo weyn oo deegaanka ah (aagga hadda waa beer caws ah oo inta badan loo isticmaalo dhacdooyinka bulshada sida Schuetzenfest). Burg Scheventorf waa qalcad biyo ah oo hore oo la dhisay 1552, laakiin taariikhdeedu waxay bilaabatay qarnigii 14-aad. Waxay ku taallaa koonfurta bartamaha magaalada. Schleppenburg u dhow oo la dumiyay waxay sidoo kale ahayd qalcad biyo ah. ==Taswiiro== Bad Iburg waxay leedahay dhowr farshaxan oo uu sameeyay Hans Gerd Ruwe oo ka socda Osnabrück. Kuwani waa farshaxanka Bishop Benno II, aasaasaha kaniisadda, oo u dhow xarunta magaalada, Handwerkerbrunnen (funtanka farsamada) ee Große Straße, iyo Trommlerbrunnen (funtanka wiilka durbaanka) ee Glane. Trommlerbrunnen wuxuu xasuusinayaa sharafta noqoshada [[market town]] 1764. <gallery> File:BadIburgBennoII.JPG|Bishop Benno II File:BadIburgHandwerkerbrunnen.jpg|Handwerkerbrunnen File:BadIburgGlaneTrommlerbrunnen.jpg|Trommlerbrunnen </gallery> {{commons category|Bad Iburg}} == Personality == [[File:Friedrich Wilhelm Weidemann - Sophie Charlotte, Königin von Preußen.jpg|thumb|160px|Sophie Charlotte of Hanover; Boqoraddii Prussia 1705]] === Wiilasha iyo gabdhaha magaalada === * [[Sophia Charlotte of Hanover]] (1668–1705), boqoraddii ugu horreysay ee Prussia * William Westmeyer (1829–1880), muusikiiste iyo pianiste === Shakhsiyaadka lala xiriiriyay magaalada === * [[Benno II of Osnabrück|Bishop Benno II]] (qiyaastii 1020–1088) wuxuu aasaasay kaniisadda Benedictine. Waxaa lagu aasay kaniisadda qalcadda Catholic 1088 * [[Eitel Frederick von Hohenzollern-Sigmaringen]] (1582–1625), Bishop ee Osnabrück, wuxuu ku dhintay 1625 ee Schloss Iburg {{clear}} == Tixraacyo == {{reflist}} {{Authority control}} 164kk015xt5mbvvl4xl64nd59c5hg68 302839 302838 2026-07-17T10:18:14Z Isma4l 41797 302839 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_coa = DEU Bad Iburg COA.svg |image_photo = Bad Iburg - Schloss -BT- 01.jpg |image_caption = Qalcadada iyo Bennoturm |coordinates = {{coord|52|09|33|N|08|02|50|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Iburg in OS.svg |state = |district = Osnabrück |elevation = 104 |area = 36.5 |postal_code = 49186 |area_code = 05403 |licence = OS, BSB, MEL, WTL |Gemeindeschlüssel = 03 4 59 004 |divisions = 4 degmo |website = [https://www.badiburg.de/ www.badiburg.de] |mayor = Daniel Große-Albers<ref name=mayor>{{cite web|url=https://wahlen.statistik.niedersachsen.de/SW2021/reports/DW/DW_Uebersicht.pdf|title=Stichwahlen zu Direktwahlen in Niedersachsen vom 26. September 2021|date=13 October 2021|publisher=[[Landesamt für Statistik Niedersachsen]]}}</ref> |leader_term = 2021&ndash;26 }} [[File:IburgRoidkin.jpg|thumb|250px|Qalcadada iyo kaniisadda Iburg ka hor 1752, sawir uu sameeyay Renier Roidkin]] '''Bad Iburg''' ({{IPA|de|baːt ˈʔiːbʊʁk|lang|De-Bad Iburg.ogg}}; [[Westphalian language|Westphalian]]: ''Bad Ibig'') waa [[magaalo xeebeedka]] ku taal [[Osnabrück (district)|degmada Osnabrück]], ee [[Lower Saxony]], [[Germany]]. Waxay ku taallaa [[Teutoburg Forest]], 16&nbsp;km koonfur ka xigta [[Osnabrück]], waxaana dhex mara waddada socodka dheer ee [[Hermannsweg]]. Bad Iburg sidoo kale waa magaca [[degmo]] oo ay ku jiraan magaalada iyo afar xarumood oo dibadda ah: Glane, Ostenfelde, Sentrup iyo Visbeck. Dhismaha ugu muhiimsan waa [[Schloss Iburg]] oo ka sarreeya magaalada. Waa dhisme ka kooban [[qalcad]] oo ahayd hoygii hoggaamiyeyaasha diinta ee [[Bishopric of Osnabrück|Osnabrück]] muddo lix boqol oo sano ah iyo kaniisad hore oo ka tirsan [[Order of Saint Benedict]]. == Taariikh == [[File:Sophie Charlotte von Hannover.jpg|thumb|left|Sophia Charlotte, boqoraddii ugu horreysay ee [[Kingdom of Prussia|Prussia]], waxay ku dhalatay qalcadda Iburg]] Bad Iburg waxaa markii ugu horreysay lagu xusay 753 dukumiinti [[Franks|Frankish]] ah. Sannadkii 772 [[List of Frankish Kings|Boqorkii Frankish]] [[Charlemagne]] wuxuu qabsaday "Royal castle Iburg", isagoo ka qaaday cadawgiisii ugu weynaa, hoggaamiyihii [[Saxons|Saxon]] [[Widukind]]. Muddadii dheerayd ee halganka, lahaanshaha wuxuu u kala guurayey Franks iyo Saxons. Ciidamada Frankish ayaa ugu dambeyntii dib u qabsaday qalcadda 783. Bad Iburg waxay yeelatay muhiimad ka baxsan heerka deegaanka qarnigii 11-aad markii Bishop Benno I (1052–1067) uu dhisay qalcad cusub oo dushiisa laga dhisay burburkii qalcaddii hore. Qalcadkan sidoo kale waa la burburiyay sidaas darteed beddelkii Benno I Bishop [[Benno II of Osnabrück]] (1068–1088) wuxuu dhisay qalcad kale. Wuxuu kaloo aasaasay kaniisadda [[Benedictine]], kow iyo tobankii kaniisad ee ugu horreeyay waxay ka yimaadeen [[Mainz]]. Waxyaabaha xiisaha leh ee Kaniisadda Katooliga ee St. Clemens waa [[hagioscope]], taas oo u oggolaatay [[Leprosy|bukaannada baraska]] inay daawadaan cibaadada meel ka baxsan. Bishop Benno II waxaa lagu aasay St. Clemens, oo ah kaniisadda kaniisadda. Qiyaastii 1100, ka dib markii uu dab weyn ka kacay Osnabrück, qalcaddu waxay noqotay hoygii hoggaamiyeyaasha Osnabrück. Muddadan waxay dhammaatay markii [[Ernest Augustus, Elector of Hanover|Ernest Augustus]], Elector of [[Electorate of Hanover|Hanover]] & Duke of [[Duchy of Brunswick-Lüneburg|Brunswick-Lüneburg]] iyo Protestant [[Prince-Bishopric of Osnabrück|Prince-Bishop of Osnabrück]] uu dhisay qalcad [[baroque]] ah oo ku taal Osnabrück oo isaga iyo qoyskiisu ay u guureen 1673. Wuxuu ku daray kaniisadda yar ee Protestant-ka ee Evangelisch-lutherische Schlosskirche qalcadda Iburg, sidaas darteed dhismaha qalcad iyo kaniisad wuxuu lahaa laba kaniisadood, Protestant iyo Catholic, tan iyo qarnigii 17-aad. Sannadkii 1668 [[Sophia Charlotte of Hanover]], gabadhii keliya ee Ernest Augustus iyo xaaskiisa [[Sophia of the Palatinate]], waxay ku dhalatay Schloss Iburg. Waxay noqotay boqoraddii ugu horreysay ee Prussia. Muhiimad gaar ah ayaa leh Rittersaal (hall of knights) ee qalcadda. Saqafka dhismaha waxaa rinjiyeeyay Andrea Alovisii. Goobta kaniisaddu waxay leedahay dhisme baroque ah oo uu naqshadeeyay Johann Conrad Schlaun xilligii [[Abbot]] Adolph Hane (1706–1768). Kaniisaddu waxay firfircoonayd ilaa 1803 markii ay ahayd [[Secularization|secularisated]] by [[German Mediatisation#Reichsdeputionshauptschluss|Reichsdeputationshauptschluss]]. Sannadkii 1534 Bad Iburg waxay ku lug lahayd [[Münster Rebellion]] markii lix [[Anabaptist]]s la qabtay iyagoo ka socda Münster ilaa Osnabrück waxaana lagu xiray munaarad octagonal ee qalcadda oo la yiraahdo ''Bennoturm'' (Munaaraddii Benno). Shan ka mid ah ayaa ku dhintay intii lagu jiray jirdilka ama waa la diley; kii lixaad waa la sii daayay ka dib markii uu khiyaameeyay qorshayaasha [[John of Leiden]], hoggaamiyaha Anabaptists. Sannadkii 1910 shilka [[zeppelin]] ''LZ7 Deutschland'' ee u dhow Bad Iburg wuxuu keenay dareen caalami ah. Maraakiibta hawada ayaa safarkoodii ugu horreeyay ku tagay 19 June 1910, sagaal maalmood ka dibna waxay ku jireen safar madadaalo ah si loo caanbixiyo zeppelin. Markabka waxaa saarnaa 19 weriye, oo ay ku jiraan laba weriye oo ka tirsan wargeysyo caan ah oo Ingiriisi ah. Cimilada xun awgeed, shaqaaluhu waxay go'aansadeen inay aadaan [[Osnabrück]], iyagoo maraya kaynta Teutoburg. Maraakiibta hawada ayaa ku burburtay Mount Limberg 28 June 1910, wax yar ka dib 5 p.m. Qofna waxba kama soo gaarin.<ref>[[:de:LZ 7]] Ku saabsan LZ7 ee Wikipedia Jarmal</ref> Taallo leh sawirka Count [[Ferdinand von Zeppelin]] ayaa laga taagay Mount Limberg ka dib shilka, qoraalku wuxuu akhrinayaa, ''Trotzdem vorwärts'' (Horay u soco si kastaba ha ahaatee). 18 Janaayo 1962 diyaarad ka timid British Royal Air Force ayaa ku burburtay buurta [[Dörenberg]]. Labadii duuliye ee da'doodu ahayd 24 iyo 26 sano, way dhinteen. Waxaa jira taallo ku taal Dörenberg xusuusta shilka. <gallery> File:BadIburgSchlossRittersaal.JPG|Qalcadda Rittersaal (hall of knights), sawirada waxaa qoray Andrea Alovisii File:BadIburgSchlossSchlaun.JPG|Baroque monastery oo uu naqshadeeyay Johann Conrad Schlaun File:BadIburgSchlossBennoturm.JPG|Bennoturm oo ku taal qalcadda halkaas oo anabaptists lagu xiray File:Trotzdem vorwärts groß.jpg|Taallo ku taal Mount Limberg oo xusaysa shilka LZ7 </gallery> ==Duqa magaalooyinka== Duqa magaalada hadda waa Daniel Große-Albers (madaxbannaan), oo la doortay 2021.<ref name="mayor" /> Wuxuu beddelay Annette Niermann (Alliance 90/The Greens), oo loo doortay duqa magaalada 2014.<ref>[http://www.noz.de/lokales/bad-iburg/lokales/bad-iburg/artikel/453610/annette-niermann-ist-bad-iburgs-neue-burgermeisterin-2 ''Annette Niermann ist Bad Iburgs neue Bürgermeisterin.''] In: ''Neue Osnabrücker Zeitung,'' 24. Februar 2014.</ref> Waxay ahayd beddelkii Drago Jurak. ==Matxafyada== Bad Iburg waxay leedahay saddex matxaf, Schlossmuseum mit Münzkabinett, matxafka qalcadda, oo ay ku jirto waaxda [[numismatic]], Uhrenmuseum (matxafka saacadaha), iyo Averbecks Speicher, matxafka taariikhda deegaanka ee ku yaal bakhaar beereed hore oo ku yaal Glane. <gallery> File:BadIburgGlaneAverdiekAnlage.jpg|Matxafka Averbecks Speicher File:BadIburgUhrenmuseum.JPG|Uhrenmuseum </gallery> == Kaniisadaha == Fleckenskirche St. Nikolaus waxay soo bilaabatay qarnigii 13-aad. Kaniisadda Katooliga ee Roman waa [[hall church]] ugu da'da weyn ee [[Osnabrück (district)|degmada Osnabrück]]. St. Jakobus der Ältere ee Glane waxaa la dhisay 1904/1905. Kaniisadda Katooliga ee Roman ee [[Gothic Revival architecture]] waxay ka kooban tahay pietà ka timid 1420. St. Clemens oo ku taal dhismaha qalcadda waxay ahayd kaniisadda kaniisadda Benedictine. [[Hagioscope]] ayaa dib loo helay. Evangelische Schlosskirche oo sidoo kale ku taal dhismaha qalcadda waa kaniisadda keliya ee Lutheran ee Bad Iburg. <gallery> File:BadIburgFleckenskirche.JPG|Fleckenskirche St. Nikolaus File:BadIburgKircheGlane.jpg|St. Jakobus der Ältere ee Glane File:BadIburgSchlossKlosterkircheHagioskop.JPG|Hagioscope oo ku taal St. Clemens File:BadIburgSchlossEvKirche.JPG|Albaabka laga galo Evangelische Schlosskirche </gallery> ==Dhismayaasha== [[File:BadIburgJagdschlösschen.jpg|thumb|Jagdschlösschen]]Jagdschlösschen (qalcadda ugaarsiga), oo sidoo kale loo yaqaan Altes Forsthaus Freudenthal, waxaa la dhisay 1595 by prince bishop Philipp Sigismund von Wolfenbüttel. Schlossmühle, warshadda qalcadda, waxaa sidoo kale dhisay Philipp Sigismund. Gografenhof, dhisme caadi ah, waxaa loo isticmaalaa xarunta magaalada tan iyo 1967. Kurhaus (xarunta spa/ dalxiiska) waxaa la furay 1967 waxaana la duminayey 2010 ka dib doodo weyn oo deegaanka ah (aagga hadda waa beer caws ah oo inta badan loo isticmaalo dhacdooyinka bulshada sida Schuetzenfest). Burg Scheventorf waa qalcad biyo ah oo hore oo la dhisay 1552, laakiin taariikhdeedu waxay bilaabatay qarnigii 14-aad. Waxay ku taallaa koonfurta bartamaha magaalada. Schleppenburg u dhow oo la dumiyay waxay sidoo kale ahayd qalcad biyo ah. ==Taswiiro== Bad Iburg waxay leedahay dhowr farshaxan oo uu sameeyay Hans Gerd Ruwe oo ka socda Osnabrück. Kuwani waa farshaxanka Bishop Benno II, aasaasaha kaniisadda, oo u dhow xarunta magaalada, Handwerkerbrunnen (funtanka farsamada) ee Große Straße, iyo Trommlerbrunnen (funtanka wiilka durbaanka) ee Glane. Trommlerbrunnen wuxuu xasuusinayaa sharafta noqoshada [[market town]] 1764. <gallery> File:BadIburgBennoII.JPG|Bishop Benno II File:BadIburgHandwerkerbrunnen.jpg|Handwerkerbrunnen File:BadIburgGlaneTrommlerbrunnen.jpg|Trommlerbrunnen </gallery> {{commons category|Bad Iburg}} == Shakhsiyadda == [[File:Friedrich Wilhelm Weidemann - Sophie Charlotte, Königin von Preußen.jpg|thumb|160px|Sophie Charlotte of Hanover; Boqoraddii Prussia 1705]] === Wiilasha iyo gabdhaha magaalada === * [[Sophia Charlotte of Hanover]] (1668–1705), boqoraddii ugu horreysay ee Prussia * William Westmeyer (1829–1880), muusikiiste iyo pianiste === Shakhsiyaadka lala xiriiriyay magaalada === * [[Benno II of Osnabrück|Bishop Benno II]] (qiyaastii 1020–1088) wuxuu aasaasay kaniisadda Benedictine. Waxaa lagu aasay kaniisadda qalcadda Catholic 1088 * [[Eitel Frederick von Hohenzollern-Sigmaringen]] (1582–1625), Bishop ee Osnabrück, wuxuu ku dhintay 1625 ee Schloss Iburg {{clear}} == Tixraacyo == {{reflist}} {{Authority control}} lt1mlp7uwvbykbdtxjngl5gkph3qdru Bad Karlshafen 0 49525 302840 2026-07-17T10:20:12Z Isma4l 41797 /* */ 302840 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Magaalo |image_coa = DEU Bad Karlshafen COA.svg |image_photo = Bad Karlshafen.jpg |image_caption = Bad Karlshafen |coordinates = {{coord|51|38|N|09|27|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Karlshafen in KS.svg |state = |region = Kassel |district = Kassel |elevation = 151 |area = 14.85 |postal_code = 34385 |area_code = 05672 |licence = KS |Gemeindeschlüssel = 06 6 33 002 |website = [http://www.bad-karlshafen.de www.bad-karlshafen.de] |mayor = Marcus Dittrich<ref>{{cite web|url=https://statistik.hessen.de/sites/statistik.hessen.de/files/2024-05/BVII_m05-2024_Direktwahlen_Tabelle_1a.xlsx|title=Ergebnisse der jeweils letzten Direktwahl von Landrätinnen und Landräte sowie (Ober-)Bürgermeisterinnen und (Ober-)Bürgermeister in Hessen|language=de|date=21 May 2024|publisher=[[Hessisches Statistisches Landesamt]]|format=XLS}}</ref> |leader_term = 2023&ndash;29 |party = Madaxbannaan }} '''Bad Karlshafen''' ({{IPA|de|baːt kaʁlsˈhaːfn̩|-|De-Bad Karlshafen.ogg}}) waa magaalo baroque ah, oo leh xarun caafimaad oo cusbo leh oo ku taal [[Kassel (district)|degmada Kassel]], ee [[Hesse]], [[Germany]]. Waxay leedahay 2300 oo qof oo ku nool degmada ugu weyn ee Bad Karlshafen, iyo 1900 oo kale oo ku nool tuulada qarniyadii dhexe ee [[Helmarshausen]]. Waxay ku taallaa halka ay isugu biiraan wabiyada [[Diemel]] iyo [[Weser]], 15&nbsp;km koonfur ka xigta [[Höxter]], iyo 37&nbsp;km waqooyi ka xigta [[Kassel]]. Magaalada waxaa ku yaal saddex-geesood halkaas oo ay ku kulmaan saddex gobol: Hesse, [[Lower Saxony]] iyo [[North Rhine-Westphalia]]. [[File:Bad Karlshafen01.jpg|thumb|200px|left|Xarunta magaalada Bad Karlshafen ee Hessen, Jarmalka]] ==Taariikh== Magaalada waxaa la aasaasay 1699kii by [[Huguenot|French Huguenots]] oo ka cararayay cadaadis ka dhacay Faransiiska. In kasta oo markii hore loo bixiyay Sieburg, magaalada waxaa markii dambe loogu magac daray [[Charles I, Landgrave of Hesse-Kassel]], oo siiyay magangelyo. Matxafka Jarmalka ee Huguenot ee halkaan ku yaal waxaa ku jira kayd sawirro ah, maktabad, iyo taariikhaha qoysaska Huguenots ee Jarmalka. Charles I, Landgrave of Hesse-Kassel, wuxuu lahaa qorshayaal hammi leh oo loogu talagalay qorsheynta magaalada iyo horumarinta marinno cusub oo ganacsi oo biyo ah gobolka; oo ay ku jirto 'haven' oo ku taal Karlshafen. Isaga iyo injineerkiisa iyo naqshadeeyihiisa Friedrich Conradi wuxuu sameeyay qorshayaal loogu talagalay Landgrave-Carl-Canal si looga fogaado cashuurta kastamka ee [[Hann Münden|Hannoversch Münden]], laakiin kuwan waligood lama dhammaystirin. Qorshayaasha Bad Karlshafen, si kastaba ha ahaatee, waxaa qayb ahaan lagu dhammaystiray qaab baroque ah by naqshadeeye [[Paul du Ry]] 1717 magaaladana waxaa loo beddelay Carlshaven. Intii u dhaxaysay 1685 iyo 1750, boqollaal Waldensians ah oo ka yimid meelaha qowmiyadaha laga tirada badan yahay ee Talyaaniga ee waqooyiga oo ka yimid Piedmont Valleys ee Boqortooyada Savoy-Piedmont-Sardinia ayaa ka jiray Carlshaven. Ka dib markii la baabi'iyay Edict of Nantes ee Faransiiska 1685, Boqortooyada Savoy-Piedmont-Sardinia ayaa raacday tusaalaha xulafadooda oo ay masaafuriyeen dadkooda Waldensian, muddadaas, qaar badan oo ka mid ah Talyaaniga waqooyiga ee diasporic-ka ah waxay ku noolaayeen meelo "ghettoized" qowmiyadeed oo ku yaal Hesse Cassel. Tan iyo 1977 Karlshafen waxay leedahay heerka spa, taas oo ah markii ay heshay cinwaanka 'Bad'. ==Duqa Magaalada== Marcus Dittrich ==Madadaalada iyo caafimaadka== Bad Karlshafen waa magaalo spa (Bad = spa), oo bixisa xarun caafimaad oo casri ah, Weser Therme, oo ku saleysan ilo cusbo kulul, iyo 1986 [[graduation tower]] ayaa la aasaasay. ==Gaadiidka== *[[Bad Karlshafen railway station]] waxay bixisaa adeegyo u dhexeeya Ottbergen iyo Göttingen, qiyaastii 2 saac kasta, oo leh meel baaskiil. * Adeegyada basaska ayaa sidoo kale ka shaqeeya aagga. ==Wiilasha iyo gabdhaha magaalada== * [[Hermann Suchier]] (1848–1914), luuqad-yaqaan * Georg Zülch (1870–1942), qareen iyo siyaasi ( [[German National People's Party|DNVP]]) * Günter Frankenberg, (dhashay 1945), qareen * Wilhelm Hubweges (1905–1971), farshaxan-yaqaan iyo rinjiye * Andreas Thiele (dhashay 1980), jilaa * [[Sebastian Schachten]] (dhashay 1984), ciyaaryahan kubadda cagta ==Tixraacyo== {{Reflist}} {{Commons category|Bad Karlshafen}} {{Towns and municipalities in Kassel district}} {{Authority control}} totidb6k6jmsmupvcez9ttxsol24qph Bad Kleinen 0 49526 302841 2026-07-17T10:22:09Z Isma4l 41797 /* */ 302841 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |image_coa = Wappen Bad Kleinen.svg |coordinates = {{coord|53|46|N|11|28|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad_Kleinen_in_NWM 2011.svg |image_photo = Badkleinen.jpg |image_caption = Bad Kleinen, oo laga daawanayo saldhigga tareenka iyadoo [[Schweriner See]] ay meel fog ka muuqato. |state = |district = Nordwestmecklenburg |Amt = Dorf Mecklenburg-Bad Kleinen |elevation = 35 |area = 23.43 |postal_code = 23996 |area_code = 038423 |licence = NWM |Gemeindeschlüssel = 13 0 74 002 |divisions = 8 Ortsteile |website = [http://www.bad-kleinen-info.de/ www.bad-kleinen-info.de] |mayor = Joachim Wölm |party = Linke }} '''Bad Kleinen''' (ilaa 1915 '''Kleinen''') waa [[Municipalities of Germany|degmo]] ku taal degmada [[Nordwestmecklenburg]], ee [[Mecklenburg-Vorpommern]], [[Germany]]. Waxay ku taallaa xeebta waqooyi ee [[Schweriner See]]. Bad Kleinen waa qayb ka mid ah [[Hamburg Metropolitan Region]]. ==Juqraafiga== Degmadu waxay ku taallaa xeebta waqooyi ee [[Schweriner See]], harada afaraad ee ugu weyn [[Germany]], qiyaastii badhtamaha u dhexeeya caasimadda gobolka [[Schwerin]] iyo magaalada ganacsiga ee [[Wismar]], waxayna u dhowdahay [[Lübeck]]. Faylasuufkii iyo xisaabihii caanka ahaa ee Jarmalka [[Gottlob Frege]] (*8 Nofeembar 1848 [[Wismar]] – †26 Luulyo 1925 Bad Kleinen) wuxuu ku noolaa Bad Kleinen. Si loo sharfo, sannad kasta inta lagu jiro gu'ga, dadka Nordwestmecklenburg waxay sameeyaan socod u dhexeeya Wismar (meesha uu ku dhashay Frege) iyo Bad Kleinen. Duqa magaalada Bad Kleinen ee hadda waa Joachim Wölm. ==Taariikh== Intii lagu guda jiray hawlgalkii qabashada booliska ee 27 Juun 1993 ee [[Bad Kleinen station]], oo ay hoggaaminayeen [[Federal Criminal Police Office (Germany)|Xafiiska Federaalka ee Booliska Dambiyada]] (BKA) iyo cutubka ka hortagga argagixisada ee [[GSG 9]] oo bartilmaameedsanayay xubnaha [[Red Army Faction]] (RAF) [[Wolfgang Grams]] iyo [[Birgit Hogefeld]], sarkaalka GSG 9 [[Michael Newrzella]] ayaa la toogtay oo la dilay, Grams ayaana sidoo kale ku dhintay intii uu dhacdadaas socotay. Hawlgalku wuxuu noqday mid ka mid ah hawlgalladii ammaanka ee ugu muranka badnaa taariikhda Jamhuuriyadda Federaalka, taasoo horseedday baaritaanno badan iyo cawaaqib xumo siyaasadeed oo weyn. ==Tixraacyo== {{Reflist}} {{Authority control}} rdcbdocvngu8x5u4obcyuacbdtc1027 Bad Klosterlausnitz 0 49527 302842 2026-07-17T10:23:35Z Isma4l 41797 /* */ 302842 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |image_photo = Kirche Klosterlausnitz1.JPG |image_caption = Kaniisadda kaniisadda |image_coa = Wappen Bad Klosterlausnitz.png |coordinates = {{coord|50|55|N|11|52|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Klosterlausnitz in SHK.svg |state = |district = Saale-Holzland-Kreis |elevation = 320 |area = 16.6 |postal_code = 07639 |area_code = 036601 |licence = SHK, EIS, SRO |Gemeindeschlüssel = 16 0 74 003 |website = [http://www.bad-klosterlausnitz.de www.bad-klosterlausnitz.de] |mayor = Kevin Steinbrücker<ref>[https://wahlen.thueringen.de/datenbank/wahl1/wahl.asp?wahlart=BM&wJahr=0000&zeigeErg=LAND&auswertung=2 Gewählte Bürgermeister - aktuelle Landesübersicht], Freistaat Thüringen. Retrieved 25 June 2024.</ref> |leader_term = 2024&ndash;30 }} '''Bad Klosterlausnitz''' waa degmo ku taal degmada [[Saale-Holzland]], ee [[Thuringia]], [[Germany]]. ==Tixraacyo== {{Reflist}} {{Authority control}} iaz71w7my5d65mri9xlutsar26leplf 302843 302842 2026-07-17T10:23:50Z Isma4l 41797 /* */ 302843 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |image_photo = Kirche Klosterlausnitz1.JPG |image_caption = Kaniisadda kaniisadda |image_coa = Wappen Bad Klosterlausnitz.png |coordinates = {{coord|50|55|N|11|52|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Klosterlausnitz in SHK.svg |state = |district = Saale-Holzland-Kreis |elevation = 320 |area = 16.6 |postal_code = 07639 |area_code = 036601 |licence = SHK, EIS, SRO |Gemeindeschlüssel = 16 0 74 003 |website = [http://www.bad-klosterlausnitz.de www.bad-klosterlausnitz.de] |mayor = Kevin Steinbrücker<ref>[https://wahlen.thueringen.de/datenbank/wahl1/wahl.asp?wahlart=BM&wJahr=0000&zeigeErg=LAND&auswertung=2 Gewählte Bürgermeister - aktuelle Landesübersicht], Freistaat Thüringen. Retrieved 25 June 2024.</ref> |leader_term = 2024&ndash;30 }} '''Bad Klosterlausnitz''' waa degmo ku taal degmada [[Saale-Holzland]], ee [[Thuringia]], [[Jarmalka]]. ==Tixraacyo== {{Reflist}} {{Authority control}} cg0419q5grx8f4qhlxtbi8agj24mary Bad Kohlgrub 0 49528 302844 2026-07-17T10:25:29Z Isma4l 41797 /* */ 302844 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |name = Bad Kohlgrub |image_photo = BadKohlgrub.JPG |imagesize = |image_caption = Bad Kohlgrub oo laga eegayo waqooyi-bari |image_coa = DEU Bad Kohlgrub COA.svg |coordinates = {{coord|47|40|N|11|03|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Kohlgrub in GAP.svg |state = |region = Oberbayern |district = Garmisch-Partenkirchen |elevation = 828 |area = 32.66 |postal_code = 82433 |area_code = 08845 |licence = GAP |Gemeindeschlüssel = 09 1 80 112 |website = [http://www.bad-kohlgrub.de/ www.bad-kohlgrub.de] |mayor = Franz Degele<ref>[https://www.statistik.bayern.de/wahlen/kommunalwahlen/bgm/ Liste der ersten Bürgermeister/Oberbürgermeister in kreisangehörigen Gemeinden], [[Bayerisches Landesamt für Statistik]], accessed 19 July 2021.</ref> |leader_term = 2018&ndash;24 |party = FW }} '''Bad Kohlgrub''' waa [[Municipalities of Germany|degmo]] Jarmal ah oo ku taal degmada [[Garmisch-Partenkirchen (district)|Garmisch-Partenkirchen]], ee [[Bavaria]]. Waxay u jirtaa {{convert|12|km}} galbeedka [[Murnau am Staffelsee]] iyo {{convert|8|km}} waqooyiga [[Oberammergau]], waxaana labadaas magaalo ku xira [[Ammergau Railway]]. Kaabayaasha [[Skiing]] waxaa ka mid ah 4 wiishka ski-ga ah, 4 waddooyin oo lagu ciyaaro iyo {{convert|30|km}} oo ah waddooyin [[Backcountry skiing|cross-country skiing]].<ref name="skiing">{{cite web |url=http://www.snow-forecast.com/resorts/BadKohlgrub | title=Bad Kohlgrub Ski Resort Guide | publisher=snow-forecast.com | accessdate=1 September 2012}}</ref> [[chairlift]] (la furay 1954) oo ku taal koonfurta magaalada ayaa u horseedaysa Hörnlehütte oo ka hooseysa dusheeda buurta Hörnle ({{convert|1547|m|ft|disp=x|/}}).<ref name="map">{{cite map |publisher=Deutscher Alpenverein |title=BY 7: Ammergebirge Ost, Pürschling. Hörnle |scale=1:25000 | date=2009 |series=Alpenvereinskarte Bayerische Alpen}}</ref> == Juqraafiga == Degmadu waxay ku taal gobolka [[Oberland (electoral district)|Oberland]] oo jooggiisu yahay 800–900 mitir ka sarreeya heerka badda, oo ku taal cagta buurta Hörnle, taas oo qayb ka ah [[Ammergau Alps]]. Qiyaastii siddeed kiiloomitir bariga magaalada waxaa ku yaal [[Staffelsee|harada Staffelsee]] iyo dhulka peat-ka ee Murnauer Moos. Degmadu waxay ka kooban tahay tuulooyin badan. Waxay ku taallaa gudaha Beerta Dabiiciga ah ee Ammergau Alps. == Taariikh == '''Muddadii ka hor degmada''' Ilaa 1803, Bad Kohlgrub waxay si isku bedbeddela ugu jirtay xukunka Kaniisadda Ettal iyo Kaniisadda Rottenbuch, in kasta oo ay dhab ahaantii samaysatay Hofmark Kohlgrub u gaar ah (nooc ka mid ah hanti-dhawrka). Kaniisadda Ettal waxay sidoo kale fulisay awood sharciyeed sare oo ku saabsan [[Affing House|Hofmark]]. Intii lagu guda jiray dib-u-habaynta maamulka ee [[Kingdom of Bavaria]], degmada casriga ah waxaa la aasaasay 1818 iyadoo la raacayo Edict-ka Degmada, oo ka tirsan Maxkamadda Gobolka Schongau. Magaca magaalada wuxuu ka yimaadaa hawlihii taariikhiga ahaa ee dhuxusha (''Köhlertätigkeit''), oo tixraacaya soo saarista dhuxusha ee foornooyinka.<ref>{{Cite web |date=2013-02-02 |title=Bad Kohlgrub – AmmerWiki |url=http://wiki.ammergau.de/index.php?title=Bad_Kohlgrub |access-date=2025-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130202070158/http://wiki.ammergau.de/index.php?title=Bad_Kohlgrub |archive-date=2 February 2013 }}</ref> Sannadkii 1663, laba qoys oo keliya ayaa ka badbaaday dillaaca cudurka daacuunka. Waxay ku dhaaratay inay dhistaan kaniisad haddii la badbaadiyo, taas oo keentay in la dhiso Rochuskirche (Kaniisadda St. Rochus), oo loogu magac daray quduuska ilaaliyaha ee dhibanayaasha daacuunka. Kaniisadda, oo ku taal waqooyiga magaalada ee buur korkeeda, ayaa lagu ballaariyay [[Baroque|qaabka Baroque]] 1733. Dhaar la mid ah ayaa horseeday caadooyin ay ka mid yihiin [[Oberammergau Passion Play]]. '''Qarnigii 19-aad''' Magaaladu waxay markii ugu horreysay heshay aqoonsi ah spa ("Bad") 1871 markii xarun ku taallay ilaha macdanta ee ferruginous (Stahlquellen) laga dhisay degmada Gagers. Ka dib markii ilahaas ay qallaleen, magaaladu waxay u wareegtay horumarinta sifooyinka daweynta ee dhulkeeda moorland. Dadka deegaanka ayaa muddo dheer aqoonsaday saamaynta bogsashada ee moor-ka sare ee ku hareeraysan cudurrada sida gout, sciatica, iyo dhibaatooyinka caafimaadka haweenka. '''Qarnigii 20-aad''' Sannadkii 1913, degmada waxaa laga wareejiyay degmada maamulka [[Schongau, Bavaria|Schongau]] una guurtay degmada [[Garmisch-Partenkirchen|Garmisch]].<ref>{{Cite web |title=Digitale Bibliothek - Münchener Digitalisierungszentrum |url=https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0006/bsb00066439/images/index.html |access-date=2025-04-10 |website=daten.digitale-sammlungen.de}}</ref> Magaaladu waxay si rasmi ah u heshay cinwaanka "Bad" (spa) magaceeda 13 Luulyo 1948.<ref>{{Cite book |title=Handbuch der bayerischen Ämter, Gemeinden und Gerichte 1799-1980 |date=1983 |publisher=Beck |isbn=978-3-406-09669-3 |editor-last=Bauer |editor-first=Richard |location=München |editor-last2=Volkert |editor-first2=Wilhelm}}</ref> '''Kobaca Dadweynaha''' Intii u dhaxaysay 1988 iyo 2018, dadku waxay kor u kaceen 1,986 ilaa 2,841—korodhka 855 oo qof (43.1%), taas oo ah boqolkiiba kororka ugu sarreeya ee degmada muddadan. Magaaladu waxay noqotay aag deegaan oo soo jiidasho leh oo loogu talagalay qoysaska da'da yar sababtoo ah kaabayaasheeda adag, oo ay ku jiraan xarumaha daryeelka carruurta, dugsi hoose iyo dhexe, isboorti iyo fursado madadaalo, iyo ururada bulshada ee firfircoon. ==Gaadiidka== Degmadu waxay leedahay laba saldhig oo tareen, {{stn|Bad Kohlgrub}} iyo {{stn|Bad Kohlgrub Kurhaus}}, oo ku taal [[Ammergau Railway]]. ==Tixraacyo== {{commons category|Bad Kohlgrub}} {{wikivoyage|Bad Kohlgrub}} {{reflist}} {{Authority control}} ir3vni3b8gc16y6n1yfpu156jjcmcq8 Bad König 0 49529 302845 2026-07-17T10:27:15Z Isma4l 41797 /* */ 302845 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_coa = Wappen Bad Koenig.svg |coordinates = {{coord|49|45|N|09|01|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad König in ERB.svg |image_photo = Bad Koenig Altes Schloss.jpg |image_caption = ''Altes Schloss'' (Qalcadii Hore) ee Bad König |state = |region = Darmstadt |district = Odenwaldkreis |elevation = 100-400 |area = 46.73 |postal_code = 64732 |area_code = 06063 |licence = ERB |Gemeindeschlüssel = 06 4 37 001 |website = [http://www.badkoenig.de www.badkoenig.de] |mayor = Axel Muhn<ref>{{cite web|url=https://statistik.hessen.de/sites/statistik.hessen.de/files/2022-10/direktwahlen_09_2022_10102022.xlsx|title=Ergebnisse der letzten Direktwahl aller hessischen Landkreise und Gemeinden|language=de|date=5 September 2022|publisher=[[Hessisches Statistisches Landesamt]]|format=XLS}}</ref> |leader_term = 2018&ndash;24 |party = }} '''Bad König''' ({{IPA|de|baːt ˈkøːnɪç|lang|De-Bad König.ogg}}) waa magaalo iyo goob loo dalxiis tago (''[[Spa town|Kurort]]'') oo ku taal bartamaha [[Odenwald]] ee degmada [[Odenwaldkreis]] ee [[Hesse]], [[Germany]], 29&nbsp;km koonfur-bari ka xigta [[Darmstadt]]. == Juqraafiga == === Degmooyinka dariska ah === Bad König waxay xuduud la leedahay waqooyiga degmooyinka [[Höchst im Odenwald|Höchst]] iyo [[Lützelbach]], bari iyo koonfur magaalada [[Michelstadt]] iyo galbeedka degmooyinka [[Brombachtal]] iyo [[Brensbach]]. === Degmooyinka ka tirsan === Marka laga reebo magaalada weyn, oo sidoo kale loo yaqaan Bad König, magaaladu waxay leedahay ''[[Ortsteil]]e'' oo kala ah Zell, Momart, Etzen-Gesäß, Fürstengrund, Kimbach, Nieder-Kinzig iyo Ober-Kinzig oo leh Gumpersberg. == Taariikh == Bad König waa mid ka mid ah goobaha ugu da'da weyn ee dooxada Mümling. Waxaa jiray dad [[Germanic peoples|Germanic]] ah oo degay goobta wakhti hore. Xilligii [[Ancient Rome|Roomaankii hore]], magaca meeshan wuxuu ahaa ''Quintiacum'', ''Quinticha''-na wuxuu ahaa magaca ay Bad König ku yeelatay markii ugu horreysay ee lagu xuso dukumiintiyada intii u dhaxaysay 820 iyo 822. [[Middle Ages|Qarniyadii Dhexe]] waxay markii hore ahayd hanti [[Holy Roman Empire|Boqortooyo]], ka dibna waxay ka tirsanayd [[Princely Abbey of Fulda|Fulda Monastery]]. Bad König waxaa la xoojiyay xilligii [[Early Middle Ages|Qarniyadii Dhexe ee Hore]], waxayna ahayd xarunta aagga [[Tithe|tithing]] oo leh xafiis tithing ah. Sannadkii 1477, ''Künnig als Chur Maintzisch Lehn'' (ama luuqadda [[German language|Jarmalka]] casriga ah ''König als Kurmainzisches Lehen'' – “König sida [[Archbishopric of Mainz|Electorate of Mainz]] [[fief]]”) waxaa la siiyay ''Schenk'' Konrad von Erbach. Sida ku cad heshiiskii qaybinta dhulka Erbach ee 1747, ''[[Amt (country subdivision)|Amt]]'' ee König wuxuu u gudbay lahaanshaha [[Counts of Erbach-Schönberg]]. Sannadkii 1948, König waxaa la siiyay xuquuqda ah inay nafteeda ugu yeerto ''staatlich anerkanntes Bad'', ama “goob dalxiis oo uu dawladdu aqoonsaday”, 1980-kiina goobtan dalxiis ee Odenwald waxaa la siiyay [[town rights|xuquuq magaalo]]. === Bulshada Yuhuudda === (Bad) König waxaa ku noolayd bulsho [[Jew|Yuhuudi ah]] ilaa 1939. Aasaaskeedu wuxuu dib ugu noqonayaa qarnigii 18-aad. Dadka Yuhuudda ah ee magaalada ayaa gaaray 100 qof ilaa 1880. Waxay ahayd bulsho [[Orthodox Judaism|Orthodox]] ah. Qoysaska Yuhuudda ah ee magaalada waxay lahaayeen ganacsiyo [[livestock|xoolaha]] iyo [[horse|fardaha]], ganacsiyada [[cereal|hadhuudhka]] iyo [[flour|burka]], ganacsiyada [[manufacturing|wax-soo-saarka]] iyo ganacsiyada alaabta gumaysiga iyo sidoo kale kuwii samayn jiray [[glass|dhalada]] iyo [[porcelain|dhoobada]]. Shirkadda J. Mannheimer waxay lahayd dukaan weyn oo loogu talagalay [[Agricultural machinery|mashiinnada beeraha]]. Martida Yuhuudda ah ee dalxiiska u yimaada waxaa u jiray [[kosher]] [[Pension (lodging)|guri marti]]. [[synagogue|Sunagookii]] la dhisay 1795–1797 ayaa si weyn loo burburiyay intii lagu jiray [[Kristallnacht]] (9 Nofeembar 1938), 1939-kiina waa la dumiyay. 1933-kii waxaa weli magaalada ku noolaa 72 Yuhuudi ah. Sababo la xiriira arxan-darradii weyneyd ee la xiriirtay Kristallnacht, badankoodu way ka tageen magaalada, gaar ahaan maadaama laga bilaabo 1939-kii aan loo oggolayn inay iibsadaan cunto. Ugu yaraan toban Yuhuudi ah oo ka yimid Bad König ayaa loo masaafuriyay [[extermination camp|xeryaha baabi'inta]] waana la [[murder|dilay]].<ref>[http://www.alemannia-judaica.de/bad_koenig_synagoge.htm Informationen zur jüdischen Geschichte]</ref> == Siyaasadda == Doorashadii degmada ee dhacday 6 Maarso 2016 waxay keentay natiijooyinkan soo socda: * CDU = 6 kursi * SPD = 10 kursi * Greens = 2 kursi * Zukunft Bad König (Mustaqbalka Bad König) = 9 kursi Waxaa jira xildhibaanno deegaanka ah oo ka tirsan xarumaha dibadda ee Etzen-Gesäß, Fürstengrund, Kimbach, Nieder-Kinzig, Ober-Kinzig iyo Zell. === Iskaashiga magaalada === {{flagicon|France}} [[Argentat]], [[Limousin (region)|Limousin]], [[France]] tan iyo 1982. == Dhaqaalaha iyo kaabayaasha == === Gaadiidka === Magaalada waxaa ku xira shabakadda waddooyinka fogaanta dheer ee ''[[Bundesstraße]]'' 45 ([[Hanau]]–[[Eberbach (Baden)|Eberbach]]). ''Odenwaldbahn'' ([[railway|tareenka]]; RMV Lines 80, 81, 82 iyo 85) waxay ku xirtaa Bad König, iyo sidoo kale xarunta dibadda ee Zell, dooxada [[Neckar]] iyo sidoo kale [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] iyo [[Darmstadt]]. == Shakhsiyaadka == [[File:Karl Weyprecht.jpg|thumb|125px|Carl Weyprecht]] * [[Franz Taurinus]] (1794–1874), xisaabiye * Friedrich Bergsträsser (1800–1847), siyaasi reer Hessen ah iyo ku-xigeenkii hore ee liberal-conservative ee Aqalka 2-aad ee Estates of Grand Duchy of Hesse * Johann Adam Groh (1824–1881), aasaasaha ururada iskaashatooyinka beeraha ee Hessen * [[Carl Weyprecht]] (1838–1881), sahamiye cirifka * Gottfried Büchner (1851–1919), duqa Bad König iyo xubin liberal ah oo ka tirsan Hesse Landtag * Georg Vetter (1891–1969), rinjiye * [[Ingetraut Dahlberg]] (1927–2017), saynisyahan macluumaadka * [[Frank Philipp Schlößmann]] (dhashay 1963), naqshadeeye muuqaal iyo dhar oo diiradda saaray opera-yada * [[Rebecca Horn]] == Tixraacyo == {{reflist|colwidth=30em}} == Xiriirinta dibadda == * [http://www.badkoenig.net/ Website-ka magaalada] {{in lang|de}} {{in lang|de}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Bad Konig}} auhm3v1ej7zud86sz7gjg7n2q7iya8t 302846 302845 2026-07-17T10:27:31Z Isma4l 41797 /* */ 302846 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_coa = Wappen Bad Koenig.svg |coordinates = {{coord|49|45|N|09|01|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad König in ERB.svg |image_photo = Bad Koenig Altes Schloss.jpg |image_caption = ''Altes Schloss'' (Qalcadii Hore) ee Bad König |state = |region = Darmstadt |district = Odenwaldkreis |elevation = 100-400 |area = 46.73 |postal_code = 64732 |area_code = 06063 |licence = ERB |Gemeindeschlüssel = 06 4 37 001 |website = [http://www.badkoenig.de www.badkoenig.de] |mayor = Axel Muhn<ref>{{cite web|url=https://statistik.hessen.de/sites/statistik.hessen.de/files/2022-10/direktwahlen_09_2022_10102022.xlsx|title=Ergebnisse der letzten Direktwahl aller hessischen Landkreise und Gemeinden|language=de|date=5 September 2022|publisher=[[Hessisches Statistisches Landesamt]]|format=XLS}}</ref> |leader_term = 2018&ndash;24 |party = }} '''Bad König''' ({{IPA|de|baːt ˈkøːnɪç|lang|De-Bad König.ogg}}) waa magaalo iyo goob loo dalxiis tago (''[[Spa town|Kurort]]'') oo ku taal bartamaha [[Odenwald]] ee degmada [[Odenwaldkreis]] ee [[Hesse]], [[Jarmalka]], 29&nbsp;km koonfur-bari ka xigta [[Darmstadt]]. == Juqraafiga == === Degmooyinka dariska ah === Bad König waxay xuduud la leedahay waqooyiga degmooyinka [[Höchst im Odenwald|Höchst]] iyo [[Lützelbach]], bari iyo koonfur magaalada [[Michelstadt]] iyo galbeedka degmooyinka [[Brombachtal]] iyo [[Brensbach]]. === Degmooyinka ka tirsan === Marka laga reebo magaalada weyn, oo sidoo kale loo yaqaan Bad König, magaaladu waxay leedahay ''[[Ortsteil]]e'' oo kala ah Zell, Momart, Etzen-Gesäß, Fürstengrund, Kimbach, Nieder-Kinzig iyo Ober-Kinzig oo leh Gumpersberg. == Taariikh == Bad König waa mid ka mid ah goobaha ugu da'da weyn ee dooxada Mümling. Waxaa jiray dad [[Germanic peoples|Germanic]] ah oo degay goobta wakhti hore. Xilligii [[Ancient Rome|Roomaankii hore]], magaca meeshan wuxuu ahaa ''Quintiacum'', ''Quinticha''-na wuxuu ahaa magaca ay Bad König ku yeelatay markii ugu horreysay ee lagu xuso dukumiintiyada intii u dhaxaysay 820 iyo 822. [[Middle Ages|Qarniyadii Dhexe]] waxay markii hore ahayd hanti [[Holy Roman Empire|Boqortooyo]], ka dibna waxay ka tirsanayd [[Princely Abbey of Fulda|Fulda Monastery]]. Bad König waxaa la xoojiyay xilligii [[Early Middle Ages|Qarniyadii Dhexe ee Hore]], waxayna ahayd xarunta aagga [[Tithe|tithing]] oo leh xafiis tithing ah. Sannadkii 1477, ''Künnig als Chur Maintzisch Lehn'' (ama luuqadda [[German language|Jarmalka]] casriga ah ''König als Kurmainzisches Lehen'' – “König sida [[Archbishopric of Mainz|Electorate of Mainz]] [[fief]]”) waxaa la siiyay ''Schenk'' Konrad von Erbach. Sida ku cad heshiiskii qaybinta dhulka Erbach ee 1747, ''[[Amt (country subdivision)|Amt]]'' ee König wuxuu u gudbay lahaanshaha [[Counts of Erbach-Schönberg]]. Sannadkii 1948, König waxaa la siiyay xuquuqda ah inay nafteeda ugu yeerto ''staatlich anerkanntes Bad'', ama “goob dalxiis oo uu dawladdu aqoonsaday”, 1980-kiina goobtan dalxiis ee Odenwald waxaa la siiyay [[town rights|xuquuq magaalo]]. === Bulshada Yuhuudda === (Bad) König waxaa ku noolayd bulsho [[Jew|Yuhuudi ah]] ilaa 1939. Aasaaskeedu wuxuu dib ugu noqonayaa qarnigii 18-aad. Dadka Yuhuudda ah ee magaalada ayaa gaaray 100 qof ilaa 1880. Waxay ahayd bulsho [[Orthodox Judaism|Orthodox]] ah. Qoysaska Yuhuudda ah ee magaalada waxay lahaayeen ganacsiyo [[livestock|xoolaha]] iyo [[horse|fardaha]], ganacsiyada [[cereal|hadhuudhka]] iyo [[flour|burka]], ganacsiyada [[manufacturing|wax-soo-saarka]] iyo ganacsiyada alaabta gumaysiga iyo sidoo kale kuwii samayn jiray [[glass|dhalada]] iyo [[porcelain|dhoobada]]. Shirkadda J. Mannheimer waxay lahayd dukaan weyn oo loogu talagalay [[Agricultural machinery|mashiinnada beeraha]]. Martida Yuhuudda ah ee dalxiiska u yimaada waxaa u jiray [[kosher]] [[Pension (lodging)|guri marti]]. [[synagogue|Sunagookii]] la dhisay 1795–1797 ayaa si weyn loo burburiyay intii lagu jiray [[Kristallnacht]] (9 Nofeembar 1938), 1939-kiina waa la dumiyay. 1933-kii waxaa weli magaalada ku noolaa 72 Yuhuudi ah. Sababo la xiriira arxan-darradii weyneyd ee la xiriirtay Kristallnacht, badankoodu way ka tageen magaalada, gaar ahaan maadaama laga bilaabo 1939-kii aan loo oggolayn inay iibsadaan cunto. Ugu yaraan toban Yuhuudi ah oo ka yimid Bad König ayaa loo masaafuriyay [[extermination camp|xeryaha baabi'inta]] waana la [[murder|dilay]].<ref>[http://www.alemannia-judaica.de/bad_koenig_synagoge.htm Informationen zur jüdischen Geschichte]</ref> == Siyaasadda == Doorashadii degmada ee dhacday 6 Maarso 2016 waxay keentay natiijooyinkan soo socda: * CDU = 6 kursi * SPD = 10 kursi * Greens = 2 kursi * Zukunft Bad König (Mustaqbalka Bad König) = 9 kursi Waxaa jira xildhibaanno deegaanka ah oo ka tirsan xarumaha dibadda ee Etzen-Gesäß, Fürstengrund, Kimbach, Nieder-Kinzig, Ober-Kinzig iyo Zell. === Iskaashiga magaalada === {{flagicon|France}} [[Argentat]], [[Limousin (region)|Limousin]], [[France]] tan iyo 1982. == Dhaqaalaha iyo kaabayaasha == === Gaadiidka === Magaalada waxaa ku xira shabakadda waddooyinka fogaanta dheer ee ''[[Bundesstraße]]'' 45 ([[Hanau]]–[[Eberbach (Baden)|Eberbach]]). ''Odenwaldbahn'' ([[railway|tareenka]]; RMV Lines 80, 81, 82 iyo 85) waxay ku xirtaa Bad König, iyo sidoo kale xarunta dibadda ee Zell, dooxada [[Neckar]] iyo sidoo kale [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] iyo [[Darmstadt]]. == Shakhsiyaadka == [[File:Karl Weyprecht.jpg|thumb|125px|Carl Weyprecht]] * [[Franz Taurinus]] (1794–1874), xisaabiye * Friedrich Bergsträsser (1800–1847), siyaasi reer Hessen ah iyo ku-xigeenkii hore ee liberal-conservative ee Aqalka 2-aad ee Estates of Grand Duchy of Hesse * Johann Adam Groh (1824–1881), aasaasaha ururada iskaashatooyinka beeraha ee Hessen * [[Carl Weyprecht]] (1838–1881), sahamiye cirifka * Gottfried Büchner (1851–1919), duqa Bad König iyo xubin liberal ah oo ka tirsan Hesse Landtag * Georg Vetter (1891–1969), rinjiye * [[Ingetraut Dahlberg]] (1927–2017), saynisyahan macluumaadka * [[Frank Philipp Schlößmann]] (dhashay 1963), naqshadeeye muuqaal iyo dhar oo diiradda saaray opera-yada * [[Rebecca Horn]] == Tixraacyo == {{reflist|colwidth=30em}} == Xiriirinta dibadda == * [http://www.badkoenig.net/ Website-ka magaalada] {{in lang|de}} {{in lang|de}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Bad Konig}} 9t0izbcp1xzfq6swt5ofehbxmhmpnum Bad Krozingen 0 49530 302847 2026-07-17T10:31:16Z Isma4l 41797 /* */ 302847 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_photo = RathausBK07.JPG |image_caption = Hoolka magaalada |image_coa = DEU Bad Krozingen COA.svg |image_flag=Flagge Bad Krozingen.svg|coordinates = {{coord|47|55|N|7|42|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Krozingen in FR.svg |state = |region = Freiburg |district = Breisgau-Hochschwarzwald |elevation = 250 |area = 35.69 |postal_code = 79189 |area_code = 07633 |licence = FR |Gemeindeschlüssel = 08 3 15 006 |website = [https://www.bad-krozingen.de/ www.bad-krozingen.de] |mayor = Volker Kieber<ref>[https://www.staatsanzeiger.de/wahl/buergermeisterwahl-bad-krozingen-2021/ Bürgermeisterwahl 2021], Staatsanzeiger, accessed 3 February 2022.</ref> |leader_term = 2021&ndash;29 }} '''Bad Krozingen''' ({{IPA|de|baːt ˈkʁɔtsɪŋən|lang|De-Bad Krozingen.ogg}}; [[Alemannic German|Alemannic]]: ''Bad Chrotzige'') waa [[spa town|magaalo dalxiis oo leh ilo caafimaad]] oo ku taal degmada [[Breisgau-Hochschwarzwald]], ee [[Baden-Württemberg]], [[Germany]]. Waxay ku taallaa 15&nbsp;km koonfur-galbeed ka xigta [[Freiburg]]. Sannadihii 1970-yadii, tuulooyin hore u madaxbannaanaa oo kala ah [[Biengen]], [[Hausen an der Möhlin]], [[Schlatt (Bad Krozingen)|Schlatt]] iyo [[Tunsel]], oo ay ku jiraan Schmidhofen, waxay noqdeen qayb ka mid ah Bad Krozingen. == Juqraafiga == === Goobta === Bad Krozingen waxay ku taallaa [[Breisgau]], qiyaastii 15&nbsp;km koonfur-galbeed ka xigta [[Freiburg]] iyo 45&nbsp;km waqooyi ka xigta [[Basel]], waxayna ku hareeraysan yihiin beeraha galleyda iyo tubaakada. Bad Krozingen iyo [[Staufen im Breisgau|Staufen]] waxay wadaagaan xarun dhexe oo adeegyo. Wabiga [[Neumagen]] ayaa dhex mara magaalada, ka dibna wuxuu ku biiraa [[Möhlin]] meel u dhow [[Biengen]], kaas oo ugu dambayntii ku shuba [[Rhine]] meel u dhow [[Breisach]]. === Magaalooyinka deriska ah === Magaalooyinka deriska la ah, marka laga bilaabo waqooyiga dhanka saacadda, waxaa ka mid ah [[Breisach am Rhein|Breisach am Rhine]], Munzigen (degmo ka tirsan [[Freiburg]]), [[Schallstadt]], [[Ehrenkirchen]], [[Staufen im Breisgau]], [[Heitersheim]], [[Eschbach, Baden-Württemberg|Eschbach]] iyo [[Hartheim am Rhein|Hartheim]]. Magaalooyinka [[Biengen]], [[Hausen an der Möhlin]], [[Schlatt (Bad Krozingen)|Schlatt]] iyo [[Tunsel]], kuwaas oo ahaa kuwo madaxbannaan ilaa ka hor dib-u-habayntii Degmada ee [[Baden-Württemberg]] sannadihii 1970-yadii, ayaa hadda ka tirsan Bad Krozingen. Afarta degmo waa deegaanno waafaqsan xeerka degmada ee Baden-Württemberg, mid walbana wuxuu leeyahay gole magaalo oo u gaar ah iyo duqa magaalada. * Magaalooyinka Kems iyo Oberkrozingen ayaa sidoo kale ka tirsan Bad Krozingen. * [[Biengen]] waxaa markii ugu horreysay lagu xusay dukumiintiyada sannadkii 770 ee [[Lorsch codex]] waxaana lagu daray Bad Krozingen sannadkii 1971. [[Weiler bei Bingen|Weiler]], Dottighofen iyo tuulada Innighofen waxay ka tirsan yihiin Biengen. * [[Hausen an der Möhlin]], oo markii ugu horreysay lagu xusay dukumiintiyada 1147, waxay qayb ka noqotay Bad Krozingen sannadkii 1973. * [[Schlatt (Bad Krozingen)|Schlatt]] waxaa markii ugu horreysay lagu xusay dukumiintiyada 1130. [[Order of St. John]] ee [[Heitersheim]] ayaa Schlatt ku wareegay 1371. Sannadkii 1973 waxay qayb ka noqotay Bad Krozingen. * Tunsel, oo markii ugu horreysay lagu xusay dukumiintiyada 852 (meel kale ayaa ku tilmaamaysa 860), waxay qayb ka noqotay Bad Krozingen sannadkii 1974. Burghöfe, Schmidhofen iyo tuulada Muttikofen waxay ka tirsan yihiin Tunsel. == Taariikh == {{Unreferenced section|date=October 2021}} Waxaa jira qaar ka mid ah waxyaabaha la helay (weelka kaydinta iyo faash dhagax ah oo saddex xagal ah) kuwaas oo muujinaya in aagga la degganaa tan iyo xilligii [[Neolithic]]. [[Celts|Celts-kii]] iyo [[Merovingians|Merovingians-kii]] waxay degganaayeen aagga wakhtiyadii ka hor diinta Masiixiyadda iyo wixii ka dambeeyay. [[Open-field system|Nidaamka beeraha furan]], wabiyada iyo magacyada meelaha, sida [[Neumagen]], [[Möhlin]], Kems, [[Tunsel]], [[Belchen (Black Forest)|Belchen]] ama [[Rhine]], ayaa taasi caddeynaya ilaa maanta. Bartamihii qarnigii 1-aad ee AD, [[Ancient Rome|Roomaankii]] waxay qabsadeen koonfur-galbeed ee aagga hadda jira. Hadhaagii xarun waddo Roomaan ah, qaybo ka mid ah dhoobada oo leh foornooyin, il biyo oo Roomaan ah iyo aasaaska dhismayaal dhowr ah ayaa la helay sannadihii xigay. [[Alemanni|Alemanni-kii]] waxay halkan degganaayeen qarnigii 4-aad. Caddayntii ugu da'da weynayd ee degsiimo Alemannic ah waxaa ka mid ah qabriyo ku yaal xaruntii hore ee waddada Roomaanka iyo qabuuraha "Unterer Stollen" oo leh 204 qabri. Marka la eego hadiyadaha qabuuraha ee qaniga ah, waxaa la degganaa intii u dhaxaysay 500 iyo 700 AD. Krozingen waxaa markii ugu horreysay lagu xusay dukumiintiyada buugaagta kaniisadda [[St. Gallen]] sida "Scrozzinga" sannadkii 808 AD, taas oo ay u badan tahay in loogu magac daray qoyska Alemannic nobleman Crozzo. Magaaladu waxay ka timid xaruntii hore ee Oberkrozingen, Kems iyo Unterkrozingen oo ahayd tuulo Alemannic ah oo ku taal isgoyska waddada Roomaanka Basel-Offenburg ee wabiga [[Neumagen]]. [[File:2014-03-26 0071 v1 Pfirt'sches Schlösschen Bad Krozingen.JPG|thumbnail|Qalcadda Pfirt]] Krozingen waxay qayb ka ahayd degmada Breisgau ee [[Further Austria]] ilaa loo wareejiyay [[Electorate of Baden]] heshiiskii [[Peace of Pressburg (1805)|Peace of Pressburg]] 1805 waxayna lahayd sayidyo kala duwan. Schnewlin von Landeck, sayidkii Schauenburg iyo sayidkii Pfirt ayaa ka mid ahaa kuwaas. Qalcaddii hore ee Pfirt, halkaas oo sayidyadu ku lahaayeen kursigooda oo hadda ah dhismaha Volksbank, ayaa loogu magac daray iyaga. Biyo kulul ayaa la helay 1911 markii la raadinayay saliid, taas oo loo malaynayay inay ka jirto [[Upper Rhine Plain]]. Helitaankani wuxuu muhiim u ahaa Krozingen sidii magaalo dalxiis oo mustaqbalka ah. Sannadkii 1933, ka dib markii la qoday ceelal kale oo la bilaabay ganacsiga dalxiiska caafimaadka, Krozingen waxaa la siiyay cinwaanka "Bad" (''qubays''). Guri dalxiis oo casri ah ayaa la dhammaystiray 1959. Magaalooyinka [[Biengen]], [[Hausen an der Möhlin]], [[Schlatt (Bad Krozingen)|Schlatt]] iyo [[Tunsel]], kuwaas oo ahaa kuwo madaxbannaan ilaa dib-u-habayntii maamulka ee 1970-yadii, waxay qayb ka noqdeen Bad Krozingen sannadihii 1972 iyo 1973. Degmadii hore ee Müllheim waxay noqotay degmada cusub ee Breisgau-Hochschwarzwald. Bad Krozingen waxay noqotay magaalo 1 Sebtembar 2005 – degmada, oo leh qiyaastii 16,000 oo qof, waxay noqotay degmada labaad ee ugu weyn degmada. == Siyaasadda == === Golaha Degmada === Ka dib doorashadii deegaanka ee 25 May 2015, oo ay ka qaybqaateen 48,09 % (+ 1,69), kuraasta golaha degmada ee Bad Krozingen ayaa loo qaybiyay sida soo socota:<ref>[http://stadt.bad-krozingen.de/wahl/315006g-2014.htm Bad Krozingen: Endgültiges Wahlergebnis Gemeinderatswahl 2014]</ref> {| class="wikitable" width="550" style="text-align:center" ! Partei/Liste ! Stimmenanteil ! G/V ! Sitze ! G/V |- | align=left | [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]] || 37,67 % || − 6,33 || 10 || − 2 |- | align=left | Bad Krozinger Bürgerforum (KBF) || 17,73 % || − 3,07 || 5 || ± 0 |- | align=left | [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]] || 16,27 % || − 0,13 || 4 || ± 0 |- | align=left | [[Bündnis 90/Die Grünen|Grüne]] || 15,11 % || + 15,11 || 4 || + 4 |- | align=left | [[Freie Demokratische Partei|FDP]]/Freie Bürgerliste || 13,23 % || − 5,57 || 4 || − 1 |} [[File:2014-03-26 0074 v1 Rathaus Bad Krozingen.JPG|thumb|Hoolka magaalada Bad Krozingen]] === Duqa Magaalada === Noofambar 2013, Volker Kieber, oo hore u ahaan jiray duqa magaalada Gottenheim, ayaa loo doortay inuu beddelo ''Ekkehart Meroth'' oo ahaa duqa magaalada. Kieber wuxuu wax ku bartay Theodor-Heuss-Gymnasium ee Esslingen/N. Ka dib markii uu dhammaystay imtixaanadii A-level, wuxuu ku biiray Ciidanka Cirka ee Jarmalka si uu u qabto adeegga militariga aasaasiga ah, waxaana la geeyay Leipheim, Fürstenfeldbruck iyo Memmingen. Sannadihii 1983 ilaa 1987, Kieber wuxuu booqday [[Rottenburg University of Applied Forest Sciences|Jaamacadda Sayniska Kaymaha ee Rottenburg/N.]] wuxuuna ka qalin jabiyay 1987, isagoo helay shahaadada injineernimada (''Diplom-Ingenieur (FH)''). Kieber wuxuu tababar wax ku ool ah ku qaatay Xafiisyada Kaymaha Dadweynaha ee Trippstadt, Karlsruhe, Welzheim iyo Gundelsheim/N. Sannadihii 1988 ilaa 1994, wuxuu u shaqeeyay sidii madaxa maamulka kaymaha ee degmooyinka Waldenburg iyo Unterheimbach, ee Count of Hohenlohe-Waldenburg (''Fürstlichen Forstverwaltung des Fürsten zu Hohenlohe-Waldenburg''). 1994-kii, wuxuu u beddelay booskiisa si uu u noqdo madaxa degmada kaymaha ee Mooswald ee golaha magaalada [[Freiburg im Breisgau]]. 2004-tii, Kieber waxaa loo doortay duqa magaalada [[Gottenheim|Gottenheim am Tuniberg]]. 2013-kii, Kieber wuxuu u tartamay duqa magaalada Bad Krozingen waxaana lagu doortay aqlabiyad ballaaran wareeggii labaad ee codbixinta. 2014-tii, Kieber waxaa loo doortay inuu ka shaqeeyo golaha degmada (''[[Districts of Germany|Kreistag]]'') ee ''[[Breisgau-Hochschwarzwald|Landkreises Breisgau-Hochschwarzwald]]''. Kieber wuxuu kaloo u adeegaa sidii gole goboleed, sidoo kale waa xubin ka tirsan guddiyada kormeerka ee ''University Heart Center Freiburg-Bad Krozingen'', isbitaallada Theresienklinik I iyo Theresienklinik II, iyo bixiyaha spa iyo fayo-qabka ''Kur- und Bäder GmbH Bad Krozingen''. === Iskaashiga Bulshada === Bad Krozingen waxay wadaagtaa iskaashiga bulshada (''[[Gemeindeverband|Vereinbarte Verwaltungsgemeinschaft]]'') oo ay la leedahay degmada [[Hartheim am Rhein|Hartheim]], iyadoo Bad Krozingen ay tahay degmada fulinta, taas oo ah bixinta adeegyada degmada ee xubnaha labada bulsho. Bad Krozingen waxay sidoo kale guddoomisaa guddiga wadajirka ah, kaas oo ka kooban saddex xildhibaan oo ka kala socda labada bulsho ee iskaashiga leh. === Astaanta Magaalada === [[Blazon]]: Midab buluug ah, oo ka sarreeya dun dahab ah, [[Eye of Providence|Isha Ilaah ee dahabka ah]], oo ay ku wareegsan yihiin shucaac dahab ah. Astaantan la yaabka leh waxay ku saabsan tahay dib-u-qaabaynta tartiib-tartiibka ah iyo dib-u-tarjumidda sawirka shaambada rasmiga ah ee hore ee magaalada, iyo astaanta magaalada. Shaambadii ugu da'da weynayd ee la ogyahay ee Bad Krozingen ayaa lagu gudbiyay dukumiinti laga soo bilaabo 1686. Waxay muujinaysaa qaab-dhismeed joomatari, oo ay ku hareeraysan yihiin qoraallo erayada "Gemeinde Crotzingen". Waxay u muuqan kartaa qaabka la habeeyay ee "Sester" (weel loo isticmaalo in lagu cabbiro mugga hadhuudhka). Astaantan waxaa badanaa lala kulmaa iyadoo ah calaamad tuulo, waxaana laga yaabaa in loo arko inay sidaas tahay kiiskan sidoo kale. Astaanta giraangirta ee astaanta gentry-ga maxalliga ah, dhanka kale, waxay u muuqataa mid aan suurtagal ahayn, sida tarjumidda fallaar lagu dhex geliyay qaanso (sida uu soo jeediyay Stadler), ama xitaa sharraxaad sida Isha Ilaah oo korka ka sabbaynaysa dun. Tarjumidda shaambada hore sida Isha Ilaah oo ka sarreeya dun ayaa soo ifbaxday qarnigii 19-aad, degmaduna waxay ku adkaysatay calaamadahan iyo tarjumidooda markii Kaydka Gobolku soo bandhigay naqshad loogu talagalay astaanta cusub ee magaalada, taas oo ku salaysnayd calaamadaha taariikhiga ah. 1921-kii, astaanta la isticmaalay ilaa hadda waxaa lagu qurxiyay shucaaca dahabka ah ee caadi ahaan loo isticmaalo sawirada Isha Ilaah, qaabkan cusubna waxaa loo aasaasay astaan rasmi ah. === Magaalooyinka Mataanaha ah === * Tan iyo 1985, bulshooyinka [[Gréoux-les-Bains]] iyo [[Esparron-de-Verdon]] ee koonfurta Faransiiska waxay ahaayeen [[Sister city|Magaalooyin Mataano ah]] Bad Krozingen. * Tan iyo 2004, Bad Krozingen waxay ku xirnayd bulshada Naori ee [[Japan]]. Iskaashiga rasmiga ah ee maanta waxaa la bilaabay sidii saaxiibtinimo magaalo 1989. Tan iyo 2005, Naori waa qayb ka mid ah magaalada [[Taketa]]. * Bad Krozingen waxay sidoo kale saaxiibtinimo magaalo la lahayd [[Bojnice]] ee [[Slovakia]], taas oo la aasaasay 1993. Luulyo 2011, intii lagu jiray ''Krozinger Lichterfest'', oo ah xaflad sannadle ah oo nalal ah, labada magaalo waxay saxiixeen heshiiska mataanaynta, iyagoo u beddelay saaxiibtinimada iskaashi rasmi ah. === Guddiga Wadajirka ah === Bad Krozingen waa xubin ka tirsan ''Transnational Joint Board Mittelhardt-Oberrhein'', urur la aasaasay si loo horumariyo iskaashiga u dhexeeya magaalooyinka iyo degmooyinka xuduudka Faransiiska iyo Jarmalka, gobollada deriska ah ee [[Alsace]] (Faransiiska) iyo [[Baden|South_Baden]] (Jarmalka). Waxay ku salaysan tahay [https://www.bijus.eu/?p=9981 ''Karlsruher Übereinkommen''] (Heshiiskii Karlsruhe). == Dhaqanka iyo Meelaha Loo Dalxiis Tago == === Kaniisadaha === * Kaniisadda Katooliga ''St. Alban'' waxaa markii ugu horreysay lagu xusay dukumiintiyada 1144. Dhismihii ugu horreeyay ee diinta ee aaggan waxaa la dhisay sannado ka hor, inkastoo aan si dhab ah loo ogeyn goorta. Axaddii Palm 2002 dab ayaa si weyn u burburiyay saqafka Baroque iyo xubinta taranka wuxuuna ku dhowaaday inuu burburiyo meesha allabariga ee sare. Laba sano ka dib, kaniisaddu way soo kabsatay, qaybihii la burburiyayna waa la soo celiyay, qaybta allabariga sarena si yar ayaa loo beddelay. * Ka dib Dib-u-habayntii Protestant-ka, Kronzingen waxay sii ahaan jirtay Katoolik sababtoo ah waxay ka tirsanayd [[Further Austria]]. 1556-kii Dib-u-habayntu waxay ku faaftay Baden. Kaniisaddii ugu horreysay ee Protestant-ka, Vikar Funk, ayaa xamaasad ugu dhiirrigeliyay dhismaha kaniisaddii ugu horreysay ee Protestant-ka. Christuskirche waxaa la quduus ka dhigay 1935 by bishop goboleedka. Soo jiidasho gaar ah waa daaqadaha kaniisadda casriga ah ee uu naqshadeeyay [[Georg Meistermann]] intii u dhaxaysay 1980 iyo 1981. Waxay matalaan muujinta Ilaah ee adduunka. [[File:Glöcklehofkapelle mit Café Z.jpg|thumb|Glöcklehof Chapel iyo Café Z]] * Kaniisadda Glöcklehof ee [[Romanesque art|Romanic]], oo la dhisay intii u dhaxaysay qarnigii 10-aad iyo 11-aad, waxaa ku yaal [[fresco]]es oo leh mid ka mid ah [[Depiction of Jesus|sawirrada ugu da'da weyn ee Ciise]] waqooyiga Alps. * Beerta gaarka ah ee yar ee koonfurta Bad Kronzingen waxaa ku yaal [[Renaissance]] Qalcadda Barons of Gliechenstein. Waxaa markii hore la dhisay 1579 sidii hoy u ahaa provost ee [[Saint Blaise Abbey, Black Forest|Benedictine monastery of St. Blasien]] by Abt Caspar II. Bartamihii qarnigii 18-aad waxaa dayactiray [[Johann Caspar Bagnato]]. Kaniisadda qalcadda ee qarnigii 17-aad ayaa sidoo kale dib loo dhisay qarnigii 18-aad qaabka [[Rococo]]. Si kastaba ha ahaatee, maalmahan kaniisaddu uma furna dadweynaha. * ''St. Fridolin's Chapel'' waxay ku taallaa badhtamaha isgoysyada cidhifka degmada Kems. Waxaa laga yaabaa in la dhisay ka dib [[Thirty Years' War|Dagaalkii Sannadaha Soddonka]]. Allabariga waxaa ku deeqay Abbot Martin I ee St. Blasien 1602. 2014-kii, si buuxda ayaa loo dayactiray, maantana, mararka qaarkood riwaayado yaryar ayaa ka dhaca halkan. * ''St. Joseph's Chapel'' waxay ku taallaa degmada barxadda oo mar ka tirsanaan jirtay kaniisadda St. Trudpert. Kaniisadda waxaa la dhisay, ka dib [[Secularization (church property)|secularization]], by milkiilayaashii ugu horreeyay ee gaarka loo leeyahay mahadnaq ahaan si loogu dhiibo qaybtan dhulka maxkamadda. <gallery mode=packed caption="Kaniisadaha Bad Krozingen"> Bad Krozingen, Glöcklehofkapelle.jpg|Glöcklehof Chapel Bad Krozingen, Friedhofskapelle.jpg|Friedhof Chapel Bad Krozingen, St. Josefskapelle.jpg|St. Joseph's Chapel ee Oberkrozingen Bad Krozingen, St. Fridolinskapelle.jpg|St. Fridolin's Chapel ee Kems </gallery> === Matxafyada === [[File:Litschgi-Haus in Bad Krozingen 4.jpg|thumb|Litschgi-Haus]] [[File:Schloss Bad Krozingen 4.jpg|thumb|Qasrigii leh ururinta qalabka muusiga ee taariikhiga ah]] ==== Matxafka Litschgihaus oo leh qayb qaddiimi ah ==== Matxafku wuxuu leeyahay laba hool. Midda koowaad, waxaa ku yaal matxaf taariikhi ah, kaas oo bixiya dulmar ku saabsan taariikhda laga bilaabo xilligii Paleolithic ilaa hadda. Waxa ugu weyn ee diiradda lagu saarayo bandhigga joogtada ah waa taariikhda dhismaha guryaha, kaas oo lagu sharraxay moodooyin. Taa beddelkeeda, hoolka kale wuxuu martigeliyaa bandhigyo ku meel gaar ah. Matxafku wuxuu ku yaallaa Bundesstraße 3 wuxuuna u furan yahay Axadaha laga bilaabo 2 pm ilaa 5 pm. ==== Ururinta qalabka muusiga ee taariikhiga ah ''Neumeyer-Junghanns-Tracey'' ==== Tan iyo 1974 Qasrigii Bad Kronzingen wuxuu martigeliyaa ururin dhan 50 qalab muusig oo taariikhi ah, oo ay ururiyeen [[harpsichord]]ist Fritz Neumeyer (1900–1983). Qaar ka mid ah qalabkan waxaa la maqli karaa si joogto ah riwaayadaha Qasrigii Bad Krozinger, halkaas oo ururinta oo dhan la arki karo. ==== Matxafka Hoolka Magaalada Biengen ==== Matxafka ku yaal Hoolka Magaalada Biengen ayaa la furay Luulyo 2005 ka dib laba sano oo diyaar-garow ah iyo shaqo mutadawacnimo oo badan. Muwaadiniin badan ayaa ka shaqeeya – dalladda bulshada maxalliga ah Biengen e.V. – si mutadawacnimo ah iyo waqtigooda firaaqada ah. Waxay siiyaan macluumaad booqdayaasha, waxay abaabulaan bandhigyo gaar ah waxayna qabtaan shaqada dayactirka iyo isbeddellada qaab-dhismeedka ee lagama maarmaanka ah. Matxafku wuxuu rabaa inuu aragti ka bixiyo taariikhda maalinlaha ah ee dadka halkan ku noolaa qarniyo badan. === Xarunta Warbaahinta === Maktabad dadweyne (Xarunta warbaahinta) ayaa la furay Abriil 2015 meel u dhow saldhigga tareenka oo leh 27000 warbaahin oo ku saabsan aqoonta guud, bulshada, dhaqanka iyo sayniska. === Litschgikeller / Josefshaus === [[File:St. Josefshaus an der Basler Straße in Bad Krozingen.jpg|thumb|St. Josefshaus]] Litschgihaus waxaa ka dhaca noocyo badan oo dhacdooyin dhaqameed ah sida cabaret, tiyaatarka, circus, Stand-up comedy, cabaret siyaasadeed, muusig iyo tiyaatarka majaajilada ah. Intaa waxaa dheer, waxaa jira taxane [[Chamber music|muusig qolka]] ah oo loo yaqaan „Piano & Mehr“. Xarunta marxaladdu waa biyaano [[C. Bechstein|Bechsteinflügel]], kaas oo lagu ciyaaro isku-dhafan kala duwan oo leh qalab kale ama heesaa. === JOKI Cinema ee saldhigga tareenka === JOKI Cinema waxaa la dhisay Oktoobar 2002. Kahor furitaanka saldhigga 26 Maarso 2015, bandhigyadu waxay ka dhici jireen St. Josefshaus oo leh 35&nbsp;mm projector iyo shaashad weyn. Maalmahan dhammaan bandhigyadu waxay ka dhacaan dabaqa hoose ee Xarunta Warbaahinta ee saldhigga tareenka. Shineemada waxaa maamula bulshada Joki-Kino e.V.. Magaalada iyo Baden-Württemberg Media and Film Fund ayaa taageeray dhismaha shineemada cusub ee goobta cusub Bahnhofstrasse 3b waxayna taageeraan shirkadda. Filimada waxaa la tusaa maalin kasta, marka laga reebo Arbacada. Shineemadu waxay leedahay 112 kursi iyo saddex meelood oo loogu talagalay dadka curyaanka ah. == Gallery == <gallery mode=packed> File:SanktAlbans07.JPG|Sankt Albans (Maalintii) File:StAlbans.JPG|Sankt Albans File:NeumagenBK.JPG|Wabiga Neumagen File:CFLammplatz.JPG|Lammplatz oo baraf ah File:Topiary pheasants, Bad Krozingen Kurpark (June 9, 2007).jpg|Kurpark Pheasants </gallery> === Dadka lala xiriiriyay Bad Krozingen === [[File:Bundesarchiv Bild 146-1989-047-20, Walter Scheel.jpg|thumb|150px|Walter Scheel 1974]] * [[Marquard Herrgott]] (1694–1762), dean, Benedictine monk, wadaad, diblomaasi, taariikhyahan iyo maktabadley * [[Fritz Raschig]] (1863–1928), chemist iyo siyaasi, loo oggolaaday inuu saliid ka qodo Krozingen; si kastaba ha ahaatee, waxaa la helay il kaarboon laba ogsaydh, taas oo ahayd aasaaskii bogsashada * [[Zenta Mauriņa]] (1897–1978), qoraa; waxay noolayd 1966 Bad Krozingen * [[Carl Ueter]] (1900–1985), muusikiiste; wuxuu ku dhintay Bad Krozingen * [[Walter Scheel]] (1919–2016), siyaasi (FDP), Madaxweynaha Jarmalka (Bundespräsident) 1974–1979, wuxuu ku noolaa Bad Krozingen tan iyo dabayaaqadii 2008 * [[Oliver Baumann]] (dhashay 1990), goolhayaha kubadda cagta, wuxuu bartay inuu kubadda cagta ku ciyaaro dhalinyarada FC Bad Krozingen == Tixraacyo == {{Reflist}} == Xiriirinta dibadda == * [https://www.alemannische-seiten.de/deutschland/bad-krozingen.php Bad Krozingen — sawirro & taariikh] {{in lang|de}} * [https://www.maqnify.com/routes-en/bad-krozingen Digital city tour Bad Krozingen] {{Authority control}} 4hc7mw9qhdunbvxm8lzov4gbogi98yd Bad Laasphe 0 49531 302848 2026-07-17T10:33:17Z Isma4l 41797 /* */ 302848 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Stadt |name = Bad Laasphe |image_coa = DEU Bad Laasphe COA.svg |image_photo = Bad Laasphe Panorama.jpg |coordinates = {{coord|50|55|49|N|08|25|00|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Laasphe in SI.svg |state = |region = Arnsberg |district = Siegen-Wittgenstein |elevation = 300-694 |area = 135.95 |postal_code = 57334 |area_code = 02752, 02753, 02754, 02774 |licence = SI |Gemeindeschlüssel = 05 9 70 028 |divisions = 24 |website = {{url|https://www.stadt-badlaasphe.de/}} |mayor = Dirk Terlinden |leader_term = 2025&ndash;30 |party = }} '''Bad Laasphe''' ({{IPA|de|baːt ˈlaːsfə|lang|De-Bad Laasphe.ogg}}) waa magaalo ku taal gobolka [[North Rhine-Westphalia]], ee dalka [[Germany]], oo ku taal degmada [[Siegen-Wittgenstein]]. == Juqraafiga == === Goobta === Magaalada Bad Laasphe waxay ku taallaa dooxada sare ee [[Lahn]], meel u dhow guriga weyn ee [[:de:Schloss Wittgenstein|Wittgenstein Castle (de)]] (oo maanta ah [[boarding school|dusi jiif ah]]) ee degmadii hore ee Wittgenstein. Aagga degmadu wuxuu ku yaallaa koonfurta buuraha ugu waaweyn ee [[Rothaargebirge]], wuxuuna xuduud la leeyahay waqooyiga magaalooyinka [[Bad Berleburg]] iyo [[Erndtebrück]], bari waxaa ka xiga magaalada [[Biedenkopf]] ee [[Hessen]], koonfur-bari waxaa ka xiga [[Breidenbach]], koonfur waxaa ka xiga [[Dietzhölztal]] iyo galbeedka waxaa ka xiga magaalada [[Netphen]]. Bad Laasphe waxay ku taallaa qiyaastii 30&nbsp;km bari ka xigta [[Siegen]] iyo 25&nbsp;km waqooyi-galbeed ka xigta [[Marburg]]. Meesha ugu sarreysa ee degmadu waxay gaartaa 694 m. Waxay ku taallaa koonfur-galbeed ee magaalada weyn ee xarunta fog ee Heiligenborn. === Bulshooyinka ka kooban === [[File:Stadtgliederung Bad Laasphe.png|thumb|290px|Bulshooyinka ka kooban]] Mid kasta oo ka mid ah xarumaha soo socda ayaa ka mid ah magaalada Bad Laasphe: {| class="wikitable" | * [[Amtshausen]] * Bad Laasphe (magaalada weyn) * [[Banfe]] * [[Bermershausen]] * [[Bernshausen, Bad Laasphe|Bernshausen]] * [[Feudingen]] * [[Fischelbach]] * [[Großenbach]] | * [[Heiligenborn]] * [[Herbertshausen]] * [[Hesselbach, Bad Laasphe|Hesselbach]] * [[Holzhausen, Bad Laasphe|Holzhausen]] * [[Kunst Wittgenstein]] * [[Laaspherhütte]] * [[Niederlaasphe]] * [[Oberndorf, Bad Laasphe|Oberndorf]] | * [[Puderbach, Bad Laasphe|Puderbach]] * [[Rückershausen]] * [[Rüppershausen]] * [[Saßmannshausen]] * [[Sohl, Bad Laasphe]] * [[Steinbach, Bad Laasphe|Steinbach]] * [[Volkholz]] * [[Weide, Bad Laasphe|Weide]] |} == Taariikh == Sannadkii 1888, magaalada Laasphe waxay ku taallay gobolka maamulka [[Prussia]]n ee [[Arnsberg]] ee degmada Wittgenstein waxayna ku xirnayd khadka Kreuzthal-Marburg ee [[Railway|Tareenka]] Dawladda Prussia (''Preußische Staatsbahn''). Sannadkii 1888 Laasphe waxay lahayd kulliyad macallimiin oo da'yar, [[court|maxkamad]] maxalli ah iyo warshadaha [[Knits|dharka]] iyo [[hosiery|sharabaadada]]. Sannadkii 1885, Laasphe waxay lahayd 2225 qof oo intooda badan ah [[Evangelical Church in Germany|Evangelical]]. Schloss Wittgenstein waxay lahayd laba [[ironworks|warshadood oo birta ah]]. (Laga soo bilaabo ''[[Meyers Konversations-Lexikon]]'') Tan iyo 1960, Laasphe waxay ahayd [[Sebastian Kneipp|Kneipp]] spa. 1 Janaayo 1984 magaaladu waxay noqotay spa bogsasho Kneipp sababtoo ah cimiladeeda khafiifka ah, tan iyo markaasna waxaa loo yaqaan Bad Laasphe. == Siyaasadda == Duqa magaalada ee hadda waa Dirk Terlinden ([[Independent politician|Madax-bannaan]]) oo u adeegayay sidii duqa magaalada tan iyo 2020. [[2025 North Rhine-Westphalia local elections|Doorashadii 2025]] waxaa dib loo doortay isagoo helay 56,9 % codadkii.<ref>{{Cite web |title=Stichwahl des/der Bürgermeisters/in 28.09.2025 - Stadt Bad Laasphe |url=https://wahlen.kdvz.nrw/production/kw2025/05970028/praesentation/ergebnis.html?wahl_id=248&stimmentyp=0&id=ebene_3_id_153 |access-date=2026-03-04 |date=2025-09-29 |website=wahlen.kdvz.nrw |language=de}}</ref> === Golaha magaalada === Ka dib doorashadii deegaanka ee 2025, golaha [[Stadtrat|magaalada]] Bad Laasphe wuxuu ka kooban yahay sidan soo socota: {{election table}} ! colspan=2| Xisbi ! Codad ! % ! +/- ! Kuraasta ! +/- |- | bgcolor={{party color|Social Democratic Party of Germany}}| | align=left| [[Social Democratic Party of Germany|Xisbiga Dimuqraadiga Bulshada]] (SPD) | 2,389 | 33.4 | {{increase}} 1.3 | 8 | {{decrease}} 2 |- | bgcolor={{party color|Christian Democratic Union of Germany}}| | align=left| [[Christian Democratic Union of Germany|Midowga Dimuqraadiga Masiixiga]] (CDU) | 1,708 | 23.9 | {{decrease}} 3.3 | 6 | {{decrease}} 3 |- | bgcolor={{party color|Free Democratic Party (Germany)}}| | align=left| [[Free Democratic Party (Germany)|Xisbiga Dimuqraadiga Xorta ah]] (FDP) | 1,276 | 17.8 | {{decrease}} 3.3 | 4 | {{decrease}} 3 |- | bgcolor={{party color|Alternative for Germany}}| | align=left| [[Alternative for Germany|Beddelka Jarmalka]] (AfD) | 910 | 12.7 | Cusub | 3 | Cusub |- | bgcolor={{party color|Die PARTEI}}| | align=left| [[Die PARTEI|Xisbiga]] (PARTEI) | 580 | 8.1 | {{decrease}} 1.7 | 2 | {{decrease}} 1 |- | bgcolor={{party color|Alliance 90/The Greens}}| | align=left| [[Alliance 90/The Greens|Isbahaysiga 90/Cagaarka]] (Grüne) | 296 | 4.1 | {{decrease}} 5.4 | 1 | {{decrease}} 2 |- ! colspan=2| Codadka saxda ah ! 7,159 ! 98.9 ! ! ! |- ! colspan=2| Codadka khaldan ! 81 ! 1.1 ! ! ! |- ! colspan=2| Wadarta ! 7,240 ! 100.0 ! ! 24 ! {{decrease}} 8 |- ! colspan=2| Dadka xaqa u leh inay codeeyaan/tirada codeysay ! 10,913 ! 66.3 ! ! ! |- | colspan=7| Isha: [https://wahlen.kdvz.nrw/production/kw2025/05970028/praesentation/ergebnis.html?wahl_id=249&stimmentyp=0&id=ebene_3_id_153 Magaalada Bad Laasphe] |} == Astaanta magaalada == [[Coat of arms|Astaanta]] madaniga ah ee Bad Laasphe waxaa loo qeexi karaa sidan: Derbi magaalo oo leh munaarad irid furan oo qalin ah, oo ay hareeraysan yihiin laba munaaradood oo qalin ah, kuwaas oo u dhexeeya gaashaan yar oo leh laba tiir oo qalin ah. Shaabad ka mid ah shaabaddii magaalada ee qarnigii 14-aad ayaa la kaydiyay, taas oo muujinaysa qaab isku mid ah sida astaanta halkan lagu muujiyay. Gaashaanka yar (gaashaan yar oo ku dhex jira kan ugu weyn) wuxuu sidayaa isla astaan ​​sida sayidyadii hore ee magaalada, Counts of Wittgenstein. Markii astaanta dib loo eegay 1908, magaaladu waxay la timid qaab kale oo u muuqday mid isku mid ah, laakiin gaashaanka yari, sababtoo ah is-faham la'aan, wuxuu ahaa mid aad u kala duwan, oo loo qaybiyay laba meelood oo ka soo horjeeda oo muujinaya gules (cas) qalcadda qalin (lacag), iyo labada meelood ee kale ee Wittgenstein pallets. Qalcadda waxaa lagu daray casri ah waxayna la xiriirtay Wittgenstein's overlordship ee [[Homburg Castle|Homburg]]. Kaydka magaalada ayaa soo jeediyay xataa markaas in gaashaanka yar uu xambaarsan yahay astaantii hore ee Wittgenstein sida lagu arkay shaabaddii ugu da'da weynayd ee magaalada, laakiin wax go'aan ah lagama gaarin wakhtigaas. Kaliya 1936 ayay magaaladu ugu dambeyntii go'aansatay inay ku noqoto qaabkii lagu muujiyay shaabaddii hore. Tan waxaa loo xaqiijiyay inay tahay astaanta magaalada 10 Maarso 1937. == Magaalooyinka mataanaha ah == * {{Flagicon|England}} [[Tamworth, Staffordshire]], England, Boqortooyada Midowday, tan iyo 10 Oktoobar 1980 * {{Flagicon|France}} [[Châteauneuf-sur-Loire]], France, tan iyo 28 Sebteembar 1991 == Dadka caanka ah == [[File:Friedrich Kiel.jpg|thumb|150px|Friedrich Kiel]] * [[Ludwig Crocius]] (1586–1655), wadaad, bare ka ahaa Bremen '' School Illustre '' * [[Friedrich Kiel]], (1821–1885), [[composer|muusikiiste]] * [[Wilhelm Pauck]] (1901–1981), taariikhyahan kaniisadda Protestant * Rudolf Jung (1907–1973), qoraa iyo turjumaan * Fritz Heinrich, (1921–1959), siyaasi Jarmal ah ([[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]]), xubin ka tirsan [[Bundestag]] * [[Otto Piene]], (1928–2014), [[Painting|rinjiile]] iyo [[artist|farshaxaniste]] * Fritz Roth, dhashay 1955, [[actor|jilaa]] iyo muusikiiste == Tixraacyo == {{Reflist}} == Xiriirinta dibadda == * [http://www.bad-laasphe.de/ Bogga rasmiga ah] {{in lang|de}} * [http://www.lwl.org/kulturatlas/jump.php?ortid=13 Bad Laasphe ee ''Kulturatlas Westfalen'' (oo leh 360° panoramas)] {{Authority control}} nqbwvlr21stbte8mxajzraew37nckgk Bad Laer 0 49532 302849 2026-07-17T10:34:56Z Isma4l 41797 /* */ 302849 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |name = Bad Laer |name_local = |type = |image_photo = Bad Laer - Kirchplatz 02.jpg |imagesize = |image_caption= Saint Mary's Church |image_coa = DEU Bad Laer COA.svg |coordinates = {{coord|52|06|11|N|08|05|21|E|format=dms|display=inline,title}} |Karte = |image_plan = Bad Laer in OS.svg |state = |region = |district = Osnabrück |elevation = 79 |elevationmax = |area = 46.81 |postal_code = 49196 |area_code = 05424 |licence = OS, BSB, MEL, WTL |Gemeindeschlüssel= 03459005 |divisions = |mayor = Tobias Avermann<ref name=mayor>{{cite web|url=https://www.statistik.niedersachsen.de/download/169156|title=Verzeichnis der direkt gewählten Bürgermeister/-innen und Landräte/Landrätinnen|date=April 2021|publisher=[[Landesamt für Statistik Niedersachsen]]}}</ref> |leader_term = 2018&ndash;23 |party = |ruling_party1= |ruling_party2 = |ruling_party3 = |year = |website = [http://www.bad-laer.de/ www.bad-laer.de] |_noautocat = }} '''Bad Laer''' ({{IPA|de|baːt ˈlaːɐ̯}}) waa degmo iyo goob caafimaad oo ku taal [[Osnabrück (district)|degmada Osnabrück]], ee [[Lower Saxony]], [[Germany]]. Waxay ku taallaa [[Teutoburg Forest]], qiyaastii 20&nbsp;km koonfurta [[Osnabrück]]. Degmadu waxay ka kooban tahay Bad Laer iyo shan degmo oo ka tirsan Remsede, Müschen, Hardensetten, Westerwiede iyo Winkelsetten. == Tixraacyo == {{reflist}} {{Authority control}} kfs6rq41yssc4jquf3ej1foky7rt48q Bad Lauchstädt 0 49533 302851 2026-07-17T10:36:38Z Isma4l 41797 /* */ 302851 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_photo = BadLauchstädt01.jpg |image_coa = Wappen Bad Lauchstaedt.png |coordinates = {{coord|51|22|N|11|50|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Lauchstädt in SK.svg |state = |district = Saalekreis |elevation = 124 |area = 85.37 |postal_code = 06246 |area_code = 034635 |licence = SK |Gemeindeschlüssel = 15 0 88 025 |divisions = 6 |website = {{URL|https://www.goethestadt-bad-lauchstaedt.de/}} |mayor = Christian Runkel<ref>[https://wahlergebnisse.sachsen-anhalt.de/wahlen/bmbm/index.html Bürgermeisterwahlen in den Gemeinden, Endgültige Ergebnisse], [[Statistisches Landesamt Sachsen-Anhalt]], accessed 10 November 2022.</ref> |leader_term = 2022&ndash;29 |party = CDU }} '''Bad Lauchstädt''' ({{IPA|de|baːt ˈlaʊxʃtɛt|-|De-Bad_Lauchstädt2.ogg}}; ilaa 1925 ''Lauchstädt''), si rasmi ah '''[[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]] Town of Bad Lauchstädt''' ({{langx|de|Goethestadt Bad Lauchstädt}}), waa magaalo ku taal degmada [[Saalekreis]], [[Saxony-Anhalt]], [[Germany]], 13&nbsp;km koonfur-galbeed ka xigta [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]]. Dadku waa 8,781 (2020). Janaayo 2008, Bad Lauchstädt waxay ku dartay degmooyinkii hore ee [[Schafstädt]], [[Delitz am Berge]] iyo [[Klobikau]].<ref>[https://www.destatis.de/DE/Themen/Laender-Regionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Namens-Grenz-Aenderung/2008.html Gebietsänderungen vom 01.01. bis 31.12.2008], [[Statistisches Bundesamt]]</ref> 1 Janaayo 2010 [[Milzau]] ayaa sidoo kale lagu daray,<ref>[https://www.destatis.de/DE/Themen/Laender-Regionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Namens-Grenz-Aenderung/2010.html Gebietsänderungen vom 01. Januar bis 31. Dezember 2010], [[Statistisches Bundesamt]]</ref> iyadoo la kala diray [[Bad Lauchstädt (Verwaltungsgemeinschaft)|Verwaltungsgemeinschaft Bad Lauchstädt]]. Bad Lauchstädt, Delitz am Berge, Klobikau, Milzau iyo Schafstädt hadda waa ''Ortschaften'' ama qaybaha degmada ee magaalada Bad Lauchstädt.<ref name=Hauptsatzung>[https://goethestadt-bad-lauchstaedt.mein-intra.net/data/file/legal/2/2/0/5/2/Hauptsatzung.pdf Hauptsatzung], Goethestadt Bad Lauchstädt, July 2019.</ref> == Taariikh == Ilaa 1565, Lauchstädt waxay ka tirsanayd [[Prince-Bishopric of Merseburg]], ka dibna waxaa lagu daray [[Electorate of Saxony]]. Sannadkii 1657, Lauchstädt waxaa la siiyay [[Christian I, Duke of Saxe-Merseburg]], kaas oo markii dambe (1684) magaalada u dhiibay wiilkiisa [[Philipp, Duke of Saxe-Merseburg-Lauchstädt]], kaas oo dhimashadiisii hore ee 1690 lagu soo celiyay duke Christian. Sannadkii 1738, ka dib markii uu bakhtiyay safka ducal [[Saxe-Merseburg]], waxaa dib loogu daray [[Electorate of Saxony]]. Lauchstädt waxay ahayd meel caan ah oo biyaha laga cabo qarnigii 18-aad, dukes-ka Saxon-ka waxay inta badan ka dhigi jireen meel ay ku nagaadaan xagaaga. Laga soo bilaabo 1789 ilaa 1811 shirkadda tiyaatarka maxkamadda ee Weimar waxay halkan ku soo bandhigeen riwaayadaha [[Friedrich Schiller]] iyo [[Johann Wolfgang von Goethe]], soo jiidasho weyn oo gacan ka geysatay wanaagga magaalada, inta badan dhismaha hadda loo yaqaan [[Goethe-Theater (Bad Lauchstädt)|Goethe-Theater]].<ref name=EB1911>{{EB1911|inline=1|wstitle=Lauchstädt|volume=16|page=276}} Akhrin dheeraad ah oo halkaas lagu xusay: * Maak, ''Das Goethetheater in Lauchstädt'' (Lauchstädt, 1905); * Nasemann, ''Bad Lauchstädt'' (Halle, 1885).</ref> Qarnigii 19-aad, warshadaha ay lahayd waxaa ka mid ahaa samaynta malts, khal, iyo cabitaanka khamriga.<ref name=EB1911/> == Dadka caanka ah == * August Förster (1828–1889), jilaa * [[Klaus-Jürgen Grünke]] (dhashay 1951), baaskiil-wade * [[Carlo Thränhardt]] (dhashay 1957), boodada sare == Gallery == <gallery> File:Philipp, Duke of Saxe-Merseburg-Lauchstädt.jpg|[[Philipp, Duke of Saxe-Merseburg-Lauchstädt]] File:Bad Lauchstädt 2007.JPG|Bad Lauchstädt File:August_Förster_Kriehuber.jpg|August Förster, 1863 </gallery> {{clear left}} == Tixraacyo == {{reflist}} {{Commons category|Bad Lauchstädt}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Bad Lauchstadt}} dkf16536cksamyz6otslzdxewd8naqv 302852 302851 2026-07-17T10:36:52Z Isma4l 41797 302852 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_photo = BadLauchstädt01.jpg |image_coa = Wappen Bad Lauchstaedt.png |coordinates = {{coord|51|22|N|11|50|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Lauchstädt in SK.svg |state = |district = Saalekreis |elevation = 124 |area = 85.37 |postal_code = 06246 |area_code = 034635 |licence = SK |Gemeindeschlüssel = 15 0 88 025 |divisions = 6 |website = {{URL|https://www.goethestadt-bad-lauchstaedt.de/}} |mayor = Christian Runkel<ref>[https://wahlergebnisse.sachsen-anhalt.de/wahlen/bmbm/index.html Bürgermeisterwahlen in den Gemeinden, Endgültige Ergebnisse], [[Statistisches Landesamt Sachsen-Anhalt]], accessed 10 November 2022.</ref> |leader_term = 2022&ndash;29 |party = CDU }} '''Bad Lauchstädt''' ({{IPA|de|baːt ˈlaʊxʃtɛt|-|De-Bad_Lauchstädt2.ogg}}; ilaa 1925 ''Lauchstädt''), si rasmi ah '''[[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]] Town of Bad Lauchstädt''' ({{langx|de|Goethestadt Bad Lauchstädt}}), waa magaalo ku taal degmada [[Saalekreis]], [[Saxony-Anhalt]], [[Germany]], 13&nbsp;km koonfur-galbeed ka xigta [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]]. Dadku waa 8,781 (2020). Janaayo 2008, Bad Lauchstädt waxay ku dartay degmooyinkii hore ee [[Schafstädt]], [[Delitz am Berge]] iyo [[Klobikau]].<ref>[https://www.destatis.de/DE/Themen/Laender-Regionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Namens-Grenz-Aenderung/2008.html Gebietsänderungen vom 01.01. bis 31.12.2008], [[Statistisches Bundesamt]]</ref> 1 Janaayo 2010 [[Milzau]] ayaa sidoo kale lagu daray,<ref>[https://www.destatis.de/DE/Themen/Laender-Regionen/Regionales/Gemeindeverzeichnis/Namens-Grenz-Aenderung/2010.html Gebietsänderungen vom 01. Januar bis 31. Dezember 2010], [[Statistisches Bundesamt]]</ref> iyadoo la kala diray [[Bad Lauchstädt (Verwaltungsgemeinschaft)|Verwaltungsgemeinschaft Bad Lauchstädt]]. Bad Lauchstädt, Delitz am Berge, Klobikau, Milzau iyo Schafstädt hadda waa ''Ortschaften'' ama qaybaha degmada ee magaalada Bad Lauchstädt.<ref name=Hauptsatzung>[https://goethestadt-bad-lauchstaedt.mein-intra.net/data/file/legal/2/2/0/5/2/Hauptsatzung.pdf Hauptsatzung], Goethestadt Bad Lauchstädt, July 2019.</ref> == Taariikh == Ilaa 1565, Lauchstädt waxay ka tirsanayd [[Prince-Bishopric of Merseburg]], ka dibna waxaa lagu daray [[Electorate of Saxony]]. Sannadkii 1657, Lauchstädt waxaa la siiyay [[Christian I, Duke of Saxe-Merseburg]], kaas oo markii dambe (1684) magaalada u dhiibay wiilkiisa [[Philipp, Duke of Saxe-Merseburg-Lauchstädt]], kaas oo dhimashadiisii hore ee 1690 lagu soo celiyay duke Christian. Sannadkii 1738, ka dib markii uu bakhtiyay safka ducal [[Saxe-Merseburg]], waxaa dib loogu daray [[Electorate of Saxony]]. Lauchstädt waxay ahayd meel caan ah oo biyaha laga cabo qarnigii 18-aad, dukes-ka Saxon-ka waxay inta badan ka dhigi jireen meel ay ku nagaadaan xagaaga. Laga soo bilaabo 1789 ilaa 1811 shirkadda tiyaatarka maxkamadda ee Weimar waxay halkan ku soo bandhigeen riwaayadaha [[Friedrich Schiller]] iyo [[Johann Wolfgang von Goethe]], soo jiidasho weyn oo gacan ka geysatay wanaagga magaalada, inta badan dhismaha hadda loo yaqaan [[Goethe-Theater (Bad Lauchstädt)|Goethe-Theater]].<ref name=EB1911>{{EB1911|inline=1|wstitle=Lauchstädt|volume=16|page=276}} Akhrin dheeraad ah oo halkaas lagu xusay: * Maak, ''Das Goethetheater in Lauchstädt'' (Lauchstädt, 1905); * Nasemann, ''Bad Lauchstädt'' (Halle, 1885).</ref> Qarnigii 19-aad, warshadaha ay lahayd waxaa ka mid ahaa samaynta malts, khal, iyo cabitaanka khamriga.<ref name=EB1911/> == Dadka caanka ah == * August Förster (1828–1889), jilaa * [[Klaus-Jürgen Grünke]] (dhashay 1951), baaskiil-wade * [[Carlo Thränhardt]] (dhashay 1957), boodada sare == Sawirro == <gallery> File:Philipp, Duke of Saxe-Merseburg-Lauchstädt.jpg|[[Philipp, Duke of Saxe-Merseburg-Lauchstädt]] File:Bad Lauchstädt 2007.JPG|Bad Lauchstädt File:August_Förster_Kriehuber.jpg|August Förster, 1863 </gallery> {{clear left}} == Tixraacyo == {{reflist}} {{Commons category|Bad Lauchstädt}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Bad Lauchstadt}} gv67em4khswjjtwjtlvkyjsi7gowzyp Bad Lausick 0 49534 302853 2026-07-17T10:38:41Z Isma4l 41797 /* */ 302853 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_photo = Bad-Lausick Rathaus-2.jpg |image_caption = Town hall, built in 1897 |image_coa = Wappen Bad Lausick.svg |coordinates = {{coord|51|8|41|N|12|38|43|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Lausick in L.svg |state = |district = Leipzig |elevation = 164 |area = 70.03 |postal_code = 04651 |area_code = 034345 |licence = L, BNA, GHA, GRM, MTL, WUR |Gemeindeschlüssel = 14729010 |divisions = 12 |website = [http://www.bad-lausick.de/ www.bad-lausick.de] |mayor = Michael Hultsch<ref>[https://wahlen.sachsen.de/download/Buergermeister/statistik-sachsen_wahlen_buergermeister_uebersicht_aktuell.xlsx Gewählte Bürgermeisterinnen und Bürgermeister im Freistaat Sachsen, Stand: 17. Juli 2022], Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen.</ref> |leader_term = 2022&ndash;29 }} '''Bad Lausick''' ({{IPA|de|ˈbaːt ˈlaʊzɪk|lang|De-Bad Lausick.ogg}}) waa magaalo ku taal degmada [[Leipzig (district)|Leipzig]], ee [[Saxony]], [[Germany]]. Waxay ku taallaa 12&nbsp;km koonfur-galbeed ka xigta [[Grimma]], iyo 29&nbsp;km koonfur-bari ka xigta [[Leipzig]]. == Taariikh == === Qarniyadii Dhexe ilaa qarnigii 18-aad === [[File:Bad Lausick Kirche 01.jpg|thumb|left|upright|St. Kilian's Church]] Sannadkii 1096 Bad Lausick waxaa markii ugu horreysay lagu xusay magaca ''Luzke''. Dukumeentiyada dambe, magacyada ''Luzic'' (1181), ''Luzich'' (1219) iyo ''Lußigk'' (1414) ayaa la isticmaalay. Sannadkii 1497 goobta waxaa markii ugu horreysay loogu yeeray ''Laussigk''.<ref name = "HOV">{{cite web | url = http://hov.isgv.de/Lausick,_Bad | title = Digitales Historisches Ortsverzeichnis von Sachsen. Bad Lausick | accessdate = 30 November 2016}}</ref> Sannadkii 1106 dhismaha [[St.-Kilian-Kirche (Bad Lausick)|kiniisadda St. Kilian]] ayaa la bilaabay iyadoo ay kormeerayaan keniisadda Pegau, taas oo sida kiniisadda oo kale uu aasaasay [[Wiprecht von Groitzsch]]. Waxaa loo yaqaanaa kaniisadda ugu da'da weyn ee la ilaaliyo ee Saxony.<ref>{{cite web | url = http://www.evlks.de/aktuelles/themen/14895_3934.html | title = Älteste Kirche Sachsens feiert 900. Geburtstag | publisher = Evangelisch-Lutherische Landeskirche Sachsens | year = 2006 | access-date = 2016-11-29 }}</ref> Sannadkii 1158 ''Luzeche'' waxaa lagu xusay inay tahay meel la xoojiyay oo leh xuquuq suuqeed. Ka dib [[Treaty of Leipzig]], ''Laussigk'' waxay noqotay qayb ka mid ah [[Duchy of Saxe-Wittenberg]]. Dugsi ayaa shaqadiisa bilaabay 1529. Sannadkii 1605 meesha waxaa la siiyay [[town privileges]], laakiin isla sannadkaas waxaa baabi'iyay dab. Dab kale oo sababay burbur weyn ayaa dhacay 1649, 1667, 1693, iyo 1719. Intii lagu guda jiray [[Thirty Years' War]] [[Plague (disease)|daacuunka]] wuxuu sababay dhimashada qayb weyn oo ka mid ah dadweynaha 1633. Dugsiga duugga ah ee u dhow kiniisadda waxaa markii ugu horreysay la xusay 1736. Sannadkii 1739 waxaa la dhisay hoolka magaalada ee duugga ah iyo munaaradda kiniisadda ee hadda. Dalaggu wuu fashilmay 1772 wuxuuna sababay macaluul magaalada ka dhacda.<ref name = anfang>{{cite web | url = http://www.bad-lausick.de/de/stadt-region/index.php?id=20 | title = Von den Anfängen bis 1800 | publisher = Stadt Bad Lausick | accessdate = 30 November 2016 }}</ref> === Qarnigii 19-aad === [[File:BadLausick-Stadtgut.JPG|thumb|left|Hermannsbad estate]] Macdanta [[Lignite]] ee ku taal agagaarka magaalada ayaa bilaabatay 1813, iyadoo siinaysay shidaal [[lime kiln]]s. Intii lagu guda jiray hawlgallada macdanta, il biyo dawo ah ayaa la helay 1820. Hal sano ka dib, goobtii ugu horreysay ee lagu nasto ayaa la furay, oo loo bixiyay ''Hermannsbad'' oo magaceeda looga qaaday aasaasaheedii. Sannadkii 1840 waxaa la dhisay dugsi cusub oo leh afar fasal iyo afar guri oo macallimiin ah, kaas oo u adeegayay 500 oo arday. 1878 waxaa loo tixgelin karaa inay tahay xilligii ugu sarreysay ee macdanta lignite iyo warshadaha gubista lime, iyadoo 36 godad iyo 20 foorno ay ka jireen Köllsdorf oo keliya. Sannadkii 1882 goobtii waxaa iibsaday magaalada, ganacsade dharka Johann Gottfried Becker ayaana ganacsigiisa ka dhisay bartamaha magaalada. Dhismaha ''Bürgerschule'' (dugsiga rayidka) ee 900 oo arday ayaa bilaabmay 1886, sannadkii 1887-kiina waxaa la furay [[Leipzig–Geithain railway]] iyada oo loo marayo Lausick. Dab ka kacay hoolka magaalada 1890 ayaa baabi'iyay kayd weyn oo dukumiintiyo ah. 25 ganacsi oo dareen-samayn ah oo magaalada ka jiray 1890 ayaa calaamad u ahaa xilligii ugu sarreeyay ee warshaddan. Waqtigaas, waxaa sidoo kale jiray 11 macdan lignite ah, shan foorno oo lime ah, 30 ganacsi oo beeraha ah, 20 dubayaal, 25 kabo-sameeyayaal, 25 dhar-dilis, 17 tolayaal, 10 qasab iyo 43 xarumo kale oo farsamoyaqaanno ah iyo sidoo kale 23 maqaayado iyo hudheelo. Laga soo bilaabo 1895, warshadaynta dhoobada ayaa soo korodhay waxayna dhalisay warshaddii silicate-ka. Hoolka magaalada oo cusub iyo xafiis boosta ayaa la dhisay 1897, iyo maxkamad 1898.<ref name = h1800/> === Qarnigii 20-aad === Sannadkii 1913, ka dib ku dhawaad 100 sano oo hawlgalada spa ah, magaalada waxaa la siiyay magaca ''Bad'' Lausick. Sannadkii 1920 dhismaha qaybta bari ee [[Borna–Großbothen railway]], oo loo yaqaan ''Querbahn'', ayaa bilaabmay.<ref name = Querbahn>{{cite web | url = http://www.sachsenschiene.net/bahn/str/str004.htm | title = Borna (b Leipzig) - Großbothen | publisher = Sachsenschiene | date = 28 February 2016}}</ref> Goobta waxaa la casriyeeyay 1928, Bad Lausick ayaana noqotay goob caafimaad oo caan ah. Sannadkii 1935, Reichersdorf iyo Heinersdorf ayaa lagu daray magaalada.<ref name = h1800/> Qaybta galbeed ee tareenka Borna–Großbothen ayaa la furay 1937, taas oo u oggolaanaysa tareennada laga bilaabo Oktoobar sannadkaas.<ref name = Querbahn/> Laga soo bilaabo 1939 ilaa 1945 isbitaal Wehrmacht ah ayaa ka shaqaynayay xarumaha ''Hermannsbad''. Intii lagu guda jiray [[World War II]], magaalada waa laga badbaadiyay weerarada hawada mana aysan soo gaarin wax burbur ah.<ref name = h1800>{{cite web | url = http://www.bad-lausick.de/de/stadt-region/index.php?id=21 | title = Von 1800 bis zum Ende des 2. Weltkrieges | publisher = Stadt Bad Lausick | accessdate = 30 November 2016 }}</ref> Khadka tareenka ee ''Querbahn'' ayaa loo kala dhigdhigay [[German reparations for World War II|magdhowga dagaalka]] 1948.<ref name = Querbahn/> Laga soo bilaabo 1951 Bad Lausick waxay qayb ka ahayd degmada Geithain waxayna noqotay kursiga maxkamadda degmada. Sannadkii 1956 dukaanka waaxda miyiga (''Landwarenhaus'') ayaa ka furmay fagaaraha suuqa, 1957-kiina dabeecadda romanic-ka ee kiniisadda St Kilian ayaa dib loo soo celiyay. Xubin [[Gottfried Silbermann|Silbermann]] ah oo laga soo bilaabo 1722 oo uu kordhiyay Johann Gottlob Trampeli ayaa lagu rakibay kiniisadda isla wakhtigaas. Iyada oo ku saleysan dukumeenti uu qoray [[Frederick I, Holy Roman Emperor|Emperor Frederick Barbarossa]], magaalada waxay u dabaaldegday sannad-guuradeedii 800-aad 1958. Goobta waxaa mar kale la casriyeeyay ilaa 1962 waxayna noqotay sanatorium takhasus leh oo loogu talagalay cudurada wadnaha iyo wareegga dhiigga 1972. Ganacsigii hore ee lahaa saamiyada gobolka ayaa si buuxda loo qaraniyay wakhtigaas, gaar ahaan warshadda kabaha guriga iyo shaqada mishiinnada. Dugsiga ayaa la ballaariyay 1967/1968. [[Landwirtschaftliche Produktionsgenossenschaft|Isku-dhafka beeraha]] ee Bad Lausick, Ballendorf, Buchheim, iyo Ebersbach ayaa midoobay 1976. Shaqada silicate-ka waxaa la casriyeeyay oo la ballaariyay intii u dhaxaysay 1979 iyo 1988, sannadkii 1988 dhismaha meel cusub oo magaalo ah ayaa loo bilaabay mashruuc weyn oo guryaha dadweynaha ah.<ref name = h1945/> Mudaharaadyo, miisaska wareegsan, iyo kulammada golaha intii lagu jiray wakhtiyadii [[Die Wende|isbeddelka siyaasadeed ee GDR]] waxay keentay in xubno ka tirsan [[Neues Forum]] iyo [[Social Democratic Party in the GDR|Social Democrats]] ay ku biiraan golaha magaalada.<ref>{{cite book | author = Michael Richter | title = Die friedliche Revolution: Aufbruch zur Demokratie in Sachsen 1989–90 | volume = 2 | pages = 549, 692, 1280}}</ref> Sannadkii 1990, Bad Lausick waxay [[Twin towns and sister cities|mataano]] la noqotay [[Baunach]] oo ku taal [[Upper Franconia]].<ref>{{cite web | url = http://bad-lausick.de/de/stadt-region/index.php?id=39 | title = Partnerstadt | publisher = Stadt Bad Lausick | accessdate = 30 November 2016}}</ref> Sannadkii 1994, Bad Lausick iyo agagaarkeeda waxaa loo wareejiyay degmada cusub ''[[Muldentalkreis]]''. [[File:RiffLausick.jpg|thumb|left|Leisure baths ''Riff'']] [[File:LausickMuseum.jpg|thumb|Local museum]] Dhismaha goobta cusub ee lagu nasto, hudheel, iyo barkadaha firaaqada ''Riff'' ayaa la furay 1995. Sannad-guuradii 900-aad ee xuskii ugu horreeyay ee dukumentiga magaalada ayaa loo dabaaldegay 1996, il biyo kulul oo cusubna waa la qoday 1998. Hawlgallada spa waa hawsha ugu weyn ee dhaqaale ee Bad Lausick hadda. Tuulooyinka deriska la ah Steinbach, Beucha, Kleinbeucha, iyo Stockheim ayaa lagu daray Bad Lausick 1999. Matxafka spa iyo magaalada ayaa la furay 2008, 2010-kiina magaalada waxaa si rasmi ah loogu qiimeeyay inay tahay ''Heilbad''.<ref name = h1945>{{cite web | url = http://www.bad-lausick.de/de/stadt-region/index.php?id=22 | title = Von 1945 bis zur Gegenwart | publisher = Stadt Bad Lausick | accessdate = 30 November 2016 }}</ref> Bad Lausick oo ay weheliso degmada ''Muldentalkreis'' waxay ku biirtay degmada cusub ''[[Leipzig (district)|Landkreis Leipzig]]'' 2008. === Horumarinta Dadweynaha === {| class="wikitable collapsible autocollapse" |- ! Sannad !! Dadka deggan |- | 1697 || align="right" | 500 |- | 1790 || align="right" | 816 |- | 1867 || align="right" | 3,456 |- | 1890 || align="right" | 3,977 |- | 1925 || align="right" | 3,823 |- | 1935 || align="right" | 5,083 |- | 1939 || align="right" | 5,398 |- | 1958 || align="right" | 7,449 |- | 2007 || align="right" | 8,754 |- | 2009 || align="right" | 8,509 |- | 2010 || align="right" | 8,486 |- | 2013 || align="right" | 8,133 |} == Dhaqaalaha == Hawlgallada spa iyo daryeelka caafimaadka ayaa ah hawlaha ugu waaweyn ee dhaqaale. Goobta ''Hermannsbad'' spa waxaa la furay 1821 waxayna u kortay sanatorium loogu talagalay cudurada wadnaha iyo wareegga dhiigga. Waxaa loo magacaabay ''Hermannsbadklinik'' 1989. Dhismihii hore ee spa waxaa la beddelay 1995. Sannadkii 1993 laba rug caafimaad oo gaar loo leeyahay ayaa la furay, kuwaas oo ''Median Klinik'' ay ku takhasustay daawaynta cudurada wadnaha iyo wareegga dhiigga iyo cabashooyinka lafaha, halka ''Sachsenklinik'' ay ku takhasustay lafaha, [[neurology]], iyo [[psychosomatic medicine]].<ref name = kurgeschichte>{{cite web|url = http://www.bad-lausick.de/de/kur-tourismus/index.php?id=53| title = Kurgeschichte | publisher = Stadt Bad Lausick | accessdate = 30 November 2016}}</ref> Intaa waxaa dheer, ganacsiyada badankoodu waa kuwa dhexdhexaad ah oo ay ka mid yihiin soo saarista alaabta birta iyo qalabka qalliinka, qandaraaslayaasha nadiifinta, iyo ganacsiyada dhismaha injineernimada (sida dhuumaha iyo dhirta tamarta qorraxda). == Waxbarashada, dhaqanka iyo isboortiga == Dugsiga sare, oo loogu magac daray antifascist [[Werner Seelenbinder]], wuxuu ku yaalaa dugsigii la furay 1886. Dugsiga hoose ayaa la aasaasay 1992 dhisme casri ah oo la dhisay qaybtii labaad ee qarnigii 20-aad. Hay'ad tababar xirfadeed ayaa ka jirta magaalada ''Evangelische Schule für Sozialwesen'' (Dugsiga Injiilka ee Daryeelka Bulshada) "Luise Höpfner", oo la aasaasay 1953.<ref name = schools>{{cite web|url = http://bad-lausick.de/de/stadt-region/index.php?id=27 | title = Schulen | publisher = Stadt Bad Lausick | accessdate = 30 November 2016}}</ref> ''Deutsche Bläserakademie'', hay'ad waxbarasho oo ku takhasustay muusigga [[wind instrument]] iyo ''Sächsische Bläserphilharmonie'', oo ah kooxda kaliya ee simphonic [[concert band]] ee Jarmalka, ayaa fadhigoodu yahay Bad Lausick.<ref>{{cite web | url = http://www.saechsische-blaeserphilharmonie.de | title = Die Sächsische Bläserphilharmonie | accessdate = 30 November 2016}}</ref> Dhowr xubnood oo ka tirsan kooxda [[powerlifting]] KSV Bad Lausick e.V., oo la aasaasay 1982 iyo abaabulka tartanno sanadle ah oo badan, ayaa sidoo kale u gudbay [[national sports team]] ee qaybtan. == Sawirro == <gallery style="text-align:center"> Image:Bad-Lausick Tonteich.jpg|Former clay pit Image:B LausickEinheit 1.JPG|''Straße der Einheit'', town centre Image:BadLausick-Bahnhofshotel.JPG|''Bahnhofshotel'' (Railway Hotel) Image:Bad-Lausick-Villa-Katharina.jpg|Villa in the spa district Image:Bad-Lausick-HHerrmannsbad-Eingang.jpg|Spa park Image:BadLausick-Kurpark-Freilichtbühne-DSC06990+8-pCOAn-slk-ls-12-06-2021-1053.jpg|open air stage "Schmetterling" (en: butterfly) </gallery> == Wiilal iyo gabdho ka tirsan magaalada == * [[Franz von Fleischer]] (1801–1878), aqoonyahan dhirta * [[Friedrich Küchenmeister]] (1821–1890), dhakhtar iyo freemason * {{ill|Walther von Witzleben|de}} (1865–1949), sarkaalka guud ee Saxon * [[Herbert Albert]] (1903–1973), pianiste iyo hoggaamiye orchestra == Tixraacyo == {{reflist}} {{Commons category|Bad Lausick}} {{Authority control}} qt88vmd6vw7uhf4hm5qakcplypcjwic Bad Lauterberg 0 49535 302854 2026-07-17T10:40:29Z Isma4l 41797 /* */ 302854 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Stadt |name = Bad Lauterberg im Harz |image_photo = BadLauterberg2008.jpg |image_caption = General view of the town |image_coa = Wappen Bad Lauterberg.gif |coordinates = {{coord|51|37|54|N|10|28|14|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Lauterberg im Harz in GÖ-2016.svg |state = |district = Göttingen |elevation = 296 |area = 41.56 |postal_code = 37431 |area_code = 05524 |licence = GÖ, OHA |Gemeindeschlüssel = 03159003 |divisions = 4 districts |website = [https://www.badlauterberg.de/ www.badlauterberg.de] |mayor = Rolf Lange<ref name=mayor>{{cite web|url=https://wahlen.statistik.niedersachsen.de/SW2021/reports/DW/DW_Uebersicht.pdf|title=Stichwahlen zu Direktwahlen in Niedersachsen vom 26. September 2021|date=13 October 2021|publisher=[[Landesamt für Statistik Niedersachsen]]}}</ref> |leader_term = 2021&ndash;26 |party = CDU }} '''Bad Lauterberg im Harz''' ({{IPA|de|baːt ˈlaʊtɐbɛʁk ʔɪm ˈhaːɐ̯ts|-|Bad lauterberg im harz.ogg}}, {{lit|Bad Lauterberg in the Harz}}), oo inta badan loo yaqaanno '''Bad Lauterberg''', waa magaalo ku taal degmada [[Göttingen (district)|Göttingen]], ee [[Lower Saxony]], [[Germany]]. Waxay ku taallaa koonfurta [[Harz]], qiyaastii 15&nbsp;km koonfur-galbeed ka xigta [[Braunlage]], iyo 20&nbsp;km koonfur-bari ka xigta [[Osterode am Harz]]. Bad Lauterberg waxaa loo yaqaanaa ''inter alia'' khamriga macaan, ''[[Schierker Feuerstein]]'' iyo ''Harzer Grubenlicht'', kuwaas oo labaduba laga soo saaro oo lagu dhalo halkan. Bad Lauterberg waxay ahayd goobtii uu ku dhashay (1879) sahamiyaha cirifka [[Alfred Ritscher]]. == Siyaasadda == === Golaha magaalada === Golaha Magaalada ka dib doorashadii maxalliga ahayd ee Sebtembar 11, 2016: *CDU: 6 kursi *Wählergruppe: 5 kursi *SPD: 5 kursi *BI: 2 kursi *Bündnis 90/Die Grünen: 1 kursi *NPD: 1 kursi == Goobaha dalxiiska == Qiyaastii hal mayl oo dhanka bari ka xigta magaalada ee buuraha ku yaal waa barta laga daawado ''Hohe Tür'' oo ku taal haro buur ah iyo biyaha ugu muhiimsan ee [[Weser]]-[[Elbe]]. Waa meel hubin ah 43 oo ku taal shabakadda socodka ee [[Harzer Wandernadel]].<ref>[https://www.harzer-wandernadel.de/stempelstellen/uebersichtskarte/stempelstelle-43-wasserscheide-%20weser-elbe-hohe-tuer/ ''Stempelstelle 43 / Wasserscheide Weser-Elbe „Hohe Tür“''] at www.harzer-wandernadel.de. La helay 1 Nov 2017.</ref> == Dadka caanka ah == * [[Alfred Ritscher]] (1879-1963), kabtan iyo sahamiyaha Arctic * [[Eberhard Umbach]] (dhashay 1948), fiisigiste Jarmal ah iyo maamule saynis * [[Bibiana Steinhaus]] (dhashay 1979), [[referee (association football)|garsooraha kubadda cagta]] * [[Tino Schmidt]] (dhashay 1993), ciyaaryahan kubadda cagta ah, ciyaaray in ka badan 220 kulan == Sidoo kale eeg == * [[Osterhagen]] == Tixraacyo == {{Reflist}} == Xiriirinta dibadda == {{Commons category|Bad Lauterberg im Harz}} {{Authority control}} 50s2jfssqimm1pd8i60560v0skovf71 Bad Liebenstein 0 49536 302855 2026-07-17T10:42:06Z Isma4l 41797 /* */ 302855 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_photo = Bad Liebenstein 1900.jpg |image_caption = Bad Liebenstein 1900 |image_coa = Wappen_Stadt_Bad_Liebenstein.png |coordinates = {{coord|50|48|52|N|10|21|15|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Liebenstein in WAK.png |state = |district = Wartburgkreis |elevation = 344 |area = 48.81 |postal_code = 36448 |area_code = 036961 |licence = WAK |Gemeindeschlüssel = 16 0 63 099 |website = [http://www.bad-liebenstein.de/ www.bad-liebenstein.de] |mayor = Michael Brodführer<ref>[https://wahlen.thueringen.de/datenbank/wahl1/wahl.asp?wahlart=BM&wJahr=0000&zeigeErg=LAND&auswertung=2 Gewählte Bürgermeister - aktuelle Landesübersicht], Freistaat Thüringen, la helay 14 July 2021.</ref> |leader_term = 2019&ndash;25 |party = CDU }} '''Bad Liebenstein''' ({{IPA|de|baːt ˈliːbn̩ˌʃtaɪn|-|De-Bad_Liebenstein.ogg}}) waa degmo iyo [[spa town|magaalo dalxiis oo caafimaad]] ku taal degmada [[Wartburgkreis]] ee [[Thuringia]], [[Germany]]. == Juqraafiga == === Goobta === Bad Liebenstein waxay ku taallaa 25&nbsp;km waqooyiga [[Meiningen]], iyo 18&nbsp;km koonfurta [[Eisenach]]. Waxay ku taallaa ''[[Mittelgebirge]]'' [[Thuringian Forest]]. === Degmooyinka deriska la ah === Tan iyo markii la midoobay 1 Janaayo 2013 magaaladu waxay xuduud la leedahay degmooyinka soo socda (saacad u jeedin koonfur-galbeed): [[Barchfeld-Immelborn]], [[Moorgrund]] iyo [[Ruhla]] ee [[Wartburgkreis]], [[Brotterode-Trusetal]] iyo [[Breitungen/Werra]] ee degmada [[Schmalkalden-Meiningen]]. == Taariikh == [[Altenstein Palace|Schloss Altenstein]], oo ah hoyga xagaaga ee [[Duchy of Saxe-Meiningen|Dukes of Saxe-Meiningen]], ayaa ku yaal degmada gudaheeda. Tan iyo 1600 martidu waxay u iman jireen inay soo kabtaan. [[Spa|Goobta caafimaad]] ee caanka ah martida u ahayd waxaa ka mid ahaa Boqorad [[Adelaide of Saxe-Meiningen]], [[Albert Schweitzer]], [[Gerhart Hauptmann]], [[Franz Liszt]] iyo [[Charlotte von Stein]]. == Tixraacyo == {{Reflist}} == Xiriirinta dibadda == {{Commons category}} {{Authority control}} 238j4t82iwvtpai3wa0cnc5l0ny0spr Bad Liebenwerda 0 49537 302856 2026-07-17T10:43:44Z Isma4l 41797 /* */ 302856 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Stadt |image_coa = DEU Bad Liebenwerda COA.svg |image_photo = Schlossstrasse bad Liebenwerda.JPG |image_caption = The Lubwartturm, Bad Liebenwerda |coordinates = {{coord|51|31|N|13|24|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Liebenwerda in EE.png |state = |district = Elbe-Elster |Verbandsgemeinde = Liebenwerda |elevation = 86 |area = 138.88 |postal_code = 04924 |area_code = 035341 |licence = EE, FI, LIB |Gemeindeschlüssel = 12 0 62 024 |website = [http://www.Badliebenwerda.de/ www.badliebenwerda.de] |mayor = Johannes Berger<ref>[https://wahlen.brandenburg.de/wahlen/de/kommunalwahlen/bm-wahlen/ergebnisse/~12062000 Landkreis Elbe-Elster Wahl der Bürgermeisterin / des Bürgermeisters], la helay 1 July 2021.</ref> |leader_term = 2020&ndash;25 |party = }} '''Bad Liebenwerda''' ({{IPA|de|baːt ˌliːbm̩ˈvɛʁda|lang|De-Bad Liebenwerda.ogg}}) waa magaalo [[Spa town|caafimaad]] ku taal degmada [[Elbe-Elster]], koonfur-galbeed ee [[Brandenburg]], [[Germany]]. Waxay ku taallaa wabiga [[Schwarze Elster]], 57&nbsp;km waqooyi-galbeed ka xigta [[Dresden]], iyo 28&nbsp;km bari ka xigta [[Torgau]]. == Taariikh == Xuskii ugu horreeyay ee qoraal ah waa ''Lievenwerde'' sanadkii 1231. Macnaha magaca waa ''Live'', ama ''Lieb'' oo u taagan nolosha ama quruxda, iyo -''werde'' oo ka timid ''werda'' oo macnaheedu yahay jasiirad, meel sare oo biyo ah. Dukumeentigu wuxuu xusayaa Otto of Ileburg, [[Vogt]] of Lievenwerde, iyo Plebanus Walterus, oo ahaa wadaad. Liebenwerda waxay leedahay [[Moat|qalcaddii biyaha]] oo leh [[keep|munaarad]] loo yaqaan Lubwartturm. Xuskii ugu horreeyay ee Liebenwerda oo magaalada ah waa sanadkii 1304. Liebenwerda waxay qayb ka ahayd [[Electorate of Saxony]] iyo [[Kingdom of Saxony]] ilaa 1815; natiijadii ka dhalatay [[Congress of Vienna]] aagga waxay noqotay [[district]] ka tirsan [[Kingdom of Prussia]]. Magaaladu waxay lahayd goob caafimaad tan iyo 1905, sanadkii 1925 ereyga ''[[Spa town|Bad]]'' ayaana lagu daray magaceeda. Laga soo bilaabo 1952 ilaa 1990, Bad Liebenwerda waxay qayb ka ahayd [[Bezirk Cottbus]] ee [[East Germany]]. == Demography == <gallery widths="250" heights="200"> File:Bevölkerungsentwicklung Bad Liebenwerda.pdf|Horumarinta Dadweynaha tan iyo 1875 xuduudaha hadda jira (Xariiqda Buluugga ah: Dadweynaha; Xariiqda Dhibcaha leh: Isbarbardhigga Horumarinta Dadweynaha ee gobolka Brandenburg; Asalka Cawlan: Waqtigii xukunka Naasiga; Asalka Casaanka ah: Waqtigii xukunka Komunistada) File:Bevölkerungsprognosen Bad Liebenwerda.pdf|Horumarinta Dadweynaha ee Dhawaan iyo Saadaasha (Horumarinta Dadweynaha ka hor Tirakoobka 2011 (xariiqda buluugga ah); Horumarinta Dadweynaha ee Dhawaan marka loo eego [[Census in Germany]] ee 2011 (xariiqda xuduudda buluugga ah); Saadaasha rasmiga ah ee 2005-2030 (xariiqda jaallaha ah); ee 2017-2030 (xariiqda cas)) </gallery> {{historical populations |align=none | cols=3 | percentages=pagr |title = Bad Liebenwerda: Horumarinta dadweynaha <br>gudaha xuduudaha hadda jira (2017)<ref>Xogta faahfaahsan ee ilaha waxaa laga helayaa Wikimedia Commons.[http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Population_projection_Brandenburg Population Projection Brandenburg at Wikimedia Commons]</ref> | 1875 | 7715 | 1890 | 8058 | 1910 | 9075 | 1925 | 9943 | 1933 | 10257 | 1939 | 11012 | 1946 | 14574 | 1950 | 14459 | 1964 | 13316 | 1971 | 13548 | 1981 | 12690 | 1985 | 12445 | 1989 | 12123 | 1990 | 11937 | 1991 | 11703 | 1992 | 11677 | 1993 | 11733 | 1994 | 11638 | 1995 | 11649 | 1996 | 11574 | 1997 | 11590 | 1998 | 11593 | 1999 | 11483 | 2000 | 11326 | 2001 | 11231 | 2002 | 11068 | 2003 | 10981 | 2004 | 10866 | 2005 | 10720 | 2006 | 10573 | 2007 | 10391 | 2008 | 10236 | 2009 | 10038 | 2010 | 9973 | 2011 | 9772 | 2012 | 9634 | 2013 | 9486 | 2014 | 9411 | 2015 | 9305 | 2016 | 9283 | 2017 | 9282 | 2018 | 9188 | 2019 | 9140 | 2020 | 9224 }} == Dhaqanka iyo dhismaha == Bad Liebenwerda waa guriga kiniisadda [[Gothic architecture|Gothic]] ee St. Nikolai. Munaaradda kiniisadda ayaa dib loo dhisay dhammaadkii qarnigii 19-aad ka dib markii hillaac ku dhuftay munaaradda oo sababay dab. Lubwartturm, oo ah munaarad la dhisay qiyaastii 1207 iyada oo qayb ka ah qalcadda biyaha, waa dhismaha ugu da'da weyn magaalada. Munaaradda agteeda waxaa ku yaal matxaf leh bandhig ku saabsan muusikiistaha [[Carl Heinrich Graun]] iyo walaalihiis. Sidoo kale waxaa jira bandhig ku saabsan [[Marionette]]s, caruusado kale iyo puppeteers ee koonfur-bari ee Jarmalka. <gallery> EE 03-14 Img06 Bad Liebenwerda Burgplatz.jpg|Bad Liebenwerda, xabsigii hore Bad Liebenwerda Lubwarttower.jpg|Bad Liebenwerda, Lubwart-Tower Bad-liebenwerda-stadt.jpg|fagaaraha dhexe "Rossmarkt" </gallery> == Wiilal iyo gabdho ka tirsan magaalada == *[[Gotthard Fritzsche]] (1797-1863), wadaad iyo aasaasaha kiniisadda Evangelical Lutheran ee Australia *[[Ernst Theodor Echtermeyer]] (1805-1844), faylasuuf iyo philologist *Ernst Eberhard (1843-1909), qoraa sayniska caanka ah *Erich Müller (1897-1980), qoraa == Tixraacyo == {{reflist}} == Xiriirinta dibadda == {{Commons category-inline}} {{Authority control}} sn52utnwh25b2spjd94cb8uele3oq81 302857 302856 2026-07-17T10:44:09Z Isma4l 41797 302857 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Stadt |image_coa = DEU Bad Liebenwerda COA.svg |image_photo = Schlossstrasse bad Liebenwerda.JPG |image_caption = The Lubwartturm, Bad Liebenwerda |coordinates = {{coord|51|31|N|13|24|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Liebenwerda in EE.png |state = |district = Elbe-Elster |Verbandsgemeinde = Liebenwerda |elevation = 86 |area = 138.88 |postal_code = 04924 |area_code = 035341 |licence = EE, FI, LIB |Gemeindeschlüssel = 12 0 62 024 |website = [http://www.Badliebenwerda.de/ www.badliebenwerda.de] |mayor = Johannes Berger<ref>[https://wahlen.brandenburg.de/wahlen/de/kommunalwahlen/bm-wahlen/ergebnisse/~12062000 Landkreis Elbe-Elster Wahl der Bürgermeisterin / des Bürgermeisters], la helay 1 July 2021.</ref> |leader_term = 2020&ndash;25 |party = }} '''Bad Liebenwerda''' ({{IPA|de|baːt ˌliːbm̩ˈvɛʁda|lang|De-Bad Liebenwerda.ogg}}) waa magaalo [[Spa town|caafimaad]] ku taal degmada [[Elbe-Elster]], koonfur-galbeed ee [[Brandenburg]], [[Germany]]. Waxay ku taallaa wabiga [[Schwarze Elster]], 57&nbsp;km waqooyi-galbeed ka xigta [[Dresden]], iyo 28&nbsp;km bari ka xigta [[Torgau]]. == Taariikh == Xuskii ugu horreeyay ee qoraal ah waa ''Lievenwerde'' sanadkii 1231. Macnaha magaca waa ''Live'', ama ''Lieb'' oo u taagan nolosha ama quruxda, iyo -''werde'' oo ka timid ''werda'' oo macnaheedu yahay jasiirad, meel sare oo biyo ah. Dukumeentigu wuxuu xusayaa Otto of Ileburg, [[Vogt]] of Lievenwerde, iyo Plebanus Walterus, oo ahaa wadaad. Liebenwerda waxay leedahay [[Moat|qalcaddii biyaha]] oo leh [[keep|munaarad]] loo yaqaan Lubwartturm. Xuskii ugu horreeyay ee Liebenwerda oo magaalada ah waa sanadkii 1304. Liebenwerda waxay qayb ka ahayd [[Electorate of Saxony]] iyo [[Kingdom of Saxony]] ilaa 1815; natiijadii ka dhalatay [[Congress of Vienna]] aagga waxay noqotay [[district]] ka tirsan [[Kingdom of Prussia]]. Magaaladu waxay lahayd goob caafimaad tan iyo 1905, sanadkii 1925 ereyga ''[[Spa town|Bad]]'' ayaana lagu daray magaceeda. Laga soo bilaabo 1952 ilaa 1990, Bad Liebenwerda waxay qayb ka ahayd [[Bezirk Cottbus]] ee [[East Germany]]. == Tirakoobka dadka == <gallery widths="250" heights="200"> File:Bevölkerungsentwicklung Bad Liebenwerda.pdf|Horumarinta Dadweynaha tan iyo 1875 xuduudaha hadda jira (Xariiqda Buluugga ah: Dadweynaha; Xariiqda Dhibcaha leh: Isbarbardhigga Horumarinta Dadweynaha ee gobolka Brandenburg; Asalka Cawlan: Waqtigii xukunka Naasiga; Asalka Casaanka ah: Waqtigii xukunka Komunistada) File:Bevölkerungsprognosen Bad Liebenwerda.pdf|Horumarinta Dadweynaha ee Dhawaan iyo Saadaasha (Horumarinta Dadweynaha ka hor Tirakoobka 2011 (xariiqda buluugga ah); Horumarinta Dadweynaha ee Dhawaan marka loo eego [[Census in Germany]] ee 2011 (xariiqda xuduudda buluugga ah); Saadaasha rasmiga ah ee 2005-2030 (xariiqda jaallaha ah); ee 2017-2030 (xariiqda cas)) </gallery> {{historical populations |align=none | cols=3 | percentages=pagr |title = Bad Liebenwerda: Horumarinta dadweynaha <br>gudaha xuduudaha hadda jira (2017)<ref>Xogta faahfaahsan ee ilaha waxaa laga helayaa Wikimedia Commons.[http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Population_projection_Brandenburg Population Projection Brandenburg at Wikimedia Commons]</ref> | 1875 | 7715 | 1890 | 8058 | 1910 | 9075 | 1925 | 9943 | 1933 | 10257 | 1939 | 11012 | 1946 | 14574 | 1950 | 14459 | 1964 | 13316 | 1971 | 13548 | 1981 | 12690 | 1985 | 12445 | 1989 | 12123 | 1990 | 11937 | 1991 | 11703 | 1992 | 11677 | 1993 | 11733 | 1994 | 11638 | 1995 | 11649 | 1996 | 11574 | 1997 | 11590 | 1998 | 11593 | 1999 | 11483 | 2000 | 11326 | 2001 | 11231 | 2002 | 11068 | 2003 | 10981 | 2004 | 10866 | 2005 | 10720 | 2006 | 10573 | 2007 | 10391 | 2008 | 10236 | 2009 | 10038 | 2010 | 9973 | 2011 | 9772 | 2012 | 9634 | 2013 | 9486 | 2014 | 9411 | 2015 | 9305 | 2016 | 9283 | 2017 | 9282 | 2018 | 9188 | 2019 | 9140 | 2020 | 9224 }} == Dhaqanka iyo dhismaha == Bad Liebenwerda waa guriga kiniisadda [[Gothic architecture|Gothic]] ee St. Nikolai. Munaaradda kiniisadda ayaa dib loo dhisay dhammaadkii qarnigii 19-aad ka dib markii hillaac ku dhuftay munaaradda oo sababay dab. Lubwartturm, oo ah munaarad la dhisay qiyaastii 1207 iyada oo qayb ka ah qalcadda biyaha, waa dhismaha ugu da'da weyn magaalada. Munaaradda agteeda waxaa ku yaal matxaf leh bandhig ku saabsan muusikiistaha [[Carl Heinrich Graun]] iyo walaalihiis. Sidoo kale waxaa jira bandhig ku saabsan [[Marionette]]s, caruusado kale iyo puppeteers ee koonfur-bari ee Jarmalka. <gallery> EE 03-14 Img06 Bad Liebenwerda Burgplatz.jpg|Bad Liebenwerda, xabsigii hore Bad Liebenwerda Lubwarttower.jpg|Bad Liebenwerda, Lubwart-Tower Bad-liebenwerda-stadt.jpg|fagaaraha dhexe "Rossmarkt" </gallery> == Wiilal iyo gabdho ka tirsan magaalada == *[[Gotthard Fritzsche]] (1797-1863), wadaad iyo aasaasaha kiniisadda Evangelical Lutheran ee Australia *[[Ernst Theodor Echtermeyer]] (1805-1844), faylasuuf iyo philologist *Ernst Eberhard (1843-1909), qoraa sayniska caanka ah *Erich Müller (1897-1980), qoraa == Tixraacyo == {{reflist}} == Xiriirinta dibadda == {{Commons category-inline}} {{Authority control}} nnooza7zgk0alq0m374uu0ksg96s3d0 User:BEESHA IIDLE BICIIDE 2 49538 302858 2026-07-17T10:44:16Z BEESHA IIDLE BICIIDE 46546 /* */ sax 302858 wikitext text/x-wiki '''BEESHA IIDLE BICIIDE [HABAR JECLO]''' ■ '''IIDLE BICIIDE''' 2j1pc5d6q36iq8a0ldtl4vwpo6p903n Bad Liebenzell 0 49539 302859 2026-07-17T10:45:57Z Isma4l 41797 /* */ 302859 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_coa = DEU Bad Liebenzell COA.svg |image_photo = BadLiebenzellPanorama1.jpg |image_caption = Aragtida magaalada oo laga eegay [[Liebenzell Castle]] |coordinates = {{coord|48|46|27|N|08|43|53|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Liebenzell in CW.svg |state = |region = Karlsruhe |district = Calw |elevation = 333 |area = 33.78 |postal_code = 75378 |area_code = 07052 07084 Maisenbach-Zainen |licence = CW |Gemeindeschlüssel = 08 2 35 008 |divisions = 7 [[Ortsteil]]e |website = [http://www.bad-liebenzell.de/ www.bad-liebenzell.de] |mayor = Roberto Chiari<ref>[https://www.staatsanzeiger.de/wahl/buergermeisterwahl-bad-liebenzell-2021/ Bürgermeisterwahl 2021], Staatsanzeiger, la helay 3 February 2022.</ref> |leader_term = 2021&ndash;29 |party = madax-bannaan }} '''Bad Liebenzell''' ({{IPA|de|baːt ˌliːbm̩ˈtsɛl|lang|De-Bad Liebenzell.ogg}}; [[Swabian German|Swabian]]: ''Bad Liabazell'') waa magaalo [[Spa town|caafimaad]] oo ku taal dooxada wabiga Nagold, qaybta waqooyi ee [[Black Forest]]. Waxaa markii ugu horreysay la xusay 1090 waana xarunta [[Liebenzell Mission|Liebenzeller Mission]] (dhaqdhaqaaq diimeed). Bad Liebenzell waa qayb ka mid ah [[Calw (district)|degmada Calw]]; waxayna ka kooban tahay toddobo degmo oo hoose marka laga reebo magaalada lafteeda: Möttlingen, Unterhaugstett, Monakam, Beinberg, Unterlengenhardt und Maisenbach-Zainen. Bad Liebenzell waxay sidoo kale xulafo la ahayd [[Villaines-la-Juhel]] oo ku taal [[France]] ilaa 1992.<ref>{{Cite web|url=http://villaines-la-juhel.fr/amities-franco-allemandes-les-sejours-jeunes-continuent/|title=Amitiés franco-allemandes : les séjours jeunes|first=Charlotte|last=Belhache|date=July 31, 2025}}</ref> == Juqraafiga == Bad Liebenzell waxay ku taallaa galbeedka xarunta Baden-Württemberg ee Nagold. Tuuladu waxay leedahay joog dhan 310 (Monbachtal) ilaa 687 mitir (Gemarkung Maisenbach-Zainen) waana qayb ka mid ah Beerta Dabiiciga ah ee Schwarzwald Mitte/Nord. Magaalada Bad Liebenzell waxaa ku jira degmooyinkii hore ee Möttlingen, Möttlingen, Beinberg, Maisenbach, Monakam, Unterhaugstett iyo Unterlengenhardt. Bad Liebenzell xuduudihii 1970-kii, waxaa sidoo kale ka mid ahaa marka lagu daro magaalada guryaha Monbachtal iyo Maisenbacher Sägemühle. Tuulooyinka magacooda kaliya ayaa ka tirsanaa degmooyinkii hore ee Unterlengenhardt, Beinberg, Monakam iyo Unterhaugstett. Tuulada Gemeinde Maisenbach waxaa sidoo kale ka tirsan Dorf Maisenbach iyo Siedlung Zainen. Siedlung Möttlingen iyo Gehöft Georgenau waxay ka tirsanaayeen degmadii hore ee Möttlingen. Degmooyinkii hore waa goobo macne ahaan la mid ah xeerka degmada Baden-Württemberg oo leh Golahooda Magaalada iyo Duqa Degmada oo ah Guddoomiyaha. == Siyaasadda == === Golaha deegaanka === Doorashadii Maajo 2014: <ref>{{Cite web |url=https://www.statistik-bw.de/Wahlen/Kommunalwahlen_2014/Gem.asp?235008 |title=Kommunalwahl 2014 |access-date=March 25, 2017 }}</ref> *CDU: 9 kursi (− 3) *SPD: 5 kursi (± 0) *Offene Liste (Liiska furan): 7 kursi (+ 2) *DIE Liste & Alliance 90/The Greens: 3 kursi (+ 3) *Wadarta: 24 kursi (+2) === Astaanta iyo calanka === Buluumka hoostiisa oo ay ku taal baar deer madow ah oo ku taal teendho lacag ah oo ka samaysan geeso madow iyo dahab ah oo taagan ayaa ah qubays dahab ah, oo uu ku jiro nin fadhiya si uu u arko. Midabada magaalada bad Liebenzell waa buluug iyo caddaan. == Dhaqaalaha iyo kaabayaasha == Bad Liebenzell waxay ku taal [[Nagold Valley Railway|Nagoldtalbahn]], khadka tareenka oo ka socda [[Pforzheim]] ilaa [[Horb am Neckar]] oo ku yaal shabakadda waddooyinka qaranka. Bad Liebenzell waxay sidoo kale gacanta ku haysaa [[Primary education|Grundschule]] (dugsiga hoose), [[Hauptschule]] (dugsiga sare), Realschule, iyo Förderschule. Waxaa jira [[primary school]] ka baxsan magaalada oo ku taal degmooyinka Möttlingen iyo Unterhaugstett. Seminaarka Diinta ee Bad Liebenzell waxaa la aasaasay 1902 oo ah hay'ad gaar loo leeyahay oo ka tirsan [[Liebenzell Mission]], maanta loo yaqaan IHL - [[Internationale Hochschule Liebenzell]] ([http://www.IHL.eu www.IHL.eu]), Kulliyad Jaamacadeed gaar loo leeyahay iyo [[Seminary]] diini ah oo ay aqoonsadeen federaalka Wissenschaftsrat (Golaha Sayniska), gobolka [[Baden-Württemberg]] iyo [[ACQUIN]]. Waxay si dhow ula shaqaysaa [[Middlesex University]] London, [[ETH Tabor]], [[Marburg]], CVJM ([[YMCA]]) Jaamacadda sayniska ee lagu dabaqay [[Kassel]]. == Dhaqanka iyo goobaha la soo booqdo == Bad Liebenzell waxay ku taal Ostweg (waddada bari), oo ah waddo ka timaada [[Pforzheim]] ilaa [[Schaffhausen]], taas oo qofku ka heli karo meelo badan oo la soo booqdo, oo ay ku jiraan: <gallery> File:BadLiebenzellBurg.jpg|Stauferburg File:BadLiebenzellStBlasius.jpg|Kirche St. Blasius File:BadLiebenzellKurhaus.jpg|Kurhaus File:Liebenzell_Span.JPG|Nagold Valley 110 kV fiilada korontada ee ka gudbaysa Merklingen−Calmbach File:Liebenzell axb01.jpg|Bad Liebenzell File:Bad Liebenzell Mission.jpg|Bad Liebenzell Mission File:Bad-liebenzell-1899.jpg|Liebenzell sanadkii 1899 </gallery> * Stauferburg oo laga soo bilaabo qarnigii 13-aad waa dhismaha ugu cajiibsan Bad Liebenzell. * Monaturm (munaarad raadiyaha moobilka oo ku taal 8°44'09" E, 48°47'18" N) * Koonfurta Bad Liebenzell, xarig koronto oo saddex-waji ah oo 110kV ah oo ka tirsan [[EnBW]] ayaa ku fidsan dooxada wabiga Nagold 941 mitir. * Mission waa laba dhismo oo la xusi karo oo ku yaal buurta Liebenzell: Missionshaus, guri qurux badan oo alwaax ah oo la dhisay sannadihii 1905 ilaa 1907 qaab iskutallaab ah; kaniisad yar iyo Schleyer Castle iyo Schleyer Castle (Schleyerburg), oo ka hooseeya guriga mission-ka. == Dadka caanka ah == *1842, 1 Juun, [[Christoph Blumhardt]] (gudaha Möttlingen), † 2 Agoosto 1919 gudaha Jebenhausen, wadaad Jarmal ah iyo siyaasi ([[Social Democratic Party of Germany|SPD]]), MdL ([[Württemberg]]) *[[Johann Blumhardt]] (1805–1880) wuxuu ka shaqeeyay Möttlingen *[[Bernhard Buttersack]] (1858–1925), rinjiile *[[Tomas Kurth]] (*1955), farshaxan, ku noolaa oo ka shaqeeyay Bad Liebenzell-Monakam 1970-yadii. == Tixraacyo == {{Reflist}} == Xiriirinta dibadda == {{Commons category|Bad Liebenzell}} * [http://www.liebenzell.org/webcam Webcam] oo leh aragti guud oo magaalada ilaa qalcadda Bad Liebenzell {{Authority control}} f9rj6ujqaaa874zoq6xook1andv8v60 Bad Lippspringe 0 49540 302860 2026-07-17T10:47:51Z Isma4l 41797 /* */ 302860 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |name = Bad Lippspringe |image_photo = Bl-rathaus.jpg |imagesize = <!-- Cabbirka sawirka. Default waa 250px --> |image_caption = Guriga Magaalada ee Bad Lippspringe |type = Stadt |image_coa = DEU Bad Lippspringe COA.svg |coordinates = {{coord|51|47|00|N|8|49|00|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Lippspringe in PB.svg |state = |region = Detmold |district = Paderborn |elevation = 140 |area = 51.01 |postal_code = 33175 |area_code = 05252 |licence = PB |Gemeindeschlüssel = 05 7 74 008 |website = [http://www.bad-lippspringe.de/ www.bad-lippspringe.de] |mayor = Ulrich Lange |leader_term = 2025&ndash;30 |party = CDU }} '''Bad Lippspringe''' ({{IPA|de|baːt lɪpˈʃpʁɪŋə|lang|De-Bad Lippspringe2.ogg}}) waa magaalo ku taal degmada [[Paderborn (district)|Paderborn]], ee [[North Rhine-Westphalia]], [[Germany]]. == Juqraafiga == Bad Lippspringe waxay ku taallaa jiirarka galbeed ee Teutoburger Wald,<ref name="Chisholm"/> qiyaastii {{convert|10|km|abbr=in}} waqooyi-bari ka xigta [[Paderborn]]. Wabiga [[Lippe River|Lippe]] ayaa il ka leh Bad Lippspringe, magaaladana waxaa lagu yaqaanaa ilo-biyoodkeeda awoodda badan, isbitaallo badan iyo bandhiggeeda quruxda badan ee beeraha gobolka ee 2017. Bad Lippspringe waxay xulafo la ahayd [[Newbridge, County Kildare]] ({{langx|ga|[[An Droichead Nua]]}}), [[Ireland]] tan iyo 2008.<ref>{{Cite web|url=http://www.paderborner-land.de/eng/ausflugsziele/lippequelle.php |title=Isha Wabiga Lippe |website=Paderborner Land |publisher=Touristikzentrale Paderborner Land e. V. |access-date=25 September 2015}}</ref> == Cimilada == {{Weather box | location = Bad Lippspringe (1991–2020 celcelis ahaan) | metric first = Y | single line = Y |collapsed = Y |Jan high C = 4.6 |Feb high C = 5.5 |Mar high C = 9.4 |Apr high C = 14.3 |May high C = 18.2 |Jun high C = 21.3 |Jul high C = 23.6 |Aug high C = 23.3 |Sep high C = 19.0 |Oct high C = 13.9 |Nov high C = 8.7 |Dec high C = 5.4 | year high C = 13.9 |Jan mean C = 2.1 |Feb mean C = 2.5 |Mar mean C = 5.4 |Apr mean C = 9.4 |May mean C = 13.2 |Jun mean C = 16.2 |Jul mean C = 18.2 |Aug mean C = 18.1 |Sep mean C = 14.3 |Oct mean C = 10.2 |Nov mean C = 6.0 |Dec mean C = 3.0 |year mean C = 9.9 |Jan low C = -0.6 |Feb low C = -0.6 |Mar low C = 1.5 |Apr low C = 4.2 |May low C = 7.8 |Jun low C = 10.7 |Jul low C = 13.1 |Aug low C = 13.1 |Sep low C = 10.0 |Oct low C = 6.7 |Nov low C = 3.3 |Dec low C = 0.5 | year low C = 5.8 | precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 87.6 |Feb precipitation mm = 64.0 |Mar precipitation mm = 64.8 |Apr precipitation mm = 53.0 |May precipitation mm = 64.4 |Jun precipitation mm = 70.8 |Jul precipitation mm = 90.2 |Aug precipitation mm = 85.7 |Sep precipitation mm = 77.0 |Oct precipitation mm = 76.6 |Nov precipitation mm = 79.6 |Dec precipitation mm = 88.6 | year precipitation mm = 902.5 | unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 19.0 |Feb precipitation days = 16.8 |Mar precipitation days = 16.5 |Apr precipitation days = 13.6 |May precipitation days = 14.7 |Jun precipitation days = 15.5 |Jul precipitation days = 15.9 |Aug precipitation days = 15.7 |Sep precipitation days = 15.1 |Oct precipitation days = 16.8 |Nov precipitation days = 18.3 |Dec precipitation days = 20.4 |year precipitation days = 198.4 |Jan sun = 52.3 |Feb sun = 69.4 |Mar sun = 117.4 |Apr sun = 166.5 |May sun = 192.5 |Jun sun = 191.5 |Jul sun = 198.2 |Aug sun = 187.4 |Sep sun = 141.3 |Oct sun = 102.6 |Nov sun = 51.3 |Dec sun = 41.6 |year sun = 1512.7 |Jan humidity = 83.9 |Feb humidity = 81.2 |Mar humidity = 76.6 |Apr humidity = 70.2 |May humidity = 70.7 |Jun humidity = 72.1 |Jul humidity = 71.7 |Aug humidity = 72.3 |Sep humidity = 78.0 |Oct humidity = 81.9 |Nov humidity = 85.1 |Dec humidity = 85.5 |unit snow days = 1.0 cm |Jan snow days = 6.0 |Feb snow days = 6.7 |Mar snow days = 2.0 |Apr snow days = 0.1 |May snow days = 0 |Jun snow days = 0 |Jul snow days = 0 |Aug snow days = 0 |Sep snow days = 0 |Oct snow days = 0 |Nov snow days = 1.1 |Dec snow days = 4.2 |year snow days = | source 1 = [[World Meteorological Organization]]<ref name=WMO>{{cite web | url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/Lippspringe-Bad_10430.csv | title = World Meteorological Organization Celceliska Cimilada ee 1991–2020 | work = World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020) | publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration | access-date = 12 October 2023}}</ref> }} == Taariikhda == *Lippspringe waxaa lagu xusay taariikhaha qarnigii 9-aad, halkanna qarnigii 13-aad ayaa amarka [[Knights Templar|Templars]] ay aasaaseen meel adag. Waxay heshay xuquuqda rayidka qiyaastii 1400.<ref name="Chisholm"/> *[[Friedrich Wilhelm Weber]] ayaa lagu dhalay halkaan 1817. * Intii lagu guda jiray qarnigii 19-aad, ilaha Arminius iyo ilaha Liborius, oo leh biyo cusbo leh oo leh heerkul ah {{convert|21|°C}}, waxaa loo isticmaali jiray labadaba qubayska iyo cabbitaanka kiisaska [[tuberculosis]].<ref name="Chisholm">{{EB1911|inline=1|wstitle=Lippspringe|volume=16|pages=742–743}} Xigashooyin dheeraad ah: *Dammann, ''Der Kurort Lippspringe'' (Paderborn, 1900); *Koniger, ''Lippspringe'' (Berlin, 1893); iyo *Frey, ''Lippspringe, Kurort für Lungenkranke'' (Paderborn, 1899).</ref> * 1915 goobta toogashada ee magaalada waxaa loo beddelay [[lazaret]] si loogu daweeyo maxaabiista ka yimid xeryaha Senne ([[Sennelager]]) 9 km dhanka galbeed.<ref>Documents de Guerre 1914-1915, warbixinno ku saabsan booqashooyinka xeryaha maxaabiista ee England, France iyo Germany. March 1915. ICRC Geneva, Librairie Georg & Cie. p68. la helay khadka tooska ah ee May 2016.</ref> == Siyaasadda == Duqa magaalada ee hadda waa Ulrich Lange oo ka tirsan [[Christian Democratic Union of Germany|CDU]] kaas oo u adeegayay duqa magaalada tan iyo 2020. Doorashadii [[2025 North Rhine-Westphalia local elections|2025]] dib ayaa loo doortay iyadoo la helay 65,4% codadka.<ref>{{Cite web |title=Ergebnis |url=https://wahlen.regioit.de/2/km2025/05774008/praesentation/ergebnis.html?wahl_id=246&stimmentyp=0&id=ebene_3_id_18 |date=2025-10-01 |access-date=2026-03-14 |website=wahlen.regioit.de |language=de}}</ref> === Golaha magaalada === Ka dib doorashadii maxalliga ahayd ee 2025, Bad Lippspringe [[Stadtrat|golaha magaalada]] wuxuu ka kooban yahay sidan soo socota: {{election table}} ! colspan=2| Xisbiga ! Codadka ! % ! +/- ! Kuraasta ! +/- |- | bgcolor={{party color|Christian Democratic Union of Germany}}| | align=left| [[Christian Democratic Union of Germany|Christian Democratic Union]] (CDU) | 2,864 | 42.2 | {{increase}} 1.0 | 16 | {{increase}} 1 |- | bgcolor=#0000FF| | align=left| Ururka Codbixiyeyaasha Xorta ah ee Bad Lippspringe (FWG) | 1,167 | 17.2 | {{decrease}} 3.5 | 7 | {{decrease}} 1 |- | bgcolor={{party color|Alternative for Germany}}| | align=left| [[Alternative for Germany]] (AfD) | 968 | 14.3 | {{increase}} 9.0 | 5 | {{increase}} 5 |- | bgcolor={{party color|Social Democratic Party of Germany}}| | align=left| [[Social Democratic Party of Germany|Social Democratic Party]] (SPD) | 688 | 10.1 | {{decrease}} 8.9 | 4 | {{decrease}} 2 |- | bgcolor={{party color|Alliance 90/The Greens}}| | align=left| [[Alliance 90/The Greens]] (Grüne) | 661 | 9.7 | {{decrease}} 8.5 | 4 | {{decrease}} 1 |- | bgcolor={{party color|Free Democratic Party (Germany)}}| | align=left| [[Free Democratic Party (Germany)|Free Democratic Party]] (FDP) | 244 | 3.6 | {{decrease}} 1.6 | 1 | {{decrease}} 1 |- | bgcolor=#CA6CDD| | align=left| Ururka Bulshada Bad Lippspringe (BSB) | 199 | 2.9 | Cusub | 1 | Cusub |- ! colspan=2| Codadka saxda ah ! 6,791 ! 99.0 ! ! ! |- ! colspan=2| Codadka khaldan ! 72 ! 1.0 ! ! ! |- ! colspan=2| Wadarta ! 6,863 ! 100.0 ! ! 38 ! ±0 |- ! colspan=2| Codbixiyeyaasha/ka-qaybgalka doorashada ! 13,150 ! 52.2 ! ! ! |- | colspan=7| Xigasho: [https://wahlen.regioit.de/2/km2025/05774008/praesentation/ergebnis.html?wahl_id=247&stimmentyp=0&id=ebene_3_id_18 Magaalada Bad Lippspringe] |} == Ciyaaraha == Kooxda kubada cagta ee maxaliga ah waa [[BV Bad Lippspringe]], oo [[Antonio Di Salvo]] uu ka bilaabay xirfadiisa, ka dib markii lagu dhalay meel u dhow. Bad Lippspringe waxay ahayd guriga RAPA (Rhine Army Parachute Association), oo ah kooxda Ciidanka Ingiriiska ee Parachute iyo Skydiving Dropzone. Waxaa la sameeyay 1964 waxaana la xiray 2018 ka dib 54 sano. == Dadka caanka ah == * [[Friedrich Wilhelm Weber]] (1813–1894), abwaan Jarmal ah, dhakhtarka ilaha Lippspringe * [[Alexander Hermann, Count of Wartensleben]] (1650–1734), garsoore Prussian * Friedrich Kühn (1907–1979), siyaasi Jarmal ah oo ka tirsan CDU, kaas oo ku dhashay Bad Lippspringe * Wilhelm Wegener (1911–2004), taariikhyahan sharci iyo hiddeside * Erich Fuchs (1921–2008), [[internist]] iyo [[allergist]] Jarmal ah, sanado badan dhakhtar sare iyo madaxa isbitaalka Asthma Clinic Allergy Research Institute ee Bad Lippspringe * [[Sabine Lösing]] (dhashay 1955), xubin ka tirsan Baarlamaanka Yurub, ku kortay Bad Lippspringe * [[Markus Gellhaus]] (dhashay 1970), tababare kubada cagta Jarmal ah, u ciyaaray kubada cagta BV Bad Lippspringe * [[Antonio Di Salvo]] (dhashay 1979), ciyaaryahan kubada cagta Talyaani ah, u ciyaaray kubada cagta BV Bad Lippspringe == Gallery == <gallery> File:Bl-arminiusquelle-mit-lq-im-vordergrund.jpg|{{lang|de|Arminiusquelle}} oo leh {{lang|de|Lippequelle}} oo ku taal safka hore File:Friedrich Wilhelm Weber.jpg|[[Friedrich Wilhelm Weber]] </gallery> == Tixraacyo == {{Reflist}} == Xiriirinta dibadda == * [http://www.bad-lippspringe.de/ Bogga rasmiga ah] {{in lang|de}} * [http://webgerman.com/Notgeld/Directory/L/Lippspringe1.htm Bad Lippspringe Notgeld] (Waraaqaha lacagta degdegga ah ee magaalada Lippspringe) {{Commons}} {{Authority control}} 8akqfy86wwpi8s6sgr7kk7h96zc1wtq Bad Lobenstein 0 49541 302861 2026-07-17T10:50:00Z Isma4l 41797 /* */ 302861 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |Gemeindeschlüssel = 16 0 75 062 |type = Stadt |image_photo = Altstadt Bad Lobenstein.JPG |image_caption = Magaalada hore ee Bad Lobenstein |image_coa = DEU Bad Lobenstein COA.svg |coordinates = {{coord|50|27|N|11|39|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Lobenstein in SOK.png |state = |district = Saale-Orla-Kreis |elevation = 560 |area = 48.92 |postal_code = 07351–07356 |area_code = 036651 |licence = SOK |divisions = 6 [[Ortsteil]]e |website = [http://www.moorbad-lobenstein.de/ www.moorbad-lobenstein.de] |mayor = Dominik Kirsten<ref>[https://wahlen.thueringen.de/datenbank/wahl1/wahl.asp?wahlart=BM&wJahr=0000&zeigeErg=LAND&auswertung=2 Gewählte Bürgermeister - aktuelle Landesübersicht], Freistaat Thüringen. La helay 25 June 2024.</ref> |leader_term = 2024&ndash;30 |party = }} '''Bad Lobenstein''' ({{IPA|de|baːt ˈloːbn̩ˌʃtaɪn|-|De-Bad Lobenstein.ogg}}) waa [[spa town|magaalo caafimaad]] oo ku taal degmada [[Saale-Orla-Kreis]], ee [[Thuringia]], [[Germany]] oo leh dad ku dhow 6,000 oo qof. Ilaa 2005, magaalada waxaa loo yaqaanay Lobenstein. Magaalada, oo ku urursan dhagax, oo ay korkiisa ka taagan yihiin burburka qalcaddii hore, waa mid aad u qurux badan. Waxay ka kooban tahay kaniisad wayn oo xaafad ah, qasriga (ilaa 1824 hoyga amiirradii [[Reuss-Lobenstein-Ebersdorf]]), iyo [[hydropathic establishment|xarun biyood]]. Bilowgii qarnigii labaatanaad, warshadaha maxalliga ah waxaa ka mid ahaa rinjiyeynta, cabbitaanka iyo samaynta sigaarka.<ref>{{EB1911|inline=1|wstitle=Lobenstein|volume=16|page=837}}</ref> == Etymology == Lobenstein waxay ka iman kartaa "Lobe den Stein" oo macnaheedu yahay "Ammaan dhagaxa". Halyeey ayaa sharxaya sida dadka deggan ay u aaminsan yihiin in magaca magaalada laga yaabo in la aasaasay. Waxaa la rumeysan yahay in boqor Ludwig Bavarian, oo noolaa 1328 ilaa 1347 uu ku dhawaaqay "Ammaan dhagaxa" maadaama uu lumay oo uu helay eygiisii ugu jeclaa gobolkan intii lagu jiray ugaarsiga deerada. Wuxuu raadinayay eyga muddo dheer ilaa ugu dambeyntii mid ka mid ah raggii uu u dagaallamayay uu helay eyga daalan oo wax yar dhaawacmay oo jiifa dhagax. Ninkii wuxuu u qaaday eyga sayidkiisa, kaas oo aad ugu mahadceliyay, wuxuu siiyay qaybtan dhulka ah sidii [[fief|fief]] ninkaas. Xusuusta dhacdadan, meeshu waxay heshay magaca Lobenstein waxayna qaadatay wixii ka dambeeyay madaxa bracke ee [[coat of arms|astaanteeda]].<ref>Arbeitsgemeinschaft Thüringen e.V. (Hrsg.): ''Neues Thüringer Wappenbuch''. Band 2. Seite 39, 1998, {{ISBN|3-9804487-2-X}}</ref> == Juqraafiga == [[File:Bad Lobenstein-Innenstadtpanorama.jpg|alt=Bad Lobenstein - downtown area with church|thumb|Bad Lobenstein - aagga bartamaha magaalada oo leh kaniisad]] Magaalada waxay ku taal [[Thuringian Highlands]] inta u dhaxaysa [[Thuringian Forest]] iyo [[Franconian Forest]], koonfur-galbeed ee balliyada wayn ee [[Saale|wabiga Saale]] ee [[Hohenwarte]] iyo Bleiloch u dhow [[Gräfenwarth]]. === Degmooyinka === * Bad Lobenstein, degmada ugu wayn ee leh bartamaha magaalada * Helmsgrün * Lichtenbrunn * Mühlberg * Oberlemnitz * Saaldorf * Unterlemnitz === Bulshooyinka deriska la ah === * [[Gefell]] (ee Thuringia) * [[Saalburg-Ebersdorf]] * [[Tanna, Germany|Tanna]] * [[Wurzbach]] * [[Birkenhügel]] * [[Harra]] * [[Neundorf (bei Lobenstein)]] * [[Remptendorf]] * [[Schlegel (Thüringen)|Schlegel]] == Taariikhda == Qalcadda dhexe ee Lobenstein waxay ka sarreysaa bartamaha magaalada dhinaca midig ee wabiga Lemnitz ee ku yaal qubbad buur ah. Waxaa loo isticmaalay in lagula socdo taraafikada waddada ka timaadda [[Leipzig]] ilaa [[Bamberg]]. Lobenstein markii ugu horreysay waxaa la xusay 1250 oo ah kursi ninka. Waxay u badan tahay inay ahayd aasaaskii Lords of Lobdeburg. Otto von Lobenstein waxaa la xusay 1250 qalcadda, xuskii ugu horreeyay ee qoran ee Lobenstein. Qarnigii 13-aad, qalcadda waxay ka tirsanayd [[vogt]]s ee [[Gera]]. Laga bilaabo 1597 ilaa 1601 waxay ahayd hoyga [[Reuss Younger Line|khadka yar ee Guriga Reuss]]. 1600-kii qalcadda way burburtay, Reuss-kuna wuxuu u guuray qasriga. Intii lagu jiray [[Thirty Years War|Dagaalkii Soddonka Sano]] qalcadda waxay ciyaartay door yar, markii, 1632, ciidamada imperial ay ku duuleen qalcadda ka dibna Sweden ay qabsadeen. Maanta kaliya burburka [[keep]] iyo derbiga qalcadda ayaa ku dhawaaqaya joogitaanka qalcadda.<ref>Thomas Bienert: ''Mittelalterliche Burgen in Thüringen. 430 Burgen, Burgruinen und Burgstätten.'' Wartberg-Verlag, Gudensberg-Gleichen 2000, {{ISBN|3-86134-631-1}}, S. 216.</ref> Lobenstein waxaa horay loogu yeeri jiray magaalo 1278. Duqa magaalada iyo Golaha waxaa la xusay 1411, iyagoo u adeegaya maxkamadaha hoose. Oktoobar 8, 1806, ciidanka [[Napoleon]] waxay dhex mareen magaalada. Saacadu markay ahayd 9:00 subaxnimo Boqor [[Napoleon I]]. wuxuu ka tagay [[Kronach]] ee [[Bavaria]], halkaas oo uu ku booqday qalcadda oo uu ku xoojiyay ciidankiisa iyo ciidammada Bavarian ee xulufada la ah si uu u helo dib-u-gurasho haddii laga adkaado [[Prussia]]. Wuxuu ku yimid Lobenstein qiyaastii 12:30. Waddadiisii waxay u martay Gallenberg ilaa [[Ebersdorf, Saalburg-Ebersdorf|Ebersdorf]], halkaas oo uu habeenkii la qaatay 32 guud iyo saraakiil shaqaale ah. Maalin iyo habeen qiyaastii 190,000 oo nin ayaa dhex maray Lobenstein. Magaalada iyo aagga ku xeeran way saameeyeen. Bivouac iyo bililiqo ayaa ahaa amarka maalinta. In kasta oo ay dhexdhexaad ahaayeen, dadku aad ayay u dhibtoodeen. Qasriga cusub waxaa joogay Marshal iyo ka dib King of Norway-Sweden [[Charles XIV John of Sweden|Bernadotte]]. Oktoobar 14 [[Battle of Jena–Auerstedt]] ayaa la dagaallamay, iyadoo la xiray qaddarka Prussia. Muwadin ka tirsan Lobenstein, kleriga magaalada [[Christian Gottlieb Reichard]], ayaa loo yaqaanay ilaa Paris aqoontiisa juqraafi ee aan caadiga ahayn. Napoleon wuxuu ku casuumay inuu la socdo ciidanka sidii [[cartographer]]. Reichard wuu diiday, isagoo xiganaya caafimaadkiisa, wuxuuna seexday sariirtiisa; lama oga inuu run ahaantii xanuunsanaa. Laga bilaabo 1597 ilaa 1918, magaaladu waxay ka tirsanayd [[Reuss Younger Line|khadka yar ee Guriga Reuss]], halkaas oo, 1824, ay ahayd hoyga khadka hoose Reuss-Lobenstein iyo wixii ka dambeeyay ilaa 1848 khadka Ebersdorf. 1848, oo ay weheliyaan [[Schleiz]] iyo [[Hirschberg, Thuringia|Hirschberg]], waxay samaysay xarun dhaqdhaqaaqa bourgeois. 1862 ku dhawaad dhammaan dhismayaasha taariikhiga ah waxaa ku burburay dab. Laga bilaabo 1868, dhulka bogsashada ee laga soo saaray qulqulka sare ee u dhow iyo ilo macdan bir ah ayaa keenay horumarinta [[spa|spa]] ee Lobenstein.<ref>''Moorbad Lobenstein.'' In: Hans Joachim Kessler: ''Heilendes Wasser und sprudelnde Quellen. Begegnung mit historischen Bädern in Thüringen.'' Reinhold, Altenburg 2001, {{ISBN|3-910166-44-X}}, S. 84–87.</ref> Magaaladu waxay heshay isku xirka tareenka 1896 ilaa [[Triptis]], 1901 ilaa [[Hof, Bavaria|Hof]], iyo 1907 ilaa [[Saalfeld]]. Intii lagu jiray Dagaalkii Labaad ee Adduunka 60 dumar iyo rag ka yimid Bariga Yurub kuwaas oo lagu dejiyay laba "Xerooyinka Shaqaalaha Bariga" (''Ostarbeiterlagern'') waxay ku qasbanaadeen inay sameeyaan shaqo qasab ah warshadaha birta ee Werner Schröder, warshadda saarka, iyo shaqooyinka dayactirka tareenka. Qabuuraha Lobenstein iskutallaab alwaax ah ayaa xusuusta maxbuus xero oo lagu toogtay SS-ta intii lagu jiray socodkii dhimashada ee Gallenberg. Beerta spa-ga, xusuus-qor leh sawir "Hooyo Murugaysan" oo uu sameeyay farshaxaniste Polish ah ayaa xusuusta dhammaan dhibanayaasha fashistaha ee Bad Lobenstein.<ref>Thüringer Verband der Verfolgten des Naziregimes – Bund der Antifaschisten und Studienkreis deutscher Widerstand 1933–1945 (Hrsg.): ''Heimatgeschichtlicher Wegweiser zu Stätten des Widerstandes und der Verfolgung 1933–1945.'' Band 8: ''Thüringen.'' VAS – Verlag für Akademische Schriften, Frankfurt am Main 2003, {{ISBN|3-88864-343-0}}, 223 ff.</ref> Laga bilaabo Maarso 21, 2005, magaaladu waxay si rasmi ah u wadataa magaca "Bad Lobenstein", taas oo ka dhigaysa magaaladii laba iyo tobnaad ee [[spa town|caafimaad]] ee Thuringia. Lobenstein ayaa horay ula dagaallamay muddo tobanaan sano ah horyaalka "Bad" ("Spa"). Diseembar 7, 2022, Bad Lobenstein ayaa ku dhufatay cinwaannada, markii {{ill|Jagdschloss Waidmannsheil|de}}&nbsp;– sida meelo kale oo ka mid ah kow iyo toban gobol oo federaal ah oo Jarmal ah, Talyaaniga iyo Austria&nbsp;– waxay noqotay goobta mid ka mid ah hawlgalladii ugu waaweynaa ee ka dhanka ah argagixisada ee taariikhda Jamhuuriyadda Federaalka. Intii lagu jiray duullaankii waynaa ee ka dhanka ahaa shabakadda argagixisada ee midigta fog [[Reichsbürger movement#Patriotic Union|Patriotic Union]] ee ku hareeraysan [[Heinrich XIII Prinz Reuss]], kaas oo lagu eedeeyay [[Public Prosecutor General (Germany)|Xeer Ilaaliyaha Guud ee Jarmalka]] ee [[2022 German coup d'état plot|diyaarinta afgambi Jarmalka]], qalcadda ayaa la baaray.<ref>{{Cite web |author=Christian Unger and Peter Hagen |url=https://www.morgenpost.de/vermischtes/article237092677/prinz-heinrich-xiii-reichsbuerger-razzia-terror-ermittlungen.html |title=Reichsbürger-Razzia: Warum Prinz Heinrich XIII. im Visier der Anti-Terror-Ermittler ist |publisher=[[Berliner Morgenpost]] |date=2022-12-07 |access-date=2024-03-10|language=de}}</ref> === Isku daridda bulshooyinka === 4 Agoosto 1993 degmooyinkii hore ee madaxa bannaan Helmsgrün iyo Lichtenbrunn ayaa lagu daray bulshada Bad Lobenstein.<ref>''Gemeinden 1994 und ihre Veränderungen seit 01.01.1948 in den neuen Ländern'', Verlag Metzler-Poeschel, Stuttgart, 1995, {{ISBN|3-8246-0321-7}}, Herausgeber: Statistisches Bundesamt</ref> 1 Janaayo 1997 sidoo kale Unterlemnitz iyo 1999 Oberlemnitz ayaa lagu daray.<ref>{{Cite web|url=https://www.destatis.de/DE/Themen/Laender-Regionen/Regionales/_inhalt.html|title=Regionales|website=Statistisches Bundesamt}}</ref> == Demographics == Horumarinta dadweynaha ''(laga bilaabo 1994 lambar kasta waxaa lagu tiriyay 31 Diseembar)'': {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | style="vertical-align:top; width:20%;"| * 1833: 3.274 * 1933: 3.391 * 1939: 3.577 * 1994: 7.002 * 1995: 7.019 | style="vertical-align:top; width:20%;"| * 1996: 7.083 * 1997: 7.455 * 1998: 7.419 * 1999: 7.363 * 2000: 7.332 | style="vertical-align:top; width:20%;"| * 2001: 7.235 * 2002: 7.132 * 2003: 7.042 * 2004: 6.948 * 2005: 6.905 | style="vertical-align:top; width:20%;"| * 2006: 6.820 * 2007: 6.653 * 2008: 6.570 * 2009: 6.466 * 2010: 6.444 | style="vertical-align:top; width:20%;"| * 2011: 6.236 * 2012: 6.164 * 2013: 6.108 * 2014: 6.073 * 2015: 6.146 |} <small>Xigashada xogta laga bilaabo 1994: Xafiiska Gobolka Thuringian ee Tirakoobka</small> [[File:Bad Lobenstein-Pavillon.jpg|alt=Bad Loebenstein, city park|thumb|Beerta magaalada, beertii hore ee qasriga]] [[File:Bad Lobenstein-Markt1.jpg|alt=Market Bad Lobenstein|thumb|Meesha suuqa ee Bad Lobenstein]] == Goobaha la soo booqdo ee Bad Lobenstein == * Qasriga Cusub oo leh beerta qasriga: dhismo baroque ah oo ku yaal waqooyiga magaalada hore, la dhisay intii u dhaxaysay 1714 iyo 1718. Hoyga amiirradii [[Reuß-Lobenstein]] ilaa 1824. Beerta gudaheeda waa pavilion, la dhisay 1746–1748. Qasriga hortiisa waa aqalkii waardiyaha ee hore ee qaabka qadiimiga ah iyo gurigii hore ee amiirka gaariga. [[File:Turm BadLobenstein.jpg|thumb|Burburka Qalcadda Lobenstein]] * Burburka Qalcadda Lobenstein: burburka qalcadda oo ka sarreysa magaalada hore. Waxaa jira laba munaaradood, oo ay ku jiraan {{convert|35|m|ft}} mitir oo dherer ah oo haysta, iyo qaar ka mid ah aasaaska. Dhismahan waxaa la dhisay qiyaastii 1300 Lobdeburgers oo la burburiyay intii lagu jiray Dagaalkii Soddonka Sano. * Kaniisadda magaalada St. Michaelis: la dhisay ka dib dabkii magaalada 1862. * Qubeyska kuleylka: tan iyo 2002 spa iyo daaweynta moor ee Ardesia-Therme * "Markt Höhler" - qolka biirka ee taariikhiga ah kaas oo ku yaal dhagaxyada hoostiisa magaalada * Matxafka Gobolka [[File:Lobenstein Fässleseecher.jpg|thumb|upright|The "Fäßlesächer" ee munaaradda hoolka magaalada]] * "Lommesteener Fäßlesächer" waa sawir yar oo ku yaal munaaradda hoolka magaalada oo u muuqda inuu kaadiyo iyada oo loo marayo funnel oo galay foosto. Isagu waa mascot-ka Bad Lobenstein. Waxa uu ku dhuumanayaa laba albaab gadaashood waana la arki karaa dhawr jeer maalintii. Sawirkani wuxuu ka tarjumayaa naanaysta Lobensteiner, oo ah farsamayaqaanno dhar-xidhe ah oo dhaqaale ku jira qarnigii 19-aad soo ururiyay [[ammonia|amooniya]] si ay u soo saaraan [[Finishing (textiles)|dhameystirka]] marada kaadi bini'aadamka. Dhawr jeer maalintii sawirku wuxuu si toos ah ugu dhex milmaa suuqa. * Meesha suuqa ee Bad Lobenstein == Astaanta == [[Blazon]]: "Casaan dul sabaynaya lacag-madow oo qaybsan jirridda [[German Hound|bracke]]" Jirridda bracke (nooc ka mid ah kooxda eeyaha) waa crest of [[Principality of Reuss-Greiz]] ([[German language|Jarmal]]: ''Fürstentum Reuß-Greiz''). Sawirka waxaa horay loogu isticmaalay qarnigii 15-aad sidii astaanta magaalada. == Dadka caanka ah == === Wiilasha iyo gabdhaha magaalada === * Bad Lobenstein waxay ahayd hoyga amiirradii [[Reuss-Lobenstein]] [[File:Anton Friedrich Hohl.jpg|thumb|150px|Anton Friedrich Hohl]] * [[Heinrich Albert (composer)]] (1604–1651), laxamiiste * [[Anton Friedrich Hohl]] (1789–1862), dhakhtar * [[Hans Kollhoff]] (dhashay 1946), naqshadeeye * [[Anja Rücker]] (dhashay 1972), ciyaaryahan; muwaadin sharafeed ka tirsan magaalada Bad Lobenstein tan iyo 1997 *[[Curt Teich]] (1877-1974), daabacaade === Dadka kale === * [[Christian Gottlieb Reichard]] (1758–1837), la-taliye iyo la-taliye guud ee Lobenstein * [[Georg Andreas Sorge]] (1703–1778), laxamiiste, 1721 xubinta maxkamadda ee Lobenstein. * [[Axel Teichmann]] (dhashay 1979), ciyaaryahan cross-country skier, wuxuu halkan ku booqday dugsiga waxaana loo magacaabay muwaadin sharafeed May 2, 2003, sababtoo ah guulihiisa ciyaaraha ee waaweyn. * [[Heinrich XIII Prinz Reuss]] (dhashay 1951), aristocrat, xubin ka tirsan qoyska maxalliga ah [[House of Reuss]], ganacsade, midigta fog iyo firfircoone monarchist, iyo taageere [[Reichsbürger movement]], wuxuu leeyahay {{ill|Jagdschloss Waidmannsheil|de}} == Tixraacyo == {{Reflist}} == Xiriirinta dibadda == {{Commons category|Bad Lobenstein}} * {{Official website}} {{Authority control}} nryhynii8z140s2dm7kxs65sy2q1ydx Bad Marienberg 0 49542 302862 2026-07-17T10:52:06Z Isma4l 41797 /* */ 302862 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_skyline = Bad marienberg1.jpg |image_caption = Bad Marienberg |image_coa = Wappen Bad Marienberg.svg |coordinates = {{coord|50|39|07|N|7|57|08|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Marienberg im Westerwaldkreis.png |state = |district = Westerwaldkreis |Verbandsgemeinde = Bad Marienberg (Westerwald) |elevation = 470 |area = 9.95 |postal_code = 56470 |area_code = 02661 |licence = WW |Gemeindeschlüssel = 07 1 43 206 |divisions = 3 |website = {{URL|https://www.badmarienberg.de/}} |mayor = Sabine Willwacher<ref name=mayor>[https://www.wahlen.rlp.de/de/kw/wahlen/kd/gebiete/1430000000000.html Direktwahlen 2019, Westerwaldkreis], Landeswahlleiter Rheinland-Pfalz, la helay 9 August 2021.</ref> |leader_term = 2019&ndash;24 |party = SPD }} [[File:Bad Marienberg, die Evangelische Pfarrkirche Dm foto9 2017-06-02 17.28.jpg|Bad Marienberg, reformed church|thumb|275px]] '''Bad Marienberg (Westerwald)''' ({{IPA|de|baːt maˈʁiːənˌbɛʁk|-|Bad marienberg.ogg}}) waa magaalo ku taal [[Westerwaldkreis]] ee [[Rhineland-Palatinate]], [[Germany]], sidoo kale waa xarunta [[Bad Marienberg (Verbandsgemeinde)|''Verbandsgemeinde'']] oo la magac ah, oo ah nooc ka mid ah degmo wadaag ah. == Juqraafiga == Bulshadu waxay ku taal [[Westerwald]] inta u dhaxaysa [[Limburg an der Lahn|Limburg]] iyo [[Siegen]]. Bari ilaa galbeed magaalada waxaa dhex mara wabiga [[Nister (river)|Nister]], kaas oo qayb ka ah [[Sieg (river)|Sieg]] [[drainage basin|qulqulka biyaha]]. Bad Marienberg's ''[[Stadtteil]]e'' waa Eichenstruth, Langenbach iyo Zinhain. == Taariikhda == === Dhexe === 1048, Bad Marienberg waxay heshay xuskii ugu horreeyay ee dukumenti ah. Waxaa suurtogal ah in ishaas ay keentay magaca Westerwald, maadaama aagga ku hareeraysan Bad Marienberg uu si toos ah u yaal galbeedka [[Herborn (Hesse)|Herborn]]. 1258, Marienberg waxaa lagu tilmaamay ''Mons sanctae Mariae''. Qarnigii 18-aad, bulshooyinkii hore ee kala go'ay ee Obermarienberg, oo maanta weli ah dejin qaab giraan ah oo si fudud loo aqoonsan karo oo ku wareegsan kaniisadda xaafadda, iyo Untermarienberg ayaa wada koray. Marienberg waxay qayb ka ahayd maamulkii lordly ee Westerwald ee laga sameeyay saddexda ''Gerichte'' (gobollada rasmiga ah) ee Marienberg, Emmerichenhain iyo Neukirch, kaas oo Count [[Otto I of Nassau]] uu ku guuleystay 1255 qaybinta dhaxalka Ottonian-[[Walram II of Nassau|Walramian]]. Ka dib qaybin kale 1303, aagga ayaa loo gudbiyay wiilka Otto Henry III ee Nassau-Siegen, taas oo ka dhigaysa qayb ka mid ah Nassau-Dillenburg. Laga soo bilaabo 1343 ilaa 1561, madax-bannaanida Westerwald waxaa markaas hayay laanta qoyska ee Nassau-Dillenburg-Beilstein. Ka dib markii ay dhinteen, Count [[John VI, Count of Nassau-Dillenburg|Johann VI ee Nassau-Dillenburg]] ("ka Wayn") wuxuu helay dhaxalka, sidaasna ku midoobay dhulalkan Jarmalka – in kasta oo muddo gaaban oo keliya. === Waqtiyada casriga ah === Ka dib is-weydaarsiga dhuleed ee dheeraadka ah ee gudaha Nassau dynasty iyada oo loo marayo dhaxalka, Marienberg waxay ku dhammaatay, qayb ka mid ah maamulka Beilstein lordly, iyada oo hoos imanaysa maamulka Prince [[William IV, Prince of Orange|William IV]]. Mar kale, 1742–1743, wuxuu ku guuleystay inuu mideeyo dhammaan dhulalka Ottonian ee gudaha [[Holy Roman Empire|Boqortooyada Quduuska ah ee Roomaanka]]. Gudaha [[House of Orange-Nassau|Orange]] hantidii Jarmalka ee hadda laga xukumayay Dillenburg, Marienberg waxaa ugu dambeyntii 1783 la geliyay [[Amt (administrative division)|''Amt'']] ee [[Beilstein (Westerwald)|Beilstein]]. Xaafadda Marienberg waxay tirisay qiyaastii 450 naf 1580 waxayna ku jirtay tuulooyinka Bach, Bölsberg, Eichenstruth, Fehl, Großseifen, Illfurth, Langenbach, Marienberg, Hof, Pfuhl, Ritzhausen, Stockhausen, Unnau iyo Zinhain. Degmooyinka [[Sayn-Hachenburg]] iyo [[Sayn-Altenkirchen]] labaduba waxay jiifaan dhowr kiiloomitir u jirta waqooyi-galbeed. Iyada oo ay weheliso maamulka lordly ee Beilstein, tuuladu waxay dhacday 1806 illaa Napoleonic Grand Duchy ee Berg, taas oo, 1808, loo qaybiyay ''Arrondissement'' ee Dillenburg gudaha ''Département'' ee Sieg. 1815, Marienberg waxay u tagtay [[Duchy of Nassau]]. ''Amt'' ee Marienberg, oo dib loo abaabulay 1816, wuxuu ka koobnaa 43 tuulo iyo 20 guri oo leh 1,805 qoys iyo 7,085 qof.<ref>''Handbuch der Geographie und Statistik des Herzogthums Nassau'', 1823</ref> Isla mar ahaantaana, ''Amt'' ee Marienberg waxay hoos timid awoodda Maxkamadda Dambiyada Dillenburg. Intii lagu guda jiray dib-u-habayn maamul oo gaaban, Marienberg waxaa lagu daray 1849 ''Landkreis'' (degmada miyiga) ee Hachenburg, ka hor inta aan nidaamkii hore dib loo soo celin 1854. 1866 Duchy ee Nassau waxay u gudubtay [[Prussia]] waxayna noqotay, sida ''[[Regierungsbezirk]]'' ee Wiesbaden, qayb ka mid ah gobolka [[Hesse-Nassau]]. Iyada oo la aasaasay degmooyinka miyiga ka dib qaabka Prussian, Marienberg waxay noqotay 1867 kursi ee Oberwesterwaldkreis oo leh ''Ämter'' ee Hachenburg, Marienberg iyo Rennerod. Midda dambe waxay u tagtay degmada Westerburg ee dhawaan la abuuray (taas oo sidoo kale heshay ''Amt'' ee Wallmerod iyo sidoo kale dhowr meelood oo ka socda ''Amt'' ee Selters ee Unterwesterwaldkreis) 1885–1886 munaasabadda dib-u-habeynta maamulka. In kasta oo 1890 Marienberg ay lahayd oo keliya 707 (badanaa [[Evangelical Church in Germany|Evangelical]]) dad deggan oo si rasmi ah loogu sheegay inay tahay tuulo, waxay horey u lahayd kaabayaal la taaban karo: tuuladu waxay lahayd xafiis golaha gobolka (''Landratsamt''), [[court|maxkamad]] (''Landgericht Limburg an der Lahn''), xafiis [[taxation|cashuuraha]] iyo [[land registration|diiwaangelinta dhulka]], xafiis [[Post office|boostada]] iyo [[telegraph|telegraaf]], [[credit union|midowga amaahda]] iyo wakaalad ee ''Nassauische Landesbank''. Waxaa intaa dheer, waxaa jiray [[Tanning (leather)|tannery]] tuulada, iyo meel u dhow waxay ahaayeen [[Lignite|brown coal]] iyo [[ironstone|macdan bir ah]] miinooyinka oo ay weheliyaan [[clay|dhoobo]] godad. Markii degmada Westerburg lagu mideeyay Oberwesterwaldkreis-kii hore si loo sameeyo Oberwesterwaldkreis cusub oo weyn 1932, Marienberg waxay lumisay shaqadeedii xarun maamul ee Westerburg. Ka dib markii la siiyay xuquuqda magaalada 1 Abriil 1939, Marienberg waxay markaa ka tirsanayd [[Allied Occupation Zones in Germany|aagga shaqada ee Faransiiska]] waxayna qayb ka ahayd Upper Presidium ee Rhineland-Hesse-Nassau. Laga soo bilaabo 1947, magaaladu waxay qayb ka ahayd ''Bundesland'' ee Rhineland-Palatinate. 10 Agoosto 1967 magaaladu waxay heshay cinwaanka ''Bad'' (macno ahaan "qubays" – cinwaanku wuxuu ka dhigan yahay in magaaladu tahay spa la aqoonsan yahay) oo lagu bixiyay iyada, ka dib markii ay hore u heshay cinwaanka [[Sebastian Kneipp|Kneipp]] resort 1961. 1972, Bad Marienberg, oo ay weheliso 17 kale ''Ortsgemeinden'' ayaa lagu daray ''Verbandsgemeinde'', taas oo maanta hoy u ah in ka yar 20,000 oo qof (laga bilaabo 2007). == Cimilada == {{Weather box | location = Bad Marienberg (1991–2020 celcelis ahaan) | metric first = Y | single line = Y |collapsed = Y |Jan high C = 1.9 |Feb high C = 2.9 |Mar high C = 7.1 |Apr high C = 12.1 |May high C = 15.9 |Jun high C = 19.0 |Jul high C = 21.1 |Aug high C = 20.8 |Sep high C = 16.4 |Oct high C = 11.3 |Nov high C = 5.9 |Dec high C = 2.7 | year high C = 11.4 |Jan mean C = -0.2 |Feb mean C = 0.4 |Mar mean C = 3.6 |Apr mean C = 7.8 |May mean C = 11.6 |Jun mean C = 14.6 |Jul mean C = 16.6 |Aug mean C = 16.4 |Sep mean C = 12.6 |Oct mean C = 8.1 |Nov mean C = 3.7 |Dec mean C = 0.7 |year mean C = 8.0 |Jan low C = -2.3 |Feb low C = -1.9 |Mar low C = 0.7 |Apr low C = 4.0 |May low C = 7.6 |Jun low C = 10.6 |Jul low C = 12.8 |Aug low C = 12.7 |Sep low C = 9.5 |Oct low C = 5.6 |Nov low C = 1.7 |Dec low C = -1.2 | year low C = 5.0 | precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 99.5 |Feb precipitation mm = 83.6 |Mar precipitation mm = 86.0 |Apr precipitation mm = 57.9 |May precipitation mm = 79.2 |Jun precipitation mm = 82.2 |Jul precipitation mm = 104.5 |Aug precipitation mm = 88.2 |Sep precipitation mm = 86.3 |Oct precipitation mm = 92.1 |Nov precipitation mm = 94.8 |Dec precipitation mm = 110.4 | year precipitation mm = 1064.6 | unit precipitation days = 1.0 mm |Jan precipitation days = 19.0 |Feb precipitation days = 18.1 |Mar precipitation days = 17.8 |Apr precipitation days = 14.3 |May precipitation days = 15.7 |Jun precipitation days = 14.8 |Jul precipitation days = 16.2 |Aug precipitation days = 15.1 |Sep precipitation days = 14.9 |Oct precipitation days = 17.2 |Nov precipitation days = 19.7 |Dec precipitation days = 21.0 |year precipitation days = 204 |Jan sun = 46.2 |Feb sun = 70.4 |Mar sun = 121.6 |Apr sun = 177.5 |May sun = 198.1 |Jun sun = 200.9 |Jul sun = 211.2 |Aug sun = 200.2 |Sep sun = 146.0 |Oct sun = 96.9 |Nov sun = 43.8 |Dec sun = 34.5 |year sun = 1547.3 |Jan humidity = 84.1 |Feb humidity = 81.9 |Mar humidity = 79.0 |Apr humidity = 70.9 |May humidity = 73.1 |Jun humidity = 74.0 |Jul humidity = 73.2 |Aug humidity = 73.7 |Sep humidity = 79.0 |Oct humidity = 82.7 |Nov humidity = 86.0 |Dec humidity = 85.6 | source 1 = [[World Meteorological Organization]]<ref name=WMO>{{cite web | url = https://www.nodc.noaa.gov/archive/arc0216/0253808/1.1/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Germany/CSV/Marienberg-Bad_10526.csv | title = World Meteorological Organization Celceliska Cimilada ee 1991–2020 | work = World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020) | publisher = National Oceanic and Atmospheric Administration | access-date = 12 October 2023}}</ref> }} == Siyaasadda == === Golaha bulshada === Goluhu wuxuu ka kooban yahay 23 xubnood oo golaha ah, oo ay ku jiraan duqa magaalada ee sharafta leh iyo guddoomiyaha (''Bürgermeister''), kuwaas oo lagu doortay doorasho degmo ah 25 May 2014. {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" style="width:60%;" |- style="background:#eee; text-align:center;" | || [[Christlich Demokratische Union Deutschlands|CDU]] || [[Sozialdemokratische Partei Deutschlands|SPD]] || [[Bündnis 90/Die Grünen|Grüne]] || '''Wadarta''' |- style="text-align:center;" |- | 2014 || 9 || 13 || 0 || 22 Kuraasta |- | 2009 || 8 || 14 || 0 || 22 Kuraasta |- | 2004 || 9 || 12 || 1 || 22 Kuraasta |} === Duqa magaalada === Duqa magaalada waa Sabine Willwacher (SPD), oo dib loo doortay 2019.<ref name="mayor" /> Willwacher waxaa markii ugu horreysay loo doortay duqa magaalada Bad Marienberg 25 May 2014. Waxay beddeshay xubin xisbiga ka tirsan Dankwart Neufurth, oo hawlgab noqday ka dib markii uu xafiiska maamulayay 2004 ilaa 2014.<ref>[http://www.bad-marienberg.de/fileadmin/daten/dokumente/wahl/ergebnisse_buergermeisterwahlen_2014_stadt.pdf ''Ergebnisse Buergermeisterwahl 2014''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150602191915/http://www.bad-marienberg.de/fileadmin/daten/dokumente/wahl/ergebnisse_buergermeisterwahlen_2014_stadt.pdf |date=2015-06-02 }}. Website der Verbandsgemeinde Bad Marienberg (PDF, Jarmal). La helay June 2, 2015.</ref> === Iskaashiga magaalada === Magaaladu waxay haysataa heshiisyo iskaashi oo lala yeesho kursi degmo oo [[Marienberg]] ee [[Ore Mountains]] (''Erzgebirge'') iyo [[Pagny-sur-Moselle]] ee [[France]]. === Beero === Xuduudaha magaalada Bad Marienberg dhexdeeda waxaa ku yaal beerta spa oo leh xarunta Kneipp iyo bandshell halkaas oo riwaayado si joogto ah loogu qabto xagaaga. Ku xigta tan waa qayb cusub oo ka mid ah beerta oo leh beerta dhirta iyo koorsada kabo la'aan. [[File:Touristinfo Bad Marienberg.jpg|thumb|199px|Macluumaadka Dalxiiska Bad Marienberg]] Inta u dhaxaysa Bad Marienberg iyo xarunta fog ee Zinhain waa ''Basaltpark'', oo ah [[basalt|basalt]] [[quarry|god]] oo aan la isticmaalin kaas oo u furan dadweynaha oo lagu dhigay [[hiking|socodka]], looxyada macluumaadka ee ku saabsan [[geology|juqraafiyadda]], iyo [[museum|matxaf]]. Si toos ah u dhow ''Basaltpark'' waxaa laga helaa ''Wildpark Bad Marienberg'' (beerta duurjoogta). Inta u dhaxaysa Bad Marienberg iyo [[Nisterau|Nisterau Bach]] waa kaydka dabiiciga ah ee [[Bacher Lay]]. == Dhaqaalaha iyo kaabayaasha == === Dhaqaalaha === Bad Marienberg waa hoyga shirkadahan caalamiga ah ee ka shaqeeya: ''KEMPF Fahrzeugbau''<ref>[https://www.kempf.ag/index.php/en/ Fahrzeugbau KEMPF - English]. Bogga guriga. La helay June 2nd, 2015.</ref> ''LEBEK International Fashion Group''<ref>[http://lebek.de/en/lebek-the-house/virtual-tour.html Dalxiis dalwaddii - Lebek]. Lebek Bogga guriga. La helay June 2nd, 2015.</ref> ''MENK Apparatebau''<ref>[http://www.menk-gmbh.de/en/ MENK Apparatebau - Guriga]. La helay June 2nd, 2015.</ref> === Gaadiidka === Khadadka baska maxalliga ah 449, 455, 436, 464, 470, 483 iyo 962 waxay ku xiraan Bad Marienberg gaadiidka dadweynaha. Bad Marienberg waxay ku taal aagga ururka gaadiidka Verkehrsverbund Rhein-Mosel (VRM), aagga 455 iyo 456. [[File:BadMarienbergWesterwaldBahnhofLangenbach2.jpg|thumb|right|Saldhigga tareenka ee hore ee Bad Marienberg]] Si toos ah u dhow magaalada waxaa ku yaal ''[[Bundesstraße]]'' 414 oo ka socda [[Driedorf]]-Hohenroth ilaa [[Altenkirchen (Westerwald)|Altenkirchen]]. Isgoyska [[Autobahn|Autobahn]] ee ugu dhow waa ''[[Burbach (Siegerland)|Haiger-Burbach]]'' ee [[Bundesautobahn 45|A 45]] ([[Dortmund]]–[[Gießen]]), qiyaastii 22&nbsp;km u jirta. Bad Marienberg waxaa lagu xiraa [[Oberwesterwaldbahn|Westerwald-Sieg-Bahn]] (RB90) tareenka (Limburg (Lahn) - [[Siegen]]) oo kaliya bas maxalli ah. [[Nistertal-Bad Marienberg station]] waxay ku taal tuulada [[Nistertal]], 6&nbsp;km u jirta Bad Marienberg. Saldhigga tareenka ee hore ee Bad Marienberg wuxuu ku yaallay kii hore [[Erbach - Fehl-Ritzhausen railway]], saldhigga Erbach waxaa loo magacaabay "Nistertal / Bad Marienberg". Bad Marienberg waxay ku taal Westerwaldsteig, wadada socodka iyo baaskiilka ee fog ee ka timaadda Herborn iyada oo loo marayo Rennerod, [[Westerburg]], Bad Marienberg iyo [[Hachenburg]]8 ilaa [[Bad Hönningen]]. Joogsiga [[InterCityExpress]] ee ugu dhow waa [[railway station|saldhigga tareenka]] ee Montabaur ee khadka tareenka [[Cologne-Frankfurt high-speed rail line]], kaas oo qiyaastii 30&nbsp;km u jirta.<br /> Madaarka ugu dhow waa [[Siegerland Airport]] qiyaastii 15&nbsp;km waqooyi-bari ee Bad Marienberg.<br /> Tan iyo markii Siegerland Airport -laga bilaabo June 2015- uusan bixin wax duulimaad rakaab ah oo la qorsheeyay, garoomada caalamiga ah ee ugu dhow waa Frankfurt iyo [[Cologne Bonn Airport]], labaduba qiyaastii 100&nbsp;km u jira. === Warbaahinta === Bad Marienberg u dhow, [[T-Systems]] waxay maamushaa [[transmitter|transmitter]] loogu talagalay [[Very high frequency|VHF]] iyo [[television|telefishinka]] kaas oo leh 174-m oo sare oo xor ah oo taagan [[tubular steel|birta tuubada]] mast. [[Südwestrundfunk]] (SWR) waxay u dirtaa dhammaan afarteeda barnaamij ee raadiyaha halkan. Xagaagii 2008, u beddelashada [[Analog television|gudbinta TV-ga analogue]] ilaa [[DVB-T]] waa in la fuliyaa. Sidoo kale, ''[[Deutscher Wetterdienst]]'' waxay maamushaa [[weather station|xarun cimilada]] si toos ah u dhow xaruntan gudbinta ee Bad Marienberg. === Europa-Haus === Bad Marienberg waxaa laga helaa laanta ugu weyn ee ''Europa-Haus'' ee 128 kale oo soo baxay. Waxaa lagu taageeraa deeq lacageed waxayna u adeegtaa sidii meel waxbarasho iyo kulan. == Dadka caanka ah == * [[Oliver Bimber]] (dhashay 1973), saynisyahan kombuyuutar iyo macallin jaamacadeed * [[Anette Rückes]], (dhashay 1951), [[track and field|ciyaaraha fudud]] * [[Frank Schimmelfennig]], (dhashay 1963), saynisyahan siyaasadeed == Tixraacyo == {{reflist}} == Xiriirinta dibadda == {{Commons category|Bad Marienberg (Westerwald)}} * [http://www.badmarienberg.de/ Magaalada Bad Marienberg] {{in lang|de}} * [http://www.bad-marienberg.de/ Verbandsgemeinde Bad Marienberg] {{in lang|de}} * [https://web.archive.org/web/20080510103244/http://www.europa-haus-marienberg.de/hauptindex.htm Europa-Haus Bad Marienberg] {{in lang|de}} * [http://www.badmarienberg.de/cms/deutsch/die-stadt/geschichte/ Taariikhda magaalada] {{in lang|de}} * [https://web.archive.org/web/20071005004748/http://cgi-host.uni-marburg.de/~hlgl/atlas/pdf/15a-b.pdf Horumarinta dhuleed ee Nassau] (pdf fayl) {{in lang|de}} * [https://web.archive.org/web/20071004214732/http://cgi-host.uni-marburg.de/~hlgl/atlas/id.cgi?ex=inhalt&page=2&current=29&id=29 Atlaska taariikhiga ah ee Hesse] (muujinta garaafka) {{in lang|de}} {{Authority control}} ckgl7b1mo9jstzxy96nzxj2bjo9o9tb Bad Münder 0 49543 302863 2026-07-17T10:53:52Z Isma4l 41797 Bog cusub: {{Infobox German location |type = Stadt |image_coa = DEU Bad Muender am Deister COA.svg |image_flag = Flagge Bad Muender am Deister.svg |image_photo = Altes Rathaus Bad Muender.jpg |coordinates = {{coord|52|11|57|N|09|27|55|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Münder in HM.svg |state = |district = Hameln-Pyrmont |elevation = 119 |area = 107.97 |Gemeindeschlüssel = 03252002... 302863 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Stadt |image_coa = DEU Bad Muender am Deister COA.svg |image_flag = Flagge Bad Muender am Deister.svg |image_photo = Altes Rathaus Bad Muender.jpg |coordinates = {{coord|52|11|57|N|09|27|55|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Münder in HM.svg |state = |district = Hameln-Pyrmont |elevation = 119 |area = 107.97 |Gemeindeschlüssel = 03252002 |postal_code = 31848 |area_code = 05042 |licence = HM |website = [http://www.bad-muender.de/ www.bad-muender.de] |mayor = Dirk Barkowski<ref name=mayor>{{cite web|url=https://wahlen.statistik.niedersachsen.de/SW2021/reports/DW/DW_Uebersicht.pdf|title=Stichwahlen zu Direktwahlen in Niedersachsen vom 26. September 2021|date=13 October 2021|publisher=[[Landesamt für Statistik Niedersachsen]]}}</ref> |leader_term = 2021&ndash;26 |party = Ind }} '''Bad Münder am Deister''' ({{IPA|de|baːt ˈmʏndɐ ʔam ˈdaɪstɐ}}, {{lit|Bad Münder oo ku taal [[Deister]]}}), oo inta badan loo yaqaan '''Bad Münder''' ([[West Low German]]: ''Bad Münner''), waa magaalo ku taal degmada [[Hamelin-Pyrmont]], [[Lower Saxony]], [[Germany]]. Waxay ku taal dhinaca koonfureed ee buuraha [[Deister]] ee [[Deister-Süntel valley|dooxada Deister-Süntel]], qiyaastii {{convert|15|km}} dhinaca waqooyi-bari ee [[Hamelin]]. Magaalada oo leh 16 degmo ayaa leh qiyaastii 17,400 oo qof (2020). Degmada Bad Münder waa xarunta maamulka oo leh qiyaastii 8,000 oo qof. == Wiilasha iyo gabdhaha magaalada == * Georg Philipp Holscher (1792–1852), dhakhtarka indhaha * Christian Ludwig Fröhlich (14 June 1799 – 11 March 1870), ciddii fulinaysay dilka ee [[Hoya, Germany|Hoya]] * [[August Pott]] (dhashay 1802 ee Nettelrede; dhintay 1887), af yaqaan * Friedrich Wilhelm Nolte (1880–1952), siyaasi (Xisbiga Jarmalka-Hanoverian) * Leo Wispler (1890–1958), qoraa * Hans Piepho (dhashay 1909 ee Eimbeckhausen; dhintay 1996), dhakhtarka xayawaanka, [[entomologist|cilmibaaraha cayayaanka]] iyo macallin jaamacadeed * [[Hildegard Falck]] (dhalatay 1949 ee Nettelrede), orodyahan guuleystay oo Olympic ah * Karl-Martin Hentschel (dhashay 1950), siyaasi, [[Alliance 90/The Greens]] * [[Frank Jelinski]] (dhashay 1953), darawal orodka baabuurta {{Commons category|Bad Münder am Deister}} == Tixraacyo == {{reflist}} == Xiriirinta dibadda == * [http://www.bad-muender.de/ Bogga rasmiga ah (degmada)] * [http://oestliches-weserbergland.de/ Bogga rasmiga ah (dalxiiska)] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Bad Munder}} q8ppb39tuem1d4bpms2e1e1sjd0awqn Bad Muskau 0 49544 302864 2026-07-17T10:56:03Z Isma4l 41797 /* */ 302864 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |name = Bad Muskau/Mužakow |type = Stadt |image_coa = Wappen Bad Muskau.png |coordinates = {{coord|51|33|N|14|43|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Muskau in GR.svg |state = |district = Görlitz |Verwaltungsgemeinschaft = Bad Muskau |elevation = 110 |area = 15.35 |postal_code = 02953 |area_code = 035771 |licence = GR, LÖB, NOL, NY, WSW, ZI |Gemeindeschlüssel = 14626010 |divisions = 3 |website = [https://www.badmuskau.de/ www.badmuskau.de] |mayor = Thomas Krahl<ref>[https://wahlen.sachsen.de/buergermeisterwahl-2019-wahlergebnisse.php Wahlergebnisse 2019], Freistaat Sachsen, accessed 10 July 2021.</ref> |leader_term = 2019&ndash;26 |party = CDU |image_photo = Schloss Bad Muskau.jpg |image_caption = Muskau Castle }} '''Bad Muskau''' ({{IPA|de|ˌbaːt ˈmʊskaʊ|-|De-Bad_Muskau.ogg}}) ama '''Mužakow''' ({{IPA|hsb|ˈmuʒakɔf|-|link=yes|Mužakow.ogg}}; waxaa loogu yeeri jiray ''Muskau'' af Jarmal ilaa 1962; {{langx|pl|Mużaków}}; {{langx|cs|Mužakov}}) waa [[magaalo spa ah]] oo ku taal gobolka taariikhiga ah ee [[Upper Lusatia]] ee bariga [[Germany]], xuduudka [[Poland]]. Waxay ka tirsan tahay degmada [[Görlitz (district)|Görlitz]] ee Gobolka [[Saxony]]. Waxay ku taal xeebta wabiga [[Lusatian Neisse]], oo ka soo horjeeda magaalada [[Łęknica]]. Waxay ka mid tahay aagga la aqoonsan yahay ee [[Sorbian settlement area|degganaanshaha Sorbian]] ee Saxony. [[Upper Sorbian language|Afka Upper Sorbian]] wuxuu leeyahay heer rasmi ah marka laga soo tago Jarmalka, iyadoo dhammaan tuulooyinka ay wataan magacyo labada luuqadood ah. Bad Muskau waxay caan ku noqotay adduunka oo dhan iyada oo loo marayo amiirka iyo farshaxaniistaha muuqaalka [[Hermann, Fürst von Pückler-Muskau|Hermann von Pückler-Muskau]], kaas oo abuuray hanti dhaqameed gaar ah oo leh beertiisa muuqaalka. [[Muskau Park]], oo ah UNESCO [[World Heritage Site|Goob Dhaxal Adduun]], ayaa loo qaybiyaa inta u dhaxaysa Bad Muskau iyo Łęknica. == Taariikh == [[File:Schloss des Fürsten Pückler zu Muskau Teichgräber.jpg|thumb|left|Muuqaalkii qarnigii 19-aad ee [[Muskau Park]]]] Muskau (Sorbian, "magaalada ragga") waxaa la aasaasay qarnigii 13-aad iyada oo ah xarun ganacsi iyo [[Refuge castle|goob difaac]] oo ku taal Neisse, waxaana markii ugu horreysay lagu xusay dukumenti sanadkii 1249. [[State country|Gobolka]] (''Standesherrschaft'') ee Muskau wuxuu ahaa kii ugu weynaa ee [[Holy Roman Empire|Boqortooyada Quduuska ah ee Roomaanka]]. Laga soo bilaabo 1319 wuxuu ahaa qayb ka mid ah [[Duchy of Jawor]], mid ka mid ah [[Lower Silesia|Silesia-da hoose]] ee ay xukumaan [[Piast dynasty|qoyska Piast]] ee Poland.<ref>{{cite book|last=Knothe|first=Hermann|title=Geschichte des Oberlausitzer Adels und seiner Güter|year=1879|language=de|publisher=Breitkopf & Härtel|location=Leipzig|page=567}}</ref><ref>{{Cite book|last=Köhler|first=Gustav|title=Der Bund der Sechsstädte in der Ober-Lausitz: Eine Jubelschrift|year=1846|publisher=G. Heinze & Comp.|location=Görlitz|language=de|page=11}}</ref> Sanadkii 1329 wuxuu u gudbay [[Kingdom of Bohemia|Boqortooyada Bohemia (Czech)]], halkaas oo uu qayb ka noqday Margraviate ee [[Upper Lusatia]], oo ah [[Lands of the Bohemian Crown|Dhulalka Boqortooyada Bohemia]].<ref name=bm>{{cite web|url=https://www.badmuskau.de/seite/399256/stadt-bad-muskau.html|title=Stadtgeschichte|website=Stadt Bad Muskau|access-date=1 March 2020|language=de}}</ref> Magaaladu waxay gashay gacanta qoyska von Bieberstein sanadkii 1447, iyadoo heshay [[Town privileges|sharcigeeda]] 1452.<ref name=bm/> Qayb ka mid ah calaamadda von Bieberstein, geeska deerada cas ee shan-geesoodka ah, ayaa weli ku yaal calaamadda magaalada. Iyadoo la raacayo [[Peace of Prague (1635)|Nabadgelyadii Prague (1635)]] waxay u gudubtay [[Electorate of Saxony]], ka dibna waxaa loo kor qaaday [[Kingdom of Saxony|Boqortooyada Saxony]] 1806. Intii u dhaxaysay 1697 iyo 1763, waxay sidoo kale ka hoosaysay xukunka boqorrada Poland oo midaysan, mid ka mid ah labadii waddo ee ugu waaweynaa ee isku xira [[Warsaw]] iyo [[Dresden]] ayaa maray magaalada waqtigaas.<ref>{{cite web|url=http://www.dresden-warszawa.eu/pl/prolog/informacja-historyczna/|title=Informacja historyczna|website=Dresden-Warszawa|access-date=1 March 2020|language=pl}}</ref> Boqorrada [[Augustus II the Strong]] iyo [[Augustus III of Poland]] ayaa inta badan mari jiray waddadaas. Sanadkii 1815, qaybaha waqooyi iyo bari ee Upper Lusatia waxay u tageen [[Kingdom of Prussia|Prussia]] natiijada ka dhalatay [[Congress of Vienna|Shirka Vienna]], kaas oo dib u habayn ku sameeyay nidaamka siyaasadeed ee Yurub ka dib [[Coalition Wars|Dagaalladii Isbahaysiga (1792–1815)]] oo laga soo bilaabo waqtigaas waday magaca rasmiga ah "Prussian Upper Lusatia". Maamul ahaan, aaggan waxaa lagu daray [[Province of Silesia]] ka dibna Gobolka Lower Silesia, kaas oo jiray ilaa 1945. "Zornfeuer" ee 1766, magaaladu gebi ahaanba way gubatay; Kaniisadda magaalada iyo qasriga Burglehn mooyaane, wax kale ma badbaadin. Intii lagu guda jiray [[French invasion of Russia|dib u gurashadii]] [[Grande Armée|ciidankii Napoleon]] ee ka yimid Ruushka 1813, [[cuirassier]]-da Württemberg waxay keeneen cudurka [[typhus]] ee Muskau, kaas oo dilay qiyaastii shan meelood meel dadka. Dadku waxay ku noolaayeen (iyadoo ay jireen dhawr ka reeban) xaalad addoonsi dhaxalgal ah, taas oo dhammaatay oo keliya ka dib 1815 oo hoos timid xukunka Prussian. [[File:29238-Muskau-1956-Schmelzstraße-Brück & Sohn Kunstverlag.jpg|thumb|left|''Schmelzstrasse'' sanadkii 1955]] Sababo la xiriira kaydka dhoobada ee qaniga ah, ganacsiga dheryaha ee xooggan ayaa ka soo baxay Muskau. Intii lagu guda jiray waqtigeedii ugu sarreeyay qarnigii 17-aad ilaa bartamihii qarnigii 19-aad, ilaa 20 sayid ayaa degay koonfurta magaalada, Schmelze (maanta Schmelzstrasse). Xuskii ugu horreeyay ee dukumiintiga ah ee [[alum]] macdanta ee magaalada Muskau wuxuu ka yimid 1573. Huteelka alum, oo laga dhisay goobta maanta beerta qubayska, waxay ahayd mid ka mid ah kuwii ugu da'da weynaa ee Saxony, oo ay weheliso huteellada ku yaal Reichenbach, [[Schwemsal]] iyo [[Bad Freienwalde|Freienwalde]]. Macdanta Alum waxay joogsatay 1864. Qarnigii 19-aad, [[lignite]] waxaa laga qoday aagga u dhexeeya Muskau iyo Weißwasser. Ilaa bilowgii qarnigii 19-aad taliyayaashii tooska ah ee Muskau waxay ahaayeen Counts of Callenberg, waxaana ku xigay ilaa 1845 Count (ka dib Amiir) [[Hermann von Pückler-Muskau]], ka dibna Amiir Wilhelm Friedrich Karl von Oranien-Nassau, ka dibna Counts von Arnim, ilaa ay ka carareen Abriil 1945. Sanadkii 1940, magaalada casriga ah ee [[Łęknica]] waxaa lagu daray Bad Muskau oo loo bixiyay Lugknitz, ka hor inta aan la kala saarin 1945.<ref name=grenz>{{cite web|url=https://www.badmuskau.de/seite/399767/grenzstadt.html|title=Grenzstadt|website=Stadt Bad Muskau|access-date=8 March 2020|language=de}}</ref> Dhamaadkii [[World War II|Dagaalkii Labaad ee Adduunka]], magaaladu waxay waxyeello weyn ka soo gaartay dabka madaafiicda ee Ciidanka Soofiyeeti, oo riixayay Neisse, iyo [[Second Army (Poland)|Ciidanka 2aad ee Poland]]. Dagaalkii Labaad ee Adduunka ka dib, magaalada waxaa loo qaybiyay wabiga Neisse inta u dhaxaysa [[East Germany]] iyo [[Polish People's Republic|Poland]]. Qiyaastii saddex meelood labo meel beerta ayaa timid maamulka Poland. Dayrtii 1945, qasriga iyo qaybo badan oo ka mid ah magaalada ayaa dab qabsaday. Luulyo 1945, Count von Arnim wuxuu helay ogeysiiska in "xukunka fasalka iyo dhammaan ganacsiyada la qabsaday iyada oo aan wax magdhow ah la bixin." Muskau waxaa dib loo dhisay marka laga reebo kaniisadda magaalada, Kaniisadda Sorbian St. Andrew, iyo hoolka magaalada. Kaniisadda magaalada ayaa la qarxiyay Abriil 1959.<ref>{{cite web |url=https://kirchensprengung.de/kirchensprengung-home |title=Kirchensprengung und -abriss in der Deutschen Demokratischen Republik |last= |first= |date=21 December 2013 |access-date=1 March 2021 |language=German |trans-title=Church demolition and demolition in the German Democratic Republic}}</ref> Sanadkii 1962 Muskau waxaa loo beddelay "Bad Muskau" ([[spa town|magaalada spa]] Muskau), iyadoo la dhisay sanatorium goobta [[brine|biyaha milixda]] leh. 1972 waxaa la furay isgoyska xuduudka ee u dhexeeya Bariga Jarmalka iyo Poland<ref name=bm/> waxaana loo oggolaaday [[local border traffic|gaadiidka xuduudda ee deegaanka]] iyada oo aan loo baahnayn fiiso.<ref name=grenz/> [[Sorbs|Dadka Sorbs]]-ka ayaa weli ka dhigan qayb weyn oo ka mid ah dadweynaha, iyadoo lahjadda Muskau lagu hadlo gudaha iyo hareeraha magaalada. == Gaadiidka == === Waddooyinka === [[File:Bad Muskau, Grenzvorplatz.jpg|thumb|Isgoyska xuduudka ee Hermannplatz]] Bad Muskau waxay ku taal B115, oo ka timaada [[Brandenburg]] iyada oo loo marayo [[Forst (Lausitz)|Forst]], iyada oo loo marayo Bad Muskau iyo [[Niesky]], ilaa [[Görlitz]]. Dhowr kiiloomitir u jirta magaalada, Federal Highway 156 ayaa dhex mara tuulada deriska ah ee [[Krauschwitz]]. Isgoyska xuduudka Bad Muskau–Łęknica ee Postbrücke (oo horey loogu yaqaanay ''Sorauer Brücke'') wuxuu ku socdaa beerta dhinaceeda wuxuuna u horseedaa suuq Polish ah; ilaa furitaanka isgoyska xuduudka Krauschwitz–Łęknica (2011), tani waxay ahayd sidoo kale meesha laga bilaabo ''Droga krajowa 12'' (DK12), taas oo tan iyo markaas ka socotay tan dambe ilaa [[Poland–Ukraine border|xuduudka Poland iyo Ukraine]]. Lugaylayaasha iyo baaskiilleyda, waxaa jira buundooyin dheeraad ah oo ka gudba Neisse ee beerta: Buundada Ingiriiska (''Englische Brücke'') iyo Buundada Laban (''Doppelbrücke''). === Tareenka === [[File:Bad Muskau Bahnhof-01.jpg|thumb|Saldhigga Bad Muskau]] Xiriirinta tareenka ee hore ee Muskau, kaliya [[Waldeisenbahn Muskau|Muskau Forest Railway]] (''Waldeisenbahn Muskau'') ayaa weli shaqaynaysa. Khadka tareenka [[Weißwasser]]–Bad Muskau iyo kordhintii dambe ee Sommerfeld ayaa laga xiray aagga Bad Muskau. 2014/2015, waddo baaskiil ayaa laga abuuray qayb ka mid ah waddada, taas oo hadda inta badan dhex marta Poland; tani waxay ka gudubtaa buundada tareenka ee Bad Muskau waxayna ku xirtaa Oder-Neisse Cycle Route iyada oo loo marayo waddo sare. == Maamulka == [[File:Bad Muskau, Altes Schloss.jpg|thumb|Qasriga Hore]] [[File:Bad Muskau 2018-10 01.jpg|thumb|Fagaaraha weyn]] === Iskaashiga magaalada === *{{flagicon|Poland}} [[Łęknica]], Poland *{{flagicon|Poland}} [[Bolków]], Poland == Dadka caanka ah == * [[Nathaniel Gottfried Leske]] (1751–1786), saynisyahan dabiici ah iyo juqraafi * [[Leopold Schefer]] (1784–1862), qoraa iyo muusikiiste * [[Hermann von Pückler-Muskau]] (1785–1871), beero-yaqaan muuqaal caan ah iyo qoraa, aasaasaha Park von Muskau * [[Gustav Fechner]] (1801–1887), cilmi-nafsi tijaabo ah * [[Eduard Petzold]] (1815–1891), beero-yaqaan muuqaal * [[Alwin Schultz]] (1838-1909), farshaxan iyo taariikhyahan dhaqameed * [[Paul Kraske]] (1851–1930), qalliin * [[Bruno von Mudra]] (1851-1931), General of Infantry iyo qof xor ah oo Muskau ah * [[Werner Richter]] (1888-1969), qoraa * [[Erna Pfitzinger]] (1898–1988), dherye * [[Karl Peglau]] (1927-2009), cilmi-nafsiga taraafikada, hal-abuuraha Ampelmännchen ee Bariga Jarmalka ee nalalka taraafikada * [[Olaf Zinke]] (1966), skater, biladda dahabka ee Olympic * [[Tim Kleindienst]] (1995), ciyaaryahan kubadda cagta Intaa waxaa dheer, tiro ciyaartoy hockey ah oo xirfad leh ayaa ku dhashay Bad Muskau: *[[Ronny Arendt]] (dhashay 1980) *[[Frank Hördler]] (dhashay 1985) *[[Ivonne Schröder]] (dhalatay 1988) *[[Elia Ostwald]] (dhashay 1988) *[[Toni Ritter]] (dhashay 1990) == Tixraacyo == {{reflist}} == Xiriirinta dibadda == {{Wikivoyage|Bad Muskau}} {{Commons category|Bad Muskau}} * [https://www.badmuskau.de Bogga rasmiga ah ee Bad Muskau] {{Authority control}} 2x3njn2xpf8me24qtsbun2a3yp8bb7n Bad Nenndorf 0 49545 302865 2026-07-17T10:58:11Z Isma4l 41797 /* */ 302865 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Stadt |image_coa = DEU Bad Nenndorf COA.svg |image_photo = BahnhofBadNenndorf.jpg |image_caption = Saldhigga tareenka |coordinates = {{coord|52|20|13|N|09|22|43|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Nenndorf in SHG.svg |state = |district = Schaumburg |Samtgemeinde = Nenndorf |elevation = 88 |area = 23.22 |postal_code = 31542 |area_code = 05723 |licence = SHG |Gemeindeschlüssel = 03 2 57 006 |divisions = 4 |website = [http://www.badnenndorf.de/ www.badnenndorf.de] |mayor = Marlies Matthias |party = CDU }} '''Bad Nenndorf''' ({{IPA|de|baːt ˈnɛnˌdɔʁf|-|De-Bad Nenndorf.ogg}}; [[Northern Low Saxon]]: ''Nenndörpe'') waa magaalo yar oo ku taal degmada [[Schaumburg]], [[Lower Saxony]], [[Germany]]. Tirada dadkeedu waa 10,210 (2005). Waxay ku taal qiyaastii 12&nbsp;km dhinaca bari ee [[Stadthagen]], iyo 25&nbsp;km dhinaca galbeed ee [[Hanover]], geeska koonfureed ee North German Plain iyo geeska waqooyi ee [[Deister]] ridge. Aagga magaaladu waxa ku jira tuulooyinka fog ee Riepen, Horsten iyo Waltringhausen. == Taariikh == Tuuladan, oo u badan inay soo jirtay ilaa bilowgii qarnigii 9-aad, ayaa markii ugu horreysay lagu diiwaangeliyay Nyanthorpe diiwaannada [[Corvey Abbey]] sanadkii 936. Kaniisaddii ugu horreysay waxaa la dhisay 1136. Tuuladu waxay hanti u ahayd Counts of Schaumburg laga bilaabo 1311. Ka dib markii la aasaasay dejin kale oo yar oo dhanka koonfur-galbeed ee tuulada ah, kala soocid ayaa laga sameeyay Gross Nenndorf iyo Klein Nenndorf. Dejin kale oo magaceedu yahay Densinghausen, oo ku taal aagga magaalada casriga ah, ayaa lagu burburiyay Dagaalkii Soddonka Sano. Ka dib qaybintii degmada Schaumburg sanadkii 1647, Nenndorf waxay ka tirsanayd Hesse-Kassel (ama Hesse-Cassel). Awoodda bogsashada ee ilaha baaruudda, ee ku yaal inta u dhaxaysa Gross Nenndorf iyo Klein Nenndorf, oo markii ugu horreysay la diiwaangeliyay 1546, ayaa markii ugu horreysay guud ahaan la aqoonsaday bartamihii qarnigii 18-aad. Dadaalkii Landgrave Wilhelm IX ee Hesse-Kassel, 'degmada hantida' ee Nenndorf, oo leh tas-hiilaad qubays iyo beerta spa, ayaa la bilaabay 1787. Ilaha baaruudda, kuwaas oo ilaa wakhtigaas loo haystay inay yihiin saxarada shaydaanka sababtoo ah urtooda daran, ayaa hadda loo tixgeliyey inay ka mid yihiin kuwa ugu awoodda badan Yurub, waxaana hadda ugu dambeyntii lagu dabaqi karaa guul weyn oo loogu talagalay laabotooyinka, arthritis-ka iyo dhibaatooyinka maqaarka. Dhawaan Nenndorf waxay noqotay mid ka mid ah magaalooyinka spa-ga ee ugu waaweyn Jarmalka. 1866 Bad Nenndorf waxay noqotay spa-ga gobolka Royal Prussian, iyo taageerada maaliyadeed ee Berlin waxay awood u siisay inay sii ballaariso. Mawqifka juqraafiyeed ee Bad Nenndorf wuxuu ahaa arrin weyn oo horumarkeeda ah. Waxay ku taal geeska waqooyi ee Mittelgebirge (buuraleyda dhexe), oo ku taal Hellweg, oo ah waddo u dhaxaysa Rhine iyo Elbe oo la isticmaalayay qarniyo badan. Sidaas darteed magaaladu waxay heshay xiriir la leh shabakadda tareenka (1847 ee Haste iyo 1872 ee Nenndorf), Mittellandkanal (1916 ee Haste), iyo jidka weyn ee baabuurta 1939. Bulshada (parish) ee Bad Nenndorf waxaa la sameeyay 1929 iyadoo la midaynayo Gross Nenndorf, Klein Nenndorf iyo Degmada Estate. Dhamaadkii [[Second World War|Dagaalkii Labaad ee Adduunka]], magaaladu waxay u adeegtay sidii xarunta [[U.S. 84th Infantry Division]] oo uu hoggaaminayay Major-General [[Alexander R. Bolling]]. Waxay markii dambe noqotay qayb ka mid ah [[Allied Occupation Zones in Germany|Aagga Shaqada ee Ingiriiska]] waxayna ahayd goob xero su'aalo lagu waydiinayay oo Ingiriis ah (1945 ilaa 1947). Gabayaaga [[Agnes Miegel]] wuxuu ku noolaa Bad Nenndorf inta u dhaxaysay 1948 iyo 1964. Guriga ay ku noolayd (Agnes-Miegel-Haus) hadda waa matxaf ku saabsan nolosheeda iyo shuqulladeeda. Bad Nenndorf sidoo kale waa xarunta ''[[Samtgemeinde]]'' ("degmo wadaag ah") [[Nenndorf (Samtgemeinde)|Nenndorf]] waxaana lagu mataaneeyay [[Doudeville]], oo ku taal [[Normandy]]. == Xarunta su'aalaha lagu waydiinayay == {{main|Bad Nenndorf interrogation centre}} Intii u dhaxaysay June 1945 iyo July 1947, Bad Nenndorf waxay ahayd goobta Ingiriiska [[Combined Services Detailed Interrogation Centre]] (CSDIC) xarun ay soo mareen dhowr boqol oo maxaabiis Naasi ah iyo kuwa looga shakisan yahay inay yihiin Shuucito. Xeradu waxay noqotay xuddunta muranka ka dib markii ay soo baxeen eedeymo ku saabsan xadgudub ka dhan ah maxaabiista. Hal sarkaal oo [[British Army|Ciidanka Ingiriiska]] ah ayaa lagu xukumay maxkamad [[court-martial|ciidan]] sanadkii 1948 qaybtiisii uu ka qaatay arrintan. Muranku wuxuu dib u soo ifbaxay Diseembar 2005 iyadoo la daabacay maqaal ka soo baxay wargeyska Ingiriiska ee ''[[The Guardian]]'' [https://www.theguardian.com/frontpage/story/0,,1669544,00.html] Sanadkii 2006 [https://www.theguardian.com/politics/2006/apr/03/uk.freedomofinformation] iyadoo la raacayo Xorriyadda Macluumaadka wargeysku wuxuu ka warbixiyay xadgudubka maxaabiista ee xarunta. Sawirrada waa la burburiyay, laakiin in yar ayaa weli qarsoonayd. <gallery> BadNenndorf10.jpg|[[Dwarf beech]] avenue in Bad Nenndorf Bad Nenndorf 08-13 img04 Haus Hannover.jpg|Haus Hanover Bad Nenndorf 08-13 img03 StGodehardi.jpg|Kaniisadda Saint Gotthard Bad Nenndorf 08-13 img02 StGodehardi.jpg|Franco-Prussian War memorial </gallery> === Shaqsiyad === [[File:JeromeB2.jpg|thumb|120px|Jerome Bonaparte]] * [[Jérôme Bonaparte]] (1784-1860), Boqorka Westphalia (1807-1813), intii uu xukunka hayay wuxuu inta badan u joogi jiray Bad Nenndorf si uu u helo daawo. Wuxuu ballaariyay tas-hiilaadka spa (dhismaha qubayska dhoobada 1809) * Gabayaaga East Prussian [[Agnes Miegel]] (1879-1964) wuxuu ku noolaa 1948 ilaa 1964 Bad Nenndorf. Gurigeedii hore hadda wuxuu hoy u yahay [[Agnes Miegel Society]]. Laga soo bilaabo 1954 waxay tahay muwaadin sharaf leh oo magaalada ah. * [[Dieter Hecking]] (dhashay 1964), ciyaaryahan kubadda cagta xirfad leh oo hore iyo tababaraha [[Borussia Mönchengladbach]]. == Tixraacyo == {{reflist}} {{Commons-inline}} {{Authority control}} kvecpqm6nz3dsukgjhwflzmuw3ersup Bad Neualbenreuth 0 49546 302866 2026-07-17T10:59:41Z Isma4l 41797 /* */ 302866 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |image_coa = DEU Neualbenreuth COA.svg |coordinates = {{coord|49|58|N|12|26|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Neualbenreuth in TIR.svg |state = Bayern |region = Oberpfalz |district = |elevation = 558 |area = 50.13 |postal_code = 95698 |area_code = 05723 |licence = TIR |Gemeindeschlüssel = 09 3 77 142 |divisions = 17 [[Ortsteil]]e |website = [http://www.neualbenreuth.de www.neualbenreuth.de] |mayor = Klaus Meyer<ref>[https://www.statistik.bayern.de/wahlen/kommunalwahlen/bgm/ Liste der ersten Bürgermeister/Oberbürgermeister in kreisangehörigen Gemeinden], [[Bayerisches Landesamt für Statistik]], 15 July 2021.</ref> |leader_term = 2020&ndash;26 |party = }} '''Bad Neualbenreuth''' (ka hor Sebtembar 2019: ''Neualbenreuth'')<ref>[https://www.statistik.bayern.de/mam/produkte/biz/z1000g_201912.pdf Bayern in Zahlen Fachzeitschrift für Statistik, Ausgabe 12|2019], p. 736.</ref> waa [[Municipalities of Germany|degmo]] ku taal degmada [[Tirschenreuth (district)|Tirschenreuth]] ee [[Bavaria]], [[Germany]]. == Tixraacyo == {{Reflist}} {{Commonscat}} {{Authority control}} oa9v4q7qq2bs3hc41j8jz6n2iepq796 302867 302866 2026-07-17T10:59:49Z Isma4l 41797 /* */ 302867 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |image_coa = DEU Neualbenreuth COA.svg |coordinates = {{coord|49|58|N|12|26|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Neualbenreuth in TIR.svg |state = |region = Oberpfalz |district = |elevation = 558 |area = 50.13 |postal_code = 95698 |area_code = 05723 |licence = TIR |Gemeindeschlüssel = 09 3 77 142 |divisions = 17 [[Ortsteil]]e |website = [http://www.neualbenreuth.de www.neualbenreuth.de] |mayor = Klaus Meyer<ref>[https://www.statistik.bayern.de/wahlen/kommunalwahlen/bgm/ Liste der ersten Bürgermeister/Oberbürgermeister in kreisangehörigen Gemeinden], [[Bayerisches Landesamt für Statistik]], 15 July 2021.</ref> |leader_term = 2020&ndash;26 |party = }} '''Bad Neualbenreuth''' (ka hor Sebtembar 2019: ''Neualbenreuth'')<ref>[https://www.statistik.bayern.de/mam/produkte/biz/z1000g_201912.pdf Bayern in Zahlen Fachzeitschrift für Statistik, Ausgabe 12|2019], p. 736.</ref> waa [[Municipalities of Germany|degmo]] ku taal degmada [[Tirschenreuth (district)|Tirschenreuth]] ee [[Bavaria]], [[Germany]]. == Tixraacyo == {{Reflist}} {{Commonscat}} {{Authority control}} 2wm7gdshyb6z08b8id99n2i1a46gboa Bad Oldesloe 0 49547 302868 2026-07-17T11:01:35Z Isma4l 41797 /* */ 302868 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Stadt |image_photo = Mennokate.jpg |image_caption = Guriga uu [[Menno Simons]] la rumeysan yahay inuu ka shaqayn jiray |image_plan = Bad Oldesloe in OD.svg |image_coa = Bad Oldesloe Wappen.svg |coordinates = {{coord|53|48|42|N|10|22|27|E|format=dms|display=inline,title}} |state = |district = Stormarn |elevation = 9 |area = 52.59 |postal_code = 23843 |area_code = 04531 |licence = OD |Gemeindeschlüssel = 01 0 62 004 |website = [https://www.badoldesloe.de/ www.badoldesloe.de] |mayor = Jörg Lembke }} '''Bad Oldesloe''' ({{IPA|de|ˌbaːt ˈʔɔldəsˌloː|-|De-Bad_Oldesloe.ogg}}) waa magaalo ku taal waqooyiga gobolka [[Jarmalka|Jarmal]] ee [[Schleswig-Holstein]]. Waa xarunta degmada [[Stormarn (district)|Stormarn]]. Aagga waxaa la degganaa tan iyo xilligii [[Mesolithic]]. Qalabka dhagaxa ah ee laga helay halkan xilligaas (6000–4500 BC) si cad ayaa loo qeexay waxaana loo yaqaanaa ''Oldesloer Stufe''. Muddo sannado ah qarnigii 18-aad, [[Moravian Church|Kaniisadda Moravian]] waxay ku lahayd Bad Oldesloe. Waxaa loo yaqaannay "''Pilgerruh''", ama "Nasashadii Xujeyda". Waxaa laga tanaasulay sababtoo ah dhibaatooyin ka haystay maamulka Kaniisadda Danmark. Waqtigaas, [[Duchy of Holstein]] waxaa xukumayay boqorradii [[Kingdom of Denmark|Danmark]] ee hoos imaanayay [[Holy Roman Empire|Boqortooyada Quduuska ah ee Roomaanka]]. 24 Abriil 1945, magaalada waxaa si aad ah u duqeeyay ciidamada [[Allies of World War II|Xulafada]] maalmihii ugu dambeeyay ee [[World War II|Dagaalkii Labaad ee Adduunka]] ee Jarmalka. Saddex boqol oo dhismo ayaa la burburiyay, 706 qofna way dhinteen natiijadii hawlgalka.<ref>{{cite news |last= Kuhlmann-Schultz|first= Kerstin|date= 10 September 2014|title= 24. April 1945 — Oldesloes schwarzer Tag|trans-title= 24 Abriil 1945 - Maalintii madow ee Oldesloe|url= https://www.ln-online.de/Lokales/Stormarn/Der-Zweite-Weltkrieg-in-Stormarn/24.-April-1945-Oldesloes-schwarzer-Tag|language= DE|work= Lübecker Nachrichten|access-date= 3 May 2019}}</ref> == Dhismayaasha == Qarnigii 16-aad Mennokate: Xusuusta [[Menno Simons]], aasaasaha iyo [[eponym|magaca]] [[Mennonite]]-ka, oo ah koox ka mid ah [[anabaptist]]-yada. Wuxuu qaar ka mid ah shuqulladiisa ku daabacay dhismahan. == Gaadiidka == [[Bad Oldesloe station|Saldhigga Bad Oldesloe]] wuxuu ku yaallaa waddooyinka [[Lübeck–Hamburg railway|Lübeck–Hamburg]] iyo [[Neumünster–Bad Oldesloe railway|Neumünster–Bad Oldesloe]]. == Dadka caanka ah == * [[Hermann Olshausen]] (1796–1839), xiddig yahan.<ref>{{Cite EB1911 |wstitle= Olshausen, Hermann |last= |first= |author-link= |volume= 20 |page= 92 |short=1}}</ref> * [[Otto Wilhelm Sonder]] (1812–1881), dhir yaqaan iyo farmashiiste * [[Theodor Mommsen]] (1817–1903), wuxuu ku koray Bad Oldesloe; aqoonyahan caadi ah, taariikhyahan, sharci yaqaan, saxafi, siyaasi, qadiimi ah iyo qoraa.<ref>{{Cite EB1911 |wstitle= Mommsen, Theodor |volume= 18 |pages= 683-684 |short=1}}</ref> * [[August Mommsen]] (1821–1913), taariikhyahan.<ref>{{Cite EB1911 |wstitle= Mommsen, Theodor |volume= 18 |pages= 683-684 |quote= eeg cutubka ugu dambeeya.|short=1}}</ref> * [[Klaus Bargsten]] (1911–2000), kabtan iyo ka badbaadiyaha kaliya ee markabka degay ee [[U-521]] * [[Henning Schwarz]] (1928–1993), siyaasi [[Christian Democratic Union (Germany)|CDU]] * [[Isa Genzken]] (dhashay 1948), hayay farshaxaniste casri ah * [[Rüdiger Schmidt-Grépály]] (dhashay 1952), Maareeyaha Dhaqanka ee [[Klassik Stiftung Weimar]] * [[Katharina Fegebank]] (dhalatay 1977), siyaasi [[Alliance 90/The Greens|The Greens]] * [[Wincent Weiss]] (dhashay 1993), heesaa iyo qaab-dhismeedka === Ciyaaraha === * [[Axel Hager]] (dhashay 1969), ciyaaryahan xeebta volleyball-ka; wuxuu ku guuleystay biladda naxaasta [[Volleyball at the 2000 Summer Olympics|2000 Sydney Olympics]] (wuxuu ku koray Bad Oldesloe) * [[Rouwen Hennings]] (dhashay 1987), ciyaaryahan kubadda cagta, wuxuu ciyaaray in ka badan 500 oo ciyaaraha pro-ga ah * [[Julia Görges]] (dhalatay 1988), ciyaaryahan tennis-ka * [[Maximilian Ahlschwede]] (dhashay 1990), ciyaaryahan kubadda cagta, wuxuu ciyaaray 300 oo ciyaaraha pro-ga ah * [[Alexander Meyer (footballer, born 1991)|Alexander Meyer]] (dhashay 1991), ciyaaryahan kubadda cagta, wuxuu ciyaaray 230 ciyaarood * [[Dan-Patrick Poggenberg]] (dhashay 1992), ciyaaryahan kubadda cagta, wuxuu ciyaaray 250 ciyaaraha pro-ga ah * [[Dren Feka]] (dhashay 1997), ciyaaryahan kubadda cagta, wuxuu ciyaaray 80 ciyaaraha pro-ga ah == Mataanaynta magaalooyinka == {{See also|Liiska magaalooyinka mataanaha iyo magaalooyinka walaalaha ah ee Jarmalka}} Bad Oldesloe waxaa [[Sister city|mataaneeyay]]:<ref>{{cite web |title=Partnerstädte im Überblick und Mitgliedschaft im Hiroshima-Solidaritätsbündnis|url=https://www.badoldesloe.de/Politik-und-Verwaltung/Politik/Partnerst%C3%A4dte|website=badoldesloe.de|publisher=Bad Oldesloe|language=de|access-date=2021-02-04}}</ref> *{{flagicon|ISR}} [[Be'er Ya'akov]], Israa'iil *{{flagicon|PSE}} [[Jifna]], Falastiin *{{flagicon|POL}} [[Kołobrzeg]], Poland *{{flagicon|FRA}} [[Olivet, Loiret|Olivet]], France == Tixraacyo == {{Reflist}} == Xiriirinta dibadda == {{Commons category|Bad Oldesloe}} * [http://www.badoldesloe.de/ www.badoldesloe.de] {{Authority control}} ozij0tj659h7i1koja42jg87uu06sfk Bad Reichenhall 0 49548 302869 2026-07-17T11:03:43Z Isma4l 41797 /* */ 302869 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Stadt |image_photo = REI Rathausplatz-1 07.jpg |image_caption = Hoolka magaalada |image_coa = DEU Bad Reichenhall COA.svg |coordinates = {{coord|47|43|29|N|12|52|37|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad_Reichenhall_in_BGL.png |state = |region = Upper Bavaria |district = Berchtesgadener Land |elevation = 473 |area = 41.92 |postal_code = 83435 |area_code = 08651 |licence = BGL (''ilaa 1979:'' REI) |Gemeindeschlüssel = 09 1 72 114 |website = [https://www.stadt-bad-reichenhall.de/ www.stadt-bad-reichenhall.de] |mayor = Christoph Lung<ref>[https://www.statistik.bayern.de/wahlen/kommunalwahlen/bgm/ Liste der ersten Bürgermeister/Oberbürgermeister in kreisangehörigen Gemeinden], [[Bayerisches Landesamt für Statistik]], waxa la galay 19 Luulyo 2021.</ref> |leader_term = 2020&ndash;26 |Bürgermeistertitel = Oberbürgermeister |party = CSU }} '''Bad Reichenhall''' ({{IPA|de|baːt ʁaɪçn̩ˈhal|-|De-Bad_Reichenhall.ogg}}; [[Central Bavarian]]: ''Reichahoi'') waa [[magaalo spa ah]], iyo xarunta maamulka ee degmada [[Berchtesgadener Land]] ee [[Upper Bavaria]], [[Germany]]. Waxay ku taal meel u dhow [[Salzburg]] oo ku taal dooxad ay ku hareeraysan yihiin [[Chiemgau Alps]] (oo ay ku jiraan Buurta Staufen (1,771 m) iyo Buurta Zwiesel (1,781 m)). Bad Reichenhall, oo ay weheliyaan magaalooyin kale oo alpine ah, waxay ka qaybqaataan Ururka [[Alpine Town of the Year]] si loo fuliyo Axdiga Alpine si loo gaaro horumar waara oo ku yaal Alpine Arc. Bad Reichenhall waxaa la gudoonsiiyay abaalmarinta [[Alpine Town of the Year]] sanadkii 2001. Bad Reichenhall waa xarun dhaqameed oo lagu soo saaro [[cusbo]], taas oo lagu helo uumiga biyaha oo ay ka buuxaan [[brine]] (biyo milix leh). == Taariikh == Dadka ugu horreeya ee la ogyahay inay deganaayeen aaggan waxay ahaayeen qabiilo ka tirsan Dhaqanka Glockenbecher (Dhaqanka [[Bronze Age|xilligii naxaasta]], laga bilaabo qiyaastii 2000 C.H). Xilligii [[La Tene culture|dhaqanka La Tene]] (qiyaastii 450 C.H), wax soo saarka cusbada oo habaysan ayaa bilaabmay iyadoo la isticmaalayo barkadaha brine ee deegaanka. Isla muddadaas, goob cibaado oo Celtic ah ayaa la dhigay "Langacker". Laga bilaabo 15 C.H ilaa 480 C.D, magaaladu waxay qayb ka ahayd gobolka [[Roman Empire|Roomaanka]], [[Noricum]]. 1136 C.D waxaa la aas-aasay kaniisadda [[St. Zeno]]. Sannadihii 1617–1619, waxaa la dhisay tuubo alwaax ah oo loo dhoofiyo [[brine]]-ka [[Traunstein]], oo dhererkeedu ahaa 31&nbsp;km, iyo in ka badan 200 m oo kala duwanaansho joog ah. Sannadkii 1834, laba-meelood saddex meelood oo ka mid ah dhismayaasha magaalada waxaa burburiyay dab weyn. Bilowgii qarnigii 19-aad waxaa bilaabmay dalxiiska, iyadoo Reichenhall ay noqotay goob caafimaad oo caan ah. Laga bilaabo 1890, Reichenhall waxaa loo yaqaanay "Bad Reichenhall". Sannadkii 1928, [[Predigtstuhl Cable Car]] ayaa la furay, oo ah tareen hawada sare ah oo isku xira Bad Reichenhall iyo [[Predigtstuhl (Latten Mountains)|Predigtstuhl]] oo ah buur sare.<ref>{{Cite web |title=Predigtstuhlbahn GmbH |url=https://www.vde.com/de/geschichte/karte/bayern/predigtstuhlbahn |access-date=2026-01-24 |website=www.vde.com |language=de}}</ref> Intii lagu guda jiray [[World War II|Dagaalkii Labaad ee Adduunka]], aagga waxaa duqeeyay ciidamada Xulafada, iyagoo dilay 200 oo qof 25 Abriil 1945. Xarunta magaalada, oo leh isbitaallo badan iyo saldhigga tareenka, ayaa ku dhawaad la burburiyay; xerada ciidamadu waxyeello kama soo gaarin. Dagaalkii ka dib, aagga waxaa hoos iman jiray maamulka militariga Maraykanka (1945–1948). Dagaalkii Labaad ee Adduunka ka dib, Maraykanku waxay magaalada ka dhisteen xero [[Displaced Persons]] ah, halkaas oo ay ku noolaayeen [[Holocaust survivors|dad ka badbaaday Holocaust]] muddo dhowr sano ah ka hor intaysan u dhoofin dalal kale. Sannadkii 1947, [[David Ben-Gurion]] ayaa booqday [[DP camp|xerada DP]], wuxuuna arkay farshaxanadii uu abuuray [[Samuel Bak]], oo ka mid ahaa dadkii ka badbaaday Holocaust ee ku noolaa xerada. 1 Noofambar 1999, [[Bad Reichenhall shooting|toogasho ballaaran]] ayaa dhacday markii 16-sano jir uu dilay walaashiis isla markaana uu rasaas ka furay daaqadda qolka jiifka, isagoo dilay saddex qof oo kalena dhaawacay qaar kale, oo uu ku jiro jilaa [[Günter Lamprecht]], ka hor inta uusan is dilin. Sannadkii 2001, Bad Reichenhall waxaa loo magacaabay [[Alpine Town of the Year]] dhowr sano ka dibna waxay noqotay xubin ka tirsan Alpine Pearls.<ref name="AlpinePearls">Website ''[https://www.alpine-pearls.com/reiseziele/deutschland/bad-reichenhall/]'' ka alpine-pearls.com</ref> 2 Janaayo 2006, [[structural collapse|dumid dhismeed]] ayaa ka dhacday [[Bad Reichenhall Ice Rink]]. Shan iyo toban qof, oo laba iyo toban ka mid ah ay ahaayeen carruur, ayaa ku dhintay dumitaankii Bad Reichenhall Ice Rink 2 Janaayo 2006. Afar iyo soddon qof ayaa ku dhaawacmay shilka.<ref>{{cite web|url = https://www.cbsnews.com/pictures/germany-roof-collapse/ |date = 2006 |title = Germany Roof Collapse|website = [[CBS News]] }}</ref> == Gaadiidka == Madaarka ugu dhow waa [[Salzburg Airport]], kaas oo ku yaal {{convert|12|km|0|abbr=on}} dhinaca waqooyi-bari ee magaalada. Madaarku wuxuu bixiyaa duulimaadyo toos ah oo loo tago meelo ka mid ah qaybaha kale ee Yurub. [[Munich Airport]] waa madaarka ugu weyn ee ugu dhow oo ku yaal {{convert|150|km|0|abbr=on}} dhinaca waqooyi-galbeed ee Bad Reichenhall, kaas oo bixiya duulimaadyo badan oo gudaha iyo caalami ah. == Dadka caanka ah ee ka soo jeeda Bad Reichenhall == *[[Anni Friesinger-Postma]] (dhalatay 1977), ciyaaryahan barafka (ku dhashay Bad Reichenhall, ku nool Inzell ~10&nbsp;km u jirta, haddana ku nool Salzburg) *[[Johannes Frießner]] (1892–1971), General-ka Ciidanka Jarmalka ee Dagaalkii Labaad ee Adduunka *[[Lore Frisch]], atariisho caan ahayd sannadihii 1940-meeyadii iyo 1950-meeyadii. Waxay ka guurtay [[Traunstein]] kuna soo biirtay Bad Reichenhall bartamihii 1930-meeyadii waxayna ka bilowday jilitaanka Bad Reichenhall ka hor intaysan caan ku noqon Munich iyo Berlin. *[[Hermann Gassner|Hermann Gassner Jr]] (dhashay 1988), darawal rally ah *[[Walter Grabmann]] (1905–1992), General-ka [[Luftwaffe]] ee Dagaalkii Labaad ee Adduunka *[[Barbara Gruber]], barafka fuula *[[Regina Häusl]], ciyaaryahan barafka (ku dhashay Bad Reichenhall, ka bilowday Ski-Klub Bad Reichenhall, ku nool Schneizlreuth tan iyo markii ay dhalatay) *[[Andreas Hinterstoisser]] (1914–1936), buur fuula *[[Andreas Hofer (composer)]], muusikiiste (1629–1684) *[[Michael Neumayer]] (dhashay 1979), baraf boodada *[[Georg Nickaes]] (dhashay 1971), buur fuula *[[Franz Oberwinkler]] (1939–2018), mycologist, khabiir ku takhasusay [[Heterobasidiomycetes]] *[[Philipp Öttl]] (dhashay 1996), darawal mooto oo World Super Bikes u matala Team GoEleven<ref>{{cite web | url=https://www.worldsbk.com/en/rider/Philipp+Oettl/3976 | title=WorldSBK }}</ref> *[[Günther Rall]] (1918–2009), duuliye sare oo Luftwaffe ah oo ka tirsan Dagaalkii Labaad ee Adduunka, General-ka Luftwaffe-ta dagaalka ka dib *[[Gerd Rasp]] (dhashay 1960), dhakhtar ku takhasusay [[otorhinolaryngology]] *[[Peter Schreyer]] (dhashay 1953), naqshadeeye baabuur *[[Hans Söllner]] (dhashay 1955), heesaa-abuur *[[Walter F. Tichy]] (dhashay 1952), saynisyahan kombuyuutar, aasaasaha [[Revision Control System|RCS]] nidaamka [[revision control|xakamaynta dib-u-eegista]] *[[Karl Ullrich]] (1910–1996), SS Oberführer *[[Siegfried Walch]] (dhashay 1984), siyaasi, xubin ka tirsan Bundestag == Gallery == <gallery> Lattengebirge.jpg|Muuqaal sare laga arko REI Alte Saline 01.jpg|Alte Saline (warshaddii hore ee cusbada) REI Ruine Karlstein 06.jpg|Burburkii qasriga Karlstein REI NonnerK 03.jpg|Kaniisadda St. George REI Pulverturm 01.jpg|Munaaradda budada REI Pankrazkirche 07.jpg|Kaniisadda St. Pancras habeenkii </gallery> == Sidoo kale eeg == *[[Eastern Alps|Eastern Alps]] *[[Berchtesgadener Land]] *[[Berchtesgaden Alps]] *[[Berchtesgaden]] *[[Jenner (mountain) | Jenner]] *[[Hochkönig]] == Tixraacyo == {{Reflist}} == Xiriirinta dibadda == {{Wikivoyage|Bad Reichenhall}} * [https://www.stadt-bad-reichenhall.de Magaalada Bad Reichenhall] (Af-Jarmal) * [https://www.bad-reichenhall.de Xarunta Dalxiiska ee Bad Reichenhall] (Af-Jarmal) * [https://visitbadreichenhall.com/ Booqo Bad Reichenhall] {{in lang|en}} * [https://www.alpine-pearls.com/ Alpine Pearls] * [https://www.salzbergwerk.de/de/salzbergwerk/geschichte Taariikhda Macdanta Cusbada] (Af-Jarmal) * [https://www.reichenhallmuseum.de/startseite Matxaf] (Af-Jarmal) * [https://alphaus.immo/ AlpHaus Immobilien] (Af-Jarmal) * [https://www.stadt-bad-reichenhall.de/kultur-bildung/buechereien Maktabad] (Af-Jarmal) {{Commons category|Bad Reichenhall}} {{Authority control}} d4xqy4q120wjmsy9j0sl26w3rxa42ym 302870 302869 2026-07-17T11:03:57Z Isma4l 41797 /* Sawirro */ 302870 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Stadt |image_photo = REI Rathausplatz-1 07.jpg |image_caption = Hoolka magaalada |image_coa = DEU Bad Reichenhall COA.svg |coordinates = {{coord|47|43|29|N|12|52|37|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad_Reichenhall_in_BGL.png |state = |region = Upper Bavaria |district = Berchtesgadener Land |elevation = 473 |area = 41.92 |postal_code = 83435 |area_code = 08651 |licence = BGL (''ilaa 1979:'' REI) |Gemeindeschlüssel = 09 1 72 114 |website = [https://www.stadt-bad-reichenhall.de/ www.stadt-bad-reichenhall.de] |mayor = Christoph Lung<ref>[https://www.statistik.bayern.de/wahlen/kommunalwahlen/bgm/ Liste der ersten Bürgermeister/Oberbürgermeister in kreisangehörigen Gemeinden], [[Bayerisches Landesamt für Statistik]], waxa la galay 19 Luulyo 2021.</ref> |leader_term = 2020&ndash;26 |Bürgermeistertitel = Oberbürgermeister |party = CSU }} '''Bad Reichenhall''' ({{IPA|de|baːt ʁaɪçn̩ˈhal|-|De-Bad_Reichenhall.ogg}}; [[Central Bavarian]]: ''Reichahoi'') waa [[magaalo spa ah]], iyo xarunta maamulka ee degmada [[Berchtesgadener Land]] ee [[Upper Bavaria]], [[Germany]]. Waxay ku taal meel u dhow [[Salzburg]] oo ku taal dooxad ay ku hareeraysan yihiin [[Chiemgau Alps]] (oo ay ku jiraan Buurta Staufen (1,771 m) iyo Buurta Zwiesel (1,781 m)). Bad Reichenhall, oo ay weheliyaan magaalooyin kale oo alpine ah, waxay ka qaybqaataan Ururka [[Alpine Town of the Year]] si loo fuliyo Axdiga Alpine si loo gaaro horumar waara oo ku yaal Alpine Arc. Bad Reichenhall waxaa la gudoonsiiyay abaalmarinta [[Alpine Town of the Year]] sanadkii 2001. Bad Reichenhall waa xarun dhaqameed oo lagu soo saaro [[cusbo]], taas oo lagu helo uumiga biyaha oo ay ka buuxaan [[brine]] (biyo milix leh). == Taariikh == Dadka ugu horreeya ee la ogyahay inay deganaayeen aaggan waxay ahaayeen qabiilo ka tirsan Dhaqanka Glockenbecher (Dhaqanka [[Bronze Age|xilligii naxaasta]], laga bilaabo qiyaastii 2000 C.H). Xilligii [[La Tene culture|dhaqanka La Tene]] (qiyaastii 450 C.H), wax soo saarka cusbada oo habaysan ayaa bilaabmay iyadoo la isticmaalayo barkadaha brine ee deegaanka. Isla muddadaas, goob cibaado oo Celtic ah ayaa la dhigay "Langacker". Laga bilaabo 15 C.H ilaa 480 C.D, magaaladu waxay qayb ka ahayd gobolka [[Roman Empire|Roomaanka]], [[Noricum]]. 1136 C.D waxaa la aas-aasay kaniisadda [[St. Zeno]]. Sannadihii 1617–1619, waxaa la dhisay tuubo alwaax ah oo loo dhoofiyo [[brine]]-ka [[Traunstein]], oo dhererkeedu ahaa 31&nbsp;km, iyo in ka badan 200 m oo kala duwanaansho joog ah. Sannadkii 1834, laba-meelood saddex meelood oo ka mid ah dhismayaasha magaalada waxaa burburiyay dab weyn. Bilowgii qarnigii 19-aad waxaa bilaabmay dalxiiska, iyadoo Reichenhall ay noqotay goob caafimaad oo caan ah. Laga bilaabo 1890, Reichenhall waxaa loo yaqaanay "Bad Reichenhall". Sannadkii 1928, [[Predigtstuhl Cable Car]] ayaa la furay, oo ah tareen hawada sare ah oo isku xira Bad Reichenhall iyo [[Predigtstuhl (Latten Mountains)|Predigtstuhl]] oo ah buur sare.<ref>{{Cite web |title=Predigtstuhlbahn GmbH |url=https://www.vde.com/de/geschichte/karte/bayern/predigtstuhlbahn |access-date=2026-01-24 |website=www.vde.com |language=de}}</ref> Intii lagu guda jiray [[World War II|Dagaalkii Labaad ee Adduunka]], aagga waxaa duqeeyay ciidamada Xulafada, iyagoo dilay 200 oo qof 25 Abriil 1945. Xarunta magaalada, oo leh isbitaallo badan iyo saldhigga tareenka, ayaa ku dhawaad la burburiyay; xerada ciidamadu waxyeello kama soo gaarin. Dagaalkii ka dib, aagga waxaa hoos iman jiray maamulka militariga Maraykanka (1945–1948). Dagaalkii Labaad ee Adduunka ka dib, Maraykanku waxay magaalada ka dhisteen xero [[Displaced Persons]] ah, halkaas oo ay ku noolaayeen [[Holocaust survivors|dad ka badbaaday Holocaust]] muddo dhowr sano ah ka hor intaysan u dhoofin dalal kale. Sannadkii 1947, [[David Ben-Gurion]] ayaa booqday [[DP camp|xerada DP]], wuxuuna arkay farshaxanadii uu abuuray [[Samuel Bak]], oo ka mid ahaa dadkii ka badbaaday Holocaust ee ku noolaa xerada. 1 Noofambar 1999, [[Bad Reichenhall shooting|toogasho ballaaran]] ayaa dhacday markii 16-sano jir uu dilay walaashiis isla markaana uu rasaas ka furay daaqadda qolka jiifka, isagoo dilay saddex qof oo kalena dhaawacay qaar kale, oo uu ku jiro jilaa [[Günter Lamprecht]], ka hor inta uusan is dilin. Sannadkii 2001, Bad Reichenhall waxaa loo magacaabay [[Alpine Town of the Year]] dhowr sano ka dibna waxay noqotay xubin ka tirsan Alpine Pearls.<ref name="AlpinePearls">Website ''[https://www.alpine-pearls.com/reiseziele/deutschland/bad-reichenhall/]'' ka alpine-pearls.com</ref> 2 Janaayo 2006, [[structural collapse|dumid dhismeed]] ayaa ka dhacday [[Bad Reichenhall Ice Rink]]. Shan iyo toban qof, oo laba iyo toban ka mid ah ay ahaayeen carruur, ayaa ku dhintay dumitaankii Bad Reichenhall Ice Rink 2 Janaayo 2006. Afar iyo soddon qof ayaa ku dhaawacmay shilka.<ref>{{cite web|url = https://www.cbsnews.com/pictures/germany-roof-collapse/ |date = 2006 |title = Germany Roof Collapse|website = [[CBS News]] }}</ref> == Gaadiidka == Madaarka ugu dhow waa [[Salzburg Airport]], kaas oo ku yaal {{convert|12|km|0|abbr=on}} dhinaca waqooyi-bari ee magaalada. Madaarku wuxuu bixiyaa duulimaadyo toos ah oo loo tago meelo ka mid ah qaybaha kale ee Yurub. [[Munich Airport]] waa madaarka ugu weyn ee ugu dhow oo ku yaal {{convert|150|km|0|abbr=on}} dhinaca waqooyi-galbeed ee Bad Reichenhall, kaas oo bixiya duulimaadyo badan oo gudaha iyo caalami ah. == Dadka caanka ah ee ka soo jeeda Bad Reichenhall == *[[Anni Friesinger-Postma]] (dhalatay 1977), ciyaaryahan barafka (ku dhashay Bad Reichenhall, ku nool Inzell ~10&nbsp;km u jirta, haddana ku nool Salzburg) *[[Johannes Frießner]] (1892–1971), General-ka Ciidanka Jarmalka ee Dagaalkii Labaad ee Adduunka *[[Lore Frisch]], atariisho caan ahayd sannadihii 1940-meeyadii iyo 1950-meeyadii. Waxay ka guurtay [[Traunstein]] kuna soo biirtay Bad Reichenhall bartamihii 1930-meeyadii waxayna ka bilowday jilitaanka Bad Reichenhall ka hor intaysan caan ku noqon Munich iyo Berlin. *[[Hermann Gassner|Hermann Gassner Jr]] (dhashay 1988), darawal rally ah *[[Walter Grabmann]] (1905–1992), General-ka [[Luftwaffe]] ee Dagaalkii Labaad ee Adduunka *[[Barbara Gruber]], barafka fuula *[[Regina Häusl]], ciyaaryahan barafka (ku dhashay Bad Reichenhall, ka bilowday Ski-Klub Bad Reichenhall, ku nool Schneizlreuth tan iyo markii ay dhalatay) *[[Andreas Hinterstoisser]] (1914–1936), buur fuula *[[Andreas Hofer (composer)]], muusikiiste (1629–1684) *[[Michael Neumayer]] (dhashay 1979), baraf boodada *[[Georg Nickaes]] (dhashay 1971), buur fuula *[[Franz Oberwinkler]] (1939–2018), mycologist, khabiir ku takhasusay [[Heterobasidiomycetes]] *[[Philipp Öttl]] (dhashay 1996), darawal mooto oo World Super Bikes u matala Team GoEleven<ref>{{cite web | url=https://www.worldsbk.com/en/rider/Philipp+Oettl/3976 | title=WorldSBK }}</ref> *[[Günther Rall]] (1918–2009), duuliye sare oo Luftwaffe ah oo ka tirsan Dagaalkii Labaad ee Adduunka, General-ka Luftwaffe-ta dagaalka ka dib *[[Gerd Rasp]] (dhashay 1960), dhakhtar ku takhasusay [[otorhinolaryngology]] *[[Peter Schreyer]] (dhashay 1953), naqshadeeye baabuur *[[Hans Söllner]] (dhashay 1955), heesaa-abuur *[[Walter F. Tichy]] (dhashay 1952), saynisyahan kombuyuutar, aasaasaha [[Revision Control System|RCS]] nidaamka [[revision control|xakamaynta dib-u-eegista]] *[[Karl Ullrich]] (1910–1996), SS Oberführer *[[Siegfried Walch]] (dhashay 1984), siyaasi, xubin ka tirsan Bundestag == Sawirro == <gallery> Lattengebirge.jpg|Muuqaal sare laga arko REI Alte Saline 01.jpg|Alte Saline (warshaddii hore ee cusbada) REI Ruine Karlstein 06.jpg|Burburkii qasriga Karlstein REI NonnerK 03.jpg|Kaniisadda St. George REI Pulverturm 01.jpg|Munaaradda budada REI Pankrazkirche 07.jpg|Kaniisadda St. Pancras habeenkii </gallery> == Sidoo kale eeg == *[[Eastern Alps|Eastern Alps]] *[[Berchtesgadener Land]] *[[Berchtesgaden Alps]] *[[Berchtesgaden]] *[[Jenner (mountain) | Jenner]] *[[Hochkönig]] == Tixraacyo == {{Reflist}} == Xiriirinta dibadda == {{Wikivoyage|Bad Reichenhall}} * [https://www.stadt-bad-reichenhall.de Magaalada Bad Reichenhall] (Af-Jarmal) * [https://www.bad-reichenhall.de Xarunta Dalxiiska ee Bad Reichenhall] (Af-Jarmal) * [https://visitbadreichenhall.com/ Booqo Bad Reichenhall] {{in lang|en}} * [https://www.alpine-pearls.com/ Alpine Pearls] * [https://www.salzbergwerk.de/de/salzbergwerk/geschichte Taariikhda Macdanta Cusbada] (Af-Jarmal) * [https://www.reichenhallmuseum.de/startseite Matxaf] (Af-Jarmal) * [https://alphaus.immo/ AlpHaus Immobilien] (Af-Jarmal) * [https://www.stadt-bad-reichenhall.de/kultur-bildung/buechereien Maktabad] (Af-Jarmal) {{Commons category|Bad Reichenhall}} {{Authority control}} kvfb6u3vjejvxn4wpb7b8yw0dihea7c Bad Rodach 0 49549 302872 2026-07-17T11:05:44Z Isma4l 41797 /* */ 302872 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_coa = DEU Bad Rodach COA.svg |image_photo = Rathaus-Bad-Rodach.jpg |image_caption = Hoolka magaalada |coordinates = {{coord|50|20|N|10|47|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Rodach in CO.svg |state = |region = Oberfranken |district = Coburg |elevation = 320 |area = 77.65 |postal_code = 96476 |area_code = 09564 |licence = CO |Gemeindeschlüssel = 09 4 73 158 |divisions = 14 degmo |website = [http://www.bad-rodach.de/ www.bad-rodach.de] |mayor = Tobias Ehrlicher<ref>[https://www.statistik.bayern.de/wahlen/kommunalwahlen/bgm/ Liste der ersten Bürgermeister/Oberbürgermeister in kreisangehörigen Gemeinden], [[Bayerisches Landesamt für Statistik]], 15 Luulyo 2021.</ref> |leader_term = 2020&ndash;26 |party = SPD }} '''Bad Rodach''' ({{IPA|de|baːt ˈʁoːdax|lang|De-Bad Rodach.ogg}}) waa magaalo ku taal degmada [[Coburg (district)|Coburg]], ee [[Upper Franconia]], oo ah [[Regierungsbezirk|gobol maamuleed]] oo waqooyi ka xiga [[Bavaria]], [[Germany]]. Waxay ku taal 10&nbsp;km dhinaca koonfur-bari ee [[Hildburghausen]], iyo 17&nbsp;km dhinaca waqooyi-galbeed ee [[Coburg]]. Laga soo bilaabo 1999 magaaladu waxay ahayd goob [[spa]]- dalxiis waxaana la sheegaa inay leedahay il kulaylka ugu diirran ee Waqooyiga Bavaria. == Sharraxaad == Bad Rodach waxay ku taal Upper Franconia, ee [[Coburg (district)|Degmada Coburg]] qiyaastii 17&nbsp;km dhinaca waqooyi-galbeed ee [[Coburg]]. Waxay ku taal inta u dhaxaysa buuraha [[Lange Berge]] iyo [[Gleichberge]]. [[Wabiga]] [[Rodach (Itz)|Rodach]] ayaa dhex mara magaalada. Magaaladu waxay ka kooban tahay degmooyinka soo socda: {| | width="33%" valign="top" | *Altmühle *Breitenau *Carlshan *Elsa | width="33%" valign="top" | *Grattstadt *[[Gauerstadt]] *Hainmühle *[[Heldritt]] *Lempertshausen | width="33%" valign="top" | *Mährenhausen *Neumühle *Niederndorf *Oettingshausen *Roßfeld | width="33%" valign="top" | *Rudelsdorf *Schweighof *Sülzfeld |} == Taariikh == Gudaha [[Holy Roman Empire|Boqortooyada Quduuska ah ee Roomaanka]] (962-1806), Rodach waxay qayb ka ahayd Duchy of [[Saxe-Coburg-Saalfeld]] (1699–1825). Gudaha [[German Empire|Boqortooyada Jarmalka]] (1871-1918), Rodach waxay qayb ka ahayd Duchy of [[Saxe-Coburg and Gotha]]. == Dadkii firfircoonaa ee Rodach == * [[Francis Josias, Duke of Saxe-Coburg-Saalfeld]] (1697-1764), [[sovereign|hoggaamiyaha]] duchy-ga, wuxuu ku dhintay Rodach. * 1814 gabayaagii [[Friedrich Rückert]] (1788-1866), wuxuu dhawr maalmood ku qaatay Rodach wuxuuna qoray gabaygiisa '' Idyllic Rodach ''. * [[Helmut Markwort]], (dhashay 1936), saxafi, daabace, iyo tifaftirihii hore ee majaladda wararka [[Focus (German magazine)|Focus]], wuxuu qayb ka mid ah dhallinyaranimadiisa ku qaatay dugsigana ka dhigtay dugsiga hoose ee Bad Rodach. == Tixraacyo == {{Reflist}} {{Commons category|Bad Rodach}} {{Authority control}} koftk2ejigk7ciko6mlo2eta3kshoql Bad Rothenfelde 0 49550 302873 2026-07-17T11:07:18Z Isma4l 41797 /* */ 302873 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |image_coa = DEU Bad Rothenfelde COA.svg |image_photo = Bad Rothenfelde, Zentraler Fress- und Kauftempel.JPG |image_caption = „Galerie am Alten Gradierwerk“ |coordinates = {{coord|52|06|42|N|08|09|38|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Rothenfelde in OS.svg |state = |district = Osnabrück |elevation = 96 |area = 18.22 |postal_code = 49214 |area_code = 05424 |licence = OS, BSB, MEL, WTL |Gemeindeschlüssel = 03 4 59 006 |website = [https://www.bad-rothenfelde.de/ www.bad-rothenfelde.de] |mayor = Klaus Rehkämper<ref name=mayor>{{cite web|url=https://wahlen.statistik.niedersachsen.de/KW2021/reports/DW/20210912_DW_Uebersicht.pdf|title=Direktwahlen in Niedersachsen vom 12. September 2021|date=13 October 2021|publisher=[[Landesamt für Statistik Niedersachsen]]}}</ref> |leader_term = 2021&ndash;26 |party = CDU }} '''Bad Rothenfelde''' ({{IPA|de|baːt ˌʁoːtn̩ˈfɛldə}}) waa degmo iyo goob caafimaad oo ku taal degmada [[Osnabrück (district)|Osnabrück]], ee [[Lower Saxony]], [[Germany]]. Waxay ku taal [[Teutoburg Forest|Kaynta Teutoburg]], qiyaastii 20&nbsp;km dhinaca koonfur-bari ee [[Osnabrück]], inta u dhaxaysa [[Hilter]] iyo [[Dissen, Lower Saxony|Dissen]]. Bad Rothenfelde waxay leedahay spa, isbitaallo, dukaamada dharka iyo maqaaxiyo badan. == Tixraacyo == {{Reflist}} {{Authority control}} klt2czt15zf3atefb522g7cinc6h1bk Bad Saarow 0 49551 302874 2026-07-17T11:09:13Z Isma4l 41797 /* */ 302874 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |image_coa = |coordinates = {{coord|52|16|59|N|14|04|00|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Saarow in LOS.PNG |image_photo = Bad Saarow asv2022-08 img19 Bf Bad Saarow.jpg |image_caption = Saldhigga tareenka Bad Saarow |state = |district = Oder-Spree |Amt = Scharmützelsee |elevation = 45 |area = 51.98 |postal_code = 15526 |area_code = 033631 |licence = LOS |Gemeindeschlüssel = 12 0 67 024 |divisions = 4 [[Ortsteil]]e |website = [http://www.bad-saarow.de/ www.bad-saarow.de] |mayor = Christian Schroeder<ref>[https://wahlen.brandenburg.de/wahlen/de/kommunalwahlen/ergebnisse/buergermeisterwahlen/ergebnisse/~12067000 Landkreis Oder-Spree Wahl der Bürgermeisterin / des Bürgermeisters]. Waxa la galay 10 Luulyo 2024.</ref> |leader_term = 2024&ndash;29 |party = CDU }} '''Bad Saarow''' ({{langx|dsb|Zarow}}, {{IPA|dsb|ˈzarɔw|pron}}; 1950–2002: '''Bad Saarow-Pieskow''') waa [[Municipalities of Germany|degmo]] ku taal degmada [[Oder-Spree]], ee [[Brandenburg]], [[Germany]]. Aagga ayaa caan ku ah ilaha kulul iyo dhoobada hodanka ku ah macdanta, kuwaas oo hantidooda bogsashada ay soo jiidatay dad soo booqda sanado badan. Sannadkii 1923, sumcaddan ayaa keentay in magaca magaaladu [[Spa town|uu helo horgalaha ''Bad'']] ("qubays", "[[spa]]"). Meel u dhow, [[Dubrower Berge]], oo ah buuro kaymo leh, ayaa ah meel caan ku ah socodka iyo baaskiil wadayaasha. == Taariikh == Laga bilaabo 1815 ilaa 1947, Bad Saarow waxay qayb ka ahayd [[Prussia|Prussian]] [[Province of Brandenburg]], laga bilaabo 1947 ilaa 1952 waxay ka tirsanayd Gobolka [[Brandenburg]], laga bilaabo 1952 ilaa 1990 [[Bezirk Frankfurt]] ee [[East Germany]] ilaa 1990-kii mar kale Brandenburg. [[File:Bad Saarow See.jpg|left|thumb|upright=0.97|Bad Saarow Scharmützelsee (Harada Scharmützel)]] == Demograafiyada == [[File:Bevölkerungsentwicklung Bad Saarow.pdf|thumb|left|"Kobaca dadweynaha ilaa 1875 xuduudaha hadda jira" (xariiqda buluugga ah: dadweynaha; xariiqda dhibcaha leh: isbarbardhigga kobaca dadweynaha ee gobolka Brandenburg; asalka cawlan: [[Nazi Germany|xukunkii Nazi-ga]]; asalka liimiga ah: oo qayb ka ah [[East Germany|GDR]])]] {{historical populations |align=none | cols=2 | percentages=pagr |title = Bad Saarow: Kobaca dadweynaha <br>xuduudaha hadda jira (2013)<ref>Xogta faahfaahsan ee ilaha waxaa laga heli karaa Wikimedia Commons.[http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Population_projection_Brandenburg Qiyaasta Dadweynaha Brandenburg ee Wikimedia Commons]</ref> | 1875 | 1253 | 1890 | 1251 | 1910 | 1426 | 1925 | 2146 | 1933 | 2335 | 1939 | 3537 | 1946 | 3577 | 1950 | 3936 | 1964 | 4125 | 1971 | 4370 | 1981 | 4465 | 1985 | 4552 | 1989 | 4633 | 1990 | 4657 | 1991 | 4613 | 1992 | 4597 | 1993 | 4650 | 1994 | 4663 | 1995 | 4622 | 1996 | 4645 | 1997 | 4654 | 1998 | 4653 | 1999 | 4693 | 2000 | 4672 | 2001 | 4660 | 2002 | 4594 | 2003 | 4595 | 2004 | 4730 | 2005 | 4793 | 2006 | 4758 | 2007 | 4842 | 2008 | 4828 | 2009 | 4791 | 2010 | 4867 | 2011 | 4929 | 2012 | 5001 | 2013 | 5006 | 2014 | 5090 | 2015 | 5251 | 2016 | 5468 }} === Wiilal iyo gabdho magaalada u dhashay === * [[Jörg Schönbohm]] (1937−2019, ku dhashay Neu Golm), oo ahaa Lieutenant general-kii hore ee [[Bundeswehr]], 1999−2009 Wasiirka Arrimaha Gudaha ee Gobolka Brandenburg * [[Cornelia Ernst]] (dhalatay 1956), siyaasi ([[The Left (Germany)|The Left]]) * [[Marienetta Jirkowsky]] (1962−1980), dhimasho ka dhacday Darbiga Berlin * [[Axel Schulz]] (dhashay 1968), feeryahan * [[Vivien Kussatz]] (dhalatay 1972), badmaax * [[Isabel Cademartori]] (dhalatay 1988), siyaasi ([[Social Democratic Party of Germany|SPD]]) * [[Franziska Mietzner]] (dhalatay 1988), ciyaaryahan handball == Tixraacyo == {{Reflist}} {{commons category|Bad Saarow}} {{Authority control}} 3jeeagsccboiu8j26jine8ddhd36bjc Bad Sachsa 0 49552 302875 2026-07-17T11:10:57Z Isma4l 41797 /* */ 302875 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Stadt |name = Bad Sachsa |image_coa = Wappen Bad Sachsa.png |image_photo = Philippsgruß.jpg |image_caption = Bad Sachsa |coordinates = {{coord|51|35|49|N|10|33|08|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Sachsa in GÖ-2016.svg |state = |district = Göttingen |elevation = 310 |area = 33.2 |postal_code = 37441 |area_code = 05523, 05525 |licence = GÖ, OHA |Gemeindeschlüssel = 03159004 |website = [https://www.bad-sachsa.de www.bad-sachsa.de] |mayor = Daniel Quade<ref name=mayor>{{cite web|url=https://www.statistik.niedersachsen.de/download/169156|title=Verzeichnis der direkt gewählten Bürgermeister/-innen und Landräte/Landrätinnen|date=Abriil 2021|publisher=[[Landesamt für Statistik Niedersachsen]]}}</ref> |leader_term = 2020&ndash;25 |party = FDP }} '''Bad Sachsa''' ({{IPA|de|baːt ˈzaksa|-|De-Bad Sachsa.ogg}}) waa magaalo ku taal degmada [[Göttingen (district)|Göttingen]], ee [[Lower Saxony]], [[Germany]]. Magaaladu waxay ahayd mid ka mid ah degmooyinka yar ee [[West Germany]] ee ka keensan jiray korontada dalka [[East Germany]] ee hore. Tan waxaa lagu samayn jiray [[Neuhof Substation]]. == Juqraafi == Bad Sachsa waxay ku taal koonfurta [[Harz]], qiyaastii 15&nbsp;km dhinaca koonfureed ee [[Braunlage]], iyo 25&nbsp;km dhinaca koonfur-bari ee [[Osterode am Harz]]. == Taariikh == Dukumentigii ugu da'da weynaa ee Sachsa lagu xusay waxaa la qoray 1229. Degmadu waxay si rasmi ah u heshay heerka magaalada 1525. Dalxiisku wuxuu bilaabmay qiyaastii 1860. Ka dib markii magaalada loo aqoonsaday inay tahay goob caafimaad oo ay dowladdu aqoonsatay 1905, magaca waxaa loo beddelay "Bad Sachsa" iyadoo "Bad" ay ka dhigan tahay ''spa''. Bad Sachsa waxaa loo yaqaanaa inay tahay magaaladii ay [[Berthold Maria Schenk Graf von Stauffenberg]] iyo afartiisa walaalo ay u direen [[Nazism|Naasiyiintu]] 1944, ka dib markii uu fashilmay [[20 July plot|qorshihii 20 Luulyo]]. [[Claus von Stauffenberg|Aabahood]] waa la dilay, [[Nina Schenk Gräfin von Stauffenberg|hooyadood]] oo uur lahaydna waxaa lagu xiray xero lagu hayo dadka oo ay la socdeen laba oday. Carruurta Stauffenberg waxay ku noolaayeen Bad Sachsa intii u dhaxaysay 1944-45. Qoysas kale oo ka mid ah saraakiishii la dilay ayaa iyagana lagu xiray halkan. Dhammaantood waxaa looga tagay halkaas iyada oo aanay waalidkood joogin oo magacyadoodii la beddelay. === Ciyaaraha Jiilaalka === Buurta Ravensberg (660 mitir) oo bixisa muuqaal qurux badan oo Harz oo dhan ah ayaa loo isticmaalaa ciyaaraha jiilaalka ee kala duwan. === Goobaha loo dalxiis tago === * Hoolka Magaalada waxaa loo dhisay qaab [[Jugendstil]] ah oo aad caan uga ahaa Jarmalka bilowgii qarnigii 20-aad. Waxay leedahay dhowr [[Oriel window|oriels]], veranda iyo pavilion. Hoolka shirarku wuxuu u taagan yahay qaabka Jugendstil si aad u caadi ah.<ref name="walz">Josef Walz: ''Der Harz'',{{p.|295}}. Cologne 1995</ref> Hoolka Magaalada oo ay ku hareeraysan yihiin guryo waaweyn oo alwaax ah ayaa ku yaal beero yar. * Kaniisadda St. Nikolai :Kaniisadda Protestant-ka waxaa lagu dhisay buur yar oo ku taal bartamaha magaalada oo bixisa muuqaal qurux badan oo ''Marktstrasse'', High Street ee Bad Sachsa iyo Suuqa midabada leh. Munaaradda saacadda ee [[Romanesque architecture|Romanesque]] ee kaniisadda waxaa la dhisay badhtamihii qarnigii 12-aad. [[nave|Maraakiibta]] waxaa lagu daray qiyaastii 1300. Macbadka taariikhdiisu tahay 1595 waxaa maalgeliyay Hansen Hartmann, oo markaas ahaa duqa magaalada Bad Sachsa. 1691-kii waxaa kaniisadda lagu daray marin alwaax ah oo midabkeedu yahay 1711.<ref>[[G. Ulrich Großmann]]: ''Hannover und Südniedersachsen'', p. 199. Köln 1999</ref> * Dhagaxyada Römerstein :Meel u dhow xaafadda Steina ee koonfur-galbeed ee Bad Sachsa, Dhagaxyada Römerstein ayaa mudan in la booqdo. Dhagaxyada korallada waxaa la sameeyay qiyaastii 250 milyan oo sano ka hor. Hasa yeeshee, haraaga dejin ayaa laga helay meel u dhow. Waxaa lagu qiyaasay inay yihiin kuwo qiyaastii 10,000 oo sano jir ah.<ref>Hans Pusen: ''Harz, Hannover, Lüneburger Heide'', p. 47. München 1972</ref> * Burburkii Sachsenburg :Burburkii Qasriga Sachsenburg waxaa lagu booqan karaa koonfur-galbeed ee magaalada. Qasriga waxaa la dhisay qarnigii 11-aad waxaana la burburiyay 1074. Qaybta ugu cajiibsan waa munaarad dhexroorkeedu ka badan yahay toban mitir. Qoditaanka waxaa halkan lagu sameeyay 1891-93.<ref name="walz" /> Qasriga waxaa kaliya oo lagu gaari karaa waddo lugaynaysa oo ka bilaabma waddada ''Blomberg'' ee qaybta koonfur-bari ee magaalada. Waxay ku taal kaynta meel u dhow tareenka oo aanay dadka lugaynayaa u gudbi karin. * Grenzland Museum :Grenzland Museum waxaa la aasaasay xaafadda Tettenborn 1992 waxaana loo hibeeyay [[Inner German border|xadka gudaha Jarmalka]] oo ka yaraa hal mayl u jirta Bad Sachsa. === Xiriirka taraafikada === Bad Sachsa si fudud ayaa looga heli karaa tareen maadaama ay leedahay saldhigga tareenka ee [[South Harz Railway]]. Magaalooyinka iyo tuulooyinka deriska ah waxaa lagu gaari karaa bas. === Goobaha loo dalxiis tago === <gallery> File:BadSachsaChurch.jpg|Kaniisadda St. Nikolai File:BadSachsaTownHall.jpg|Hoolka Magaalada File:BadSachsaRiver.jpg|Wabiga Uffe ee ka soo horjeeda Hoolka Magaalada File:BadSachsaHighSt.jpg|High Street File:BadSachsaMarket.jpg|Suuqa File:BadSachsaCastle1.jpg|Burburkii Sachsenburg </gallery> == Dadka caanka ah == * [[Klaus Bühler]] (dhashay 1941), siyaasi * [[Rolf Kalmuczak]] (1938–2007), qoraa, arday ka tirsan Pädagogium Bad Sachsa * [[Veruschka von Lehndorff]] (dhalatay 1939), atariisho, model fashion, rinjiile iyo sawir qaade; waxaa lagu xiray ilmo ahaan ka dib markii uu fashilmay isku daygii dilka 20 Luulyo 1944 ee Adolf Hitler ee Bad Sachsa, sababtoo ah aabaheed wuxuu ahaa ka qaybqaataha qorshaha * [[Alexandra (singer)|Alexandra]] (1942–1969), heesaa, inta badan fasaxyada ku qaadan jirtay Bad Sachsa waxaana dhiirigeliyay heesta Wilhelm Bobring "My Friend the tree" (Mein Freund der Baum) * [[Hans-Heinrich Sander]] (1945–2017), [[Free Democratic Party (Germany)|FDP]] Wasiirka Deegaanka iyo [[Parliament of Lower Saxony|Xubin Baarlamaan]] ee Lower Saxony * [[Lutz Hoffmann]] (1959–1997), jimicsi iyo macallin == Tixraacyo == {{Reflist|2}} == Xiriirinta dibadda == {{Commons category|Bad Sachsa}} {{Authority control}} 210tpmko6ssi3ehrsmsfhasvw0vc0bk Bad Säckingen 0 49553 302876 2026-07-17T11:13:11Z Isma4l 41797 /* */ 302876 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |Gemeindeschlüssel = 08 3 37 096 |type = Stadt |image_skyline = Bad Säckingen - Panorama1.jpg |image_caption = Bad Säckingen; panorama oo laga arkay xadka Switzerland |image_coa = DEU Bad Säckingen COA.svg |coordinates = {{coord|47|33|N|7|57|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Säckingen in WT.svg |state = |region = Freiburg |district = Waldshut |elevation = 291 |area = 25.34 |postal_code = 79701–79713 |area_code = 07761 |licence = SÄK |website = [http://www.bad-saeckingen.de/ http://www.bad-saeckingen.de/] |mayor = Alexander Guhl<ref>[https://www.staatsanzeiger.de/staatsanzeiger/wahlen/buergermeisterwahlen/ Aktuelle Wahlergebnisse], Staatsanzeiger, waxa la galay 15 Sebteembar 2021.</ref> |leader_term = 2019&ndash;27 |party = SPD }} '''Bad Säckingen''' ({{IPA|de|baːt ˈzɛkɪŋən|-|De-Bad Säckingen.ogg}}; [[High Alemannic German|Alemannic-ka Sare]]: ''Bad Säckinge'') waa magaalo miyi ah oo ku taal degmada maamulka [[Waldshut (district)|Waldshut]] ee gobolka [[Baden-Württemberg]] ee [[Germany]]. Waxay caan ku tahay "Magaalada Turubeter-ka" sababtoo ah buugga ''Der Trompeter von Säckingen'' ("Turubeter-kii Säckingen"), oo ah sheeko caan ah oo qarnigii 19-aad uu qoray qoraaga Jarmalka [[Joseph Victor von Scheffel]]. == Juqraafi == Bad Säckingen waxay ku taal koonfur-galbeed ee Jarmalka oo ku taal [[High Rhine]] oo ku xigta [[Germany–Switzerland border|xadka Switzerland]]. Magaaladu waxay ku taal cirifka koonfureed ee [[Hotzenwald]], kaas oo ah buuralayda koonfureed ee [[Black Forest]]. [[File:Gedeckte Holzbrücke Stein AG - Bad Säckingen.jpg|thumb|315px|Buundo alwaax ah oo u dhaxaysa Säckingen iyo Stein iyo Kaniisadda St. Fridolin]] === Bulshooyinka ka kooban === Magaalada Bad Säckingen waxay ka kooban tahay degmooyinkii hore ee soo socda: * Harpolingen oo ay ku jiraan beeraha Lochmühle iyo Rüttehof iyo guryaha Holdmatt * Rippolingen oo ay la socdaan beeraha Flut iyo guryaha Santihof * Säckingen oo ay la socdaan degmada Obersäckingen iyo guryaha Am Bergsee * [[Wallbach (Bad Säckingen)|Wallbach]] === Goobaha u dhow === *Meel u dhow (<15&nbsp;km): [[Wallbach, Germany|Wallbach]], [[Wehr (Baden)]], [[Murg am Hochrhein]], [[Laufenburg (Baden)]], [[Stein AG]], [[Rheinfelden (Aargau)|Rheinfelden (Schweiz)]], [[Rheinfelden (Baden)]], [[Rickenbach (Hotzenwald)]] *Meel ka fog (>15&nbsp;km): [[Waldshut-Tiengen]], [[Schopfheim]], [[Lörrach]], [[Basel]], [[Brugg]] [[Aargau|AG]], [[Aarau]] [[Aargau|AG]], [[Zürich]], [[Schaffhausen]] SH, [[Sankt Blasien|St. Blasien]], [[Todtmoos]], [[Freiburg im Breisgau|Freiburg i.Br.]], [[Konstanz]]. == Asalka magaca == Säckingen (tan iyo 1978 Bad Säckingen, markii ugu horreysay lagu xusay dukumenti 878-kii oo ah Seckinga) ayaa dhaqan ahaan loo arkaa inay tahay aasaaska koox [[Alemanni]] ah oo la yiraahdo Secco. Si kastaba ha ahaatee, magaca magaalada waxay u badan tahay inuu ka yimid Jarmalaynta magaca meel Roomaan ah (Sanctio) (oo la mid ah [[Aachen]], [[Baden-Baden]] iyo kuwa kale), oo laga yaabo inay ka timid magaca gobolka Diocletian [[Maxima Sequanorum]], oo la aasaasay 297 C.D. Qoraalka Laatiinka ah ee Fridolinsvita (970), Säckingen waxaa loo yaqaan Secanis iyo Seconis (dhawaaqa a>o) iyo 1207 sidoo kale Seconia. Seconis waxaa loo tarjumayaa inay tahay kiis maxalli ah oo Seconia ah, kaas oo si fudud looga soo saari karo Sequaniacum (= meesha quduuska ah ee Sequana). Sida aaminsanaanta Celts, ilaahadda ilaha, farshaxanka bogsashada iyo caafimaadka ayaa isu muujisay carrada dhoobada ah ee qubayska kuleylka ah ee Säckingen (seik - "qulqulka dhibicda", Sequana - "gabadha ilaha"). Qoraaga Fridolinsvita wuxuu ku tiirsanaa fikrad laga yaabo inay asal ahaan ka soo jeedo qarnigii 8-aad oo uu doorbiday magaca meel-ka-hor-Alemannic. Si kastaba ha ahaatee, cadastarka canshuurta ee soo ifbaxaya ee Franks ma samayn karin la'aanteed Seckinga. Dukumentiyada qarnigii 13-aad, magaca meel Celto-Roomaan ah ayaa mar kale loo isticmaalay calaamad muujinaysa aqoon: 1275 Sigillum Civium Seconiensium = shaabadda muwaadiniinta magaalada Seconis (Seconiis = "macbudka Seconia"). == Taariikh == Taariikhda magaaladu waxay dib u dhacaysaa qarnigii 6-aad, markii [[Fridolin of Säckingen|Saint Fridolin]] uu aasaasay [[Säckingen Abbey]] iyo kaniisad. Qiyaastii 1200 inta badan magaalada waxaa burburiyay dab weyn. Ka dib, dhismihii wuxuu ka bilaabmay badhtamaha magaalada cathedral [[Gothic (architecture)|Gothic]] ah, oo la yiraahdo ''Fridolinsmünster'', kaas oo weli la booqan karo maanta. Heerarkii ugu dambeeyay ee 1672–1678 [[Franco-Dutch War]], magaalada waxaa si xun u dhaawacay askar Faransiis ah oo uu amray [[Claude de Choiseul-Francières|Comte de Choiseul]], ka dib guushoodii ka gaareen ciidamada Imperial ee [[Rheinfelden (Aargau)|Rheinfelden]] 7 Luulyo 1678.<ref>{{cite book |last1=De Périni |first1=Hardÿ |title=Batailles françaises, Volume V |date=1896 |publisher=Ernest Flammarion, Paris|page=222}}</ref> Ka dib [[World War II|Dagaalkii Labaad ee Adduunka]] magaaladu waxay gacanta Faransiiska ku jirtay 1945-1952. Magaalada waxaa dhaqaale ahaan ka caawiyay Swiss [[Fricktal]] si ay uga gudubto dhibaatooyinka dhaqaale dagaalka ka dib.<ref>{{Cite web |title=Stadtgeschichte |url=https://www.bad-saeckingen.de/unsere-stadt/stadt-bad-saeckingen/stadtgeschichte |access-date=2023-09-25 |website=Stadt Bad Säckingen |language=de}}</ref> == Gaadiidka == Magaaladu waxay leedahay [[Bad Säckingen station|saldhigga tareenka]] oo bixiya xiriirka tareenka qaybaha kale ee Jarmalka iyo [[Switzerland]]. [[Holzbrücke Bad Säckingen]] waa [[buundo daboolan]] oo ku xirta tuulada [[Stein, Aargau|Stein]] ee Switzerland. Madaarada ugu dhow Bad Säckingen waa [[EuroAirport Basel Mulhouse Freiburg]], oo ku yaal {{convert|45|km|0|abbr=on}} dhinaca galbeed iyo [[Zurich Airport]], oo ku yaal {{convert|64|km|0|abbr=on}} dhinaca koonfur-bari ee Bad Säckingen. == Dadka caanka ah == [[File:WP Karl Agricola.jpg|thumb|160px|[[Karl Agricola]], ka hor 1834]] * [[Wibrandis Rosenblatt]] (1504-1564), oo ahayd xaaska saddex dib-u-habeeye diimeed [[Johannes Oecolampadius]], [[Wolfgang Capito]] iyo [[Martin Bucer]] * [[Jacob Keller]] (1568–1631), diin-yaqaan Jesuit Jarmal ah, qoraa, iyo macallin diimeed.<ref>{{CathEncy|wstitle= Jacob Keller |volume= 8 |last= Fisher |first= J.H.|author-link= |year=1913|short= 1}}</ref> * [[Karl Agricola]] (1779-1852), xardhiye iyo rinjiile sawirro [[portrait miniature|yar]]. * [[Joseph Victor von Scheffel]] (1826-1886), qoraaga ''[[Der Trompeter von Säckingen]]'' iyo ''[[Ekkehard (novel)|Ekkehard]]'',<ref>{{Cite EB1911 |wstitle= Scheffel, Joseph Viktor von |volume= 24 |page= 315-316 |short=1}}</ref> * [[:de:Axel Neumann|Axel Neumann, (DE Wiki)]] (dhashay 1966), jilaa * [[Baki Davrak]] (dhashay 1971), jilaa Turki-Jarmal ah * [[Thorsten Frei]] (dhashay 1973), siyaasi Jarmal ah * [[Stefanie Böhler]] (dhalatay 1981), ciyaaryahan barafka, bilad-sidaha kooxda ee [[2006 Winter Olympics|2006]] & [[2014 Winter Olympics]] * [[Manuel Metzger]] (dhashay 1986), darawal tartanka == Mataanaynta magaalooyinka == * [[Sanary-sur-Mer]], [[France]] (1973) * [[Purkersdorf]], [[Austria]] (1973) * [[Nagai, Yamagata]], [[Japan]] (1983) * [[Santeramo]], [[Italy]] (1983) * [[Näfels]], [[Switzerland]] (1988) == Tixraacyo == {{reflist}} == Xiriirinta dibadda == {{Wikivoyage|Bad Säckingen}} {{commons category-inline}} *{{official website|http://www.bad-saeckingen.de/}} * [https://www.alemannische-seiten.de/deutschland/bad-saeckingen.php Bad Säckingen:Taariikh iyo sawirro] {{in lang|de}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Bad Sackingen}} ati5878ucizg7p43oovyl3vbsjpgwzf Bad Salzschlirf 0 49554 302877 2026-07-17T11:15:08Z Isma4l 41797 /* */ 302877 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Gemeinde |name = Bad Salzschlirf |image_coa = Wappen Bad Salzschlirf.svg |image_photo = Salzschlirf kurhaus kurpark.JPG |image_caption = Hotel Badehof |coordinates = {{coord|50|37|N|9|30|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Salzschlirf in FD.svg |state = |region = Kassel |district = Fulda |elevation = 280 |area = 13.04 |postal_code = 36364 |area_code = 06648 |licence = FD |Gemeindeschlüssel = 06 6 31 001 |website = [https://www.badsalzschlirf.de/ www.badsalzschlirf.de] |mayor = Matthias Kübel<ref>{{cite web|url=https://statistik.hessen.de/sites/statistik.hessen.de/files/2022-10/direktwahlen_09_2022_10102022.xlsx|title=Ergebnisse der letzten Direktwahl aller hessischen Landkreise und Gemeinden|language=de|date=5 September 2022|publisher=[[Hessisches Statistisches Landesamt]]|format=XLS}}</ref> |leader_term = 2018&ndash;24 }} '''Bad Salzschlirf''' waa degmo ku taal [[Fulda (degmo)|degmada Fulda]], ee [[Hessen]], [[Jarmalka]]. ==Tixraacyo== {{Reflist}} {{Authority control}} 7dc1axs0qh9pt5pkxxeqshmw63xrqql Bad Salzungen 0 49555 302878 2026-07-17T11:17:03Z Isma4l 41797 /* */ 302878 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_photo = Thuringia BadSalzungen asv2020-07 img05 Gradierwerk.jpg |image_caption = Hoolka lagu nasto |image_coa = Wappen Bad Salzungen.svg |coordinates = {{coord|50|48|42|N|10|14|0|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Salzungen in WAK.png |state = |district = Wartburgkreis |elevation = 241 |area = 152.02 |postal_code = 36433 |area_code = 03695 |licence = WAK, EA, SLZ |Gemeindeschlüssel = 16 0 63 003 |divisions = 22 |website = [https://www.badsalzungen.de/ www.badsalzungen.de] |mayor = Klaus Bohl<ref>[https://wahlen.thueringen.de/datenbank/wahl1/wahl.asp?wahlart=BM&wJahr=0000&zeigeErg=LAND&auswertung=2 Gewählte Bürgermeister - aktuelle Landesübersicht], Freistaat Thüringen. La helay 25 Juun 2024.</ref> |leader_term = 2024&ndash;30 |party = }} '''Bad Salzungen''' ({{IPA|de|baːt ˈzalt͡sʊŋən|lang|De-Bad Salzungen.ogg}}) waa magaalo ku taal [[Thuringia]], [[Jarmalka]]. Waxay xarun u tahay degmada [[Wartburgkreis]]. ==Juqraafiga== [[File:Thuringia BadSalzungen asv2020-07 img18 Burgsee.jpg|thumb|left|Burgsee]] ===Goobta=== Bad Salzungen waxay ku taal wabiga [[Werra]], {{convert|5|km|mi|1}} bari ka xigta [[Tiefenort]] iyo {{convert|20|km|mi|1}} koonfur ka xigta [[Eisenach]]. ===Qaybaha=== Bishii Luulyo 2018 degmooyinkii hore ee [[Ettenhausen an der Suhl]], [[Frauensee]] iyo [[Tiefenort]] ayaa lagu daray Bad Salzungen. Bishii Diseembar 2020, degmadii hore ee [[Moorgrund]] ayaa iyana la nuugay. Guud ahaan degmadu waxay ka kooban tahay magaalada dhexe (''Kernstadt'') iyo 21 qaybood (''Ortsteile''). === Bulshooyinka deriska la ah === Bad Salzungen waxay xuduud la leedahay bulshooyinka soo socda, laga bilaabo koonfurta iyo jihada saacadda: [[Dermbach]], [[Weilar]], [[Leimbach, Thuringia|Leimbach]], [[Krayenberggemeinde]], [[Vacha, Germany|Vacha]], [[Werra-Suhl-Tal]], [[Gerstungen]], [[Ruhla]], [[Bad Liebenstein]], [[Barchfeld-Immelborn]] (dhammaantood waxay ku yaalaan Wartburgkreis), iyo [[Breitungen]] ee degmada [[Schmalkalden-Meiningen]]. ==Magaalooyinka mataanaha la ah== {{See also|Liiska magaalooyinka mataanaha la ah ee Jarmalka}} Bad Salzungen waa [[Sister city|mataan]] la: <ref>{{cite web |title=Partnerstädte der Stadt Bad Salzungen|url=https://www.badsalzungen.de/de/partnerstaedte/partnerstaedte.html|website=badsalzungen.de|publisher=Bad Salzungen|language=de|access-date=2021-02-04}}</ref> *{{flagicon|HUN}} [[Mezőkövesd]], Hungary (1969) *{{flagicon|CZE}} [[Strakonice]], Czech Republic (1977) *{{flagicon|GER}} [[Bad Hersfeld]], Jarmalka (1990) *{{flagicon|DEN}} [[Ishøj Municipality|Ishøj]], Denmark (1994) ==Kaabayaasha== Magaalada agteeda, waxaa ku yaal xero [[Bundeswehr]], ''Werratal-Kaserne'', taas oo la dhisay 1972 ciidanka [[National People's Army|GDR]]. [[Bad Salzungen station]] waxay ku taal khadka tareenka [[Eisenach–Lichtenfels]]. ==Dadka caanka ah== * [[Johann Theodor Roemhildt]] (1684-1756), muusikiiste Baroque * [[Richard Mühlfeld]] (1856-1907), ciyaaryahanka clarinettist-ka * {{Ill|Heinrich Beck (engineer)|de|3=Heinrich Beck (Ingenieur)|lt=Heinrich Beck}} (1878-1937), injineer iyo ikhtiraacaha nalka arc-ga ee Beck * {{Ill|Fritz Wagner (politician)|de|3=Fritz Wagner (Politiker, 1895)|lt=Fritz Wagner}} (1895-1966), mashiiniste, sarkaal [[Reichsbanner Schwarz-Rot-Gold|Reichsbanner]], sarkaal xisbi (SPD/SED) iyo guddoomiyaha golaha degmada Meiningen * [[Gerhard Unger]] (1916-2011), heesaa * [[Thomas Hertel]] (1951-2024), laxamiiste * {{Ill|Hans-Ulrich Jörges|de}} (dhashay 1951), saxafi, majaladda [[Stern (magazine)|''Stern'']] * [[Christian Schaft]] (dhashay 1971), siyaasi Jarmal ah * [[Steffen Skel]] (dhashay 1972), luger * [[Alexander Zickler]] (dhashay 1974), ciyaaryahan kubbadda cagta ah iyo xulka qaranka Jarmalka * [[Mark Zimmermann]] (dhashay 1974), ciyaaryahan kubbadda cagta iyo tababare [[FC Carl Zeiss Jena]] * [[Ronny Ackermann]] (dhashay 1977), isboortiga Nordic Combined * [[Christian Hirte]] (dhashay 1976), siyaasi (CDU) * [[Marcus Malsch]] (dhashay 1978), siyaasi (CDU) * [[Philipp Marschall]] (dhashay 1988), biathlete iyo ciyaaryahankii hore ee barafka * [[Thomas Bing]] (dhashay 1990), ciyaaryahanka barafka ==Tixraacyo== {{Reflist}} ==Xiriirinta dibadda== {{Commons}} {{Authority control}} m6b1pfkk6a65zoaybyn7u9qjrkrfkfp Bad Sassendorf 0 49556 302880 2026-07-17T11:18:47Z Isma4l 41797 /* */ 302880 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |name = Bad Sassendorf |type = Gemeinde |image_photo = Karl Volke Platz, Bad Sassendorf.jpg |image_caption = Karl-Volke-Platz |image_coa = DEU Bad Sassendorf COA.svg |coordinates = {{coord|51|34|59|N|08|10|00|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Sassendorf in SO.svg |state = |region = Arnsberg |district = Soest |elevation = 107 |area = 63.46 |postal_code = 59505 |area_code = 02921 |licence = SO |Gemeindeschlüssel = 05 9 74 008 |divisions = 12 |website = [http://www.bad-sassendorf.de/ www.bad-sassendorf.de] |mayor = Malte Dahlhoff |leader_term = 2025&ndash;30 |party = CDU }} '''Bad Sassendorf''' ({{IPA|de|baːt ˈzasn̩ˌdɔʁf}}; {{langx|nds|Saßtrop}}) waa degmo ku taal [[Soest (degmo)|degmada Soest]], ee [[North Rhine-Westphalia]], [[Jarmalka]]. ==Taariikhda== Laga soo bilaabo qarnigii 8-aad, aagga ku xeeran bannaanka Soester wuxuu hoos imaanayay [[Merovingian dynasty]]. Magaca "Sassendorf" wuxuu muujinayaa inay ahayd degsiimo [[Saxons|Saxon]]. Xusuusin ku saabsan ilaha cusbada ee aagga ayaa soo shaac baxay qarnigii 10-aad, waxaana xusay safiirkii [[Caliphate of Cordoba]] ee u fadhiyay maxkamadda Boqor [[Otto the Great]] sanadkii 973. Sidoo kale aagga ku hareeraysan, tuuladu waxay hoos imaanaysay maamulka Archbishopric of Cologne ugu yaraan laga soo bilaabo qarnigii 12-aad; si kastaba ha ahaatee ka faa'iidaysiga ilaha cusbada waxay ahayd xaq ay lahaayeen qoysas beeraley ah oo xor ah oo ku nool aagga. Laga soo bilaabo qarnigii 19-aad, [[biyo cusbo leh]] oo laga soo saaray aagga ayaa loo isticmaalay ujeedooyin qubays iyo daawo, waxaana xaruntii ugu horreysay ee daaweynta ama spa la furay 1852. Soo saarista cusbada ganacsiga ayaa wajahday wax soo saar hoos u dhacay, waxaana inta badan la joojiyay 1934, waxaana gabi ahaanba la joojiyay 1952. Tuulada waxaa si rasmi ah loogu beddelay magaca "Sassendorf" loona bixiyay Bad Sassendorf sanadkii 1906. Laga bilaabo Febraayo 15, 1944, ilaa Abriil 4–5, 1945, maxaabiistii [[Neuengamme concentration camp]] oo loo adeegsaday sida ''Eisenbahnbaubrigade 11'' ayaa dayactiray [[rail tracks]] saldhigga tareenka ee [[Soest, Germany|Soest]] iyo inta u dhaxaysa Bad Sassendorf iyo Soest. Waxay ku seexdeen gawaarida tareenka xamuulka ee wadada u dhaxaysa Bad Sassendorf iyo Soest. Ka dib duqeyn dhanka cirka ah [[airstrike|air raid]] dhammaadkii Febraayo 1945 maxaabiistu waxay ku seexdeen beer u dhow. Qabuuraha Bad Sassendorf waxaa lagu rakibay taar ay ku qoran tahay xusuusta dadkii dhintay.<ref>[http://www.kz-gedenkstaette-neuengamme.de Xusuusta xeryaha Neuengamme] bogga internetka ee Jarmal ah</ref> ==Juqraafiga== Waxay ku taal qiyaastii 4 km waqooyi-bari ee [[Soest, Germany|Soest]]. === Degmooyinka deriska la ah === * [[Anröchte]] * [[Erwitte]] * [[Lippetal]] * [[Lippstadt]] * [[Möhnesee]] * [[Soest, Germany|Soest]] * [[Warstein]] === Qaybaha magaalada === Bad Sassendorf waxay ka kooban tahay 12 degmo: * Bad Sassendorf * Bettinghausen * Beusingsen * Elfsen * Gabrechten * Heppen * Herringsen * Lohne * Neuengeseke * Opmünden * Ostinghausen * Weslarn ==Siyaasadda== Duqa magaalada ee hadda ee Bad Sassendorf waa Malte Dahlhoff oo ka tirsan [[Christian Democratic Union of Germany|CDU]] kaas oo xilka hayay tan iyo 2014. [[2025 North Rhine-Westphalia local elections|Doorashadii 2025]] waxaa dib loo doortay isagoo helay 83% codadkii, isagoo ahaa musharaxa kaliya.<ref>{{Cite web |date=2025-09-15 |title=Malte Dahlhoff oo loo xaqiijiyay duqa magaalada |url=https://www.soester-anzeiger.de/lokales/bad-sassendorf/malte-dahlhoff-als-buergermeister-bestaetigt-93934967.html |access-date=2026-03-17 |website=www.soester-anzeiger.de |language=de}}</ref> ===Golaha magaalada=== Doorashadii deegaanka ee 2025 ka dib, golaha magaalada Bad Sassendorf [[Stadtrat|city council]] wuxuu ka kooban yahay sidan soo socota: {{election table}} ! colspan=2| Xisbi ! Codad ! % ! +/- ! Kuraasta ! +/- |- | bgcolor={{party color|Christian Democratic Union of Germany}}| | align=left| [[Christian Democratic Union of Germany|Christian Democratic Union]] (CDU) | 2,616 | 41.4 | {{decrease}} 4.6 | 15 | {{increase}} 1 |- | bgcolor={{party color|Social Democratic Party of Germany}}| | align=left| [[Social Democratic Party of Germany|Social Democratic Party]] (SPD) | 1,268 | 20.1 | {{increase}} 1 | 7 | {{increase}} 1 |- | bgcolor={{party color|Alternative for Germany}}| | align=left| [[Alternative for Germany]] (AfD) | 794 | 12.6 | Cusub | 5 | Cusub |- | bgcolor={{party color|Free Democratic Party (Germany)}}| | align=left| [[Free Democratic Party (Germany)|Free Democratic Party]] (FDP) | 577 | 9.1 | {{decrease}} 1.6 | 3 | ±0 |- | bgcolor={{party color|Alliance 90/The Greens}}| | align=left| [[Alliance 90/The Greens|Alliance 90/The Greens]] (Grüne) | 543 | 8.6 | {{decrease}} 4.7 | 3 | {{decrease}} 1 |- | bgcolor=#63D6B5| | align=left| Citizens Alliance Bad Sassendorf (BG) | 524 | 8.3 | Cusub | 3 | Cusub |- ! colspan=2| Codad sax ah ! 6,322 ! 99.0 ! ! ! |- ! colspan=2| Codad aan sax ahayn ! 67 ! 1.0 ! ! ! |- ! colspan=2| Wadarta ! 6,389 ! 100.0 ! ! 36 ! {{increase}} 6 |- ! colspan=2| Tirada dadka codaynayay/qaybgalka ! 10,350 ! 61.7 ! ! ! |- | colspan=7| Isha: [https://www.wahlergebnisse.nrw/kommunalwahlen/2025/aktuell/pdf/a974008kw25.pdf Sarkaal ku soo laabtay gobolka North Rhine-Westphalia] |} ===Magaalooyinka mataanaha la ah=== * [[Image:Flag of Austria.svg|25px]] [[Gaming, Austria|Gaming]] ([[Austria]]) <gallery> Image:Bad Sassendorf Salzesel.jpg|<!-- Azeno _mit_ _Salzsack_ --> Image:Bad Sassendorf Gradierwerk.jpg|<!-- [[_Gradierwerk_]] --> Image:Bad Sassendorf Sst. Simon und Judas Thaddäus außen.jpg|<!-- _Evangelische_ _Pfarrkirche_ _Sst_. [[Simeon _Zelotes_|Simeon]] _und_ [[Judaso _Thaddäus_]] --> </gallery> ==Qoraallo== <references/> == Xiriirinta dibadda == * [http://www.bad-sassendorf.de/ Bogga rasmiga ah] {{in lang|de}} {{Authority control}} qyfvc9terelaqgw6e8aa8gxwo21lwzy Bad Schussenried 0 49557 302881 2026-07-17T11:21:21Z Isma4l 41797 /* */ 302881 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_coa = Wappen Bad Schussenried.svg |image_photo = Aerials Norden Bad Schussenried.jpg |coordinates = {{coord|48|0|24|N|9|39|31|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Schussenried in BC.svg |state = |region = Tübingen |district = Biberach |elevation = 570 |area = 55.01 |postal_code = 88427 |area_code = 07583 |licence = BC |Gemeindeschlüssel = 08 4 26 014 |website = [https://www.bad-schussenried.de/ www.bad-schussenried.de] |mayor = Achim Deinet<ref>[https://www.staatsanzeiger.de/staatsanzeiger/wahlen/buergermeisterwahlen/ Aktuelle Wahlergebnisse], Staatsanzeiger, la helay 11 Sebtembar 2021.</ref> |leader_term = 2018&ndash;26 }} [[File:Bad Schussenried Kloster Schussenried 105.JPG|thumb|Fresco uu sameeyay [[Johannes Zick]] oo ku yaalla Kaniisadda St. Magnus.]] '''Bad Schussenried''' ({{IPA|de|ˌbaːt ˈʃʊsn̩ʁiːt|-|De-Bad Schussenried.ogg}}; [[Swabian German|Swabian]]: ''Schussariad'') waa [[magaalo lagu nasto]] oo ku taal [[Upper Swabia]] ee degmada [[Biberach (district)|Biberach]], [[Baden-Württemberg]], [[Jarmalka]]. Waxay ku taallaa [[Upper Swabian Baroque Route]] iyo [[Swabian Spa Route]]. [[Schussenried Abbey]], oo ahayd kaniisad hore oo la aasaasay 1183, waxay ku taallaa Bad Schussenried. Kaniisaddeeda iyo maktabadda [[Baroque]] waxay leeyihiin naqshad iyo farshaxan cajiib ah, oo ay ku jiraan sawirro [[fresco]] ah oo ku yaalla saqafka. Magaaladu waxay sidoo kale hoy u tahay matxaf [[beer stein]] ah, oo la yiraahdo Schussenrieder Bierkrug Museum.<ref>{{Cite web |title=1. Bierkrugmuseum |url=http://www.schussenrieder.de/de/bierkrugmuseum_q_a-3848.html |url-status=dead |access-date=2025-02-25}}</ref> Bad Schussenried waxay lahayd dad tiradoodu gaarayso 8,537 dhammaadkii 2015. ==Juqraafiga== Bad Schussenried waxay ku taallaa inta u dhaxaysa [[Ulm]] iyo [[Lake Constance]] oo ku taal wabiga [[Schussen]]. [[48th parallel north]] waxay dhex martaa Bad Schussenried. ==Taariikhda== Helitaanada qadiimiga ah ayaa caddeeyay inay jirtay degsiimo horay u jirtay gobolka. Sanadkii 1866, xerada Paleolithic ee ugaarsatada iyo guranayaasha ayaa la helay. Kuwani waxay ahaayeen helitaanadii ugu horreeyay ee Paleolithic ee Bartamaha Yurub. ===Goobta Dhaxalka Adduunka=== Aichbühl, oo qiyaastii 1.5 km waqooyi ka xigta isha [[Schussen]], qoditaanno dhamaadkii qarnigii 19-aad lagu sameeyay bogga [[Federsee]] ayaa lagu helay degsiimooyin Neolithic [[Stilt house|pile-dwelling]] (ama guri tiirar ah) kuwaas oo qayb ka ah [[Prehistoric Pile dwellings around the Alps]] [[UNESCO]] [[Goobta Dhaxalka Adduunka]].<ref name=UNESCO>[https://whc.unesco.org/en/list/1363/ UNESCO Goobta Dhaxalka Adduunka - Guryaha tiirarka ah ee taariikhiga ah ee ku xeeran buuraha Alps]</ref> ===Qarniyadii Dhexe=== ''Shuozenried'' waxaa markii ugu horreysay lagu xusay diiwaannada sanadkii 1153. Taariikhda magaaladu waxay si dhow ugu xiran tahay tan [[Schussenried Abbey]]. Sanadkii 1183, hoggaamiyeyaashii deegaanka Konrad iyo Beringer waxay aasaaseen kaniisadda [[Premonstratensian]]. Abbey-gu wuxuu helay mudnaan badan, tusaale ahaan 1521 Xukunka Sare ([[maxkamadda dhiigga]]), taas oo u oggolaanaysa inay ku sawirto seefta agteeda crozier-ka ee gaashaan-xardhaha. Ilaa [[secularization]], canons-ku waxay maamuli jireen bulshada kaniisadda. ==Dhaqanka iyo soo jiidashada== ===Matxafyada=== * ''Bierkrugmuseum'' waa matxaf ku saabsan [[beer stein]]s * ''Oberschwäbisches Museumsdorf Kürnbach'' waa tuulo Upper Swabian ah oo leh 31 dhismo iyo alaab guri oo ka timid lix qarni * [[Pilgrimage]] matxaf ''Alte Schmiede'' oo ku yaal Steinhausen * ''Ailinger Erlebnismühle'' oo leh dhaqan in ka badan 400 sano jir ah oo ku yaal degmada Reichenbach * Matxafka [[Coach (carriage)|gaadiidka]] * ''Zentrales württembergisches Mundartarchiv und Museum'' * [[Monastery]] matxaf ''Klostermuseum Bad Schussenried'' ===Dhismayaasha=== [[File:Bad Schussenried-Steinhausen-Wallfahrtskirche-1-Bubo.JPG|thumb|Kaniisadda Xajka St. Peter iyo Paul ee Steinhausen.]] * [[Schussenried Abbey]] * {{ill|Sanctuary Church of Our Lady, Steinhausen|de|Wallfahrtskirche Steinhausen}}, 1728–1731 * Kaniisadda ''St. Oswald'' ee degmada Otterswang, 1770 * Kaniisadda ''Kirche zu den Heiligen Sebastian'' ee degmada Reichenbach, 1460 * [[Qalcado]]: ''Burg Hervetsweiler'', ''Burg Kürnbach'', ''Ruine Otterswang'', ''Burg Reichenbach'', ''Burg Rudersberg'', ''Burg Schussenried'' ==Dhaqaalaha iyo Kaabayaasha== Ilaa bartamihii qarnigii 20-aad, [[peet extraction]] waxay ahayd warshad muhiim ah oo ku taal Schussenried. Maanta loo-shaqeeyayaasha waaweyn ee deegaanka waa [[isbitaalka dhimirka]] ee cilmi-nafsiga guud iyo cilmi-nafsiga (ZfP Südwürttemberg), Schwäbische Hüttenwerke (SHW), oo ah alaab-qeybiyaha baabuurta, iyo qaybta isku-darka la taaban karo ee [[Liebherr]] Group. ===Gaadiidka=== Saldhigga Bad Schussenried wuxuu ku yaallaa [[Southern Railway (Württemberg)]]. Tareenadu waxay socdaan saacad kasta ilaa Ulm iyo [[Friedrichshafen]]. ===Waxbarashada=== Bad Schussenried waxay leedahay dugsi hoose, [[Werkrealschule]], [[Realschule]] iyo [[Progymnasium]]. Intaa waxaa dheer, [[Humboldt-Institut]] ee Jarmalka oo ah luuqad ajnabi ah waxay maamushaa [[dugsi jiif]] oo loogu talagalay ardayda caalamiga ah. == Shaqsiyad == Oswald Metzger, oo hore u ahaan jiray xisbiga Green, haddana ah siyaasi dimuqraadi ah oo Christian ah iyo baaskiil-wadaha [[Rolf Gölz]], oo ku guuleystay billad lacag ah [[1984 Summer Olympics]], waxay ka yimaadeen Bad Schussenried. Horyaalada adduunka ee haweenka baaskiilada farsamada gacanta sidoo kale waxay ka yimaadeen Bad Schussenried. === Wiilal iyo gabdho ka soo jeeda magaalada === * [[Johann Baptist Allgaier]] (1763–1823), cayaaryahan chess * [[Rolf Gölz]] (dhashay 1962), baaskiil-wade xirfad leh iyo agaasimaha isboortiga ee [[Team Gerolsteiner|racing team Gerolsteiner]] === Shaqsiyadaha ka soo shaqeeyay deegaanka === [[File:Conradin Kreutzer Auguste Hüssener.JPG|thumb|110px|Conradin Kreutzer]] * [[Conradin Kreutzer]] (1780–1849), laxamiiste iyo hoggaamiye band, wuxuu soo booqday dugsiga [[monastery]] ee Schussenried ==Tixraacyo== {{Reflist}} ==Xiriirinta dibadda== *{{Official website}} {{in lang|de}} *[https://www.zfp-web.de/ Zentren für Psychiatrie (Xarumaha cilmi-nafsiga)] {{in lang|de}} {{Commons category|Bad Schussenried}} {{Authority control}} dkvjhdhd3v2fnd18dwu62dx3hlpp92w Bad Schwartau 0 49558 302882 2026-07-17T11:24:50Z Isma4l 41797 /* */ 302882 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Stadt |image_photo = Bad-Schwartau Brunnen Im-Spiel-der-Wellen Gesamtansicht.JPG |image_caption = Amtsgericht |image_flag = Flagge Bad Schwartau.png |image_coa = DEU Bad Schwartau COA.svg |coordinates = {{coord|53|55|10|N|10|41|51|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Schwartau in OH.png |state = |district = Ostholstein |elevation = 8 |area = 18.39 |postal_code = 23611 |area_code = 0451 |licence = OH |Gemeindeschlüssel = 01 0 55 004 |website = [http://www.bad-schwartau.de/ www.bad-schwartau.de] |mayor = Katrin Engeln |party = }} '''Bad Schwartau''' ({{IPA|de|baːt ˈʃvaʁtaʊ|-|De-Bad Schwartau.ogg}}; {{langx|nds|Bad Swartau}}) waa magaalada ugu weyn ee degmada [[Ostholstein]], ee [[Schleswig-Holstein]], [[Jarmalka]]. Waxay ku taal wabiga [[Trave]] iyo badda [[Schwartau]], qiyaastii 5 km waqooyi ka xigta magaalada Hanseatic ee [[Lübeck]]. Bad Schwartau waa magaalo lagu nasto, oo caan ku ah biyaha milixda leh ee iodide. Magaaladu waxay ku taal qiyaastii 13 km u jirta Badda Baltic. == Dhaqaalaha iyo Kaabayaasha == {| align=right |– | {{infobox station | style = Deutsche Bahn |name = Bad Schwartau | platforms = 2 | services = {{Adjacent stations|system1=DB Regio Nord |line1=RB 85|left1=Lübeck|right1=Timmendorfer Strand |system2=Erixx |line2=RE 83|left2=Eutin |right2=Lübeck }} }} |} Bad Schwartau waxay ugu caansan tahay warshadeeda cuntada. Loo-shaqeeyaha ugu weyn waa shirkadda [[Schwartauer Werke]] oo ay leedahay [[Dr. Oetker]]. Diiradda kale ee dhaqaalaha waa qaybta daryeelka caafimaadka. Waxaa jira saldhig tareen oo ku yaal Bad Schwartau oo ku teedsan [[Kiel–Lübeck railway]] iyo [[Lübeck–Puttgarden railway]]. Lada tareen waxay u wada socdaan sidii laba jid oo ka yimid Lübeck waxayna kala go'aan 1.5 km waqooyi ka xigta saldhigga. Sida qayb ka mid ah horumarinta iyo dib-u-dhiska tareenka Lübeck–Puttgarden, saldhigga waxaa la dhisi doonaa, qiyaastii 2025, heer ka hooseeya si labada jid ee tareen ee u dhow ay u ogolaadaan waddooyinkaas inay ka gudbaan buundooyinka korka tareenka. {{Clear left}} == Isboortiga == Kooxda isboortiga ugu muhiimsan ee magaalada waa [[VfL Bad Schwartau]], oo kooxdeeda handball-ka ragga ay ka ciyaartay horyaalka qaranka ee handball-ka. Sanadkii 2002, shatiga [[Handball-Bundesliga|Bundesliga]] waxaa la wareegay [[Handball Sport Verein Hamburg|HSV Hamburg]]. Taas waxaa ku xigtay in loo laabto horyaalka gobolka handball-ka ee Waqooyi-bari. Tan iyo xilli ciyaareedkii 2007/2008, VfL waxay mar kale ka ciyaaraysay horyaalka labaad ee handball-ka Bundesliga. Tan iyo xilli ciyaareedkii 2017/18, kooxdu waxay ku tartamaysay sida VfL Lübeck-Schwartau. == Dadka caanka ah == === Wiilal iyo gabdho ka soo jeeda magaalada === * [[Wolfram Kühn]] (dhashay 1952), oo hore u ahaan jiray Vice Admiral-ka Ciidanka Badda ee Jarmalka iyo ku-xigeenka [[Inspector General of the Bundeswehr]] * [[Gerd-Volker Schock]] (dhashay 1950), ciyaaryahan kubbadda cagta ah iyo tababare * [[Karl Schultz]] (dhashay 1937), fardooley, Olympian-ka dhacdooyinka 1972 iyo 1976 === Shaqsiyadaha ku nool ama ku noolaa Bad Schwartau === * [[Emanuel Geibel]] (1815–1884), abwaan Jarmal ah iyo qoraa riwaayado * [[Erich Rudorffer]] (1917–2016), Jarmal [[Luftwaffe]] [[fighter ace]] * [[Sandra Völker]] (dhashay 1974), dabaasha, freestyle iyo backstroke ==Tixraacyo== {{Reflist}} {{Authority control}} rk2ys2luqotkexfj1o7ufb6lxasch8u Bad Segeberg 0 49559 302883 2026-07-17T11:26:34Z Isma4l 41797 /* */ 302883 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Stadt |image_photo = Marktplatz_Bad_Segeberg_2001.jpg |image_coa = DEU Bad Segeberg COA.svg |coordinates = {{coord|53|55|N|10|19|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Segeberg in SE.svg |state = |district = Segeberg |elevation = 27 |area = 18.87 |postal_code = 23781–23795 2360 |area_code = 04551 |licence = SE |Gemeindeschlüssel = 01 0 60 005 |website = [http://www.badsegeberg.de/ www.badsegeberg.de] |mayor = Toni Köppen }} '''Bad Segeberg''' ({{IPA|de|baːt ˈzeːɡəbɛʁk|lang|De-Bad Segeberg.ogg}}; {{langx|nds|Sebarg}}) waa magaalo Jarmal ah oo ay ku nool yihiin 16,000 oo qof, waxayna ku taal gobolka [[Schleswig-Holstein]], waana xarunta degmada (Kreis) [[Segeberg]]. Waxay ku taal qiyaastii 50 km waqooyi-bari ee [[Hamburg]], iyo 25 km galbeedka [[Lübeck]]. Waxay caan ku tahay [[Karl May Festival in Bad Segeberg|Karl May Festival]], oo la qabto sanad walba ilaa 1952, kaas oo ka dhaca garoonka [[Kalkberg Stadium]] ee magaalada, kaas oo ah amfiteatar weyn oo ay markii hore dhistay [[Reich Labour Service]] gudaha god la qoday oo ku yaal [[Segeberger Kalkberg]]. Waxaa ku yaal munaarad telefishan oo weyn oo ku taal bartamaha magaalada. ==Juqraafiga== Bad Segeberg kama foga cirifka bari ee buuraha [[Ostholstein]]. Qaybta galbeed ee magaalada waxaa xuduud la leh [[Trave]], qaybta waqooyi waxaa xuduud la leh [[Ihlsee]] iyo kaymo, waqooyi-bari waxaa xuduud la leh [[Großer Segeberger See]], galbeedkuna sidoo kale waxaa xuduud la leh kaymo. Koonfurta, Bad Segeberg waxaa xuduud la leh magaalooyinka [[Högersdorf]] iyo [[Klein Gladebrügge]]. Xagga juqraafiga, aagga ku xeeran Bad Segeberg waa mid gaar ah sababtoo ah waa aagga kaliya ee leh [[Karst topography]] ee Schleswig-Holstein, taas oo lagu tilmaamo jiritaanka godadka dhulka ku dhaca ee aagga. Waxaa xitaa jiray godad dhulka ku dhacay magaalada gudaheeda, in kasta oo dhammaantood la buuxiyay oo aan hadda la arki karin. Marka laga reebo Kleiner Segeberger See, kaas oo ah god dhulka ku dhacay oo biyo ka buuxaan oo ku yaal cagta [[Segeberger Kalkberg]]. ==Dadka caanka ah== * [[Werner Wrangel]] (1922 Passopp – 1945), sarkaal ciidan oo la sharfay * [[Maria Jepsen]] (dhashay 1945), hoggaamiye kaniisadeed Lutheran * [[Christian Habicht (actor)|Christian Habicht]] (1952–2010), jilaa * [[Bernd Jorkisch]] (dhashay 1957), ganacsade iyo Madaxweynaha Rugta Ganacsiga iyo Warshadaha ee Lübeck laga soo bilaabo 2004 ilaa 2010 * [[Gero Storjohann]] (dhashay 1958), siyaasi, xubin ka tirsan CDU * [[Claus Christian Claussen]] (dhashay 1961), siyaasi, xubin ka tirsan CDU * [[Detlev Buck]] (dhashay 1962), agaasime filim, jilaa, soo saare iyo qoraa shaashad * [[Eilika Duchess of Oldenburg]] (dhashay 1972), xaaska [[Georg von Habsburg]] * [[Alexander Holtmann]] (dhashay 1978), jilaa shineemo, telefishan iyo tiyaatar === Isboorti === * [[Frauke Kuhlmann]] (dhashay 1966), ciyaaryahan kubbadda cagta haweenka oo caalami ah * [[Mona Barthel]] (dhashay 1990), cayaaryahan tennis * [[Rachel Rinast]] (dhashay 1991), kubbadda cagta, ciyaartay in ka badan 280 kulan oo xirfad leh * [[Janek Sternberg]] (dhashay 1992), kubbadda cagta, ciyaartay in ka badan 260 kulan oo xirfad leh * [[Fiete Arp]] (dhashay 2000), kubbadda cagta, ciyaartay in ka badan 120 kulan oo xirfad leh ==Magaalooyinka mataanaha la ah== {{See also|Liiska magaalooyinka mataanaha la ah ee Jarmalka}} Bad Segeberg waa [[Sister city|mataan]] la:<ref>{{cite web|title=Partnerstädte|url=https://www.bad-segeberg.de/Stadt-Politik/Partnerst%C3%A4dte|website=bad-segeberg.de|publisher=Bad Segeberg|language=de|access-date=2021-02-04}}</ref> *{{flagicon|ISR}} [[Kiryat Motzkin]], Israa'iil *{{flagicon|FIN}} [[Riihimäki]], Finland *{{flagicon|GER}} [[Teterow]], Jarmalka *{{flagicon|EST}} [[Võru]], Estonia *{{flagicon|POL}} [[Gmina Złocieniec|Złocieniec]], Poland ==Tixraacyo== {{Reflist}} {{Commons category}} {{Authority control}} 10o8yfm6awqghtffykepfem2xh4ql4u Bad Soden 0 49560 302884 2026-07-17T11:28:48Z Isma4l 41797 /* */ 302884 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location | type = Stadt | image_coa = Wappen Bad Soden am Taunus.svg | image_photo = Hundertwasserhaus Bad Soden Autumn.jpg | image_caption = Dhisme la deggan yahay oo ku yaalla Bad Soden, oo uu naqshadeeyay [[Friedensreich Hundertwasser]] | coordinates = {{coord|50|08|N|08|30|E|format=dms|display=inline,title}} | image_plan = Bad Soden am Taunus in MTK.svg | state = | region = Darmstadt | district = Main-Taunus-Kreis | elevation = 130-385 | area = 12.5 | postal_code = 65812 | area_code = 06196, 06174 (Altenhain) | licence = MTK | Gemeindeschlüssel = 06 4 36 001 | divisions = 3 [[Stadtteil]]e: Bad Soden, Neuenhain, Altenhain | website = [http://www.bad-soden.de www.bad-soden.de] | mayor = Frank Blasch<ref>{{cite web|url=https://statistik.hessen.de/sites/statistik.hessen.de/files/2024-05/BVII_m05-2024_Direktwahlen_Tabelle_1a.xlsx|title=Ergebnisse der jeweils letzten Direktwahl von Landrätinnen und Landräte sowie (Ober-)Bürgermeisterinnen und (Ober-)Bürgermeister in Hessen|language=de|date=21 May 2024|publisher=[[Hessisches Statistisches Landesamt]]|format=XLS}}</ref> | leader_term = 2023&ndash;29 | party = CDU }} '''Bad Soden am Taunus''' ({{IPA|de|baːt ˈzoːdn̩ ʔam ˈtaʊnʊs}}, {{lit|Bad Soden on the [[Taunus]]}}), oo si caadi ah loogu yaqaano '''Bad Soden''', waa magaalo iyo goob lagu nasto oo ku taal [[Main-Taunus-Kreis]], [[Hessen]], [[Jarmalka]]. Waxay lahayd dad tiradoodu gaarayso 22,563 {{as of|2017|lc=y}}, taas oo kor uga kacday 21,412 sanadkii 2005. == Warbixin == Bad Soden waa magaalo dadka deggan ay u shaqo tagaan [[Frankfurt am Main]] iyo magaalooyin kale oo ku xeeran. Waxay caan ku tahay ilo biyo kala duwan oo ay leedahay, kuwaas oo ka kooban gaaska carbonic acid iyo waxyaabo kala duwan oo iron oxides ah. Biyaha waxaa loo isticmaalaa gudaha iyo dibadda, waxaana si ballaaran loo dhoofiyaa. Kiniinnada dhuunta ee Soden ({{langx|de|Sodener Pastillen}}), oo laga soo saaray biyaha, ayaa sidoo kale aad loo dalbadaa. Bad Soden waxay leedahay Kurhaus si wanaagsan loo qalabeeyay, kaniisad Evangelical iyo Roman Catholic ah, iyo isbitaal. Waxay sidoo kale leedahay dhisme dad deggan yahay oo uu dhisay naqshadeeye [[Friedensreich Hundertwasser]]. Bad Soden waxay leedahay laba degmo: Altenhein am Taunus iyo Neuenhein am Taunus. ==Duqa Magaalada== Duqa magaalada laga soo bilaabo 1893:<ref> Joachim Kromer: Bad Soden am Taunus Bestehen aus der Geschichte. Verlag Waldemar Kramer, Frankfurt am Main 1990.</ref> * 1893–1912: Georg Busz * 1912–1920: Friedrich Höh * 1920–1923: Niederschulte * 1925–1937: Alfred Benninghoven * 1937–1939: Jakob Rittgen * 1939–1945: Karl Bohle * 1945–1948: Kuno Mayer * 1948–1957: Gilbert Just * 1957–1967: August Karl Wallis * 1967–1973: Helmuth Schwinge * 1973–1977: Hans-Helmut Kämmerer * 1977–1985: Volker Hodann * 1985–1986: Hans Jörg Röhrich (sarkaalka dawladda) * 1986–1992: Berthold R. Gall * 1992–2004: Kurt E. Bender * 2004–2018: [[Norbert Altenkamp]] * 2018–ilaa hadda: Frank Blasch == Dadka caanka ah == [[File:Otto Frank (1961).jpg|thumb|140px|Otto Frank (1961)]] * [[Elvira Bach]] (dhashay 1951), farshaxaniste iyo rinjiile, waxay ku dhalatay Neuenhain (Taunus) waxayna ku nooshahay Berlin ilaa 1970 * [[Gerhard Bärsch]] (dhashay 1988), siyaasi * [[Otto Frank]] (1889–1980), aabaha [[Anne Frank]], wuxuu ka shaqeeyay Bad Soden ka hor inta uusan u guurin Netherlands qoyskiisa * Peter Lang (1878–1954), xubin ka tirsan baarlamaanka Dawladda Dadka ee Hesse ee Jamhuuriyadda Weimar * [[Christian Seybold]] (1695–1768), farshaxaniste xilligii [[Baroque]]; waxaa lagu baabtiisay Neuenhain (Taunus), wuxuuna ku noolaa ilaa 1715 Soden * [[Georg Thilenius]] (1868–1937), qowmiyadle iyo cilmi-nafsiga dadka * [[Sabine Winter]] (dhashay 1992), ciyaaryahan miiska tennis-ka, waxay ku dhalatay Bad Soden * [[Edward Wunderly]], dhakhtar iyo siyaasi ka tirsan [[Milwaukee]], [[Wisconsin]], wuxuu ka yimid Bad Soden ==Magaalooyinka mataanaha la ah== {{See also|Liiska magaalooyinka mataanaha la ah ee Jarmalka}} Bad Soden waa [[Sister city|mataan]] la:<ref>{{cite web |title=Die fünf Partnerstädte von Bad Soden am Taunus|url=https://www.bad-soden.de/unsere-stadt/stadtportraet/partnerstaedte/|website=bad-soden.de|publisher=Bad Soden am Taunus|language=de|access-date=2021-02-04}}</ref> *{{flagicon|FRA}} [[Rueil-Malmaison]], Faransiiska (1975) *{{flagicon|AUT}} [[Kitzbühel]], Austria (1984) *{{flagicon|CZE}} [[Františkovy Lázně]], Czech Republic (1992) *{{flagicon|JPN}} [[Yōrō, Gifu|Yōrō]], Japan (2004) *{{flagicon|USA}} [[Franklin, Tennessee|Franklin]], United States (2016) == Gallery == <gallery> File:Bad Soden Taunus alter Kurpark.jpg|Beerta duugga ah File:Bad Soden am Taunus kath. Kirche und Kurpark.jpg|Beerta cusub oo leh Kaniisadda Catholic File:Ev.Kirche BSaTs.jpg|Kaniisadda Protestant File:Bad Soden, Paulinenschlösschen, vom Park.JPG| "Paulinenschlösschen" File:Bad Soden Taunus Badehaus Frontansicht.JPG|"Badehaus" - Goobta qubayska File:Bad Soden Taunus Königsteiner Straße.JPG|"Königsteiner Straße" File:Quellenpark Bad Soden.jpg|Quellenpark </gallery> ==Tixraacyo suugaaneed== Buugga [[Leo Tolstoy]] ee [[Anna Karenina]], qoyska Scherbatskys waxay u guuraan Bad Soden si ay u daaweeyaan xanuunka Kitty. Buugga [[Ivan Turgenev]] ee "[[Spring Torrents]]," Dimitry Sanin wuxuu safar la galaa gacalkiisa mustaqbalka, Gemma, iyo ninka ay hadda aqal-galka yihiin Soden, "magaalo yar oo qiyaastii nus saac u jirta Frankfurt". Si weyn loogu soo bandhigay Qaybta 3 ee buugga [[Thomas Pynchon]] ee [[Gravity's Rainbow]]. ==Sidoo kale eeg== *[[Woco Group]] ==Tixraacyo== {{Reflist}} * {{EB1911|wstitle=Soden}} {{update|date=October 2010}} == Xiriirinta dibadda == * [http://www.bad-soden.de/ Internetauftritt der Stadt Bad Soden am Taunus] * {{HessBib PPN|11631933X}} * {{DNB-Portal|4055355-3}} {{commons category|Bad Soden am Taunus|Bad Soden}} {{Authority control}} 0d4mxk8he6kyyui8u9yhuyasavwp48m Bad Steben 0 49561 302885 2026-07-17T11:30:26Z Isma4l 41797 /* */ 302885 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |image_coa = DEU Bad Steben COA.svg |coordinates = {{coord|50|22|N|11|39|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Steben in HO.svg |image_photo = Bad-Steben-Kurhaus.jpg |image_caption = Dhismaha lagu nasto |state = |region = Oberfranken |district = Hof |elevation = 578 |area = 25.84 |postal_code = 95138 |area_code = 09288 |licence = HO |Gemeindeschlüssel = 09 4 75 112 |website = [http://www.badsteben.de www.badsteben.de] |mayor = Bert Horn<ref>[https://www.statistik.bayern.de/wahlen/kommunalwahlen/bgm/ Liste der ersten Bürgermeister/Oberbürgermeister in kreisangehörigen Gemeinden], [[Bayerisches Landesamt für Statistik]], 15 Luulyo 2021.</ref> |leader_term = 2020&ndash;26 |party = CSU }} '''Bad Steben''' ({{IPA|de|baːt ˈʃteːbn̩}}) waa [[Market town#German-language area|magaalo suuq]] ku taal degmada [[Hof (district)|Hof]] ee [[Bavaria]] ee [[Jarmalka]]. Sanadkii 2007, Bad Steben waxay u dabaaldegtay sannad-guuradii 175-aad oo ay u ahayd goob lagu nasto oo ay leedahay Gobolka Bavaria. ==Tixraacyo== {{Reflist}} {{Authority control}} 5z1na1eu4jkt1l0h2pe6ry14ddqilh4 Bad Sulza 0 49562 302886 2026-07-17T11:31:57Z Isma4l 41797 /* */ 302886 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_coa = Wappen von Bad Sulza.png |coordinates = {{coord|51|5|15|N|11|37|20|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Sulza in AP.png |image_photo = 180608-SulzaRathaus.jpg |image_caption = Guriga magaalada |state = |district = Weimarer Land |elevation = 140 |area = 94.1 |postal_code = 99518, 99510 (Flurstedt, Gebstedt, Wickerstedt) |area_code = 036461 |licence = AP, APD |Gemeindeschlüssel = 16 0 71 004 |website = [http://www.bad-sulza.de/ www.bad-sulza.de] |mayor = Dirk Schütze<ref>[https://wahlen.thueringen.de/datenbank/wahl1/wahl.asp?wahlart=BM&wJahr=0000&zeigeErg=LAND&auswertung=2 Gewählte Bürgermeister - aktuelle Landesübersicht], Freistaat Thüringen. La helay 25 Juun 2024.</ref> |leader_term = 2024&ndash;30 |party = }} '''Bad Sulza''' ({{IPA|de|baːt ˈzʊltsa|-|De-Bad Sulza.ogg}}) waa magaalo ku taal degmada [[Weimarer Land]], ee [[Thuringia]], [[Jarmalka]]. Waxay ku taal wabiga [[Ilm (Thuringia)|Ilm]], 15 km koonfur-galbeed ee [[Naumburg]], iyo 18 km waqooyiga [[Jena]]. ==Taariikhda== Gudaha [[German Empire]] (1871-1918), Bad Sulza waxay qayb ka ahayd [[Grand Duchy of Saxe-Weimar-Eisenach]]. Degmadii hore ee [[Ködderitzsch]] ayaa lagu daray Bad Sulza bishii Janaayo 2019, iyo [[Saaleplatte]] bishii Diseembar 2019. Bishii Janaayo 2023 Bad Sulza waxay nuugtay degmadii hore ee [[Rannstedt]].<ref>{{cite web|url=https://parldok.thueringer-landtag.de/ParlDok/dokument/90042/gesetz_und_verordnungsblatt_nr_26_2022.pdf |title=Thüringer Gesetz- und Verordnungsblatt Nr. 26/2022 |page=476|date= 20 December 2022}}</ref> === Muwaadiniin caan ah === * Johann Agricola (1590-1668), kormeeraha warshadda cusbada laga bilaabo 1622 ilaa 1631, wuxuu u isticmaalay awoodda bogsashada ee [[biyo cusbo leh]] ee Sulza ujeedooyin daaweyn ah. * [[Adolf Piltz]] (1855-1940), xisaabiye Jarmal ah oo caan ku ah shaqadiisa aragtida tirada. === Ku xiran magaalada === * [[Thomas Naogeorgus]] (oo asal ahaan ahaa Kirchmair) (1508-1563), cilmi-nafsiga, gabayaa Neo-Latin ah iyo qoraa riwaayado ==Tixraacyo== {{Reflist}} ==Xiriirinta dibadda== {{Commons category-inline}} {{Authority control}} axcyv1k9lan70rz1csfpg20pewfgex3 Bad Sülze 0 49563 302887 2026-07-17T11:33:48Z Isma4l 41797 Bog cusub: {{Infobox German place |type = Stadt |image_flag = Flagge Bad Sülze.png |image_coa = DEU Bad Sülze COA.svg |coordinates = {{coord|54|08|N|12|40|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Sülze in VR.svg |image_photo = Bad Sülze Kirche von Südosten.jpg |image_caption = Kaniisadda Gothic |state = |district = Vorpommern-Rügen |Amt = Recknitz-Trebeltal |elevation = 1... 302887 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_flag = Flagge Bad Sülze.png |image_coa = DEU Bad Sülze COA.svg |coordinates = {{coord|54|08|N|12|40|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Sülze in VR.svg |image_photo = Bad Sülze Kirche von Südosten.jpg |image_caption = Kaniisadda Gothic |state = |district = Vorpommern-Rügen |Amt = Recknitz-Trebeltal |elevation = 11 |area = 26.66 |postal_code = 18334 |area_code = 038229 |licence = NVP |Gemeindeschlüssel = 13 0 73 007 |website = https://www.stadtbadsuelze.de/ |mayor = Doris Schmutzer |party = }} '''Bad Sülze''' ({{IPA|de|baːt ˈzʏltsə|lang|De-Bad Sülze.ogg}}, ilaa 1927 '''Sülze''') waa magaalo ku taal degmada [[Vorpommern-Rügen]], ee [[Mecklenburg-Western Pomerania]], [[Jarmalka]]. Waxay ku taal wabiga [[Recknitz]], 35 km koonfur-galbeed ee [[Stralsund]], iyo 35 km bari ka xigta [[Rostock]]. Muuqaallada juqraafiyeed ee u dhow waxaa ka mid ah koox ka kooban saddex haroood oo la yiraahdo [[Torfkuhlen Bad Sülze]]. Qoditaanno laga sameeyay marin-biyoodka Redderstorfer ayaa muujiyay in degsiimo ku taal aagga magaalada hadda ay jirtay laga soo bilaabo xilligii Neolithic ilaa xilligii Bronze iyo, ka dib, laga soo bilaabo xilligii Slavic ilaa Qarniyadii Dhexe. Bad Sülze waxay caan ku tahay goobaheeda lagu nasto waxaana laga yaabaa inay tahay goobta ugu da'da weyn ee biyaha milixda leh iyo qubayska dhoobada<ref>[https://best-european-health-spas.com/moor-mud-bath/ qubayska dhoobada]</ref> ee waqooyiga Jarmalka.<ref>{{Cite web|url=https://www.mv-baederverband.de/en/spa-and-health-resorts/health-spas/bad-suelze|title=Bad Sülze / Health spas / Spa and health resorts : Bäderverband M-V, die Gesundheitswebsite|website=www.mv-baederverband.de|access-date=2019-12-12}}</ref> ==Tixraacyo== {{Reflist}} {{Commons category|Bad Sülze}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Bad Sulze}} 06095kx9430i0prufu7q59z365wg419 Bad Tabarz 0 49564 302888 2026-07-17T11:35:10Z Isma4l 41797 /* */ 302888 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |image_photo = GTH Nonnenberg 01.jpg |image_caption = Muuqaal qaybta degmada Cabarz |image_coa = Wappen Tabarz.svg |coordinates = {{coord|50|52|57|N|10|30|48|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Tabarz in GTH.svg |state = |district = Gotha |elevation = 394-916 |area = 21.15 |postal_code = 99891 |area_code = 036259 |licence = GTH |Gemeindeschlüssel = 16 0 67 064 |website = [https://www.bad-tabarz.de/ bad-tabarz.de] |mayor = David Ortmann<ref>[https://wahlen.thueringen.de/datenbank/wahl1/wahl.asp?wahlart=BM&wJahr=0000&zeigeErg=LAND&auswertung=2 Gewählte Bürgermeister - aktuelle Landesübersicht], Freistaat Thüringen, la helay 14 Luulyo 2021.</ref> |leader_term = 2020&ndash;26 |party = }} '''Bad Tabarz'''<ref>{{cite web|title=Tabarz darf sich jetzt "Bad Tabarz" nennen|url=http://www.focus.de/regional/erfurt/kommunen-tabarz-darf-sich-jetzt-bad-tabarz-nennen_id_6764324.html|website=focus.de|accessdate=18 July 2017|date=9 March 2017}}</ref> waa [[Municipalities of Germany|degmo]] ku taal [[Gotha (district)|degmada Gotha]], ee [[Thüringen]], [[Jarmalka]]. Waa goob dalxiis oo loogu talagalay isboortiga jiilaalka iyo saldhigga dhammaadka ee [[Thüringerwaldbahn]] oo ah [[tram]]-ka miyiga. ==Tixraacyo== {{Reflist}} f53gugsx796y2haihqcyv1hhqziv53a Bad Tölz 0 49566 302891 2026-07-17T11:37:10Z Isma4l 41797 /* */ 302891 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |type = Stadt |image_coa = DEU Bad Tölz COA.svg |coordinates = {{coord|47|45|37|N|11|33|24|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Tölz in TÖL.svg |image_photo = Bad toelz.jpg |image_caption = Bad Tölz oo laga arkay Wabiga Isar |state = |region = Oberbayern |district = Bad Tölz-Wolfratshausen |elevation = 658 |area = 30.8 |postal_code = 83646 |area_code = 08041 |licence = TÖL |divisions = 5 [[Ortsteil]]e |Gemeindeschlüssel = 09 1 73 112 |website = [https://www.bad-toelz.de/ www.bad-toelz.de] |mayor = Ingo Mehner<ref>[https://www.statistik.bayern.de/wahlen/kommunalwahlen/bgm/ Liste der ersten Bürgermeister/Oberbürgermeister in kreisangehörigen Gemeinden], [[Bayerisches Landesamt für Statistik]], la helay 19 Luulyo 2021.</ref> |leader_term = 2020&ndash;26 |party = CSU }} '''Bad Tölz''' ({{IPA|de|baːt ˈtœlts|lang|De-Bad Tölz.ogg}}; [[Af-Bavaria|Bavarian]]: ''Däiz'') waa magaalo ku taal [[Bavaria]], Jarmalka, waana xarunta maamulka ee degmada [[Bad Tölz-Wolfratshausen]]. == Taariikhda == [[File:Bad Tölz, Marienstift 2004-04.jpg|thumb|left|Bad Tölz]] Cilmi-baadhisyada qadiimiga ah ayaa muujiyay in Bad Tölz ay si joogto ah u degganeyd tan iyo markii ay barafku dib u gurteen dhammaadkii [[Last Glacial Period|Xilligii Barafka]]. Tusaale ahaan, waxaa jira waxyaabo laga helay [[Hallstatt culture]] iyo sidoo kale [[Raetia]] ee Roomaanka, ama ugu yaraan degganaansho ay sameeyeen [[Celts]]-ka Roomaanka. Magaca "[[Tölz]]" (sida "Tolnze") wuxuu soo baxay waqti dambe oo ku aaddan dukumentiyada dhammaadkii qarnigii 12-aad. Magaca "Reginried" wuxuu u muuqdaa mid ka mid ah degsiimooyinka kaniisadda [[Tegernsee]] ee qoraalladii hore, kaas oo laga yaabo inuu la mid yahay [[Reid (disambiguation)|Reid]] ee qaybta galbeed ee Mühlfeld. Hainricus de Tolnze ayaa dhisay qalcad goobta ku taal, taas oo xakameynaysay taraafikada wabiga iyo wadada gobolka laakiin hadda aan jirin. Sanadkii 1331, [[Louis IV, Holy Roman Emperor|Louis IV]] wuxuu Tölz ka dhigay [[market town|magaalo suuq leh]]. Qarnigii 14-aad, Tölz waxay noqotay isgoys loogu talagalay taraafikada cusbada iyo alwaaxa ee [[Isar]]. Sanadkii 1453, waddada suuqa, kaniisadda, iyo qalcadda ayaa dab qabsaday. Duke [[Albert III, Duke of Bavaria|Albrecht III]] wuxuu u suurtogeliyay magaalada inay dib u dhisto, laakiin markan dhagax. Wuxuu kaloo dhisay qasriga oo taagnaa ilaa 1770, markii uu burburay oo ugu dambeyntii uu wiiqay wabiga [[Ellbach (Isar)|Ellbach]]. [[Thirty Years' War|Dagaalkii Soddonka Sano]] (1618–1648) wuxuu gobolka keenay [[pandemic|daacuun]] iyo burbur. Intii lagu jiray [[War of the Spanish Succession|Dagaalkii Dhaxalka Isbaanishka]] arrimuhu waxay bilaabeen inay mar kale isbeddelaan, iyadoo ganacsiga lime iyo alaabta alwaaxda, iyo alaabo kale. Dagaalkan intii lagu jiray, sanadkii 1705, Johann Jäger oo ka tirsan Tölz wuxuu hoggaamiyay koox beeralay ah si ay ugu dagaalamaan [[Sendling]] (koonfurta [[Munich]]). Magaaladu waxay sidoo kale caan ku noqotay inay tahay goob [[pilgrimage|xajka]]; 6-da Nofeembar kasta, waxaa jira dabbaaldegga [[Saint Leonard of Noblac]]. Sanadkii 1718, waxaa loo dhisay kaniisad yar oo lagu sharfayo buurta Calvary. Bartamihii qarnigii 19-aad, Tölz waxay beddeshay jihada markii la helay [[natural spring|ilo biyo dabiici ah]]. Magaaladu waxay bilowday inay diiradda saarto sifooyinka bogsashada ee ilahan waxayna noqotay goob lagu daaweeyo iyo [[spa town|magaalo lagu nasto]]. Sanadkii 1899, waxay caan ku noqotay Bad Tölz. Sanadkii 1937, [[SS-Junker School]] Bad Tölz (xero tababar oo loogu talagalay murashaxiinta [[SS officer|sarkaalka SS]]) ayaa laga aasaasay meel u dhow magaalada. Dugsigu wuxuu shaqaynayay ilaa dhammaadkii [[World War II|Dagaalkii Labaad ee Adduunka]] sanadkii 1945. Xero hoosaad ka tirsan [[Dachau concentration camp|xerada Dachau]] ayaa ku tiil magaalada. Waxay siisay xoog shaqo dugsiga iyo ''Zentralbauleitung'' (Dhismaha Maamulka Dhexe). Bad Tölz waxay sidoo kale noqotay magaaladii ugu dambeysay ee "la dhex maro" by [[Death marches (Holocaust)#Dachau to the Austrian border|marinkii dhimashada Holocaust]] ka Dachau ilaa xadka Austria, oo [[442nd Infantry Regiment (United States)#522nd Field Artillery Battalion|ay joojiyeen]] askarta madaafiicda [[Nisei]] ee Ciidanka Mareykanka 2 May 1945, laba kiiloomitir u jirta tuulada xigta ee bari ka xigta, [[Waakirchen]]. Dugsiga SS-Junker ee hore wuxuu ahaa saldhigga guutadii 1aad ee Ciidanka Mareykanka, [[10th Special Forces Group]] ilaa 1991. Bad Tölz waxay ahayd halkii [[Amon Göth]], taliyihii [[Nazi concentration camps|xerada ururinta Nazi]] ee [[Kraków-Płaszów concentration camp|xerada Płaszów]], ee Poland oo ay haysteen Jarmalka intii lagu jiray [[World War II|Dagaalkii Labaad ee Adduunka]], lagu xiray loona diray maxkamad Poland. Maanta, Bad Tölz waxay caan ku tahay [[spa|goobaha nasashada]], magaaladeeda taariikhiga ah ee [[medieval|qarniyadii dhexe]], iyo muuqaalkeeda [[Alps|buuraha Alps]]. Banka galbeed ee Wabiga [[Isar]] wuxuu ku yaallaa Kurverwaltung, ama [[thermal bath|spa]] casri ah, oo biyahiisa hodanka ku ah [[iodine|yodine]] ay caan ku yihiin awooddooda dejinta iyo bogsashada. Soojiidasho weyn ayaa ahaa Alpamare, oo ah kii ugu horreeyay ee [[water park|beerta biyaha]] gudaha Yurub oo leh [[water slide|biyo-boodbood]] dheer, [[wave pool|barkad mawjado]], [[Wave tank|surf wave]], iyo noocyo kala duwan oo barkadaha kulaylka bannaanka ah oo leh biyo yodine, ilaa ay xirtay 2015. Soojiidasho kale oo weyn waa Stadtpfarrkirche, kaniisad la dhisay 1466, taas oo ah tusaale ka mid ah [[Gothic architecture|naqshadaha Gothic]]-ga dambe ee Jarmalka. == Juqraafiga == Bad Tölz waxay ku taal Wabiga [[Isar]], 670 mitir ka sarreeya heerka badda. Waxay ku fadhidaa 30.8 kiiloomitir laba jibbaaran. === Cimilada === Bad Tölz, celceliska heerkulka sare ee sanadlaha ah waa 10 °C, iyo heerkulka hoose ee sanadlaha ah waa 4 °C. Jiilaalku waa qabow ilaa mid aad u qabow, xagaaguna waa dhexdhexaad diiran, mahadsanid goobteeda u dhow buuraha Alps. Waxaa loo kala saaraa [[Humid continental climate|qoyan qaaradood]] (''Dfb''). == Gaadiidka == Bad Tölz waxaa u adeega khadka [[Munich]] ilaa [[Lenggries]] ee tareenka [[Bayerische Oberlandbahn]] (Khadka Cagaaran). == Xiriirrada caalamiga ah == {{See also|Liiska magaalooyinka mataanaha la ah ee Jarmalka}} === Magaalooyinka mataanaha la ah === Bad Tölz waa [[Twin towns and sister cities|mataan]] la: *{{flagicon|FRA}} [[Vichy]], [[Allier]], [[Auvergne-Rhône-Alpes]], Faransiiska (tan iyo 1965) === Muwaadiniin caan ah === * [[Konrad Abeltshauser]] (dhashay 1992), ciyaaryahan hockey * [[Sebastian Horn]] (dhashay 1970) muusikiiste iyo soo-jeediye TV * [[Eusebius Amort]] (1692-1775), cilmi-nafsiga Catholic * [[Hans Carossa]] (1878-1956), gabayaa iyo qoraa * [[Annemarie Gerg]] (dhashay 1975), ciyaaryahan barafka alpine * [[Michaela Gerg]] (dhashay 1965), ciyaaryahan barafka alpine * [[Rita Kapfhammer]] (dhashay 1964), mezzo-soprano * [[Johann Nepomuk Sepp]] (1816-1909), taariikhyahan, ilaaliyaha kaniisadda [[Wessobrunn]], qabanqaabiyaha taallada Winzerer === Dadka caanka ah ee deegaanka ka shaqeeyay === * [[Franz Hanfstaengl]] (1804-1877), rinjiile, lithographer iyo sawir qaade * [[Thomas Mann]] (1875-1955), qoraa, wuxuu halkan ku lahaa laga soo bilaabo 1906 ilaa 1917 guri xagaaga, maanta waa ''Villa Mann'' * [[Hans von Hentig]] (1887-1974), cilmi-nafsiga dembiyada * [[Grethe Weiser]] (1903-1970), atariisho, waxay ku dhimatay shil taraafikada ka dib isbitaalka magaalada Bad Toelz * [[Norbert Schultze]] (1911-2002), laxamiiste iyo hoggaamiye * [[Marie-Luise Jahn|Marie-Luise Schultze-Jahn]] (1918-2010), xubin ka tirsan [[White Rose]] * [[Gregor Dorfmeister]] (dhashay 1929) saxafi iyo qoraa, wuxuu ku koray Tolz; wuxuu ka hadlay waqtigiisii Hitler Youth iyo Volkssturm buug qeyb ahaan autobiographical ah ''The Bridge'' * [[Kristian Schultze]] (1945-2011), laxamiiste, habeyne, keyboardist iyo soo saare muusig, wuxuu ku noolaa Bad Tölz tan iyo 2002 * [[Ottfried Fischer]] (dhashay 1953), majaajilayste iyo jilaa, sida dabeecadda ugu weyn ''[[Der Bulle von Tölz]]'', wuxuu kor u qaaday iyada oo la socota jilaayaal kale oo badan wacyigelinta Bad Tölz guud ahaan iyo caalami ahaan == Qoraallo == {{notelist}} == Tixraacyo == {{reflist|colwidth=30em}} == Xiriirinta dibadda == * [https://www.bad-toelz.de/ Websaytka Magaalada] * [https://www.oradour.info/images/badtolz2.htm Junkerschule Bad Tölz] {{DEFAULTSORT:Bad Tolz}} mvhv4oeihhgfp3res3uyk2jcp47gw8h Bad Wiessee 0 49567 302892 2026-07-17T11:39:12Z Isma4l 41797 /* */ 302892 wikitext text/x-wiki {{Infobox German location |image_coa = DEU Bad Wiessee COA.svg |image_photo = Bad Wiessee Luftaufnahme 1.jpg |image_caption = Bad Wiessee |coordinates = {{coord|47|43|N|11|43|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Wiessee in MB.svg |state = |region = Oberbayern |district = Miesbach |elevation = 740 |area = 32.79 |postal_code = 83707 |area_code = 08022 |licence = MB |Gemeindeschlüssel = 09 1 82 111 |website = [http://gemeinde.bad-wiessee.de/ gemeinde.bad-wiessee.de] |mayor = Robert Kühn<ref>[https://www.statistik.bayern.de/wahlen/kommunalwahlen/bgm/ Liste der ersten Bürgermeister/Oberbürgermeister in kreisangehörigen Gemeinden], [[Bayerisches Landesamt für Statistik]], 15 Luulyo 2021.</ref> |leader_term = 2020&ndash;26 |party = SPD }} [[Image:Bad Wiessee Jod-Schwefelbad 1.jpg|right|thumb|Qubayska iodine sulfur ee Bad Wiessee]] '''Bad Wiessee''' ([[Af-Bavaria|Central Bavarian]]: ''Bad Wiessä'') waa [[Municipalities of Germany|degmo]] ku taal [[Miesbach (district)|degmada Miesbach]] ee [[Upper Bavaria]] ee [[Jarmalka]]. Laga soo bilaabo 1922, waxay ahayd [[spa town|magaalo lagu nasto]] waxayna ku taal xeebta galbeed ee [[Tegernsee (lake)|Harada Tegernsee]]. Waxay lahayd dad tiradoodu gaarayso qiyaastii 4800 oo qof sanadkii 2014. Ereyga "Bad" macnihiisu waa "spa" ama "qubays", halka "Wiessee" uu ka soo jeedo "Westsee", oo macnihiisu yahay "qaybta galbeed ee harada". Bad Wiessee waxaa markii ugu horreysay lagu diiwaangeliyay 1017 buugga canshuuraha ee [[Tegernsee Abbey]], iyadoo lagu dhiirigeliyay inay bixiyaan badeecooyin kaniisadda. Bad Wiessee waxay caan ku tahay ilaha baaruudda ee bogsashada, kuwaas oo uu helay sahamiyaha saliidda ee Nederlandka [[Adriaan Stoop]] sanadkii 1909 xilli uu saliid qodayay. Wuxuu dhisay qubayskii ugu horreeyay ee iodine sulfur sanadkii 1912 ka dib markii saliidda la soo saaray ay dhammaatay. Dadku waxay fasaxooda ku qaataan Bad Wiessee sababtoo ah jawigeeda deggan iyo goobta ay ku taal dhinaca waqooyi ee [[Alps|buuraha Alps]].<ref>{{Cite web |url=http://www.live-like-a-german.com/destinations/show/bad-wiessee/ |title=Taariikhda Bad Wiessee |access-date=2011-10-04}}</ref><ref>{{cite book |title=Chronik von Wiessee. Band 1 |first=Hermine |last=Kaiser |publisher=Hermine Kaiser |year=2014 |page=161|language=de |place=Bad Wiessee}}</ref> Dalxiisku waa mid ka mid ah ilaha ugu muhiimsan ee dakhliga dadka Bad Wiessee. In kasta oo dalxiiska spa-ga uu hoos u dhacay tobanaankii sano ee la soo dhaafay, Bad Wiessee wali aad ayay caan ugu tahay casino-geeda iyo dadka hodanka ah, iyadoo qaar badan oo iyaga ka mid ah ay iibsadaan guri labaad ama condo si ay fasaxooda ama hawlgabkooda ugu qaataan halkaas. Hudheelada, dukaamada iyo makhaayadaha waxay u adeegaan dadka safarka ah ee qaybta qiimaha dhexdhexaadka ah laakiin B&B-ga dhaqameed iyo hoyga qiimaha macquulka ah ayaa wali la heli karaa sannadka oo dhan. == Taariikhda == Bad Wiessee waxay caan ku noqotay goobta ay ka dhaceen dhacdooyinkii ugu muhiimsanaa ee ku xirnaa [[Night of the Long Knives|Habeenkii Mindiyaha Dheer]], 30 Juun 1934, markii [[Adolf Hitler]] iyo [[Schutzstaffel]] (SS) ay nadiifiyeen hoggaanka [[Sturmabteilung]] (SA), kuwaas oo qaar badan oo ka mid ah ay deganaayeen goobta lagu nasto, ee Hotel Hanselbauer.<ref name="war-history-hanselbauer">{{cite web |last1=Mustermann |first1=Erik |title=The 'Hitler hotel': Building where Night of the Long Knives began to be demolished |url=https://www.warhistoryonline.com/war-articles/hotel-unsheathed-long-knives.html |publisher=War History Online |access-date=8 Luulyo 2021 |language=en |date=25 Abriil 2018}}</ref> Hoggaamiyeyaashii ugu muhiimsanaa [[Ernst Röhm]], [[Gregor Strasser]], [[Anton von Hohberg und Buchwald]], [[Karl Ernst]], [[Edmund Heines]] iyo [[Peter von Heydebreck]] ayaa la xiray waxaana loo kaxeeyay [[Stadelheim Prison]] halkaas oo markii dambe lagu dilay. Laga soo bilaabo 1939 ilaa 1945, Bad Wiessee waxay sidoo kale ahayd guriga hawlgabka ee Field Marshal [[Werner von Blomberg]], kaas oo ahaa Wasiirkii Difaaca/Dagaalka (1933-1938) wuxuuna ka mid ahaa nashqadeeyayaasha [[Wehrmacht|Jarmalka]]. Labada Blomberg iyo Field Marshal [[Albert Kesselring]] waxaa lagu aasay qabuuraha ''Bergfriedhof'' ee Bad Wiessee. Laga soo bilaabo 2024, mashruuca hudheelka raaxada ee weyn 'Seegut' ayaa laga dhisayay goob 3.5 hektar ah, kaas oo la filayo inuu ka koobnaado wadar ahaan 170 sariirood oo hudheel ah marka uu furmo 2028. Isla mar ahaantaana, degmo cusub oo ka kooban 25 dhisme oo gaar ah ayaa sidoo kale halkaas laga dhisayaa: makhaayad leh beer biir ah, hoolka dhacdooyinka iyo bakhaar dhaqameed (oo loogu talagalay bandhigyada iyo riwaayadaha) ayaa dadweynaha laga heli doonaa.<ref>https://www.abendzeitung-muenchen.de/bayern/riesiges-luxus-hotel-am-tegernsee-diese-milliardaere-stecken-hinter-dem-projekt-art-1020706</ref> <gallery> Image:Bad Wiessee Rathaus 2.jpg|Bad Wiessee Guriga Magaalada Image:Bad Wiessee Maria Himmelfahrt 3.jpg|Kaniisadda Maria Himmelfahrt Image:Bad Wiessee Seepromenade 1.jpg|Promenade ee harada Tegernsee Image:Bad Wiessee Hotel Gasthof zur Post 4.jpg|Hudheelka iyo inn "zur Post" </gallery> ==Tixraacyo== {{reflist|30em}} ==Xiriirinta dibadda== *[http://gemeinde.bad-wiessee.de Websaytka rasmiga ah] *[http://www.treffpunkt-tegernsee.de Harada Tegernsee iyo magaalooyinkeeda] {{Authority control}} o6c9uhpc8u2t1h10llyv8ewpgl8cs08 Bad Windsheim 0 49568 302894 2026-07-17T11:41:11Z Isma4l 41797 /* */ 302894 wikitext text/x-wiki {{Infobox German place |type = Stadt |image_coa = DEU Bad Windsheim COA.svg |image_photo = Bad Windsheim-005.jpg |image_caption = Fagaaraha suuqa ee Bad Windsheim |coordinates = {{coord|49|30|N|10|25|E|format=dms|display=inline,title}} |image_plan = Bad Windsheim in NEA.svg |state = |district = Neustadt a.d.Aisch-Bad Windsheim |elevation = 321 |area = 78.24 |postal_code = 91438 |area_code = 09841 |licence = NEA, SEF, UFF |Gemeindeschlüssel = 09 5 75 112 |divisions = 14 ''[[Ortsteil]]e'' |website = [http://www.bad-windsheim.de/ www.bad-windsheim.de] |mayor = Jürgen Heckel<ref>[https://www.statistik.bayern.de/wahlen/kommunalwahlen/bgm/ Liste der ersten Bürgermeister/Oberbürgermeister in kreisangehörigen Gemeinden], [[Bayerisches Landesamt für Statistik]], 15 Luulyo 2021.</ref> |leader_term = 2020–26 |party = }} '''Bad Windsheim''' ({{IPA|de|baːt ˈvɪntsˌhaɪm|-|De-Bad Windsheim.ogg}}; [[East Franconian German|East Franconian]]: ''Winsa'') waa magaalo taariikhi ah oo ku taal Bavaria, Jarmalka, taas oo ay ku nool yihiin in ka badan 12,000 oo qof. Waxay ku taal degmada [[Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim]], galbeedka [[Nuremberg]]. Gudaha [[Holy Roman Empire|Boqortooyada Quduuska ah ee Roomaanka]], Windsheim waxay haysatay darajada Magaalo Boqortooyo (ilaa 1802). Laga soo bilaabo 1810 Windsheim waxay qayb ka tahay [[Bavaria]]. Sanadkii 1961, waxay noqotay magaalo lagu nasto waxaana tan iyo markaas loogu yeeraa "Bad Windsheim". ==Cimilada== Cimilada aaggan waxay muujinaysaa oo kaliya kala duwanaansho yar oo u dhexeeya heerkulka sare iyo kan hoose, waxaana jira roob ku filan sanadka oo dhan. Nooca hoose ee [[Köppen Climate Classification]] ee cimiladan waa "[[Köppen climate classification#Group C: Temperate/mesothermal climates|Cfb]]" (Cimilada Xeebta Galbeedka Badda/[[Oceanic climate|Cimilada Badweynta]]).<ref>[http://www.weatherbase.com/weather/weather-summary.php3?s=25701&cityname=Bad+Windsheim%2C+Bavaria%2C+Germany&units= Kooban Cimilada ee Bad Windsheim (laga soo bilaabo Weatherbase.com)]</ref> ==Taariikhda== Magaalada waxaa markii ugu horreysay lagu diiwaangeliyay dukumenti laga soo bilaabo 741, ka dibna waxaa loo yaqaanay ''Uuinidesheim''. Horumarinta luqadda, magacu wuxuu isu beddelay "Windsheim", oo macnihiisu yahay "guriga dabaysha". Dhammaadkii [[World War II|Dagaalkii Labaad ee Adduunka]], 12-kii Abriil 1945, guuto [[Volkssturm]] ah ayaa la wareegtay magaalada si ay ugu oggolaadaan ciidamada Nazi-ga inay dib u gurtaan wabiga [[Aisch|Aisch]] oo ay qarxiyaan buundooyinka ka dib si looga hortago Maraykanka inay isticmaalaan. Dadka deggan magaalada ayaa aaminsanaa in guutadu ay halkaas u joogtay inay difaacdo magaalada waxayna direen haween mudaaharaaday, si ay u dalbadaan in guutadu ka baxdo magaalada. Laba qof ayaa la toogtay; hal qof oo ka lulay [[White flag|maro cad]] daaqaddiisa, iyo haweenay la sheegay inay ahayd hogaamiyaha mudaaharaadka.<ref>{{Cite web |title=Seiten - Justiz und NS-Verbrechen |url=https://junsv.nl/seiten?tx_junsv_pi2%5Baction%5D=listPagesByNumber&tx_junsv_pi2%5Bcontroller%5D=Book&tx_junsv_pi2%5Bpagenumber%5D=173&tx_junsv_pi2%5Bsection%5D=2739&tx_junsv_pi2%5Bvolume%5D=18&cHash=32b152bd23c367a19e2c3415e90bacba |access-date=2026-05-01 |website=junsv.nl}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bad Windsheim - Wiederaufbauatlas :: Haus der Bayerischen Geschichte |url=https://hdbg.eu/wiederaufbau/orte/detail/bad-windsheim/140 |access-date=2026-05-01 |website=hdbg.eu}}</ref> In kasta oo dadka deggan aysan ku guulaysan inay ku qanciyaan guutada inay baxdo, guutadu waxay baxday 14-kii Abriil ka dib burburintoodii jidadka tareenada iyo buundooyinka. Magaalada waxaa qabsaday [[101st Cavalry Regiment]] 15-kii Abriil. ==Goobaha soo jiidashada== Magaaladu waxay caan ku tahay biyaha iyo [[destination spa|goobaha nasashada]], ''Franken-Therme'', iyo [[open-air museum|madxaf bannaanka]], ''Freilandmuseum'', kaas oo isu keena beeraha hore iyo guryaha beeralayda ee aagga. Sannad kasta usbuuca ugu horreeya ee Agoosto Bad Windsheim waa goobta dhacdo la yiraahdo ''Weinturm Open Air'', riwaayad ku taal dusheeda buur ku taal magaalada. Magaaladu waxay kaloo leedahay xusuus-qor dagaal oo ah qaab [[Roland (statue)|taallo weyn oo Roland ah]]. == Muwaadiniin caan ah == === Wiilal iyo gabdho magaalada u dhashay === * [[Georg Wilhelm Steller]] (1709–1746), dhakhtar iyo saynisyahan ka qaybqaatay [[Great Northern Expedition]] * [[Johann Christoph Döderlein]] (1745–1792), cilmi-nafsiga * [[Otto Strasser]] (1897–1974), siyaasi, walaalkiis [[Gregor Strasser]] * [[Erich Mühe]] (1938–2005), qalliin-sameeye, aasaasaha qalliinka micro-invasive sanadkii 1985 * [[Nevio Passaro]] (dhashay 1980), heesaa iyo hees-qoraa Jarmal-Talyaani ah * [[Vyncint Smith]] (dhashay 1996), ciyaaryahan kubadda cagta Maraykanka oo ah Wide Receiver ee [[National Football League]] (NFL) === Dad caan ah oo deegaanka ka shaqeeyay === * [[Francis Daniel Pastorius]] (1651–1719), qareen iyo qoraayo Jarmal ah, waxaa loo tixgeliyaa inuu yahay aasaasaha degitaankii ugu horreeyay ee Jarmal ah ee Waqooyiga Ameerika. ==Tixraacyo== {{Reflist}} ==Xiriirinta dibadda== {{Commons category|Bad Windsheim}} * [http://www.bad-windsheim.de/ Websaytka rasmiga ah ee Bad Windsheim] * [http://www.weinturmopenair.de/ Websaytka rasmiga ah ee Weinturm Open Air] * [http://www.freilandmuseum.de/ Websaytka rasmiga ah ee Fränkisches Freilandmuseum] * [http://franken-therme.net/ Websaytka rasmiga ah ee Frankentherme Bad Windsheim] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Bad Windsheim}} 2b9g0qjres20qavrsp3774lz01av5u9 Siciid Deni 0 49569 302897 2026-07-17T11:45:50Z Isma4l 41797 Isma4l la wareejiyay bogga [[Siciid Deni]] ilaa [[Siciid Cabdulaahi Deni]] iyadoo la dul mariyay sii toosin: Dib u celi magaca gaaban looma baahna 302897 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Siciid Cabdulaahi Deni]] dfbak8wtz34c0tgp51ubaab91lauc01