Wikipedia
sowiki
https://so.wikipedia.org/wiki/Bogga_Hore
MediaWiki 1.47.0-wmf.11
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
Portal
Portal talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Laascaanood
0
2787
302937
296148
2026-07-17T15:34:06Z
Videoiib7
46243
/* Taariikhda */
302937
wikitext
text/x-wiki
'''Laascaanood ''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Las Anod; [[Carabi|Af-Carabi]]: لاسعانود) Waa magaalo madaxda gobolka [[Sool]] ahna Caasimada Dawlad goboleedka [[Waqooyibari|Waqooyi Bari]] ee [[Soomaaliya]]. {{Infobox settlement
| official_name = Laascaanood
| native_name = ''Las Anod'' ([[Ingiriis]])
| other_name = لاس عانود ([[Carabi]])
| settlement_type = Magaalo
| image_skyline = {{Photomontage
| photo1a =Laascaanood drone view 2025.jpg
| photo2a = Laascaanood 4k.png{{!}}
| photo2b = Las Anod.jpg
| photo3a =
| photo3b =
| photo4a = Laascaanood.png
| color = white
| color_border = white
| position = center
| size = 266
}}
| imagesize =
| image_caption =
| image_blank_emblem = Laascaanood local government.jpg
| blank_emblem_type = Astaanta dowladda hoose ee Laascaanood
| nickname = Laaska, L.A.
| motto =
| image_map =
| mapsize =
| map_caption = Goobta Laascaanood Soomaaliya
| pushpin_map = Somalia
| pushpin_label_position =
| pushpin_mapsize =
| pushpin_map_caption = Goobta Laascaanood Soomaaliya
| pushpin_relief =
| coordinates = {{coord|8.476|47.357|region:SO|display=it}}
| subdivision_type = Wadanka
| subdivision_name = {{flag|Somalia}}<br>
| subdivision_type1 = Maamul Goboleedka
| subdivision_type2 = Degmo
| subdivision_type4 =Gobolka
| subdivision_name1 = [[File:North Eastern State of Somalia.jpg|20px|border]] [[Waqooyibari]]
| subdivision_name2 = [[Las Anod District|Las Anod]]
| subdivision_name4 =[[Sool]]
| established_title =
| established_date =
| parts_type =
| parts_style = para
| p1 = <!-- Politics ----------------->
| government_footnotes =
| government_type = Golaha Deegaanka
| leader_title = Gudoomiyaha
| leader_name = Cabdiraxiim Cali Ismaaciil
| leader_title1 =Darajo
| leader_name1 =6aad
| unit_pref = Metric
| area_footnotes =
| area_magnitude =
| area_total_km2 =
| area_land_km2 =
| elevation_footnotes =
| elevation_m = 691
| population_total = 565,438
| population_as_of = 2019
| population_footnotes =
| population_density_km2 =
| population_urban = 76,498
| population_note =
| postal_code_type =
| postal_code =
| area_code =
| unemployment_rate =
| website =
| timezone = [[East Africa Time|EAT]]
| utc_offset = +3
| blank_name =
| blank_info =
| name =
}}
==Taariikhda==
Xornimada ka hor
31-kii Luulyo 1903, dagaal dhex maray 30 indho-indhayn oo Ingiriis ah iyo 128 indho-indhayn ah oo Derwish ah, oo dhawr mayl galbeed ka xiga Heli Madu una dhow Laascaanood.
kala bar Laascaanood iyo Heli Maduu... waxay ahaayeen indha-indhaynayaal horudhac u ahaa 128 ka mid ah Muxamed-Siyaatiyiinta oo u badnaa warmo... cadawgii ayaa ka soo baxay geed dheer. Dagaalka oo socday muddo labo saacadood ah, ayaa cadowga lagaga dilay rag badan oo dhimasho iyo dhaawacba leh, lamana oga tirada rasmiga ah; cadawgu wuxuu jiiday dhaawacoodii iyo maydkoodii.
[[File:Las_Anod-Nogal_District_1950.png|thumb|Khariidada Ee Magaalada]]
Ujeedada horumarkan Dervish-ka waxa uu Roman Loimeier ku sheegay in ay sabab u tahay sida Dhulbahante aanu u saxeexin heshiisyo ilaalineed oo gumaysigu leeyahay (maadaama Talyaanigu u arkayay qayb ka mid ah Dhulbahante in ay yihiin maadooyin ka mid ah Suldaankii Majeerteen ee Talyaanigu ilaalin jiray, oo ay weheliso cabsi, kacsanaan iyo walaac ka imanayay sanad walba duullaankii-duulaaga ahaa ee Menelik.
Waagii maxmiyad ee Ingiriiska, Laascaanood waxay ahayd magaalo-madaxda degmada Nogal, oo ah gobolkii horreeyey ee Sool, oo uu John Hunt ku tilmaamay inay ahayd gobol “Dhammaan Doolaaluhu”.
===Xornimada ka dib===
[[File:USP - United Somali Party.jpg|thumb|]]
Midnimada Somali Party waxaa lagu aasaasay Laascaanood iyadoo ujeedadu ahayd inay sameystaan dhidibo aan Isaaq ahayn, iyadoo ay ugu wacan tahay xiisado ka dhashay xasillooni darro 1954 iyo 1955. Xasilooni-la'aantii 1954tii waxay ugu horrayn sabab u ahayd xatooyo geel ah oo dhex maray Dhulbahante iyo Habar Jeclo, halka 1955 ay sabab u ahayd abaartii ka dhalatay dagaalladii Dhulculus. ladagaalanka labada beelood ee Isaaq ee Habr Yuunis iyo Habar Jeclo oo kale:
27-kii October Gudoomiyaha Degmada Laascaanood, ayaa soo gaba gabeeyay dhageysiga baaris ku saabsan qalalaasihii horay uga dhacay Gobolka... Mid ka mid ah dadka la dilay waxaa ka mid ah nin ka soo jeeda Beesha Habar Yuunis Sacad Yuunis oo Habar Jacelo kula dagaalamaysay culbahante, halka midka kalena uu ahaa nin ka mid ah Maxammed Abokor.
Laga soo bilaabo 1959 ilaa 1961, Laascaanood waxay ahayd xaruntii xisbigii USP ee Garaad Cali. Iyadoo magaalada Laascaanood fadhigeedu yahay, ayaa xisbigii Garaad Cali ee USP wuxuu sameeyay isbahaysi ka kooban beelaha Warsangeli, Gadabuursi iyo Dhulbahante. Lixdii sano ee la soo dhaafay, Cali aabbihii Garaad Faarax, wuxuu ku maqnaa musaafuris iskiis ah oo uu ku joogo Muqdisho:
Cali-Garad Jaamac, oo ah wiil aqoonyahan ah oo uu dhalay Garaad Jaamac Faarax ( oo musaafuris iskii ah ugu baxay Muqdisho sannadihii 1952-kii ilaa 1958-kii, taasoo ka dhalatay khilaafkii uu la galay maamulkii Ingiriiska) ayaa horseed ka ahaa xisbigan.
Oktoobar 15, 1969, isagoo booqasho ku jooga magaalada, ayaa madaxweynihii Soomaaliya Cabdirashiid Cali Sharma'arke waxaa toogtay mid ka mid ah ilaaladiisa. Dilkiisa waxa si degdeg ah u daba socday afgambi milatari oo dhacay 21-kii Oktoobar, 1969kii (maalintii ka dambaysay aaskiisii), kaas oo Milatarigii Soomaaliyeed ay xukunka kula wareegeen iyagoon la kulmin mucaarad hubaysan - oo asal ahaan la wareegay gacan ku dhiigle. Waxaa hogaaminayay Sarreeye Gaas Maxamed Siyaad Barre, oo xilligaasi taliye u ahaa ciidanka.
Markii hore waxaa is-xukun ka dhexeeyey xisbigii SYL (Somali Youth League) iyo xisbigii waqooyiga Harti ee USP; tusaale ahaan dhinacyadu waxay shirar wadajir ah ku qabteen Soomaaliya oo dhan waxayna si wadajir ah u muujiyeen taageerada dastuur cusub ee Soomaaliya 1960-kii. Si kastaba ha ahaatee, xornimada ka dib, Laascaanood waxay soo martay tuhuno la xiriira siyaasadda dhexe, oo ay ka mid tahay ka soo horjeedka ururkii midnimada iyo wadaninimada Soomaaliyeed ee SYL. Tusaale ahaan, 1960-meeyadii, waxaa magaalada gudaheeda lagu dilay shan sarkaal oo ka tirsanaa SYL. Dhammaadkii tobankii sano ee la soo dhaafay 16 qof ayaa hal mar la dilay markii taageerayaasha xisbigii SYL ay banaanbax ka dhigeen magaalada. Qarnigii 21-aad oo dhan, Laascaanood waxa lagu tilmaamaa inay tahay magaalada keliya ee Geeska Afrika ku taalla ee sida joogtada ah loogu dilo mudanayaasha bulshada iyadoo aan la magacaabin dembiilayaal, tuhmane iyo eedaysane, oo uu ku jiro gacan-ku-dhiigle Cabdirisaaq Cardoofe oo la dilay 2021-kii.
==Juqraafiga==
Laascaanood waxay ku taallaa gobolka Sool ee woqooyi-bari Soomaaliya, iyadoo fadhida dhul bannaan oo ka tirsan Sool Plateau (Buuraleyda Sool). Magaalada waxay ku taallaa meel u dhaxaysa Dooxada Nugaal oo ka xigta bariga iyo buuraleyda Golis oo ka xigta waqooyi.
Magaaladu waxay ku fadhidaa dhul ka sarreeya heerka badda qiyaastii 1,100–1,200 mitir (3,600–3,900 ft). Dhulka ku xeeran Laascaanood wuxuu inta badan ka kooban yahay dhul carro guduudan ah oo dhiiqo noqda xilliyada roobka, dhir geed gaaban ah (gaar ahaan geedaha qodaxa sida qardhaaska iyo gubka), iyo togag (togag biyo mareenno xilliyeed ah) oo biyo dhammaysta marka roobabku da’aan.
Cimilada magaalada Laascaanood waxaa lagu tilmaamaa mid semi-arid ah (cimilada qalalan ee kulaylaha, BSh ee kala soocidda Köppen). Waxaa jira laba xilli oo roobka badankoodu da’o: Gu’ga (Abriil–Juun) iyo Dayrta (Oktoobar–Nofeembar), balse roobabka guud ahaan way kooban yihiin, mararka qaarna aan joogto ahayn.
Laascaanood waxay leedahay goob istaraatiiji ah oo isku xirta magaalooyinka waaweyn ee gobolka iyo gobollada deriska ah. Waddooyin ayaa ka baxa magaalada kuna xira Garoowe dhinaca bari, Buuhoodle dhinaca galbeed, iyo Ceerigaabo dhinaca waqooyi.
==Siyaasadda==
[[File:Somalia Federal-states.png|thumb|the 7 federal member states of Somalia]]
<u>1900-1960</u>
Laascaanood waxa ay ahayd mid kamida xarumihii dhaqdhaqaaqii xornimo doonka ee [[daraawiish]] ilaa ay kala wareegeen ciidamada ingiriisku sanadkii 1920
<u>1960-1991</u>
xornimadii 26june kadib waxa ay laascaanood kamid noqotay Dhulwaynihii lagu midoobay ee Jamhuuradii soomaaliyeed iyadoona noqotay magaalo astaan u ah halgankii soomaaliyeed, 1969 waxa laascaanood booqasho safar ku tagay madaxweynihii xiligaas talada Soomaaliya Hayay [[Cabdirashiid Sharmaarke|Cabdirishiid cali sharmaake]] balse intii uu ku gudo jiray booqashadiisii ayaa lagu dilay gudaha magaalada taas oo dhalisay inqilaab iyo kacaan ay sameeyeen Ciidankii xooga dalka soomaaliyeed ilaa iyo 1991 oo ay dib u burburtay jamhuuradii soomaaliyeed.
<u>1991-2025</u>
kadib burburkii soomaaliya waxaa soo shaac baxay aragtida federalism iyo gooni isu taaga oo labaduba saamayn weyn ku yeeshay jihada siyaasadeed ee dadka reer laascaanood, 1998 waxa ay beelaha Harti oo ay kamid yihiin beesha Dhulbahante isla aasaaseen Dawlad goboleedkii ugu horeeyay Soomaaliya kaas oo loogu yeedhay Puntland iyadoo halkaas laga maamuli jiray siyaasada magaalada laascaanood, dhinaca kale 1991 waxaa jiray heshiisyo ay galeen Dadka wada dagan gobolada waqooyi taas oo ka dhacday magaalada Burco, sida ay sheegato somaliland waxaa jiray heshiisyo ay galeen qeybo kamida isimada reer Sool taasoo khusaysay dhisida nidaam maamul oo ka madax banaan Somalia, heshiisyadaas iyo fikradaasi waxa ay xoojiyeen in sanadkii 2007 ay gacan ku haynta magaalada laascaanood la wareegto Somaliland iyadoo garab ka helaysa dad u dhashay deegaanka, balse taasina waxa sii dhalisay isqabqabsi iyo muran kale oo ka dhashay dhinaceeda kale ee Puntland taasoo ka dhigtay Laascaanood dhul lagu muransanyahay.
ugu dambeyn 2009 waxaa shirar u qabsoomeen isimada deegaan iyo siyaasiyiintooda kuwaaa oo aragtidoodu ahayd in loo sameeyo magaalada Maamul ka gaar ah Puntland iyo Somaliland oo loogu magacaabay [[Khaatumo]] state, balse ma suurtoobin in laga hirgaliyo deegaanka, inta mudadaas lagu gudo jiray waxaa laascaanood ka dhacay dilal badan oo loo gaysanayay haldoorkeeda taasoo dhalisay kacdoon iyo mudaharaad ka dhashay gudaha laascaanood sanadii 2023 loogana saaray nidaamkii Somaliland, dagaalo iyo colaad dheer kadib 25 August 2023 waxaa gabi ahaanba la wareegay gacan ku haynta deegaanadaas maamulkii kumeel gaadhka ahaa SSC-Khaatumo, mudo 2sano kadibna waxaa 30 July 2025 soo gabagaboobay xukuumadii kumeel gaadhka ahayd iyadoona looga gudbay Dawlad goboleed dhamaystiran oo ka kooban qeybo kamid ah SOOL,SANAAG iyo Togdheer oo ay ansixisay Dawlada federalka ah ee Somalia caasimadeeduna tahay magaalada [[laascaanood]].
==Dhaqaalaha==
Laascaanood waa xarunta ganacsi ee gobolka Sool, waxayna door muhiim ah ka ciyaartaa isku xirka ganacsiga u dhexeeya gobollada dhexe iyo waqooyi-bari Soomaaliya. Dhaqaalaha magaalada wuxuu ku tiirsan yahay:
Xoolaha nool: Waxaa magaalada la keenaa lo’da, ari iyo geel ka yimaada miyiga gobolka Sool iyo deegaannada ku teedsan. Xoolahaas ayaa loo iibgeeyaa gudaha Soomaaliya iyo mararka qaar suuqyada dibadda (gaar ahaan Itoobiya iyo dalalka Carabta).
Ganacsiga gudaha: Laascaanood waxay leedahay suuqyo waaweyn oo lagu kala iibsado badeecooyinka maalinlaha ah, sida raashinka, dharka, iyo qalabka dhismaha. Badeecadaha badankood waxay kasoo galaan magaalooyinka xeebaha Soomaaliya iyo Itoobiya.
Xoolo-dhaqatada iyo deegaanka miyiga: Bulshada ku nool hareeraha Laascaanood waxay inta badan ku tiirsan yihiin xoolo-dhaqashada, taas oo magaalada ka dhigta xarunta ugu weyn ee suuqgeynta iyo adeegyada.
Ganacsiyada yaryar iyo adeegyada bulshada: Waxaa magaalada ka jira ganacsiyo yaryar oo ku shaqeeya adeegyo sida gaadiidka, isgaarsiinta, iyo adeegyada kale ee casriga ah.
Lacagaha dibadda laga soo diro (remittances): Qoysas badan oo Laascaanood ku nool waxay dhaqaale muhiim ah ka helaan lacagaha ay soo diraan ehelkooda ku nool dalalka dibadda, taas oo door weyn ku leh dhaqaalaha magaalada.
==Tirakoobka dadweynaha==
Marka loo eego UNFPA 2014 dadka ku nool degmada Laascaanood waxaa lagu qiyaasaa dad gaaraya 456,438 qof.
Magaalada waxaa degan dad ka soo jeeda qowmiyadda Soomaalida, gaar ahaana beesha Dhulbahante ee Harti Daarood.
==Waxbarashada==
Laascaanood waxaa ku yaal dugsiyo hoose oo tiro badan oo isugu jira kuwa gaar loo leeyahay iyo kuwa dawliga ah. Hadda waxaa magaalada Laascaanood ku yaal 6 Dugsi Hoose/Dhexe ah; Gol Khaatumo, Gateway, Abyan, Ilays, Imaamu Shaafi iyo dugsiyada hoose dhexe ee Sool.
Waxbarashada dugsiga sare waxa bixiya Ilays Educational Academy, Muuse Yuusuf iyo Dugsiyada Sare ee Nugaal. Waxaa la aasaasay 2004, Jaamacadda Nugaal (NU) waa machadkii ugu horreeyay ee ka dambeeya dugsiga sare ee laga hirgaliyo deegaanka. Kooxdii ugu horreysay oo afar sano jirsatay Jaamacadda Nugaal ayaa ka qalin jebisay Sebtember 2009. Sidoo kale waxaa jira Jaamacadda Ummadda Ilays iyo Jaamacadda Gollis oo labaduba Laascaanood laga hirgeliyay 2015.
Waxa kale oo magaalada Laascaanood ku yaala xarumo badan oo waxbarasho oo bixiya adeegyo waxbarasho oo kala duwan sida machadka caafimaadka gobolka Sool (SIHS), machadka Al-furqaan Islamic Institute, Sahal Software College, Future Technology Center iwm.
==Dhaqanka==
===Warbaahinta===
[[File:Dhulbahante genocide (1900-1920) commemoration event in Las Anod 2016, with congregants wearing Shiikhyaale attire.png|thumb|]]
Waxa jira shirkado badan oo warbaahineed oo Laascaanood ka hawlgalay sannadihii 2010-kii, waxaana ka mid ah Somnews, SBS, Radio Laascaanood, Universal TV.
==Dadka deegaanka oo xusid mudan==
Rooda Xassan, naqshadeeye calanka Khaatumo
Cabdi Bile, Orodyahanka Masaafada dheer
Cabdinaasir Cali Xasan, hal-abuure iyo maamulaha shirkadda Hass Petroleum
C/Risaaq Khaliif oo hadda ah musharax madaxweyne ee Waqooyi bari
Cabdiraxmaan Maxamed Cabdi Xaashi, Wasiirka Kalluumeysiga iyo Kheyraadka Badda ee Soomaaliya
Cali Khaliif Galaydh, Madaxweynaha Khaatumo State iyo Raysalwasaarihii hore ee Soomaaliya
Baashe Maxamed Faarax, Guddoomiyihii hore ee Golaha Wakiilada Somaliland
Eng Maxamed Ciise Lacle, Gaashaanle Sare oo ka tirsan Ciidanka Badda Soomaaliya,
Garaad Jaamac Garaad Cali, Ugaaska Beesha Dhulbahante
Hodan Nalayeh, weriyaha TV-ga iyo wariye
Maxamed Cabdi Xaashi, Guddoomiyihii hore ee USP & Madaxweyne ku xigeenka Puntland
Cabdi Xasan Maxamed, Taliyaha
Ciidanka Booliska Soomaaliyeed.
==Tixraaca==
https://www.tageo.com/index-e-so-v-11-d-271300.htm
https://orionpolicy.org/las-anood-and-the-crisis-of-somali-state-building-clan-politics-federal-tensions-and-external-stakes/?utm_source=chatgpt.com
https://moifar.gov.so/en/2025/07/30/h-e-ali-hosh-attends-lasanod-conference-marking-historic-steps-for-north-eastern-state-of-somalia/ {{Wayback|url=https://moifar.gov.so/en/2025/07/30/h-e-ali-hosh-attends-lasanod-conference-marking-historic-steps-for-north-eastern-state-of-somalia/ |date=20250731145212 }}
https://sonna.so/en/interior-ministry-releases-statement-on-the-finalisation-of-the-state-formation-of-the-north-eastern-state-of-somalia/
https://sonna.so/en/elections-for-president-and-vice-president-of-north-eastern-state-underway-in-laascaanood/
bfzxflmg0vyhadg5l4th600q48hzajb
Guur
0
4729
302923
271334
2026-07-17T12:54:26Z
Videoiib7
46243
/* Guurka */
302923
wikitext
text/x-wiki
{{Guur}}
'''Guur''' ({{lang-en|marriage}}; {{lang-ar|زواج}}) waa dhacdo ay ku midoobaan labo [[qof]] (inta ugu badan [[nin]]ka iyo [[naag]]ta) kuwaasi oo hadafkoodu yahay in nolol wadaagaan, tafiirmaan, iyo iska caawiyaan waayaha nolosha. Waa dad kadhaxeeyo isla shaqeen, [[dhaqaale]] iyo jaceel. [[Soomaalida]] marka ee is guursanaayaan waxaa loo qabtaa [[buraanbur]] iyo cayaar. Guurka waa maalin farxad leh, qof walba neh inta oo noolyahay mar uu guursanaa, guurka sidiisa ba waa nolosha biniaadanka.
Dhinaca kale, guurku waa midowga lamaane si u sii wadaan jiritaanka aadamaha. Guurku wuxuu ahaa mid soo jireen ah tan ilaa wakhtiyadii ugu horeeyay ilbaxnimada dadka. Dunida maanta waxaa ka jira nidaamyo iyo caadoyin badan kuwaasi oo ku salaysan dhaqanka, dhaqaalaha, wadanada, [[diin]]ta iyo nolosha.
Guurka Ilaahay baa asaasay. Kuwa isqaba waa inay guurkooda si sharci ah u diiwaangeliyaan. [[Sinada]] waa dembi. Ninku waa madaxa reerka. Ninku waa inuu reerkiisa hoggaamiyo. Ninku waa inuu naagtiisa jeclaado. Ninku ma ahan inuu naagtiisa xumeeyo. Ninku waa inuu reerkiisa masruufo. Naagtu waa inay ninkeeda ixtiraamto. Sinaysiga qofka xaaska ah waa wax xun. Ninka hal naag keliya buu qabi karaa, naagtuna hal nin keliya bay qabi kartaa. Ilaahay wuu necebyahay furitaan khiyaamo lagu sameeyay. Wuu la xisaabtami doonaa kuwa xaaskooda si fudud oo sabab laʼaan ah uga taga oo weliba niyeysto inay mid kale guursadaan.
{{multiple image|perrow = 2|total_width=140
| image1 =|width1=240|height1=120
| caption1 = [[Hindiya|Aroos Hindi]] ([[India|Hindiya]])
| image2 = Cérémonie jeloua.jpg |width2=240|height2=240
| caption2 = [[Aroos Islaam]] ([[Tunisia|Tuuniisiya]])
| image3= 9612jfWedding ceremonies in the Philippines 12.JPG
| caption3 = Aroos Masiixi ([[Filibiin]]) |width3=240|height3=340
| image4 = Wedding at City Hall, Dec. 9, 2012 (14724380274).jpg
| caption4 = [[Khaniis|Aroos khaniis]] ([[United States|Maraykanka]]) |width4=268|height4=400
| header = Noocyo ka mid ah Arooska
}}
==Arooska==
[[Aroos]] waa dhacdo dabaaldega midowga labo qof ku galayaan [[guur]]ka. Sida caadiga ah, aroosku waa xaflada iyo damaashaadka wakhtiga ay dhacayso [[meher]]ka iyo wixii damaashaad iyo farxad ah ee la xidhiidha.<ref>Otnes, Cele & Pleck, Elizabeth (2003). ''Cinderella Dreams: the Allure of the Lavish Wedding'', p. 31. University of California Press, Berkeley.</ref> Nidaamka iyo dhacdada aroosku waa mid ay ku kala duwan yihiin bulshada caalamku taasi oo ku xidhan [[dhaqan]]ka, caadada, [[diin]]ta, wadanka, bulshada iyo heerka darajada dhaqaale ee lamaanaha.
==Hordhac==
Aroosku waa xaflada loo dhigo midowga labo qof ku noqonayaan lamaane is-guursaday. Waxaa jira noocyo badan oo damaashaad iyo dabaaldeg ah oo la xidhiidha arooska. Dhaqanka [[Soomaali]]du wuxuu leeyahay nidaam u gaar ah oo loo dhigo arooska.
==Guurka==
[[Guur]]ku waa labo [[qof]] sida [[nin]]ka iyo [[naag]]ta marka ee is guursadaan. Waa dad kadhaxeeyo isla shaqeen, [[dhaqaale]] iyo jaceel. [[Soomaalida]] marka ee is guursanaayaan waxaa loo qabtaa [[buraanbur]] iyo cayaar. Guurka waa maalin farxad leh, qof walba neh inta oo noolyahay mar uu guursanaa, guurka sidiisa ba waa nolosha biniaadanka. Qof marku uu guursado wuu dagaa oo fakarka badan aya daaya. Gaar raga ayaa ugu fikir badan intay habluhu ka fikir yar yihin guurka soomaalida waxa kalo kamida cilmi badhis lagu sameyey hablaha ugu quruhda badan inay yihin hablaha rer mogdishu gaar ahaan gabdhaha [[wardhiigley]] waxa lasoo saray boqolkiba boqol ibtisam inanta ugu xural caysan warta nabada oo macnaheedu uu yahay dhulkii [[Soomaaliya]]. gabdhaha ugu badan ee fircoonniga loo gudo waxaa ugu badan warta nabada kuwa ugu dhaadheerna waxa ay ka soo jeedaan ssanaag sool iyo ceyn qaybo ka mid ah dunida iyo dhaqanka ah lama ogola, iyo in [[laga hadlin]] xaqiiqda.
==Muuqaalo==
<gallery perrow=" " widths="208" heights="208" caption="Sawiro">
File:HinduWeddingIndia.jpg
File:Hindu marriage ceremony offering.jpg
File:Narayangarh-52.JPG
File:Handfasting by Gordon.jpg
File:Coupla at Nikah.jpg
File:Fire rituals at a Hindu Wedding, Orissa India.jpg
[[File:HinduWeddingIndia.jpg
File:Crowning in Syro-Malabar Nasrani Wedding by Mar Gregory Karotemprel.jpg
File:Florida Gulf Beach Wedding Officiant Les.JPG
File:Shinto married couple.jpg
File:Ստորին Հայքի հարսնազգեստ.jpg
File:Parsi-marriage-1.jpg
File:Assyrian wedding, Mechelen.jpg
File:TraditionalChineseWeddingDress.jpg
File:Hanfu Mariage01.jpg
File:Burning Man 2013 Photo chapel, The wedding party! (9660390094).jpg
File:Boda principios S XX.jpg
File:Wedding Portrait.jpg
File:Traditional Bridal Portrait.jpg
File:Minangkabau wedding 2.jpg
File:Meiji-jingu wedding procession - P1000847.jpg
</gallery>
==Sidoo kale fiiri==
* [[Guur]]
* [[Meher]]
{{commons|Category:Marriage}}
==Xigasho==
{{reflist}}
[[Category:Guur]]
[[Category:Guurka]]
[[Category:Guur]]
2buiuc4l3bbxur7wqv60hnmgip0icoj
Jinkis Khan
0
4823
303003
193625
2026-07-18T10:29:38Z
Videoiib7
46243
303003
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Khan of the Mongol Empire from 1206 to 1227}}
{{pp-semi-indef|small=yes}}
{{pp-move|small=yes}}
{{Featured article}}
{{Use British English|date=November 2024}}
{{Use dmy dates|date=November 2025}}
{{Redirect-several|Genghis Khan|Genghis|Chinggis|Temujin}}
{{Infobox royalty
| name = Genghis Khan
| image = YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg
| alt = Portrait of an old, bearded Genghis dressed in white clothing
| caption = Reproduction of a 1278 portrait taken from a [[Yuan-era]] album
| succession = [[Khan of the Mongol Empire]]
| reign = 1206 – August 1227
| successor = {{ubl
| [[Tolui]] ([[regent]])
| [[Ögedei Khan]]
}}
| birth_name = Temüjin
| birth_date = {{Circa|1162}}
| birth_place = [[Khentii Mountains]]
| death_date = 18 or 25 August 1227 (aged around 65)
| death_place = [[Xingqing Prefecture|Xingqing]], then part of [[Western Xia]]
| burial_place = [[Burial place of Genghis Khan|Unknown]]
| spouse = {{hlist
| [[Börte]]
| [[Wives of Genghis Khan|''See full list'']]
}}
| issue = {{ubl
| [[Jochi]]
| [[Chagatai Khan|Chagatai]]
| [[Ögedei]]
| [[Tolui]]
| [[#Family|others]]
}}
| full_name = Temüjin ({{MongolUnicode|ᠲᠡᠮᠦᠵᠢᠨ|h}})
| regnal_name = Chinggis Khaan ({{MongolUnicode|ᠴᠢᠩᠭᠢᠰ ᠬᠠᠭᠠᠨ|h}}; {{linktext|lang=zh|成|吉|思|皇帝}})
| house = [[Borjigin]]
| father = [[Yesugei]]
| mother = [[Hö'elün]]
}}
{{Genghis Khan}}
'''Jinkis Khan''' (circa [[1155]] - [[1227]])
[[Category:Taariikh]]
Jinkis KHan wuxu aha asaasihi boqortoyadi Mangolka wuxuna dhashay sanadkii c. 1162 – wuxuna dhintey August 18, 1227 wuxuna ku dhashay Temüjin, magalo la idhahdo
hbg4t6eegrx7aas8yi6vp5x44a21c4h
303004
303003
2026-07-18T10:30:10Z
Videoiib7
46243
303004
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Khan of the Mongol Empire from 1206 to 1227}}
{{pp-semi-indef|small=yes}}
{{pp-move|small=yes}}
{{Featured article}}
{{Use British English|date=November 2024}}
{{Use dmy dates|date=November 2025}}
{{Redirect-several|Genghis Khan|Genghis|Chinggis|Temujin}}
{{Infobox royalty
| name = Genghis Khan
| image = YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg
| alt = Portrait of an old, bearded Genghis dressed in white clothing
| caption = Reproduction of a 1278 portrait taken from a [[Yuan-era]] album
| succession = [[Khan of the Mongol Empire]]
| reign = 1206 – August 1227
| successor = {{ubl
| [[Tolui]] ([[regent]])
| [[Ögedei Khan]]
}}
| birth_name = Temüjin
| birth_date = {{Circa|1162}}
| birth_place = [[Khentii Mountains]]
| death_date = 18 or 25 August 1227 (aged around 65)
| death_place = [[Xingqing Prefecture|Xingqing]], then part of [[Western Xia]]
| burial_place = [[Burial place of Genghis Khan|Unknown]]
| spouse = {{hlist
| [[Börte]]
| [[Wives of Genghis Khan|''See full list'']]
}}
| issue = {{ubl
| [[Jochi]]
| [[Chagatai Khan|Chagatai]]
| [[Ögedei]]
| [[Tolui]]
| [[#Family|others]]
}}
| full_name = Temüjin ({{MongolUnicode|ᠲᠡᠮᠦᠵᠢᠨ|h}})
| regnal_name = Chinggis Khaan ({{MongolUnicode|ᠴᠢᠩᠭᠢᠰ ᠬᠠᠭᠠᠨ|h}}; {{linktext|lang=zh|成|吉|思|皇帝}})
| house = [[Borjigin]]
| father = [[Yesugei]]
| mother = [[Hö'elün]]
}}
{{Genghis Khan}}
'''Jinkis Khan''' (circa [[1155]] - [[1227]])
[[Category:Taariikh]]
Jinkis KHan wuxu aha asaasihi boqortoyadi Mangolka wuxuna dhashay sanadkii c. 1162 – wuxuna dhintey August 18, 1227 wuxuna ku dhashay Temüjin, magalo la idhahdo
10znq8392cp4ecsmdncb9wt9wuui0wy
Jaamacada Carabta
0
4827
302982
302592
2026-07-18T08:30:24Z
Mwasoge
29030
/* Waddamada “Jaamacadda Dowladdaha Carabta.” */
302982
wikitext
text/x-wiki
{{Dalalka
|native_name = Jaamcada(Wddmd)Carabta<Br/>'':.جامعة الدول العربية''
|conventional_long_name = Arabic Language States’</>.:
|common_name = Arabic Language States:.
Midowga Ummadda Carabta:
|qaaradda = [[Afrika]],[[Aasiya]] &[[]]
|sawir_calan = Flag of the League of Arab States.svg
|sawir_qaran = Emblem of the Arab League.svg
|image_map =
|astaan_calan = Arab League States'" (orthographic projection).svg
|image_map = League of Arab States.png
File:Map of League of Arab States countries.png
|caasimadda = [[Qaahiro]]: [[Baqdaad]]: &[[Dooxa]]:.:!!`?'!!’
|luuqadaha = [[Carabi|Af-Carabi]].:([[Af-Kurdish]]).:[[Af-Ingiriis]]; &[[Turki]]; & [[Af-Urdu]]; & [[Af-Faarisi]].::•
|-
|caasimada = [[Qaahiro]]:; [[Madiina]]: [[Baqdaad]]: & [[Dooxa]].:•!!
|-
|GDP_PPP= $35.177’ Trillions’
(€29,357’ trillions)
* ([[List of countries by GDP (PPP)|4th]])
|GDP_PPP_year = (2025* Est.)
|GDP_PPP_per_capita = $29,947.00’
|GDP_nominal = "$23.957"-$19.453’ Trillions’
|GDP_nominal_year = 2025
|GDP_nominal_per_capita = $24,459.00.!!’
|Gini_year =
|Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
|Gini = <!--number only-->
|Gini_ref =
|Dawladda = [[Dalalka jaamcada carabta]]
|-
|darajo_hogaamiye1 =
[[Madaxweynaha]]:([[Sacuudi Carabiya]]):[[Salman bin 'Abd al-'Aziz Al Sa'ud]]
|magac_hogaamiye1 =
|-
|darajo_hogaamiye2 =
[[Xoghayaha Guud]]:[[Masar]]:
[[Imaaraadka Carabta]]:
|magac_hogaamiye2 =
DR.(MR.).: Ahmed Aboul Gheit _*
|MR. Syd. Gamal Abdel Nasser_*
|MR. Syd. M. Husny MUBARAK _*
|-
|darajo_hogaamiye3 = [[Gudoomiye]]:
[[Ciraaq]]:-)
|magac_hogaamiye3 =
(fm)MR. SADDAM HUSSAIN*.(A.M.A.)Al-Tikriti._*
MR.Zine El Abidine “Ben ALI3”._*
|-
|darajo_hogaamiye4 = [[Guddoomiye Kuxigeen]]:
[[Aljeeriya]]:-)
[[Marooko]]:-)
|magac_hogaamiye4 =
MR.Prof. Abdelaziz B.TEFLIKHA_*
MR.Syd. AlI3 A. SALEH (Al’A’Fmly.!)_*
|-
|sovereignty_type =
'''Ka xoroobey''':
|sovereignty_note =
|[[Boqortooyada Ingiriiska]]''':
'''[[Dawlada Cosmaniya]]''' &
'''[[Faransiiska]]''': .:`~`
|-
|established_event1 =
|established_date1 =
|area = 13,953,041`*
|areami² = 5,382,910`*
|biyo =
|population_estimate =455-425*Million<sup>3</sup>
|population_estimate_year = 2022-2025*
|lacagta =
|Magaca internetka =
|wakhti = [[(UTC+0 to +4)]]
|furaha_debedda =
|furaha internetka = Ir,Is,& tr.!!'?
|furaha telefonka = +
}}
<ref>https://www.worldatlas.com/geography/arab-countries.html</Ref>.:
'''Jaamacada Carabta''' ama '''Dowladda Jaamacadda Carabta''' waa urur kulmiya wadamada carabta.Waa urur kulmiya wadamo kuyaala [[Afrika]] iyo [[Aasiya]] xubnaha kujira waxaa looyaqaana dawldo caraba.waa dawlado wadaaga arimo dhaqaale iyo arimo siyaasadeed. waxaana ka dhexeeya xidhiidho aad iyo aad ubadan
Wadamada xubnaha ka ah Jaamacadda Carabta waxay daboolayaan in ka badan 13,000,000 km2 (5,000,000 sq m) iyo waliba laba qaaradood oo kala duwan: Afrika iyo Aasiya.
Goobtaasi waxay ka kooban tahay lamadegalka duurka, sida Sahara. Si kastaba ha ahaatee, waxaa sidoo kale ku jira dhulal badan oo aad u sarreeya sida Dooxada Nile, Dooxada Jubba iyo Dooxada Shebelle ee [[Geeska Afrika]], Buuraleyda Atlas ee Maghreb, iyo Bariiska Fertile ee sii fidiya Mesopotamia iyo Levant. Aagga ayaa ka kooban kaymo qoto dheer oo ku yaal koonfurta Carabta iyo qaybo ka mid ah webiga ugu dheer dunida, Niilka.
Qowmiyad-kala-duwan, diini ah, iyo luuqado badan. Diin-badan, Luuqado badan, & Qowmiyado kala duwan.Luuqadaha badan, Qowmiyadaha kala duwan, & Diimaha badan; oo macneheedu yahay Dhaqamada kala duwan ee wayn.
Jaartarka Jaamacadda Carabta, oo sidoo kale loo yaqaano Heshiiska Jaamacadda Carabta, ayaa ah heshiiskii aasaasay ee Jaamacadda Carabta. 1945-kii la aqbalay, waxa uu dhigayaa in "Ururka Jaamacadda Carabtu uu ka kooban yahay Dawladaha Carbeed ee madaxbannaan oo saxiixay Heshiiskan.".
Markii hore, 1945, waxaa jiray lix xubnood oo keliya. Maanta, Jaamacadda Carabta waxay leedahay 22 xubnood, oo ay ka mid yihiin saddex dal oo Afrikaan ah oo ka kala yimi qaybaha ugu waaweyn (Sudan, Algeria iyo Liibiya) iyo waddanka ugu weyn ee Bariga Dhexe (Sacuudi Carabiya).
Shan waddan waxay leeyihiin xaalad kormeeree oo xaq u siinaya inay muujiyaan ra'yigooda oo ay bixiyaan talo laakiin waxay diidaan xuquuqda codbixinta.
[[Jaamacadda Carab]] tu waxay u qaybsantaa shan qaybood marka ay timaado gaadiidka, jasiiradda Carabta iyo Bariga dhow ayaa si buuxda ugu xiran hawada, badda, waddooyinka iyo tareenada. Qeyb kale oo ka mid ah League waa dooxada Niil, oo ka kooban Masar iyo Suudaan. Labadan dawladood waxay bilaabeen inay hagaajiyaan nidaamka Nile Nile ee habka safarka si loo wanaajiyo helitaanka iyo sida ganacsi loo korsado. Nidaamka tareenada cusub ayaa sidoo kale lagu wadaa inuu ku xiro magaalada koonfurta Masar ee Abu Simbel iyo waqooyiga Suudaan ee Wadi Halfa iyo ka dibna Khartoum iyo Port Sudan. Qaybta saddexaad ee horyaalka waa Maghreb, halkaas oo 3,000 km oo gawaarida gawaarida ah ay ka socdaan magaalooyinka koonfurta ee Morocco ilaa Tripoli oo ku yaala galbeedka Libya. Qaybta afaraad ee horyaalka waa Geeska Afrika, oo wadamada xubnaha ka ah ay ka mid yihiin Jabuuti iyo Soomaaliya. Labadan dawladood ee Carabta ayaa kala qaybiyay kaliya toban mayl u jirta jasiiradda Carabta ee Bab el Mandeb, taasina si dhakhso ah ayay isu bedeshaa, sida Tarik bin Laden, oo ah walaalkii Osama bin Laden, oo bilaabay dhisidda mashruuc ballaadhan ee mashruuca Horn Horns , kaas oo ugu dambeyntii ujeedkiisu yahay inuu ku xiro Geeska Afrika oo leh Jasiiradda Carabta adoo adeegsanaya buundo weyn. Mashruucan waxaa loogu talagalay in lagu fududeeyo oo la dedejiyo ganacsiga iyo ganacsiga qarniyadii hore ee u dhexeeyay labada gobol. Qaybta ugu dambeysa ee horyaalka waa jasiiradda go'doomin ee Comoros, taas oo aan ku xirnayn dawlad kale oo Carbeed ah, laakiin wali waxay la shaqaysaa xubnaha kale ee Arabic Languages.
Jaamacadda Carabtu waxay hodan ku tahay khayraadka, sida saliid weyn iyo kheyraadka dabiiciga ah ee dalalka xubnaha ka ah. Warshad kale oo si joogta ah u sii kordhaysa ee Jaamacadda Carabtu waa isgaarsiin.
Muddo ka yar 10 sano, shirkadaha maxaliga ah sida Orascom iyo Etisalat waxay ku guuleysteen inay tartan caalami ah sameeyaan.
Horumarka dhaqaale ee ay bilowday Ururka Iskaashatada Wadamada xubnaha ka ah ayaa ka qosol badan kuwii ka soo baxay ururada yar yar ee Carabta sida Golaha Iskaashiga Khaliijka (GCC).
Waxaa ka mid ah Pipeline Arab Pipeline, kaas oo gaas Masar iyo Ciraaq geyn doona [[Jordan]], [[Syria]], Lubnaan, iyo Palestine; Laga soo bilaabo 2013.:• isbeddel muuqda oo ka dhexeeya xaaladaha dhaqaale ayaa ka dhexeeya dalalka saliida ee saliida ee [[Algeria]], [[Qatar]], [[Kuwait]] iyo [[United Arab Emirates]], iyo dalalka soo koraya sida [[Comoros]], [[Jabuuti]], [[Mauritania]], [[Somaliland]] iyo [[Eratareya]] dda.!!
Ururka Jaamacadda Carabtu waa urur siyaasadeed oo isku daya in uu gacan ka geysto sidii loo xoojin lahaa xubnaheeda dhaqaale ahaan, iyo xallinta khilaafaadka ku lug leh dalalka xubnaha ka ah adoon weydiisan kaalmo shisheeye. Waxay leedahay lahjado xubin baarlamaan ah oo wakiil ka ah arrimaha arrimaha dibedda sida badan waxaa lagu maareyn doonaa kormeerka QM.!!'?
Jaangooyada Jaamacadda Carabta [5] waxay taageertay mabda'a dhulkii Carabta iyada oo la ixtiraamayo xushmadnimada dawladaha xubnaha ka ah. Xeerarka gudaha ee Golaha Jaamacadda [20] iyo guddiyada [21] waxay ku heshiiyeen Oktoobar 1951. Xoghaynta Guud waxaa lagu heshiiyay May 1953.
Tan iyo markaas, maamulka Jaamacadda Carabtu waxay ku saleysnaayeen labadii hay'adood ee heer qaran iyo madax-bannaanida wadamada xubnaha ka ah. Ilaalinta dawladnimada shakhsi ahaaneed waxay ka heshay awoodeeda ka soo jeeda dabiiciga dabiiciga ah ee awooda xukunka ah si ay u ilaaliyaan awooddooda iyo madax-bannaanida go'aaminta. Intaa waxaa dheer, cabsida hodanka ah ee saboolka ah ee saboolka ah inuu la wadaagi karo hantidiisa magaca Ummadda Carabta, khilaafyada ka dhexeeya madaxda Carabta, iyo saamaynta awoodaha dibadda ee laga yaabo inay ka soo horjeedaan midnimada Carabta ayaa loo arki karaa caqabado dhinaca isdhexgalka qoto dheer ee horyaal .
[[File:Camel factory Nablus December 2008.JPG|thumb|right|395px|Nablu, Palestine]]
[[File:Raouda.JPG|thumb|right|View from the western side of the Hujra, [[Sacuudi Carabiya]].]]
[[File:Burial of Muhammad.jpg|thumb|right|Wall of the Burial of the Prophet Muhammed (PBHM),[[Sacuudi Carabiya]].]]
[[File:World Heritage Sites in the Arab World]]
value:
call:
reading:
source presentation:
previous versions:
Partially protected:
Incomplete-document-purple.svg
This entry must be completed : this entry lacks essential content. You may find details on the conversation page .
You are invited to complete the missing parts and remove this message. Consider creating titles for chapters that require completion, and transfer the template to them.
editing
Disambiguate RTL.svg The term "Arab" redirects here. For the entry dealing with the island in the Persian Gulf, see Arab (island) .
Arab Muslims
Arabs & Muslims
Al-Khansaa, Al-Khandi, Yohanan of Damascus, Philip the Arab, May Ziada, Asmahan, Gamal Abdel Nasser, Faisal the First
Al-Khansaa , Al-Khandi , Yohanan of Damascus , Philip the Arab , May Ziada , Asmahan , Gamal Abdel Nasser , Faisal the First
population
425 million
Main population concentrations
Arab countries
some of the African
countries see also: [[Israeli Arabs]]
Languages:
Arabic:
religion:
Islam:
Christianity:
Druze religion:
related ethnic groups:
Celestial peoples:
[[Maltese]] , [[Jews]] , [[Samaritans]] and [[Assyrians]].!!'.!!’
Distribution of the Arabic language :
A single official language.!!
official shared language with the majority of Arab natives.!!
Official shared language due to significant minorities, history, or cultural reasons.
Arabs are a people of Semitic origin and an ethnic group from the Arabian Peninsula . After the emergence of Islam in the 7th century , the Arab population spread in the Middle East and North Africa in a series of waves of migration, conquest and cultural influence. Countries where the Arabs constitute a clear majority of the population are called " Arab countries ". Today, the name is used as a nickname for the natives of these countries, whose mother tongue is Arabic and the vast majority of them are Muslim (most of them Sunni ).
The most common definitions for the name Arabs in thought and literature, in academic research and in the media, are:
Politically : People who are citizens of countries that are members of the Arab League (or in a broader generalization, the Arab world), but not all Arab countries are members of the Arab League and these countries also have non-Arab citizens. This definition includes over 300-450 million people. The Arab Leagues includes several African countries, such as Djibouti , Comoros and Somalia , whose Arabic is one of their official languages but whose inhabitants are not Arabs at all. And there are Arabs who are not citizens of these countries (for example, in the United States , Israel and European countries).
Linguistic: people whose mother tongue is Arabic , or who at least speak Arabic in their daily and personal lives, even if they did not grow up using it.
This definition includes over 200 million people who speak different dialects of the Arabic language.
Ethnic - Genealogical - Racial : Humans who live, or whose ancestors lived in the Arabian Peninsula and whose genetic and physical characteristics are originally characterized mainly by the original inhabitants of the Arabian Peninsula .
Cultural: people who see themselves as Arabs (regardless of ethnic and genealogical origins), whose culture and way of life are Arabs and are recognized as Arabs by others.
The majority of Arabs are Muslims (mostly Sunnis and a minority of Shias’ and members of other minority classes), and a minority of them are Christians , Druze and others.[1]
etymology:
The word "Arab" in this meaning is mentioned in the Bible several times. Thus, for example, the book of Nehemiah mentions the " Arab rain " that some scholars identify with King Kedar .[2]Also in the Book of Kings, "the kings of the evening" are mentioned[3]And it seems that this phrase refers to the rulers of the Arabian Peninsula, with whom King Solomon had trade relations.[4]The word "Arab" also appears in the Bible in the meaning of the inhabitant of the steppe .
In Semitic languages, as a rule, the root A.R.B carries the meanings of: west, sunset (evening), desert (Arab), mix, trade, crow and clear. All or some of them can have a connection to the origin of the name. [ source needed ] It is also possible that the name can have consonants and the origin of the name is actually in the root A.B.R. in connection with their nomadic way of life. [ source required ]
In the Qur'an the word "Arab" does not appear as a noun but only as an adjective, for example, the Qur'an refers to itself as "Arab and clear" when the two attributes are related to each other.
history:
This chapter is lacking. Please contribute to Wikipedia and complete it . You may find details on the conversation page .
BC
The soldiers of the Assyrian Empire defeat "Gindibu, King of Arabia" riding a camel and his soldiers
The first mention of the Arabs in writing is from an Assyrian inscription from 853 BC ( the Necessary Monolith ), in which King Shalmenser III named " Gindibu , King of Arabia" among the rulers he defeated in the Battle of Karkar . Starting from the Assyrian period and following the domestication of the camel, Arab traders played a central role In the trade between the ancient Near East and the Horn of Africa and ancient Yemen .
There is evidence of trade relations of the peoples of the ancient Near East with the kingdoms of the inhabitants of the Arabian Peninsula, the main commercial relation between them was regarding myrrh and frankincense which were used in the perfume industry and were common in the Arabian Peninsula. An ancient Arabic inscription was found in a building from the days of the First Temple in the City of David , which indicates that a Jewish official who knew the language and had relations with one of the Arab kingdoms of the time lived there.
The Nabataeans migrated in a massive migration at the end of the Persian period from the north of the Arabian Peninsula towards the south of Jordan and the Negev , they conquered and assimilated the remains of the Moabites and the Ammonites and pushed the Adomites north to the south of Mount Hebron in the territories of Judea.:•
After counting:
As a general rule, the great empires of the ancient world did not conquer the Arabian Peninsula, unlike the rest of the Middle East, even the Sasanian Empire , which ruled the eastern and southern coasts of the peninsula, did not reach the interior of the country or the western coastal region where the cities of Mecca and Medina are located - apparently for lack of interest economic in this desert region that cannot sustain fertile agriculture .
Before Muhammad's time , the inhabitants of the Arabian Peninsula were idolaters?, Christians? or Jews? (descendants of Jewish exiles from the Land of Israel and also Arabs who converted under their influence, such as the Kingdom of Hamir ).!!’
The period before Muhammad is called in Islamic literature: "The Age of Ignorance", or the "Jahiliyyah" . During this period the inhabitants of the Arabian Peninsula were divided into the northern tribes and the southern tribes. The tribal tradition claimed that the people of the north are the descendants of Adnan and Ishmael , while the people of the south are the descendants of a legendary figure named Qahtan .
When there are those who suggest that Kakhatan is Yakattan son of the biblical past.[6]In the Arabian Peninsula , nomadic tribes ( Bedouins ) and permanent tribes lived. The permanent tribes lived in cities or deserts and engaged in agriculture or trade . Unlike them, the nomadic tribes were engaged in escorting caravans that passed through the peninsula. Later there were also Arab groups who became Christians (see: Christian Arabs).
After the rise of Islam and its consolidation in the Arab kingdoms, Muhammad and his army went north towards the territories of the Byzantine Empire and the Sasanian Empire , which were in a period of depression and enjoyed a lasting peace between them. Muhammad's ambition to conquer the world known until then was blocked in the territories of the Gulf of Eilat , and although he sent a letter to the Jews of Eilat (the Byzantine "doe") in which he ordered them to accept his new religion or prepare for their death, it was precisely Muhammad who met his death three years after declaring Islam as The "religion of truth" to control the other nations.
The Arab conquest of the Land of Israel brought the Arabs to the Land of Israel , but they could not defeat the Byzantine Empire and were helped by Jewish collaborators who were tired of life as an oppressed and persecuted religious and cultural minority in their country and fought alongside the Arabs against the continuation of Byzantine rule.
The Arabs treated the Jews and Christians in the Land of Israel as dhimmis , while the Samaritans , whom Muhammad did not know and therefore did not mention in the Koran as monotheists , were forced to convert to Islam by the force of the sword or die, and when they refused, they almost led to their destruction.
After the Arab conquest of the Middle East , Arabs who migrated from the Arabian Peninsula spread to the occupied space: The [[Levant]] , [[Egypt]] and the [[Maghreb]] Greater countries .
Later in the course of history, on the one hand, the majority of the conquered peoples began to see themselves as "Arabs" as well, even if it was only a cultural issue due to the Islamization of their country and people without blood ties to the Arab conquerors, and on the other hand, the immigration of Muslim pilgrims of non-Arab origin began The lands that were conquered towards the Arabian Peninsula for religious reasons etc. were assimilated into the local Arab population. The Arab-Muslim conquest also expanded into Europe , with the conquest of Spain by the Moors .!!'?'!
see also
Islam:
Judaism-Islam relations;
Israeli Arabs:
for further reading:
Bernard Lewis , The Arabs in History , Tel Aviv: Dvir Publishing , 1995.
Albert Hourani , History of the Arab Nations , Tel Aviv: Dvir Publishing, 1996.
Pierre Vidal-Naka (ed.), From the Arab Conquest to Imperial Islam, in: The History of the World from the Dawn of Mankind to the Present , Tel Aviv: Yediot Ahronoth Publishing; 993,pp. 7-10. aurchive
Forigh Ministry of Saudi Arabia.
Prince Saud Al-Fasiel. House of Al Saud Family….!!’?’…
<Ref>
{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://stepfeed.com/7-facts-you-probably-don-t-know-about-the-arab-league-4490 |access-date=2025-06-16 |archive-date=2025-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250616214621/https://stepfeed.com/7-facts-you-probably-don-t-know-about-the-arab-league-4490 |url-status=dead }}
</Ref>.:•
<Ref>
https://worldpopulationreview.com/country-rankings/most-dangerous-countries-for-women>/Ref{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}>.:
“… Le saviez-vous ?
Pour les stars du porno gay, être attirant n'a d'importance que dans le porno gay. Dans le porno hétéro, l'attention est presque toujours portée sur la star.…!!’..”
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/countries-with-most-beautiful-women
</Ref>.:
<Ref>https://armedforces.eu/compare/country_Arab_League_vs_European_Union_EU</Ref>.:•
December 25, 2017
Special Dispatch No. 7246
Iraqi Kurdish leader Masoud Barzani's September 25, 2017 referendum on Kurdish independence sparked vehement opposition in Arab countries, as was expressed in statements by leaders and also by many articles in the Arab press. The main argument raised was that the Kurds are a tool of Israel – which is working to divide Iraq, and after that the rest of the Arab countries. As proof of this, they cited the Kurds' good relations with Israel and the fact that Israel is the only country that supports them.
Along with this opposition, the Arab press also published a few articles defending the Kurds' right to independence and criticizing those who opposed it. These articles rejected the conspiracy theory – i.e. that Israel was backing the referendum, with the aim of dismantling an Arab country – and noted that the Arabs' refusal to tackle their own domestic problems posed more of a danger than Israel did. They also said that those who oppose the Kurdish referendum in the name of Arab unity and the Palestinian problem have made other mistakes over the years – such as also supporting Nazism and Communism. This, while they themselves were doing nothing for the Palestinians, and were even causing harm to the Palestinians within their own countries' borders.
Iraqi Kurds wave Israeli flag along with Kurdistan flag. Image: Aljazeera.net, October; 2017
Arab Writers: It Is Not Israel That Created The Kurdish Problem, But Rather The Arab Regimes That Denied Their Rights.
Jordanian journalist Fahd Al-Khitan wrote in the daily Al-Ghad under the title "It Is Not a Conspiracy": "The Arab logic immediately came up with a Zionist conspiracy as an explanation for the Kurds' insistence on seceding from Iraq and on holding a referendum several weeks ago. Proof of this conspiracy exists in abundance, since Israel effectively supported the Kurdish demand [for independence] and has been cultivating ties with certain Kurdish elements since the days of yore. But can the historic cause of the Kurds, which exists since before the founding of Israel, be reduced to this marginal fact?
"Israel exploits regional crises to promote its own interests, that much is certain, and Arab and [other] regional forces do the same. We can present many exsamples of border disputes and political conflicts between states that have been exploited by Arab and foreign countries, [such as the conflicts] between Iran and Iraq, between Bahrain and Qatar, between Egypt and Sudan, and the Sahara conflict between Morocco and Algeria. These are all real problems, and the lack of willingness to resolve and settle them gives foreign forces an opportunity to exploit them for their own interests.
"Israel did not create the Kurdish problem. The problem of the Kurds in Iraq, Syria, Turkey and Iran is a flagrant national product of countries and regimes that denied the legitimate national rights of the [Kurdish] people. Like any oppressed and persecuted nation, the Kurds are trying to enlist support for their cause, regardless of any other consideration. If Israel has indeed managed to infiltrate the Kurdish [ranks], this is nothing but a demonstration of the Arabs' failure to address their legitimate cause, and proof of the fragility of the Arabs' national security, which is breached from every direction – by Israel and by other forces. So don't blame it all on the Kurds.
"The perception of the Kurdish issue involves no small measure of radical nationalism, for there is a strange insistence on merging the various components [of our societies] into an exclusively Arab identity, and on denying the right of non-Arabs to express their national and cultural identity. Whoever lifts up his head and demands his rights is [immediately] accused of serving Israel. Is Israel also behind the referendum in Catalonia? Several days ago, some regions in Italy [likewise] announced their wish to hold a referendum on secession, [but] we did not hear anyone in Italy accusing Israel and Zionism of being behind this move. And what about Britain, whose people voted to leave the European Union? Can Israel, which was created thanks to a British promise [the Balfour Declaration], be behind this as well? If Israel is really motivating the Kurds and pushing them to conspire against the Arab nation, why did the U.S., Israel's number one ally in the world, oppose Israel's will and interests and reject the referendum?
"Using this warped national logic, we avoid dealing with our problems in the [[Arab world]]. We have made a habit of blaming others for our failure, not only in the Kurdish issue but in all the challenges we have faced, before and since the establishment of [[Israel]]. ][[Israel]] is no doubt the greatest enemy of the nation, but the enemy within is much more dangerous.
"In the collapsing countries of the east, as well as in the old democracies, a desire for secession and independence is emerging. This is a great challenge for both the Arab reasoning and the Western reasoning, and confronting it requires creative and innovative thinking."[1]
Lebanese Journalist: Why Do All Those Who Fought For The Palestinians' Right Of Self Determination Deny The Same Right To The Kurds?
Lebanese journalist and political analyst Hazem Saghiya wrote in his column in the London-based Saudi daily Al-Hayat: "The minute [Kurdish leader] Masoud Barzani announced the decision to hold a referendum [on Kurdish independence], condemnations began to be heard of [the Kurds'] love of Israel: 'you are allies, partners and even agents of Israel.' Some people started digging into history – or even inventing it – in an effort to prove that the situation of the two sides [the Israelis and the Kurds] is identical... [The right to establish] an independent Palestinian state is a right that no reasonable person contests. Ideally, anyone who [demands] rights of his own should support and identify with all the just causes in the world. [But] the political reality does not always [correspond] to this ideal, for in the name of national rights, independence and hostility to Jewish immigration, most Arabs showed solidarity with Hitler and Nazism, and later, in the name of the very same rights, [they also] showed solidarity with the Soviet Gulag regime... These are positions that do not respect people's rights and even undermine them. Moreover, to this day, apologizing for them has not become a prominent part of Arab culture or ideology...
"Iraqis who now holler about the friendship between the Kurds and Israel did not hesitate to treat the Palestinians in the worst possible manner. This happened immediately after the 2003 war [in Iraq], and the Iraqis and Palestinians still remember it... We [also] know that, in Syria and Lebanon, the impassioned calls to advance the Palestinian cause coincide with the most despicable treatment of Palestinians. How did the war on the [Palestinian refugee] camps[2] during the 1980s help the Palestinians liberate Palestine?!
"The Palestinians' own behavior has not always been characterized by the justice in whose name they constantly speak, for they expressed sympathy for Saddam Hussein's attack on Kuwait and later for Assad's suppression of the Syrian majority that rose up in demand of freedom. They took part in the civil wars in Jordan and Lebanon, and their crimes against the rights of the Lebanese and Jordanians are comparable to the crimes of the Lebanese and Jordanians against their rights... So why are only the Kurds required to remain within the framework of a perfect correspondence between politics and justice? Or perhaps what is permitted to the master is not permitted to his slave?...
"As for the Kurds and Israel, the Hebrew state was the only one that welcomed the Kurdish referendum. It probably welcomed it for reasons that were less than noble, having to do entirely with its own [interests], but it did so while others all over the region were [threateningly] baring their teeth at the Kurds. In this situation, can the Kurds be expected to burn the Israeli flag? What have we Arabs done for the Kurds that we can expect them to hate Israel with a passion?...
"Moreover, since the Saddam Hussein era, the Palestinian cause has been used more than any other cause [as a means] to undermine the Kurdish issue and the Kurds' right [to independence], just as Bashar Al-Assad later used the Palestinian cause [to combat] the Syrians' [attempts] to oust his regime. Obviously, such conduct leaves psychological effects and scars in its victims, especially when no Palestinian voices are heard loudly condemning and opposing this use [of their cause].
"The obvious conclusion is that, in this region, we have what can be described as a mechanism of blackmail by means of [accusations of collaboration with] Israel. The Lebanese Christians know better than anyone else how they were subjected to such blackmail during the years of Syrian patronage [over Lebanon], and even the Palestinian leadership itself was not spared [this blackmail] when it tried to take its own national decisions, independently of the will of the Assad regime..."[3]
Al-Hayat Columnist: The Claims Against The Kurds Have Been Disproved
Hazem Al-Amin, another Lebanese columnist for the Saudi daily Al-Hayat, wrote cynically: "The Kurds' celebrations last month [over the referendum results] included waving Israeli flags – which pan-Arab eyes saw and made part of the Kurdish aspiration for independence. [They called the Kurdish state] 'an artificial state that is analogous to Israel.' Those with wounded pan-Arab sentiment have gone too far, [arguing that] not only is the future [Kurdish] state a product of Israel, but that it is also a partner in Tel Aviv's creation of ISIS, and wishes that the 200,000 Kurdish Jews in Israel will return to it. [They say] that the future [Kurdish] state is part of the Zionist plan to dismantle the region into small entities based on ethnicity and sect...
"Much can be said against the independence referendum... but it also had an upside, because it made the Arabs expend tremendous energy on writing nonsense, as they haven't done in a long time. [This] revealed that the Ba'th [party], including its branches in Iraq and Syria, is not a random, fleeting phenomenon in the pan-Arab sentiment, but is fundamental; that ISIS is its cousin and suckled the same milk; and that the Arab defeat throughout the conflict with Israel is the result of ignoring the truth. Anyone who says that the Kurds want 200,000 Kurdish Jews to return to Kurdistan from Israel fails to notice that they [the Kurds], by means of their activity that stems from delusions, will in fact restore the situation to what it used to be, and will serve Palestine by correcting the mistake of the pan-Arabism of Rashid 'Ali Al-Kilani[4] and his nationalist Arab cohorts,[5] which motivated them to raid the Jews in Baghdad and send them to Israel with the aid of the Jewish Agency.
"While pan-Arabism is forgiven for having abandoned Palestine, the Kurds are not forgiven for waving the Israeli flag at a moment of national intoxication... After all, they are Kurds, and they have no right to anger or mistakes, just as they are not allowed to dream of a state that was taken from them over a century ago. If they make a mistake, then [Hizbullah secretary-general] Mr. [Hassan] Nasrallah will come out to remind them that he will stand against any plan by [any] religious stream that divides the nation – when he [Nasrallah himself] apparently wants to unite [the nation] under the flag of the Rule of the Jurisprudent [of the Iranian regime] that has no connection to any [Sunni] religious stream...
"ISIS too, which according to the offspring [of Rashid 'Ali Al-Kilani and Hajj Amin Al-Husseini] sold Iraqi territories to Israel via Kurdish middlemen, found a place in the version [of reality] of the opponents of the Kurdish state. According to the latter, ISIS is not Arab and does not belong to the Ba'th, [but rather] is Kurdish and Israeli. The offspring of Rashid Al-Kilani have in their possession documents proving this, that they sent to Mr. Nasrallah; he will reveal them in his next speech...
"The Shi'ite Iraqi forces – once the allies of the Kurds in Iraq, in the post-Saddam era – united in a religious alliance [with Shi'ite Iran] that has no place for the Kurds' aspirations. And lo, they remind the Kurds of the Arabism of Kirkuk [which is actually Kurdish], while forsaking the Arabism of [the Shi'ite] Al-Najaf and of Karbala, and turning [the Sunni] Mosul, after its liberation from ISIS, into an Iranian metropolis. All this does not harm the offspring of Rashid 'Ali Al-Kilani [i.e. the Iraqis], as long as it is done by a strong tyrant [such as Saddam]. But the weak, such as the Kurds, have no right to dream of a state."[6]
<Ref>https://www.worlddata.info/iq-by-country.php</Ref>.:•
[1] Al-Ghad (Jordan), October 22, 2017.
[2] This refers to a campaign waged by the Amal militia against the Palestinian refugee camps in Lebanon during the civil war in 1985-1986. Thousands of Palestinians were killed in the battles, and the Sabra, Shatila and Burj Al-Barajna refugee camps were almost completely destroyed, although Amal never managed to take over the camps.
[3] Al-Hayat (London), October 3, 2017.
[4] Iraqi politician Rashid 'Ali Al-Kilani (1892-1965), three-time Iraqi prime minister, led the 1941 rebellion that prompted the British to invade Iraq; in June of that year the Farhud, or pogrom, against the Jews of Baghdad took place. Al-Kilani fled to Nazi Germany, and was known for his connections to the Nazis and to Jerusalem Mufti Hajj Amin Al-Husseini.
[5] A reference to the Arab nationalist movement, founded in Beirut in the 1920s.
[6] Al-Hayat (London), October 3, 2017.
<Ref>https://www.defensenews.com/home/2015/04/01/arab-league-sets-new-defense-force-at-40,000/{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</Ref>.:
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/countries-never-colonized</Ref>.::•
<Ref>https://www.worldatlas.com/history/10-countries-which-have-never-been-colonised-by-europeans.html</Ref>.:•
<Ref>https://amnesty.ca/features/5-death-penalty-myths-debunked/</Ref>.::•
==Waddamada “Jaamacadda Dowladdaha Carabta.”==
{| class="sortable wikitable"
|-
! Tirada !! Dalka !! [[Literacy]] rate
|-
|01.||[[File:Flag of Algeria.svg|191px]][[Aljeeriya]]<s> ||89.5<Ref name=p.192/>.
|-
|02.||[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|193px]][[Sacuudi Carabiya]]<s>||93.5<Ref name=p.193/>.
|-
|03.||[[File:Flag of Kuwait.svg|192px]][[Kuwayt]]<s> ||93.4<Ref name="p.192"/>.
|-
|04.||[[File:Flag of Bahrain.svg|189px]][[Baxrayn]] ||93.4<Ref name=p.191/>.
|-
|05”.||[[File:Flag of Japan.svg|189px]]<s>[[Jabaan]]<'!> ||89.8<Ref name=p.190/>.
|-
|06.||[[File:Flag of Qatar.svg|189px]]<!!>[[Qatar]]<s> ||93.6<Ref name="p.191">[http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Complete_reprint.pdf p. 192]</Ref>.
|-
|08"'.||[[File:Flag of Lebanon.svg|189px]][[lubnaan]] ||89.5<Ref name=p.190/>.
|-
|09'".||[[File:Flag of Egypt.svg|193px]][[Masar]]<s> ||91.8<Ref name=p.191/>.
|-
|10".||[[File:Flag of Jordan.svg|189px]]<!'>[[Urdun]]<'!> ||89.8<Ref name=p.190/>.
|-
|11.".||[[File:Flag of Iraq.svg|191px]]<!>[[Ciraaq]]<!> ||89.8<Ref name=p.192/>.
|-
|11.||[[File:Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg|191px]]<S>[[SADR]]<s's!>||89.5<Ref name=p.191/>
|-
|12".||[[File:Flag of Oman.svg|189px]][[Cumaan]] ||93.4<Ref name=p.191/>.
|-
|13.".||[[File:Flag of Maldives.svg|189px]]<S>[[Maldives]]<S'!> ||67.23<REF name=p.193/>.:
|-
|14.".||[[File:Flag of Morocco.svg|193px]]<!>[[Marooko]]<!'> ||75.4<Ref name=p.193/>.
|-
|15.".||[[File:Flag of Tunisia.svg|189px]][[Tunisiya]]<s> ||78.98<Ref name=p.190/>
|-
|16.".||[[File:Flag of Libya.svg|191px]]<'!>[[Libiya]]<!'> ||89.4<Ref name=p.193/>.:
|-
|18.=||[[File:Flag of Syria.svg|191px]][[Suuriya]]<!> ||89.95<Ref name="p.192"/>.
|-
|19.'"||[[File:Flag of Palestine.svg|189px]]<S!>[[Falastiin]]<s'!>
||69.3<REF name="p.189"/>.
|-
|21.”’.||[[File:Flag of Sudan.svg|189px]]<!>[[Suudaan]]<!'> ||69.39<REF name=p.190/>.
|-
|23.".||[[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|191px]]<!!>[[Imaaraatka Carabta]]<!>||89.5<Ref name=p.191/>
|-
|24."_.||[[File:Flag of Brunei.svg|189px]]<S>[[Barunay]]<s'> ||75.39<REF name=p.192/>.
|-
|25.".||[[File:Flag of the Comoros.svg|189px]]<S>[[Komoros]]<s!> ||67.23<REF name=p.193/>.:
|-
|26.".||[[File:Flag of Chad.svg|191px]]<S>[[Injamiina]]<s'!>||69.5<Ref name=p.194/>.:
|-
|28.".||[[File:Flag of France.svg|189px]]<S>[[Baariis]]<s!> ||67.23<REF name=p.193/>.:
|-
|29.".||[[File:Flag of Romania.svg|189px]]<S>[[Romania]]<s!> ||67.23<REF name=p.193/>.:
|-
|29._.||[[File:Flag of Seychelles.svg|189px]]<S>[[Fiktoria]]<s!'>
||67.57<REF name=p.192/>.:
|-
<S'!>[[MILITARY Of '"United Kingdom of Great Britain of N. Ireland;Ausies.!'& NZL; & Canadiens.!'!'(ex.Quebec.!'!'):Argentine ; Brazil;& Français; Mexico;& Italiano.!'!'; Espanayol.!'! & Portugalese.!'!'(United Arab Emirates.!'!.!'!]]<S'!>
||78.69<REF name=p.190/>.
|-
|}
<Ref>https://www.museumwnf.org/league-of-arab-states/?page=LAS-missions-worldwide.php</Ref>.::.!'!
<Ref>https://www.pewresearch.org/short-reads/2023/05/18/5-facts-about-arabic-speakers-in-the-us/</Ref>.:•
<Ref>https://interbrand.com/best-global-brands/?filter-brand/-sector=&filter-brand-region=asia-pacific&filter-brand-country=</Ref>.:
<Ref>https://www.worlddata.info/alliances/arab-league.php</Ref>.:
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/water-quality-by-country</Ref>.:
<ReF>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/most-developed-countries-in-africa</ReF>.:
===Waddamada “Jaamacadda Dowladdaha Carabta.!'!”===
{| class="sortable wikitable"
|-
! Tirada !! Dalka !! [[Literacy]] rate
|-
|01.".||[[File:Flag of Algeria.svg|191px]][[Aljeeriya]]<s> ||89.5<Ref name=p.192/>.
|-
|02.".||[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|193px]][[Sacuudi Carabiya]]<s>||93.5<Ref name=p.193/>.
|-
|03.".||[[File:Flag of Kuwait.svg|192px]][[Kuwayt]]<s> ||93.4<Ref name="p.192"/>.
|-
|04.".||[[File:Flag of Bahrain.svg|189px]][[Baxrayn]] ||93.4<Ref name=p.191/>.
190/>.
|-
|05.".||[[File:Flag of Korea.svg|189px]]<S>[[Kuuriya]]<s!> ||89.8<Ref name=p.190/>.
|-
|06.".||[[File:Flag of Qatar.svg|189px]]<!!>[[Qatar]]<s> ||93.6<Ref name="p.191"/>.
|-
|08."'.||[[File:Flag of Lebanon.svg|189px]][[lubnaan]] ||89.5<Ref name=p.190/>.
|-
|09.'".||[[File:Flag of Egypt.svg|193px]][[Masar]]<s> ||91.8<Ref name=p.191/>.
|-
|10.".||[[File:Flag of Jordan.svg|189px]]<!'>[[Urdun]]<'!> ||89.8<Ref name=p.190/>.
|-
|11.".||[[File:Flag of Iraq.svg|191px]]<!>[[Ciraaq]]<!> ||89.8<Ref name=p.192/>.
|-
|11.".||[[File:Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg|191px]]<!?>[[SADR]]<!>||89.5<Ref name=p.191/>
|-
|12.".||[[File:Flag of Oman.svg|189px]][[Cumaan]] ||93.4<Ref name=p.191/>.
|-
|13.".||[[File:Flag of Morocco.svg|193px]]<!>[[Marooko]]<!'> ||75.4<Ref name=p.193/>.
|-
|14.".||[[File:Flag of Tunisia.svg|189px]][[Tunisiya]]<s> ||78.98<Ref name=p.190/>
|-
|15.".||[[File:Flag of Turkey.svg|191px]]<S>[[Mooskoow]]<s'!>||69.5<Ref name=p.194/>.:
|-
|15.".||[[File:Flag of Libya.svg|191px]]<'!>[[Libiya]]<!'> ||89.4<Ref name=p.193/>.:
|-
|16.||[[File:Flag of Syria.svg|191px]][[Suuriya]]<!> ||89.95<Ref name="p.192"/>.
|-
|18.'."'"||[[File:Flag of Palestine.svg|189px]]<!>[[Falastiin]]<!'>
||69.3<REF name="p.189"/>.
|-
|19.'.||[[File:Flag of Sudan.svg|189px]]<!>[[Suudaan]]<!'> ||69.39<REF name=p.190/>.
|-
|20.'".||[[File:Flag of South Sudan.svg|189px]]<S>[[Koonfur Suudaan]]<'!> ||89.8<Ref name=p.190/>.
|-
|21.".||[[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|191px]]<!?>[[Imaaraatka Carabta]]<!>||89.5<Ref name=p.191/>
|-
|23.."_.||[[File:Flag of Brunei.svg|189px]]<S>[[Barunay]]<s'!> ||75.39<REF name=p.192/>.
|-
|24..".||[[File:Flag of the Comoros.svg|189px]]<S>[[Komoros]]<s!> ||67.23<REF name=p.193/>.:
|-
|25".||[[File:Flag of Chad.svg|191px]]<S>[[Injamiina]]<s'!>||69.5<Ref name=p.194/>.:
|-
|26.".||[[File:Flag of France.svg|189px]]<S>[[Baariis]]<s!> ||67.23<REF name=p.193/>.:
|-
|26.".||[[File:Flag of Romania.svg|189px]]<S>[[Komoros]]<s!> ||67.23<REF name=p.193/>.:
|-
|28._.||[[File:Flag of Seychelles.svg|189px]]<S>[[Fiktoria]]<s!'>
||67.57<REF name=p.192/>.:
|-
|29.."_.||[[File:Flag of Eritrea.svg|191px]]<S>[[Soviet. 3mpire.!'!']]<s!'?>
||78.69<REF name=p.190/>.
|-
|30.".||[[File:Flag of Somalia.svg|191px]]<S>[[Somalie.!'?]]<s'!>||89.5<Ref name=p.191/>.
|-
|31."_.||[[File:Flag of Djibouti.svg|191px]]<S'>[[Jabuuty.!'!]]<s'>
||78.69<REF name=p.190/>.
|-
[[MILITARY Of '"United Kingdom of Great Britain of N. Ireland;Ausies.!'& NZL; & Canadiens.!'!'(ex.Quebec.!'!'):Argentine ; Brazil;& Français; Mexico;& Italiano.!'!'; Espanayol.!'! & Portugalese.!'!'(United Arab Emirates.!'!.!'!]]<S'!>
||78.69<REF name=p.190/>.
|
|}
<Ref>https://www.pewresearch.org/short-reads/2023/05/18/5-facts-about-arabic-speakers-in-the-us/</Ref>.:•
<Ref>https://interbrand.com/best-global-brands/?filter-brand/-sector=&filter-brand-region=asia-pacific&filter-brand-country=</Ref>.:
<Ref>https://www.worlddata.info/alliances/arab-league.php</Ref>.:
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/water-quality-by-country</Ref>.:
[<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/arabic-speaking-countries</Ref>].
<Ref>https://ar.wikihow.com/النجاة-من-زلزال-أرضي</Ref>.:
<Ref>https://industryarabic.com/arabic-facts-statistics/</Ref>.:•
<Ref>https://industryarabic.com/how-many-countries-speak-arabic/</Ref>.:
<Ref>https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9b/Map_of_League_of_Arab_States_countries.png</Ref>.:
|-
<Ref>https://www.worlddata.info/alliances/arab-league.php </Ref>.:
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/arabic-speaking-countries</Ref>.:
[<Ref>https://www.visualcapitalist.com/visualizing-corruption-around-the-world/</Ref>].
<Ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |access-date=2011-06-28 |archive-date=2020-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200504070831/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |dead-url=yes }}</Ref>. [<Ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive|url=https://www.numbeo.com/crime/rankings_by_country.jsp |access-date=2022-08-26 |archive-date=2019-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502031038/https://www.numbeo.com/crime/rankings_by_country.jsp |dead-url=yes }}</ref>].
|-
[<Ref>https://livingcost.org/cost</Ref>]
|-
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/most-hated-country </Ref>.:•
<Ref>{{Cite web|ciwaan=Nuqul Archive |url=https://wisevoter.com/country-rankings/average-iq-by-country/ |access-date=2023-09-19|archive-date=2023-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230922122032/https://wisevoter.com/country-rankings/average-iq-by-country/|dead-url=yes}}
</Ref>.:
|-
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/countries-with-death-penalty</Ref>.:•
|-
<Ref>https://www.worldatlas.com/articles/the-highest-literacy-rates-in-the-world.html</Ref>.:•<!!'?>.:•
|_
<Ref>https://www.thegospelcoalition.org/article/common-confusions-arabs-muslims/</Ref>.:
|-
<Ref>https://www.aljazeera.com/news/2024/10/10/somalia-eritera-and-egypt-pledge-to-bloster-security-ties</Ref>.:
|}
|-
[<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/arabic-speaking-countries</Ref>].
|-
<Ref>https://ar.wikihow.com/النجاة-من-زلزال-أرضي</Ref>.:
|-
<Ref>https://industryarabic.com/arabic-facts-statistics/</Ref>.:•
|-
<Ref>https://industryarabic.com/how-many-countries-speak-arabic/</Ref>.:
|-
<Ref>https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9b/Map_of_League_of_Arab_States_countries.png</Ref>.:
|-
<Ref>https://www.worlddata.info/alliances/arab-league.php </Ref>.:
|-
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/arabic-speaking-countries</Ref>.:
|-
<Ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |access-date=2011-06-28 |archive-date=2020-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200504070831/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |dead-url=yes }}</Ref>. [<Ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive|url=https://www.numbeo.com/crime/rankings_by_country.jsp |access-date=2022-08-26 |archive-date=2019-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502031038/https://www.numbeo.com/crime/rankings_by_country.jsp |dead-url=yes }}</ref>].
|-
[<Ref>https://livingcost.org/cost</Ref>]
|-
<Ref>{{Cite web|ciwaan=Nuqul Archive |url=https://wisevoter.com/country-rankings/average-iq-by-country/ |access-date=2023-09-19|archive-date=2023-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230922122032/https://wisevoter.com/country-rankings/average-iq-by-country/|dead-url=yes}}
</Ref>.:
<Ref>https://www.worldatlas.com/articles/the-highest-literacy-rates-in-the-world.html</Ref>.:•<!!'?>.:•
|_
<Ref>https://www.thegospelcoalition.org/article/common-confusions-arabs-muslims/</Ref>.:
|-
[<Ref>https://www.visualcapitalist.com/visualizing-corruption-around-the-world/</Ref>].
<Ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Flag_of_Europe</Ref>.:
|-
<Ref>https://english.alarabiya.net/articles/2011%2F05%2F05%2F147980</Ref>.:
|-
<Ref>https://www.aljazeera.com/news/2024/10/10/somalia-eritera-and-egypt-pledge-to-bloster-security-ties</Ref>.:
|-
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/most-hated-country </Ref>.:•
|-
<Ref>https://www.unescwa.org/news/escwa-releases-new-report-real-sizes-arab-economies-between-2017-and-2023</Ref>.:•
|-
|}
==Bassborka Jaamacada Carabta==
<gallery mode="traditional" caption="" class="center">
File:Algerian passport.jpg|{{flagicon|Algeria}}[[Algerian passport|Algeria]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|23px]]{{flagicon|Pakistan}}.
File:Cover of Mauritanian Biometric Passport.png|{{flagicon|Algeria}}<Br/>[[File:EPassport logo.svg|16px]]{{flagicon|Mauritania}}.`
File:New_Egyptian_Passport.jpg|{{flagicon|Egypt}}[[Egyptian passport|Egypt]][[File:EPassport logo.svg|25px]]{{flagicon|Syria}}.`
File:Libyan_New_Passport.jpg|{{flagicon|Libya}}[[Libyan passport|LBY]][[File:EPassport logo.svg|19px]]{{flagicon|Mauritania}}.`
File:BioPassMaroc.JPG|{{flagicon|Morocco}}[[Moroccan passport|MAR]][[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Tunisia}}.
File:Passeport Tunisie 2014.jpg|{{flagicon|Tunisia}}[[Tunisian passport|Tunisia]][[File:EPassport logo.svg|16px]]{{flagicon|TN}}.
File:Cover of Iraqi Passport.jpg|{{flagicon|Iraq}}[[Iraqi passport|Iraq]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|23px]]{{flagicon|Palestine}}.`
File:The New Lebanese Biometric Passport.jpg|{{flagicon|Lebanon}}[[Lebanese Passport|Lebanon]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Libya}}.
File:Saudi Arabia Passport.svg|{{flagicon|GCC}}{{flagicon|Oman}}[[Omani passport|Oman]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|25px]]{{flagicon|Saudi Arabia}}
File:Bahraincover.png|{{flagicon|GCC}}{{flagicon|Qatar}}[[Bahraini passport|Bahrain]][[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Bahrain}}.
File:Kuwait passport.png|{{flagicon|GCC}}{{flagicon|Kuwait}}[[Kuwaiti passport|Kuwait]][[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|United Arab Emirates}}.
File:Qa.png|{{flagicon|GCC}}{{flagicon|Bahrain}}[[Qatari passport|Qatar]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Qatar}}.
File:Saudi Arabia Passport.svg|{{flagicon|GCC}}{{flagicon|Saudi Arabia}}[[Saudi Arabian passport|Saudi Arabia]][[File:EPassport logo.svg|25px]]{{flag|United Arab Emirates}}.
File:Jordanian Passport.jpg|{{flagicon|Jordan}}[[Philistine passport|Jordan]][[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Palestine}}.!!`
File:UAE Passport.svg|{{flagicon|GCC}}{{flagicon|United Arab Emirates}}[[File:EPassport logo.svg|23px]][[Emirati passport|United Arab Emirates]]{{flagicon|Palestine}}.!!`
File:Regular Syrian Passport.jpg|{{flagicon|Syria}}[[Syrian passport|Syria]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|23px]]{{flagicon|Palestine}}.!!`
File:Yemen Passport.svg|küçükresim|Yemen pasaportu]]|{{flagicon|Yemen}}[[Yemeni passport|Yemen]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Palestine}}.!!`
File:Sudan passport cover.JPG|{{flagicon|Sudan}}[[Sudanese passport|Sudan]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Palestine}}.!!`
File:Sahrawi passport.jpg|{{flagicon|ESH}}[[Sahrawi passport|ESH]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|16px]]{{flagicon|MAR}}.!!`?`!!`?
File:Somaliland Passport Cover.svg|{{flagicon|Tunisia}}[[Somali passport|Somaliland]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|19px]]{{flagicon|Maldives}}.!!`?
File:Cover of Eritrean Passport.jpeg|{{flagicon|Eritrea}}[[Djibouti passport|Djibouti]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|14px]]{{flagicon|Djibouti}}.
File:Cover of Chadian Passport.jpg|{{flagicon|Chad}}[[Chadian passport|Chad]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|SYC}}.!!`?
<Ref>https://visaindex.com/country/chad-passport-ranking/</Ref>.!!`?
<Ref>https://www.aljazeera.com/news/2019/9/19/tunisian-autocrat-ben-ali-dies-in-saudi-exile</Ref>.:
!!`?`!!`?'?!'
</gallery>
[[File:Comorian Passport.png|120px]][[Comorian passport|Comoros]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|16px]]{{flagicon|Comoros}}.!!`?
Comoros}}.!!`?
Carabiya]].]]
[[File:Official Portrait of King Abdulaziz.jpg|thumb|central|King Faisal bin Abdulaziz.jpg: "as" King of [[Sacuudi Carabiya]].]]
[[File:Stevan Kragujevic, Gamal Abdel Naser u Beogradu, 1962.jpg|thumb|central|The second President of [[Egyptians]] 1954–1971.jpg: "as" President of [[Greater Arab Republics]].]]
[[File:Ring with engraved portrait of Ptolemy VI Philometor (3rd–2nd century BCE) - 2009.jpg|thumb|Center|25xp|Crown of Ptolemy VI Philometor as [[Egyptian]] Pharoah. Louvre Museum.: [[Baaris]];[[France]].)]]
<Ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/King_of_Saudi_Arabia</Ref>.::.::.::
[[File:Bangladeshi E-Passport.svg|125px]][[Bangladesh passport|Bangladesh]][[File:EPassport logo.svg|11px]]{{flagicon|Pakistan}}.:
[[File:JapanpassportNew10y.PNG|21px]]|{{flagicon|Japan}}[[Persian|Japan]].:[[File:KOR ePassport.jpg|25px]]{{flagicon|Korea}}PR"China.:
[[File:Manara clocktower.JPG|thumb|Manara]][[https://www.worlddata.info/languages/arabic.php]]..!!’
[[File:16-03-31-Hebron-Altstadt-RalfR-WAT 5717.jpg|thumb|right|195px|Exterior view with (I.& P.Guard):; Isrealian Police.&_.Philistianian Police Guard]]
<Ref>https://www.refworld.org/legal/constinstr/las/1945/en/13854</Ref>
[[File:Old city of Nablus.JPG|thumb|right|Alley in the Old City leading to and from the [[souk]], 20018]]
[[File:Nineveh Nebi Yunus Excavation Bull-Man Head.JPG|thumb|right|196px|[[Lamassu|Winged Bull]] excavated at Nebi Yunus by Iraqi/?\Irani (Persian.!) archaeologists]],`~`
<Ref>
{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://theculturetrip.com/middle-east/iran/articles/why-iran-is-not-an-arab-country/ |access-date=2023-04-23 |archive-date=2023-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230423051219/https://theculturetrip.com/middle-east/iran/articles/why-iran-is-not-an-arab-country/ |dead-url=yes }}
</Ref>.::.
After killing an [[Egyptian]] slave-master who was beating a [[Hebrew]]; [[Moses]] fled across the [[Red Sea]] to Midian, where he encountered the Angel of the Lord, speaking.!'! …
https://www.quora.com/Why-are-the-present-day-Egyptians-predominantly-Arabs-despite-the-fact-that-the-ancient-Egyptians-where-not.:.:
[[File:Turkish Passport.svg|21px]]|{{flagicon|Korea}}[[Turkish passport|Turkish]][[File:EPassport logo.svg|25px]]{{flagicon|Turkey}}.:
From Britannica and Wikipedia and "World" Libraries.!!`
[[Arabs]] are the people of an [[ethnic]] group who come from the [[Arabian Peninsula]] and speak the [[Arabic language]] .
According to [[Jewish]] and [[Arab]] tradition, they are the grandchildren of [[Ishmael]] , the son of Avraham Abino .
Content
1 The Arab world.
2 Religion.
2.1 Ancient times.
3 The Arabic language's.
4 History and civilization.
5 Arab events.
6 Ottoman decline:
7 The question of Palestine:
8 Arab relations with Arab Jews:
The [[Arab world]]:
The [[Arab world]] covers most of the countries in the [[Middle East]] and North [[Africa]] except [[Iran]] , [[Turkey]] and [[Bakistaan]] , and the Land of [[Israaiil]].!!'?
The Arab countries are: [[Algeria]] , [[Baxrayn]] , [[Egypt]] , [[Iraq]] , [[Jordan]] ,[[Kuwait]] , [[Lubnaan]] , [[Libya]] , [[Marooko]] , [[Cumaan]] ,[[Komoros]], [[Qatar]] , [[Sacuudi Carabiya]] , [[Suudaan]] , [[Suuriya]] , [[Tunisia]] , the [[United Arab Emirates]] , [[Mauritania]], [[Jad]], and [[Yemen]]; [[Eratareya]]; Plus The Whole* [[Somaliland]] are also included even if the [[Soomaalida]].: They Don't "ALLOW" to speak [[Arabic]] [[Language]]; "Economically"; and "Gegraphically"; & "Politically"..Just like [[Turkiga]]; [[Iiraan]] ta but In "African Continent" NOT "ASIAN".• .!!`?'!.!
In addition, approximately two million Arabs also live in the occupied areas of the [[West Bank]] and [[Gaza]] in the State of Israel . Almost one million Arabs also live in Israel itself. Arabs also moved to many places in the world especially [[Europe]] and [[Americas]].
Arabs are a diverse people, but there are some elements that unite them. The most important of them are the Islamic beliefs and the Arabic language, and the culture and history associated with them.!!'?
One day, after [[Moses]] had reached adulthood, he killed an [[Egyptian]] who was beating a [[Hebrew]]. To escape [[Pharaoh's death penalty]], [[Moses]] fled to Midian (a desert country south of Judah), where he married [[Zipporah]].::.
==Religion and Science.!!'?==
The largest part of Arabs are Muslims . There are also many Christian Arabs, especially in Lebanon , Syria , Egypt , and the Palestinian territories .
Islam was found in the Arabian Peninsula in the 6th century. It spread quickly over a large part of Asia and Africa , and that is why today there are many Muslims who are not in the [[Arab world]].
Islam, Arab and non-Arab, has two parts: Sunni and Shua . Sunni Islam is the greater part, and most Arabs are Sunni, but in some countries the majority are Shua, mainly Iraq and Bahrain .
==Ancient times.!!'==
Until Islam came, most Arabs were polytheists . Some tribes of Arabs under the Hamid kingdom converted to Judaism, or accepted the Christian religion.
==The Arabic languages.!!'==
Postscript-viewer-shaded.png See the main article - Arabic
Arabic belongs to the family of Semitic languages, together with the holy Hebrew (22 & 23) , and Aramaic. Although Arabic is the giant Semitic out there, The Language 28-31* …letters, and they are written from right to left…...!!’?’!!’?
“…. Arabic is another language with a non-Latin alphabet. Though it consists of 28* characters, the complex Arabic script is still often said to be quite hard to learn. Arabic grammar is very different from English grammar, and Arabic is a highly gendered language……”
There are three main versions of the Arabic language: 1st. Quranic or Classical, 2nd. Modern Standard, and 3rd. Colloquial or Daily.!!’
Roughly 25* Dialects fall under these three versions, with some mutually unintelligible and others barely different. As a language learner, deciding to learn Arabic’s is the first step.!!’
“….Arabic developed hundred thousand years ago among the Bedouins in the deserts of Arabian Peninsula..”!!’
Its growth was aided by the tradition of poetry which was very advanced in its oral form before it was written down. With the advent of Islam , the Koran became the model of the Arabic language.:•
==History and Civilization.!!'==
The name Arab to refer to the nomads and camel leaders of northern Arabia is already found in writings from almost three thousand years ago. Later, the term was used for all the inhabitants of the Arabian Peninsula and Surrounding Arae .
Arabs were then a society of tribes. They were grouped according to their family and genealogy, and referred to a single lineage. The Arab society, however, was fragmented thanks to the very difficult conditions of living in the deserts, and therefore there were often fights between tribes and families. It did not appear any Arab country until the arrival of Islam.!!'?'
==Arabic performances.!!'==
Islamic civilization, Arab and non-Arab, flourished during the era of the Abbasid caliphs, who ruled over the entire Islamic world from their capital in Baghdad in the years 750 to 1258. The rise of Islamic civilization includes Advances in literature , philosophy , and medicine . Greek philosophy such as the works of Plato and Aristotle were translated into Arabic. Islamic medical writings were used in Europe until the 1600s.
Arab sages also made great advances in mathematics. The numbers we use today are called "Arabic numbers" because they were developed by the Arabs and Muslims. Also the division of mathematics "algebra" is an Arab invention, and comes from the Arabic word "Al-Dzabr".
==Ottoman "Turks" decline and " “Arab’s Pple’s League's” World Rise".!!'==
At its peak, the Arab world was the most advanced civilization in the world. They possessed incredible wealth, and they led the entire trade between Asia and Europe. Its later rulers became the Ottoman Turks and with the decline of the Ottoman Empire in the 1800s, and 1850s the flourishing of Arab and Islamic culture began to decline with them.!!
Many Arab countries then came under the rule of European Colonizing powers. At the end of the First World War 1, the Ottoman Empire collapsed, and Most of the Arab countries were under European rule.!!’?’
==The question of Palestin.!!'?==
Throughout the First World War , the British promised Arab leaders that Palestine would be included in the territories that would go to the Arabs for independence. The British then promised Palestine to the leaders of the Zionist movement. The history of the Arab-Israeli conflict lies in the mutual promises, as well as the Arab opposition to a Jewish state in the region.
==Arab Muslims relations with Arab Jews.!!'==
After the mid-1940s, the situation changed drastically, almost all Arab countries were literally emptied of Jews one after the other, the Polish Arabs have a bitter hatred towards the Jews, almost no Jews are seen before their eyes. The Neturi Karta say that this is a direct result of the movement of Zionism, and later the creation of the Jewish land.
Categories :
==Islamic.!!'/|\.Moslim States.!!'?==
At its peak, the Arab world was the most advanced civilization in the world. They possessed incredible wealth, and they led the entire trade between Asia and Europe. Its later rulers became the Ottoman Turks and with the decline of the [[Ottoman Empire]] in the 1900s, the flourishing of [[Arab]] and [[Islamic]] culture began to decline with them.
Many Arab countries then came under the rule of [[European]] powers. At the end of the First World War , the Ottoman Empire collapsed, and many Arab countries were under [[European]] rule.!!`
<Ref>https://wikiislam.github.io/wiki/Muslim_Statistics_-_Pornography.html</Ref>.:
==Warka==
December 25, 2017
Special Dispatch No. 7246
[[Iraqi]] [[Kurdish]] leader Masoud Barzani's September; 2017 referendum on Kurdish independence sparked vehement opposition in [[Arab countries]], as was expressed in statements by leaders and also by many articles in the Arab press. The main argument raised was that the Kurds are a tool of Israel – which is working to divide Iraq, and after that the rest of the Arab countries. As proof of this, they cited the Kurds' good relations with Israel and the fact that Israel is the only country that supports them.
Along with this opposition, the Arab press also published a few articles defending the Kurds' right to independence and criticizing those who opposed it. These articles rejected the conspiracy theory – i.e. that Israel was backing the referendum, with the aim of dismantling an Arab country – and noted that the Arabs' refusal to tackle their own domestic problems posed more of a danger than Israel did. They also said that those who oppose the Kurdish referendum in the name of Arab unity and the Palestinian problem have made other mistakes over the years – such as also supporting Nazism and Communism. This, while they themselves were doing nothing for the Palestinians, and were even causing harm to the Palestinians within their own countries' borders.
Iraqi Kurds wave Israeli flag along with Kurdistan flag. Image: Aljazeera.net, October 2, 2017
Arab Writers: It Is Not Israel That Created The Kurdish Problem, But Rather The Arab Regimes That Denied Their Rights
Jordanian journalist Fahd Al-Khitan wrote in the daily Al-Ghad under the title "It Is Not a Conspiracy": "The Arab logic immediately came up with a Zionist conspiracy as an explanation for the Kurds' insistence on seceding from Iraq and on holding a referendum several weeks ago. Proof of this conspiracy exists in abundance, since Israel effectively supported the Kurdish demand [for independence] and has been cultivating ties with certain Kurdish elements since the days of yore. But can the historic cause of the Kurds, which exists since before the founding of Israel, be reduced to this marginal fact?
"Israel exploits regional crises to promote its own interests, that much is certain, and Arab and [other] regional forces do the same. We can present many exsamples of border disputes and political conflicts between states that have been exploited by Arab and foreign countries, [such as the conflicts] between Iran and Iraq, between Bahrain and Qatar, between Egypt and Sudan, and the Sahara conflict between Morocco and Algeria. These are all real problems, and the lack of willingness to resolve and settle them gives foreign forces an opportunity to exploit them for their own interests.
"Israel did not create the Kurdish problem. The problem of the Kurds in Iraq, Syria, Turkey and Iran is a flagrant national product of countries and regimes that denied the legitimate national rights of the [Kurdish] people. Like any oppressed and persecuted nation, the Kurds are trying to enlist support for their cause, regardless of any other consideration. If Israel has indeed managed to infiltrate the Kurdish [ranks], this is nothing but a demonstration of the Arabs' failure to address their legitimate cause, and proof of the fragility of the Arabs' national security, which is breached from every direction – by Israel and by other forces. So don't blame it all on the Kurds.
"The perception of the Kurdish issue involves no small measure of radical nationalism, for there is a strange insistence on merging the various components [of our societies] into an exclusively Arab identity, and on denying the right of non-Arabs to express their national and cultural identity. Whoever lifts up his head and demands his rights is [immediately] accused of serving Israel. Is Israel also behind the referendum in Catalonia? Several days ago, some regions in Italy [likewise] announced their wish to hold a referendum on secession, [but] we did not hear anyone in Italy accusing Israel and Zionism of being behind this move. And what about Britain, whose people voted to leave the European Union? Can Israel, which was created thanks to a British promise [the Balfour Declaration], be behind this as well? If Israel is really motivating the Kurds and pushing them to conspire against the Arab nation, why did the U.S., Israel's number one ally in the world, oppose Israel's will and interests and reject the referendum?
"Using this warped national logic, we avoid dealing with our problems in the Arab world. We have made a habit of blaming others for our failure, not only in the Kurdish issue but in all the challenges we have faced, before and since the establishment of Israel. Israel is no doubt the greatest enemy of the nation, but the enemy within is much more dangerous.
"In the collapsing countries of the east, as well as in the old democracies, a desire for secession and independence is emerging. This is a great challenge for both the Arab reasoning and the Western reasoning, and confronting it requires creative and innovative thinking."[1]
Lebanese Journalist: Why Do All Those Who Fought For The Palestinians' Right Of Self Determination Deny The Same Right To The Kurds?
Lebanese journalist and political analyst Hazem Saghiya wrote in his column in the London-based Saudi daily Al-Hayat: "The minute [Kurdish leader] Masoud Barzani announced the decision to hold a referendum [on Kurdish independence], condemnations began to be heard of [the Kurds'] love of Israel: 'you are allies, partners and even agents of Israel.' Some people started digging into history – or even inventing it – in an effort to prove that the situation of the two sides [the Israelis and the Kurds] is identical... [The right to establish] an independent Palestinian state is a right that no reasonable person contests. Ideally, anyone who [demands] rights of his own should support and identify with all the just causes in the world. [But] the political reality does not always [correspond] to this ideal, for in the name of national rights, independence and hostility to Jewish immigration, most Arabs showed solidarity with Hitler and Nazism, and later, in the name of the very same rights, [they also] showed solidarity with the Soviet Gulag regime... These are positions that do not respect people's rights and even undermine them. Moreover, to this day, apologizing for them has not become a prominent part of Arab culture or ideology...
"Iraqis who now holler about the friendship between the Kurds and Israel did not hesitate to treat the Palestinians in the worst possible manner. This happened immediately after the 2003 war [in Iraq], and the Iraqis and Palestinians still remember it... We [also] know that, in Syria and Lebanon, the impassioned calls to advance the Palestinian cause coincide with the most despicable treatment of Palestinians. How did the war on the [Palestinian refugee] camps[2] during the 1980s help the Palestinians liberate Palestine?!
"The Palestinians' own behavior has not always been characterized by the justice in whose name they constantly speak, for they expressed sympathy for Saddam Hussein's attack on Kuwait and later for Assad's suppression of the Syrian majority that rose up in demand of freedom. They took part in the civil wars in Jordan and Lebanon, and their crimes against the rights of the Lebanese and Jordanians are comparable to the crimes of the Lebanese and Jordanians against their rights... So why are only the Kurds required to remain within the framework of a perfect correspondence between politics and justice? Or perhaps what is permitted to the master is not permitted to his slave?...
"As for the Kurds and Israel, the Hebrew state was the only one that welcomed the Kurdish referendum. It probably welcomed it for reasons that were less than noble, having to do entirely with its own [interests], but it did so while others all over the region were [threateningly] baring their teeth at the Kurds. In this situation, can the Kurds be expected to burn the Israeli flag? What have we Arabs done for the Kurds that we can expect them to hate Israel with a passion?...
"Moreover, since the Saddam Hussein era, the Palestinian cause has been used more than any other cause [as a means] to undermine the Kurdish issue and the Kurds' right [to independence], just as Bashar Al-Assad later used the Palestinian cause [to combat] the Syrians' [attempts] to oust his regime. Obviously, such conduct leaves psychological effects and scars in its victims, especially when no Palestinian voices are heard loudly condemning and opposing this use [of their cause].
"The obvious conclusion is that, in this region, we have what can be described as a mechanism of blackmail by means of [accusations of collaboration with] Israel. The Lebanese Christians know better than anyone else how they were subjected to such blackmail during the years of Syrian patronage [over Lebanon], and even the Palestinian leadership itself was not spared [this blackmail] when it tried to take its own national decisions, independently of the will of the Assad regime..."[3]
Al-Hayat Columnist: The Claims Against The Kurds Have Been Disproved
Hazem Al-Amin, another Lebanese columnist for the Saudi daily Al-Hayat, wrote cynically: "The Kurds' celebrations last month [over the referendum results] included waving Israeli flags – which pan-Arab eyes saw and made part of the Kurdish aspiration for independence. [They called the Kurdish state] 'an artificial state that is analogous to Israel.' Those with wounded pan-Arab sentiment have gone too far, [arguing that] not only is the future [Kurdish] state a product of Israel, but that it is also a partner in Tel Aviv's creation of ISIS, and wishes that the 200,000 Kurdish Jews in Israel will return to it. [They say] that the future [Kurdish] state is part of the Zionist plan to dismantle the region into small entities based on ethnicity and sect...
"Much can be said against the independence referendum... but it also had an upside, because it made the Arabs expend tremendous energy on writing nonsense, as they haven't done in a long time. [This] revealed that the Ba'th [party], including its branches in Iraq and Syria, is not a random, fleeting phenomenon in the pan-Arab sentiment, but is fundamental; that ISIS is its cousin and suckled the same milk; and that the Arab defeat throughout the conflict with Israel is the result of ignoring the truth. Anyone who says that the Kurds want 200,000 Kurdish Jews to return to Kurdistan from Israel fails to notice that they [the Kurds], by means of their activity that stems from delusions, will in fact restore the situation to what it used to be, and will serve Palestine by correcting the mistake of the pan-Arabism of Rashid 'Ali Al-Kilani[4] and his nationalist Arab cohorts,[5] which motivated them to raid the Jews in Baghdad and send them to Israel with the aid of the Jewish Agency.
"While pan-Arabism is forgiven for having abandoned Palestine, the Kurds are not forgiven for waving the Israeli flag at a moment of national intoxication... After all, they are Kurds, and they have no right to anger or mistakes, just as they are not allowed to dream of a state that was taken from them over a century ago. If they make a mistake, then [Hizbullah secretary-general] Mr. [Hassan] Nasrallah will come out to remind them that he will stand against any plan by [any] religious stream that divides the nation – when he [Nasrallah himself] apparently wants to unite [the nation] under the flag of the Rule of the Jurisprudent [of the Iranian regime] that has no connection to any [Sunni] religious stream...
"ISIS too, which according to the offspring [of Rashid 'Ali Al-Kilani and Hajj Amin Al-Husseini] sold Iraqi territories to Israel via Kurdish middlemen, found a place in the version [of reality] of the opponents of the Kurdish state. According to the latter, ISIS is not Arab and does not belong to the Ba'th, [but rather] is Kurdish and Israeli. The offspring of Rashid Al-Kilani have in their possession documents proving this, that they sent to Mr. Nasrallah; he will reveal them in his next speech...
"The Shi'ite Iraqi forces – once the allies of the Kurds in Iraq, in the post-Saddam era – united in a religious alliance [with Shi'ite Iran] that has no place for the Kurds' aspirations. And lo, they remind the Kurds of the Arabism of Kirkuk [which is actually Kurdish], while forsaking the Arabism of [the Shi'ite] Al-Najaf and of Karbala, and turning [the Sunni] Mosul, after its liberation from ISIS, into an Iranian metropolis. All this does not harm the offspring of Rashid 'Ali Al-Kilani [i.e. the Iraqis], as long as it is done by a strong tyrant [such as Saddam]. But the weak, such as the Kurds, have no right to dream of a state."[6]
[1] Al-Ghad (Jordan), October 22, 2017.
[2] This refers to a campaign waged by the Amal militia against the Palestinian refugee camps in Lebanon during the civil war in 1985-1986. Thousands of Palestinians were killed in the battles, and the Sabra, Shatila and Burj Al-Barajna refugee camps were almost completely destroyed, although Amal never managed to take over the camps.
[3] Al-Hayat (London), October 3, 2017.
[4] Iraqi politician Rashid 'Ali Al-Kilani (1892-1965), three-time Iraqi prime minister, led the 1941 rebellion that prompted the British to invade Iraq; in June of that year the Farhud, or pogrom, against the Jews of Baghdad took place. Al-Kilani fled to Nazi Germany, and was known for his connections to the Nazis and to Jerusalem Mufti Hajj Amin Al-Husseini.
[5] A reference to the Arab nationalist movement, founded in Beirut in the 1920s.
[6] Al-Hayat (London), October 3, 2017.
===BIODIVERSITY===
I am a Palestinian American who is tired of stupid people. I wanted to share a (not exhaustive) list of 50 useful and indisputable facts on the Palestinian-Israeli conflict.
FACT No. [#01.]
Some Jews are shitty and awful people.!'?
FACT No. [#02.]
Some Muslims are shitty and awful people.!'?
FACT No. [#03.]
Some Christians are shitty and awful people.!'?'
FACT No.[#04.]
Some Arabs are shitty and awful people.!'?'
FACT No. [#05.]
Some Americans are shitty and awful people.!'?'
FACT No. 6.
Some Israelis are shitty and awful people.!?'
FACT No. 7.
Some Palestinians are shitty and awful people.!'?
FACT No.[#08.]
Not all Jews are Israelis.!'?
FACT No.[#09.]
Not all Israelis are Jews.!'?
FACT No.[#10.]
Not all Jews are white.!'?
FACT No. [#11.]
Not all Israelis are white.!'?
FACT No. [#12.]
Not all Muslims are Arabs.!'?
FACT No. 13.
Not all Arabs are Muslim.!'?
FACT No. 14.
Not all Palestinians are Muslims.!'?
FACT No. 15.
Not all Arabs are Palestinian.!'?
FACT No. 16.
Not all Palestinians are Haumaus.!'?
FACT No. 17.
[[Texans]] are not [[Arizonans]].!'?
FACT No. 18.
Germans are not Dutch..(The word Dutch comes from a Proto-Germanic word meaning “of the people.” It shares a root with the German word [[Deutsch]], which has led to some confusing names. The name Germans call Germany, for example, is [[Deutschland]] and the people there [[Deutsch]]. [[Dutch]] and German are related, after all, both being Germanic languages.).!'?
FACT No. 19.
Palestinians are not Jordanians.!'?
FACT No. 20.
[Egyptians] are not Palestinians.!'?
FACT No. 21.
Where you are born does not actually determine anything about you.!'?
FACT No. 22.
Your passport is not your political beliefs.
FACT No. 23.
Your government is not your morality.!'?
FACT No. 24.
Not all Jews like the Israeli government.!'?
FACT No. 25.
Not all Israelis like the Israeli government.!'?
FACT No. 26.
Not all Palestinians like the Palestinian government.
FACT No. 27.
Israeli governments have committed acts of terror and violence against the Palestinian people.
FACT No. 28.
Palestinian organizations have committed acts of terror and violence against the Israeli people.!'?
FACT No. 29.
US leaders do things that I do not agree with (e.g., 2016–2020).
FACT No. 30.
Israeli leaders do things that Israelis do not agree with.
FACT No. 31.
Palestinian leaders do things that Palestinians do not agree with.
FACT No. 32.
What happened to the Israeli civilians on 10/7 2023* is fucking awful, and Hamas has earned every fucking thing that the Israeli military throws at them.
FACT No. 33.
What is happening in Gaza to civilians is fucking awful, and not the smartest thing for Israel to do, and some aspects of Israeli military activity may be [[war crimes]], and it doesn’t have to be genocide for it to be tragic.!'?
FACT No. 34.
You can advocate for Palestine without being a racist, anti-semitic piece of shit.!'?
FACT No. 35.
You can advocate for Israel without being a racist, anti-Arab piece of shit.!'?
FACT No. 36.
People like to have sex with each other, and they sometimes procreate with people outside their tribes.! '?
FACT No. 37.
No one in the Levant is indigenous. Every fucking empire in history has fucked their way through the Levant. There is no pure indigeneity. And let’s be honest: The entire planet has been colonized..by [[Europeans]] Powers..and In Ancient (..hominids from the Great Rift Valley).
FACT No. [#38.]
Palestinians and Israelis share paternal Bronze Age DNA. Yes, even Ashkenazi Jews.!'?...
FACT No. 39.
Stop with the fucking history lessons about what the Israelites did, or what the [[OTTOMANS]] did, or what the [[BRITISH]] did, or whatever. It is Fucking "IMPERIAL SHIT" There is a pile of DOG shit in the living room. Instead of arguing about whose DOG took the bigger shit in the living room, maybe focus on how we clean up the dog shit, and maybe we keep the DOGS outside.!'?
FACT No. 40.
Any people have a right to group together and self-identify as whatever-the-fuck-they-want-to-self-identify as. When they get large enough as a group, those people have the right to self-determination and self-respect and a state where they can control their own destinies.
FACT No. 41.
Whether you like the idea or not, the Israeli state exists. It will also continue to exist until the ISRAELI people decide they don’t want it to exist. Your opinion on this matter (if you are not Israeli) is fucking immaterial.
FACT No. 42.
Whether you like the idea or not, a Palestinian state will exist at some point, and it will continue to exist until the PALESTINIAN people decide they don’t want it to exist. Your opinion on this matter (if you are not Palestinian) is fucking immaterial.!'?
FACT No. 43.
You cannot bomb a people into true submission — the Blitz did not soften [[British]] morale.!?'..
FACT No. 44.
You cannot fight a war and kill a people’s desire for safety, freedom and self-determination. You can stifle it. You can try to ignore it, but one way or another, you will have to deal with it. This is as true for my Israeli friends as it is for my Palestinian ones.
FACT No. 45.
The solution to the [[Middle East]] conflict will not be found on Threads, or TikTok, or in the streets of any city that isn’t within a two-hour car ride from downtown Jerusalem.!'?
FACT No. 46.
If you want to be an ally to Palestinians, please feel free to continue to advocate for peace, security and self-determination, but do it without dehumanizing or stereotyping Israelis and Jews.
FACT No. 47.
If you want to be an ally to Israelis, please feel free to continue to advocate for peace, security and self-determination, but do it without dehumanizing or stereotyping Palestinians and Muslims and Arabs.
FACT No. 48.
If you just want to advocate for peace, try to be a voice for reason, and don’t inflame or over-simplify an already chaotic, complicated and deeply emotional issue. Help people find common ground and help bring the temperature down. You can be moral and stand up for what you believe in without being an ASSHOLE.!'?...
FACT No. 49.
Yes, an amazing one-state liberal democracy where Palestinian boys and girls could fuck Israeli boys and girls and make cute babies, and everybody spoke Hebrew and Arabic and we all agreed that [[hummus]] and [[falafel]] are delicious and Palestinian and sufganiyot are delicious and Israeli would be awesome. But this wonderful future has about as much chance of happening in the near term as this 5’8″ 56'"-year-old Palestinian has being a starter for the [[Golden State Warrior]]s. A two-state solution is the only workable one.!'?
FACT No. 50.
Hummus is Palestinian. I am immovable on this.!'?'
Moe Aa. Hussein is a Palestinian-American creative with a filmmaking background interested in the intersection of experience and technology. This list originally ran on his Medium blog.!'?
The Citizen welcomes guest commentary from community members who represent that it is their own work and their own opinion based on true facts that they know firsthand.:.
<Ref>https://waleedgohar469.medium.com/a-media-rich-guide-on-facts-about-palestine-70022565965d</Ref>.:
<Ref>https://www.historyhit.com/facts-about-the-israeli-palestinian-conflict/</</Ref>.:
<Ref>https://www.factretriever.com/israel-facts</Ref>.:
5 Interesting Facts About Palestine (Find Out)!
Waleed Gohar
Waleed Gohar
·
Follow
3 min read
·
Jun 22, 2020
Listen
Share
Introduction:
Palestine is a land which has a lot of things for its readers. This is a land which is located in Asia but there is much more to know, apart from its location.
Therefore, let’s dive straight into some facts about Palestine.
Is 3G available in Palestine?
The 3G services are not available in Palestine apart from a few locations. Why is this?
Facts About Palestine (3G Network)
This is because the Israeli restrictions do not allow the Palestinian people to have access to the 3G services openly.
There has been a conversation about this over the past few years of Palestine National Authority with the Israeli authorities but in vain.
The Economy of Palestine:
Palestine is a land that is considered unsafe by many people, but is it true?
To understand this, first, understand that tourism is an important part of the economy of Palestine. In 2010, 4.6 million people visited Palestine. This is a pretty decent figure for a land that is considered unsafe for many people.
Furthermore, the stone industry in Palestine is also a very important part of its economy. To understand how important is the stone industry to Palestine, it is to Palestine as the textile is to Pakistan.
And what is textile is to Pakistan?
60% of the exports of Pakistan are based on the cotton textile industries that provide half of the countries employment!
The majority of exports of Palestine are to Israel, Jordan, America and some European countries.
The National Animal of Palestine:
Gazelle is the national animal of Palestine which is known for its speed. The Palestinian government has been trying to protect this creature as it is an important symbol for the Palestinians.
Facts About Palestine (Gazelle)
Photo by Bas van Brandwijk on Unsplash
These beautiful thin creatures are mostly found in Africa and Asia. They resemble deer and they are from the family of goats, sheep and cattle. The dama Gazelle is the largest Gazelle.
The National Flower of Palestine:
Palestinian poppy is the natural flower of Palestine. This beautiful flower is bright red and the scientific name of the Palestinian Poppy is Anemone coronaria.
The flower originally comes from Ranunculaceaefamily (buttercup family). Very fewer flowers have played such an important role in medicine, religion and politics as the poppy.
One commonly asked question is that are anemones and poppies same?
Although the anemones and poppies belong to a similar flower family, they are not the same thing.
The Siege in Gaza:
In Gaza, 1.9 million Palestinians are under a brutal siege. The basic human rights have been denied to them and they are constantly exposed to aerial bombing.
The political instability and barbarity make Gaza unsafe. The Israeli restrictions in this area are so brutal that the United Nations says that by 2020, the area can be completely inhibited.
Conclusion:
The facts about Palestine is a very interesting topic. I hope that the article makes sense.
Thank You very much for staying with me till the end!
<Ref>https://www.memri.org/reports/arab-opposition-to-kurdish-state-hypocritical</Ref>.:
"Jabaan" likely refers to the word for "Japan" in the language of the user, which in this case is probably "Swahili" or "Somali", as it is a transliteration of the word "Japan" in these languages.
Here's a breakdown:
"Jabaan" is a transliteration of "Japan" in Swahili and Somali:
The word "Jabaan" is used to refer to the country of Japan in Swahili and Somali.
Swahili and Somali are languages spoken in Africa:
Swahili is a Bantu language spoken in East Africa, while Somali is an Afro-Asiatic language spoken in the Horn of Africa….!!’?’….!!
==Sido kale fiiri==
* [[Unionka Mediterraneanka]]
* [[Wadanamaha Jaamacada Carabta Afrika]]
* [[Waddnamha Mashriq Jaamacada Carabta]]
* https://livingcost.org/
==10*of the*Most*Endangered Species in Africa==
BY OLIVIA LAI AFRICA JUN 27TH 2022/23
EARTH.ORG IS POWERED BY OVER 150 CONTRIBUTING WRITERS
10 of the Most Endangered Species in Africa
Africa, the world’s second-largest and second-most populous continent, is wonderfully rich in biodiversity. Thanks to its equally rich natural landscapes and biomes, ranging from arid deserts and savannahs to tropical rainforests and ice-capped mountains, Africa supports about a quarter of the planet’s animal and plant species. But delayed industrialisation and development, human activities such as deforestation – 4 million hectares of African forests are cut down annually, almost double the speed than the global average deforestation rate – and prolonged conflicts have had a devastating impact on wildlife on the continent. All these are being fuelled further by climate change. These are just some of the most endangered species in Africa that are in dire need of protection and conservation, before it’s too late.
—
===10*Most*Endangered*Species*in Africa.!!===
[#01.]Black Rhino..!!’?’…!!’?’…!!’
Otherwise known as the hook-lipped rhino, the black rhino is one of two species of rhinoceros native to Africa (the other being the white rhino). Due to rampant poaching to meet a global demand for rhinoceros horn, wildlife trading and trophy hunting, black rhino populations have been decimated and has driven a subspecies, the Western black rhino (Diceros bicornis longipes), to extinction in 2011. Today, there are just over 5,600 individuals left of the critically endangered animal and are limited to just four countries: South Africa, Namibia, Zimbabwe and Kenya. As a keystone species, meaning that they hold a significant role within an ecosystem, there have been major efforts to protect and recover population numbers, including greater habitat protection and monitoring systems, as well as harsher fines and sentences for rhino poachers.
[#02.]African Elephant.!!’?’!!’?…
In the 1970s, Africa was home to 1.3 million elephants. Today, that number has plummeted down to less than 30,000 in the wild. Much like rhinos, elephants have been heavily targeted and poached throughout history due to the ivory trade; ivory tusks were treated as a valuable commodity and a status symbol. As a result, around 90% of African elephants have been wiped out in the past century. Though much of the world has since banned elephant ivory trading, most notably China, illegal poaching and trading still persist. But with significant conservation efforts, countries like Kenya have been experiencing a baby boom in elephants, more than doubling the population in 30 years. But other major threats to the species remain: human-wildlife conflict fuelled by human population growth and urban expansion, and climate change-induced droughts.
Your Contribution Makes a Difference
Every donation counts in our fight against climate change. Join us in making a real impact by supporting our research, data analysis, and policy solutions.
DONATE TODAY…!!’?’
endangered species africa
[#03].Gorilla..!!’?’..!!’?’..
There are two species of gorillas, the Eastern gorilla and the Western gorilla, both of which are native to Africa and listed as Critically Endangered on the International Union for Conservation of NatureRed List. A combination of factors have pushed the animal to such a dire situation, including poaching, habitat loss from logging and agricultural development, human conflict, and diseases. In fact, one of the two subspecies of the Western gorilla, the Cross River gorilla that lives in the Cameroon-Nigeria border region, saw its population plummet to about 200-300 adults. Population recovery efforts can be also slow and difficult due to their low reproductive rate, with females only giving birth every four to six years – females also only breed three or four times in her lifetime.
[#04.]Saharan Cheetah.!!’?’!!’?’…
This endangered cat (but not a ‘Big Cat’) has been pushed to the brink of extinction due to significant habitat loss, forcing the animal to be limited to 10% of its historical range. Its remaining small populations can now only be found in Algeria and Niger, and isolated pockets across the Sahara and Sahel from Mali in the west to the Central African Republic in the east. Additionally, hunting by a growing local population in the region and reduced prey such as sheep and gazelle from the agricultural explosion have also contributed to Saharan cheetah’s population decline to fewer than 250 individuals.
endangered species in Africa Photo credit: EO Photographer Josh R.
[#05.]African Wild Dog..!!’?’…!!’?
Also known as the African painted dog or the African hunting dog, this critically endangered species in Africa is also the second most endangered carnivore in the continent. As wild dogs are highly social animals, gathering and travelling packs, they’re incredibly sensitive to habitat changes and fragmentation, which have been significantly reduced over the past few decades. Illegally poaching and wildlife trading is rife across African countries, and many African dogs were caught as bycatch in snares targeted for other animals like antelopes. Despite their impressive speeds – they reach speeds of more than 44 miles per hour – the species has not been able to run away from other threats like human conflicts over livestock, infectious diseases like rabies and distemper, and competition with larger predators like lions due to shrinking habitats. The largest populations are mostly in southern Africa – where there are less than 550 individuals in the wild – and the southern part of East Africa including Tanzania and northern Mozambique. Though snare hunting has been made illegal on nationally proclaimed wildlife reserves in South Africa, far more conservation efforts are needed to protect this rare mammal.
You might also like: Is the Sahara Desert Growing?
[#06.]African Penguin…!!’?’…!!’?’…
There’s a common misconception that penguins are native only to the Arctic when in fact, there’s a well-known nesting penguin species that breeds in Africa, or more specifically, Namibia and South Africa. Unfortunately, the population of the African penguin is dwindling fast as a result of habitat loss and destruction, overfishing to meet global commercial demand, oil spills and marine pollution – the bird’s range encompass many global trading and oil transport routes – as well as warming ocean temperatures. The species has lost about 95% of its population since pre-industrial times to about 14,700 pairs, based on 2021 estimates. In addition, guano harvests – accumulated excrement of seabirds and bats is a highly sought-after fertiliser – eliminated their preferred nesting substrate, leaving them exposed to predators, heat stress, flooding and sea-level rise.
<Ref>https://earth.org/endangered-species-in-africa/</Ref>.::
endangered species in the desert, north african ostrich…!!’?’
[#07.]North African Ostrich..!!’
The North African ostrich is the largest bird on Earth. Historically, it was distributed across the entire Sahara desert, spreading across 18 countries. Today, they’re only found in Cameroon, Chad, Central African Republic and Senegal. This flightless bird has been heavily targeted over the past 50 years; their feathers, meat and egg are deemed valuable in the wildlife trading market. Much like most of the animals on this list, the ostrich has suffered from habitat loss from human expansion and desertification – a process by which lands become infertile – causing increased food competition with other livestock and larger animals. Since being identified in the IUCN red list, a number of conservation efforts have been underway to help restore the species, from introducing more ostriches to Senegal and habitat rehabilitation to improving livestock fencing and management.
[#08.]Dama Gazelle..!!’?’…!!’?’
The dama gazelle now lives only about 1% of its historical range, and is found primarily in the countries of Chad and Sudan. Despite its preference for arid territories, desertification and worsening droughts from climate change have caused major habitat loss and fragmentation, as well as reduced vegetation for gazelle to feed from – thus increased competition with human and livestock. Prolonged wars in the region have also exacerbated all these aforementioned factors. Today, fewer than 400 individuals are left in the wild.
[#09.] Egyptian Tortoise..!!’?’…!!’
Another Saharan Desert native and the smallest species of tortoises – no longer than 10cm in length at maturity, the Egyptian tortoise is all but extinct from its original habitat due to the loss of habitat from agriculture and expansion of tourism, and most notably, from illegal pet trading. According to the IUCN Red List, the total Egyptian tortoise population is estimated to be around 7,470, but as they are not legally protected in Libya – where the species is mostly found – they are highly vulnerable to further population decline. Despite ongoing captive breeding programmes efforts to reintroduce Egyptian tortoises to the wild, they have mostly been slow and relatively unsuccessful.
[#10.] Sahara Aphanius..!!’?’…!!’
This tiny freshwater pupfish, measuring only less than two inches long, can be found nowhere else in the world except for the Sahara Desert in the Oued Saoura river basin near Mazzer, Algeria. Agricultural development, which has caused significant groundwater contamination and excessive water withdrawal, and increasingly frequent and prolonged droughts, have severely impacted the aquatic vegetation that the species depend upon. This includes zooplankton and algae. The freshwater fish remains to be listed as critically endangered on the IUCN Red List.
Aside from these endangered species in Africa, you might also like: 10 of the World’s Most Endangered Animals in 2022/2023*.!!
알자지라의 미단 보이스 [[인터넷 채널]]: 유대인이 만들어내고 통제하고 있습니다("..모든 것이 2초 안에 움직입니다..") [[할리우드]]; [[CNN]]; 포르노 산업을 오염시키기 위해 "..[[미국인]]..!!.."과 "...[[기독교인]]...!!'?'" 가치관을...!!'?'...
aljajilaui midan boiseu [[inteones chaeneol]]: yudaein-i mandeul-eonaego tongjehago issseubnida("..modeun geos-i 2cho an-e umjig-ibnida..") [[halliudeu]]; [[CNN]]; poleuno san-eob-eul oyeomsikigi wihae "..[[migug-in]]..!!.."gwa "...[[gidoggyoin]]...!!'?'" gachigwan-eul...!!'?'...
==The Most Endangered Animals in Africa==
By H. Nimmo.
Africa is blessed with a stunning variety of wildlife – it has more species of charismatic megafauna than any other continent. However, sadly, with ever expanding human populations and their increasing demand for land, food and water, exacerbated by poaching, more and more species are becoming endangered. However, thanks to the foresight of conservationists past and present, many of the most endangered animals in Africa are being protected in reserves and national parks. Below is a list of some of the most endangered species in Africa and where you stand a chance of seeing them.
=10,441 "African Safaris"=
[#01.]Ethiopian’s..!..
Ethiopian wolf..!!’?’…!!’?’…
The Ethiopian wolf is Africa’s most endangered carnivore and the continent’s only wolf species. It is a handsome rusty red jackal-like dog and, as the name suggests, it is endemic to Ethiopia’s It is endangered due to loss of habitat to farmland and due to diseases caught from domestic dogs.
Best place to see Ethiopian wolf: Bale Mountain National Park, Ethiopia
[#02.]Pangolin
Pangolin..!!’?’…!!’
The poor pangolin has the dubious honor of being the most illegally trafficked species in Africa, as its scales are used in traditional medicine in Asia. Most people have never heard of a pangolin, let alone seen one … and sadly it is feared they are on a fast-track to extinction. Pangolins are now one of the most endangered animals in Africa. These delightful, gentle creatures are armour-plated and roll into a ball to defend themselves – unfortunately a poor defence against humans. Pangolins feed on ants and termites with their long sticky tongues, and the mother carries her young infant on her back. They are the holy grail of wildlife sightings for many tourists and indeed safari guides, such is their rarity. I must confess the first time I saw a pangolin in the wild, I was moved to tears – part joy and part sadness at just how vulnerable they are.
Best place to see a pangolin: in winter at Tswalu Private Game Reserve, South Africa
[#03.] Black Rhino
Black Rhino…!!’?’…!!’?’….
Black rhinos are actually grey in color and are distinguished from white rhinos by their pointed, prehensile upper lip, whereas white rhinos have square lips. Black rhino calves usually follow their mother – whereas white rhino calves often trot along in front. Black rhinos are largely solitary and are browsers rather than grazers – hence their hooked lip. Black rhinos are classified as Critically Endangered, as they have been decimated by poaching for their horn. The most recent numbers estimate less than 5000 in 2010, however, numbers are likely to have decreased further since then, despite valiant conservation efforts.
Best places to see black rhino:
Ngorogoro Crater, Tanzania
Etosha National Park, Namibia
Damaraland, Namibia
Matobo National Park, Zimbabwe
[#04.] White Rhino
White Rhino…!!’?’…!!’?’…
It is sad that, after successful conservation efforts increased their numbers dramatically in the 1960’s, once again, white rhino has become one of the most endangered animals in Africa. This is due to illegal poaching to satisfy the increased demand for their horn by Asian markets. Valiant conservation efforts are once again underway to save the white rhino, and South Africa is still its stronghold. The white rhino is larger than the black rhino and has square lips for grazing.
Best places to see white rhino:
Kruger National Park, South Africa
uMkhuze Game Reserve, South Africa
Hluhluwe-iMfolozi Game Reserve, South Africa
Sabi Sand Game Reserve, South Africa
[#05.]Mountain Gorilla
Mountain Gorilla..!!’?’…!!’?’…
Although mountain gorillas are still considered one of the most endangered animals in Africa, the good news is that their numbers are actually on the increase. An encounter with mountain gorillas should be on everyone’s bucket list. Although it is an expensive trip, believe me, it is worth every dollar! You will never forget the hour you spend with these gentle giants. It is your tourist dollars that are helping to protect and conserve the mountain gorillas and their forests – another reason to visit.!!
Best place to see mountain gorillas: Bwindi National Park, Uganda
[#06.]African Wild Dog?
African Wild Dog…!!’?’…!!’?’
Previously viewed as vermin, thankfully the African wild dog has had a very good PR makeover over the last few years and has now become one of the most wished-for safari sightings. Sightings on safari are often by luck, as the dogs cover huge distances in search of prey, and it is only when they are denning (usually the dry season months) that they remain in the same place for a few weeks. Personally they are my favorite animal to see on safari, as they are such sociable carnivores. It is a privilege to watch their frenzied “greeting ceremony”, when they are getting to get ready to hunt – making all sorts of un-dog-like chittering and chirping noises. African wild dogs require huge ranges and consequently habitat fragmentation has caused their decline. Other threats include diseases from domestic dogs, persecution by livestock farmers, road accidents and incidental snaring.
Best places to see African wild dog:
Mana Pools National Park, Zimbabwe
Hwange National Park, Zimbabwe
Madikwe Game Reserve, South Africa
Linyanti Concession, Botswana
Selinda Concession, Botswana
[#07.] African Penguin
African Penguin…!!’?’…!!’?’
For visitors to Cape Town, it is hard to imagine that the African penguin is one of the most endangered species in Africa. They are easy to see at Boulders Bay on the Cape Peninsula, where there is a visitor centre and boardwalk past their nests. However, sadly, African penguin numbers have plummeted in recent years due to depleted fish stocks from over fishing and fish stocks moving further west due to climate change. The African penguin is also at risk from oil spills. This is the only penguin species breeding in Africa, and they are easily recognisable by their dapper black and white plumage and jack-ass braying call.
Best place to see African penguins: Cape Point, South Africa
[#08.] Rothschild’s…Giraffe
Rothschild’s giraffe…!!’?’…!!…
The giraffe is one of Africa’s most recognisable and iconic animals and the tallest land mammal. While giraffes are commonly seen on safari, people are unaware that the numbers of these majestic animals are crashing dramatically outside of protected areas due to habitat loss, illegal hunting and human-wildlife conflict. There are nine subspecies of giraffe, each confined to specific regions of Africa. The Rothschild’s giraffe is now listed as one of the most endangered animals in Africa – in 2010 there were thought to be less than 670 individuals. It is found in western Kenya and eastern Uganda and it has broader dividing white lines than the reticulated giraffe and no spotting below the knees.
Best places to see Rothschild’s giraffes:
Lake Nakuru National Park, Kenya
Murchison Falls National Park, Uganda
Kidepo Vally National Park, Uganda
Lake Mburo National Park, Uganda
[#09.] Hooded Vulture
Hooded vulture..!!’?’
Vultures are a critical component in the African landscape but their numbers are plummeting due to increased poisoning incidents. Without vultures clearing carcasses, there is a risk in the increase of disease – as has happened in India, where they have lost 95% of their vultures. The hooded vulture is now one of the most endangered species in Africa – recently upgraded to Critically Endangered. They are easy to distinguish from other vultures by their small size and thin hooked bill.
Best places to see hooded vultures:
Moremi National Park, Botswana
Kruger National Park, South Africa
Hwange National Park, Zimbabwe
[#10.] Chimpanzee
Chimpanzee…!!’?’
When you look into the eyes of a wild chimpanzee, it is easy to understand that this is man’s closest relative – we share 98% of the same genes. Their behavior is distinctively human-like too. Tracking chimpanzees in the wild is one of the most exciting safari activities – it really does feel like you are in the middle of your very own wildlife documentary. Chimpanzees are classified as one of the most endangered animals in Africa – the biggest threat to their survival is habitat loss and an increasing demand for bushmeat…!!’?
Best places to see chimpanzees:
Gombe National Park, Tanzania
Mahale Mountains National Park, Tanzania
Kibale National Park, Uganda
Want To Go on an African Safari?
Click on the button below to compare African safaris offered by top-rated tour operators.
10,441 African Safaris
*<ref>https://www.statista.com/statistics/806135/gdp-of-the-arab-world/</ref>.
* <ref>https://www.languagetrainers.co.uk/blog/8-fascinating-facts-about-arab-culture/</ref>.
* https://en.idi.org.il/articles/38540
* https://www.japantimes.co.jp/tag/saudi-arabia/
* https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D8%B1%D8%A8
* https://www.worlddata.info/languages/#google_vignette
* https://www.visualcapitalist.com/the-tech-giants-worth-compared-economies-countries//
* https://www.arabnews.com/node/1823401/saudi-arabia
<Ref>https://www.worlddata.info/languages/arabic.php</Ref>
<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/most-educated-countries</Ref>.:
<Ref>https://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2020</Ref>.:
* https://www.worldatlas.com/articles/10-countries-with-the-best-education-systems.html
* https://www.worldatlas.com/history/10-countries-which-have-never-been-colonised-by-europeans.html
<Ref>https://www.gfmag.com/global-data/economic-data/richest-countries-in-the-world</Ref>.
<Ref>https://www.quora.com/How-accurate-is-the-assertion-that-Britain-has-invaded-all-but-22-countries-in-the-world</Ref>.
* https://theculturetrip.com/asia/brunei-darussalam/articles/11-things-that-are-illegal-in-brunei/ {{Wayback|url=https://theculturetrip.com/asia/brunei-darussalam/articles/11-things-that-are-illegal-in-brunei/ |date=20220701200249 }}
* https://www.cnbc.com/2020/01/03/who-was-iranian-general-qasem-soleimani-and-why-his-killing-matters.html
*https://almashareq.com/en_GB/articles/cnmi_am/features/2022/02/04/feature-02
<Ref>https://www.espn.com/soccer/standings/_/league/ita.1</Ref>.:
** https://www.quora.com/How-accurate-is-the-assertion-that-Britain-has-invaded-all-but-22-countries-in-the-world
<Ref>https://kottke.org/12/11/britain-has-invaded-all-but-22-countries</Ref>.
* https://www.goodcountry.org/index/your-questions/countries-included/youve-left-out-a-number-of-territories-nations-why-is-this/
*<ref>https://visaindex.com/country/indonesia-passport-ranking/</ref>
*<ref>https://industryarabic.com/arabic-facts-statistics/</ref>.
<Ref>https://www.xe.com/popularity.php</Ref>.:•
<Ref>https://www.eurosport.com/football/serie-a/2024-2025/standings.shtml</Ref>.:
*<Ref>https://www.globalizationpartners.com/2016/06/30/10-facts-about-arab-culture-infographic/#:~:text=The%20Arab%20world%20stretches%20across,various%20ethnic%20and%20religious%20backgrounds.</ref>.
<Ref>https://www.aljazeera.com/news/2023/7/14/some-300-children-drowned-trying-to-reach-europe-so-far-this-year</ref>.:
* https://theculturetrip.com/middle-east/iran/articles/how-did-iran-get-its-name/ {{Wayback|url=https://theculturetrip.com/middle-east/iran/articles/how-did-iran-get-its-name/ |date=20220530164249 }} {{Wayback|url=https://theculturetrip.com/middle-east/iran/articles/how-did-iran-get-its-name/ |date=20220530164249 }} {{Wayback|url=https://theculturetrip.com/middle-east/iran/articles/how-did-iran-get-its-name/ |date=20220530164249 }}
* https://www.4icu.org/top-universities-africa/ '!!`{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* https://worldpopulationreview.com/country-rankings/countries-never-colonized
{{Wayback|url=https://www.cs.mcgill.ca/~rwest/wikispeedia/wpcd/wp/e/European_Union.htm |date=20220819192938 }}
* https://www.cfr.org/backgrounder/what-know-about-arab-citizens-israel
* https://www.middleeasteye.net/news/iran-iraq-power-centres-creating-havoc.:
{{Wayback|url=
https://en.wikipedia.org/wiki/Family_tree_of_Muhammad#:~:text=This%20family%20tree%20is%20about,Ishmael%20through%20the%20Hashim%20tribe.|date=20220707081051 }}
* https://www.sporcle.com/blog/2019/03/what-countries-are-transcontinental/ {{Wayback|url=https://www.sporcle.com/blog/2019/03/what-countries-are-transcontinental/ |date=20240614155515 }}
* https://www.moroccoworldnews.com/2021/02/335958/morocco-exposes-polisario-algerias-propaganda-in-letter-to-un/
* https://themuslim500.com/book-reviews-2023.html {{Wayback|url=https://www.cs.mcgill.ca/~rwest/wikispeedia/wpcd/wp/a/Arabic_language.htm |date=20220920172709 }} {{Wayback|url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/arab-countries.:•{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
o8d52a5k3n2uxj8hrqvtrdfk3tm89ds
Beljim
0
5436
302916
275091
2026-07-17T12:40:58Z
Videoiib7
46243
302916
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
|conventional_long_name = Boqortooyada Beljim
|native_name = {{vunblist|item_style=font-size:88%; |{{native name|nl|Koninkrijk België}} |{{native name|fr|Royaume de Belgique}} |{{native name|de|Königreich Belgien}}}}
|common_name = Belgium
|image_flag = Flag of Belgium.svg <!--Please do not replace the official 13:15 size flag by the more commonly used civil flag. Thank you.-->
|image_coat =
|symbol_type = Coat of arms
|national_motto = {{native phrase|nl|"Eendracht maakt macht"|italics=off}}<br />{{native phrase|fr|"L'union fait la force"|italics=off}}<br />{{native phrase|de|"Einigkeit macht stark"|italics=off}}
|englishmotto = "Unity makes Strength"
|national_anthem = "[[La Brabançonne]]"<br />{{small|"The Brabantian"}}<br /><div style="padding-top:0.2em;height:10px;"><center>[[File:The Brabanconne.ogg]]</center></div><br />
|image_map = EU-Belgium.svg
|image_map2 = Belgium - Location Map (2013) - BEL - UNOCHA.svg
|map_caption = {{map caption |country={{nobold|Belgium}}|location_color=dark green |region=Europe |region_color=dark grey |subregion=the European Union |subregion_color=green}}
|official_languages = [[Dutch language|Dutch]]<br>[[French language|French]]<br>[[German language|German]]
|demonym = Belgian
|ethnic_groups = see ''[[#Demographics|Demographics]]''
|religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |60.7% [[Christianity]] |32.0% [[Irreligion|No religion]] |5.2% [[Islam]] |2.1% Other religions}}
|religion_year = 2015<ref name="EB2015"/>
|capital = [[City of Brussels|Brussels]]
|coordinates = {{Coord|50|51|N|4|21|E|type:city}}
|largest_city = capital
|government_type = [[Federalism|Federal]] [[Parliamentary system|parliamentary]]<br>[[constitutional monarchy]]<ref>{{cite web|title=Government type: Belgium|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2128.html|work=The World Factbook|publisher=CIA|accessdate=19 December 2011|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=7 Bisha Labaad 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120207225832/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2128.html|dead-url=yes}}</ref>
|leader_title1 = [[Monarchy of Belgium|Monarch]]
|leader_name1 = [[Philippe of Belgium|Philippe]]
|leader_title2 = [[Prime Minister of Belgium|Prime Minister]]
|leader_name2 = [[Bart De Wever]]
|legislature = [[Belgian Federal Parliament|Federal Parliament]]
|upper_house = [[Senate (Belgium)|Senate]]
|lower_house = [[Chamber of Representatives (Belgium)|Chamber of Representatives]]
|area_km2 = 30,528
|area_sq_mi = 11,787 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
|area_rank = 136th <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
|percent_water = 6.4
|population_census = 11,358,357 {{increase}}<ref name=Population>{{cite web|url=http://www.ibz.rrn.fgov.be/fileadmin/user_upload/fr/pop/statistiques/population-bevolking-20180101.pdf|title=Bevolkingscijfers per provincie en per gemeente op 1 januari 2018/Chiffres de la population par province et par commune, a la date du 1er Janvier 2018|publisher=[[Statistics Belgium]], [[Federal Public Service Economy]]|date=27 January 2018|accessdate=3 February 2018|format=PDF|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=19 Bisha Lixaad 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230619063739/https://ibz.rrn.fgov.be/fileadmin/user_upload/fr/pop/statistiques/population-bevolking-20180101.pdf|dead-url=yes}}</ref><!-- Belgium does not work with censuses and estimates but has an always up-to-date population register, with official data for 1 January of each year. Monthly updated statistics are available via http://www.ibz.rrn.fgov.be/fileadmin/user_upload/Registre/nl/statistieken_bevolking/stat_1_n.pdf -->
|population_census_year = 1 January 2018
|population_census_rank = 75th
|population_density_km2 = 372.06<!-- based on the 2018-01-01 population number, else it does not make sense in the light of everything above -->
|population_density_rank = 36th
|population_density_sq_mi = 963.63 <!--Do not remove [[WP:MOSNUM]] / based on 2018-01-01 population number -->
|GDP_PPP_year = 2018
|GDP_PPP =$550.664 billion<ref name=IMF>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2019&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=52&pr1.y=11&c=124&s=NGDP_RPCH%2CNGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Belgium|publisher=International Monetary Fund|accessdate=1 April 2018}}</ref>
|GDP_PPP_rank = 38th
|GDP_PPP_per_capita = $48,258<ref name=IMF/>
|GDP_PPP_per_capita_rank = 20th
|GDP_nominal_year = 2016
|GDP_nominal = $562.229 billion<ref name=IMF/>
|GDP_nominal_rank = 23rd
|GDP_nominal_per_capita = $49,272<ref name=IMF/>
|GDP_nominal_per_capita_rank = 17th
|Gini_year = 2011
|Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
|Gini = 26.3 <!--number only-->
|Gini_ref = <ref name=eurogini>{{cite web|title=Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)|url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=ilc_di12|publisher=Eurostat Data Explorer|accessdate=13 August 2013|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=4 Bisha Saddexaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045123/http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=ilc_di12|dead-url=yes}}</ref>
|HDI_year = 2014<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
|HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
|HDI = 0.890 <!--number only-->
|HDI_ref = <ref>{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr_2015_statistical_annex.pdf|title=Human Development Report 2015|publisher=United Nations|format=PDF|accessdate=14 December 2015}}</ref>
|HDI_rank = 21st
|sovereignty_type = [[Belgian Revolution|Independence]]
|sovereignty_note = (from the [[United Kingdom of the Netherlands|Netherlands]])
|established_event1 = Declared
|established_date1 = 4 October 1830
|established_event2 = [[Treaty of London, 1839|Recognised]]
|established_date2 = 19 April 1839
|currency = [[Euro]] ([[Euro sign|€]])
|currency_code = EUR
|time_zone = [[Central European Time|CET]]
|utc_offset = +1
|time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]]
|utc_offset_DST = +2
|drives_on = right
|calling_code = [[Telephone numbers in Belgium|+32]]
|cctld = [[.be]]
|footnote_a = The flag's official proportions of 13:15 are rarely seen; proportions of 2:3 or similar are more common.
|footnote_b = The [[Brussels]] region is the ''de facto'' capital, but the [[City of Brussels]] municipality is the ''de jure'' capital.<ref>{{cite book|title=The Belgian Constitution|date=May 2014|publisher=Belgian House of Representatives|location=Brussels, Belgium|page=63|url=http://www.const-court.be/en/basic_text/belgian_constitution.pdf|format=PDF|accessdate=10 September 2015|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=10 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150810142522/http://www.const-court.be/en/basic_text/belgian_constitution.pdf|dead-url=yes}}</ref>
|footnote_c = The [[.eu]] domain is also used, as it is shared with other European Union member states.
}}
[[File:Flag of Belgium.svg|thumb|Calanka Beljim]]
'''Beljim''' ama '''Belgium''' ({{af+fr|Belgique}}) ([[Af-Holandees]]: '''België''') Somalina waaxa lagu dahaa Biljim. Biljim waa wadan ku yaala yurub , waxa ay dhacdaa waqooyi galbayd yurub , biljim waxa daris la ah wadamada Farnsiiska Jarmalka iyo Holland iyo wadanka logsonberg dhinaca bada waxa uu daris kala yahay Egland. caasumadna waxa u ah Brossel , waana isla caasimada yurub Brussel, Biljim waxa ay u qeybsantaa sadex qaybood, qaybta 1aad waxa la dhahaa vlaamsvlaandaren waxayna xigtaa dhinaca Holand ama Naderland, qaybta 2 aad waxa la dhahaa Wallonie waxayna xigtaa dhinaca Franceska, qaybta sadexaadna waxa la dhahaa Dutchs. biljim waxa ay haysataa 10 gobol; Biljim waxa ay leedahay wabiyo badan lkn 5 wabi baa u mihiim ah, Biljim malahan madaxwayne waxa ay leedahay ra isul wasaare iyo boqortooyo boqorka magiciisa waxa la dhahaa boqor filip. Biljim waxa ku nool dad lagu qiyaaso 11 malyan oo qof waana wadan fican waxaana dagan dad aad u fican, cimilada Biljim waxa ay u badantahay qabaw baraf iyo roobab waana wadan yar oo barwaaqo ah.
==Liiska==
[[File:Provinces of Belgium by population (2017).png|400px|thumb|center|Provinces of Belgium (including the Brussels-Capital Region) by population as of 1 January 2017<ref>{{Metadata Population BE||QUELLE}}</ref>]]
{| class="wikitable sortable" style="vertical-align:top;"
! style="width:2em" class="unsortable" | [[List of Belgian flags#Provinces|Flag]] !! style="width:2em" class="unsortable" | [[Coat of arms|Arms]] !! Province !! Dutch name !! French name !! German name !! Capital !! colspan="2" | Governor
! Area<br />(km²)
! Population<br /><small>(1 January 2017)</small>
! Postal codes<ref name="statoids"/>
! [[Hierarchical administrative subdivision codes|HASC]]<ref name="statoids">{{cite web|title=Province of Belgium|url=http://www.statoids.com/ube.html|publisher=statoids.com}}</ref>
! FIPS<ref name="statoids"/>
! [[ISO 3166-2:BE]]<ref name="statoids"/>
|-
| align="center" | [[File:Flag of Antwerp.svg|border|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|Antwerp (province)|text=none}}
| [[Antwerp (province)|Antwerp]] || '''Antwerpen''' || Anvers || Antwerpen
| [[Antwerp]]
| [[Cathy Berx]] || <small>Since 2008</small>
| 2860
| style="text-align:right;" | 1,836,030
| 2000–2999
| BE.AN || BE01 || VAN
|-
| align="center" | [[File:Flag_of_Oost-Vlaanderen.svg|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|East Flanders|text=none}}
| [[East Flanders]] || '''Oost-Vlaanderen''' || Flandre orientale || Ostflandern
| [[Ghent]]
| [[Jan Briers]] || <small>Since 2013</small>
| 2982<ref>{{cite web|url=http://www.oost-vlaanderen.be/public/over_provincie/feiten_cijfers/index.cfm|title=Oost-Vlaanderen: feiten & cijfers|publisher=Provincie Oost-Vlaanderen|access-date=2006-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20061111214509/http://www.oost-vlaanderen.be/public/over_provincie/feiten_cijfers/index.cfm|archive-date=2006-11-11|dead-url=yes|df=}}</ref>
| style="text-align:right;" | 1,496,187
| 9000–9999
| BE.OV || BE08 || VOV
|-
| align="center" | [[File:Flag of Flemish Brabant.svg|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|Flemish Brabant|text=none}}
| [[Flemish Brabant]] || '''Vlaams-Brabant''' || Brabant flamand || Flämisch-Brabant
| [[Leuven]]
| [[Lodewijk De Witte]] || <small>Since 1995</small>
| 2106
| style="text-align:right;" | 1,129,849
| 1500–1999, 3000–3499
| BE.VB || BE12 || VBR
|-
| align="center" | [[File:Flag of Limburg (Belgium).svg|border|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|Limburg (Belgium)|text=none}}
| [[Limburg (Belgium)|Limburg]] || '''Limburg''' || Limbourg || Limburg
| [[Hasselt]]
| [[Herman Reynders]] || <small>Since 2009</small>
| 2414
| style="text-align:right;" | 867,413
| 3500–3999
| BE.LI || BE05 || VLI
|-
| align="center" | [[File:Flag of West Flanders.svg|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|West Flanders|text=none}}
| [[West Flanders]] || '''West-Vlaanderen''' || Flandre occidentale || Westflandern
| [[Bruges]]
| [[Carl Decaluwé]] || <small>Since 2012</small>
| 3151
| style="text-align:right;" | 1,186,532
| 8000–8999
| BE.WV || BE09 || VWV
|-
| align="center" | [[File:Flag of Hainaut.svg|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|Hainaut (province)|text=none}}
| [[Hainaut (province)|Hainaut]] || Henegouwen || '''Hainaut''' || Hennegau
| [[Mons]]
| [[Tommy Leclercq]] || <small>Since 2013</small>
| 3800
| style="text-align:right;" | 1,339,562
| 7000–7999 <small>(West)</small>,<br /> 6000-6999 <small>(East,<br /> shared with Luxembourg)</small>
| BE.HT || BE03 || WHT
|-
| align="center" | [[File:Flag of the Province of Liège.svg|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|Liège (province)|text=none}}
| [[Liège (province)|Liège]] || Luik || '''Liège''' || '''Lüttich'''
| [[Liège]]
| [[Hervé Jamar]] || <small>Since 2015</small>
| 3844
| style="text-align:right;" | 1,102,531
| 4000–4999
| BE.LG || BE04 || WLG
|-
| align="center" | [[File:Official flag of the Arelerland.svg|border|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|Luxembourg (Belgium)|65px|text=none}}
| [[Luxembourg (Belgium)|Luxembourg]] || Luxemburg || '''Luxembourg''' || Luxemburg
| [[Arlon]]
| [[Olivier Schmitz]] || <small>Since 2016</small>
| 4443
| style="text-align:right;" | 281,972
| 6000–6999<br /><small>(shared with Eastern Hainaut)</small>
| BE.LX || BE06 || WLX
|-
| align="center" | [[File:Flag province namur.svg|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|Namur (province)|text=none}}
| [[Namur (province)|Namur]] || Namen || '''Namur''' || Namür
| [[Namur]]
| [[Denis Mathen]] || <small>Since 2007</small>
| 3664
| style="text-align:right;" | 491,285
| 5000–5999
| BE.NA || BE07 || WNA
|-
| align="center" | [[File:Drapeau Province BE Brabant Wallon.svg|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|Walloon Brabant|text=none}}
| [[Walloon Brabant|Walloon Brabant]] || Waals-Brabant || '''Brabant wallon''' || Wallonisch-Brabant
| [[Wavre]]
| [[Gilles Mahieu]] || <small>Since 2015</small>
| 1093
| style="text-align:right;" | 399,123
| 1300–1499
| BE.BW || BE10 || WBR
|}
* [[Maria Hernalsteen]]
[[File:Luc_Viatour_Hotel_de_ville_Bruxelles_1.JPG|thumb|left|200px|L'Ostal de comuna sus la Grand Plaça de Brussèlas]]]]
{{Dalalka Yurub}}
==Tixraac==
{{reflist}}
[[Category:Yurub]]
dd1yo424487muutfbxku3cipwhnpszr
302918
302916
2026-07-17T12:42:41Z
Videoiib7
46243
302918
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
|conventional_long_name = Boqortooyada Beljim
|native_name = {{vunblist|item_style=font-size:88%; |{{native name|nl|Koninkrijk België}} |{{native name|fr|Royaume de Belgique}} |{{native name|de|Königreich Belgien}}}}
|common_name = Belgium
|image_flag = Flag of Belgium.svg <!--Please do not replace the official 13:15 size flag by the more commonly used civil flag. Thank you.-->
|image_coat =
|symbol_type = Coat of arms
|national_motto = {{native phrase|nl|"Eendracht maakt macht"|italics=off}}<br />{{native phrase|fr|"L'union fait la force"|italics=off}}<br />{{native phrase|de|"Einigkeit macht stark"|italics=off}}
|englishmotto = "Unity makes Strength"
|national_anthem = "[[La Brabançonne]]"<br />{{small|"The Brabantian"}}<br /><div style="padding-top:0.2em;height:10px;"><center>[[File:The Brabanconne.ogg]]</center></div><br />
|image_map = EU-Belgium.svg
|image_map2 = Belgium - Location Map (2013) - BEL - UNOCHA.svg
|map_caption = {{map caption |country={{nobold|Belgium}}|location_color=dark green |region=Europe |region_color=dark grey |subregion=the European Union |subregion_color=green}}
|official_languages = [[Dutch language|Dutch]]<br>[[French language|French]]<br>[[German language|German]]
|demonym = Belgian
|ethnic_groups = see ''[[#Demographics|Demographics]]''
|religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; |60.7% [[Christianity]] |32.0% [[Irreligion|No religion]] |5.2% [[Islam]] |2.1% Other religions}}
|religion_year = 2015<ref name="EB2015"/>
|capital = [[City of Brussels|Brussels]]
|coordinates = {{Coord|50|51|N|4|21|E|type:city}}
|largest_city = capital
|government_type = [[Federalism|Federal]] [[Parliamentary system|parliamentary]]<br>[[constitutional monarchy]]<ref>{{cite web|title=Government type: Belgium|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2128.html|work=The World Factbook|publisher=CIA|accessdate=19 December 2011|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=7 Bisha Labaad 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120207225832/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2128.html|dead-url=yes}}</ref>
|leader_title1 = [[Monarchy of Belgium|Monarch]]
|leader_name1 = [[Philippe of Belgium|Philippe]]
|leader_title2 = [[Prime Minister of Belgium|Prime Minister]]
|leader_name2 = [[Bart De Wever]]
|legislature = [[Belgian Federal Parliament|Federal Parliament]]
|upper_house = [[Senate (Belgium)|Senate]]
|lower_house = [[Chamber of Representatives (Belgium)|Chamber of Representatives]]
|area_km2 = 30,528
|area_sq_mi = 11,787 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
|area_rank = 136th <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
|percent_water = 6.4
|population_census = 11,358,357 {{increase}}<ref name=Population>{{cite web|url=http://www.ibz.rrn.fgov.be/fileadmin/user_upload/fr/pop/statistiques/population-bevolking-20180101.pdf|title=Bevolkingscijfers per provincie en per gemeente op 1 januari 2018/Chiffres de la population par province et par commune, a la date du 1er Janvier 2018|publisher=[[Statistics Belgium]], [[Federal Public Service Economy]]|date=27 January 2018|accessdate=3 February 2018|format=PDF|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=19 Bisha Lixaad 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230619063739/https://ibz.rrn.fgov.be/fileadmin/user_upload/fr/pop/statistiques/population-bevolking-20180101.pdf|dead-url=yes}}</ref><!-- Belgium does not work with censuses and estimates but has an always up-to-date population register, with official data for 1 January of each year. Monthly updated statistics are available via http://www.ibz.rrn.fgov.be/fileadmin/user_upload/Registre/nl/statistieken_bevolking/stat_1_n.pdf -->
|population_census_year = 1 January 2018
|population_census_rank = 75th
|population_density_km2 = 372.06<!-- based on the 2018-01-01 population number, else it does not make sense in the light of everything above -->
|population_density_rank = 36th
|population_density_sq_mi = 963.63 <!--Do not remove [[WP:MOSNUM]] / based on 2018-01-01 population number -->
|GDP_PPP_year = 2018
|GDP_PPP =$550.664 billion<ref name=IMF>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=2017&ey=2019&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=52&pr1.y=11&c=124&s=NGDP_RPCH%2CNGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Belgium|publisher=International Monetary Fund|accessdate=1 April 2018}}</ref>
|GDP_PPP_rank = 38th
|GDP_PPP_per_capita = $48,258<ref name=IMF/>
|GDP_PPP_per_capita_rank = 20th
|GDP_nominal_year = 2016
|GDP_nominal = $562.229 billion<ref name=IMF/>
|GDP_nominal_rank = 23rd
|GDP_nominal_per_capita = $49,272<ref name=IMF/>
|GDP_nominal_per_capita_rank = 17th
|Gini_year = 2011
|Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
|Gini = 26.3 <!--number only-->
|Gini_ref = <ref name=eurogini>{{cite web|title=Gini coefficient of equivalised disposable income (source: SILC)|url=http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=ilc_di12|publisher=Eurostat Data Explorer|accessdate=13 August 2013|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=4 Bisha Saddexaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304045123/http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=ilc_di12|dead-url=yes}}</ref>
|HDI_year = 2014<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
|HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
|HDI = 0.890 <!--number only-->
|HDI_ref = <ref>{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr_2015_statistical_annex.pdf|title=Human Development Report 2015|publisher=United Nations|format=PDF|accessdate=14 December 2015}}</ref>
|HDI_rank = 21st
|sovereignty_type = [[Belgian Revolution|Independence]]
|sovereignty_note = (from the [[United Kingdom of the Netherlands|Netherlands]])
|established_event1 = Declared
|established_date1 = 4 October 1830
|established_event2 = [[Treaty of London, 1839|Recognised]]
|established_date2 = 19 April 1839
|currency = [[Euro]] ([[Euro sign|€]])
|currency_code = EUR
|time_zone = [[Central European Time|CET]]
|utc_offset = +1
|time_zone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]]
|utc_offset_DST = +2
|drives_on = right
|calling_code = [[Telephone numbers in Belgium|+32]]
|cctld = [[.be]]
|footnote_a = The flag's official proportions of 13:15 are rarely seen; proportions of 2:3 or similar are more common.
|footnote_b = The [[Brussels]] region is the ''de facto'' capital, but the [[City of Brussels]] municipality is the ''de jure'' capital.<ref>{{cite book|title=The Belgian Constitution|date=May 2014|publisher=Belgian House of Representatives|location=Brussels, Belgium|page=63|url=http://www.const-court.be/en/basic_text/belgian_constitution.pdf|format=PDF|accessdate=10 September 2015|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=10 August 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150810142522/http://www.const-court.be/en/basic_text/belgian_constitution.pdf|dead-url=yes}}</ref>
|footnote_c = The [[.eu]] domain is also used, as it is shared with other European Union member states.
}}
[[File:Flag of Belgium.svg|thumb|Calanka Beljim]]
'''Beljim''' ama '''Belgium''' ({{af+fr|Belgique}}) ([[Af-Holandees]]: '''België''') Sidee loo yaqaano '''Biljim'''. Beljim Waa Dal ku yaala ee Goobta [[yurub]] , waxa ay dhacdaa waqooyi galbayd yurub , beljim waxa daris la ah Dalalka Farnsiiska Jarmalka iyo Holland iyo wadanka logsonberg dhinaca bada waxa uu daris kala yahay Egland. caasumadna waxa u ah Brossel , waana isla caasimada yurub Brussel, Biljim waxa ay u qeybsantaa sadex qaybood, qaybta 1aad waxa la dhahaa vlaamsvlaandaren waxayna xigtaa dhinaca Holand ama Naderland, qaybta 2 aad waxa la dhahaa Wallonie waxayna xigtaa dhinaca Franceska, qaybta sadexaadna waxa la dhahaa Dutchs. biljim waxa ay haysataa 10 gobol; Biljim waxa ay leedahay wabiyo badan lkn 5 wabi baa u mihiim ah, Biljim malahan madaxwayne waxa ay leedahay ra isul wasaare iyo boqortooyo boqorka magiciisa waxa la dhahaa boqor filip. Biljim waxa ku nool dad lagu qiyaaso 11 malyan oo qof waana wadan fican waxaana dagan dad aad u fican, cimilada Biljim waxa ay u badantahay qabaw baraf iyo roobab waana wadan yar oo barwaaqo ah.
==Liiska==
[[File:Provinces of Belgium by population (2017).png|400px|thumb|center|Provinces of Belgium (including the Brussels-Capital Region) by population as of 1 January 2017<ref>{{Metadata Population BE||QUELLE}}</ref>]]
{| class="wikitable sortable" style="vertical-align:top;"
! style="width:2em" class="unsortable" | [[List of Belgian flags#Provinces|Flag]] !! style="width:2em" class="unsortable" | [[Coat of arms|Arms]] !! Province !! Dutch name !! French name !! German name !! Capital !! colspan="2" | Governor
! Area<br />(km²)
! Population<br /><small>(1 January 2017)</small>
! Postal codes<ref name="statoids"/>
! [[Hierarchical administrative subdivision codes|HASC]]<ref name="statoids">{{cite web|title=Province of Belgium|url=http://www.statoids.com/ube.html|publisher=statoids.com}}</ref>
! FIPS<ref name="statoids"/>
! [[ISO 3166-2:BE]]<ref name="statoids"/>
|-
| align="center" | [[File:Flag of Antwerp.svg|border|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|Antwerp (province)|text=none}}
| [[Antwerp (province)|Antwerp]] || '''Antwerpen''' || Anvers || Antwerpen
| [[Antwerp]]
| [[Cathy Berx]] || <small>Since 2008</small>
| 2860
| style="text-align:right;" | 1,836,030
| 2000–2999
| BE.AN || BE01 || VAN
|-
| align="center" | [[File:Flag_of_Oost-Vlaanderen.svg|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|East Flanders|text=none}}
| [[East Flanders]] || '''Oost-Vlaanderen''' || Flandre orientale || Ostflandern
| [[Ghent]]
| [[Jan Briers]] || <small>Since 2013</small>
| 2982<ref>{{cite web|url=http://www.oost-vlaanderen.be/public/over_provincie/feiten_cijfers/index.cfm|title=Oost-Vlaanderen: feiten & cijfers|publisher=Provincie Oost-Vlaanderen|access-date=2006-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20061111214509/http://www.oost-vlaanderen.be/public/over_provincie/feiten_cijfers/index.cfm|archive-date=2006-11-11|dead-url=yes|df=}}</ref>
| style="text-align:right;" | 1,496,187
| 9000–9999
| BE.OV || BE08 || VOV
|-
| align="center" | [[File:Flag of Flemish Brabant.svg|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|Flemish Brabant|text=none}}
| [[Flemish Brabant]] || '''Vlaams-Brabant''' || Brabant flamand || Flämisch-Brabant
| [[Leuven]]
| [[Lodewijk De Witte]] || <small>Since 1995</small>
| 2106
| style="text-align:right;" | 1,129,849
| 1500–1999, 3000–3499
| BE.VB || BE12 || VBR
|-
| align="center" | [[File:Flag of Limburg (Belgium).svg|border|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|Limburg (Belgium)|text=none}}
| [[Limburg (Belgium)|Limburg]] || '''Limburg''' || Limbourg || Limburg
| [[Hasselt]]
| [[Herman Reynders]] || <small>Since 2009</small>
| 2414
| style="text-align:right;" | 867,413
| 3500–3999
| BE.LI || BE05 || VLI
|-
| align="center" | [[File:Flag of West Flanders.svg|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|West Flanders|text=none}}
| [[West Flanders]] || '''West-Vlaanderen''' || Flandre occidentale || Westflandern
| [[Bruges]]
| [[Carl Decaluwé]] || <small>Since 2012</small>
| 3151
| style="text-align:right;" | 1,186,532
| 8000–8999
| BE.WV || BE09 || VWV
|-
| align="center" | [[File:Flag of Hainaut.svg|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|Hainaut (province)|text=none}}
| [[Hainaut (province)|Hainaut]] || Henegouwen || '''Hainaut''' || Hennegau
| [[Mons]]
| [[Tommy Leclercq]] || <small>Since 2013</small>
| 3800
| style="text-align:right;" | 1,339,562
| 7000–7999 <small>(West)</small>,<br /> 6000-6999 <small>(East,<br /> shared with Luxembourg)</small>
| BE.HT || BE03 || WHT
|-
| align="center" | [[File:Flag of the Province of Liège.svg|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|Liège (province)|text=none}}
| [[Liège (province)|Liège]] || Luik || '''Liège''' || '''Lüttich'''
| [[Liège]]
| [[Hervé Jamar]] || <small>Since 2015</small>
| 3844
| style="text-align:right;" | 1,102,531
| 4000–4999
| BE.LG || BE04 || WLG
|-
| align="center" | [[File:Official flag of the Arelerland.svg|border|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|Luxembourg (Belgium)|65px|text=none}}
| [[Luxembourg (Belgium)|Luxembourg]] || Luxemburg || '''Luxembourg''' || Luxemburg
| [[Arlon]]
| [[Olivier Schmitz]] || <small>Since 2016</small>
| 4443
| style="text-align:right;" | 281,972
| 6000–6999<br /><small>(shared with Eastern Hainaut)</small>
| BE.LX || BE06 || WLX
|-
| align="center" | [[File:Flag province namur.svg|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|Namur (province)|text=none}}
| [[Namur (province)|Namur]] || Namen || '''Namur''' || Namür
| [[Namur]]
| [[Denis Mathen]] || <small>Since 2007</small>
| 3664
| style="text-align:right;" | 491,285
| 5000–5999
| BE.NA || BE07 || WNA
|-
| align="center" | [[File:Drapeau Province BE Brabant Wallon.svg|80px]]
| align="center" | {{Coat of arms|Walloon Brabant|text=none}}
| [[Walloon Brabant|Walloon Brabant]] || Waals-Brabant || '''Brabant wallon''' || Wallonisch-Brabant
| [[Wavre]]
| [[Gilles Mahieu]] || <small>Since 2015</small>
| 1093
| style="text-align:right;" | 399,123
| 1300–1499
| BE.BW || BE10 || WBR
|}
* [[Maria Hernalsteen]]
[[File:Luc_Viatour_Hotel_de_ville_Bruxelles_1.JPG|thumb|left|200px|L'Ostal de comuna sus la Grand Plaça de Brussèlas]]]]
{{Dalalka Yurub}}
==Tixraac==
{{reflist}}
[[Category:Yurub]]
szqnambag55d442vvi57fw90u602hv4
Kab Ferde
0
5812
303001
296617
2026-07-18T10:24:57Z
Videoiib7
46243
303001
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox country
|conventional_long_name = Jamhuuriyadda Kab Ferde
|native_name = ''República de Cabo Verde'' {{resize|70%|([[Portuguese language|Portuguese]])}}
|name = ''Repúblika di Kabu Verdi '' {{resize|70%|([[Cape Verdean Creole]])}}
|common_name = Cape Verde <!-- This field is not visible to the reader, it provides codes for page links. It should not be changed to Cabo Verde unless the actual pages are moved. -->
|image_flag = Flag of Cape Verde.svg
|image_coat = Coat of arms of Cape Verde.svg
|symbol_type = National emblem
|image_map = Location Cape Verde AU Africa.svg
|map_caption = {{map caption |countryprefix= |location_color=dark blue |region=Africa |region_color=dark grey |subregion=the [[African Union]] |subregion_color=light blue}}
|national_motto = {{vunblist|{{native phrase|pt|Unidade, Trabalho, Progresso|italics=on|nolink=off}} |{{small|({{lang-en|"Unity, Work, Progress"}})}}}}
|national_anthem = {{native name|pt|[[Cântico da Liberdade]]|nolink=yes}}<br/>{{small|''Chant of Freedom''}}<br/><center></center>
|official_languages = [[Portuguese language|Portuguese]]<ref name=":0"/>
|national_languages = [[Cape Verdean Creole]]<ref name=":0"/>
|capital = [[Praia]]
|coordinates={{coord|14| 55| N |23 |31 |W|display=inline}}
|largest_city = capital
|demonym = [[Cape Verdeans|Cape Verdean]] or Cabo Verdean<ref>{{cite web |url = https://www.state.gov/secretary/remarks/2014/07/228873.htm |title = On the Occasion of the Republic of Cabo Verde's National Day |author = John Kerry |author-link = John Kerry |publisher = U.S. Department of State |date = 8 July 2014 |accessdate = 11 July 2014 |quote = On behalf of President Obama and the people of the United States, I send best wishes to Cabo Verdeans as you celebrate 39 years of independence on July 5. }}</ref>
|ethnic_groups_year = 2017<ref name="race">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html|title=People and Society – Cape Verde|accessdate=27 August 2017|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=31 Bisha Sideedaad 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200831042056/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cv.html|dead-url=yes}}</ref>
|government_type = {{nowrap|[[Unitary state|Unitary]] [[Semi-presidential system|semi-presidential]]}} [[republic]]<ref name="SpL">{{cite journal|last1=Neto|first1=Octávio Amorim|last2=Lobo|first2=Marina Costa|year=2010|ssrn=1644026|title=Between Constitutional Diffusion and Local Politics: Semi-Presidentialism in Portuguese-Speaking Countries|journal=|publisher=[[Social Science Research Network]]|issue=}}</ref>
|leader_title1 = [[President of Cape Verde|President]]
|leader_name1 = [[Carlos Veiga]]
|leader_title2 = [[Prime Minister of Cape Verde|Prime Minister]]
|leader_name2 = [[Ulisses Correia e Silva]]
|legislature = [[National Assembly (Cape Verde)|National Assembly]]
|area_rank = 166th <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] -->
|area_magnitude = 1 E9
|area_km2 = 4033
|area_sq_mi = 1,557 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
|percent_water = negligible
|population_estimate = {{UN_Population|Cabo Verde}}{{UN_Population|ref}}
|population_estimate_rank = 167th <!-- UN WPP -->
|population_estimate_year = {{UN_Population|Year}}
|population_density_km2 = 123.7
|population_density_sq_mi = 325.0 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
|population_density_rank = 89th
|GDP_PPP = $3.649 billion<ref name=imf2>{{cite web |url = http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2015/02/weodata/weorept.aspx?sy=2015&ey=2016&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=62&pr1.y=9&c=614%2C668%2C638%2C674%2C616%2C676%2C748%2C678%2C618%2C684%2C624%2C688%2C622%2C728%2C626%2C692%2C628%2C694%2C632%2C714%2C636%2C716%2C634%2C722%2C662%2C718%2C642%2C724%2C643%2C199%2C644%2C733%2C646%2C734%2C648%2C738%2C652%2C742%2C656%2C746%2C654%2C754%2C664%2C698%2C666&s=NGDPD%2CNGDPPC%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= |title = Burundi |publisher = International Monetary Fund |accessdate = 13 January 2015 }}</ref>
|GDP_PPP_year = 2016
|GDP_PPP_per_capita = $6,867<ref name=imf2/>
|GDP_nominal = $1.747 billion<ref name=imf2/>
|GDP_nominal_year = 2016
|GDP_nominal_per_capita = $3,287<ref name=imf2/>
|sovereignty_type = Formation
|established_event1 = Discovery
|established_date1 = 1460
|established_event2 = Independence from [[Portugal]]
|established_date2 = 5 July 1975
|established_event3 = [[Multi-party system]]
|established_date3 = 13 January 1990
|Gini_year = 2008
|Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
|Gini = 47.2
|Gini_ref = <ref name="gini-index">{{cite web |title = GINI index |url = http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2 |publisher = World Bank |accessdate = 26 July 2013 |archive-date = 20 Bisha Laba iyo Tobnaad 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20131220051710/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?order=wbapi_data_value_2002+wbapi_data_value+wbapi_data_value-last&sort=asc&page=2 |url-status = dead }}</ref>
|Gini_rank =
|HDI_year = 2015<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year -->
|HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
|HDI = 0.648 <!-- number only -->
|HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web |url = http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf |title = 2016 Human Development Report |date = 2016 |accessdate = 21 March 2017 |publisher = United Nations Development Programme }}</ref>
|HDI_rank = 122nd
|currency = [[Cape Verdean escudo]]
|currency_code = CVE
|country_code = CPV
|time_zone = [[Cape Verde Time|CVT]]
|utc_offset = -1
|time_zone_DST = ''not observed''
|utc_offset_DST = -1
|drives_on = right
|calling_code = [[+238]]
|cctld = [[.cv]]
}}
{{Coord|15|06|40|N|23|37|00|W|display=title}}
'''Kab Ferde''' (Kap Verde) Cap Verde '''Jamhuuriyada Kap verde''' waa wadan jasiirado ah oo ku yaalo [[Badweynta Atlaantik]], waxee galbeedka Afrika u jirtaa {{km|570}}. Magaca "Ferde" waa af bortuqiis, micnaheeda waa "Cagaar" laakiin magaca "Kab" waxaa laga soo qaaday xeebta sinigal oo la dhoho [[Kab-Fert]]. Jasiiradaan waxaa soo gumeestay gumeestihii [[Bortuqaal|Bortuqiiska]].
Cape Verde (/ ˌkeɪp vɜːrd /) ama Cabo Verde (/ ˌkɑːboʊ vɜːrdeɪ /, / ˌkæb- /) (Bortuqiis: Cabo Verde, oo loo yaqaan [kabu veɾdɨ]), si rasmi ah Jamhuuriyadda Cabo Verde, [9] oo ah jasiirad ku taal 10 jasiiradood oo volcanic ah oo ku yaalla bartamaha Atlantic ee bartamaha. Waxay ka kooban tahay qeyb ka mid ah macdanta Macaronesia, oo ay la socdaan Azores, Canary Islands, Madeira, iyo Xeebaha Wabiga. Waqtiga qadiimiga ah ee jasiiradahaas waxaa loo yaqaan "jasiiradaha barakaysan" ama "isfaham wanaagsan". Waxay ku taallaa 570 kilomitir (350 mi) galbeedka Cape Verde Peninsula ee galbeedka Afrika, jasiiradaha waxay daboolayaan aag isku dhafan oo ka kooban 4,000 oo kiilomitir oo isku wareeg ah (1,500 sq m).
Jasiiradda Cape Verde ayaa ahayd mid aan la degganayn illaa qarnigii 15aad, markii sahamiyeyaashii Isbaanishka ahaa ee la helay oo lagu xaday jasiiradaha, taas oo abuurtay degsiimada ugu horreysa ee Yurub ee ku yaalla gawaarida. Fikrad ahaan waxaa ku yaal ganacsiga addoonta ah ee Atlantic, jasiiradaha ayaa ku baraarugsanaa qarniyadii 16aad iyo 17aad, iyagoo soo jiitay ganacsatada, ganacsatada, iyo budhcadbadeedda. Dhamaadka addoonsiga qarnigii 19aad waxay keentay hoos u dhac dhaqaale iyo socdaal. Cape Verde ayaa si tartiib tartiib ah dib loogu soo celiyay iyada oo ah xarun ganacsi oo muhiim ah iyo waddooyinka maraakiibta maraakiibta. Iyadoo lagu darayo waaxda dibedda ee Portugal sanadkii 1951, jasiiradaha ayaa sii waday ololihii madaxbannaanida, kaas oo si nabad ah lagu gaarey 1975.
Tan iyo horraantii 1990-meeyadii, Cape Verde waxay ahayd mid dimoqraadi ah, oo ah mid ka mid ah dalalka ugu horumarsan uguna dimoqraadiga ah ee Afrika. Helitaanka kheyraadka dabiiciga ah, dhaqaalaheeda soo koraya wuxuu inta badan u adeega, iyada oo xooga saaraya dalxiiska iyo maalgashiga shisheeye. Dadweynaha ku dhow 512,000 waxay badanaaba yihiin kuwa isku dhafan Yurub, Moorish, Carabta iyo Afrikaanka, iyo inta badan Roman Catholic, oo ka tarjumaya dhaxalka maamulka Bortuqiiska. Bulshada qurba-joogta ah ee dunida oo dhan waxay ka jirtaa adduunka oo dhan, wax yar ka yar dadka deggan jasiiradaha.
Taariikh ahaan, magaca "Cape Verde" waxaa loo isticmaali jiray Ingiriisi loogu talagalay jasiiradaha iyo, tan iyo markii xorriyadda 1975, ee dalka. Sanadka 2013, dowladda Cape Verdean ayaa go'aamineysay in barta Portugal ee Cabo Verde loo isticmaali doono ujeedooyin rasmi ah, sida Qaramada Midoobay, xataa xitaa Ingiriiska. Cape Verde waa xubin ka mid ah Midowga Afrika.
[[File:1996.12.00.cv.st.Praia.jpg|vinheta|thumb|right|230px|esquèrra|La vila de Praia, Cap Verd.]]
[[File:Sao Vicente.jpg|thumb|300px|thumb|right|Vista de São Vicente.]]
==sido kale fiiri==
* [[Afrika]]
== Xigasho ==
<references />
{{Dalalka Afrika}}
[[Category:Dalalka Afrika]]
ae2kjrum0qbe026h9lts96e5pyi3tay
Buq aqable
0
6149
302943
282611
2026-07-17T18:52:53Z
CabdiMajid
46552
Fixed typo
302943
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Buq Aqable
| official_name =
بق اقبلي
| native_name = {{native name|so|Buqda Aqable}}
| other_name =
| settlement_type = [[Magaalo]]
| image_skyline =
| image_caption =
| image_flag =
| image_seal =
| nickname =
| image_map =
| mapsize =
| map_caption =
| pushpin_map = Somalia
| pushpin_map_caption = Goobta Soomaaliya
| coordinates = {{coord|4|3|28|N|45|15|27|E|region:SO-BN|display=inline,title}}
|subdivision_type =Wadanka
|subdivision_name ={{flag|Somalia}}
|subdivision_type1 =[[Gobolada Soomaaliya|Gobolka]]
|subdivision_name1 =[[Hiiraan|Hiran]]
|subdivision_type2 =[[Gobolada Soomaaliya|Degmo]]
|subdivision_name2 =[[Degmada Buq Aqable|Buq Aqable]]
| leader_name =
| leader_title1 =
| leader_name1 =
| area_magnitude =
| area_total_km2 =
| area_total_sq_mi =
| area_land_km2 =
| area_land_sq_mi =
| area_water_km2 =
| area_water_sq_mi =
| area_urban_km2 =
| area_urban_sq_mi =
| elevation_m = 110
| elevation_min_m =
| population_as_of = 2021
| population_footnotes =
| population_urban = 60,000
| population_rural = 22,000
| population_density_urban_km2 = auto
| population_density_urban_sq_mi =
| population_metro =
| population_demonym =
| population_note =
| blank_name_sec2 =
| blank_info_sec2 =
| website =
| elevation_max_m =
| area_urban_footnotes =
| blank_name =
| blank_info =
| timezone = [[East Africa Time|EAT]]
| utc_offset = +3
| established_title = la aasaasay
| established_date = Qarnigii 16aad
}}
'''Buq Aqable''' Waa [[Degmo]] ka mid ah degmooyinka gobolka [[Hiiraan]], waxeey 90 KM dhanka koonfureed ka jirtaa xarunta gobolka Hiiraan ee [[Beledweyne]], dhanka galbeedna waxaa aay 40 KM u jirtaa Degmada [[Buuloburde]]. Degmadani waxaa daga beesha Gaaljecel
== Taariikh ==
Buq aqable waxay ka mid tahay Degmooyinka ugu taariikhda dheer gobolka Hiiraan marka laga eego taariikhda ay dhisanthy iyadoo aheyd xaruntii loogaga talin jiray gobolada dhexe waqtigii gumeystaha talyaaniga heystay wadanka inta u dhaxeysay sanadihii 1927-kii illaa 1953-dii.
== Dhaqaalaha iyo Waxbarashada ==
Degmada Buq Aqable dhaqaalaheeda waxuu ku tiirsanyahay ganacsiga, xoola dhaqashada iyo beeraha intaba waxaa kale o Degamda caan ku tahay iney ku hareereysanyihiin Caagag (Meelaha Biyaha Fariistaan) dadka degmada u yaqaanaan Sagaalka Caag, waxa inta dheer in webiga Shabeelle u Degmada Buq Aqable u jira 25KM, waxaa kale o Degmada ganacsigeeda ku xeran yahay magaalooyinka Muqdisho iyo Beledweyne.
Dhanka waxbarashada degmada waxaa lagu tiriyaa iney tahay meelaha fara ku tiriska ah ee xagga waxbarashada ka dhisan, marka la eego gobolka, waxeey leedahay Dugsi hoose/dhexe iyo sare ah (Mercy Primary & Secondary School), waxeey kaloo leedahay Macaahid lagu barto luqadaha iyo Diinta, waxeey caan ku tahay barashada Diinta iyo ku dhaqankeeda. dagmad buqa aqable waxeey ka koobanthy Shan xaafadood oo lagu kala magacaabo Buula Dhagaxleey, Salbarwaaqa, Buula xoog, xafada eega iyo Meyd tubaka ama loo yaqaan war moog.
== Muhiimada Degmada Buq Aqable ==
Buq Aqable waa magaalo muhiim ah waxaa mara wadada isku xirta Muqdisho iyo Gobalada dhexe, waxaa sidoo kale ay tahay istiraatiji dhanka wadooyinka, waxaa sidoo kale kabaxa wada si toos ah u aada Magaalada Baydhabo wadadaa o ey isticmaali jireen isticmaarkii Talyaaniga, waxaa sidoo kale eey leedahay dhuldaaq aad u weyn iyo dhul howd ah oo ey ka baxaan dhirta noocyadeeda kala duwan.Buq Aqable waa magaalo ku caan ah nabad wanaaga iyo isdhexgalka bulshada iyo waliba horumarka dhanka waxbarashada.
==Sidoo kale fiiri==
*[[Liiska magaalooyinka Soomaaliya dadka ku nool]]
*[[Liiska magaalooyinka Soomaaliya]]
==Xigasho==
*[http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-4553743&fid=5774&c=somalia Buur aqaba]
{{reflist}}
[[Category:Soomaaliya]]
[[Category:Magaalooyinka Soomaaliya]]
{{BUQ AQABLE waa magaala jirta waxka badan labo qarni}}
ilq3mic4uroiiyws2j3wkqrte3bb02z
302944
302943
2026-07-17T18:55:22Z
CabdiMajid
46552
Added links
302944
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox settlement
| name = Buq Aqable
| official_name =
بق اقبلي
| native_name = {{native name|so|Buqda Aqable}}
| other_name =
| settlement_type = [[Magaalo]]
| image_skyline =
| image_caption =
| image_flag =
| image_seal =
| nickname =
| image_map =
| mapsize =
| map_caption =
| pushpin_map = Somalia
| pushpin_map_caption = Goobta Soomaaliya
| coordinates = {{coord|4|3|28|N|45|15|27|E|region:SO-BN|display=inline,title}}
|subdivision_type =Wadanka
|subdivision_name ={{flag|Somalia}}
|subdivision_type1 =[[Gobolada Soomaaliya|Gobolka]]
|subdivision_name1 =[[Hiiraan|Hiran]]
|subdivision_type2 =[[Gobolada Soomaaliya|Degmo]]
|subdivision_name2 =[[Degmada Buq Aqable|Buq Aqable]]
| leader_name =
| leader_title1 =
| leader_name1 =
| area_magnitude =
| area_total_km2 =
| area_total_sq_mi =
| area_land_km2 =
| area_land_sq_mi =
| area_water_km2 =
| area_water_sq_mi =
| area_urban_km2 =
| area_urban_sq_mi =
| elevation_m = 110
| elevation_min_m =
| population_as_of = 2021
| population_footnotes =
| population_urban = 60,000
| population_rural = 22,000
| population_density_urban_km2 = auto
| population_density_urban_sq_mi =
| population_metro =
| population_demonym =
| population_note =
| blank_name_sec2 =
| blank_info_sec2 =
| website =
| elevation_max_m =
| area_urban_footnotes =
| blank_name =
| blank_info =
| timezone = [[East Africa Time|EAT]]
| utc_offset = +3
| established_title = la aasaasay
| established_date = Qarnigii 16aad
}}
'''Buq Aqable''' Waa [[Degmo]] ka mid ah degmooyinka gobolka [[Hiiraan]], waxeey 90 KM dhanka koonfureed ka jirtaa xarunta gobolka Hiiraan ee [[Beledweyne]], dhanka galbeedna waxaa aay 40 KM u jirtaa Degmada [[Buuloburde]]. Degmadani waxaa daga beesha [[Gaaljecel]]
== Taariikh ==
Buq aqable waxay ka mid tahay Degmooyinka ugu taariikhda dheer gobolka Hiiraan marka laga eego taariikhda ay dhisanthy iyadoo aheyd xaruntii loogaga talin jiray gobolada dhexe waqtigii gumeystaha talyaaniga heystay wadanka inta u dhaxeysay sanadihii 1927-kii illaa 1953-dii.
== Dhaqaalaha iyo Waxbarashada ==
Degmada Buq Aqable dhaqaalaheeda waxuu ku tiirsanyahay ganacsiga, xoola dhaqashada iyo beeraha intaba waxaa kale o Degamda caan ku tahay iney ku hareereysanyihiin Caagag (Meelaha Biyaha Fariistaan) dadka degmada u yaqaanaan Sagaalka Caag, waxa inta dheer in webiga Shabeelle u Degmada Buq Aqable u jira 25KM, waxaa kale o Degmada ganacsigeeda ku xeran yahay magaalooyinka Muqdisho iyo Beledweyne.
Dhanka waxbarashada degmada waxaa lagu tiriyaa iney tahay meelaha fara ku tiriska ah ee xagga waxbarashada ka dhisan, marka la eego gobolka, waxeey leedahay Dugsi hoose/dhexe iyo sare ah (Mercy Primary & Secondary School), waxeey kaloo leedahay Macaahid lagu barto luqadaha iyo Diinta, waxeey caan ku tahay barashada Diinta iyo ku dhaqankeeda. dagmad buqa aqable waxeey ka koobanthy Shan xaafadood oo lagu kala magacaabo Buula Dhagaxleey, Salbarwaaqa, Buula xoog, xafada eega iyo Meyd tubaka ama loo yaqaan war moog.
== Muhiimada Degmada Buq Aqable ==
Buq Aqable waa magaalo muhiim ah waxaa mara wadada isku xirta Muqdisho iyo Gobalada dhexe, waxaa sidoo kale ay tahay istiraatiji dhanka wadooyinka, waxaa sidoo kale kabaxa wada si toos ah u aada Magaalada Baydhabo wadadaa o ey isticmaali jireen isticmaarkii Talyaaniga, waxaa sidoo kale eey leedahay dhuldaaq aad u weyn iyo dhul howd ah oo ey ka baxaan dhirta noocyadeeda kala duwan.Buq Aqable waa magaalo ku caan ah nabad wanaaga iyo isdhexgalka bulshada iyo waliba horumarka dhanka waxbarashada.
==Sidoo kale fiiri==
*[[Liiska magaalooyinka Soomaaliya dadka ku nool]]
*[[Liiska magaalooyinka Soomaaliya]]
==Xigasho==
*[http://www.geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-4553743&fid=5774&c=somalia Buur aqaba]
{{reflist}}
[[Category:Soomaaliya]]
[[Category:Magaalooyinka Soomaaliya]]
{{BUQ AQABLE waa magaala jirta waxka badan labo qarni}}
alnoahe6xrhqe1k8stph8we6who7wlu
Muuse Shiikh Isxaaq
0
8396
303007
297799
2026-07-18T11:23:30Z
~2026-40195-67
46556
/* */
303007
wikitext
text/x-wiki
Muuse suber awal wuxudhalya
Muuse suber awal
Daud oo loo yaqaan 2 oday Adrahman Yusuf Roble iyo Mohamed Yusuf Roble.
• Mohamed Yusuf waa hal reer waana Cali Mohamed.
Adrahman Yusuf waa 2 reer caduur Adarahman iyo Ismail Adarahman.
lakin xaga dheeli tirka waxaa badan oo aad u tarmay Abokor Muuse Shiikh Isxaaq.
• Jibriil Muuse waxa uu dhalay Abokor iyo Cumar
1.Omar jibriil Abokor
2.Abokor Jibriil
Cumar Jibriil Waa 2 oday Biciide Cumar Iyo Isxaaq Cumar.
ISAXAQ CUMAR WUXUU dhalay
* URUR SUGE isixaaq
* AYUUN isixaaq
* Cali afweyne isixaaq
urursuge wuxu dhalay 3, Adan urursuge/baale, maxamed urursuge iyo cali urursuge.
Ayuun wuxu dhalay 2, Reer caraale iyo reer cali maxamed
Abokor Jibriil waa 3 oday
3 maxamed Abokor
Muuse Abokor
Samane Abokor
Muuse Abokor wuxuu dhalay
Idarays Muuse
Uduruxmiin muuse
Adraxmaan muuse
Lkn dhanka magacyada looyaqaan waa sidan
Idrays muuse
Uduruxmiin,
Addaraxmaan muuse oo u kala baxa
Yoonis Addaraxmaan (Reer yoonis)
Barre Addaraxmaan (Biciide iyo
Calibare) iyo
[[Bahmajeelo]]
(Adraxman muuse)
Waa sidan
[[Bahmajeelo]] (ismacil adaraxman
cabdile adarxamn
isxaq adaraxamn)
yoonis Adaraxman
bare adarxamn
(Barre adaraxman)
Waa sidan
**yonis baree
**maxamed barre
** cali barre
(yonsi barre)
Waa sidan=
buraale yoonis
biciide yoonis
(Biciide waa 4)
Faarax biciide
samatar bicide
Waadhowr biciide
iidle biciide
(Faarax biciide
Waa 11)
yusuf farax)=boho
roobsuge farax)=boho
wacays farax)=boho
geedi faarax)=boho
cumar faarax)=boho
Faahiye faarax)=boho
Muusa farax)=boho
Iidle faarax)=reer iidle
Ahmed faarax
cabdile faarax
Cali faarax.
(reer iidle waa 11)
Cismaan iidle
bayle iidle
Cabdi iidle
maxamud iidle
maxamed iidle
cali iidle
xuseen iidle
geedi iidle
Caraale iidle
xildid iidle
guleed iidle.
(Amxed faarax waa 4)
xasan axmed
xuseen axmed
cali axmed
Cabdalla axmed.
*samatar biciide(bah sanbuur)
**reer raage
**bah adaraxmaan
**bah muuse
*Waadhowr biciide(bah sanbuur)
**bah cimraan
**bah muxumed
***xildiid muxumed
***faahiye muxumed
**bah awal (xasan)
***axmed xasan
***jibriil xasan
***Cali xasan
***maxmed xasan
***ibrahim xasan
***maxamuud xasan
****dhunkal ibraahim
****saalax ibraahim
****cigaal ibraahim
****buraale ibraahim
****maxamed ibraahim
*IIDLE Biciide
○ Xareed
○ rooble
○ wacays
○ saalax
○ Maxamed
○ Cabdulle Cabdi
● Reer daahir
● Reer axmed
● Reer Dhunkaall
..............:..............
*'''ReerYoonis'''
**Cismaan yoonis
**Maxamed yoonis
***'''[[looge maxamed]]'''
****Faahiye looge
****maxamed looge
***'''Alla magan maxamed'''
****Hayiile alla magan
****Siciid alla magan
****Kaliil alla magan
****Xildiid alla magan
*****Wacays Xildiid
*****Allamagan Xildiid
******Gadiid Allamagan
*******Cali gadiid
*******Colow gadiid
*******Maxamed gadiid
*******Geedi gadiid
********Reer faarax geedi
*Cismaan yoonis
**Bare cisman '''[reer bare]'''
***Axmed barre
***Barkad barre
***Faahiye barre
**Maxamed cismaan
***'''Cali maxamed'''
****reer xagaa
****reer cadaawe
****reer khayr
****reer jiilal
****reer ibrahim cali(ibrahim caare)
***'''Wacays maxamed'''
**** Baalle Wacays
*****Samatar baale
*****Muuse baale
*****Cilmi baale
*****Caafi baale
......................
'''*Cali barre'''
**Samatar cali
**Ugaadh cali
**Guuleed cali
**Adaraxmaan cali
....................
'''*UDURUXMIIN
***CALI UDURUXMIIN
*** CABDALE UDURUXMIIN
*** CUMAR UDURXUXMIN
**** ROOBLE CUMAR
***** MAXAMED CUMAR
***** XASAN MAXAMED
***** CALI xasan
***** MAXAMED xasan
***** CUMAR CALI
**** SICIID CALI
**** CUMAR MAXAMED
*****yusuf cumar
***** Ismaacil cumar
***** Maxamuud cumar
****** reer isxaaq
****** Maxamuud isxaaq
***** xasan axmed
*****cumar axmed
*****reer adarxman
*****reer caafi
.................................
Maxamad Abokor
1 Yeesif maxmed (yeesif)
2 Samane Yesif
3 Abdarahman Yesif
4 Xassan yesif
5 Abreyn Yesif
6 Sahal yesif
7 Robleh yesif
8 Aadan maxmed (Adan Madoobe)
10 Ugaadh Aadan
11 Wacays adan
12 Yoonis adan
13 Ismail Yoonis (bah Sanbuur)
14 Allamaghan yoonis (bah sanbuur )
15 Xasan yoonis
16 Faahiye yoonis
17 Axmed yoonis. ( Rer xaaji)
18 Nuux Maxamed
19 Cabdalle Nuux
20 Cabdalle Cabdille
21 Xusen Cabdille
22 Libaan Cabdille
23 Allamagan Cabdille
■ Faarax Allamagan
■ Faatax Allamagan
■ Cabdi Faatax
■ Guuleed Faatax
● Magan Guuleed
24 Abokor Cabdulle. (Solamadow)
25 Ugaadh abokor
26 Samatar abokor
27 Roobsuge abkor
28 Xassan Cabdille (Solamadow)
29 Geedi xasan ( bah rer dood)
30 Cali geedii
31 Cumar cali
32 Faarax cali
33 Maax Cali
34 Warfaa Cali
35 Maxmed' xasan ( bah rer dood)
36 Abokor maxmed (Rer Abokor)
38 Geldoon abokor
39 Faarax abokor
40 Guled abokor
41 Allamagan xasan
42 Ciise Allamagan
43 Cigaal .Allamagan
44 Maxed Allamagan
45 Cabdi Allamagan
46 Axmed Allamagan
47 Bah-sanbuur
48 Bah-toljecle.
49 Bah-xasanjibriil
50 Xusen axmed
51 Xasan axmed
52 Barre Cabdille. (Solamadow)
53 Kuul bare
54 Axmed bare
55 Bah yaaca
56 Caateye
57 Samatar bare
58 Rooble samtar
59 Nabad bare ( Reer Nabad)
60 Axmed nabad
61 Cabane Nabad
62 Maxamed Nabad
63 Yabaal Nabad
64 ismaaciil Nabad
65 Ciise ismacil
66 Geedi ismacil
67 Cigaal nabad
68 Cali cigal
69 Maxamed cigaal
70 Faatax nabad
71 Maxmed fatax
72 Yuusuf fatax
73 Muse faatax
74 Cadawe Muse ( Rer cadaawe)
75 Faarax Cabdille
76 bayle faarax
78 Faahiye Faarax
79 Axmad Faarax
80 Rooble axmed
81 Abtidoon axmed (Rer Abti-doon)
82 Saalax Axmed (Rer Saalax)
83 Xildid axmed
84 cabdi xildiid
85 Xaad axmed (Rer xaad)
86 Diriye xaad
87 Muse xaad
88 Adan xaad
89 Biniin Axmed (Reer Biniin)
90 Xirsi biniin
91 Cali biniin
92 Guuled biniin
93 Abkor axmed
94 Ali abkor
95 Jama ali
96 Jibril ali
97 Ismacil cali
98 Abdi abkor
Muse abdi
Maxamad axmed (Mxmed axmed)
Jibriil maxmed
Collow maxmed
Buraale maxmed
Gallam Buraale
Cabdi Buraale
Samatar Buraale
Baded maxmed (Rer badeed)
Samatar badeed
Sugulle baded
Raage maxmed (Reer Raage)
Geedi Raage
Buraale Raage
Muse Raage
Daahir faarax (Rer daahir)
Nuur Daahir
Barre Daahir
Cumar daahir
Maxamed dahir
Xildiid dahir
Axmed daahir
Ismaciil dahir
Yuusuf Daahir
Kaliil daahir
Cigaal Daahir
Guleed Daahir
Xasan daahir
Yoonis Xassan
Hamud Xassan
Geedi Xassan
Cumar daahir
Collow Cumar
Maxamed Cumar
Kaliil Cumar
Aadan Kaliil
Geedi Kaliil
Maxamed Kaliil
Cali Cumar
Guleed Cumar
Muse Cumar
Abkor Cumar
Ahmed Abokor
Muse Abokor
Qilimbe Abokor
Ismacil cumar
Muumin ismacil
Yuusuf ismacil (Reer Yuusuf)
Jibril yuusuf
Adan yuusuf
Odawa yusuf bah Cumar
Maxamd yuusuf
Wacays yuusuf
Samatar Yuusuf (bah-Awal)
Xasan yuusuf
Cabdi yuusuf
Axmed yuusuf
Muse Yuusuf (Rer Muuse)
Awa maxmad muse
Idle muse
Sardheye Muse
Colow cumar
Suge colow
Subeer colow
Samater colow
Saleebaan colow
Hagar colow
Abti doon colow
Faarax samater
Siciid faarax qoorwayne
Cali faarax
Diiriye faarax
Cawl faarax
Bulshaale faarax
Geele faarax
http://www.maplandia.com/somalia/sanaag/ceerigaabo-erigavo/gudmo-biyo-cas/
ABOKOR
SAMANE
CABDALE
ISMACIL
YUUSUF
MUSE
ABOKOR
DIGAALE
[[Ceelgardi]]
<br />
{{gumud}}
== gg ==MUUSE CABDI
DUCAALE MUUSE
BAH BINIINO
.CAWAD DUCALE
MALOW CAWAD
.DIIRIYE DUCAALE
.RAAGE DUCAALE
6pc0wgji19kxhtmu77d3btcezrhzqa5
Taylor Swift
0
9319
302914
283079
2026-07-17T12:36:29Z
Videoiib7
46243
/* Filmografi */
302914
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person|name=Taylor Swift|relatives={{plainlist|
* [[Austin Swift]]
* [[Marjorie Finlay]]
}}|module=|website={{URL|taylorswift.com}}|awards=|years_active=2004–hada|other_names=Nils Sjöberg<ref>{{cite magazine|first=Gil|last=Kaufman|url=https://www.billboard.com/articles/news/dance/7438158/taylor-swift-calvin-harris-co-wrote-this-is-what-you-came-for-pseudonym|title=Taylor Swift Co-Wrote Calvin Harris' 'This Is What You Came For' Under Swedish Pseudonym|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=July 13, 2016|access-date=May 25, 2020}}</ref>|occupation={{Hlist|Fannan|atariisho|}}|partner=[[Joe Alwyn]] (2016–2023)|image=Taylor Swift at the 2024 Golden Globes (1).png|birth_place=[[West Reading, Pennsylvania]], U.S.|works=|birth_date={{Birth date and age|1989|12|13}}|birth_name=Taylor Alison Swift|caption=Swift ee 2024|alt=|signature=File:Taylor Swift signature.svg}}
'''Taylor Alison Swift''' (Diseembar 13, 1989) waa fannaanad iyo qoora heeseed [[Gobolada Isku Tegay ee Ameerika|Mareykan]] ah. Waxay caan ku tahay heesaha sheekooyinka ee ku saabsan nolosheeda shaqsiyadeed. Waxay ku dhashay [[West Reading, Pennsylvania]], Swift waxay u guurtay [[Nashville, Tennessee]], iyadoo 14 jir ah si uu u sii wato xirfadda [[muusiga country]]. Waxay heshiis qoraal ah la saxeexatay [[Sony Music Publishing|Sony/ATV Music Publishing]] 2004tii iyo heshiis duubis ah oo ay la gashay [[Big Machine Records]] ee 2005, waxayna sii daysay [[Taylor Swift (album)|albamkeedii ugu horeeyay ee istuudiyaha]] 2006.
Waxay iibisay in ka badan 200 milyan oo rikoodhada adduunka oo dhan, Swift waa mid ka mid ah fannaaniinta ugu iibinta wanaagsan waqtiga oo dhan. Waxaa loo magacaabay Haweeneyda Tobankii Sano ee 2010-kii ee ''[[Billboard]]'' iyo Farshaxanadii Tobankii Sano ee lasoo dhaafay Abaalmarinnada Muusigga Mareykanka, Swift waxaa loo aqoonsaday shaqadeeda saameynta leh iyo sidoo kale u doodista xuquuqda fannaaniinta iyo xoojinta haweenka ee warshadaha muusiga.
== Sawirka dadweynaha ==
Swift waxay noqotay [[idol da'yar]] markii ay ka doodeysay,<ref>{{Cite news|last=NPR Staff|date=November 2, 2012|title=Taylor Swift: 'My Confidence Is Easy To Shake'|work=NPR|url=https://www.npr.org/2012/11/03/164186569/taylor-swift-my-confidence-is-easy-to-shake|access-date=May 20, 2021}}{{Cite news|last=Thanki|first=Juli|date=September 24, 2015|title=Taylor Swift: Teen idol to 'biggest pop artist in the world'|work=[[The Tennessean]]|publisher=[[USA Today Network]]|department=Entertainment|url=https://www.tennessean.com/story/entertainment/music/2015/09/24/taylor-swift-teen-idol-biggest-pop-artist-world/72744548/|access-date=May 13, 2021}}{{Cite news|last=Yahr|first=Emily|date=June 16, 2016|title=Taylor Swift's first song came out 10 years ago. Here's what she was like as a teen songwriter.|newspaper=The Washington Post|department=Arts and Entertainment|url=https://www.washingtonpost.com/news/arts-and-entertainment/wp/2016/06/16/taylor-swifts-first-song-came-out-10-years-ago-heres-what-she-was-like-as-a-teen-songwriter/|access-date=May 13, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210513182351/https://www.washingtonpost.com/news/arts-and-entertainment/wp/2016/06/16/taylor-swifts-first-song-came-out-10-years-ago-heres-what-she-was-like-as-a-teen-songwriter/|archive-date=May 13, 2021}}</ref> iyo astaan pop marka caannimada caalamka.<ref>{{Cite web|last=Levine|first=Nick|date=August 21, 2019|title=Taylor Swift's Lover: The struggle to maintain superstardom|url=https://www.bbc.com/culture/article/20190820-taylor-swift-and-the-struggle-to-maintain-pop-superstardom|access-date=October 29, 2021|agency=[[BBC]]}}{{Cite web|date=October 29, 2021|title=The Evolution of Taylor Swift From Country Star to Pop Icon|url=https://www.yahoo.com/entertainment/evolution-taylor-swift-country-star-212600688.html|access-date=October 29, 2021|agency=Yahoo!}}</ref><ref name="The Very Pink, Very Perfect Life of Taylor Swift" /><ref name="Taylor in Wonderland" /><ref name=":24">{{Cite web|last=Knibbs|first=Kate|date=August 21, 2019|title=Ten Years of Taylor Swift: How the Pop Star Went From Sweetheart to Snake (and Back Again?)|url=https://www.theringer.com/music/2019/8/21/20826837/ten-years-of-taylor-swift|access-date=December 13, 2021|website=[[The Ringer (website)|The Ringer]]}}</ref><ref>{{Cite news|last=Snapes|first=Laura|date=November 25, 2019|title=New rules: the destruction of the female pop role model|newspaper=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/music/2019/nov/25/destruction-of-female-pop-role-model-decade-in-music|access-date=November 1, 2021}}</ref> ''[[The Hollywood Reporter]]'' ayaa ku tilmaamay Swift inay tahay "qofka ugu fiican tan iyo [[Bill Clinton]]".<ref>{{Cite magazine|last=Willman|first=Chris|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/taylor-swift-tapes-vh1-storytellers-379446|title=Taylor Swift Tapes VH1 'Storytellers'|magazine=[[The Hollywood Reporter]]|date=October 17, 2012|access-date=February 25, 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121123033439/http://www.hollywoodreporter.com/news/taylor-swift-tapes-vh1-storytellers-379446|archive-date=November 23, 2012}}</ref> Iyadoo la guddoonsiinayey abaal-marin ah oo ay ku mutaysatay dadaallada bini’aadantinimo ee sannadkii 2012-kii, marwadii hore ee Madaxweynihii hore ee Maraykanka [[Michelle Obama]] ayaa ku tilmaantay Swift inay tahay farshaxaniste "gantaalay xagga sare ee mihnadda muusigga, balse haddana cagaheeda dhulka ku haysa";<ref>{{Cite magazine|url=http://nymag.com/thecut/2012/04/michelle-obama-honors-taylor-swift.html|title=Michelle Obama Honors Taylor Swift, Taylor Swift So Honored|last=Moss|first=Hilary|date=April 2, 2012|magazine=[[New York (magazine)|New York]]|access-date=March 6, 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130528072212/http://nymag.com/thecut/2012/04/michelle-obama-honors-taylor-swift.html|archive-date=May 28, 2013}}</ref> Swift waxay u aragtaa Obama inay tahay tusaale lagu daydo.<ref>{{cite web|url=http://tasteofcountry.com/taylor-swift-michelle-obama/|title=Taylor Swift Reflects on Meeting First Lady Michelle Obama|last=Pacella|first=Megan|date=April 15, 2012|work=[[Taste of Country]]|access-date=April 15, 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120414195616/http://tasteofcountry.com/taylor-swift-michelle-obama/|archive-date=April 14, 2012}}</ref>
Sannadkii 2015, ''[[Vanity Fair]]'' waxay u tixraacday Swift sida "madadaalada ugu caansan uguna saamaynta badan Dunida".<ref name=":20">{{Cite magazine|last=Duboff|first=Josh|title=Taylor Swift: Apple Crusader, #GirlSquad Captain, and the Most Influential 25-Year-Old in America|url=https://www.vanityfair.com/style/2015/08/taylor-swift-cover-mario-testino-apple-music|access-date=January 13, 2022|magazine=Vanity Fair}}</ref> Marka loo eego sahamintii YouGov, waxay gashay kaalinta fanaaniinta dumarka loogu jecel yahay adduunka intii u dhaxaysay 2019 ilaa 2021.<ref>{{Cite web|title=These Are 2019's Most Admired Women in the World|url=https://www.globalcitizen.org/en/content/most-admired-women-world-yougov-poll/|access-date=December 4, 2019|publisher=[[Global Citizen (organization)|Global Citizen]]}}{{Cite web|last=Smith|first=Matthew|date=September 25, 2020|title=Barack and Michelle Obama are the World's Most Admired|url=https://today.yougov.com/topics/international/articles-reports/2020/09/25/worlds-most-admired-2020|access-date=November 5, 2021|website=YouGov|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=Bisha Shanaad 22, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220522111223/https://today.yougov.com/topics/international/articles-reports/2020/09/25/worlds-most-admired-2020|dead-url=yes}}{{Cite web|date=December 14, 2021|title=World's most admired 2021|url=https://today.yougov.com/topics/international/articles-reports/2021/12/13/worlds-most-admired-2021|access-date=December 18, 2021|website=[[YouGov]]|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=Bisha Laba iyo Tobnaad 14, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211214055119/https://today.yougov.com/topics/international/articles-reports/2021/12/13/worlds-most-admired-2021|dead-url=yes}}</ref> Mid ka mid ah dadka sida aadka ah la raaco baraha bulshada,<ref>{{Cite news|last1=Berg|first1=Madeline|date=November 18, 2015|title=Taylor Swift Vs. Katy Perry: Which Star Rules Social Media?|work=[[Forbes]]|url=https://www.forbes.com/sites/maddieberg/2015/11/18/taylor-swift-vs-katy-perry-which-star-rules-social-media/|url-status=live|access-date=July 23, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160827185624/http://www.forbes.com/sites/maddieberg/2015/11/18/taylor-swift-vs-katy-perry-which-star-rules-social-media/|archive-date=August 27, 2016}}</ref> Swift waxaa lagu yaqaanaa is dhexgalka saaxiibtinimo ee joogtada ah iyo taageereyaasheeda,<ref name="Erin">{{cite magazine|last1=Strecker|first1=Erin|title=Read Taylor Swift's Sweet Message to Bullied Fan|url=http://www.billboard.com/articles/news/6451041/taylor-swift-sweet-message-bullied-fan-tumblr|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|access-date=January 31, 2015|date=January 27, 2015|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150130032719/http://www.billboard.com/articles/news/6451041/taylor-swift-sweet-message-bullied-fan-tumblr|archive-date=January 30, 2015}}</ref><ref>{{Cite magazine|title=Taylor Swift Visited a Children's Hospital|url=https://time.com/4403205/taylor-swift-visits-childrens-hospital-australia/|access-date=September 4, 2020|magazine=Time|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=Bisha Shanaad 22, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220522021051/https://time.com/4403205/taylor-swift-visits-childrens-hospital-australia/|dead-url=yes}}</ref> waxay hadiyadaha fasaxa ugu soo dirtay boostada iyo qof ahaan.<ref>{{cite web|last1=France|first1=Lisa Respers|title=Taylor Swift's year-end gift video brings all the feels|url=https://edition.cnn.com/2015/01/01/showbiz/celebrity-news-gossip/feat-taylor-swift-end-of-year-video/index.html|publisher=CNN|access-date=July 6, 2020|date=January 3, 2015}}</ref> Waxay u aragtaa "mas'uuliyadeeda" inay ka warqabto saamaynta ay ku leedahay taageerayaasha da'da yar,<ref>{{Cite news|url=http://articles.latimes.com/2011/nov/18/news/la-heb-taylor-swift-role-model-20111118|title=Taylor Swift weighs in on being a role model|date=November 18, 2011|work=[[Los Angeles Times]]|access-date=April 18, 2012|first1=Jeannine|last1=Stein|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20120715024559/http://articles.latimes.com/2011/nov/18/news/la-heb-taylor-swift-role-model-20111118|archive-date=July 15, 2012}}</ref> waxay ku ammaantay xiriirka ay la leedahay taageerayaasheeda inuu yahay "kii ugu dheeraa uguna fiicnaa" ee ay abid yeelato.<ref>{{Cite news|title=Billboard Music Awards: Taylor Swift thanks her fans for being her 'longest and best relationship'|last=McKnight|first=Jenni|url=http://metro.co.uk/2013/05/20/billboard-music-awards-taylor-swift-thanks-her-fans-for-being-her-longest-and-best-relationship-3801610/|work=[[Metro (British newspaper)|Metro]]|access-date=April 4, 2015|date=May 20, 2013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150410124115/http://metro.co.uk/2013/05/20/billboard-music-awards-taylor-swift-thanks-her-fans-for-being-her-longest-and-best-relationship-3801610/|archive-date=April 10, 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Queen of Easter eggs Taylor Swift was hinting at 'evermore' all along – Music News – ABC News Radio|url=http://abcnewsradioonline.com/music-news/2020/12/10/queen-of-easter-eggs-taylor-swift-was-hinting-at-evermore-al.html|access-date=November 10, 2021|agency=[[ABC News]]|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=Bisha Shanaad 7, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507122109/http://abcnewsradioonline.com/music-news/2020/12/10/queen-of-easter-eggs-taylor-swift-was-hinting-at-evermore-al.html|dead-url=yes}}</ref><ref name=":14" />
[[File:Taylor_Swift_GMA_2012.jpg|alt=Taylor Swift in a red dress.|left|thumb|Swift ee barnaamijka ''[[Good Morning America]]'' 2012. Bushimaha cas waxaa guud ahaan loo arkaa mid ka mid ah qaabkeeda saxiixa.<ref>{{Cite web|last=Webster|first=Emma Sarran|title=Taylor Swift's Perfect Red Lipstick Lessons|url=https://www.teenvogue.com/gallery/taylor-swift-perfect-red-lipstick-lessons|access-date=December 28, 2021|website=[[Teen Vogue]]}}</ref>]]
Warbaahintu waxay ku tilmaamaan Swift inay tahay ganacsade caqli badan.<ref>{{Cite magazine|date=January 10, 2020|title=From Country Cutie to Power Player: Taylor Swift's Style Evolution|magazine=Billboard|url=https://www.billboard.com/photos/429884/taylor-swift-style-evolution-photos|access-date=November 3, 2021}}</ref><ref>{{Cite news|last=Sisario|first=Ben|date=November 5, 2014|title=Sales of Taylor Swift's '1989' Intensify Streaming Debate|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2014/11/06/arts/music/sales-of-taylor-swifts-1989-intensify-streaming-debate.html|access-date=July 5, 2020}}</ref><ref name=":24" />
In kasta oo Swift ay ka caga jiidayso inay si fagaare ah ugala hadasho nolosheeda gaarka ah—iyada oo aaminsan inay tahay "daciifnimo xirfadeed"<ref>{{cite magazine|date=February 13, 2015|title=On the Road with Best Friends Taylor Swift and Karlie Kloss|url=http://www.vogue.com/9287379/taylor-swift-karlie-kloss-best-friends-march-2015-cover/|url-status=live|magazine=[[Vogue (magazine)|Vogue]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20151104150142/http://www.vogue.com/9287379/taylor-swift-karlie-kloss-best-friends-march-2015-cover|archive-date=November 4, 2015|access-date=November 10, 2015}}</ref>— waa mawduuc dareen warbaahineed oo baahsan iyo mala-awaal [[Saxaafadda tablood|tabloid]] ah.<ref name=":4">{{cite magazine|last=Meddings|first=Jacqui|date=October 31, 2014|title=Taylor Swift is our new cover goddess|url=http://www.cosmopolitan.co.uk/entertainment/interviews/a30873/taylor-swift-cover-interview-talks-feminism-and-lena-dunham/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160714043054/http://www.cosmopolitan.co.uk/entertainment/interviews/a30873/taylor-swift-cover-interview-talks-feminism-and-lena-dunham/|archive-date=July 14, 2016|access-date=August 2, 2016|magazine=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]}}</ref><ref>{{Cite web|title=Taylor Swift: Her 15 Best Songs|url=https://www.clashmusic.com/features/taylor-swift-her-15-best-songs|access-date=January 6, 2022|magazine=Clash}}</ref><ref>{{Cite news|last=Chang|first=Bee-Shyuan|date=March 15, 2013|title=Taylor Swift Gets Some Mud on Her Boots|newspaper=[[The New York Times]]|url=https://www.nytimes.com/2013/03/17/fashion/for-taylor-swifts-image-erosion-is-a-danger.html|url-status=live|access-date=June 10, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130322110003/http://www.nytimes.com/2013/03/17/fashion/for-taylor-swifts-image-erosion-is-a-danger.html|archive-date=March 22, 2013}}</ref> Dhaleeceeyayaal qaarkood ayaa iftiimiyay [[Naag neceb|nacasnimada]] iyo [[Ceebaynta-dumarka|ceebaynta]] Swift nolosheeda iyo shaqadeeda la hoos geeyay.<ref>{{Cite magazine|last=Wahi|first=Sukriti|date=March 3, 2021|title=Every Time Taylor Swift Perfectly Shut Down A Sexist Interview Question|url=https://www.elle.com.au/celebrity/taylor-swift-sexist-questions-20572|magazine=Elle|access-date=November 4, 2021}}</ref><ref>{{Cite web|last=Davis|first=Allison P.|date=June 28, 2018|title=The Taylor Swift Slut-Shaming Continues|url=https://www.thecut.com/2013/06/taylor-swift-slut-shaming-continues.html|access-date=November 4, 2021|website=[[The Cut (website)|The Cut]]}}</ref><ref name=":19" /><ref>{{cite web|last=Furdyk|first=Brent|date=September 27, 2019|title=Taylor Swift's 'Lover' Certified Platinum After Just 4 Weeks|url=https://etcanada.com/news/514258/taylor-swifts-lover-certified-platinum-after-just-4-weeks/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200424231342/https://etcanada.com/news/514258/taylor-swifts-lover-certified-platinum-after-just-4-weeks/|archive-date=April 24, 2020|access-date=November 3, 2021|website=[[ET Canada]]}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=July 24|first=Lauren Huff|date=July 24, 2020|title=Taylor Swift's 'Mad Woman' picks up where 'The Man' left off|url=https://ew.com/music/taylor-swift-mad-woman/|access-date=November 4, 2021|magazine=Entertainment Weekly}}</ref><ref>{{Cite web|last=Baumgartner|first=Scott|url=https://www.etonline.com/taylor-swift-on-her-haters-you-dont-have-to-forgive-and-you-dont-have-to-forget-131169|title=Taylor Swift on Her Haters: 'You Don't Have to Forgive and You Don't Have to Forget'|access-date=November 4, 2021|website=Entertainment Tonight|date=August 29, 2019}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Chappet|first=Marie-Claire|date=January 25, 2022|title=Why is Taylor Swift such an easy target for male disdain and disrespect?|url=https://www.glamourmagazine.co.uk/article/taylor-swift-male-feuds|access-date=January 25, 2022|magazine=Glamour}}</ref><ref>{{Cite news|last=Hall|first=James|date=January 25, 2022|title=Why Taylor Swift is the woman the music industry needs|newspaper=The Daily Telegraph|url=https://www.telegraph.co.uk/music/artists/taylor-swift-woman-music-industry-needs/|url-access=subscription|access-date=January 26, 2022}}</ref>
=== Moodo ===
Fashion-ka Swift waxaa inta badan daboola xarumaha warbaahinta, iyada oo [[Qaabka wadada|qaabkeeda waddooyinku]] ay helayso ammaan.<ref>Sources on her streetstyle
# {{Cite web|date=July 9, 2015|title=Taylor Swift's Greatest Street Style Moments|url=https://www.usmagazine.com/stylish/pictures/taylor-swift-best-street-style-moments-201517/|access-date=December 28, 2021|website=Us Weekly}}
# {{Cite web|last=Wallace|first=Francesca|date=July 19, 2018|title=All the times Taylor Swift's street style look was worth copying|url=https://www.vogue.com.au/fashion/street-style/all-the-times-taylor-swifts-street-style-look-was-worth-copying/image-gallery/f5ddd0390d534c11f32678ecc52fc99c|access-date=December 28, 2021|website=Vogue Australia}}
# {{Cite web|last=Glein|first=Kelsey|date=January 6, 2015|title=Taylor Swift's Best Street Style Looks|url=https://www.instyle.com/fashion/street-style/taylor-swift-street-style-pro|access-date=December 28, 2021|website=[[InStyle]]}}</ref> Soojiidashada moodada waxaa soo qaatay dhowr daabacaad oo warbaahin ah, sida ''[[People]]'',<ref>{{cite web|url=http://stylenews.peoplestylewatch.com/2014/09/17/best-dressed-taylor-swift-jennifer-lopez-style/|archive-url=https://web.archive.org/web/20160220110441/http://stylenews.peoplestylewatch.com/2014/09/17/best-dressed-taylor-swift-jennifer-lopez-style/|archive-date=February 20, 2016|title=People's Best Dressed, Taylor Swift Best Dressed 2014|work=[[People (magazine)|People]]|date=September 17, 2014|access-date=December 1, 2015}}</ref> ''[[Elle]]'',<ref>{{cite web|last=Powell|first=Hannah Lyons|url=http://www.elleuk.com/fashion/articles/a24919/taylor-swift-wins-woman-of-the-year-2015/|title=Taylor Swift wins Woman of the Year award – ELLE Style Awards 2015|work=[[Elle (magazine)|Elle]]|date=February 24, 2015|access-date=December 1, 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160927004926/http://www.elleuk.com/fashion/articles/a24919/taylor-swift-wins-woman-of-the-year-2015/|archive-date=September 27, 2016}}</ref> ''[[Vogue]]'',<ref>{{cite web|last=Holt|first=Emily|date=July 1, 2011|title=American Idols: Icons of Stateside Style – Vogue Daily|url=http://www.vogue.com/869845/american-idols-icons-of-stateside-style/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140908125018/http://www.vogue.com/869845/american-idols-icons-of-stateside-style/|archive-date=September 8, 2014|access-date=June 15, 2012|work=[[Vogue (magazine)|Vogue]]}}</ref> iyo ''[[Maxim]]''.<ref>{{cite web|url=http://www.maxim.com/entertainment/taylor-swift-tops-2015-maxim-hot-100|title=Taylor Swift Tops the 2015 Maxim Hot 100|work=[[Maxim (magazine)|Maxim]]|date=May 18, 2015|access-date=December 1, 2015|last=Roy|first=Jessica|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201108192530/https://www.maxim.com/entertainment/taylor-swift-tops-2015-maxim-hot-100|archive-date=November 8, 2020}}</ref><ref>{{Cite web|last=Nurick|first=Jen|date=April 22, 2020|title=Why Taylor Swift has become one of the world's biggest sustainable fashion influencers|url=https://www.vogue.com.au/fashion/news/why-taylor-swift-has-become-one-of-the-worlds-biggest-sustainable-fashion-influencers/news-story/f9075a83e7f0a2c0d9db1e1be8028d9a|access-date=November 17, 2020|website=[[Vogue (magazine)|Vogue]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=Guthrie|first=Susannah|date=July 27, 2020|title=Taylor Swift's Incredible Before And After Beauty Transformation In Pictures|url=https://www.elle.com.au/beauty/taylor-swift-before-after-20368|access-date=November 10, 2021|website=Elle}}</ref><ref>{{Cite web|date=December 8, 2020|title=The 50 best albums of 2020, No 9: Taylor Swift – Folklore|url=http://www.theguardian.com/music/2020/dec/08/the-best-albums-of-2020-no-9-taylor-swift-folklore|access-date=December 28, 2021|website=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite web|last=Clark|first=Lucie|date=July 27, 2020|title=What is cottagecore? The phenomenon made popular by Taylor Swift|url=https://www.vogue.com.au/culture/lifestyle/what-is-cottagecore-the-phenomenon-made-popular-by-taylor-swift/news-story/6f4f501ffaee50c73f394d64f1ada174|access-date=December 28, 2021|website=Vogue Australia}}</ref><ref name=":21">{{Cite web|last=Siroky|first=Mary|date=November 9, 2021|title=Every Taylor Swift Album Ranked from Worst to Best|url=https://consequence.net/2021/11/taylor-swift-albums-ranked-list/|access-date=November 10, 2021|website=Consequence}}</ref>
In kasta oo ay warbaahintu ku calaamadisay inay tahay "[[Naaneysyada sharafta leh ee muusiga caanka ah|Macaanta Ameerika]]",<ref>{{Cite news|last=Vincent|first=Alice|date=November 3, 2017|title=Taylor Swift: the rise, fall and re-invention of America's sweetheart|work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|url=https://www.telegraph.co.uk/music/artists/taylor-swift-rise-fall-re-invention-americas-sweetheart/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/music/artists/taylor-swift-rise-fall-re-invention-americas-sweetheart/|archive-date=January 10, 2022|url-access=subscription|url-status=live|access-date=July 5, 2020|issn=0307-1235}}{{cbignore}}</ref><ref>{{Cite web|title=19-Year-Old Superstar Taylor Swift Remains Humble|url=https://www.voanews.com/archive/19-year-old-superstar-taylor-swift-remains-humble|website=[[Voice of America]]|date=November 2, 2009|access-date=July 5, 2020}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Fischer|first1=Nancy|url=https://www.worldcat.org/oclc/953030187|title=Introducing the new sexuality studies : 3rd edition|last2=Seidman|first2=Steven|date=2016|isbn=978-1-317-44918-8|edition=3rd|location=London|pages=529|oclc=953030187}}</ref> Swift waxay ku adkaysanaysaa in aanay "ku noolaanayn dhammaan xeerarkan adag ee qallafsan ee i dareensiinaya in aan dhammaanteed ku jiro. Waxa aan jeclahay sida aan dareemayo, taasina waxa ay i dareensiinaysaa xorriyad badan".<ref name="independent1">{{cite news|last=Mclean|first=Craig|url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/taylor-swift-maybe-i-should-just-lighten-up-2112052.html|title=Taylor Swift: 'Maybe I should just lighten up'|work=[[The Independent]]|date=October 24, 2010|access-date=February 4, 2017}}</ref> In kasta oo ay diiday in ay ka qayb qaadato sawirada "kacsiga" ee 2012,<ref>{{Cite news|author=Nisha Lilia Diu|url=https://www.telegraph.co.uk/culture/music/8421110/Taylor-Swift-I-wont-do-sexy-shoots.html|title=Taylor Swift: 'I won't do sexy shoots'|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|date=April 3, 2011|access-date=February 4, 2017|location=London|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030041323/http://www.telegraph.co.uk/culture/music/8421110/Taylor-Swift-I-wont-do-sexy-shoots.html|archive-date=October 30, 2012}}</ref> waxay tidhi "waa wax fiican inaad noqoto mid [[Soo jiidasho (qaab)|soo jiidasho]] leh" ee 2015.<ref name=":20" /> ''[[Bloomberg L.P.|Bloomberg]]'' waxay Swift u aragtaa [[Astaanta galmada|calaamad galmo]], in kasta oo ay tahay noocyo kala duwan oo khiyaano ah oo casri ah oo ka duwan qaar badan oo ka mid ah dumarkii asaageed ahaa.<ref>{{cite news|last1=Kessler|first1=Zara|title=Taylor Swift's Sexual Temptation|newspaper=Bloomberg.com|url=https://www.bloomberg.com/view/articles/2014-11-05/taylor-swift-s-sexual-temptation|publisher=[[Bloomberg L.P.]]|access-date=July 24, 2016|date=November 5, 2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160728164205/http://www.bloomberg.com/view/articles/2014-11-05/taylor-swift-s-sexual-temptation|archive-date=July 28, 2016}}</ref>
== [[Filmografi]] ==
* ''[[Hannah Montana: The Movie]]'' (2009)
* ''[[CSI: Crime Scene Investigation]]'' (2009)
* ''[[Valentine's Day]]'' (2010)
* ''[[Journey to Fearless]]'' (2010)
* ''[[The Lorax]]'' (2012)
* ''[[The Giver]]'' (2014)
* ''The 1989 World Tour Live'' (2015)
* ''Taylor Swift: Reputation Stadium Tour'' (2018)
* ''[[Cats]]'' (2019)
* ''[[Miss Americana]]'' (2020)
* ''[[City of Lover]]'' (2020)
* ''[[Folklore: The Long Pond Studio Sessions]]'' (2020)
* ''[[All Too Well: The Short Film]]'' (2021)
== Diskografi ==
* ''[[Taylor Swift (album)|Taylor Swift]]'' (2006)
* ''[[Fearless]]'' (2008)
* ''[[Speak Now]]'' (2010)
* ''[[Red]]'' (2012)
* ''[[1989 (album)|1989]]'' (2014)
* ''[[Reputation]]'' (2017)
* ''[[Lover]]'' (2019)
* ''[[Folklore]]'' (2020)
* ''[[Evermore]]'' (2020)
* ''Midnights'' (2022)
* Waaxda Abwaannada La Silciyay (2024)
* Nolosha Gabadh Bandhig-faneed (2025)
=== Dib u duubista ===
* ''[[Fearless (Taylor's Version)]]'' (2021)
* ''[[Red (Taylor's Version)]]'' (2021)
== Tixraacyo ==
[[Category:Muusig]]
[[Category:Dad nool]]
<references />
== Xiriirinta dibadda ==
* {{IMDb name}}
pjfy6qj69tfn8b151s74nyxwat98b7z
Wakhti
0
12297
302978
220139
2026-07-18T07:06:40Z
Videoiib7
46243
302978
wikitext
text/x-wiki
::''Kani waa maqaal ku saabsan "Wakhtiga". Maqaalo kale oo la xidhiidha noocyada kala duwan ee wakhtiga ka fiiri Wakhti isticmaal kale.''
{{Template:Wakhti}}
'''Wakhti''' Ama '''Waqti''' ([[Ingiriis]]: Time; [[carabi]]: زمن) Waa Cabirka iyo [[xisaab]]inta mudada u dhaxeysa laba goor kala duwan midaasi oo ka soo bilaabanta wax la soo dhaafay, imika (hada), iyo goor soo socota oon weli la gaadhin. Sidoo kale wakhtigu waa [[tiro|tirinta]] isbedelka [[saacad]]a, [[habeen]]ka iyo [[maalin]]ta; maalmaha [[todobaad]]ka, [[bil]]laha, [[sanad]]ka, [[qarni]]ga iyo wixii ka badan intaas.
Wakhtigu wuxuu wax badan ahaa qodob ka mid ah [[diin|diimaha]], [[saynis]]ka, [[taariikh]]da iyo [[filoosafi]] taasi oo si kala duwan loogu xusay dhamaantood.
In kastoo qodobka ah "wakhti" uu ku fadhiyo micno aad u weyn oo saameyn ku leh qodobo badan oo kala duwan, waxaa wakhtiga inta ugu badan loo isticmaalaa qiyaasta, la socoshada iyo xisaabinta in mudo ah oo noqon karta wax la soo dhaafay, mid hada la joogo ama mid soo socda. Waxaa wakhtigu leeyahay [[halbeeg]]yo lagu xisaabiyo oo lagula socdo, kuwaasi oo loo isticmalo siyaabo kala duwan. Halbeegyada wakhtiga lagu cabiro waxaa ka mid ah [[saacad]]a ([[Ilbiriqsi]], [[Daqiiqad]]), [[maalin]]ta iyo [[habeen]]ka, [[Todobaad]]ka, [[bil|bisha]], [[sanad]]ka, [[qarni]]ga iyo wixii la halmaala ee intaas ka badan.
Intaas waxaa dheer, wakhtiga waxaa lagu xisaabiyaa dhamaan ficilada iyo dhacdooyinka Sayniska. Tusaale ahaa, cilmiga [[Fisikis]]ka marka la baarayo [[Xawaare|xawaaraha]] sheey ku socdo waxaa muhiim u ah wakhtiga. Sidoo kale, cilmga Filoosofiga ah waxaa rukun weyn u ah wakhtiga ayadoo loo cuskanayo marka laga soo bilaabo horaantii iyo dhismihii ugu horeeyey ee [[Koon]]ka.
Diimuha dhamaantood waxay in badan ka waramaan wakhtiga; ayadoo laga soo bilaabo ''horaantii wakhtiga'', wakhtiyada soo socda sida [[aakhiro]], [[qiyaame|qiyaamaha]] iwm. [[Cilmi Fallag]]u wuxuu in badan ka waramaa socdaalka [[meere]]yaasha Koonka iyo wakhtiga, sidii uu ku bilaabmey dhamaan koonku ayadoo la tixraacayo wakhtiga, sidoo kale waxay isticmaalaan halbeeg ku salaysan wakhtiga. Sidoo kale waxaa jirta firkad wakhtiyadan dambe aad u caan ah, [[Safarka Wakhtiga]] oo ah in [[qof]] ama shey loo safriyo wakhti ka duwan midka uu ku jirey ayadoo wakhtiga dib loo celinayo ama horey loo aadayo. Waa fikrad ku saleeysan in, tusaale ahaan, qof ku noqdo wakhti ka horeeyay midka uu hada ku jiro ama u safri karo mustaqbalka. Ilaa hada ma jirto cid ay u suurto gashay in ay wakhtiga ku dhex safarto oo tegto wakhti kale.
[[Xisaab]]inta wakhtiga waxaa ka mid ah [[saacad]]aha taas oo loo isticmaalo si loola socdo kolba wakhtiga lagu jiro. taas oo ah lixdan (60) [[ilbiriqsi]].
= Qeeybaha Wakhtiga =
Qeeybo badan ayaa loo kala saaraa wakhtiga taas oo ku xidhan hadba meesha la joogo. [[Duni]]dan aan ku nool nahay waxaa la isku raacay qeeybahan hoos ku qoran:
* [[Ilbiriqsi]] oo ah midka ugu yar.
* [[Daqiiqad]] oo u dhiganta lixdan (60) [[ilbiriqsi]],
* [[Saacad]] waxay la mid tahay lixdan (60) [[daqiiqad]],
* 24 [[saac]] oo ah [[habeen]] iyo [[maalin]].
* [[Todobaad]] sidoo kale loo yaqaan ''Usbuuc'' waa [[todoba]] [[maalin]].
* [[Bil]] waa sodon (30) maalmood.
* [[Sanad]] oo ah marka [[dhul]]ku [[hal]] mar ku soo wareegto [[qorax]]da. Sanad waa 365.4 maalmood.
* [[Qarni]] waa [[boqol]] (100) sanno oo wakhtiga [[duni]]dan aan ku nool nahay ah.
{{Gumud}}
[[Category:Halbeeg fiisikis]]
[[Category:Wakhti]]
Waxaa qoray Hussein omar
fvhmw7uswne9swmizf3fwgoo1ha1ato
302979
302978
2026-07-18T07:09:08Z
Videoiib7
46243
302979
wikitext
text/x-wiki
::''Kani waa maqaal ku saabsan "[[Wakhti|Wakhtiga]]". Maqaalo kale oo la xidhiidha noocyada kala duwan ee wakhtiga ka fiiri Wakhti isticmaal kale.''
{{Template:Wakhti}}
'''Wakhti''' Ama '''Waqti''' ([[Ingiriis]]: Time; [[carabi]]: زمن) Waa Cabirka iyo [[xisaab]]inta mudada u dhaxeysa laba goor kala duwan midaasi oo ka soo bilaabanta wax la soo dhaafay, imika (hada), iyo goor soo socota oon weli la gaadhin. Sidoo kale wakhtigu waa [[tiro|tirinta]] isbedelka [[saacad]]a, [[habeen]]ka iyo [[maalin]]ta; maalmaha [[todobaad]]ka, [[bil]]laha, [[sanad]]ka, [[qarni]]ga iyo wixii ka badan intaas.
Wakhtigu wuxuu wax badan ahaa qodob ka mid ah [[diin|diimaha]], [[saynis]]ka, [[taariikh]]da iyo [[filoosafi]] taasi oo si kala duwan loogu xusay dhamaantood.
In kastoo qodobka ah "wakhti" uu ku fadhiyo micno aad u weyn oo saameyn ku leh qodobo badan oo kala duwan, waxaa wakhtiga inta ugu badan loo isticmaalaa qiyaasta, la socoshada iyo xisaabinta in mudo ah oo noqon karta wax la soo dhaafay, mid hada la joogo ama mid soo socda. Waxaa wakhtigu leeyahay [[halbeeg]]yo lagu xisaabiyo oo lagula socdo, kuwaasi oo loo isticmalo siyaabo kala duwan. Halbeegyada wakhtiga lagu cabiro waxaa ka mid ah [[saacad]]a ([[Ilbiriqsi]], [[Daqiiqad]]), [[maalin]]ta iyo [[habeen]]ka, [[Todobaad]]ka, [[bil|bisha]], [[sanad]]ka, [[qarni]]ga iyo wixii la halmaala ee intaas ka badan.
Intaas waxaa dheer, wakhtiga waxaa lagu xisaabiyaa dhamaan ficilada iyo dhacdooyinka Sayniska. Tusaale ahaa, cilmiga [[Fisikis]]ka marka la baarayo [[Xawaare|xawaaraha]] sheey ku socdo waxaa muhiim u ah wakhtiga. Sidoo kale, cilmga Filoosofiga ah waxaa rukun weyn u ah wakhtiga ayadoo loo cuskanayo marka laga soo bilaabo horaantii iyo dhismihii ugu horeeyey ee [[Koon]]ka.
Diimuha dhamaantood waxay in badan ka waramaan wakhtiga; ayadoo laga soo bilaabo ''horaantii wakhtiga'', wakhtiyada soo socda sida [[aakhiro]], [[qiyaame|qiyaamaha]] iwm. [[Cilmi Fallag]]u wuxuu in badan ka waramaa socdaalka [[meere]]yaasha Koonka iyo wakhtiga, sidii uu ku bilaabmey dhamaan koonku ayadoo la tixraacayo wakhtiga, sidoo kale waxay isticmaalaan halbeeg ku salaysan wakhtiga. Sidoo kale waxaa jirta firkad wakhtiyadan dambe aad u caan ah, [[Safarka Wakhtiga]] oo ah in [[qof]] ama shey loo safriyo wakhti ka duwan midka uu ku jirey ayadoo wakhtiga dib loo celinayo ama horey loo aadayo. Waa fikrad ku saleeysan in, tusaale ahaan, qof ku noqdo wakhti ka horeeyay midka uu hada ku jiro ama u safri karo mustaqbalka. Ilaa hada ma jirto cid ay u suurto gashay in ay wakhtiga ku dhex safarto oo tegto wakhti kale.
[[Xisaab]]inta wakhtiga waxaa ka mid ah [[saacad]]aha taas oo loo isticmaalo si loola socdo kolba wakhtiga lagu jiro. taas oo ah lixdan (60) [[ilbiriqsi]].
= Qeeybaha Wakhtiga =
Qeeybo badan ayaa loo kala saaraa wakhtiga taas oo ku xidhan hadba meesha la joogo. [[Duni]]dan aan ku nool nahay waxaa la isku raacay qeeybahan hoos ku qoran:
* [[Ilbiriqsi]] oo ah midka ugu yar.
* [[Daqiiqad]] oo u dhiganta lixdan (60) [[ilbiriqsi]],
* [[Saacad]] waxay la mid tahay lixdan (60) [[daqiiqad]],
* 24 [[saac]] oo ah [[habeen]] iyo [[maalin]].
* [[Todobaad]] sidoo kale loo yaqaan ''Usbuuc'' waa [[todoba]] [[maalin]].
* [[Bil]] waa sodon (30) maalmood.
* [[Sanad]] oo ah marka [[dhul]]ku [[hal]] mar ku soo wareegto [[qorax]]da. Sanad waa 365.4 maalmood.
* [[Qarni]] waa [[boqol]] (100) sanno oo wakhtiga [[duni]]dan aan ku nool nahay ah.
{{Gumud}}
[[Category:Halbeeg fiisikis]]
[[Category:Wakhti]]
Waxaa qoray Hussein omar
dnra2kyzwdwstnzlzfpmuzr1uadyp1w
Xawaare
0
12550
302980
150702
2026-07-18T08:04:35Z
Videoiib7
46243
302980
wikitext
text/x-wiki
{{About|Halbeega awooda socota}}
[[File:Mersan.JPG|thumb|Xawaaraha [[gaadiid]]ka waxaa lagu qiyaasaa [[saacad|kilomitir/saacad]].]]
'''Xawaare''' ({{lang-en|Speed}}; {{lang-ar|سرعة}}) Waa [[halbeeg]]ga lagu ogaado orodka awoodda socota ee shay, aalad ama walax ku socoto [[wakhti|waqti]] kooban gudaheed.
Si la mid ah [[halbeeg]]yada [[dherer]]ka, [[balac]]a iyo [[joog]]a ayaa masaafada xawaaraha loo qeybiyaa [[wakhti|waqtiga]].
Astaanta [[SI|Nidaamka Caalamiga ee Halbeega Dunida]] ee xawaaruhu waa [[mitir|mitir/ilbiriqsi]] ama ([[m/s]]).
Sidoo kale waxaa la isticmaalaa [[Kilomitir|kilomitir/saacad]] ama ('''km/h'''), iyo dalalka qaar sida [[Maraykanka]] waa [[Mayl|mayl/saacad]] ('''mi/h''').
Inta la ogyahay, xawaaraha ugu dheereeya ee [[awood]] ama shay kale ku socon karo waa [[Xawaare Ileys|Xawaaraha Ileyska]] kaas oo la mid ah 299,792,458 [[mitir]] [[ilbiriqsi]]giiba (m/s), taas oo qiyaas ahaan u dhiganta 1079 [[milyan]]
[[kilomitir]] saacadiiba ama (671,000,000 mph).
= Halbeega Degreega =
{{Gumud}}
[[Category:Halbeeg]]
[[Category:Saynis]]
[[Category:Dherer]]
[[Category:Qiyaasaha Masaafooyinka]]
g6e0nr8nfv6sm3fbouq7g9o6b6iww76
302981
302980
2026-07-18T08:07:40Z
Videoiib7
46243
/* Halbeega Degreega */
302981
wikitext
text/x-wiki
{{About|Halbeega awooda socota}}
[[File:Mersan.JPG|thumb|Xawaaraha [[gaadiid]]ka waxaa lagu qiyaasaa [[saacad|kilomitir/saacad]].]]
'''Xawaare''' ({{lang-en|Speed}}; {{lang-ar|سرعة}}) Waa [[halbeeg]]ga lagu ogaado orodka awoodda socota ee shay, aalad ama walax ku socoto [[wakhti|waqti]] kooban gudaheed.
Si la mid ah [[halbeeg]]yada [[dherer]]ka, [[balac]]a iyo [[joog]]a ayaa masaafada xawaaraha loo qeybiyaa [[wakhti|waqtiga]].
Astaanta [[SI|Nidaamka Caalamiga ee Halbeega Dunida]] ee xawaaruhu waa [[mitir|mitir/ilbiriqsi]] ama ([[m/s]]).
Sidoo kale waxaa la isticmaalaa [[Kilomitir|kilomitir/saacad]] ama ('''km/h'''), iyo dalalka qaar sida [[Maraykanka]] waa [[Mayl|mayl/saacad]] ('''mi/h''').
Inta la ogyahay, xawaaraha ugu dheereeya ee [[awood]] ama shay kale ku socon karo waa [[Xawaare Ileys|Xawaaraha Ileyska]] kaas oo la mid ah 299,792,458 [[mitir]] [[ilbiriqsi]]giiba (m/s), taas oo qiyaas ahaan u dhiganta 1079 [[milyan]]
[[kilomitir]] saacadiiba ama (671,000,000 mph).
= Halbeega Degreega =
Fiisigisyahankii Talyaaniga ahaa Galileo Galilei ayaa ahaa qofkii ugu horreeyay ee cabbira xawaaraha isagoo cabbiraya masaafada la safray iyo waqtiga loo qaaday in lagu safro masaafadaas. Galileo wuxuu xawaaraha ku qeexay isle'egta soo socota:
v = dt
Halka: v (F) waa xawaaraha.
(d) waa masaafada la safray.
(t) waa waqtiga loo qaato in lagu safro masaafada.
Tusaale ahaan, baaskiil wade oo daboolaya masaafada 30 mitir 2 ilbiriqsi gudahood wuxuu leeyahay xawaare dhan 15 mitir ilbiriqsikiiba. Walxaha waxay ku dhaqaaqi karaan xawaare kala duwan. Tusaale ahaan, gaarigu wuxuu ku socon karaa 50 km/saacaddii, ka dibna wuxuu hoos u dhigi karaa 0 km/saacaddii, ka dibna wuxuu kordhin karaa xawaarihiisa ilaa 30 km/saacaddii.
[[Category:Halbeeg]]
[[Category:Saynis]]
[[Category:Dherer]]
[[Category:Qiyaasaha Masaafooyinka]]
a8v2tl8qt8yy5tl905716gmq2k5n2v8
302983
302981
2026-07-18T09:17:04Z
Videoiib7
46243
/* Halbeega Degreega */
302983
wikitext
text/x-wiki
{{About|Halbeega awooda socota}}
[[File:Mersan.JPG|thumb|Xawaaraha [[gaadiid]]ka waxaa lagu qiyaasaa [[saacad|kilomitir/saacad]].]]
'''Xawaare''' ({{lang-en|Speed}}; {{lang-ar|سرعة}}) Waa [[halbeeg]]ga lagu ogaado orodka awoodda socota ee shay, aalad ama walax ku socoto [[wakhti|waqti]] kooban gudaheed.
Si la mid ah [[halbeeg]]yada [[dherer]]ka, [[balac]]a iyo [[joog]]a ayaa masaafada xawaaraha loo qeybiyaa [[wakhti|waqtiga]].
Astaanta [[SI|Nidaamka Caalamiga ee Halbeega Dunida]] ee xawaaruhu waa [[mitir|mitir/ilbiriqsi]] ama ([[m/s]]).
Sidoo kale waxaa la isticmaalaa [[Kilomitir|kilomitir/saacad]] ama ('''km/h'''), iyo dalalka qaar sida [[Maraykanka]] waa [[Mayl|mayl/saacad]] ('''mi/h''').
Inta la ogyahay, xawaaraha ugu dheereeya ee [[awood]] ama shay kale ku socon karo waa [[Xawaare Ileys|Xawaaraha Ileyska]] kaas oo la mid ah 299,792,458 [[mitir]] [[ilbiriqsi]]giiba (m/s), taas oo qiyaas ahaan u dhiganta 1079 [[milyan]]
[[kilomitir]] saacadiiba ama (671,000,000 mph).
= Halbeega Degreega =
Fiisigisyahankii Talyaaniga ahaa Galileo Galilei ayaa ahaa qofkii ugu horreeyay ee cabbira xawaaraha isagoo cabbiraya masaafada la safray iyo waqtiga loo qaaday in lagu safro masaafadaas. Galileo wuxuu xawaaraha ku qeexay isle'egta soo socota.
:<math>s = \frac {d}{t}</math>
Halka : (s) waa xawaaraha.
(d) waa masaafada la safray.
(t) waa waqtiga loo qaato in lagu safro masaafada.
Tusaale ahaan, baaskiil wade oo daboolaya masaafada [[30]] [[mitir]] [[2]] [[ilbiriqsi]] gudahood wuxuu leeyahay xawaare dhan [[15]] mitir [[ilbiriqsikiiba]]. Walxaha waxay ku dhaqaaqi karaan xawaare kala duwan. Tusaale ahaan, gaarigu wuxuu ku socon karaa [[50]] km/saacaddii, ka dibna wuxuu hoos u dhigi karaa 0 km/saacaddii, ka dibna wuxuu kordhin karaa xawaarihiisa ilaa [[30]] km/saacaddii.
[[Category:Halbeeg]]
[[Category:Saynis]]
[[Category:Dherer]]
[[Category:Qiyaasaha Masaafooyinka]]
2a7enynpxx3qdejtiab6rrymll7f2r9
302984
302983
2026-07-18T09:20:44Z
Videoiib7
46243
302984
wikitext
text/x-wiki
{{About|[[Halbeeg|Halbeega]] awooda socota}}
[[File:Mersan.JPG|thumb|Xawaaraha [[gaadiid]]ka waxaa lagu qiyaasaa [[saacad|kilomitir/saacad]].]]
'''Xawaare''' ({{lang-en|Speed}}; {{lang-ar|سرعة}}) Waa [[halbeeg]]ga lagu ogaado orodka awoodda socota ee shay, aalad ama walax ku socoto [[wakhti|waqti]] kooban gudaheed.
Si la mid ah [[halbeeg]]yada [[dherer]]ka, [[balac]]a iyo [[joog]]a ayaa masaafada xawaaraha loo qeybiyaa [[wakhti|waqtiga]].
Astaanta [[SI|Nidaamka Caalamiga ee Halbeega Dunida]] ee xawaaruhu waa [[mitir|mitir/ilbiriqsi]] ama ([[m/s]]).
Sidoo kale waxaa la isticmaalaa [[Kilomitir|kilomitir/saacad]] ama ('''km/h'''), iyo dalalka qaar sida [[Maraykanka]] waa [[Mayl|mayl/saacad]] ('''mi/h''').
Inta la ogyahay, xawaaraha ugu dheereeya ee [[awood]] ama shay kale ku socon karo waa [[Xawaare Ileys|Xawaaraha Ileyska]] kaas oo la mid ah 299,792,458 [[mitir]] [[ilbiriqsi]]giiba (m/s), taas oo qiyaas ahaan u dhiganta 1079 [[milyan]]
[[kilomitir]] saacadiiba ama (671,000,000 mph).
= Halbeega Degreega =
Fiisigisyahankii Talyaaniga ahaa Galileo Galilei ayaa ahaa qofkii ugu horreeyay ee cabbira xawaaraha isagoo cabbiraya masaafada la safray iyo waqtiga loo qaaday in lagu safro masaafadaas. Galileo wuxuu xawaaraha ku qeexay isle'egta soo socota.
:<math>s = \frac {d}{t}</math>
Halka : (s) waa xawaaraha.
(d) waa masaafada la safray.
(t) waa waqtiga loo qaato in lagu safro masaafada.
Tusaale ahaan, baaskiil wade oo daboolaya masaafada [[30]] [[mitir]] [[2]] [[ilbiriqsi]] gudahood wuxuu leeyahay xawaare dhan [[15]] mitir [[ilbiriqsikiiba]]. Walxaha waxay ku dhaqaaqi karaan xawaare kala duwan. Tusaale ahaan, gaarigu wuxuu ku socon karaa [[50]] km/saacaddii, ka dibna wuxuu hoos u dhigi karaa 0 km/saacaddii, ka dibna wuxuu kordhin karaa xawaarihiisa ilaa [[30]] km/saacaddii.
[[Category:Halbeeg]]
[[Category:Saynis]]
[[Category:Dherer]]
[[Category:Qiyaasaha Masaafooyinka]]
m4lsc8mhn1z36y624bc67gxxvctmqqa
302985
302984
2026-07-18T09:21:49Z
Videoiib7
46243
/* Halbeega Degreega */
302985
wikitext
text/x-wiki
{{About|[[Halbeeg|Halbeega]] awooda socota}}
[[File:Mersan.JPG|thumb|Xawaaraha [[gaadiid]]ka waxaa lagu qiyaasaa [[saacad|kilomitir/saacad]].]]
'''Xawaare''' ({{lang-en|Speed}}; {{lang-ar|سرعة}}) Waa [[halbeeg]]ga lagu ogaado orodka awoodda socota ee shay, aalad ama walax ku socoto [[wakhti|waqti]] kooban gudaheed.
Si la mid ah [[halbeeg]]yada [[dherer]]ka, [[balac]]a iyo [[joog]]a ayaa masaafada xawaaraha loo qeybiyaa [[wakhti|waqtiga]].
Astaanta [[SI|Nidaamka Caalamiga ee Halbeega Dunida]] ee xawaaruhu waa [[mitir|mitir/ilbiriqsi]] ama ([[m/s]]).
Sidoo kale waxaa la isticmaalaa [[Kilomitir|kilomitir/saacad]] ama ('''km/h'''), iyo dalalka qaar sida [[Maraykanka]] waa [[Mayl|mayl/saacad]] ('''mi/h''').
Inta la ogyahay, xawaaraha ugu dheereeya ee [[awood]] ama shay kale ku socon karo waa [[Xawaare Ileys|Xawaaraha Ileyska]] kaas oo la mid ah 299,792,458 [[mitir]] [[ilbiriqsi]]giiba (m/s), taas oo qiyaas ahaan u dhiganta 1079 [[milyan]]
[[kilomitir]] saacadiiba ama (671,000,000 mph).
= Halbeega Degreega =
Fiisigisyahankii Talyaaniga ahaa Galileo Galilei ayaa ahaa qofkii ugu horreeyay ee cabbira xawaaraha isagoo cabbiraya masaafada la safray iyo waqtiga loo qaaday in lagu safro masaafadaas. Galileo wuxuu xawaaraha ku qeexay isle'egta soo socota.
:<math>s = \frac {d}{t}</math>
Halka : (s) waa xawaaraha.
(d) waa masaafada la safray.
(t) waa waqtiga loo qaato in lagu safro masaafada.
Tusaale ahaan, baaskiil wade oo daboolaya masaafada [[30]] [[mitir]] [[2]] [[ilbiriqsi]] gudahood wuxuu leeyahay xawaare dhan [[15]] mitir [[ilbiriqsikiiba]]. Walxaha waxay ku dhaqaaqi karaan xawaare kala duwan. Tusaale ahaan, gaarigu wuxuu ku socon karaa [[50]] km/saacaddii, ka dibna wuxuu hoos u dhigi karaa 0 km/saacaddii, ka dibna wuxuu kordhin karaa xawaarihiisa ilaa [[30]] km/saacaddii.
[[Category:Halbeeg]]
[[Category:Saynis]]
[[Category:Dherer]]
[[Category:Qiyaasaha Masaafooyinka]]
d5g9mir5rf5tpih8kpnu7pgtjuriy7u
302986
302985
2026-07-18T09:38:02Z
Videoiib7
46243
/* Halbeega Degreega */
302986
wikitext
text/x-wiki
{{About|[[Halbeeg|Halbeega]] awooda socota}}
[[File:Mersan.JPG|thumb|Xawaaraha [[gaadiid]]ka waxaa lagu qiyaasaa [[saacad|kilomitir/saacad]].]]
'''Xawaare''' ({{lang-en|Speed}}; {{lang-ar|سرعة}}) Waa [[halbeeg]]ga lagu ogaado orodka awoodda socota ee shay, aalad ama walax ku socoto [[wakhti|waqti]] kooban gudaheed.
Si la mid ah [[halbeeg]]yada [[dherer]]ka, [[balac]]a iyo [[joog]]a ayaa masaafada xawaaraha loo qeybiyaa [[wakhti|waqtiga]].
Astaanta [[SI|Nidaamka Caalamiga ee Halbeega Dunida]] ee xawaaruhu waa [[mitir|mitir/ilbiriqsi]] ama ([[m/s]]).
Sidoo kale waxaa la isticmaalaa [[Kilomitir|kilomitir/saacad]] ama ('''km/h'''), iyo dalalka qaar sida [[Maraykanka]] waa [[Mayl|mayl/saacad]] ('''mi/h''').
Inta la ogyahay, xawaaraha ugu dheereeya ee [[awood]] ama shay kale ku socon karo waa [[Xawaare Ileys|Xawaaraha Ileyska]] kaas oo la mid ah 299,792,458 [[mitir]] [[ilbiriqsi]]giiba (m/s), taas oo qiyaas ahaan u dhiganta 1079 [[milyan]]
[[kilomitir]] saacadiiba ama (671,000,000 mph).
= Halbeega Degreega =
Fiisigisyahankii Talyaaniga ahaa Galileo Galilei ayaa ahaa qofkii ugu horreeyay ee cabbira xawaaraha isagoo cabbiraya masaafada la safray iyo waqtiga loo qaaday in lagu safro masaafadaas. Galileo wuxuu xawaaraha ku qeexay isle'egta soo socota.
:<math>s = \frac {d}{t}</math>
Halka : (s) waa xawaaraha.
(d) waa masaafada la safray.
(t) waa [[Wakhti|waqtiga]] loo qaato in lagu safro masaafada.
Tusaale ahaan, [[baaskiil]] Wade oo daboolaya masaafada [[30]] [[mitir]] [[2]] [[ilbiriqsi]] gudahood wuxuu leeyahay xawaare dhan [[15]] mitir [[ilbiriqsikiiba]]. Walxaha waxay ku dhaqaaqi karaan xawaare kala duwan. Tusaale ahaan, gaarigu wuxuu ku socon karaa [[50]] km/saacaddii, ka dibna wuxuu hoos u dhigi karaa 0 [[Kiilomitir|km/saacaddii]], ka dibna wuxuu kordhin karaa [[Xawaare|xawaarihiisa]] ilaa [[30]] km/saacaddii.
[[Category:Halbeeg]]
[[Category:Saynis]]
[[Category:Dherer]]
[[Category:Qiyaasaha Masaafooyinka]]
hww2v7pwdlnu02b3i1mxcotmznrrvf5
302989
302986
2026-07-18T09:48:02Z
Videoiib7
46243
/* Halbeega Degreega */
302989
wikitext
text/x-wiki
{{About|[[Halbeeg|Halbeega]] awooda socota}}
[[File:Mersan.JPG|thumb|Xawaaraha [[gaadiid]]ka waxaa lagu qiyaasaa [[saacad|kilomitir/saacad]].]]
'''Xawaare''' ({{lang-en|Speed}}; {{lang-ar|سرعة}}) Waa [[halbeeg]]ga lagu ogaado orodka awoodda socota ee shay, aalad ama walax ku socoto [[wakhti|waqti]] kooban gudaheed.
Si la mid ah [[halbeeg]]yada [[dherer]]ka, [[balac]]a iyo [[joog]]a ayaa masaafada xawaaraha loo qeybiyaa [[wakhti|waqtiga]].
Astaanta [[SI|Nidaamka Caalamiga ee Halbeega Dunida]] ee xawaaruhu waa [[mitir|mitir/ilbiriqsi]] ama ([[m/s]]).
Sidoo kale waxaa la isticmaalaa [[Kilomitir|kilomitir/saacad]] ama ('''km/h'''), iyo dalalka qaar sida [[Maraykanka]] waa [[Mayl|mayl/saacad]] ('''mi/h''').
Inta la ogyahay, xawaaraha ugu dheereeya ee [[awood]] ama shay kale ku socon karo waa [[Xawaare Ileys|Xawaaraha Ileyska]] kaas oo la mid ah 299,792,458 [[mitir]] [[ilbiriqsi]]giiba (m/s), taas oo qiyaas ahaan u dhiganta 1079 [[milyan]]
[[kilomitir]] saacadiiba ama (671,000,000 mph).
= Halbeega Degreega =
Fiisigisyahankii Talyaaniga ahaa Galileo Galilei ayaa ahaa qofkii ugu horreeyay ee cabbira xawaaraha isagoo cabbiraya masaafada la safray iyo waqtiga loo qaaday in lagu safro masaafadaas. Galileo wuxuu xawaaraha ku qeexay isle'egta soo socota.
:<math>s = \frac {d}{t}</math>
Halka : (s) waa xawaaraha.
(d) waa masaafada la safray.
(t) waa [[Wakhti|waqtiga]] loo qaato in lagu safro masaafada.
Tusaale ahaan, [[baaskiil]] Wade oo daboolaya masaafada [[30]] [[mitir]] [[2]] [[ilbiriqsi]] gudahood wuxuu leeyahay xawaare dhan [[15]] mitir [[ilbiriqsikiiba]]. Walxaha waxay ku dhaqaaqi karaan xawaare kala duwan. Tusaale ahaan, gaarigu wuxuu ku socon karaa [[50]] km/saacaddii, ka dibna wuxuu hoos u dhigi karaa 0 [[Kiilomitir|km/saacaddii]], ka dibna wuxuu kordhin karaa [[Xawaare|xawaarihiisa]] ilaa [[30]] km/saacaddii.
== Xawaaraha Dhexdhexaadka ==
Xawaaraha celceliska waxaa lagu qeexi karaa wadarta masaafada la safray waqti go'an. Tusaale ahaan, haddii masaafada 80 km lagu daboolay hal saac, xawaaraha celceliska waa 80 km/saacaddii. Haddii masaafada 320 km lagu daboolay afar saacadood gudahood, xawaaraha celceliska sidoo kale waa 80 km/saacaddii. Kala qaybinta masaafada kiiloomitir waqtiga saacadaha waxay na siinaysaa xawaaraha kiiloomitir saacaddii. Xawaaraha celceliska ah ma qeexayo isbeddelka xawaaraha ee dhici kara inta lagu jiro wadarta waqtiga masaafada la safray, maadaama lagu xisaabiyo iyadoo loo qaybinayo wadarta masaafada la safray waqtiga guud. Masaafada la safray waa la cabbiri karaa haddii labadaba xawaaraha celceliska iyo waqtiga la yaqaan.
[[Category:Halbeeg]]
[[Category:Saynis]]
[[Category:Dherer]]
[[Category:Qiyaasaha Masaafooyinka]]
jaogfqb3a73lal6f9hxq9ths8bjf4tq
302990
302989
2026-07-18T09:49:55Z
Videoiib7
46243
/* Halbeega Degreega */
302990
wikitext
text/x-wiki
{{About|[[Halbeeg|Halbeega]] awooda socota}}
[[File:Mersan.JPG|thumb|Xawaaraha [[gaadiid]]ka waxaa lagu qiyaasaa [[saacad|kilomitir/saacad]].]]
'''Xawaare''' ({{lang-en|Speed}}; {{lang-ar|سرعة}}) Waa [[halbeeg]]ga lagu ogaado orodka awoodda socota ee shay, aalad ama walax ku socoto [[wakhti|waqti]] kooban gudaheed.
Si la mid ah [[halbeeg]]yada [[dherer]]ka, [[balac]]a iyo [[joog]]a ayaa masaafada xawaaraha loo qeybiyaa [[wakhti|waqtiga]].
Astaanta [[SI|Nidaamka Caalamiga ee Halbeega Dunida]] ee xawaaruhu waa [[mitir|mitir/ilbiriqsi]] ama ([[m/s]]).
Sidoo kale waxaa la isticmaalaa [[Kilomitir|kilomitir/saacad]] ama ('''km/h'''), iyo dalalka qaar sida [[Maraykanka]] waa [[Mayl|mayl/saacad]] ('''mi/h''').
Inta la ogyahay, xawaaraha ugu dheereeya ee [[awood]] ama shay kale ku socon karo waa [[Xawaare Ileys|Xawaaraha Ileyska]] kaas oo la mid ah 299,792,458 [[mitir]] [[ilbiriqsi]]giiba (m/s), taas oo qiyaas ahaan u dhiganta 1079 [[milyan]]
[[kilomitir]] saacadiiba ama (671,000,000 mph).
= Halbeega Degreega =
Fiisigisyahankii Talyaaniga ahaa Galileo Galilei ayaa ahaa qofkii ugu horreeyay ee cabbira xawaaraha isagoo cabbiraya masaafada la safray iyo waqtiga loo qaaday in lagu safro masaafadaas. Galileo wuxuu xawaaraha ku qeexay isle'egta soo socota.
:<math>s = \frac {d}{t}</math>
Halka : (s) waa xawaaraha.
(d) waa masaafada la safray.
(t) waa [[Wakhti|waqtiga]] loo qaato in lagu safro masaafada.
Tusaale ahaan, [[baaskiil]] Wade oo daboolaya masaafada [[30]] [[mitir]] [[2]] [[ilbiriqsi]] gudahood wuxuu leeyahay xawaare dhan [[15]] mitir [[ilbiriqsikiiba]]. Walxaha waxay ku dhaqaaqi karaan xawaare kala duwan. Tusaale ahaan, gaarigu wuxuu ku socon karaa [[50]] km/saacaddii, ka dibna wuxuu hoos u dhigi karaa 0 [[Kiilomitir|km/saacaddii]], ka dibna wuxuu kordhin karaa [[Xawaare|xawaarihiisa]] ilaa [[30]] km/saacaddii.
== Xawaaraha Dhexdhexaadka ==
Xawaaraha celceliska waxaa lagu qeexi karaa wadarta masaafada la safray waqti go'an. Tusaale ahaan, haddii masaafada 80 km lagu daboolay hal saac, xawaaraha celceliska waa 80 km/saacaddii. Haddii masaafada 320 km lagu daboolay afar saacadood gudahood, xawaaraha celceliska sidoo kale waa 80 km/saacaddii. Kala qaybinta masaafada kiiloomitir waqtiga saacadaha waxay na siinaysaa xawaaraha kiiloomitir saacaddii. Xawaaraha celceliska ah ma qeexayo isbeddelka xawaaraha ee dhici kara inta lagu jiro wadarta waqtiga masaafada la safray, maadaama lagu xisaabiyo iyadoo loo qaybinayo wadarta masaafada la safray waqtiga guud. Masaafada la safray waa la cabbiri karaa haddii labadaba xawaaraha celceliska iyo waqtiga la yaqaan.
:<math>d = \boldsymbol{\bar{v}}t\,.</math>
[[Category:Halbeeg]]
[[Category:Saynis]]
[[Category:Dherer]]
[[Category:Qiyaasaha Masaafooyinka]]
elnxnl1to2507ipe0zrbfppyz6b3zrs
302991
302990
2026-07-18T09:50:55Z
Videoiib7
46243
/* Xawaaraha Dhexdhexaadka */
302991
wikitext
text/x-wiki
{{About|[[Halbeeg|Halbeega]] awooda socota}}
[[File:Mersan.JPG|thumb|Xawaaraha [[gaadiid]]ka waxaa lagu qiyaasaa [[saacad|kilomitir/saacad]].]]
'''Xawaare''' ({{lang-en|Speed}}; {{lang-ar|سرعة}}) Waa [[halbeeg]]ga lagu ogaado orodka awoodda socota ee shay, aalad ama walax ku socoto [[wakhti|waqti]] kooban gudaheed.
Si la mid ah [[halbeeg]]yada [[dherer]]ka, [[balac]]a iyo [[joog]]a ayaa masaafada xawaaraha loo qeybiyaa [[wakhti|waqtiga]].
Astaanta [[SI|Nidaamka Caalamiga ee Halbeega Dunida]] ee xawaaruhu waa [[mitir|mitir/ilbiriqsi]] ama ([[m/s]]).
Sidoo kale waxaa la isticmaalaa [[Kilomitir|kilomitir/saacad]] ama ('''km/h'''), iyo dalalka qaar sida [[Maraykanka]] waa [[Mayl|mayl/saacad]] ('''mi/h''').
Inta la ogyahay, xawaaraha ugu dheereeya ee [[awood]] ama shay kale ku socon karo waa [[Xawaare Ileys|Xawaaraha Ileyska]] kaas oo la mid ah 299,792,458 [[mitir]] [[ilbiriqsi]]giiba (m/s), taas oo qiyaas ahaan u dhiganta 1079 [[milyan]]
[[kilomitir]] saacadiiba ama (671,000,000 mph).
= Halbeega Degreega =
Fiisigisyahankii Talyaaniga ahaa Galileo Galilei ayaa ahaa qofkii ugu horreeyay ee cabbira xawaaraha isagoo cabbiraya masaafada la safray iyo waqtiga loo qaaday in lagu safro masaafadaas. Galileo wuxuu xawaaraha ku qeexay isle'egta soo socota.
:<math>s = \frac {d}{t}</math>
Halka : (s) waa xawaaraha.
(d) waa masaafada la safray.
(t) waa [[Wakhti|waqtiga]] loo qaato in lagu safro masaafada.
Tusaale ahaan, [[baaskiil]] Wade oo daboolaya masaafada [[30]] [[mitir]] [[2]] [[ilbiriqsi]] gudahood wuxuu leeyahay xawaare dhan [[15]] mitir [[ilbiriqsikiiba]]. Walxaha waxay ku dhaqaaqi karaan xawaare kala duwan. Tusaale ahaan, gaarigu wuxuu ku socon karaa [[50]] km/saacaddii, ka dibna wuxuu hoos u dhigi karaa 0 [[Kiilomitir|km/saacaddii]], ka dibna wuxuu kordhin karaa [[Xawaare|xawaarihiisa]] ilaa [[30]] km/saacaddii.
== Xawaaraha Dhexdhexaadka ==
Xawaaraha celceliska waxaa lagu qeexi karaa wadarta masaafada la safray waqti go'an. Tusaale ahaan, haddii masaafada 80 km lagu daboolay hal saac, xawaaraha celceliska waa 80 km/saacaddii. Haddii masaafada 320 km lagu daboolay afar saacadood gudahood, xawaaraha celceliska sidoo kale waa 80 km/saacaddii. Kala qaybinta masaafada kiiloomitir waqtiga saacadaha waxay na siinaysaa xawaaraha km/saacaddii. Xawaaraha celceliska ah ma qeexayo isbeddelka xawaaraha ee dhici kara inta lagu jiro wadarta waqtiga masaafada la safray, maadaama lagu xisaabiyo iyadoo loo qaybinayo wadarta masaafada la safray waqtiga guud. Masaafada la safray waa la cabbiri karaa haddii labadaba xawaaraha celceliska iyo waqtiga la yaqaan.
:<math>d = \boldsymbol{\bar{v}}t\,.</math>
[[Category:Halbeeg]]
[[Category:Saynis]]
[[Category:Dherer]]
[[Category:Qiyaasaha Masaafooyinka]]
sfqu4zkuwl9doq3yfqdq68p6pjbvii9
302992
302991
2026-07-18T09:52:06Z
Videoiib7
46243
/* Xawaaraha Dhexdhexaadka */
302992
wikitext
text/x-wiki
{{About|[[Halbeeg|Halbeega]] awooda socota}}
[[File:Mersan.JPG|thumb|Xawaaraha [[gaadiid]]ka waxaa lagu qiyaasaa [[saacad|kilomitir/saacad]].]]
'''Xawaare''' ({{lang-en|Speed}}; {{lang-ar|سرعة}}) Waa [[halbeeg]]ga lagu ogaado orodka awoodda socota ee shay, aalad ama walax ku socoto [[wakhti|waqti]] kooban gudaheed.
Si la mid ah [[halbeeg]]yada [[dherer]]ka, [[balac]]a iyo [[joog]]a ayaa masaafada xawaaraha loo qeybiyaa [[wakhti|waqtiga]].
Astaanta [[SI|Nidaamka Caalamiga ee Halbeega Dunida]] ee xawaaruhu waa [[mitir|mitir/ilbiriqsi]] ama ([[m/s]]).
Sidoo kale waxaa la isticmaalaa [[Kilomitir|kilomitir/saacad]] ama ('''km/h'''), iyo dalalka qaar sida [[Maraykanka]] waa [[Mayl|mayl/saacad]] ('''mi/h''').
Inta la ogyahay, xawaaraha ugu dheereeya ee [[awood]] ama shay kale ku socon karo waa [[Xawaare Ileys|Xawaaraha Ileyska]] kaas oo la mid ah 299,792,458 [[mitir]] [[ilbiriqsi]]giiba (m/s), taas oo qiyaas ahaan u dhiganta 1079 [[milyan]]
[[kilomitir]] saacadiiba ama (671,000,000 mph).
= Halbeega Degreega =
Fiisigisyahankii Talyaaniga ahaa Galileo Galilei ayaa ahaa qofkii ugu horreeyay ee cabbira xawaaraha isagoo cabbiraya masaafada la safray iyo waqtiga loo qaaday in lagu safro masaafadaas. Galileo wuxuu xawaaraha ku qeexay isle'egta soo socota.
:<math>s = \frac {d}{t}</math>
Halka : (s) waa xawaaraha.
(d) waa masaafada la safray.
(t) waa [[Wakhti|waqtiga]] loo qaato in lagu safro masaafada.
Tusaale ahaan, [[baaskiil]] Wade oo daboolaya masaafada [[30]] [[mitir]] [[2]] [[ilbiriqsi]] gudahood wuxuu leeyahay xawaare dhan [[15]] mitir [[ilbiriqsikiiba]]. Walxaha waxay ku dhaqaaqi karaan xawaare kala duwan. Tusaale ahaan, gaarigu wuxuu ku socon karaa [[50]] km/saacaddii, ka dibna wuxuu hoos u dhigi karaa 0 [[Kiilomitir|km/saacaddii]], ka dibna wuxuu kordhin karaa [[Xawaare|xawaarihiisa]] ilaa [[30]] km/saacaddii.
== Xawaaraha Dhexdhexaadka ==
Xawaaraha celceliska waxaa lagu qeexi karaa wadarta masaafada la safray waqti go'an. Tusaale ahaan, haddii masaafada 80 km lagu daboolay hal saac, xawaaraha celceliska waa 80 km/saacaddii. Haddii masaafada 320 km lagu daboolay afar saacadood gudahood, xawaaraha celceliska sidoo kale waa 80 km/saacaddii. Kala qaybinta masaafada kiiloomitir waqtiga saacadaha waxay na siinaysaa xawaaraha km/saacaddii. Xawaaraha celceliska ah ma qeexayo isbeddelka xawaaraha ee dhici kara inta lagu jiro wadarta waqtiga masaafada la safray, maadaama lagu xisaabiyo iyadoo loo qaybinayo wadarta masaafada la safray waqtiga guud. Masaafada la safray waa la cabbiri karaa haddii labadaba xawaaraha celceliska iyo waqtiga la yaqaan.
:<math>d = \boldsymbol{\bar{v}}t\,.</math>
Haddii Xawaaraha celceliska uu yahay 80 km/saacaddii, waqtiguna uu yahay afar saacadood, markaa masaafada la safray waa 320 [[km]].
[[Category:Halbeeg]]
[[Category:Saynis]]
[[Category:Dherer]]
[[Category:Qiyaasaha Masaafooyinka]]
iow2b6zsmb0adyah6crxpscy6fqfqrh
302993
302992
2026-07-18T09:59:08Z
Videoiib7
46243
/* Xawaaraha Dhexdhexaadka */
302993
wikitext
text/x-wiki
{{About|[[Halbeeg|Halbeega]] awooda socota}}
[[File:Mersan.JPG|thumb|Xawaaraha [[gaadiid]]ka waxaa lagu qiyaasaa [[saacad|kilomitir/saacad]].]]
'''Xawaare''' ({{lang-en|Speed}}; {{lang-ar|سرعة}}) Waa [[halbeeg]]ga lagu ogaado orodka awoodda socota ee shay, aalad ama walax ku socoto [[wakhti|waqti]] kooban gudaheed.
Si la mid ah [[halbeeg]]yada [[dherer]]ka, [[balac]]a iyo [[joog]]a ayaa masaafada xawaaraha loo qeybiyaa [[wakhti|waqtiga]].
Astaanta [[SI|Nidaamka Caalamiga ee Halbeega Dunida]] ee xawaaruhu waa [[mitir|mitir/ilbiriqsi]] ama ([[m/s]]).
Sidoo kale waxaa la isticmaalaa [[Kilomitir|kilomitir/saacad]] ama ('''km/h'''), iyo dalalka qaar sida [[Maraykanka]] waa [[Mayl|mayl/saacad]] ('''mi/h''').
Inta la ogyahay, xawaaraha ugu dheereeya ee [[awood]] ama shay kale ku socon karo waa [[Xawaare Ileys|Xawaaraha Ileyska]] kaas oo la mid ah 299,792,458 [[mitir]] [[ilbiriqsi]]giiba (m/s), taas oo qiyaas ahaan u dhiganta 1079 [[milyan]]
[[kilomitir]] saacadiiba ama (671,000,000 mph).
= Halbeega Degreega =
Fiisigisyahankii Talyaaniga ahaa Galileo Galilei ayaa ahaa qofkii ugu horreeyay ee cabbira xawaaraha isagoo cabbiraya masaafada la safray iyo waqtiga loo qaaday in lagu safro masaafadaas. Galileo wuxuu xawaaraha ku qeexay isle'egta soo socota.
:<math>s = \frac {d}{t}</math>
Halka : (s) waa xawaaraha.
(d) waa masaafada la safray.
(t) waa [[Wakhti|waqtiga]] loo qaato in lagu safro masaafada.
Tusaale ahaan, [[baaskiil]] Wade oo daboolaya masaafada [[30]] [[mitir]] [[2]] [[ilbiriqsi]] gudahood wuxuu leeyahay xawaare dhan [[15]] mitir [[ilbiriqsikiiba]]. Walxaha waxay ku dhaqaaqi karaan xawaare kala duwan. Tusaale ahaan, gaarigu wuxuu ku socon karaa [[50]] km/saacaddii, ka dibna wuxuu hoos u dhigi karaa 0 [[Kiilomitir|km/saacaddii]], ka dibna wuxuu kordhin karaa [[Xawaare|xawaarihiisa]] ilaa [[30]] km/saacaddii.
== Xawaaraha Dhexdhexaadka ==
Xawaaraha celceliska waxaa lagu qeexi karaa wadarta masaafada la safray waqti go'an. Tusaale ahaan, haddii masaafada 80 km lagu daboolay hal saac, xawaaraha celceliska waa 80 km/saacaddii. Haddii masaafada 320 km lagu daboolay afar saacadood gudahood, xawaaraha celceliska sidoo kale waa 80 km/saacaddii. Kala qaybinta masaafada kiiloomitir waqtiga saacadaha waxay na siinaysaa xawaaraha km/saacaddii. Xawaaraha celceliska ah ma qeexayo isbeddelka xawaaraha ee dhici kara inta lagu jiro wadarta waqtiga masaafada la safray, maadaama lagu xisaabiyo iyadoo loo qaybinayo wadarta masaafada la safray waqtiga guud. Masaafada la safray waa la cabbiri karaa haddii labadaba xawaaraha celceliska iyo waqtiga la yaqaan.
:<math>d = \boldsymbol{\bar{v}}t\,.</math>
Haddii Xawaaraha celceliska uu yahay 80 km/saacaddii, waqtiguna uu yahay afar saacadood, markaa masaafada la safray waa 320 [[km]].
==Cutubyada xawaaraha==
[[File:Night_speed_limit.jpg|thumb]]
Nidaamka Caalamiga ah ee Cutubyada (SI), cutubka xawaaraha aasaasiga ah waa mitir ilbiriqsigiiba (m/s ama m s⁻¹). Kiiloomitir saacaddiiba (kiiloomitir saacaddiiba) waxaa loo isticmaali karaa xawaaraha dhexdhexaadka ah, sida kuwa gantaallada iyo baabuurta, waana mid aad loo isticmaalo, inkastoo cutubka rasmiga ah uu yahay mitir ilbiriqsigiiba. Sidoo kale, cabbiraadaha cirka (marka la cabbirayo xawaaraha jidhka cirka sida kuwa ku jira nidaamka qorraxda, iyo xitaa xiddigaha iyo galaxyada), kiiloomitir ilbiriqsigiiba waxaa loo isticmaalaa sababtoo ah cutubyada kale way yaraadaan. Qaybta badda, xawaaraha maraakiibta iyo maraakiibta quusa waxaa lagu cabbiraa guntimo, kuwaas oo la mid ah 1.853 kiiloomitir saacaddii ama 0.5 mitir ilbiriqsigiiba.
[[Category:Halbeeg]]
[[Category:Saynis]]
[[Category:Dherer]]
[[Category:Qiyaasaha Masaafooyinka]]
42gkxsclau4z4144o5mnjn5s1gdfxrn
302994
302993
2026-07-18T10:00:36Z
Videoiib7
46243
/* Cutubyada xawaaraha */
302994
wikitext
text/x-wiki
{{About|[[Halbeeg|Halbeega]] awooda socota}}
[[File:Mersan.JPG|thumb|Xawaaraha [[gaadiid]]ka waxaa lagu qiyaasaa [[saacad|kilomitir/saacad]].]]
'''Xawaare''' ({{lang-en|Speed}}; {{lang-ar|سرعة}}) Waa [[halbeeg]]ga lagu ogaado orodka awoodda socota ee shay, aalad ama walax ku socoto [[wakhti|waqti]] kooban gudaheed.
Si la mid ah [[halbeeg]]yada [[dherer]]ka, [[balac]]a iyo [[joog]]a ayaa masaafada xawaaraha loo qeybiyaa [[wakhti|waqtiga]].
Astaanta [[SI|Nidaamka Caalamiga ee Halbeega Dunida]] ee xawaaruhu waa [[mitir|mitir/ilbiriqsi]] ama ([[m/s]]).
Sidoo kale waxaa la isticmaalaa [[Kilomitir|kilomitir/saacad]] ama ('''km/h'''), iyo dalalka qaar sida [[Maraykanka]] waa [[Mayl|mayl/saacad]] ('''mi/h''').
Inta la ogyahay, xawaaraha ugu dheereeya ee [[awood]] ama shay kale ku socon karo waa [[Xawaare Ileys|Xawaaraha Ileyska]] kaas oo la mid ah 299,792,458 [[mitir]] [[ilbiriqsi]]giiba (m/s), taas oo qiyaas ahaan u dhiganta 1079 [[milyan]]
[[kilomitir]] saacadiiba ama (671,000,000 mph).
= Halbeega Degreega =
Fiisigisyahankii Talyaaniga ahaa Galileo Galilei ayaa ahaa qofkii ugu horreeyay ee cabbira xawaaraha isagoo cabbiraya masaafada la safray iyo waqtiga loo qaaday in lagu safro masaafadaas. Galileo wuxuu xawaaraha ku qeexay isle'egta soo socota.
:<math>s = \frac {d}{t}</math>
Halka : (s) waa xawaaraha.
(d) waa masaafada la safray.
(t) waa [[Wakhti|waqtiga]] loo qaato in lagu safro masaafada.
Tusaale ahaan, [[baaskiil]] Wade oo daboolaya masaafada [[30]] [[mitir]] [[2]] [[ilbiriqsi]] gudahood wuxuu leeyahay xawaare dhan [[15]] mitir [[ilbiriqsikiiba]]. Walxaha waxay ku dhaqaaqi karaan xawaare kala duwan. Tusaale ahaan, gaarigu wuxuu ku socon karaa [[50]] km/saacaddii, ka dibna wuxuu hoos u dhigi karaa 0 [[Kiilomitir|km/saacaddii]], ka dibna wuxuu kordhin karaa [[Xawaare|xawaarihiisa]] ilaa [[30]] km/saacaddii.
== Xawaaraha Dhexdhexaadka ==
Xawaaraha celceliska waxaa lagu qeexi karaa wadarta masaafada la safray waqti go'an. Tusaale ahaan, haddii masaafada 80 km lagu daboolay hal saac, xawaaraha celceliska waa 80 km/saacaddii. Haddii masaafada 320 km lagu daboolay afar saacadood gudahood, xawaaraha celceliska sidoo kale waa 80 km/saacaddii. Kala qaybinta masaafada kiiloomitir waqtiga saacadaha waxay na siinaysaa xawaaraha km/saacaddii. Xawaaraha celceliska ah ma qeexayo isbeddelka xawaaraha ee dhici kara inta lagu jiro wadarta waqtiga masaafada la safray, maadaama lagu xisaabiyo iyadoo loo qaybinayo wadarta masaafada la safray waqtiga guud. Masaafada la safray waa la cabbiri karaa haddii labadaba xawaaraha celceliska iyo waqtiga la yaqaan.
:<math>d = \boldsymbol{\bar{v}}t\,.</math>
Haddii Xawaaraha celceliska uu yahay 80 km/saacaddii, waqtiguna uu yahay afar saacadood, markaa masaafada la safray waa 320 [[km]].
==Cutubyada xawaaraha==
[[File:Night_speed_limit.jpg|thumb|Calaamad taraafiko ah oo digniin u ah darawallada inaysan dhaafin xadka Xawaaraha]]
Nidaamka Caalamiga ah ee Cutubyada (SI), cutubka xawaaraha aasaasiga ah waa mitir ilbiriqsigiiba (m/s ama m s⁻¹). Kiiloomitir saacaddiiba (kiiloomitir saacaddiiba) waxaa loo isticmaali karaa xawaaraha dhexdhexaadka ah, sida kuwa gantaallada iyo baabuurta, waana mid aad loo isticmaalo, inkastoo cutubka rasmiga ah uu yahay mitir ilbiriqsigiiba. Sidoo kale, cabbiraadaha cirka (marka la cabbirayo xawaaraha jidhka cirka sida kuwa ku jira nidaamka qorraxda, iyo xitaa xiddigaha iyo galaxyada), kiiloomitir ilbiriqsigiiba waxaa loo isticmaalaa sababtoo ah cutubyada kale way yaraadaan. Qaybta badda, xawaaraha maraakiibta iyo maraakiibta quusa waxaa lagu cabbiraa guntimo, kuwaas oo la mid ah 1.853 kiiloomitir saacaddii ama 0.5 mitir ilbiriqsigiiba.
[[Category:Halbeeg]]
[[Category:Saynis]]
[[Category:Dherer]]
[[Category:Qiyaasaha Masaafooyinka]]
2106dwafn6ko1eqwnwnrk1yzg5hu1l0
302995
302994
2026-07-18T10:02:02Z
Videoiib7
46243
/* Cutubyada xawaaraha */
302995
wikitext
text/x-wiki
{{About|[[Halbeeg|Halbeega]] awooda socota}}
[[File:Mersan.JPG|thumb|Xawaaraha [[gaadiid]]ka waxaa lagu qiyaasaa [[saacad|kilomitir/saacad]].]]
'''Xawaare''' ({{lang-en|Speed}}; {{lang-ar|سرعة}}) Waa [[halbeeg]]ga lagu ogaado orodka awoodda socota ee shay, aalad ama walax ku socoto [[wakhti|waqti]] kooban gudaheed.
Si la mid ah [[halbeeg]]yada [[dherer]]ka, [[balac]]a iyo [[joog]]a ayaa masaafada xawaaraha loo qeybiyaa [[wakhti|waqtiga]].
Astaanta [[SI|Nidaamka Caalamiga ee Halbeega Dunida]] ee xawaaruhu waa [[mitir|mitir/ilbiriqsi]] ama ([[m/s]]).
Sidoo kale waxaa la isticmaalaa [[Kilomitir|kilomitir/saacad]] ama ('''km/h'''), iyo dalalka qaar sida [[Maraykanka]] waa [[Mayl|mayl/saacad]] ('''mi/h''').
Inta la ogyahay, xawaaraha ugu dheereeya ee [[awood]] ama shay kale ku socon karo waa [[Xawaare Ileys|Xawaaraha Ileyska]] kaas oo la mid ah 299,792,458 [[mitir]] [[ilbiriqsi]]giiba (m/s), taas oo qiyaas ahaan u dhiganta 1079 [[milyan]]
[[kilomitir]] saacadiiba ama (671,000,000 mph).
= Halbeega Degreega =
Fiisigisyahankii Talyaaniga ahaa Galileo Galilei ayaa ahaa qofkii ugu horreeyay ee cabbira xawaaraha isagoo cabbiraya masaafada la safray iyo waqtiga loo qaaday in lagu safro masaafadaas. Galileo wuxuu xawaaraha ku qeexay isle'egta soo socota.
:<math>s = \frac {d}{t}</math>
Halka : (s) waa xawaaraha.
(d) waa masaafada la safray.
(t) waa [[Wakhti|waqtiga]] loo qaato in lagu safro masaafada.
Tusaale ahaan, [[baaskiil]] Wade oo daboolaya masaafada [[30]] [[mitir]] [[2]] [[ilbiriqsi]] gudahood wuxuu leeyahay xawaare dhan [[15]] mitir [[ilbiriqsikiiba]]. Walxaha waxay ku dhaqaaqi karaan xawaare kala duwan. Tusaale ahaan, gaarigu wuxuu ku socon karaa [[50]] km/saacaddii, ka dibna wuxuu hoos u dhigi karaa 0 [[Kiilomitir|km/saacaddii]], ka dibna wuxuu kordhin karaa [[Xawaare|xawaarihiisa]] ilaa [[30]] km/saacaddii.
== Xawaaraha Dhexdhexaadka ==
Xawaaraha celceliska waxaa lagu qeexi karaa wadarta masaafada la safray waqti go'an. Tusaale ahaan, haddii masaafada 80 km lagu daboolay hal saac, xawaaraha celceliska waa 80 km/saacaddii. Haddii masaafada 320 km lagu daboolay afar saacadood gudahood, xawaaraha celceliska sidoo kale waa 80 km/saacaddii. Kala qaybinta masaafada kiiloomitir waqtiga saacadaha waxay na siinaysaa xawaaraha km/saacaddii. Xawaaraha celceliska ah ma qeexayo isbeddelka xawaaraha ee dhici kara inta lagu jiro wadarta waqtiga masaafada la safray, maadaama lagu xisaabiyo iyadoo loo qaybinayo wadarta masaafada la safray waqtiga guud. Masaafada la safray waa la cabbiri karaa haddii labadaba xawaaraha celceliska iyo waqtiga la yaqaan.
:<math>d = \boldsymbol{\bar{v}}t\,.</math>
Haddii Xawaaraha celceliska uu yahay 80 km/saacaddii, waqtiguna uu yahay afar saacadood, markaa masaafada la safray waa 320 [[km]].
==Cutubyada xawaaraha==
[[File:Night_speed_limit.jpg|thumb|Calaamad taraafiko ah oo digniin u ah darawallada inaysan dhaafin xadka Xawaaraha]]
Nidaamka Caalamiga ah ee Cutubyada (SI), cutubka xawaaraha aasaasiga ah waa mitir ilbiriqsigiiba (m/s ama m s⁻¹). Kiiloomitir saacaddiiba (kiiloomitir saacaddiiba) waxaa loo isticmaali karaa xawaaraha dhexdhexaadka ah, sida kuwa gantaallada iyo baabuurta, waana mid aad loo isticmaalo, inkastoo cutubka rasmiga ah uu yahay mitir ilbiriqsigiiba. Sidoo kale, cabbiraadaha cirka (marka la cabbirayo xawaaraha jidhka cirka sida kuwa ku jira nidaamka qorraxda, iyo xitaa xiddigaha iyo galaxyada), kiiloomitir ilbiriqsigiiba waxaa loo isticmaalaa sababtoo ah cutubyada kale way yaraadaan. Qaybta badda, xawaaraha maraakiibta iyo maraakiibta quusa waxaa lagu cabbiraa guntimo, kuwaas oo la mid ah 1.853 kiiloomitir saacaddii ama 0.5 mitir ilbiriqsigiiba.
== Tixraac ==
{{Wiktionary|speed|swiftness}}
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
{{Reflist}}
{{Refbegin}}
* {{cite book | last=Hewitt | first=P.G. | title=Conceptual Physics | publisher=Pearson Education | year=2007 | isbn=978-81-317-1553-6 | url=https://books.google.com/books?id=A5HylF_5tLEC | access-date=2023-07-20}}
[[Category:Halbeeg]]
[[Category:Saynis]]
[[Category:Dherer]]
[[Category:Qiyaasaha Masaafooyinka]]
r7hff9tp26lxmj3fui227n7s8snd2d6
302996
302995
2026-07-18T10:05:05Z
Videoiib7
46243
/* Cutubyada xawaaraha */
302996
wikitext
text/x-wiki
{{About|[[Halbeeg|Halbeega]] awooda socota}}
[[File:Mersan.JPG|thumb|Xawaaraha [[gaadiid]]ka waxaa lagu qiyaasaa [[saacad|kilomitir/saacad]].]]
'''Xawaare''' ({{lang-en|Speed}}; {{lang-ar|سرعة}}) Waa [[halbeeg]]ga lagu ogaado orodka awoodda socota ee shay, aalad ama walax ku socoto [[wakhti|waqti]] kooban gudaheed.
Si la mid ah [[halbeeg]]yada [[dherer]]ka, [[balac]]a iyo [[joog]]a ayaa masaafada xawaaraha loo qeybiyaa [[wakhti|waqtiga]].
Astaanta [[SI|Nidaamka Caalamiga ee Halbeega Dunida]] ee xawaaruhu waa [[mitir|mitir/ilbiriqsi]] ama ([[m/s]]).
Sidoo kale waxaa la isticmaalaa [[Kilomitir|kilomitir/saacad]] ama ('''km/h'''), iyo dalalka qaar sida [[Maraykanka]] waa [[Mayl|mayl/saacad]] ('''mi/h''').
Inta la ogyahay, xawaaraha ugu dheereeya ee [[awood]] ama shay kale ku socon karo waa [[Xawaare Ileys|Xawaaraha Ileyska]] kaas oo la mid ah 299,792,458 [[mitir]] [[ilbiriqsi]]giiba (m/s), taas oo qiyaas ahaan u dhiganta 1079 [[milyan]]
[[kilomitir]] saacadiiba ama (671,000,000 mph).
= Halbeega Degreega =
Fiisigisyahankii Talyaaniga ahaa Galileo Galilei ayaa ahaa qofkii ugu horreeyay ee cabbira xawaaraha isagoo cabbiraya masaafada la safray iyo waqtiga loo qaaday in lagu safro masaafadaas. Galileo wuxuu xawaaraha ku qeexay isle'egta soo socota.
:<math>s = \frac {d}{t}</math>
Halka : (s) waa xawaaraha.
(d) waa masaafada la safray.
(t) waa [[Wakhti|waqtiga]] loo qaato in lagu safro masaafada.
Tusaale ahaan, [[baaskiil]] Wade oo daboolaya masaafada [[30]] [[mitir]] [[2]] [[ilbiriqsi]] gudahood wuxuu leeyahay xawaare dhan [[15]] mitir [[ilbiriqsikiiba]]. Walxaha waxay ku dhaqaaqi karaan xawaare kala duwan. Tusaale ahaan, gaarigu wuxuu ku socon karaa [[50]] km/saacaddii, ka dibna wuxuu hoos u dhigi karaa 0 [[Kiilomitir|km/saacaddii]], ka dibna wuxuu kordhin karaa [[Xawaare|xawaarihiisa]] ilaa [[30]] km/saacaddii.
== Xawaaraha Dhexdhexaadka ==
Xawaaraha celceliska waxaa lagu qeexi karaa wadarta masaafada la safray waqti go'an. Tusaale ahaan, haddii masaafada 80 km lagu daboolay hal saac, xawaaraha celceliska waa 80 km/saacaddii. Haddii masaafada 320 km lagu daboolay afar saacadood gudahood, xawaaraha celceliska sidoo kale waa 80 km/saacaddii. Kala qaybinta masaafada kiiloomitir waqtiga saacadaha waxay na siinaysaa xawaaraha km/saacaddii. Xawaaraha celceliska ah ma qeexayo isbeddelka xawaaraha ee dhici kara inta lagu jiro wadarta waqtiga masaafada la safray, maadaama lagu xisaabiyo iyadoo loo qaybinayo wadarta masaafada la safray waqtiga guud. Masaafada la safray waa la cabbiri karaa haddii labadaba xawaaraha celceliska iyo waqtiga la yaqaan.
:<math>d = \boldsymbol{\bar{v}}t\,.</math>
Haddii Xawaaraha celceliska uu yahay 80 km/saacaddii, waqtiguna uu yahay afar saacadood, markaa masaafada la safray waa 320 [[km]].
==Cutubyada xawaaraha==
[[File:Night_speed_limit.jpg|thumb|Calaamad taraafiko ah oo digniin u ah darawallada inaysan dhaafin xadka Xawaaraha]]
Nidaamka Caalamiga ah ee Cutubyada (SI), cutubka xawaaraha aasaasiga ah waa [[mitir]] [[Ilbiriqsi|ilbiriqsigiiba]] (m/s ama m s⁻¹). Kiiloomitir saacaddiiba (kiiloomitir saacaddiiba) waxaa loo isticmaali karaa xawaaraha dhexdhexaadka ah, sida kuwa [[Gantaal|gantaallada]] iyo [[Baabuur|baabuurta]], waana mid aad loo isticmaalo, in kastoo cutubka rasmiga ah uu yahay mitir ilbiriqsigiiba. Sidoo kale, cabbiraadaha cirka (marka la cabbirayo xawaaraha jidhka cirka sida kuwa ku jira nidaamka qorraxda, iyo xitaa xiddigaha iyo galaxyada), kiiloomitir ilbiriqsigiiba waxaa loo isticmaalaa sababtoo ah cutubyada kale way yaraadaan. Qaybta badda, xawaaraha maraakiibta iyo maraakiibta quusa waxaa lagu cabbiraa guntimo, kuwaas oo la mid ah 1.853 kiiloomitir saacaddii ama 0.5 mitir ilbiriqsigiiba.
== Tixraac ==
{{Wiktionary|speed|swiftness}}
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
{{Reflist}}
{{Refbegin}}
* {{cite book | last=Hewitt | first=P.G. | title=Conceptual Physics | publisher=Pearson Education | year=2007 | isbn=978-81-317-1553-6 | url=https://books.google.com/books?id=A5HylF_5tLEC | access-date=2023-07-20}}
[[Category:Halbeeg]]
[[Category:Saynis]]
[[Category:Dherer]]
[[Category:Qiyaasaha Masaafooyinka]]
915zlq3gumlo2el0qt2ju0sb336v4i0
302997
302996
2026-07-18T10:06:13Z
Videoiib7
46243
/* Xawaaraha Dhexdhexaadka */
302997
wikitext
text/x-wiki
{{About|[[Halbeeg|Halbeega]] awooda socota}}
[[File:Mersan.JPG|thumb|Xawaaraha [[gaadiid]]ka waxaa lagu qiyaasaa [[saacad|kilomitir/saacad]].]]
'''Xawaare''' ({{lang-en|Speed}}; {{lang-ar|سرعة}}) Waa [[halbeeg]]ga lagu ogaado orodka awoodda socota ee shay, aalad ama walax ku socoto [[wakhti|waqti]] kooban gudaheed.
Si la mid ah [[halbeeg]]yada [[dherer]]ka, [[balac]]a iyo [[joog]]a ayaa masaafada xawaaraha loo qeybiyaa [[wakhti|waqtiga]].
Astaanta [[SI|Nidaamka Caalamiga ee Halbeega Dunida]] ee xawaaruhu waa [[mitir|mitir/ilbiriqsi]] ama ([[m/s]]).
Sidoo kale waxaa la isticmaalaa [[Kilomitir|kilomitir/saacad]] ama ('''km/h'''), iyo dalalka qaar sida [[Maraykanka]] waa [[Mayl|mayl/saacad]] ('''mi/h''').
Inta la ogyahay, xawaaraha ugu dheereeya ee [[awood]] ama shay kale ku socon karo waa [[Xawaare Ileys|Xawaaraha Ileyska]] kaas oo la mid ah 299,792,458 [[mitir]] [[ilbiriqsi]]giiba (m/s), taas oo qiyaas ahaan u dhiganta 1079 [[milyan]]
[[kilomitir]] saacadiiba ama (671,000,000 mph).
= Halbeega Degreega =
Fiisigisyahankii Talyaaniga ahaa Galileo Galilei ayaa ahaa qofkii ugu horreeyay ee cabbira xawaaraha isagoo cabbiraya masaafada la safray iyo waqtiga loo qaaday in lagu safro masaafadaas. Galileo wuxuu xawaaraha ku qeexay isle'egta soo socota.
:<math>s = \frac {d}{t}</math>
Halka : (s) waa xawaaraha.
(d) waa masaafada la safray.
(t) waa [[Wakhti|waqtiga]] loo qaato in lagu safro masaafada.
Tusaale ahaan, [[baaskiil]] Wade oo daboolaya masaafada [[30]] [[mitir]] [[2]] [[ilbiriqsi]] gudahood wuxuu leeyahay xawaare dhan [[15]] mitir [[ilbiriqsikiiba]]. Walxaha waxay ku dhaqaaqi karaan xawaare kala duwan. Tusaale ahaan, gaarigu wuxuu ku socon karaa [[50]] km/saacaddii, ka dibna wuxuu hoos u dhigi karaa 0 [[Kiilomitir|km/saacaddii]], ka dibna wuxuu kordhin karaa [[Xawaare|xawaarihiisa]] ilaa [[30]] km/saacaddii.
== Xawaaraha Dhexdhexaadka ==
[[Xawaare|Xawaaraha]] celceliska waxaa lagu qeexi karaa wadarta masaafada la safray waqti go'an. Tusaale ahaan, haddii masaafada 80 km lagu daboolay hal saac, xawaaraha celceliska waa 80 km/saacaddii. Haddii masaafada 320 km lagu daboolay afar saacadood gudahood, xawaaraha celceliska sidoo kale waa 80 km/saacaddii. Kala qaybinta masaafada kiiloomitir waqtiga saacadaha waxay na siinaysaa xawaaraha km/saacaddii. Xawaaraha celceliska ah ma qeexayo isbeddelka xawaaraha ee dhici kara inta lagu jiro wadarta waqtiga masaafada la safray, maadaama lagu xisaabiyo iyadoo loo qaybinayo wadarta masaafada la safray waqtiga guud. Masaafada la safray waa la cabbiri karaa haddii labadaba xawaaraha celceliska iyo waqtiga la yaqaan.
:<math>d = \boldsymbol{\bar{v}}t\,.</math>
Haddii Xawaaraha celceliska uu yahay 80 km/saacaddii, waqtiguna uu yahay afar saacadood, markaa masaafada la safray waa 320 [[km]].
==Cutubyada xawaaraha==
[[File:Night_speed_limit.jpg|thumb|Calaamad taraafiko ah oo digniin u ah darawallada inaysan dhaafin xadka Xawaaraha]]
Nidaamka Caalamiga ah ee Cutubyada (SI), cutubka xawaaraha aasaasiga ah waa [[mitir]] [[Ilbiriqsi|ilbiriqsigiiba]] (m/s ama m s⁻¹). Kiiloomitir saacaddiiba (kiiloomitir saacaddiiba) waxaa loo isticmaali karaa xawaaraha dhexdhexaadka ah, sida kuwa [[Gantaal|gantaallada]] iyo [[Baabuur|baabuurta]], waana mid aad loo isticmaalo, in kastoo cutubka rasmiga ah uu yahay mitir ilbiriqsigiiba. Sidoo kale, cabbiraadaha cirka (marka la cabbirayo xawaaraha jidhka cirka sida kuwa ku jira nidaamka qorraxda, iyo xitaa xiddigaha iyo galaxyada), kiiloomitir ilbiriqsigiiba waxaa loo isticmaalaa sababtoo ah cutubyada kale way yaraadaan. Qaybta badda, xawaaraha maraakiibta iyo maraakiibta quusa waxaa lagu cabbiraa guntimo, kuwaas oo la mid ah 1.853 kiiloomitir saacaddii ama 0.5 mitir ilbiriqsigiiba.
== Tixraac ==
{{Wiktionary|speed|swiftness}}
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
{{Reflist}}
{{Refbegin}}
* {{cite book | last=Hewitt | first=P.G. | title=Conceptual Physics | publisher=Pearson Education | year=2007 | isbn=978-81-317-1553-6 | url=https://books.google.com/books?id=A5HylF_5tLEC | access-date=2023-07-20}}
[[Category:Halbeeg]]
[[Category:Saynis]]
[[Category:Dherer]]
[[Category:Qiyaasaha Masaafooyinka]]
7wlrb36bvsdspd10d5lgspnd91bbzbe
302998
302997
2026-07-18T10:07:40Z
Videoiib7
46243
/* Cutubyada xawaaraha */
302998
wikitext
text/x-wiki
{{About|[[Halbeeg|Halbeega]] awooda socota}}
[[File:Mersan.JPG|thumb|Xawaaraha [[gaadiid]]ka waxaa lagu qiyaasaa [[saacad|kilomitir/saacad]].]]
'''Xawaare''' ({{lang-en|Speed}}; {{lang-ar|سرعة}}) Waa [[halbeeg]]ga lagu ogaado orodka awoodda socota ee shay, aalad ama walax ku socoto [[wakhti|waqti]] kooban gudaheed.
Si la mid ah [[halbeeg]]yada [[dherer]]ka, [[balac]]a iyo [[joog]]a ayaa masaafada xawaaraha loo qeybiyaa [[wakhti|waqtiga]].
Astaanta [[SI|Nidaamka Caalamiga ee Halbeega Dunida]] ee xawaaruhu waa [[mitir|mitir/ilbiriqsi]] ama ([[m/s]]).
Sidoo kale waxaa la isticmaalaa [[Kilomitir|kilomitir/saacad]] ama ('''km/h'''), iyo dalalka qaar sida [[Maraykanka]] waa [[Mayl|mayl/saacad]] ('''mi/h''').
Inta la ogyahay, xawaaraha ugu dheereeya ee [[awood]] ama shay kale ku socon karo waa [[Xawaare Ileys|Xawaaraha Ileyska]] kaas oo la mid ah 299,792,458 [[mitir]] [[ilbiriqsi]]giiba (m/s), taas oo qiyaas ahaan u dhiganta 1079 [[milyan]]
[[kilomitir]] saacadiiba ama (671,000,000 mph).
= Halbeega Degreega =
Fiisigisyahankii Talyaaniga ahaa Galileo Galilei ayaa ahaa qofkii ugu horreeyay ee cabbira xawaaraha isagoo cabbiraya masaafada la safray iyo waqtiga loo qaaday in lagu safro masaafadaas. Galileo wuxuu xawaaraha ku qeexay isle'egta soo socota.
:<math>s = \frac {d}{t}</math>
Halka : (s) waa xawaaraha.
(d) waa masaafada la safray.
(t) waa [[Wakhti|waqtiga]] loo qaato in lagu safro masaafada.
Tusaale ahaan, [[baaskiil]] Wade oo daboolaya masaafada [[30]] [[mitir]] [[2]] [[ilbiriqsi]] gudahood wuxuu leeyahay xawaare dhan [[15]] mitir [[ilbiriqsikiiba]]. Walxaha waxay ku dhaqaaqi karaan xawaare kala duwan. Tusaale ahaan, gaarigu wuxuu ku socon karaa [[50]] km/saacaddii, ka dibna wuxuu hoos u dhigi karaa 0 [[Kiilomitir|km/saacaddii]], ka dibna wuxuu kordhin karaa [[Xawaare|xawaarihiisa]] ilaa [[30]] km/saacaddii.
== Xawaaraha Dhexdhexaadka ==
[[Xawaare|Xawaaraha]] celceliska waxaa lagu qeexi karaa wadarta masaafada la safray waqti go'an. Tusaale ahaan, haddii masaafada 80 km lagu daboolay hal saac, xawaaraha celceliska waa 80 km/saacaddii. Haddii masaafada 320 km lagu daboolay afar saacadood gudahood, xawaaraha celceliska sidoo kale waa 80 km/saacaddii. Kala qaybinta masaafada kiiloomitir waqtiga saacadaha waxay na siinaysaa xawaaraha km/saacaddii. Xawaaraha celceliska ah ma qeexayo isbeddelka xawaaraha ee dhici kara inta lagu jiro wadarta waqtiga masaafada la safray, maadaama lagu xisaabiyo iyadoo loo qaybinayo wadarta masaafada la safray waqtiga guud. Masaafada la safray waa la cabbiri karaa haddii labadaba xawaaraha celceliska iyo waqtiga la yaqaan.
:<math>d = \boldsymbol{\bar{v}}t\,.</math>
Haddii Xawaaraha celceliska uu yahay 80 km/saacaddii, waqtiguna uu yahay afar saacadood, markaa masaafada la safray waa 320 [[km]].
==Cutubyada xawaaraha==
[[File:Night_speed_limit.jpg|thumb|Calaamad taraafiko ah oo digniin u ah darawallada inaysan dhaafin xadka Xawaaraha]]
Nidaamka Caalamiga ah ee Cutubyada (SI), cutubka xawaaraha aasaasiga ah waa [[mitir]] [[Ilbiriqsi|ilbiriqsigiiba]] (m/s ama m s⁻¹). Kiiloomitir saacaddiiba (kiiloomitir saacaddiiba) waxaa loo isticmaali karaa xawaaraha dhexdhexaadka ah, sida kuwa [[Gantaal|gantaallada]] iyo [[Baabuur|baabuurta]], waana mid aad loo isticmaalo, in kastoo cutubka rasmiga ah uu yahay mitir ilbiriqsigiiba. Sidoo kale, cabbiraadaha cirka (marka la cabbirayo xawaaraha jidhka cirka sida kuwa ku jira nidaamka qorraxda, iyo xitaa xiddigaha iyo galaxyada), kiiloomitir ilbiriqsigiiba waxaa loo isticmaalaa sababtoo ah cutubyada kale way yaraadaan. Qaybta badda, xawaaraha maraakiibta iyo maraakiibta quusa waxaa lagu cabbiraa guntimo, kuwaas oo la mid ah 1.853 km/saacaddii ama 0.5 mitir ilbiriqsigiiba.
== Tixraac ==
{{Wiktionary|speed|swiftness}}
{{wikiquote}}
{{Commons category}}
{{Reflist}}
{{Refbegin}}
* {{cite book | last=Hewitt | first=P.G. | title=Conceptual Physics | publisher=Pearson Education | year=2007 | isbn=978-81-317-1553-6 | url=https://books.google.com/books?id=A5HylF_5tLEC | access-date=2023-07-20}}
[[Category:Halbeeg]]
[[Category:Saynis]]
[[Category:Dherer]]
[[Category:Qiyaasaha Masaafooyinka]]
0cuw4ceklra9gj6u0x75cbxtr4yco9q
Xaas
0
13725
302921
218493
2026-07-17T12:51:44Z
Videoiib7
46243
302921
wikitext
text/x-wiki
'''Xaas''' ([[Af-Taliyaani|taliyaani]]: moglie ''ama'' sposa) Waa [[naag]]ta iyo [[hooyo|hooyada]] [[qoys]]ka. Ooridu waa naagta uu qabo [[nin]]ka [[Seey]]ga ah isla markaana waa hooyada [[caruur]]ta, [[ilmo|ilmaha]] iyo [[ciyaal]]ka reerka.
Naagtu waa inay ninkeeda ixtiraamto. Sinaysiga qofka xaaska ah waa wax xun. Ninka hal naag keliya buu qabi karaa, naagtuna hal nin keliya bay qabi kartaa.
* [https://www.jw.org/so/wargeysyada/maxaa-cusub/dhegeyso-oo-noolow/sida-xaas-barakaysan-loo-haysan-karo/ Sidee Baa Xaas Barakaysan u Haysan Kartaa?]
* [https://www.jw.org/so/wargeysyada/maxaa-cusub/reer-faraxsan/ Reerkaaga Farxad Bay Heli Karaan]
* [https://www.jw.org/so/wargeysyada/maxaa-cusub/iimaan-run-ah/talo-faaʼiido-leh-oo-nolosha-dadka-hagaajisa/ Talo Faaʼiido Leh oo Nolosha Dadka Hagaajisa]
{{Qoys}}
{{Gumud}}
[[Category:Qoys]]
ivn0vnylf295479xqfo0gyakfe9dmat
302922
302921
2026-07-17T12:53:10Z
Videoiib7
46243
302922
wikitext
text/x-wiki
'''Xaas''' ([[Af-Taliyaani|taliyaani]]: moglie ''ama'' sposa) Waa [[naag]]ta iyo [[hooyo|hooyada]] [[qoys]]ka. Xaaska waa naagta uu qabo [[nin]]ka [[Seey]]ga ah isla markaana waa hooyada [[caruur]]ta, [[ilmo|ilmaha]] iyo [[ciyaal]]ka reerka.
Naagtu waa inay ninkeeda ixtiraamto. Sinaysiga qofka xaaska ah waa wax xun. Ninka hal naag keliya buu qabi karaa, naagtuna hal nin keliya bay qabi kartaa.
* [https://www.jw.org/so/wargeysyada/maxaa-cusub/dhegeyso-oo-noolow/sida-xaas-barakaysan-loo-haysan-karo/ Sidee Baa Xaas Barakaysan u Haysan Kartaa?]
* [https://www.jw.org/so/wargeysyada/maxaa-cusub/reer-faraxsan/ Reerkaaga Farxad Bay Heli Karaan]
* [https://www.jw.org/so/wargeysyada/maxaa-cusub/iimaan-run-ah/talo-faaʼiido-leh-oo-nolosha-dadka-hagaajisa/ Talo Faaʼiido Leh oo Nolosha Dadka Hagaajisa]
{{Qoys}}
{{Gumud}}
[[Category:Qoys]]
1skjvjp8z8hrks21fi5wh95ackb2ucb
Luis Suarez
0
14737
302915
213219
2026-07-17T12:39:08Z
Videoiib7
46243
302915
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Luis Alberto Suárez Díaz''' waa ciyaryahan
u dhashay dalka Uruguay oo haatan ka
tirsan Kooxda Premier League ka ciyaarta
ee ''[[Liverpool]]'', luuqada Spanishka
dhawaaqa Suarez waa oraah
ah '''[ˈlwis ˈswares]'''.
24 January 1987 ayay aheyd
markii uu dhashay Luis Alberto
Suárez Díaz waxana ay aheyd
maalintii ugu wanagsaneyd
'''labada Lamaane ee iska dhalay'''.
Markii da’diisa 19 Jir ay aheyd
Luis Alberto Suárez Díaz wuxuu
u xir xirtay dalka '''Netherlands'''
Isagoo ku biiray kooxda
'''FC Groningen''', kaddib Suarez
waxaa uu ku biiray '''kooxda AJax Sanadkii 2007'''.
Intii lagu jiray sanadkii 2008
Suarez waxaa loo magacaabey
inuu yahey '''Ciyaaryahanka
sanadka''' ee koooxdiisa Ajax,
sanado kadibna waxaa loo dortay gool magafe Suarez '''kabtanka''' kooxda Ajax, 35 gool ayuuna ku hantay gool dhalinta
Horyaalka Holland 33 kulan uu usaftay.
'''Luis Alberto waxaa loo
magacaabay Ciyaaryahanka Sanadka ee horyaalka Holland''',
49 gool ayuu shabaqa ku
xareeyay tartamadii kala
duwaanaa ee uu AJax u saftay. Sanadkii 2010-2011.
Suarez waxaa uu dhaliyay goolkiisii
boqolaad ee '''Ajax''' Isagoo ku biiray Ciyaaryahano badan oo AJax soo maray goolasha boqoleyda u dhaliyay kooxdaas,
sida '''Johan Cruyff, Marco van Basten iyo Dennis Bergkamp'''.
'''Bishii January Sanadkii 2011 Suarez ayaa €26.5 Million''' ugu wareegay kooxda England ee Liverpool, waxaana xilligaas ay aheyd waqti kooxda Reds ay ka
taalay una baahnayd Jillaaga Garomada ee Suarez.
'''Suárez ayaa ka caawiyay
Liverpool in kaalinta Lixaad''' uu keeno durba halka markii uu ku
soo biirayay Liverpool ay
dhextaaley '''Kaalinta 12-aad''' ee Premier league, waliba hal bil gudaheed ayuu howshaa oo dhan ku qabtay waana ku cusbaa qaab ciyaareedka
'''Horyaalka England''' oo ka duwan kana adag kuwa '''Yurub'''.
February 2012 Suarez ayaa kula guuleysatay '''Liverpool koobkiisii''' ugu horeeyey kaas oo ahaa
'''koobka Football League Cup Final ama Carling Cup'''. '''Suárez ayaa koobka Adduunka 2010''' qeyb libaax ugula qeyb qaatay xulka dalkiisa Uruguay oo kaalinta Afaraad kasoo gashay Tartankaas, waxaana uu dhaliyay
Saddex gool '''iyadoo lagu Xusuusanayo goolkii gacanta uu ku bixiyay madaxa xoogan oo Ghana wareega sideedda ay ka dhalin lahaayeen Uruguay''' waqti dheeri ah oo lagu darayna lagu reebay '''Ghana'''.
'''W/D''': '''Abdimajid Sheikh Adan'''allinka cusub uu durbaba
uu kabtanka kooxda uu ka
wareejiyay Thomas Vermaelen
oo Arsenal ku biiray.bay Kabtan
Jadiidka ah ee Ajax, wixii
markaas ka dambeeyayna
Suarez waxaa uu bilaabay
Saddex dhalis ama Afar, guud
ahaana 35 gool ayuu dhaliyay
33 ciyaar waxaana uu qaatay
gool dhalinta horyaalka
Eredivisie isagoo loo caleema
saaray ciyaaryahanka sanadka
Ajax iyo kan horyaalka Holland.
Suarez maaqalinta ayuu ugu
dhacay Liverpool , intii uu
joogay Ajax waxaa uu u
dhaliyay 111 gool 159 ciyaar ee
uu saftay, waxaana loo
aqoonsaday ka mid noqoshada
rug cadaayadii kooxda soo
maray sida Van Basten,
Bergkamp, Frank de Boer iyo
Henk ten Cate.
Waqtigiisii Liverpool
Xilli Ciyaareedkii 2010–2011
Suarez ayaa heshiis shan Sano
iyo bar u saxiixay Liverpool
kaas oo gaaraya ilaa sanadka
2016, waxaana uu ahaa
Ciyaaryahankii ugu qiimaha
badnaa ee Liverpool ay soo
iibsato ilaa mardambe oo Andy
Carroll (£35 Million) ay kula soo
wareegeen.
Suarez ayaa horayba Liverpool
uga codsaday Lambarka uu
aadka u qadariyo ee 7 oo
Kooxdaan ay u soo xirteen
Macallinkiisii xiligaa Kenny
Dalglish iyo Kevin Keegan oo ah
rug cadayaal.
Suarez ayaa Kulankiisii ugu
horreeyay Liverpool u saftay 2
bishii February markaas Anfield
ay 2-0 uga badiyeen kooxda
Stoke City, bedel ayuu ku soo
galay ciyaarta waxaana uu
dhaliyay goolka labaad ee
Ciyaarta 63 daqiiqo.
Wuxuu noqday mid ka mid ah
xiddigihii Liverpool soo maray
maxaa yeelay Liverpool waxaa
uu ka caawiyay hal bil
gudaheed in kaalinta 12-aad uu
ka soo jiido uuna keeno tan
Lixaad ee Premier league kuna
dhameystaan darajadaas
Horyaalka socday.
Sanadkii 2010-2011 waxaa uu
ku dhameystay Afar gool 13
Ciyaar oo uu saftay.
Ciyaaryahanka reer Uruguay
ayaa ka niyad jabay Liverpool in
kaalinta Siddeedaad ay ku
dhameysato sanadka
2011-2012 waxaana uu u
arkay Liverpool koox hor u
socod aan la hayn.
Suarez ayaa dhaliyay
Saddexdiisii gool oo xiriir ah ee
ugu horreeyay Liverpool inta uu
la joogay Ciyaar ka dhacday
garoonka Carrow Road oo
Norwich City uu ku qash
qashaaday.
Koobka Carling Cup ayuu la
qaaday Mudada uu Liverpool uu
la joogo kaalinta Lixaad ayuuna
kasoo galay Suarez sanadkii
2011 abaalmarinta Laacibka
Dunida ee FIFA, FIFA Ballon d’Or
Laakiin Sanadkaas Faddeexad
ayuu luguha la galay kaddib
markii uu midab takooray oo
uu aflagaado kala dul dhacay
yarka gaaban ee Daafaca France
Patrice Evra
intii lagu guda Jiray
Ciyaartii October ay kala
horyimaadeen Wiilasha uu
horkaco Ferguson ee Man
United.
Suarez dhaqan Xumidiisa
waxaa lagu ganaaxay siddeed
Ciyaar inuu galin garoomada
iyo Lacag dhan £40,000 kun.
Ganaaxiisa marka uu soo
dhameystay Lugtii Labaad oo
kooxahan ay Ciyaareen
February ayuu diiday inuu
gacan qaado Evra kaddib
Tababaraha Liverpool Dalglish
ayaa ku qasbay inuu gacan
qaado dhigiisa oo uu raali
geliyo.
6-dii bishii January 2013 Suarez
ayaa dhaliyay gool lagu
murmay
oo gacata uu ugu dhaliyay
Ciyaar 2-1 Liverpool ay dirqi
ugu fakatay kooxda Mansfield
Town oo FA Cup ay ku
tartamayeen, macallinkiisa
Rodgers ayaa difaacay Suarez
halka Macallinka Mansfield Paul
Cox uu ka horyimid qiyaanada
xiddiga jilliinka ku sameeya
garoomada.
19-kii January waxaa uu
dhaliyay Suarez goolkiisii 7-aad
Saddex Ciyaar oo kaliya uu ka
horyimid kooxda Norwich
kaddib 5-0 oo ay uga
faraxasheen, todobaad
kaddibna Suarez ayaa markiisii
ugu horreysay noqday
kabtanka Liverpool Ciyaar ka
tirsan wareegga Afarta FA Cup
oo Oldham ay wajaheen hase
ahaatee waa uu ku asbaxay oo
Oldham ayaa Liverpool ku
qaarijisay 2-3.
2-dii Bishii March Suarez ayaa
Saddex gool ugu waqlalay
Liverpool Ciyaartii 4-0 Wigan ay
ugu adkaadeen, waxaana uu
markaas noqday Ciyaaryahankii
Saddexaad ee Liverpool soo
mara oo hal xilli ciyareed 20
gool ka dhaliya Premier league
kaddib Robbie Fowler iyo
Fernando Torres oo Liverpool
goolashaas ugu deeqay.
10-kii bishii March Suarez ayaa
dhaliyay goolkiisii 50-aad ee
Tartamada oo dhan Liverpool
uu u saxiixo tan iyo markii uu
ku soo biiray, isagoo ka qeyb
qaatay goolashii Tottenham oo
maara loo waayay 3-2 ay ugu
adeegtaan,12 kulan oo isku
xigana bilaa guuldaro ayay
ahayd Liverpool wax u
dhaawadana waa la waayay.
Xirfadiisa Xulka
Suarez ayaa 8 February 2007 u
saftay xulka darajada koowaad
Uruguay marka kana 3-1 ayay
ku suul dareen xulka Colombia,
garoonka ayaa laga saaray
daqiiqadii 85-aad oo uu qaatay
Jaalihii labaad kaas oo rooso u
dhigma.
Suarez ayaa dhaliyay shan gool
19 kulan oo uu xulkiiisa kala
qeyb galay Isreeb reebkii
koobka adduunka 2010.
June 2010 Tababaraha Uruguay
Óscar
Tabárez ayaa Suarez ku
daray 23-ka Ciyaaryahan ee
koobka adduunka uga qeyb
galaya, 0-0 waxaa ay la galeen
France, 3-0 South Africa ayay
guul uga gaareen.
Uruguay ayaa Wareega 16 ku
reebay South Korea 2-1, Suarez
ayaana dhaliyay goolashaas
labada ah, Tan iyo 1970-kiina
markii ugu horreysay ayay
Uruguay u soo baxeen
wareegga siddeed dhamaadka.
Layaabka koobkaas ayaa waxaa
uu ahaa kaddib madax halis ah
oo Dominic Adiyiah oo Ghana
uu ku tuuray goolka Uruguay
uu Suarez gacanta ku soo
celiyay, Suarez garoonka ayaa
laga saaray waxaana rigoorada
Ghana ka qasaariyay Asamoah
Gyan, Suarez ayaa u dabaal
dagay xulkiisa inuu ka
badbaadiyay haritaanka
koobka, 4-2 ayayna Rigoorayaal
Ghana isaga reebeen una soo
talaabeen Semi Finalka
Tartanka.
Noloshiisa qaaska ah
Suarez waxaa uu ku dhashay
Magaalada Salto ee dalka
Uruguay, waa Da’da afaraad 7
Wiilal Walaalo ah oo wada
dhashay, waxaa ay isaga iyo
Ehelkiisa ay u safreen
Magaalada Montevideo
Markaas oo da’diisu ahayd 7-jir.
Waalidiintiisa Suarez waa ay
kala tageen Isagoo jira 9 sano,
waxaa uu la noolaa hooyadii
iyo Walaalihii laakiin Aabihii
waa uu xiriirin jiray.
Montevideo waa uu ku
hormariyay waayihiisa ciyaaro
ee wado ku ciyaarka, markii uu
11 jir ahaa waxaa lagu
casuumay inuu ka qeyb galo
xerada tababarka xulka da’yarta
dalkiisa, kama uusan qeyb galin,
maxaa
yeelay mahaysan kabo
uu ku ciyaaro, walalkii ka weyn
isaga Paolo Suárez waa
ciyaaryahan qatar ah kana
ciyaaro dalka El Salvador.
Sanadkii 2009, waxaa uu
guursaday gabadhii ay
saaxiibada wada ahaayeen
waagii carruurnimadooda,
waxaa ay dhalatay gabadhoodii
ugu horreysay ee Delfina 5
August 2010.
Markii Suarez uu ka qeyb galay
Ciyaarayaha koobka adduunka
ee South Africa waxaa uu
noqday raggii kulugta lahaa
barnaamij sadaqo bixin oo lagu
taakuleynayo danyarta Africa.
Koobabkii uu kula guuleystay
xulkiisa iyo kooxihii uu soo
maray
Kooxda Ajax
Primera División (1): 2005–06
Eredivisie (1): 2010–11
KNVB Cup (1): 2009–10
Saddex koob
Kooxda Liverpool
League Cup (1): 2011–12
hal koob
Xulkiisa Uruguay
Copa América (1): 2011
hal koob
Guud ahaan koobabka uu ku
guuleystay waa Shan koob
Abaalmarinta shaqsiga ah ee uu
ku guuleystay
Dutch Footballer of the Year (1):
2009–10
Copa América Player of the
Tournament (1): 2011
Eredivisie Golden Boot (1):
2009–10
Ajax Player of the Year (2):
2008–09, 2009–10
Ajax Top Goalscorer (2): 2008–
09, 2009–10
KNVB Cup Top Goalscorer (1):
2009–10
Premier League Golden Boot
Landmark Award 10 (1): 2012–
13
Premier League Golden Boot
Landmark Award 20 (1): 2012–
13
Standard Chartered Liverpool
Player of the Month (10): March
2011, May 2011, August 2011,
September 2011, October 2011,
April 2012, September 2012,
October 2012, December 2012,
February 2013.
Intaa ayaan kusoo
gabagabaynaynaa guud ahaan
Taariikhdii Ciyaaryahan Luis
Alberto Suárez Díaz, waxaana
idiin ballan qaadeynaa in
Taariikhda Ciyaaryahannada
aan mid mid idin kugu soo
gudbin doono inshaa Allaah.
W/Q: Maxamed Qadar Ibraahim
Daahir
GOOLFM Muqdisho
Aragtidiinu waa muhim
di96pb8kl3337i6bs36ulh5bstv3dy1
Template:Abyoone
10
16101
302945
301774
2026-07-17T19:50:05Z
~2026-40361-52
46555
302945
wikitext
text/x-wiki
{{Navbox
|name=Abyoone
|title=[[Abyoone]]
|state=collapsed
|listclass=hlist
|style=clear:none; width:70%;min-width:40em
|list1={{Navbox|child
|title=[[0 (tiro)|0]]
|state={{if|eq|{{{1|}}}|zero|uncollapsed|collapsed}}
|list1=
* [[0 (tiro)|0]]
* [[1 (tiro)|1]]
* '''[[2 (tiro)|2]]'''
* '''[[3 (tiro)|3]]'''
* [[4 (tiro)|4]]
* '''[[5 (tiro)|5]]'''
* [[6 (tiro)|6]]
* '''[[7 (tiro)|7]]'''
* [[8 (tiro)|8]]
* [[9 (tiro)|9]]
|list2=
*[[10 (tiro)|10]]
*'''[[11 (tiro)|11]]'''
*[[12 (tiro)|12]]
*'''[[13 (tiro)|13]]'''
*[[14 (tiro)|14]]
*[[15 (tiro)|15]]
*[[16 (tiro)|16]]
*'''[[17 (tiro)|17]]'''
*[[18 (tiro)|18]]
*'''[[19 (tiro)|19]]'''
|list3=
*[[20 (tiro)|20]]
*[[21 (tiro)|21]]
*[[22 (tiro)|22]]
*'''[[23 (tiro)|23]]'''
*[[24 (tiro)|24]]
*[[25 (tiro)|25]]
*[[26 (tiro)|26]]
*[[27 (tiro)|27]]
*[[28 (tiro)|28]]
*'''[[29 (tiro)|29]]'''
|list4=
*[[30 (tiro)|30]]
*'''[[31 (tiro)|31]]'''
*[[32 (tiro)|32]]
*[[33 (tiro)|33]]
*[[34 (tiro)|34]]
*[[35 (tiro)|35]]
*[[36 (tiro)|36]]
*'''[[37 (tiro)|37]]'''
*[[38 (tiro)|38]]
*[[39 (tiro)|39]]
|list5=
*[[40 (tiro)|40]]
*'''[[41 (tiro)|41]]'''
*[[42 (tiro)|42]]
*'''[[43 (tiro)|43]]'''
*[[44 (tiro)|44]]
*[[45 (tiro)|45]]
*[[46 (tiro)|46]]
*'''[[47 (tiro)|47]]'''
*[[48 (tiro)|48]]
*[[49 (tiro)|49]]
|list6=
*[[50 (tiro)|50]]
*[[51 (tiro)|51]]
*[[52 (tiro)|52]]
*'''[[53 (tiro)|53]]'''
*[[54 (tiro)|54]]
*[[55 (tiro)|55]]
*[[56 (tiro)|56]]
*[[57 (tiro)|57]]
*[[58 (tiro)|58]]
*'''[[59 (tiro)|59]]'''
|list7=
*[[60 (tiro)|60]]
*'''[[61 (tiro)|61]]'''
*[[62 (tiro)|62]]
*[[63 (tiro)|63]]
*[[64 (tiro)|64]]
*[[65 (tiro)|65]]
*[[66 (tiro)|66]]
*'''[[67 (tiro)|67]]'''
*[[68 (tiro)|68]]
*[[69 (tiro)|69]]
|list8=
*[[70 (tiro)|70]]
*'''[[71 (tiro)|71]]'''
*[[72 (tiro)|72]]
*'''[[73 (tiro)|73]]'''
*[[74 (tiro)|74]]
*[[75 (tiro)|75]]
*[[76 (tiro)|76]]
*[[77 (tiro)|77]]
*[[78 (tiro)|78]]
*'''[[79 (tiro)|79]]'''
|list9=
*[[80 (tiro)|80]]
*[[81 (tiro)|81]]
*[[82 (tiro)|82]]
*'''[[83 (tiro)|83]]'''
*[[84 (tiro)|84]]
*[[85 (tiro)|85]]
*[[86 (tiro)|86]]
*[[87 (tiro)|87]]
*[[88 (tiro)|88]]
*'''[[89 (tiro)|89]]'''
|list10=
*[[90 (tiro)|90]]
*[[91 (tiro)|91]]
*[[92 (tiro)|92]]
*[[93 (tiro)|93]]
*[[94 (tiro)|94]]
*[[95 (tiro)|95]]
*[[96 (tiro)|96]]
*'''[[97 (tiro)|97]]'''
*[[98 (tiro)|98]]
*[[99 (tiro)|99]]
}}
|list2={{Navbox|child
|title=[[100 (tiro)|100]]
|state={{if|eq|{{{1|}}}|1|uncollapsed|collapsed}}
|list1=
*[[100 (tiro)|100]]
*'''[[101 (tiro)|101]]'''
*[[102 (tiro)|102]]
*'''[[103 (tiro)|103]]'''
*[[104 (tiro)|104]]
*[[105 (tiro)|105]]
*[[106 (tiro)|106]]
*'''[[107 (tiro)|107]]'''
*[[108 (tiro)|108]]
*'''[[109 (tiro)|109]]'''
|list2=
*[[110 (tiro)|110]]
*[[111 (tiro)|111]]
*[[112 (tiro)|112]]
*'''[[113 (tiro)|113]]'''
*[[114 (tiro)|114]]
*[[115 (tiro)|115]]
*[[116 (tiro)|116]]
*[[117 (tiro)|117]]
*[[118 (tiro)|118]]
*[[119 (tiro)|119]]
|list3=
*[[120 (tiro)|120]]
*[[121 (tiro)|121]]
*[[122 (tiro)|122]]
*[[123 (tiro)|123]]
*[[124 (tiro)|124]]
*[[125 (tiro)|125]]
*[[126 (tiro)|126]]
*'''[[127 (tiro)|127]]'''
*[[128 (tiro)|128]]
*[[129 (tiro)|129]]
|list4=
*[[130 (tiro)|130]]
*'''[[131 (tiro)|131]]'''
*[[132 (tiro)|132]]
*[[133 (tiro)|133]]
*[[134 (tiro)|134]]
*[[135 (tiro)|135]]
*[[136 (tiro)|136]]
*'''[[137 (tiro)|137]]'''
*[[138 (tiro)|138]]
*'''[[139 (tiro)|139]]'''
|list5=
*[[140 (tiro)|140]]
*[[141 (tiro)|141]]
*[[142 (tiro)|142]]
*[[143 (tiro)|143]]
*[[144 (tiro)|144]]
*[[145 (tiro)|145]]
*[[146 (tiro)|146]]
*[[147 (tiro)|147]]
*[[148 (tiro)|148]]
*'''[[149 (tiro)|149]]'''
|list6=
*[[150 (tiro)|150]]
*'''[[151 (tiro)|151]]'''
*[[152 (tiro)|152]]
*[[153 (tiro)|153]]
*[[154 (tiro)|154]]
*[[155 (tiro)|155]]
*[[156 (tiro)|156]]
*'''[[157 (tiro)|157]]'''
*[[158 (tiro)|158]]
*[[159 (tiro)|159]]
|list7=
*[[160 (tiro)|160]]
*[[161 (tiro)|161]]
*[[162 (tiro)|162]]
*'''[[163 (tiro)|163]]'''
*[[164 (tiro)|164]]
*[[165 (tiro)|165]]
*[[166 (tiro)|166]]
*'''[[167 (tiro)|167]]'''
*[[168 (tiro)|168]]
*[[169 (tiro)|169]]
|list8=
*[[170 (tiro)|170]]
*[[171 (tiro)|171]]
*[[172 (tiro)|172]]
*'''[[173 (tiro)|173]]'''
*[[174 (tiro)|174]]
*[[175 (tiro)|175]]
*[[176 (tiro)|176]]
*[[177 (tiro)|177]]
*[[178 (tiro)|178]]
*'''[[179 (tiro)|179]]'''
|list9=
*[[180 (tiro)|180]]
*'''[[181 (tiro)|181]]'''
*[[182 (tiro)|182]]
*[[183 (tiro)|183]]
*[[184 (tiro)|184]]
*[[185 (tiro)|185]]
*[[186 (tiro)|186]]
*[[187 (tiro)|187]]
*[[188 (tiro)|188]]
*[[189 (tiro)|189]]
|list10=
*[[190 (tiro)|190]]
*'''[[191 (tiro)|191]]'''
*[[192 (tiro)|192]]
*'''[[193 (tiro)|193]]'''
*[[194 (tiro)|194]]
*[[195 (tiro)|195]]
*[[196 (tiro)|196]]
*'''[[197 (tiro)|197]]'''
*[[198 (tiro)|198]]
*'''[[199 (tiro)|199]]'''
}}
|list3={{Navbox|child
|title=[[200 (tiro)|200]]
|state={{if|eq|{{{1|}}}|2|uncollapsed|collapsed}}
|list1=
*[[200 (tiro)|200]]
*[[201 (tiro)|201]]
*[[202 (tiro)|202]]
*[[203 (tiro)|203]]
*[[204 (tiro)|204]]
*[[205 (tiro)|205]]
*[[206 (tiro)|206]]
*[[207 (tiro)|207]]
*[[208 (tiro)|208]]
*[[209 (tiro)|209]]
|list2=
*[[210 (tiro)|210]]
*'''[[211 (tiro)|211]]'''
*[[212 (tiro)|212]]
*[[213 (tiro)|213]]
*[[214 (tiro)|214]]
*[[215 (tiro)|215]]
*[[216 (tiro)|216]]
*[[217 (tiro)|217]]
*[[218 (tiro)|218]]
*[[219 (tiro)|219]]
|list3=
*[[220 (tiro)|220]]
*[[221 (tiro)|221]]
*[[222 (tiro)|222]]
*'''[[223 (tiro)|223]]'''
*[[224 (tiro)|224]]
*[[225 (tiro)|225]]
*[[226 (tiro)|226]]
*'''[[227 (tiro)|227]]'''
*[[228 (tiro)|228]]
*'''[[229 (tiro)|229]]'''
|list4=
*[[230 (tiro)|230]]
*[[231 (tiro)|231]]
*[[232 (tiro)|232]]
*'''[[233 (tiro)|233]]'''
*[[234 (tiro)|234]]
*[[235 (tiro)|235]]
*[[236 (tiro)|236]]
*[[237 (tiro)|237]]
*[[238 (tiro)|238]]
*'''[[239 (tiro)|239]]'''
|list5=
*[[240 (tiro)|240]]
*'''[[241 (tiro)|241]]'''
*[[242 (tiro)|242]]
*[[243 (tiro)|243]]
*[[244 (tiro)|244]]
*[[245 (tiro)|245]]
*[[246 (tiro)|246]]
*[[247 (tiro)|247]]
*[[248 (tiro)|248]]
*[[249 (tiro)|249]]
|list6=
*[[250 (tiro)|250]]
*'''[[251 (tiro)|251]]'''
*[[252 (tiro)|252]]
*[[253 (tiro)|253]]
*[[254 (tiro)|254]]
*[[255 (tiro)|255]]
*[[256 (tiro)|256]]
*'''[[257 (tiro)|257]]'''
*[[258 (tiro)|258]]
*[[259 (tiro)|259]]
|list7=
*[[260 (tiro)|260]]
*[[261 (tiro)|261]]
*[[262 (tiro)|262]]
*'''[[263 (tiro)|263]]'''
*[[264 (tiro)|264]]
*[[265 (tiro)|265]]
*[[266 (tiro)|266]]
*[[267 (tiro)|267]]
*[[268 (tiro)|268]]
*'''[[269 (tiro)|269]]'''
|list8=
*[[270 (tiro)|270]]
*'''[[271 (tiro)|271]]'''
*[[272 (tiro)|272]]
*[[273 (tiro)|273]]
*[[274 (tiro)|274]]
*[[275 (tiro)|275]]
*[[276 (tiro)|276]]
*'''[[277 (tiro)|277]]'''
*[[278 (tiro)|278]]
*[[279 (tiro)|279]]
|list9=
*[[280 (tiro)|280]]
*'''[[281 (tiro)|281]]'''
*[[282 (tiro)|282]]
*'''[[283 (tiro)|283]]'''
*[[284 (tiro)|284]]
*[[285 (tiro)|285]]
*[[286 (tiro)|286]]
*[[287 (tiro)|287]]
*[[288 (tiro)|288]]
*[[289 (tiro)|289]]
|list10=
*[[290 (tiro)|290]]
*[[291 (tiro)|291]]
*[[292 (tiro)|292]]
*'''[[293 (tiro)|293]]'''
*[[294 (tiro)|294]]
*[[295 (tiro)|295]]
*[[296 (tiro)|296]]
*[[297 (tiro)|297]]
*[[298 (tiro)|298]]
*[[299 (tiro)|299]]
}}
|list4={{Navbox|child
|title=[[300 (tiro)|300]]
|state={{if|eq|{{{1|}}}|3|uncollapsed|collapsed}}
|list1=
*[[300 (tiro)|300]]
*[[301 (tiro)|301]]
*[[302 (tiro)|302]]
*[[303 (tiro)|303]]
*[[304 (tiro)|304]]
*[[305 (tiro)|305]]
*[[306 (tiro)|306]]
*'''[[307 (tiro)|307]]'''
*[[308 (tiro)|308]]
*[[309 (tiro)|309]]
|list2=
*[[310 (tiro)|310]]
*'''[[311 (tiro)|311]]'''
*[[312 (tiro)|312]]
*'''[[313 (tiro)|313]]'''
*[[314 (tiro)|314]]
*[[315 (tiro)|315]]
*[[316 (tiro)|316]]
*'''[[317 (tiro)|317]]'''
*[[318 (tiro)|318]]
*[[319 (tiro)|319]]
|list3=
*[[320 (tiro)|320]]
*[[321 (tiro)|321]]
*[[322 (tiro)|322]]
*[[323 (tiro)|323]]
*[[324 (tiro)|324]]
*[[325 (tiro)|325]]
*[[326 (tiro)|326]]
*[[327 (tiro)|327]]
*[[328 (tiro)|328]]
*[[329 (tiro)|329]]
|list4=
*[[330 (tiro)|330]]
*'''[[331 (tiro)|331]]
*[[332 (tiro)|332]]
*[[333 (tiro)|333]]
*[[334 (tiro)|334]]
*[[335 (tiro)|335]]
*[[336 (tiro)|336]]
*'''[[337 (tiro)|337]]'''
*[[338 (tiro)|338]]
*[[339 (tiro)|339]]
|list5=
*[[340 (tiro)|340]]
*[[341 (tiro)|341]]
*[[342 (tiro)|342]]
*[[343 (tiro)|343]]
*[[344 (tiro)|344]]
*[[345 (tiro)|345]]
*[[346 (tiro)|346]]
*'''[[347 (tiro)|347]]'''
*[[348 (tiro)|348]]
*'''[[349 (tiro)|349]]'''
|list6=
*[[350 (tiro)|350]]
*[[351 (tiro)|351]]
*[[352 (tiro)|352]]
*'''[[353 (tiro)|353]]'''
*[[354 (tiro)|354]]
*[[355 (tiro)|355]]
*[[356 (tiro)|356]]
*[[357 (tiro)|357]]
*[[358 (tiro)|358]]
*'''[[359 (tiro)|359]]'''
|list7=
*[[360 (tiro)|360]]
*[[361 (tiro)|361]]
*[[362 (tiro)|362]]
*[[363 (tiro)|363]]
*[[364 (tiro)|364]]
*[[365 (tiro)|365]]
*[[366 (tiro)|366]]
*'''[[367 (tiro)|367]]'''
*[[368 (tiro)|368]]
*[[369 (tiro)|369]]
|list8=
*[[370 (tiro)|370]]
*[[371 (tiro)|371]]
*[[372 (tiro)|372]]
*'''[[373 (tiro)|373]]'''
*[[374 (tiro)|374]]
*[[375 (tiro)|375]]
*[[376 (tiro)|376]]
*[[377 (tiro)|377]]
*[[378 (tiro)|378]]
*'''[[379 (tiro)|379]]'''
|list9=
*[[380 (tiro)|380]]
*[[381 (tiro)|381]]
*[[382 (tiro)|382]]
*'''[[383 (tiro)|383]]'''
*[[384 (tiro)|384]]
*[[385 (tiro)|385]]
*[[386 (tiro)|386]]
*[[387 (tiro)|387]]
*[[388 (tiro)|388]]
*'''[[389 (tiro)|389]]'''
|list10=
*[[390 (tiro)|390]]
*[[391 (tiro)|391]]
*[[392 (tiro)|392]]
*[[393 (tiro)|393]]
*[[394 (tiro)|394]]
*[[395 (tiro)|395]]
*[[396 (tiro)|396]]
*'''[[397 (tiro)|397]]'''
*[[398 (tiro)|398]]
*[[399 (tiro)|399]]
}}
|list5={{Navbox|child
|title=[[400 (tiro)|400]]
|state={{if|eq|{{{1|}}}|4|uncollapsed|collapsed}}
|list1=
*[[400 (tiro)|400]]
*'''[[401 (tiro)|401]]'''
*[[402 (tiro)|402]]
*[[403 (tiro)|403]]
*[[404 (tiro)|404]]
*[[405 (tiro)|405]]
*[[406 (tiro)|406]]
*[[407 (tiro)|407]]
*[[408 (tiro)|408]]
*'''[[409 (tiro)|409]]'''
|list2=
*[[410 (tiro)|410]]
*[[411 (tiro)|411]]
*[[412 (tiro)|412]]
*[[413 (tiro)|413]]
*[[414 (tiro)|414]]
*[[415 (tiro)|415]]
*[[416 (tiro)|416]]
*[[417 (tiro)|417]]
*[[418 (tiro)|418]]
*'''[[419 (tiro)|419]]'''
|list3=
|list4=
|list5=
|list6=
|list7=
|list8=
|list9=
|list10=
}}
|list6={{Navbox|child
|title=[[500 (tiro)|500]]
|state={{if|eq|{{{1|}}}|5|uncollapsed|collapsed}}
|list1=
|list2=
|list3=
|list4=
|list5=
|list6=
|list7=
|list8=
|list9=
|list10=
}}
|list7={{Navbox|child
|title=[[600 (tiro)|600]]
|state={{if|eq|{{{1|}}}|6|uncollapsed|collapsed}}
|list1=
|list2=
|list3=
|list4=
|list5=
|list6=
|list7=
|list8=
|list9=
|list10=
}}
|list8={{Navbox|child
|title=[[700 (tiro)|700]]
|state={{if|eq|{{{1|}}}|7|uncollapsed|collapsed}}
|list1=
|list2=
|list3=
|list4=
|list5=
|list6=
|list7=
|list8=
|list9=
|list10=
}}
|list9={{Navbox|child
|title=[[800 (tiro)|800]]
|state={{if|eq|{{{1|}}}|8|uncollapsed|collapsed}}
|list1=
|list2=
|list3=
|list4=
|list5=
|list6=
|list7=
|list8=
|list9=
|list10=
}}
|list10={{Navbox|child
|title=[[900 (tiro)|900]]
|state={{if|eq|{{{1|}}}|9|uncollapsed|collapsed}}
|list1=
|list2=
|list3=
|list4=
|list5=
|list6=
|list7=
|list8=
|list9=
|list10=
}}
|below=Tirooyinka qoraalkooda la waaweyneeyay waa [[Tiro mutuxan|tirooyin mutuxan]]}}
<noinclude>
{{Documentation}}
[[Category:Tusmo xisaab]]
</noinclude>
6rk3fovosznheixntsl8znw3xk813gr
Koka-Kola
0
22779
302999
215311
2026-07-18T10:18:16Z
Videoiib7
46243
302999
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox cabitaan
|name = Koka-Kola
|image =Coca-Cola logo.svg
|caption =
|type = [[Cabitaan]]
|manufacturer = [[Shirkada Koka-Kola]]
|origin = Maraykanka
|headquarters = 1 Coca-Cola Plaza [[Atlanta|Atlanta, Georgia]] 30313
|introduced = {{start date and age|1886|5|8}}
|color = [[Caramel color|Caramel E-150d]]
|flavor = Kola
|variants = {{plainlist|
*[[Diet Coke]]
*[[Diet Coke Caffeine-Free]]
*[[Caffeine-Free Coca-Cola]]
*[[Coca-Cola Zero]]
*[[Coca-Cola Cherry]]
*[[Coca-Cola Citra]]
*[[Coca-Cola Life]]
}}
|related = [[Pepsi]]<br /><br />[[RC Cola]]<br />[[Afri-Cola]]<br />[[Postobón]]<br />[[Inca Kola]]<br />[[Kola Real]]<br />[[Cavan Cola]]
|website = {{URL|http://www.coca-colacompany.com}}
}}
[[File:15-09-26-RalfR-WLC-0098.jpg|thumb|Dhalada cabitaanka Koka-Kola]]
'''Koka-Kola''' ({{lang-en|Coca-Cola}}; {{lang-ar|كوكا كول}}) sida badan loo yaqaano '''Kook''' (Coke), Waa [[cabitaan fudud]] oo lagu daray [[Kaarboon]]<ref>In June 2012, Coca-Cola announced its intentions to begin distributing in [[Myanmar]]. {{cite news|title=Coca-Cola to spend $30 billion to grow globally|first=Leon|last=Stafford|url=http://www.ajc.com/news/business/coca-cola-to-spend-30-billion-to-grow-globally/nR6YS/|newspaper=[[The Atlanta Journal-Constitution]]|date=September 9, 2012|accessdate=January 24, 2013}}</ref> kaasi ooy soo saarto [[Shirkada Koka-Kola]] ee fadhigeedu yahay [[Atlanta|Atlanta, Joorjiya]] [[USA|Cariga Maraykanka]].
==Hordhac==
Dhamaadkii qarnigii 19aad ayaa nin [[saynis]]yahan oo lagu magacaabi jirey John Bemberton wuxuu rabay inuu sameeyo [[daawo]], laakiin walxihii uu isku dardaray waxaa uga soo baxay cabitaanka maanta Koka-Kolaha loo yaqaano. Badhtamihii qarnigii 20aad ayaa cabitaanka Koka-kola aad u soo shaacbaxay oo suuq fiican yeeshay. Magaca cabitaanka waxaa laga keenay magacyada waxyaabaha ka samaysan yahay ee kala ah midhaha kola (oo ah mida kaafeiinta leh) iyo caleenta geedka kooka.<ref>{{cite news |title=2015 Ranking |url=http://interbrand.com/best-brands/best-global-brands/2015/ranking/ |ciwaan=Nuqul Archive |access-date=2017-07-23 |archive-date=2016-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161021100708/http://interbrand.com/best-brands/best-global-brands/2015/ranking/ |dead-url=yes }}</ref>
==Muuqaalo==
<gallery perrow=" " widths="208" heights="208" caption="Sawiro">
File:Commercial._At_the_Coca_Cola_Plant_BAnQ_P48S1P06539.jpg
File:Coke_can_(3434490584).jpg
File:Morocco-128_-_Coke_Delivery_(from_film)_(2219047982).jpg
File:15-09-26-RalfR-WLC-0098.jpg
File:John Pemberton.jpg
File:19th century Coca-Cola coupon.jpg
File:Coca Cola ad ca. 1943 IMG 3744.JPG
File:Coca Cola Bottling Machine, Biedenharn Museum and Gardens IMG 4101.JPG
File:Coca-Cola_logo.svg
</gallery>
==Sidoo kale fiiri==
* [[Bebsi Kola]]
* [[Faanta]]
{{commons|Category:Coca-Cola}}
==Xigasho==
{{reflist}}
[[Category:Cunto]]
[[Category:Cabitaan]]
e8vz4jk8iftkowo5vlwuj5dcir009bj
Jeff Bezos
0
23429
303000
297036
2026-07-18T10:20:12Z
Videoiib7
46243
/* Early life and education */
303000
wikitext
text/x-wiki
[[File:Jeff Bezos 2016.jpg|thumb|260px|Jeff Bezos]]
'''Jeff Bezos''', magaciisa saxda waa '''Jeffrey Preston Bezos''' (/ˈbeɪzoʊs/, wuxuuna dhashay 12, jennuary 1964), waa [[bilyaneer]] [[Gobolada Midoobay|Mareykan]] ah oo ganacsade ah isla markaana ah aas-aasaha shirkadda [[Amazon]]. Jeff Bezos waa nin maalgashade ahna injiner wuxuuna aqoon durugsan u leeyahay sayniska kombiyuutarka.
Jeff Bezos waa aasaasaha iyo maamulihii hore ee Amazon, mid ka mid ah shirkadaha ugu waaweyn ee tiknoolajiyada adduunka, oo uu aasaasay sanadkii 2000 oo uu gaaray heerkii ugu sareeyay ee ganacsigeeda sanadkii 2015-kii.
Iyada oo hantida saafiga ah ee [[Dollarka Maraykanka|$]] 112 bilyan, Jeff Bezos wuxuu mar ahaa "qofka ugu taajirsan adduunka", sida laga soo xigtay [[Forbes]], inta u dhaxeysay 2017 iyo 2021, markaas oo uu ka horreeyey mogulka tiknoolojiyadda ee [[Ustareliya]]ka [[Elon Musk]].::
Qoraaga xogtaan ''Sammyboi'' (heykal).
== Noloshiisii hore iyo waxbarashada ==
Bezos wuxuu ku magacbaxay Jeffrey Preston Jorgensen Janaayo 12, 1964, Albuquerque, New Mexico, waxaa dhalay Jacklyn ( ''née'' Gise) (1946–2025) iyo Ted Jorgensen (1944–2015). Xilligii uu dhalanayay, hooyadiis waxay ahayd arday dugsi sare ah oo 17 jir ah, aabihiisna wuxuu ahaa 19 jir. Ted wuxuu ahaa nin u dhashay dalka Denmark oo baaskiil wada oo ku dhashay Chicago, wuxuuna kasoo jeedaa qoys Baptist ah. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=t95iRvivDHIC&dq=%22jeff+bezos%22+%22baptists%22&pg=PT139|title=The Everything Store: Jeff Bezos and the Age of Amazon|date=October 15, 2013|publisher=Little, Brown|isbn=978-0-316-21925-9|access-date=March 19, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807120541/https://books.google.com/books?id=t95iRvivDHIC&dq=%22jeff%20bezos%22%20%22baptists%22&pg=PT139|archive-date=August 7, 2023|url-status=live}}</ref> Kaddib markii ay dhammeeysay dugsiga sare wallow ay jireen xaalado adag, Jacklyn waxay ka qeybgashay dugsi xilliga habeenkii ah, iyadoo wadata ilmaheeda yar. Jeff wuxuu markii uu labba sanno jirsaday billaabay dugsiga Montessori ee Albuquerque.
Ted (Jeff aabbihiis) wuxuu la dhibaataysnaa khamriga iyo xaalado dhaqaale xumo. Jacklyn waxay ka tagtay ninkeeda si ay ula noolaato waalidkeed, iyadoo gudbisay dacwad furiin bishii Juun 1965-tii, markaas oo Jeff uu jiray 17 bilood oo qura. Ka dib furiinka waalidkiis, hooyadiis waxay guursatay Miguel "Mike" Bezos, oo ahaa soo-galooti u dhashay dalka Kuuba, bishii Abriil 1968-dii. Arooska ka dib, Mike wuxuu si sharci ah u korsaday Jeff oo markaas 4 sano jir ahaa, magaca qoyskana waxaa looga beddelay Jorgensen loona dhigay Bezos. Jacklyn, ninkeedii cusub, iyo wiilkeeduba waxay ka guureen degaankaas, iyagoo ka codsaday Ted inuu joojiyo xiriirka uu la leeyahay wiilka, codsigaas oo uu oggolaaday.
Markii Mike uu shahaadadiisa ka qaatay Jaamacadda New Mexico, qoysku waxay u guureen Houston, Texas, si uu ugu bilaabo shaqo injineernimo shirkadda Exxon. Jeff wuxuu waxbarashada dugsiga hoose ka bilaabay River Oaks Elementary School ee Houston, halkaas oo uu dhiganayay fasallada afraad ilaa lixaad. Jeff awowgiis dhanka hoose wuxuu ahaa Lawrence Preston Gise, oo ahaa agaasime goboleedka Guddiga Tamarta Atommiga ee Mareykanka (AEC) ee Albuquerque.
Lawrence wuxuu goor hore ka fariistay shaqada isagoo u guuray beer qoyskiisu ku lahaayeen meel u dhow Cotulla, Texas. Jeff wuxuu halkaas ku qaadan jiray xagaayo badan xilligii yaraantiisii; beertaas oo uu markii dambe iibsaday, kana ballaariyay 25,000 oo hektar ilaa 160,000 oo hektar. Jeff wuxuu muujiyay xiiso cilmiyeed iyo aqoon farsamo, isagoo mar ku xiray alaarmiga korontada qolkiisa si uu uga ilaaliyo walaalihiis ka yaraa. Qoysku waxay markii dambe u guureen Miami, Florida, halkaas oo Jeff uu ka dhigtay dugsiga sare ee Miami Palmetto High School. Intii uu dugsiga sare ku jiray, wuxuu ka shaqayn jiray maqaayadda McDonald's isagoo ahaa cunto-kariye (line cook) xilliga quraacda.
Bezos wuxuu ka qayb qaatay Barnaamijka Tababarka Sayniska ee Ardayda ee Jaamacadda Florida. Wuxuu ahaa ardayga ugu sarreeya fasalkiisa (valedictorian), wuxuuna ku guulaystay abaalmarino dhawr ah oo ay ka mid yihiin National Merit Scholar iyo Silver Knight Award sanadkii 1982-kii. Khudbadiisii qalin-jabinta, Bezos wuxuu u sheegay dhagaystayaasha inuu ku riyoonayo maalin bini'aadanku ay degaan ka samaysan doonaan hawada sare. Jariidad maxalli ah ayaa soo xigatay ujeedkiisa ahaa "inuu dadka oo dhan ka saaro dhulka, dhulkana loo beddelo beer qaran oo aad u weyn".
Kaddib markii uu ka qalin-jabiyay dugsiga sare 1982-kii, Bezos wuxuu galay Jaamacadda Princeton. Markii hore wuxuu bartay cilmiga Fiisigiska (physics), balse markii dambe wuxuu u beddelay Injineernimada Korontada iyo Sayniska Kombiyuutarka. Sanadkii 2018-kii, isagoo hadal ka jeedinayay Naadiga Dhaqaalaha ee Washington, D.C., Bezos wuxuu shaaca ka qaaday in qiyaastii soddon sano ka hor, arday ay isku fasal ahaayeen oo lagu magacaabo Yasantha Rajakarunanayake uu kaga guulaystay xallinta dhibaatada xisaabta, taasna ay ku kalliftay inuu iska daayo riyadiisii ahayd inuu noqdo saynisyahan ku takhasusay Fiisigiska Aragtida (theoretical physicist).
Bezos wuxuu xubin ka ahaa Quadrangle Club, oo ka mid ah 11-ka naadi ee wax lagu cuno ee Princeton. Intaas waxaa dheer, wuxuu ahaa guddoomiyaha qaybta Princeton ee ururka "Students for the Exploration and Development of Space" (SEDS). Wuxuu ku qalin-jabiyay dhibco aad u sarreeya (GPA 4.2), waxaana loo doortay xubinnimada ururrada sharafta leh ee Phi Beta Kappa iyo Tau Beta Pi. Bezos wuxuu ka qalin-jabiyay Princeton sanadkii 1986-kii isagoo qaatay shahaadada Bachelor of Science in Engineering (BSE), isagoo ku gudbay dhibcaha ugu sarreeya ee sharafta leh (summa cum laude).
== noloshada hore ==
Bezos wuxuu ku dhashay Jeffrey Preston Jorgensen taarikhdu markay ahayd Janaayo 12, 1964, Albuquerque, New Mexico, ilaa Jacklyn ( ''née'' Gise) (1946–2025) iyo Ted Jorgensen (1944–2015). Markii uu dhashay, hooyadiis waxay ahayd ardayad dhigata dugsiga sare da' ahan waxay ahayd 17 jir , aabihiisna wuxuu ahaa 19 jir. Ted wuxuu ahaa nin danish maraykana oo baskil-yahana wuxuuna ku dhashay Chicago, isagoo ka soo jeeda qoys ka tirsan Baptists-ka. <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=t95iRvivDHIC&dq=%22jeff+bezos%22+%22baptists%22&pg=PT139|title=The Everything Store: Jeff Bezos and the Age of Amazon|date=October 15, 2013|publisher=Little, Brown|isbn=978-0-316-21925-9|access-date=March 19, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230807120541/https://books.google.com/books?id=t95iRvivDHIC&dq=%22jeff%20bezos%22%20%22baptists%22&pg=PT139|archive-date=August 7, 2023|url-status=live}}</ref> Ka dib markii uu dhammaystay dugsiga sare inkastoo ay ku jireen duruufo adag, Jacklyn waxay dhigan jirtay dugsiga habeenkii, iyadoo uu la socdo ilmaheedu. Jeff wuxuu waxbarasho ka bilaabay dugsiga Montessori ah oo ku yaal Albuquerque markii uu ahaa laba sano jir.
Ted wuxuu la halgaamayay khamriga iyo dhaqaalihiisa. <ref>{{Cite news|deadurl=Brad Stone (journalist)}}</ref> Jacklyn waxay ninkeeda ka tagtay si ay ula noolaato waalidkeed, iyadoo codsi furiin ah ka gudbisay Juun 1965 markii Jeff uu jiray 17 bilood. <ref>{{Cite book|last=Stone|first=Brad|title=[[The Everything Store]]|publisher=[[Little, Brown and Company|Little, Brown]]|year=2013|isbn=978-0-316-21926-6|author-link=Brad Stone (journalist)}}</ref> Kadib markii waalidkiisu kala tageen, hooyadiis waxay guursatay Miguel "Mike" Bezos oo ahaa muhaajir u dhashay Kuuba bishii Abriil 1968. Wax yar ka dib arooskoodi, Mike wuxuu korsaday Jeff oo ahaa 4 jir, kaasoo magaciisa rasmiga ah laga beddelay Jorgensen laguna beddelay Bezos. Jacklyn, ninkeeda, iyo wiilkeeda ayaa ka tagay aagga waxayna Ted ka codsadeen inuu joojiyo xiriirka, taas oo uu ku raacay.
Ka dib markii Mike uu shahaadada koowad ka qaatay Jaamacadda New Mexico, qoysku waxay u guureen [[Houston]], Texas, si uu u bilaabo inuu injineer ahaan uga shaqeeyo Exxon . Awoowgii hooyo ee Jeff wuxuu ahaa Lawrence Preston Gise, oo ahaa agaasime goboleed ka tirsan Guddiga Tamarta Atomiga ee Mareykanka (AEC) ee Albuquerque.
Lawrence wuxuu hawlgab ku noqday beertii qoyskiisa oo uu dhow Cotulla, Texas, halkaas oo uu awowgiis kula qaadan jiray xagaaga inta badan yaraantiisi , kaas oo uu markii dambe iibsan doono oo uu ka ballaarin doono {{Convert|25000|acre|ha|0}} ilaa {{Convert|160000|acre|ha|0}} . Jeff wuxuu muujin jiray xiisaha uu hayo sayniska iyo aqoonta tiknoolajiyada, wuxuuna mar qalab digniin bixiya oo koronto ku shaqeeya u adeegsaday si uu uga ilaaliyo walaalihiis ka yar inay ka baxaan qolkiisa. Dugsiga sare, wuxuu ka shaqeeyay McDonald's isagoo ah mudalabka khadka gaaban inta lagu jiro shaqada quraacda.
Wuxuu ahaa arday dhigta fasalka dugsiga sare, Aqoonyahanka Heerka Qaranka, <ref name="Robinson 2010, p. 24" /> iyagoo ku guuleystay Abaalmarinta Silver Knight sanadkii 1982. Khudbaddiisii qalin-jabinta, Bezos wuxuu dhagaystayaasha u sheegay inuu ku riyoon jiray maalinta uu bani'aadamku gumeysan doono hawada sare .
Sannadkii 2018, intii lagu jiray khudbad uu ka jeediyay Naadiga Dhaqaalaha ee Washington, DC, Bezos wuxuu shaaca ka qaaday, in qiyaastii soddon sano ka hor, saaxiibkii fasalka Princeton Yasantha Rajakarunanayake uu ka adkaaday xallinta dhibaato xisaabeed, taasoo keentay inuu ka quusto riyadiisa ah inuu noqdo fiisigis aragtiyeed.
Wuxuu haystay GPA 4.2 waxaana loo doortay Phi Beta Kappa iyo Tau Beta Pi . Bezos wuxuu ka qalin jabiyay Princeton sanadkii 1986 isagoo haysta shahaadada koowaad ee cilmiga injineernimada (BSE), ''oo ah shahaadada koowaad ee'' cilmiga sayniska.
ntw01glr1mulfaf2ohvdx5s63ha2fdx
Biciide
0
28443
302925
302879
2026-07-17T13:07:46Z
~2026-40131-06
46545
/* Dadka Caanka ah ee kasoo jeeda */
302925
wikitext
text/x-wiki
waa mid kamida beelaha isaaqa kuwa ugu balaadhan tiro ahaan<ref>https://www.somalinet.com/forums/viewtopic.php?t=254421</ref> iyo dhul ahaanba, biciide yoonis waxay taariikh ahaan kaalin weyn ku lahayen xaaladkasta oo dalku soomaray. iyago saamentooda kulahaa xitaa kahor intaanu gumaystuhu qabsan dalka. Wagaas oo hogaamiya beeleedyadi waaagi qarnigi 14aad ee kaso jeday biciide ay ka talin jireen bariga somaliland.sidoo kalana waxay dhal wadaagaan beesha sheekhaal
<ref>https://www.google.com/search?client=ms-google-coop&cx=partner-pub-7548458662633181%3A2443211434&ei=PMgtXcqCCI6y6QS637GIBg&q=somalia+map+sanaag+clas&oq=somalia+map+sanaag+clas&gs_l=psy-ab.3..38l4.6196.11335..11750...0.0..1.1105.10060.2-1j8j3j3j2j2......0....1..gws-wiz.......0i71j35i39j0j0i131j0i67j0i131i20i263j0i22i30.HgyaXIbfRp8</ref> dhulka hada lo yaqan sanaag bari nugaal iyo sool sido kale waqtigi guumaystaha waxay beesha badh kamidi raacen ama la safteen maamulka boqortoodadii Diiriye Guure oo ahaa ciidamo kaso horjeeday gumaystihii ingriiska waxana ka mid ahaa shire axmed faarax oo ahaaa sheikh caalim ahaa kadibna ku biiray ciidankii [[Diiriye Guure]] ayaa kadib darawishtu waxay dulan kusoo qadeen dhulkii uu kasoo jeeday shire wirif. waxayna cagta mariyen qaar badan oo kamida reerkii sheekh wirif oo iyagu ingiriska<ref>https://www.jstor.org/stable/1157617</ref> la safna ama taageer sanaa markasu tiriyay gabay uu ugu adkesan kari wayay xanta iyo tuhunka ay ka qaben beeshisa oo ay is lahaayen isaga ayaa ka danbeeya duulanka daraawishtu idnku sooqaday. taariikhaha hore waxa jiray marki beeshu kabadatay asaaaged in iyagi isu muuqdeen oo ay colaadi ka dhex bilaabatay qaar ka mida beelaha biciide laftisa waxana jiray dagaal soconayay waqti dheer oo u dhaxeeyay '''[[axmed faarax(habarjeclo)]]''' iyo oo ay ku idladen sheekhi iyo sharifki iyo xoogi labadasi belod beeshu waxay ka talinjirtay xeebta teedsan berbera ilaa maydh oo ay boqoradi, iyo hogamiye qabailki, ka dhashay beeshu ka talin jireen dekeda has iyado waxa ugu muhimsana ee laga so dejin jirau aha timirta,
waqtigan casriga beeshu waxay ka tirsan tahay dadka dega gobolada waqooyi somaliland gaar ahaan Sanaag Saaxil Sool iyo Togdheer<ref>https://www.google.com/search?q=somaliland+clan+map&tbm=isch&source=iu&ictx=1&fir=NjZ7YexnHxS_JM%253A%252CGu4XvyBznsKy4M%252C_&vet=1&usg=AI4_-kRnYtBg1Ap92B_RTGpw7yJyr_d5dQ&sa=X&ved=2ahUKEwi71_7f3rnjAhWKDuwKHYVYDFkQ9QEwAXoECAcQBg#imgrc=NjZ7YexnHxS_JM:</ref>
[[Sax]]
[[Liiska mujaahidiinta habarjeclo]]
==Dhulka ay degaan==
beeshu waxay degtaa 4 kamida 6da gobol ee waaweyn ee somaliland<ref>https://www.google.com/search?q=somaliland+clan+map&tbm=isch&source=iu&ictx=1&fir=NjZ7YexnHxS_JM%253A%252CGu4XvyBznsKy4M%252C_&vet=1&usg=AI4_-kRnYtBg1Ap92B_RTGpw7yJyr_d5dQ&sa=X&ved=2ahUKEwi71_7f3rnjAhWKDuwKHYVYDFkQ9QEwAXoECAcQBg#imgrc=NjZ7YexnHxS_JM:</ref> iyo magaalooyin waaweyn ooy ka midyihin BURCO, waxayna kamidyihin dadka sida nabada ugu wada nool magalada Burco<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Erigavo</ref>
sidoo kale waxay deganyihin magalada [[burco]], waxay qayb baladhan ka yihin dadka ku dhaqan
magala xebeedka berbera. Qomiyadani waxay degta magaloyinka qoryaale, Beer, ina afmadoobe, xood, waridaad
'''Xeebta ugu dheer [[somaliland]] waxa dega [[habarjeclo]] gaar ahaan maxamed abokor siiba qabiilkan axmed faarax''' magaloyinkasna waxa kamida, [[shalcaw]], [[ruguuda]], [[conqor]], [[soddonlay]], [[laasdoomaare]], [[karin]],
[[duurdhiil]],
[[laasodhagax guduud]],
[[kalyo waqal]],
[[mulaax bayle]],
[[duurdhiil]]
[[laasodhagax guduud]]
[[kalyo waqal]]
[[mulaax bayle]]
[[ruguuda]]
[[xiis]]
[[soddonlay]]
[[shalcaw]]
==Qaybaha ay u kalabaxaan==
BICIIDE waa qabiilka ugu badan reer sheikh isxaaq gar ahan habarjeclo waxayna ka mid yihin [[muuse abokor]] oo u dhigma 60% habarjeclo waxayna ukala baxaan reero aad ufara badan sida halkan kaga muqata....<ref>https://so.wikipedia.org/wiki/Habar_Jeclo</ref>
*biciide yoonis
**iidle biciide
**samatar biciide
**Waadhowr biciide
**faarax biciide (bah jabrahiil)
***faahiye faarax
***wacays faarax
***roobsuge faarax
***geedi faarax
***guuleed faarax
***muuse faarax
***cali faarax
***cumar faarax
***cabdile faarax
***axmed faarax
***iidle faarax
****cabdi iidle
****bayle iidle
****maxamud iidle
****cali iidle
****xuseen iidle
****geedi iidle
****faarax iidle
****xildiid iidle
****guuleed iidle
****Cismaan iidle
**** muuse iidle
**** maxamed iidle
***[[Axmed Faarax|axmed faarax]]
****xasan axmed
****xuseen axmed
****cabdalla axmed
****cali axmed
*****yabaal cali
*****samatar cali
*****muumin cali
*****muuse cali
*samatar biciide(bah sanbuur)
**reer raage
**bah adaraxmaan
**bah muuse
*dhowr biciide(bah sanbuur)
**bah cimraan
**bah muxumed
***xildiid muxumed
***faahiye muxumed
**bah awal (xasan)
***axmed xasan
***jibriil xasan
***maxmed xasan
***ibrahim xasan
***maxamuud xasan
*IIDLE Biciide(bah jibraahiil)
●Cismaan iidle
▪︎Cigaal cismaan
▪︎cali cismaan
● Cabdulle cabdi
● Saalax
● Rooble
● wacays
● Xareed
.
''''Erigavo sanaag somaliland'''
==Dadka Caanka ah ee kasoo jeeda==
WAXA kasoo jeeda dad caana oo farabadan oo soo maray dowladihi waqti bilowgi xadarada, british somaliland, somalia, iyo somaliland ta hada, waxana kamida:
'''MUJAAHIDIINTA'''
*muj. Carab ducaale
*Muj: jaamac saalax midhiq
*Muj: muuse bidaar
*Muj: cabdi ciid ( ka mid ragii birjeex jabsaday)
*Muj: Siciid axmed dhigane ( ku shahiiday jabsashadii birjeex)
*cabdilahi masyar
*Binate samaysane
*sicid salax dibow
*muj.gadhle ciroobe
*Cabdulahi Salax oogle (shiekh laf)
*muj. indha haadle
*General Maxamed cabdi cabdulle (fanax)
*General Carab ducaale cilmi (abaanduulihii SNM)
*Korneyl muuse xasan dhunkaal ( muuse bidaar) taliyihii guutada 1aad ee SNM
*Taliyaha madaxtooyada Alyoos Jaamac ducaale
* Maamulaha Dugsiga Dhexe ceelafweyn Yaasin Cabdi Cabdulle Nuur
'''DHAQANKA'''
*Boqor indha-aare ( Boqor ka talinjiray xeebaha iyo deegaanada Sanaag qarnigii 19aad).
*Abaanduule Cabdi faarax ( Hogaamiyihii Barre Adaraxmaan iyo muuse abokor qarnigii 18aad)
*Abaanduule cigaal muuse faarax
*Abaanduule Ahaana chief caaqil Axmed yare
*Abaanduule ahaana chief caaqil Dhunkaal Axmed Yare ( abaan duule Burco iyo Caynaba)
* Jiif caaqil Axmed Faarax saalax(xeedhidheere)
darwiish, Jiif caaqil abaanduulkii muse abokor bari.
* Jiif caaqil Xaaji Xasan Axmed
ganacsade awood leh jiif caaqil Muse Abokor bari ( gobolka Sanaag)
* Axmed Cali Saalax ganacsade (ninkii dukaankii u horeyey ka furay Ceerigaabo.
*Jibriil Xaaji ducaale faarax gudomiyihii gobolka Sanaag xiligii afweyne ahna oday si weyn loga yaqaan gobolka sanaag.
jaamac Maxamed cigaal( ninkii daartii u horeysay ka dhisay Ceerigaabo)
*Boqor cismaan aw-maxamud buurmadow
*AHN Chief Caaqil jaamac faarax
*AHN Chief caaqil aw aadan jaamac faarax
*Cheif caaqil Lixle
*AHN Suldaan maxamed cabdi cali
*AHN Suldaan carab cabdi cali
*Suldaan Sharmaarke Suldaan maxamed cabdi cali
*AHN Cheif caaqil Faarax maxamed dhunkaal
* jiif caaqil Axmed jiif caaqil Yuusuf warsangeli
*Caaqil Cabdirashiid Ducaale digaale
*cheif caaqil faysal abokor
*suldaan Faarax ducaale cali
*suldaan Qudde
'''CULIMADA'''
*AHN:Sheekh Ismaaciil Tabliiq (Aasaasihii jamaacatu tabliiq)
*Sheekh abdirahman Osman aw mohamoud( sheekhal baladka Sanaag)
*Sheekh siciid Qaxwe
*Sheekh Faysal Cilmi
*Sheekh Jaamaca Ducaale Digaale
*Sheekh Ahmed muuse
*Sheekh Aadan cali
'''FANKA'''
*abwaan Cabdi OOGLE (AarsaDe)
*abwaan:- shire widhidhif
*abwaan :- dhegawanle
*abwaan:- jaamac cadde
*Abwaan:- Xuseen Gabaydhe
*abwaan:- aw cabdi muuse
*abwaan:- digaale jaamac
*abwaan:- axmed caadleef
*abwaan:- axmed daad
*abwaan:- siciid ayaanle
*abwaan:- maxamed diiriye (xujaale)
*abwaan:- xuseen jaamac
*abwaan:- awcilmi ducaale
jibriil<ref>http://www.hoygasuugaanta.com/ShireWiririf.html</ref>
*Abwaan abyan warsame cali
*Abwaan aadan kacaan
'''SIYAASIYIINTA'''
*Siyaasi ahna Abaanduule muuse abokor :maxamed xaji ducaale axmed yare( dhoolayare)
*Siyaasi mujaahid SNM yuusuf maxamed cali xayd ( wasiirkii ugu horeeyay wasaarada madaxtooyada ee Sland 1991 ahaana xildhibaan)
*Siyaasi Axmed siciid Maxamed (Godane) DG Agaasimaha guud ee ciyaara
*Siyaasi Cabdilaahi maxamed ducaale (wasiirkii ugu mudada dheeraa wasaarada arimaha debeda Jamhuuriyada SoomaaliLand)
*Siyaasi Xasan Maxamed Cali (aas-aasihii ururkii rays ahna wasiirka ugu mudada dheer xakuumadii muuse biixi)
* siyaasi ismacil ducale cadhoome wasiirka waxbarashada xukuumada cirro
* Ismaaciil faarax maxamed (dadqal) aasaasihii xisbigii talada dalka hayey 2002-2010 ee UDUB
* Badhasaabkii hore ee gobolka sanaag Axmed Cabdi muuse
* wasiir hore ahna badhasaabka gobolka sanaag Maxamuud Raage
* Wasiir hore xasan maxamed cali (gaafadhi)
* Agaasimaha guud tamarta shucayb cismaan maxamuud
* Cismaan faarax maxamed (Hamasholl)
*Siyaasi maxamed nuur amaan ( xildhibaan 1968)
*Siyaasi saalax xaji xasan xildhiban gole deegaan 1968 Ceerigaabo
DHANKA SIYAASADA WAXA ka soo jeeda diktoorka caanka halyeyga ah ee DR [[Aadan mire wayrax]] oodadka reer somaliland ay jecel yihin aqoontiisa iyo daacadnimada u u shaqeeyo
,gudoomiyahii xisbiga [[rays]] ee somaliland eng ''xasan'maxamed gaafadhi''' wasirka xanaanada xoolaha somaaliland ee hada dowlada muse bixi, sido jale jaamac
Saalx axmed midhiq, oo ka tirsana Golihi dhexe SNM iyo Aasaasayashu SDF, badhasaabki u horeeyay ee sanaag mr MIDHIQ, badhasabk sanag xukumada muse bixi Axmed isdeber.
==Tijaarta ka dhalatay==
Wakhtigan casrigaa waxa dalka ka jira shirkado malaayin dollar haysta waxana qaar badan ookamida kaso jedan beesha biciide eee isaaq waxana kamida.....
*ASLIMAYDI <ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://www.menafn.com/qn_news_story_s.aspx?storyid=1095810526&title=Somaliland-Asli-Maydi-Chinese-Investors-and-The-Politics-of-Frankincense&src=RSS |access-date=2022-03-10 |archive-date=2023-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620150821/https://www.menafn.com/qn_news_story_s.aspx?storyid=1095810526&title=Somaliland-Asli-Maydi-Chinese-Investors-and-The-Politics-of-Frankincense&src=RSS |dead-url=yes }}</ref>
*AL IKHWa
*Som tuna factory
*Shaah yahan
* xaaji salaaben gaagale (Baho)
*Mubarak Pharmacy company
*Al Badar Enterprise.
<references />
• Mubarik Fuel Station
jv5gtr8aen2egi1kiin9ogewjxd5120
302938
302925
2026-07-17T15:54:51Z
~2026-40111-43
46551
/* Dadka Caanka ah ee kasoo jeeda */
302938
wikitext
text/x-wiki
waa mid kamida beelaha isaaqa kuwa ugu balaadhan tiro ahaan<ref>https://www.somalinet.com/forums/viewtopic.php?t=254421</ref> iyo dhul ahaanba, biciide yoonis waxay taariikh ahaan kaalin weyn ku lahayen xaaladkasta oo dalku soomaray. iyago saamentooda kulahaa xitaa kahor intaanu gumaystuhu qabsan dalka. Wagaas oo hogaamiya beeleedyadi waaagi qarnigi 14aad ee kaso jeday biciide ay ka talin jireen bariga somaliland.sidoo kalana waxay dhal wadaagaan beesha sheekhaal
<ref>https://www.google.com/search?client=ms-google-coop&cx=partner-pub-7548458662633181%3A2443211434&ei=PMgtXcqCCI6y6QS637GIBg&q=somalia+map+sanaag+clas&oq=somalia+map+sanaag+clas&gs_l=psy-ab.3..38l4.6196.11335..11750...0.0..1.1105.10060.2-1j8j3j3j2j2......0....1..gws-wiz.......0i71j35i39j0j0i131j0i67j0i131i20i263j0i22i30.HgyaXIbfRp8</ref> dhulka hada lo yaqan sanaag bari nugaal iyo sool sido kale waqtigi guumaystaha waxay beesha badh kamidi raacen ama la safteen maamulka boqortoodadii Diiriye Guure oo ahaa ciidamo kaso horjeeday gumaystihii ingriiska waxana ka mid ahaa shire axmed faarax oo ahaaa sheikh caalim ahaa kadibna ku biiray ciidankii [[Diiriye Guure]] ayaa kadib darawishtu waxay dulan kusoo qadeen dhulkii uu kasoo jeeday shire wirif. waxayna cagta mariyen qaar badan oo kamida reerkii sheekh wirif oo iyagu ingiriska<ref>https://www.jstor.org/stable/1157617</ref> la safna ama taageer sanaa markasu tiriyay gabay uu ugu adkesan kari wayay xanta iyo tuhunka ay ka qaben beeshisa oo ay is lahaayen isaga ayaa ka danbeeya duulanka daraawishtu idnku sooqaday. taariikhaha hore waxa jiray marki beeshu kabadatay asaaaged in iyagi isu muuqdeen oo ay colaadi ka dhex bilaabatay qaar ka mida beelaha biciide laftisa waxana jiray dagaal soconayay waqti dheer oo u dhaxeeyay '''[[axmed faarax(habarjeclo)]]''' iyo oo ay ku idladen sheekhi iyo sharifki iyo xoogi labadasi belod beeshu waxay ka talinjirtay xeebta teedsan berbera ilaa maydh oo ay boqoradi, iyo hogamiye qabailki, ka dhashay beeshu ka talin jireen dekeda has iyado waxa ugu muhimsana ee laga so dejin jirau aha timirta,
waqtigan casriga beeshu waxay ka tirsan tahay dadka dega gobolada waqooyi somaliland gaar ahaan Sanaag Saaxil Sool iyo Togdheer<ref>https://www.google.com/search?q=somaliland+clan+map&tbm=isch&source=iu&ictx=1&fir=NjZ7YexnHxS_JM%253A%252CGu4XvyBznsKy4M%252C_&vet=1&usg=AI4_-kRnYtBg1Ap92B_RTGpw7yJyr_d5dQ&sa=X&ved=2ahUKEwi71_7f3rnjAhWKDuwKHYVYDFkQ9QEwAXoECAcQBg#imgrc=NjZ7YexnHxS_JM:</ref>
[[Sax]]
[[Liiska mujaahidiinta habarjeclo]]
==Dhulka ay degaan==
beeshu waxay degtaa 4 kamida 6da gobol ee waaweyn ee somaliland<ref>https://www.google.com/search?q=somaliland+clan+map&tbm=isch&source=iu&ictx=1&fir=NjZ7YexnHxS_JM%253A%252CGu4XvyBznsKy4M%252C_&vet=1&usg=AI4_-kRnYtBg1Ap92B_RTGpw7yJyr_d5dQ&sa=X&ved=2ahUKEwi71_7f3rnjAhWKDuwKHYVYDFkQ9QEwAXoECAcQBg#imgrc=NjZ7YexnHxS_JM:</ref> iyo magaalooyin waaweyn ooy ka midyihin BURCO, waxayna kamidyihin dadka sida nabada ugu wada nool magalada Burco<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Erigavo</ref>
sidoo kale waxay deganyihin magalada [[burco]], waxay qayb baladhan ka yihin dadka ku dhaqan
magala xebeedka berbera. Qomiyadani waxay degta magaloyinka qoryaale, Beer, ina afmadoobe, xood, waridaad
'''Xeebta ugu dheer [[somaliland]] waxa dega [[habarjeclo]] gaar ahaan maxamed abokor siiba qabiilkan axmed faarax''' magaloyinkasna waxa kamida, [[shalcaw]], [[ruguuda]], [[conqor]], [[soddonlay]], [[laasdoomaare]], [[karin]],
[[duurdhiil]],
[[laasodhagax guduud]],
[[kalyo waqal]],
[[mulaax bayle]],
[[duurdhiil]]
[[laasodhagax guduud]]
[[kalyo waqal]]
[[mulaax bayle]]
[[ruguuda]]
[[xiis]]
[[soddonlay]]
[[shalcaw]]
==Qaybaha ay u kalabaxaan==
BICIIDE waa qabiilka ugu badan reer sheikh isxaaq gar ahan habarjeclo waxayna ka mid yihin [[muuse abokor]] oo u dhigma 60% habarjeclo waxayna ukala baxaan reero aad ufara badan sida halkan kaga muqata....<ref>https://so.wikipedia.org/wiki/Habar_Jeclo</ref>
*biciide yoonis
**iidle biciide
**samatar biciide
**Waadhowr biciide
**faarax biciide (bah jabrahiil)
***faahiye faarax
***wacays faarax
***roobsuge faarax
***geedi faarax
***guuleed faarax
***muuse faarax
***cali faarax
***cumar faarax
***cabdile faarax
***axmed faarax
***iidle faarax
****cabdi iidle
****bayle iidle
****maxamud iidle
****cali iidle
****xuseen iidle
****geedi iidle
****faarax iidle
****xildiid iidle
****guuleed iidle
****Cismaan iidle
**** muuse iidle
**** maxamed iidle
***[[Axmed Faarax|axmed faarax]]
****xasan axmed
****xuseen axmed
****cabdalla axmed
****cali axmed
*****yabaal cali
*****samatar cali
*****muumin cali
*****muuse cali
*samatar biciide(bah sanbuur)
**reer raage
**bah adaraxmaan
**bah muuse
*dhowr biciide(bah sanbuur)
**bah cimraan
**bah muxumed
***xildiid muxumed
***faahiye muxumed
**bah awal (xasan)
***axmed xasan
***jibriil xasan
***maxmed xasan
***ibrahim xasan
***maxamuud xasan
*IIDLE Biciide(bah jibraahiil)
●Cismaan iidle
▪︎Cigaal cismaan
▪︎cali cismaan
● Cabdulle cabdi
● Saalax
● Rooble
● wacays
● Xareed
.
''''Erigavo sanaag somaliland'''
==Dadka Caanka ah ee kasoo jeeda==
WAXA kasoo jeeda dad caana oo farabadan oo soo maray dowladihi waqti bilowgi xadarada, british somaliland, somalia, iyo somaliland ta hada, waxana kamida:
'''MUJAAHIDIINTA'''
*muj. Carab ducaale
*Muj: jaamac saalax midhiq
*Muj: muuse bidaar
*Muj: cabdi ciid ( ka mid ragii birjeex jabsaday)
*Muj: Siciid axmed dhigane ( ku shahiiday jabsashadii birjeex)
*cabdilahi masyar
*Binate samaysane
*sicid salax dibow
*muj.gadhle ciroobe
*Cabdulahi Salax oogle (shiekh laf)
*muj. indha haadle
*General Maxamed cabdi cabdulle (fanax)
*General Carab ducaale cilmi (abaanduulihii SNM)
*Korneyl muuse xasan dhunkaal ( muuse bidaar) taliyihii guutada 1aad ee SNM
*Taliyaha madaxtooyada Alyoos Jaamac ducaale
* Maamulaha Dugsiga Dhexe ceelafweyn Yaasin Cabdi Cabdulle Nuur
'''DHAQANKA'''
*Boqor indha-aare ( Boqor ka talinjiray xeebaha iyo deegaanada Sanaag qarnigii 19aad).
*Abaanduule Cabdi faarax ( Hogaamiyihii Barre Adaraxmaan iyo muuse abokor qarnigii 18aad)
*Abaanduule cigaal muuse faarax
*Abaanduule Ahaana chief caaqil Axmed yare
*Abaanduule ahaana chief caaqil Dhunkaal Axmed Yare ( abaan duule Burco iyo Caynaba)
* Jiif caaqil Axmed Faarax saalax(xeedhidheere)
darwiish, Jiif caaqil abaanduulkii muse abokor bari.
* Jiif caaqil Xaaji Xasan Axmed
ganacsade awood leh jiif caaqil Muse Abokor bari ( gobolka Sanaag)
* Axmed Cali Saalax ganacsade (ninkii dukaankii u horeyey ka furay Ceerigaabo.
*Jibriil Xaaji ducaale faarax gudomiyihii gobolka Sanaag xiligii afweyne ahna oday si weyn loga yaqaan gobolka sanaag.
*Jiif caaqil cabdi cawl cabdulle nuur
jaamac Maxamed cigaal( ninkii daartii u horeysay ka dhisay Ceerigaabo)
*Boqor cismaan aw-maxamud buurmadow
*AHN Chief Caaqil jaamac faarax
*AHN Chief caaqil aw aadan jaamac faarax
*Cheif caaqil Lixle
*AHN Suldaan maxamed cabdi cali
*AHN Suldaan carab cabdi cali
*Suldaan Sharmaarke Suldaan maxamed cabdi cali
*AHN Cheif caaqil Faarax maxamed dhunkaal
* jiif caaqil Axmed jiif caaqil Yuusuf warsangeli
*Caaqil Cabdirashiid Ducaale digaale
*cheif caaqil faysal abokor
*suldaan Faarax ducaale cali
*suldaan Qudde
'''CULIMADA'''
*AHN:Sheekh Ismaaciil Tabliiq (Aasaasihii jamaacatu tabliiq)
*Sheekh abdirahman Osman aw mohamoud( sheekhal baladka Sanaag)
*Sheekh siciid Qaxwe
*Sheekh Faysal Cilmi
*Sheekh Jaamaca Ducaale Digaale
*Sheekh Ahmed muuse
*Sheekh Aadan cali
'''FANKA'''
*abwaan Cabdi OOGLE (AarsaDe)
*abwaan:- shire widhidhif
*abwaan :- dhegawanle
*abwaan:- jaamac cadde
*Abwaan:- Xuseen Gabaydhe
*abwaan:- aw cabdi muuse
*abwaan:- digaale jaamac
*abwaan:- axmed caadleef
*abwaan:- axmed daad
*abwaan:- siciid ayaanle
*abwaan:- maxamed diiriye (xujaale)
*abwaan:- xuseen jaamac
*abwaan:- awcilmi ducaale
jibriil<ref>http://www.hoygasuugaanta.com/ShireWiririf.html</ref>
*Abwaan abyan warsame cali
*Abwaan aadan kacaan
'''SIYAASIYIINTA'''
*Siyaasi ahna Abaanduule muuse abokor :maxamed xaji ducaale axmed yare( dhoolayare)
*Siyaasi mujaahid SNM yuusuf maxamed cali xayd ( wasiirkii ugu horeeyay wasaarada madaxtooyada ee Sland 1991 ahaana xildhibaan)
*Siyaasi Axmed siciid Maxamed (Godane) DG Agaasimaha guud ee ciyaara
*Siyaasi Cabdilaahi maxamed ducaale (wasiirkii ugu mudada dheeraa wasaarada arimaha debeda Jamhuuriyada SoomaaliLand)
*Siyaasi Xasan Maxamed Cali (aas-aasihii ururkii rays ahna wasiirka ugu mudada dheer xakuumadii muuse biixi)
* siyaasi ismacil ducale cadhoome wasiirka waxbarashada xukuumada cirro
* Ismaaciil faarax maxamed (dadqal) aasaasihii xisbigii talada dalka hayey 2002-2010 ee UDUB
* Badhasaabkii hore ee gobolka sanaag Axmed Cabdi muuse
* wasiir hore ahna badhasaabka gobolka sanaag Maxamuud Raage
* Wasiir hore xasan maxamed cali (gaafadhi)
* Agaasimaha guud tamarta shucayb cismaan maxamuud
* Cismaan faarax maxamed (Hamasholl)
*Siyaasi maxamed nuur amaan ( xildhibaan 1968)
*Siyaasi saalax xaji xasan xildhiban gole deegaan 1968 Ceerigaabo
DHANKA SIYAASADA WAXA ka soo jeeda diktoorka caanka halyeyga ah ee DR [[Aadan mire wayrax]] oodadka reer somaliland ay jecel yihin aqoontiisa iyo daacadnimada u u shaqeeyo
,gudoomiyahii xisbiga [[rays]] ee somaliland eng ''xasan'maxamed gaafadhi''' wasirka xanaanada xoolaha somaaliland ee hada dowlada muse bixi, sido jale jaamac
Saalx axmed midhiq, oo ka tirsana Golihi dhexe SNM iyo Aasaasayashu SDF, badhasaabki u horeeyay ee sanaag mr MIDHIQ, badhasabk sanag xukumada muse bixi Axmed isdeber.
==Tijaarta ka dhalatay==
Wakhtigan casrigaa waxa dalka ka jira shirkado malaayin dollar haysta waxana qaar badan ookamida kaso jedan beesha biciide eee isaaq waxana kamida.....
*ASLIMAYDI <ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://www.menafn.com/qn_news_story_s.aspx?storyid=1095810526&title=Somaliland-Asli-Maydi-Chinese-Investors-and-The-Politics-of-Frankincense&src=RSS |access-date=2022-03-10 |archive-date=2023-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620150821/https://www.menafn.com/qn_news_story_s.aspx?storyid=1095810526&title=Somaliland-Asli-Maydi-Chinese-Investors-and-The-Politics-of-Frankincense&src=RSS |dead-url=yes }}</ref>
*AL IKHWa
*Som tuna factory
*Shaah yahan
* xaaji salaaben gaagale (Baho)
*Mubarak Pharmacy company
*Al Badar Enterprise.
<references />
• Mubarik Fuel Station
1ojctk23i8chiqqn5xwr3fdcd00o3kl
302939
302938
2026-07-17T15:57:59Z
~2026-40111-43
46551
/* Dadka Caanka ah ee kasoo jeeda */
302939
wikitext
text/x-wiki
waa mid kamida beelaha isaaqa kuwa ugu balaadhan tiro ahaan<ref>https://www.somalinet.com/forums/viewtopic.php?t=254421</ref> iyo dhul ahaanba, biciide yoonis waxay taariikh ahaan kaalin weyn ku lahayen xaaladkasta oo dalku soomaray. iyago saamentooda kulahaa xitaa kahor intaanu gumaystuhu qabsan dalka. Wagaas oo hogaamiya beeleedyadi waaagi qarnigi 14aad ee kaso jeday biciide ay ka talin jireen bariga somaliland.sidoo kalana waxay dhal wadaagaan beesha sheekhaal
<ref>https://www.google.com/search?client=ms-google-coop&cx=partner-pub-7548458662633181%3A2443211434&ei=PMgtXcqCCI6y6QS637GIBg&q=somalia+map+sanaag+clas&oq=somalia+map+sanaag+clas&gs_l=psy-ab.3..38l4.6196.11335..11750...0.0..1.1105.10060.2-1j8j3j3j2j2......0....1..gws-wiz.......0i71j35i39j0j0i131j0i67j0i131i20i263j0i22i30.HgyaXIbfRp8</ref> dhulka hada lo yaqan sanaag bari nugaal iyo sool sido kale waqtigi guumaystaha waxay beesha badh kamidi raacen ama la safteen maamulka boqortoodadii Diiriye Guure oo ahaa ciidamo kaso horjeeday gumaystihii ingriiska waxana ka mid ahaa shire axmed faarax oo ahaaa sheikh caalim ahaa kadibna ku biiray ciidankii [[Diiriye Guure]] ayaa kadib darawishtu waxay dulan kusoo qadeen dhulkii uu kasoo jeeday shire wirif. waxayna cagta mariyen qaar badan oo kamida reerkii sheekh wirif oo iyagu ingiriska<ref>https://www.jstor.org/stable/1157617</ref> la safna ama taageer sanaa markasu tiriyay gabay uu ugu adkesan kari wayay xanta iyo tuhunka ay ka qaben beeshisa oo ay is lahaayen isaga ayaa ka danbeeya duulanka daraawishtu idnku sooqaday. taariikhaha hore waxa jiray marki beeshu kabadatay asaaaged in iyagi isu muuqdeen oo ay colaadi ka dhex bilaabatay qaar ka mida beelaha biciide laftisa waxana jiray dagaal soconayay waqti dheer oo u dhaxeeyay '''[[axmed faarax(habarjeclo)]]''' iyo oo ay ku idladen sheekhi iyo sharifki iyo xoogi labadasi belod beeshu waxay ka talinjirtay xeebta teedsan berbera ilaa maydh oo ay boqoradi, iyo hogamiye qabailki, ka dhashay beeshu ka talin jireen dekeda has iyado waxa ugu muhimsana ee laga so dejin jirau aha timirta,
waqtigan casriga beeshu waxay ka tirsan tahay dadka dega gobolada waqooyi somaliland gaar ahaan Sanaag Saaxil Sool iyo Togdheer<ref>https://www.google.com/search?q=somaliland+clan+map&tbm=isch&source=iu&ictx=1&fir=NjZ7YexnHxS_JM%253A%252CGu4XvyBznsKy4M%252C_&vet=1&usg=AI4_-kRnYtBg1Ap92B_RTGpw7yJyr_d5dQ&sa=X&ved=2ahUKEwi71_7f3rnjAhWKDuwKHYVYDFkQ9QEwAXoECAcQBg#imgrc=NjZ7YexnHxS_JM:</ref>
[[Sax]]
[[Liiska mujaahidiinta habarjeclo]]
==Dhulka ay degaan==
beeshu waxay degtaa 4 kamida 6da gobol ee waaweyn ee somaliland<ref>https://www.google.com/search?q=somaliland+clan+map&tbm=isch&source=iu&ictx=1&fir=NjZ7YexnHxS_JM%253A%252CGu4XvyBznsKy4M%252C_&vet=1&usg=AI4_-kRnYtBg1Ap92B_RTGpw7yJyr_d5dQ&sa=X&ved=2ahUKEwi71_7f3rnjAhWKDuwKHYVYDFkQ9QEwAXoECAcQBg#imgrc=NjZ7YexnHxS_JM:</ref> iyo magaalooyin waaweyn ooy ka midyihin BURCO, waxayna kamidyihin dadka sida nabada ugu wada nool magalada Burco<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Erigavo</ref>
sidoo kale waxay deganyihin magalada [[burco]], waxay qayb baladhan ka yihin dadka ku dhaqan
magala xebeedka berbera. Qomiyadani waxay degta magaloyinka qoryaale, Beer, ina afmadoobe, xood, waridaad
'''Xeebta ugu dheer [[somaliland]] waxa dega [[habarjeclo]] gaar ahaan maxamed abokor siiba qabiilkan axmed faarax''' magaloyinkasna waxa kamida, [[shalcaw]], [[ruguuda]], [[conqor]], [[soddonlay]], [[laasdoomaare]], [[karin]],
[[duurdhiil]],
[[laasodhagax guduud]],
[[kalyo waqal]],
[[mulaax bayle]],
[[duurdhiil]]
[[laasodhagax guduud]]
[[kalyo waqal]]
[[mulaax bayle]]
[[ruguuda]]
[[xiis]]
[[soddonlay]]
[[shalcaw]]
==Qaybaha ay u kalabaxaan==
BICIIDE waa qabiilka ugu badan reer sheikh isxaaq gar ahan habarjeclo waxayna ka mid yihin [[muuse abokor]] oo u dhigma 60% habarjeclo waxayna ukala baxaan reero aad ufara badan sida halkan kaga muqata....<ref>https://so.wikipedia.org/wiki/Habar_Jeclo</ref>
*biciide yoonis
**iidle biciide
**samatar biciide
**Waadhowr biciide
**faarax biciide (bah jabrahiil)
***faahiye faarax
***wacays faarax
***roobsuge faarax
***geedi faarax
***guuleed faarax
***muuse faarax
***cali faarax
***cumar faarax
***cabdile faarax
***axmed faarax
***iidle faarax
****cabdi iidle
****bayle iidle
****maxamud iidle
****cali iidle
****xuseen iidle
****geedi iidle
****faarax iidle
****xildiid iidle
****guuleed iidle
****Cismaan iidle
**** muuse iidle
**** maxamed iidle
***[[Axmed Faarax|axmed faarax]]
****xasan axmed
****xuseen axmed
****cabdalla axmed
****cali axmed
*****yabaal cali
*****samatar cali
*****muumin cali
*****muuse cali
*samatar biciide(bah sanbuur)
**reer raage
**bah adaraxmaan
**bah muuse
*dhowr biciide(bah sanbuur)
**bah cimraan
**bah muxumed
***xildiid muxumed
***faahiye muxumed
**bah awal (xasan)
***axmed xasan
***jibriil xasan
***maxmed xasan
***ibrahim xasan
***maxamuud xasan
*IIDLE Biciide(bah jibraahiil)
●Cismaan iidle
▪︎Cigaal cismaan
▪︎cali cismaan
● Cabdulle cabdi
● Saalax
● Rooble
● wacays
● Xareed
.
''''Erigavo sanaag somaliland'''
==Dadka Caanka ah ee kasoo jeeda==
WAXA kasoo jeeda dad caana oo farabadan oo soo maray dowladihi waqti bilowgi xadarada, british somaliland, somalia, iyo somaliland ta hada, waxana kamida:
'''MUJAAHIDIINTA'''
*muj. Carab ducaale
*Muj: jaamac saalax midhiq
*Muj: muuse bidaar
*Muj: cabdi ciid ( ka mid ragii birjeex jabsaday)
*Muj: Siciid axmed dhigane ( ku shahiiday jabsashadii birjeex)
*cabdilahi masyar
*Binate samaysane
*sicid salax dibow
*muj.gadhle ciroobe
*Cabdulahi Salax oogle (shiekh laf)
*muj. indha haadle
*General Maxamed cabdi cabdulle (fanax)
*General Carab ducaale cilmi (abaanduulihii SNM)
*Korneyl muuse xasan dhunkaal ( muuse bidaar) taliyihii guutada 1aad ee SNM
*Taliyaha madaxtooyada Alyoos Jaamac ducaale
* Maamulaha Dugsiga Dhexe ceelafweyn Yaasin Cabdi Cabdulle Nuur
'''DHAQANKA'''
*Boqor indha-aare ( Boqor ka talinjiray xeebaha iyo deegaanada Sanaag qarnigii 19aad).
*Abaanduule Cabdi faarax ( Hogaamiyihii Barre Adaraxmaan iyo muuse abokor qarnigii 18aad)
*Abaanduule cigaal muuse faarax
*Abaanduule Ahaana chief caaqil Axmed yare
*Abaanduule ahaana chief caaqil Dhunkaal Axmed Yare ( abaan duule Burco iyo Caynaba)
* Jiif caaqil Axmed Faarax saalax(xeedhidheere)
darwiish, Jiif caaqil abaanduulkii muse abokor bari.
* Jiif caaqil Xaaji Xasan Axmed
ganacsade awood leh jiif caaqil Muse Abokor bari ( gobolka Sanaag)
* Axmed Cali Saalax ganacsade (ninkii dukaankii u horeyey ka furay Ceerigaabo.
*Jibriil Xaaji ducaale faarax gudomiyihii gobolka Sanaag xiligii afweyne ahna oday si weyn loga yaqaan gobolka sanaag.
*Jiif caaqil cabdi cawl cabdulle nuur
jaamac Maxamed cigaal( ninkii daartii u horeysay ka dhisay Ceerigaabo)
*Boqor cismaan aw-maxamud buurmadow
*AHN Chief Caaqil jaamac faarax
*AHN Chief caaqil aw aadan jaamac faarax
*Cheif caaqil Lixle
*AHN Suldaan maxamed cabdi cali
*AHN Suldaan carab cabdi cali
*Suldaan Sharmaarke Suldaan maxamed cabdi cali
*AHN Cheif caaqil Faarax maxamed dhunkaal
* jiif caaqil Axmed jiif caaqil Yuusuf warsangeli
*Caaqil Cabdirashiid Ducaale digaale
*cheif caaqil faysal abokor
*suldaan Faarax ducaale cali
*suldaan Qudde
*AHN cheif caaqil Cawl cabdulle nuur
'''CULIMADA'''
*AHN:Sheekh Ismaaciil Tabliiq (Aasaasihii jamaacatu tabliiq)
*Sheekh abdirahman Osman aw mohamoud( sheekhal baladka Sanaag)
*Sheekh siciid Qaxwe
*Sheekh Faysal Cilmi
*Sheekh Jaamaca Ducaale Digaale
*Sheekh Ahmed muuse
*Sheekh Aadan cali
'''FANKA'''
*abwaan Cabdi OOGLE (AarsaDe)
*abwaan:- shire widhidhif
*abwaan :- dhegawanle
*abwaan:- jaamac cadde
*Abwaan:- Xuseen Gabaydhe
*abwaan:- aw cabdi muuse
*abwaan:- digaale jaamac
*abwaan:- axmed caadleef
*abwaan:- axmed daad
*abwaan:- siciid ayaanle
*abwaan:- maxamed diiriye (xujaale)
*abwaan:- xuseen jaamac
*abwaan:- awcilmi ducaale
jibriil<ref>http://www.hoygasuugaanta.com/ShireWiririf.html</ref>
*Abwaan abyan warsame cali
*Abwaan aadan kacaan
'''SIYAASIYIINTA'''
*Siyaasi ahna Abaanduule muuse abokor :maxamed xaji ducaale axmed yare( dhoolayare)
*Siyaasi mujaahid SNM yuusuf maxamed cali xayd ( wasiirkii ugu horeeyay wasaarada madaxtooyada ee Sland 1991 ahaana xildhibaan)
*Siyaasi Axmed siciid Maxamed (Godane) DG Agaasimaha guud ee ciyaara
*Siyaasi Cabdilaahi maxamed ducaale (wasiirkii ugu mudada dheeraa wasaarada arimaha debeda Jamhuuriyada SoomaaliLand)
*Siyaasi Xasan Maxamed Cali (aas-aasihii ururkii rays ahna wasiirka ugu mudada dheer xakuumadii muuse biixi)
* siyaasi ismacil ducale cadhoome wasiirka waxbarashada xukuumada cirro
* Ismaaciil faarax maxamed (dadqal) aasaasihii xisbigii talada dalka hayey 2002-2010 ee UDUB
* Badhasaabkii hore ee gobolka sanaag Axmed Cabdi muuse
* wasiir hore ahna badhasaabka gobolka sanaag Maxamuud Raage
* Wasiir hore xasan maxamed cali (gaafadhi)
* Agaasimaha guud tamarta shucayb cismaan maxamuud
* Cismaan faarax maxamed (Hamasholl)
*Siyaasi maxamed nuur amaan ( xildhibaan 1968)
*Siyaasi saalax xaji xasan xildhiban gole deegaan 1968 Ceerigaabo
DHANKA SIYAASADA WAXA ka soo jeeda diktoorka caanka halyeyga ah ee DR [[Aadan mire wayrax]] oodadka reer somaliland ay jecel yihin aqoontiisa iyo daacadnimada u u shaqeeyo
,gudoomiyahii xisbiga [[rays]] ee somaliland eng ''xasan'maxamed gaafadhi''' wasirka xanaanada xoolaha somaaliland ee hada dowlada muse bixi, sido jale jaamac
Saalx axmed midhiq, oo ka tirsana Golihi dhexe SNM iyo Aasaasayashu SDF, badhasaabki u horeeyay ee sanaag mr MIDHIQ, badhasabk sanag xukumada muse bixi Axmed isdeber.
==Tijaarta ka dhalatay==
Wakhtigan casrigaa waxa dalka ka jira shirkado malaayin dollar haysta waxana qaar badan ookamida kaso jedan beesha biciide eee isaaq waxana kamida.....
*ASLIMAYDI <ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://www.menafn.com/qn_news_story_s.aspx?storyid=1095810526&title=Somaliland-Asli-Maydi-Chinese-Investors-and-The-Politics-of-Frankincense&src=RSS |access-date=2022-03-10 |archive-date=2023-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230620150821/https://www.menafn.com/qn_news_story_s.aspx?storyid=1095810526&title=Somaliland-Asli-Maydi-Chinese-Investors-and-The-Politics-of-Frankincense&src=RSS |dead-url=yes }}</ref>
*AL IKHWa
*Som tuna factory
*Shaah yahan
* xaaji salaaben gaagale (Baho)
*Mubarak Pharmacy company
*Al Badar Enterprise.
<references />
• Mubarik Fuel Station
dhylb37eqaj4qkgib0oxqhhcx9fyno5
Kiiboodhka (kumbuyuutar)
0
36885
302976
240778
2026-07-18T07:02:35Z
Videoiib7
46243
302976
wikitext
text/x-wiki
[[File:QWERTY HPkeyboard.jpg|right|150px]]
'''Kiibodh-ka kombiyuuterku''' ([[Af-Ingiriisi]]: keyboard) waa aaladda wax gelisa ee qofka u oggolaanaysa in uu [[kumbuyuutar|kombiyuuter]]ka geli karo xarfo, nambaro iyo calaamado kale (wadajir, kuwaas waxaa loo yaqaan karagteer). Waa mid ka mid ah aaladaha gelinta ugu badan ee loo isticmaalo kombayutarada. Isticmaalka kiiboodhka waxaa inta badan loo yaqaanaa qorida.
[[Category:teknooloji]]
ecuo2alilmsdmvx1e1i8d7a61k6xgso
302977
302976
2026-07-18T07:03:26Z
Videoiib7
46243
302977
wikitext
text/x-wiki
[[File:QWERTY HPkeyboard.jpg|right|150px]]
'''Kiibodh-ka kombiyuuterku''' ([[Af-Ingiriisi]]: keyboard) Waa aaladda wax gelisa ee qofka u oggolaanaysa in uu [[kumbuyuutar|kombiyuuter]]ka geli karo xarfo, nambaro iyo calaamado kale (wadajir, kuwaas waxaa loo yaqaan karagteer). Waa mid ka mid ah aaladaha gelinta ugu badan ee loo isticmaalo kombayutarada. Isticmaal-ka kiiboodhka waxaa inta badan loo yaqaanaa qorida.
[[Category:teknooloji]]
2eewmwvqlseio91ly1pla3vkime8iw6
Abokor muuse
0
39797
302920
302817
2026-07-17T12:48:22Z
~2026-39539-85
46503
/* Notable figures */
302920
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor
<br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Eritrea.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eratareya}}|region3={{flagcountry| United States}}|region4 ={{flagcountry|Turkey}}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor'','' [[Carabi]]: أبوبكر ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'', ''[[Muuse Dhimbil]]''
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
==Distribution==
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road (Wadada Madaarka Egal)'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Wa'eys Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arrale Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Ibrahim Abokor
***********Mohamed Ibrahim
************Jibril Mohamed
************Salah Mohamed
*************Osman Salah
**************Abokor Osman
***************Hassan Abokor
****************Muuse Hassan
****************Laqshe Hassan
****************Basiralle Hassan
****************Dhimbil Hassan
*****************'''Mohammed Dhimbil'''
******************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie)
******************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
******************Gulled Mohamed (Rer Guled)
******************Musa Mohamed
*******************Farah Muuse
*******************Adawe Muuse
*******************Aden Muuse
*****************'''Muuse Dhimbil'''
******************Abdalle Muse
*******************Muse Abdalle
********************Mahamoud Muuse
*********************Shirdon Mohamoud
**********************Hamud Shirdon
**********************Jama Shirdon
**********************Geele Shirdon
*********************Hildiid Mohamoud
**********************Ali Hildiid
**********************Osman Hildiid
**********************Geedi Hildiid
**********************Hersi Hildiid
********************Abdalleh Muuse
*********************Jibirl Abdalle
**********************Kalil Jibirl
***********************Hersi Kalil
***********************Egal Kalil
***********************Wais Kalil
***********************Ali kalil
************************Said Ali
************************Koshin Ali
************************Arale Ali
************************Osman Ali
************************Guled Ali
************************Amare Ali
************************Boqorreh Ali
**********************Aden Jibril (Rer Adan)
***********************Aden Mohamed
************************Benin Aden
************************Nour Aden
************************Ali Aden
************************Adan Aden
**********************Abdi Jibril
***********************Ali Abdi
************************Mumin Ali
************************Naleye Ali
************************Hussein Ali
*************************Mohamed Hussien
*************************Nour Hussein
*************************Dirie Hussien
**************************Hassan Dirie
**************************Aden Dirie
**************************Guled Dirie
***************************Abdalle Guled
***************************Mohamed Guled
***************************Jama Guled
***********************Nour Abdi (Rer Nuur)
************************Ismail Nour
************************Hersi Nour
************************Gabal Nour
************************Mohamed Nour
***********************Benin Abdi (Rer Benin)
************************Naleye Benin
************************Ahmed Benin
************************Hersi Benin
************************Warfa Benin
************************Samter Benin
************************Abdi Benin
************************Fatah Benin
************************Aden Benin
************************Dirie Benin
************************Farah Benin
************************Dahir Benin
************************Arale Benin
************************Guled Benin
************************Shirwa Benin
************************Abane Benin
************************Abdille Benin
************************Yusuf Benin
************************Arale Benin
************************Roble Benin
************************Osman Benin
***********************Abdille Abdi
************************Gallab Abdille (Rer Gallab)
*************************Ismail Gallab
*************************Asker Gallab
***********************Eiae Abdille (Rer Eiye)
************************Gulled Eiye
************************Sharmake Eiye
***********************Mohamed Abdille
************************Ahmed Mohamed
*************************Samter Ahmed
*************************Ziyad Ahmed
*************************Mayle Ahmed
*************************Elmi Ahmed
*************************Warfa Ahmed
*************************Geedi Ahmed
*************************Amanle Ahmed
*************************Food Ahmed
*************************Roble Ahmed
*************************Ainanshe Ahmed
*************************Wais Ahmed
*************************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
**************************Ismail Dhible
**************************Barre Dhible
*************************Ali Ahmed (Rer Ali)
*************************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
**************************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
**************************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
******************'''Ahmed Dhimbil'''
********************Musa Ahmed
********************Osman Ahmed
********************Liban Ahmed
*********************Abdi Liban
**********************Osman Abdi
**********************Ismail Abdi
**********************Mohammed Abdi
***********************Sarar Mohamed
***********************Ahmed Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
*************Awal Aden (Rer Cawl)
**************Mahamoud Awal
**************Hussien Awal
**************Farah Awal
**************Abdi Awal
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle
***************Ahmed Abdalle
****************Halas Ahmed (Rer Halas)
****************Egal Ahmed (Rer Egal)
****************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland.
* Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
* Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician
* Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Hussein Habane - is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard
* Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
anmyweu6o6tov6ccyqpggig7m5v29wm
302931
302920
2026-07-17T14:36:17Z
~2026-39539-85
46503
/* Notable figures */
302931
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor
<br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Eritrea.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eratareya}}|region3={{flagcountry| United States}}|region4 ={{flagcountry|Turkey}}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor'','' [[Carabi]]: أبوبكر ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'', ''[[Muuse Dhimbil]]''
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
==Distribution==
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road (Wadada Madaarka Egal)'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Wa'eys Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arrale Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Ibrahim Abokor
***********Mohamed Ibrahim
************Jibril Mohamed
************Salah Mohamed
*************Osman Salah
**************Abokor Osman
***************Hassan Abokor
****************Muuse Hassan
****************Laqshe Hassan
****************Basiralle Hassan
****************Dhimbil Hassan
*****************'''Mohammed Dhimbil'''
******************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie)
******************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
******************Gulled Mohamed (Rer Guled)
******************Musa Mohamed
*******************Farah Muuse
*******************Adawe Muuse
*******************Aden Muuse
*****************'''Muuse Dhimbil'''
******************Abdalle Muse
*******************Muse Abdalle
********************Mahamoud Muuse
*********************Shirdon Mohamoud
**********************Hamud Shirdon
**********************Jama Shirdon
**********************Geele Shirdon
*********************Hildiid Mohamoud
**********************Ali Hildiid
**********************Osman Hildiid
**********************Geedi Hildiid
**********************Hersi Hildiid
********************Abdalleh Muuse
*********************Jibirl Abdalle
**********************Kalil Jibirl
***********************Hersi Kalil
***********************Egal Kalil
***********************Wais Kalil
***********************Ali kalil
************************Said Ali
************************Koshin Ali
************************Arale Ali
************************Osman Ali
************************Guled Ali
************************Amare Ali
************************Boqorreh Ali
**********************Aden Jibril (Rer Adan)
***********************Aden Mohamed
************************Benin Aden
************************Nour Aden
************************Ali Aden
************************Adan Aden
**********************Abdi Jibril
***********************Ali Abdi
************************Mumin Ali
************************Naleye Ali
************************Hussein Ali
*************************Mohamed Hussien
*************************Nour Hussein
*************************Dirie Hussien
**************************Hassan Dirie
**************************Aden Dirie
**************************Guled Dirie
***************************Abdalle Guled
***************************Mohamed Guled
***************************Jama Guled
***********************Nour Abdi (Rer Nuur)
************************Ismail Nour
************************Hersi Nour
************************Gabal Nour
************************Mohamed Nour
***********************Benin Abdi (Rer Benin)
************************Naleye Benin
************************Ahmed Benin
************************Hersi Benin
************************Warfa Benin
************************Samter Benin
************************Abdi Benin
************************Fatah Benin
************************Aden Benin
************************Dirie Benin
************************Farah Benin
************************Dahir Benin
************************Arale Benin
************************Guled Benin
************************Shirwa Benin
************************Abane Benin
************************Abdille Benin
************************Yusuf Benin
************************Arale Benin
************************Roble Benin
************************Osman Benin
***********************Abdille Abdi
************************Gallab Abdille (Rer Gallab)
*************************Ismail Gallab
*************************Asker Gallab
***********************Eiae Abdille (Rer Eiye)
************************Gulled Eiye
************************Sharmake Eiye
***********************Mohamed Abdille
************************Ahmed Mohamed
*************************Samter Ahmed
*************************Ziyad Ahmed
*************************Mayle Ahmed
*************************Elmi Ahmed
*************************Warfa Ahmed
*************************Geedi Ahmed
*************************Amanle Ahmed
*************************Food Ahmed
*************************Roble Ahmed
*************************Ainanshe Ahmed
*************************Wais Ahmed
*************************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
**************************Ismail Dhible
**************************Barre Dhible
*************************Ali Ahmed (Rer Ali)
*************************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
**************************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
**************************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
******************'''Ahmed Dhimbil'''
********************Musa Ahmed
********************Osman Ahmed
********************Liban Ahmed
*********************Abdi Liban
**********************Osman Abdi
**********************Ismail Abdi
**********************Mohammed Abdi
***********************Sarar Mohamed
***********************Ahmed Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
*************Awal Aden (Rer Cawl)
**************Mahamoud Awal
**************Hussien Awal
**************Farah Awal
**************Abdi Awal
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle
***************Ahmed Abdalle
****************Halas Ahmed (Rer Halas)
****************Egal Ahmed (Rer Egal)
****************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Aadan Mooge Xirsi was a respected SNM freedom fighter and intellectual
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland.
* Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
* Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician
* Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Hussein Habane - is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard
* Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
i4245zjaz7337rpua5189b55bvmk42c
302932
302931
2026-07-17T14:37:11Z
~2026-39539-85
46503
/* Notable figures */
302932
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor
<br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Eritrea.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eratareya}}|region3={{flagcountry| United States}}|region4 ={{flagcountry|Turkey}}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor'','' [[Carabi]]: أبوبكر ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'', ''[[Muuse Dhimbil]]''
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
==Distribution==
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road (Wadada Madaarka Egal)'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Wa'eys Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arrale Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Ibrahim Abokor
***********Mohamed Ibrahim
************Jibril Mohamed
************Salah Mohamed
*************Osman Salah
**************Abokor Osman
***************Hassan Abokor
****************Muuse Hassan
****************Laqshe Hassan
****************Basiralle Hassan
****************Dhimbil Hassan
*****************'''Mohammed Dhimbil'''
******************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie)
******************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
******************Gulled Mohamed (Rer Guled)
******************Musa Mohamed
*******************Farah Muuse
*******************Adawe Muuse
*******************Aden Muuse
*****************'''Muuse Dhimbil'''
******************Abdalle Muse
*******************Muse Abdalle
********************Mahamoud Muuse
*********************Shirdon Mohamoud
**********************Hamud Shirdon
**********************Jama Shirdon
**********************Geele Shirdon
*********************Hildiid Mohamoud
**********************Ali Hildiid
**********************Osman Hildiid
**********************Geedi Hildiid
**********************Hersi Hildiid
********************Abdalleh Muuse
*********************Jibirl Abdalle
**********************Kalil Jibirl
***********************Hersi Kalil
***********************Egal Kalil
***********************Wais Kalil
***********************Ali kalil
************************Said Ali
************************Koshin Ali
************************Arale Ali
************************Osman Ali
************************Guled Ali
************************Amare Ali
************************Boqorreh Ali
**********************Aden Jibril (Rer Adan)
***********************Aden Mohamed
************************Benin Aden
************************Nour Aden
************************Ali Aden
************************Adan Aden
**********************Abdi Jibril
***********************Ali Abdi
************************Mumin Ali
************************Naleye Ali
************************Hussein Ali
*************************Mohamed Hussien
*************************Nour Hussein
*************************Dirie Hussien
**************************Hassan Dirie
**************************Aden Dirie
**************************Guled Dirie
***************************Abdalle Guled
***************************Mohamed Guled
***************************Jama Guled
***********************Nour Abdi (Rer Nuur)
************************Ismail Nour
************************Hersi Nour
************************Gabal Nour
************************Mohamed Nour
***********************Benin Abdi (Rer Benin)
************************Naleye Benin
************************Ahmed Benin
************************Hersi Benin
************************Warfa Benin
************************Samter Benin
************************Abdi Benin
************************Fatah Benin
************************Aden Benin
************************Dirie Benin
************************Farah Benin
************************Dahir Benin
************************Arale Benin
************************Guled Benin
************************Shirwa Benin
************************Abane Benin
************************Abdille Benin
************************Yusuf Benin
************************Arale Benin
************************Roble Benin
************************Osman Benin
***********************Abdille Abdi
************************Gallab Abdille (Rer Gallab)
*************************Ismail Gallab
*************************Asker Gallab
***********************Eiae Abdille (Rer Eiye)
************************Gulled Eiye
************************Sharmake Eiye
***********************Mohamed Abdille
************************Ahmed Mohamed
*************************Samter Ahmed
*************************Ziyad Ahmed
*************************Mayle Ahmed
*************************Elmi Ahmed
*************************Warfa Ahmed
*************************Geedi Ahmed
*************************Amanle Ahmed
*************************Food Ahmed
*************************Roble Ahmed
*************************Ainanshe Ahmed
*************************Wais Ahmed
*************************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
**************************Ismail Dhible
**************************Barre Dhible
*************************Ali Ahmed (Rer Ali)
*************************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
**************************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
**************************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
******************'''Ahmed Dhimbil'''
********************Musa Ahmed
********************Osman Ahmed
********************Liban Ahmed
*********************Abdi Liban
**********************Osman Abdi
**********************Ismail Abdi
**********************Mohammed Abdi
***********************Sarar Mohamed
***********************Ahmed Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
*************Awal Aden (Rer Cawl)
**************Mahamoud Awal
**************Hussien Awal
**************Farah Awal
**************Abdi Awal
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle
***************Ahmed Abdalle
****************Halas Ahmed (Rer Halas)
****************Egal Ahmed (Rer Egal)
****************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Aadan Mooge Xirsi– was a respected SNM freedom fighter and intellectual
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland.
* Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
* Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician
* Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Hussein Habane - is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard
* Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
hwq5yh2sajv3eace2e4bt5xsmj8wzn6
302933
302932
2026-07-17T14:39:13Z
~2026-39539-85
46503
/* Notable figures */
302933
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor
<br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Eritrea.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eratareya}}|region3={{flagcountry| United States}}|region4 ={{flagcountry|Turkey}}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor'','' [[Carabi]]: أبوبكر ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'', ''[[Muuse Dhimbil]]''
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
==Distribution==
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road (Wadada Madaarka Egal)'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Wa'eys Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arrale Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Ibrahim Abokor
***********Mohamed Ibrahim
************Jibril Mohamed
************Salah Mohamed
*************Osman Salah
**************Abokor Osman
***************Hassan Abokor
****************Muuse Hassan
****************Laqshe Hassan
****************Basiralle Hassan
****************Dhimbil Hassan
*****************'''Mohammed Dhimbil'''
******************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie)
******************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
******************Gulled Mohamed (Rer Guled)
******************Musa Mohamed
*******************Farah Muuse
*******************Adawe Muuse
*******************Aden Muuse
*****************'''Muuse Dhimbil'''
******************Abdalle Muse
*******************Muse Abdalle
********************Mahamoud Muuse
*********************Shirdon Mohamoud
**********************Hamud Shirdon
**********************Jama Shirdon
**********************Geele Shirdon
*********************Hildiid Mohamoud
**********************Ali Hildiid
**********************Osman Hildiid
**********************Geedi Hildiid
**********************Hersi Hildiid
********************Abdalleh Muuse
*********************Jibirl Abdalle
**********************Kalil Jibirl
***********************Hersi Kalil
***********************Egal Kalil
***********************Wais Kalil
***********************Ali kalil
************************Said Ali
************************Koshin Ali
************************Arale Ali
************************Osman Ali
************************Guled Ali
************************Amare Ali
************************Boqorreh Ali
**********************Aden Jibril (Rer Adan)
***********************Aden Mohamed
************************Benin Aden
************************Nour Aden
************************Ali Aden
************************Adan Aden
**********************Abdi Jibril
***********************Ali Abdi
************************Mumin Ali
************************Naleye Ali
************************Hussein Ali
*************************Mohamed Hussien
*************************Nour Hussein
*************************Dirie Hussien
**************************Hassan Dirie
**************************Aden Dirie
**************************Guled Dirie
***************************Abdalle Guled
***************************Mohamed Guled
***************************Jama Guled
***********************Nour Abdi (Rer Nuur)
************************Ismail Nour
************************Hersi Nour
************************Gabal Nour
************************Mohamed Nour
***********************Benin Abdi (Rer Benin)
************************Naleye Benin
************************Ahmed Benin
************************Hersi Benin
************************Warfa Benin
************************Samter Benin
************************Abdi Benin
************************Fatah Benin
************************Aden Benin
************************Dirie Benin
************************Farah Benin
************************Dahir Benin
************************Arale Benin
************************Guled Benin
************************Shirwa Benin
************************Abane Benin
************************Abdille Benin
************************Yusuf Benin
************************Arale Benin
************************Roble Benin
************************Osman Benin
***********************Abdille Abdi
************************Gallab Abdille (Rer Gallab)
*************************Ismail Gallab
*************************Asker Gallab
***********************Eiae Abdille (Rer Eiye)
************************Gulled Eiye
************************Sharmake Eiye
***********************Mohamed Abdille
************************Ahmed Mohamed
*************************Samter Ahmed
*************************Ziyad Ahmed
*************************Mayle Ahmed
*************************Elmi Ahmed
*************************Warfa Ahmed
*************************Geedi Ahmed
*************************Amanle Ahmed
*************************Food Ahmed
*************************Roble Ahmed
*************************Ainanshe Ahmed
*************************Wais Ahmed
*************************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
**************************Ismail Dhible
**************************Barre Dhible
*************************Ali Ahmed (Rer Ali)
*************************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
**************************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
**************************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
******************'''Ahmed Dhimbil'''
********************Musa Ahmed
********************Osman Ahmed
********************Liban Ahmed
*********************Abdi Liban
**********************Osman Abdi
**********************Ismail Abdi
**********************Mohammed Abdi
***********************Sarar Mohamed
***********************Ahmed Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
*************Awal Aden (Rer Cawl)
**************Mahamoud Awal
**************Hussien Awal
**************Farah Awal
**************Abdi Awal
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle
***************Ahmed Abdalle
****************Halas Ahmed (Rer Halas)
****************Egal Ahmed (Rer Egal)
****************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Aadan Mooge Xirsi– was a respected SNM freedom fighter and intellectuals
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland.
* Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
* Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician
* Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Hussein Habane - is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard
* Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
115ao8q0e8rvh4c6ekhtun1ohe7rdyy
302936
302933
2026-07-17T15:29:56Z
~2026-39539-85
46503
/* Notable figures */
302936
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor
<br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Eritrea.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eratareya}}|region3={{flagcountry| United States}}|region4 ={{flagcountry|Turkey}}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor'','' [[Carabi]]: أبوبكر ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'', ''[[Muuse Dhimbil]]''
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
==Distribution==
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road (Wadada Madaarka Egal)'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Wa'eys Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arrale Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Ibrahim Abokor
***********Mohamed Ibrahim
************Jibril Mohamed
************Salah Mohamed
*************Osman Salah
**************Abokor Osman
***************Hassan Abokor
****************Muuse Hassan
****************Laqshe Hassan
****************Basiralle Hassan
****************Dhimbil Hassan
*****************'''Mohammed Dhimbil'''
******************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie)
******************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
******************Gulled Mohamed (Rer Guled)
******************Musa Mohamed
*******************Farah Muuse
*******************Adawe Muuse
*******************Aden Muuse
*****************'''Muuse Dhimbil'''
******************Abdalle Muse
*******************Muse Abdalle
********************Mahamoud Muuse
*********************Shirdon Mohamoud
**********************Hamud Shirdon
**********************Jama Shirdon
**********************Geele Shirdon
*********************Hildiid Mohamoud
**********************Ali Hildiid
**********************Osman Hildiid
**********************Geedi Hildiid
**********************Hersi Hildiid
********************Abdalleh Muuse
*********************Jibirl Abdalle
**********************Kalil Jibirl
***********************Hersi Kalil
***********************Egal Kalil
***********************Wais Kalil
***********************Ali kalil
************************Said Ali
************************Koshin Ali
************************Arale Ali
************************Osman Ali
************************Guled Ali
************************Amare Ali
************************Boqorreh Ali
**********************Aden Jibril (Rer Adan)
***********************Aden Mohamed
************************Benin Aden
************************Nour Aden
************************Ali Aden
************************Adan Aden
**********************Abdi Jibril
***********************Ali Abdi
************************Mumin Ali
************************Naleye Ali
************************Hussein Ali
*************************Mohamed Hussien
*************************Nour Hussein
*************************Dirie Hussien
**************************Hassan Dirie
**************************Aden Dirie
**************************Guled Dirie
***************************Abdalle Guled
***************************Mohamed Guled
***************************Jama Guled
***********************Nour Abdi (Rer Nuur)
************************Ismail Nour
************************Hersi Nour
************************Gabal Nour
************************Mohamed Nour
***********************Benin Abdi (Rer Benin)
************************Naleye Benin
************************Ahmed Benin
************************Hersi Benin
************************Warfa Benin
************************Samter Benin
************************Abdi Benin
************************Fatah Benin
************************Aden Benin
************************Dirie Benin
************************Farah Benin
************************Dahir Benin
************************Arale Benin
************************Guled Benin
************************Shirwa Benin
************************Abane Benin
************************Abdille Benin
************************Yusuf Benin
************************Arale Benin
************************Roble Benin
************************Osman Benin
***********************Abdille Abdi
************************Gallab Abdille (Rer Gallab)
*************************Ismail Gallab
*************************Asker Gallab
***********************Eiae Abdille (Rer Eiye)
************************Gulled Eiye
************************Sharmake Eiye
***********************Mohamed Abdille
************************Ahmed Mohamed
*************************Samter Ahmed
*************************Ziyad Ahmed
*************************Mayle Ahmed
*************************Elmi Ahmed
*************************Warfa Ahmed
*************************Geedi Ahmed
*************************Amanle Ahmed
*************************Food Ahmed
*************************Roble Ahmed
*************************Ainanshe Ahmed
*************************Wais Ahmed
*************************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
**************************Ismail Dhible
**************************Barre Dhible
*************************Ali Ahmed (Rer Ali)
*************************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
**************************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
**************************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
******************'''Ahmed Dhimbil'''
********************Musa Ahmed
********************Osman Ahmed
********************Liban Ahmed
*********************Abdi Liban
**********************Osman Abdi
**********************Ismail Abdi
**********************Mohammed Abdi
***********************Sarar Mohamed
***********************Ahmed Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
*************Awal Aden (Rer Cawl)
**************Mahamoud Awal
**************Hussien Awal
**************Farah Awal
**************Abdi Awal
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle
***************Ahmed Abdalle
****************Halas Ahmed (Rer Halas)
****************Egal Ahmed (Rer Egal)
****************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Aadan Mooge Hirsi– was a respected SNM freedom fighter and intellectuals
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland.
* Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
* Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician
* Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Hussein Habane - is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard
* Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
sy2wqxpyq8yal5i168e895fdk4dqmxc
302940
302936
2026-07-17T16:46:46Z
~2026-39539-85
46503
/* Clan tree */
302940
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor
<br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Eritrea.svg|60px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eratareya}}|region3={{flagcountry| United States}}|region4 ={{flagcountry|Turkey}}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}}
'''Abokor''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor'','' [[Carabi]]: أبوبكر ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]].
== Overview ==
The Abokor is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>
==Tariikhda ==
===Nasabka ===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe===
Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote>
[[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]]
Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref>
<blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote>
Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka.
[[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]]
Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref>
<blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote>
Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah.
===Baranches and Subclans===
Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan.
Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'', ''[[Muuse Dhimbil]]''
===Saltanate of Abokor Musa===
Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda.
Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida.
==Distribution==
Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road (Wadada Madaarka Egal)'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay.
Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha.
Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka.
Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah.
==Clan tree==
A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below:
{{Tree list}}
*Daoud (Eidagale)
***'''Abokor''' (Saleiban)
****Salieban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Arralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Wa'eys Osman
*************Mahamoud Wais
*************Arralleh Wais
*************Hussein wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arrale Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Ibrahim Abokor
***********Mohamed Ibrahim
************Jibril Mohamed
************Salah Mohamed
*************Osman Salah
**************Abokor Osman
***************Hassan Abokor
****************Muuse Hassan
****************Laqshe Hassan
****************Basiralle Hassan
****************Dhimbil Hassan
*****************'''Mohammed Dhimbil'''
******************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie)
******************Fatah Mohamed (Rer Fatah)
******************Gulled Mohamed (Rer Guled)
******************Musa Mohamed
*******************Farah Muuse
*******************Adawe Muuse
*******************Aden Muuse
*****************'''Muuse Dhimbil'''
******************Abdalle Muse
*******************Muse Abdalle
********************Mahamoud Muuse
*********************Shirdon Mohamoud
**********************Hamud Shirdon
**********************Jama Shirdon
**********************Geele Shirdon
*********************Hildiid Mohamoud
**********************Ali Hildiid
**********************Osman Hildiid
**********************Geedi Hildiid
**********************Hersi Hildiid
********************Abdalleh Muuse
*********************Jibirl Abdalle
**********************Kalil Jibirl
***********************Hersi Kalil
***********************Egal Kalil
***********************Wais Kalil
***********************Ali kalil
************************Said Ali
************************Koshin Ali
************************Arale Ali
************************Osman Ali
************************Guled Ali
************************Amare Ali
************************Boqorreh Ali
**********************Aden Jibril (Rer Adan)
***********************Aden Mohamed
************************Benin Aden
************************Nour Aden
************************Ali Aden
************************Adan Aden
**********************Abdi Jibril
***********************Ali Abdi
************************Mumin Ali
************************Naleye Ali
************************Hussein Ali
*************************Mohamed Hussien
*************************Nour Hussein
*************************Dirie Hussien
**************************Hassan Dirie
**************************Aden Dirie
**************************Guled Dirie
***************************Abdalle Guled
***************************Mohamed Guled
***************************Jama Guled
***********************Nour Abdi (Rer Nuur)
************************Ismail Nour
************************Hersi Nour
************************Gabal Nour
************************Mohamed Nour
***********************Benin Abdi (Rer Benin)
************************Naleye Benin
************************Ahmed Benin
************************Hersi Benin
************************Warfa Benin
************************Samter Benin
************************Abdi Benin
************************Fatah Benin
************************Aden Benin
************************Dirie Benin
************************Farah Benin
************************Dahir Benin
************************Arale Benin
************************Guled Benin
************************Shirwa Benin
************************Abane Benin
************************Abdille Benin
************************Yusuf Benin
************************Arale Benin
************************Roble Benin
************************Osman Benin
***********************Abdille Abdi
************************Gallab Abdille (Rer Gallab)
*************************Ismail Gallab
*************************Asker Gallab
***********************Eiae Abdille (Rer Eiye)
************************Gulled Eiye
************************Sharmake Eiye
***********************Mohamed Abdille
************************Ahmed Mohamed
*************************Samter Ahmed
*************************Ziyad Ahmed
*************************Mayle Ahmed
*************************Elmi Ahmed
*************************Warfa Ahmed
*************************Geedi Ahmed
*************************Amanle Ahmed
*************************Food Ahmed
*************************Roble Ahmed
*************************Ainanshe Ahmed
*************************Wais Ahmed
*************************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh)
**************************Ismail Dhible
**************************Barre Dhible
*************************Ali Ahmed (Rer Ali)
*************************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
**************************Derie Gubadleh (Rer Dirie)
**************************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh)
******************'''Ahmed Dhimbil'''
********************Musa Ahmed
********************Osman Ahmed
********************Liban Ahmed
*********************Abdi Liban
**********************Osman Abdi
**********************Ismail Abdi
**********************Mohammed Abdi
***********************Sarar Mohamed
***********************Ahmed Mohamed
**********'''Aden Abokor'''
*************Awal Aden (Rer Cawl)
**************Mahamoud Awal
**************Hussien Awal
**************Farah Awal
**************Abdi Awal
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle
***************Ahmed Abdalle
****************Halas Ahmed (Rer Halas)
****************Egal Ahmed (Rer Egal)
****************Geedi Ahmed (Rer Gheedi)
{{tree list/end}}
==Notable figures==
* Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader
* Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet.
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy
*Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership.
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Aadan Mooge Hirsi– was a respected SNM freedom fighter and intellectuals
* Suldan Osman Baane –traditional leader
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer.
* Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland.
* Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia
* Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot
* Almis Omar Zakrie – Activist and Politician
* Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader.
* Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician
* Hussein Habane - is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard
* Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Tixraac==
{{Reflist}}
k826h9g7lus3ihbm5x4pj2rowld692v
Beesha Iidle Biciide
0
40939
302924
302871
2026-07-17T13:03:21Z
~2026-40131-06
46545
302924
wikitext
text/x-wiki
'''<big><u>BEESHA IIDLE BICIIDE (HABARJECLO)</u></big>'''
Beesha Iidle Biciide waa beel ka tirsan Habar Jeclo Gaar ahaan Muuse Abokor. Waxa ay degaan degaano ka tirsan G.Sanaag. sida Ceel-Afweyn, Bixin, Biyo dhacay, Dhabar-Dalool, Suuf-Dheere iyo Ceerigabo. Waxa kaso jeeda beesha Siyaasiyiin, Saraakiil iyo cuqaal aad uga so dhex muuqday halgankii xornimo doonka somaliland.
== Deegaannada ay degaan ==
Beesha Iidle Biciide waxaa lagu sheegaa inay degto deegaannadan:
* Bixin
* Darlamood
* Karin Biyood
* Sif-dheere
* Biyo-dhacay
* Garuuble
* Dhabar-dalool
* Gaad
* Ceel Afweyn
* Ceerigaabo
■ '''IIDLE BICIIDE...'''
== Jilibyada ==
Beesha Iidle Biciide waxay u kala baxdaa jilibyadan:
* Rooble
* Cabdulle Cabdi
* Wacays
* Maxamed Cabdi
* Saalax
* Xareed
== Dadka caanka ah ==
=== Mujaahidiin ===
* Ismaaciil Faarax Maxamed (Dadqal)
* Maxamed Cabdi Cabdulle Nuur (Fanax)
* cismaan faarax maxamed ( hamashool )
=== Siyaasiyiin ===
* Naagalaye
=== Dad kale oo caan ah ===
* Maxamed Iidle Cabdulle Nuur
* Yaasiin Cabdi Cabdulle Nuur
* jiif caaqil Cawl cabdulle nuur
== Ciyaartoyda Iidle Biciide ee caanka ah ==
* Cabdiraxmaan Yaasiin Cabdi
* Adnan Yaasiin Maxamuud ( ilkacase )
* Cabdiqani Maxamed Rage ( john )
* Jamaal Jaamac Axmed ( jamaal jr )
* Axmed Aadan Salaax ( oogle yare )
l2x0zg6a4spe2skg96l9fhlgmm3gyz8
302941
302924
2026-07-17T16:49:37Z
~2026-40131-06
46545
/* Ciyaartoyda Iidle Biciide ee caanka ah */
302941
wikitext
text/x-wiki
'''<big><u>BEESHA IIDLE BICIIDE (HABARJECLO)</u></big>'''
Beesha Iidle Biciide waa beel ka tirsan Habar Jeclo Gaar ahaan Muuse Abokor. Waxa ay degaan degaano ka tirsan G.Sanaag. sida Ceel-Afweyn, Bixin, Biyo dhacay, Dhabar-Dalool, Suuf-Dheere iyo Ceerigabo. Waxa kaso jeeda beesha Siyaasiyiin, Saraakiil iyo cuqaal aad uga so dhex muuqday halgankii xornimo doonka somaliland.
== Deegaannada ay degaan ==
Beesha Iidle Biciide waxaa lagu sheegaa inay degto deegaannadan:
* Bixin
* Darlamood
* Karin Biyood
* Sif-dheere
* Biyo-dhacay
* Garuuble
* Dhabar-dalool
* Gaad
* Ceel Afweyn
* Ceerigaabo
■ '''IIDLE BICIIDE...'''
== Jilibyada ==
Beesha Iidle Biciide waxay u kala baxdaa jilibyadan:
* Rooble
* Cabdulle Cabdi
* Wacays
* Maxamed Cabdi
* Saalax
* Xareed
== Dadka caanka ah ==
=== Mujaahidiin ===
* Ismaaciil Faarax Maxamed (Dadqal)
* Maxamed Cabdi Cabdulle Nuur (Fanax)
* cismaan faarax maxamed ( hamashool )
=== Siyaasiyiin ===
* Naagalaye
=== Dad kale oo caan ah ===
* Maxamed Iidle Cabdulle Nuur
* Yaasiin Cabdi Cabdulle Nuur
* jiif caaqil Cawl cabdulle nuur
3px97an7ss1fv6camcflt9fsr5qvfk1
302946
302941
2026-07-17T20:03:14Z
~2026-40195-67
46556
/* */ sax
302946
wikitext
text/x-wiki
'''<big><u>BEESHA IIDLE BICIIDE (HABARJECLO)</u></big>'''
Beesha Iidle Biciide waa beel ka tirsan Habar Jeclo Gaar ahaan Muuse Abokor. Waxa ay degaan degaano ka tirsan G.Sanaag. sida Ceel-Afweyn, Bixin, Biyo dhacay, Dhabar-Dalool, Suuf-Dheere iyo Ceerigabo. Waxa kaso jeeda beesha Siyaasiyiin, Saraakiil iyo cuqaal aad uga so dhex muuqday halgankii xornimo doonka somaliland.
== Deegaannada ay degaan ==
Beesha Iidle Biciide waxaa lagu sheegaa inay degto deegaannadan:
* Bixin
* Darlamood
* Karin Biyood
* Sif-dheere
* Biyo-dhacay
* Garuuble
* Dhabar-dalool
* Gaad
* Ceel Afweyn
* Ceerigaabo
■ '''IIDLE BICIIDE...'''
== Jilibyada ==
Beesha Iidle Biciide waxay u kala baxdaa jilibyadan:
* Rooble
* Cabdulle Cabdi
* Wacays
* Maxamed Cabdi
* Saalax
* Xareed.
● Reer cabdulle nuur. Laandheeraha Reerka
■ Cawl cabdulle
■ Cabdi cabdulle
■ Dacar cabdulle
■ Xasan Cabdulle
== Dadka caanka ah ==
=== Mujaahidiin ===
* Maxamed Cabdi Cabdulle Nuur (Fanax)
=== Siyaasiyiin ===
* Naagalaye
=== Dad kale oo caan ah ===
* Maxamed Iidle Cabdulle Nuur
* Yaasiin Cabdi Cabdulle Nuur
* jiif caaqil Cawl cabdulle nuur
i5nmei1e4l7jdg3sitjxfh7kqr02d2c
303006
302946
2026-07-18T11:09:52Z
~2026-40195-67
46556
/* */
303006
wikitext
text/x-wiki
'''<big><u>BEESHA IIDLE BICIIDE (HABARJECLO)</u></big>'''
Beesha Iidle Biciide waa beel ka tirsan Habar Jeclo Gaar ahaan Muuse Abokor. Waxa ay degaan degaano ka tirsan G.Sanaag. sida Ceel-Afweyn, Bixin, Biyo dhacay, Dhabar-Dalool, Suuf-Dheere iyo Ceerigabo. Waxa kaso jeeda beesha Siyaasiyiin, Saraakiil iyo cuqaal aad uga so dhex muuqday halgankii xornimo doonka somaliland.
== Deegaannada ay degaan ==
Beesha Iidle Biciide waxaa lagu sheegaa inay degto deegaannadan:
* Bixin
* Darlamood
* Karin Biyood
* Sif-dheere
* Biyo-dhacay
* Garuuble
* Dhabar-dalool
* Gaad
* Ceel Afweyn
* Ceerigaabo
■ '''IIDLE BICIIDE...'''
== Jilibyada ==
Beesha Iidle Biciide waxay u kala baxdaa jilibyadan:
* Rooble
* Cali
* Wacays
* Maxamed Cabdi
* Geedi
* Xareed.
● Reer cabdulle nuur. Laandheeraha Reerka
■ Cawl cabdulle
■ Cabdi cabdulle
■ Dacar cabdulle
■ Xasan Cabdulle
== Dadka caanka ah ==
=== Mujaahidiin ===
* Maxamed Cabdi Cabdulle Nuur (Fanax)
=== Siyaasiyiin ===
* Naagalaye
=== Dad kale oo caan ah ===
* Maxamed Iidle Cabdulle Nuur
* Yaasiin Cabdi Cabdulle Nuur
* jiif caaqil Cawl cabdulle nuur
tw94ntivtyu8hr93u0aoeaje4gd2ty7
Ciidagale
0
41696
302902
302901
2026-07-17T12:00:20Z
Videoiib7
46243
302902
wikitext
text/x-wiki
{{Farac |
| group = Eidagale <br> Ciidagale
| image= [[File:Sultan_Abdillahi_Sultan_Deria.jpg|thumb]]
|region1={{flagcountry|Somalia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]]
| related-c =[[Isaaq]] }}
'''Ciidagale''' Waa [[beel]] kamida Beelweynta [[Isaaq]] Beeshu Waaxa ay rasmi ahaan u Deggaan Gobollada [[Maroodi Jeex]] iyo [[Togdheer]] ee [[Soomaaliya]] Iyo [[Gobolka Soomaali Galbeed]]
==Baahsanaanta==
Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare.
Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref>
==Tariikhda (History)==
===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) ===
Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref>
<blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey .
Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday:
<blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>
Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka.
Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada
<blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq , waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo.
Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote>
Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland.
Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada:
<blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote>
Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref>
<blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote>
Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta.
Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref>
Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>
<blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote>
Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha.
Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil.
An image illustrating 19th-century trade:
Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah.
<blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote>
==Clan tree==
A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref>
*Daoud(Eidagalle)
**Mohamed Daoud
***Egal Mohamed (Rer Cigal)
***Ali Mohamed (Rer Afwayne)
***Urkurag Mohamed
****Ali Urkurag
*****Fiqi Sa'ad Ali
*****Mahamoud Ali
*****Ahmed Ali
*****Ismail Ali
******Ali Ismail
*******Osman Ali (Rer Osman)
*******Jama Ali
*******Geedi Ali (Rer Aw)
*******Yonis Ali
*******Ileiye Ali
*******Hagga Ali
*******Nuh Ali
********Ali Nuh
*******Aden Ali
********Guled Aden
********Ali Aden
*******Roble Ali (Rer Rooble)
********Hassan Roble
*********Jibril Hassan
**********Aden Jibril
**********Mohamed Jibril
*********Deria Hassan
**********Mohamed Deria
**********Hussein Deria
********Ali Roble
*********Warfa Ali
*********Farah Ali
**********Hassan Farah
*********Abdalle Ali
*******Abdalle Ali
********Geedi Abdalle (Rer Geedi)
********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed)
**Abokor Daoud
***Bilaal Abokor
****Mohamed Bilal
*****Egal Mohamed
*****Hassan Mohamed
*****Farah Mohamed
*****Yusuf Mohamed
*****Wais Mohamed
*****Roble Mohamed
*****Egal Mohamed
*****Abdi Mohamed
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Mohamed Aden
******Hassan Abdi
*****Abdalle Mohamed
******Samter Abdalle
******Hussein Abdalle
******Abane Abdalle
******Mohamed Abdalle
******Wais Abdalle
******Hasan Abdalle
***Isse Abokor
****Dualeh Isse
*****Musa Dualeh
*****Mohamed Dualeh
*****Deria Duleh
*****Egal Dualeh
*****Essa Dualeh
*****Roble Dualeh
*****Samter Duleh
*****Farah Dualeh
****Hassan Isse
*****Afi Hassan
*****Hujale Hassan
*****Abar Hassan
*****Yusuf Hassan
*****Shire Hassan
*****Mohamed Hassan
*****Warfa Hassan
*****Barre Hassan
*****Egal Hassan
*****Mohamed Hassan
***Abokor Muuse
****Saleiban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Aralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
**************Mahamoud Wais
**************Arralleh Wais
**************Hussein wais
**************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************Mohammed Dhimbil
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse
***************Absiye Adawe
***************Allamagn Adawe
***************Yusuf Adawe
***************Liban Adawe
***************Roble Adawe
***************Osman Adawe
***************Egal Adawe
***************Wais Adawe
**************Aden Muuse
***************Had Adan
***************Roble Aden
***************Abane Aden
***************Ali Aden
***************Wais Aden
***************Burale Aden
***************Geedi Aden
***************Boqorre Aden
****************Sugulle Boqore
****************Liban Boqorre
****************Warfa Boqorre
****************Koshin Boqorre
****************Shiekhdon Boqorre
*************Mucawiye Mohamed
**************Samter Muawiye
**************Ali Muawiye
*************Fatah Mohamed
**************Awarre Fatah
**************Mohamed Fatah
**************Hassan Fatah
**************Cisman fatah
*************Gled (Wardon) Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samter Guled
************Muuse Dhimbil
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Egal Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****************Odawa Geedi
*****************Odawa Odawa
*****************Mahamoud Odawa
****************Geele Geedi
****************Nour(Shire) Geedi
****************Haji Dirie Geedi
****************Samter Geedi
****************Ahmed Geedi
****************Ali Geedi
****************Roble Geedi
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****************Ali Hersi
****************Guled Hersi
****************Egal Hersi
****************Aden Hersi
****************Mahamoud Hersi
****************Fahiye Hersi
*****************Roble Fahiye
******************Elmi Roble
******************Jama Elmi
******************Ali Elmi
*****************Rage Roble
*****************Elmi Rage
******************Wais Rage
******************Geedi Rage
******************Hersi Rage
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Wais Siad
****************Abdalle Siad
***************Kalil Jibirl
***************Ali kalil
****************Said Ali
****************Koshin Ali
****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Abdi Said
*****************Abdalle Abdi
*****************Roble Abdi
***************Aden Jibril (Rer Adan)
****************Wais Aden
****************Benin Aden
****************Nur Aden
****************Muse Aden
****************Samter Aden
****************Abdalle Aden
****************Jama Aden
****************Eileie Adan
****************Barre Aden
****************Ibrahim Aden
****************Khalaf Aden
****************Ali Aden
****************Adan Aden
*****************Ahmed Aden
*****************Eiye Aden
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Jama Hussien
*****************Nour Hussein
*****************Farah Hussien
*****************Wa'ays Hussein
*****************Hersi Hussien
******************Muhumad Hersi
******************Abdi Hersi
******************Ali Hersi
******************Aidid Hersi
*****************Mumin Ali
******************Egal Mumin
******************Jama Mumin
******************Urmah Mumin
*******************Dhible Urmah
*******************Ismail Urmah
*****************Naleye Ali
******************Jama Naleye
******************Dualeh Naleye
******************Warfa Naleye
******************Abdi Naleye
******************Egal Naleye
******************Arralleh Egal
*******************Elmi Aralleh
*******************Aw-Jama Arralleh
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
******************Gabal Ismail
******************Abdi Ismail
******************Barre Ismail
*****************Hersi Nour
******************Hugur Hersi
******************Osman Hersi
******************Bacalul Hersi
******************Ali Hersi
******************Aden Hersi
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
******************Mohamed Omar
*******************Hussein Mohamed
********************Wais Husien
********************Hujale Husien
********************Dirie Husien
*******************Sharmake Mohamed
********************Roble Sharmake
********************Nour Sharmake
********************Jama Sharmake
*********************Hudale Jama
*********************Yasin Jama
*******************Allale Mohamed
********************Egal Allale
*********************Hassan Egal
**********************Omar Hassan
**********************Ahmed Hassan
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Dirie Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
******************Dahir Gallab
******************Wais Gallab
******************Ali Gallab
******************Jama Gallab
******************Roble Gallab
******************Abdi Gallab
******************Yusuf Gallab
******************Farah Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
******************Gulled Eiye
*******************Deria Guled
********************Abokor Deria
********************Osman Derie
********************Khalaf Derie
*******************Kalil Guled
********************Farah kalil
********************Ali Kalil
********************Hassan Kalil
********************Osman Kalil
********************Aden Kalil
******************Sharmake Eiye
*******************Barre Sharmake
*******************Omar Sharmake
*******************Hager Sharmake
********************Farah Hager
********************Geedi Hagar
********************Adan Hagar
********************Boqorre Hagar
********************Elmi Hagar
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
*******************Samter Ahmed
*******************Ziyad Ahmed
*******************Mayle Ahmed
*******************Geedi Ahmed
*******************Amanle Ahmed
*******************Food Ahmed
*******************Dhible Ahmed
********************Ismail Dhible
********************Egal Dhible
*******************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Cadad Ali
********************Deria Ali
********************Egal Ali
********************Jibril Ali
********************kalil Ali
*********************Magan kalil
*********************Deria Kalil
*********************Abdi kalil
*********************Aden kalil
*********************Yusuf kalil
*******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
********************Derie Gubadleh
*********************Ismail Derie
*********************Gubtame Derie
*********************Nour Derie
*********************Mohamoud Derie
*********************Omar Derie
*********************Dualeh Derie
*********************Hussein Derie
*********************Wa'ays Derie
*********************Yusuf Derie
********************Boqorre Gubdleh
*********************Hersi Boqorre
*********************Ali Boqorre
*********************Abdille Boqorre
*********************Hirad Boqorre
*********************Asker Boqorre
*********************Mohamed Boqorre
*********************Aw Hassan Boqorre
*********************Ismail Boqorre
*********************Shire Boqorre
*********************Hashi Boqorre
*********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre
************Ahmed Dhimbil
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
*************Abdi Liban
**************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Aden Ismail
***************Iman Ismail
***************Bulale Ismail
***************Geedi Ismail
***************Idiris Ismail
***************Yusuf Ismail
***************Koshin Ismail
***************Hersi Ismail
***************Shirwac Ismail
***************Said Ismail
**************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed (Rer Sarer)
****************Nour Sarar
****************Mohamed(Hersi) Sarar
****************Farah Sarar
****************Yusuf Sarar
****************Dualeh Sarar
****************Elmi Sarar
***************Ahmed(Bedar)Mohamed
****************Koshin Ahmed
****************Samter Ahmed
****************Uballe Ahmed
****************Hurie (Egal) Ahmed
****************Waraf Ahmed
****************Karie Ahmed
****************Mohamed Ahmed
**********Aden Abokor
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
*************Abdi Awal
**************Had Abdi
**************Nour Abdi
**************Ahmed Abdi
**************Liban Abdi
**************Omar Abdi
**************Aden Abdi
**************Geedi Abdi
**************Ibrahim Abdi
**************Mohamoud Abdi
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
***************Aden Ladon
****************Herar Ladon
****************Jama Ladon
****************Ali Ladon
****************Fahiye Ladon
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
***************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
****************Osman Halas
****************Samter Halas
****************Egal Ahmed
*****************Wais Egal
*****************Madar Egal
****************Geedi Ahmed
*****************Samter Geedi
*****************Mohamed Geedi
*****************Dalal Geedi
*****************Fatah Geedi
*****************Waisleh Geedi
*****************Allamagan Geedi
******************Guled Allamagan
******************Egal Allamagan
*****************Hode Geedi
******************Farah Hode
******************Yusuf Hode
******************Geele Geedi
*****************Ahmed Geele
******************Dahir Geele
******************Nour Geele
*****************Ali Geedi
******************Osman Ali
******************Hassan Ali
******************Abdalle Ali
******************Yusuf Ali
******************Aden Ali
***Abdirahman Muuse
****Yonis Abdiraham
*****Aden Yonis
*****Ismail Yonis
*****Ugadh Yonis
*****Mohamed Yonis
****Abdalle Abdirahman
*****Mohamed Abdalle (Bah Daylo)
******Gadid Mohamed
******Abdalle Mohamed
******Loge Mohamed
****Ibrahim Abdalle
*****Kulul Ibrahim (Rer Kul)
*****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri)
******Burale Abdi
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Hersi Abdi
*****Abokor Ibrahim
******Idileh Abokor (Rer Iidleh)
*******Ismail Iidle
*******Bare Iidle
******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur)
*******Roble Matan
*******Hamud Matan
*******Aden Matan
*******Damal Aden
********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon)
********Hode Dhamal (Dhamal YarYar)
********Deria Dhamal (Dhamal YarYar)
********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar)
********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar)
********Essa Dhamal
*********Aden Isse
*********Warfa Isse
*********Guled Isse
*********Liban Isse (Rer Liibaan)
*********Hassan Isse (Rer Hassan Isse)
*********Abdi Isse
**********Mohamed Abdi
**********Farah Abdi
**********Eiye Abdi
**********Aninanshe Abdi
**********Amare Abdi
**********Ileiye Afwayne Abdi
**********Dualeh (Samter) Abdi
**********Wais Abdi
**********Rage Abdi
**********Abdalle Abdi
**********Aden Abdi
**********Abdi Bari (Abdi Bari)
**********Guled Abdi (Rer Guleed)
==Notable figures==
* Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter
* Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship.
* Hassan Guure Jamac
* Abwaan Dheeg
* Idiris Haji Cisman Gurey
* Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare)
* Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA)
* Abwan Qawdhan Dualeh
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership.
* Khadra Dahir Cige – popular Somali singer
* Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal)
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964
* Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq
* Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007
* Jama Asker –Activist And Politician
* Abwan Ali Mooge Geedi Egal
* Abdishakur Dayib – Prominent Journalist
* Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate.
* Abdi Bidhaan Dahir – Journalist
* Abwan Muse Ali Farur
* Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia
* Mahid Guled - Former prime minister of Somalia
* Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia
* Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==References==
bvsg904req1ibv2td18kbzogpbwqb9y
302903
302902
2026-07-17T12:00:52Z
Videoiib7
46243
/* Tariikhda (History) */
302903
wikitext
text/x-wiki
{{Farac |
| group = Eidagale <br> Ciidagale
| image= [[File:Sultan_Abdillahi_Sultan_Deria.jpg|thumb]]
|region1={{flagcountry|Somalia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]]
| related-c =[[Isaaq]] }}
'''Ciidagale''' Waa [[beel]] kamida Beelweynta [[Isaaq]] Beeshu Waaxa ay rasmi ahaan u Deggaan Gobollada [[Maroodi Jeex]] iyo [[Togdheer]] ee [[Soomaaliya]] Iyo [[Gobolka Soomaali Galbeed]]
==Baahsanaanta==
Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare.
Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref>
==Tariikhda==
===Xiliyadii Dhexe ===
Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref>
<blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey .
Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday:
<blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>
Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka.
Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada
<blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq , waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo.
Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote>
Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland.
Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada:
<blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote>
Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref>
<blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote>
Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta.
Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref>
Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>
<blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote>
Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha.
Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil.
An image illustrating 19th-century trade:
Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah.
<blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote>
==Clan tree==
A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref>
*Daoud(Eidagalle)
**Mohamed Daoud
***Egal Mohamed (Rer Cigal)
***Ali Mohamed (Rer Afwayne)
***Urkurag Mohamed
****Ali Urkurag
*****Fiqi Sa'ad Ali
*****Mahamoud Ali
*****Ahmed Ali
*****Ismail Ali
******Ali Ismail
*******Osman Ali (Rer Osman)
*******Jama Ali
*******Geedi Ali (Rer Aw)
*******Yonis Ali
*******Ileiye Ali
*******Hagga Ali
*******Nuh Ali
********Ali Nuh
*******Aden Ali
********Guled Aden
********Ali Aden
*******Roble Ali (Rer Rooble)
********Hassan Roble
*********Jibril Hassan
**********Aden Jibril
**********Mohamed Jibril
*********Deria Hassan
**********Mohamed Deria
**********Hussein Deria
********Ali Roble
*********Warfa Ali
*********Farah Ali
**********Hassan Farah
*********Abdalle Ali
*******Abdalle Ali
********Geedi Abdalle (Rer Geedi)
********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed)
**Abokor Daoud
***Bilaal Abokor
****Mohamed Bilal
*****Egal Mohamed
*****Hassan Mohamed
*****Farah Mohamed
*****Yusuf Mohamed
*****Wais Mohamed
*****Roble Mohamed
*****Egal Mohamed
*****Abdi Mohamed
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Mohamed Aden
******Hassan Abdi
*****Abdalle Mohamed
******Samter Abdalle
******Hussein Abdalle
******Abane Abdalle
******Mohamed Abdalle
******Wais Abdalle
******Hasan Abdalle
***Isse Abokor
****Dualeh Isse
*****Musa Dualeh
*****Mohamed Dualeh
*****Deria Duleh
*****Egal Dualeh
*****Essa Dualeh
*****Roble Dualeh
*****Samter Duleh
*****Farah Dualeh
****Hassan Isse
*****Afi Hassan
*****Hujale Hassan
*****Abar Hassan
*****Yusuf Hassan
*****Shire Hassan
*****Mohamed Hassan
*****Warfa Hassan
*****Barre Hassan
*****Egal Hassan
*****Mohamed Hassan
***Abokor Muuse
****Saleiban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Aralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
**************Mahamoud Wais
**************Arralleh Wais
**************Hussein wais
**************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************Mohammed Dhimbil
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse
***************Absiye Adawe
***************Allamagn Adawe
***************Yusuf Adawe
***************Liban Adawe
***************Roble Adawe
***************Osman Adawe
***************Egal Adawe
***************Wais Adawe
**************Aden Muuse
***************Had Adan
***************Roble Aden
***************Abane Aden
***************Ali Aden
***************Wais Aden
***************Burale Aden
***************Geedi Aden
***************Boqorre Aden
****************Sugulle Boqore
****************Liban Boqorre
****************Warfa Boqorre
****************Koshin Boqorre
****************Shiekhdon Boqorre
*************Mucawiye Mohamed
**************Samter Muawiye
**************Ali Muawiye
*************Fatah Mohamed
**************Awarre Fatah
**************Mohamed Fatah
**************Hassan Fatah
**************Cisman fatah
*************Gled (Wardon) Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samter Guled
************Muuse Dhimbil
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Egal Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****************Odawa Geedi
*****************Odawa Odawa
*****************Mahamoud Odawa
****************Geele Geedi
****************Nour(Shire) Geedi
****************Haji Dirie Geedi
****************Samter Geedi
****************Ahmed Geedi
****************Ali Geedi
****************Roble Geedi
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****************Ali Hersi
****************Guled Hersi
****************Egal Hersi
****************Aden Hersi
****************Mahamoud Hersi
****************Fahiye Hersi
*****************Roble Fahiye
******************Elmi Roble
******************Jama Elmi
******************Ali Elmi
*****************Rage Roble
*****************Elmi Rage
******************Wais Rage
******************Geedi Rage
******************Hersi Rage
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Wais Siad
****************Abdalle Siad
***************Kalil Jibirl
***************Ali kalil
****************Said Ali
****************Koshin Ali
****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Abdi Said
*****************Abdalle Abdi
*****************Roble Abdi
***************Aden Jibril (Rer Adan)
****************Wais Aden
****************Benin Aden
****************Nur Aden
****************Muse Aden
****************Samter Aden
****************Abdalle Aden
****************Jama Aden
****************Eileie Adan
****************Barre Aden
****************Ibrahim Aden
****************Khalaf Aden
****************Ali Aden
****************Adan Aden
*****************Ahmed Aden
*****************Eiye Aden
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Jama Hussien
*****************Nour Hussein
*****************Farah Hussien
*****************Wa'ays Hussein
*****************Hersi Hussien
******************Muhumad Hersi
******************Abdi Hersi
******************Ali Hersi
******************Aidid Hersi
*****************Mumin Ali
******************Egal Mumin
******************Jama Mumin
******************Urmah Mumin
*******************Dhible Urmah
*******************Ismail Urmah
*****************Naleye Ali
******************Jama Naleye
******************Dualeh Naleye
******************Warfa Naleye
******************Abdi Naleye
******************Egal Naleye
******************Arralleh Egal
*******************Elmi Aralleh
*******************Aw-Jama Arralleh
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
******************Gabal Ismail
******************Abdi Ismail
******************Barre Ismail
*****************Hersi Nour
******************Hugur Hersi
******************Osman Hersi
******************Bacalul Hersi
******************Ali Hersi
******************Aden Hersi
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
******************Mohamed Omar
*******************Hussein Mohamed
********************Wais Husien
********************Hujale Husien
********************Dirie Husien
*******************Sharmake Mohamed
********************Roble Sharmake
********************Nour Sharmake
********************Jama Sharmake
*********************Hudale Jama
*********************Yasin Jama
*******************Allale Mohamed
********************Egal Allale
*********************Hassan Egal
**********************Omar Hassan
**********************Ahmed Hassan
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Dirie Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
******************Dahir Gallab
******************Wais Gallab
******************Ali Gallab
******************Jama Gallab
******************Roble Gallab
******************Abdi Gallab
******************Yusuf Gallab
******************Farah Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
******************Gulled Eiye
*******************Deria Guled
********************Abokor Deria
********************Osman Derie
********************Khalaf Derie
*******************Kalil Guled
********************Farah kalil
********************Ali Kalil
********************Hassan Kalil
********************Osman Kalil
********************Aden Kalil
******************Sharmake Eiye
*******************Barre Sharmake
*******************Omar Sharmake
*******************Hager Sharmake
********************Farah Hager
********************Geedi Hagar
********************Adan Hagar
********************Boqorre Hagar
********************Elmi Hagar
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
*******************Samter Ahmed
*******************Ziyad Ahmed
*******************Mayle Ahmed
*******************Geedi Ahmed
*******************Amanle Ahmed
*******************Food Ahmed
*******************Dhible Ahmed
********************Ismail Dhible
********************Egal Dhible
*******************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Cadad Ali
********************Deria Ali
********************Egal Ali
********************Jibril Ali
********************kalil Ali
*********************Magan kalil
*********************Deria Kalil
*********************Abdi kalil
*********************Aden kalil
*********************Yusuf kalil
*******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
********************Derie Gubadleh
*********************Ismail Derie
*********************Gubtame Derie
*********************Nour Derie
*********************Mohamoud Derie
*********************Omar Derie
*********************Dualeh Derie
*********************Hussein Derie
*********************Wa'ays Derie
*********************Yusuf Derie
********************Boqorre Gubdleh
*********************Hersi Boqorre
*********************Ali Boqorre
*********************Abdille Boqorre
*********************Hirad Boqorre
*********************Asker Boqorre
*********************Mohamed Boqorre
*********************Aw Hassan Boqorre
*********************Ismail Boqorre
*********************Shire Boqorre
*********************Hashi Boqorre
*********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre
************Ahmed Dhimbil
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
*************Abdi Liban
**************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Aden Ismail
***************Iman Ismail
***************Bulale Ismail
***************Geedi Ismail
***************Idiris Ismail
***************Yusuf Ismail
***************Koshin Ismail
***************Hersi Ismail
***************Shirwac Ismail
***************Said Ismail
**************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed (Rer Sarer)
****************Nour Sarar
****************Mohamed(Hersi) Sarar
****************Farah Sarar
****************Yusuf Sarar
****************Dualeh Sarar
****************Elmi Sarar
***************Ahmed(Bedar)Mohamed
****************Koshin Ahmed
****************Samter Ahmed
****************Uballe Ahmed
****************Hurie (Egal) Ahmed
****************Waraf Ahmed
****************Karie Ahmed
****************Mohamed Ahmed
**********Aden Abokor
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
*************Abdi Awal
**************Had Abdi
**************Nour Abdi
**************Ahmed Abdi
**************Liban Abdi
**************Omar Abdi
**************Aden Abdi
**************Geedi Abdi
**************Ibrahim Abdi
**************Mohamoud Abdi
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
***************Aden Ladon
****************Herar Ladon
****************Jama Ladon
****************Ali Ladon
****************Fahiye Ladon
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
***************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
****************Osman Halas
****************Samter Halas
****************Egal Ahmed
*****************Wais Egal
*****************Madar Egal
****************Geedi Ahmed
*****************Samter Geedi
*****************Mohamed Geedi
*****************Dalal Geedi
*****************Fatah Geedi
*****************Waisleh Geedi
*****************Allamagan Geedi
******************Guled Allamagan
******************Egal Allamagan
*****************Hode Geedi
******************Farah Hode
******************Yusuf Hode
******************Geele Geedi
*****************Ahmed Geele
******************Dahir Geele
******************Nour Geele
*****************Ali Geedi
******************Osman Ali
******************Hassan Ali
******************Abdalle Ali
******************Yusuf Ali
******************Aden Ali
***Abdirahman Muuse
****Yonis Abdiraham
*****Aden Yonis
*****Ismail Yonis
*****Ugadh Yonis
*****Mohamed Yonis
****Abdalle Abdirahman
*****Mohamed Abdalle (Bah Daylo)
******Gadid Mohamed
******Abdalle Mohamed
******Loge Mohamed
****Ibrahim Abdalle
*****Kulul Ibrahim (Rer Kul)
*****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri)
******Burale Abdi
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Hersi Abdi
*****Abokor Ibrahim
******Idileh Abokor (Rer Iidleh)
*******Ismail Iidle
*******Bare Iidle
******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur)
*******Roble Matan
*******Hamud Matan
*******Aden Matan
*******Damal Aden
********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon)
********Hode Dhamal (Dhamal YarYar)
********Deria Dhamal (Dhamal YarYar)
********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar)
********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar)
********Essa Dhamal
*********Aden Isse
*********Warfa Isse
*********Guled Isse
*********Liban Isse (Rer Liibaan)
*********Hassan Isse (Rer Hassan Isse)
*********Abdi Isse
**********Mohamed Abdi
**********Farah Abdi
**********Eiye Abdi
**********Aninanshe Abdi
**********Amare Abdi
**********Ileiye Afwayne Abdi
**********Dualeh (Samter) Abdi
**********Wais Abdi
**********Rage Abdi
**********Abdalle Abdi
**********Aden Abdi
**********Abdi Bari (Abdi Bari)
**********Guled Abdi (Rer Guleed)
==Notable figures==
* Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter
* Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship.
* Hassan Guure Jamac
* Abwaan Dheeg
* Idiris Haji Cisman Gurey
* Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare)
* Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA)
* Abwan Qawdhan Dualeh
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership.
* Khadra Dahir Cige – popular Somali singer
* Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal)
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964
* Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq
* Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007
* Jama Asker –Activist And Politician
* Abwan Ali Mooge Geedi Egal
* Abdishakur Dayib – Prominent Journalist
* Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate.
* Abdi Bidhaan Dahir – Journalist
* Abwan Muse Ali Farur
* Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia
* Mahid Guled - Former prime minister of Somalia
* Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia
* Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==References==
bd3l02hb5dqkfs0uma594sxmvdik65s
302926
302903
2026-07-17T13:54:56Z
~2026-39539-85
46503
302926
wikitext
text/x-wiki
{{Farac |
| group = Eidagale <br> Ciidagale
|region1={{flagcountry|Somalia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]]
| related-c =[[Isaaq]] }}
'''Ciidagale''' Waa [[beel]] kamida Beelweynta [[Isaaq]] Beeshu Waaxa ay rasmi ahaan u Deggaan Gobollada [[Maroodi Jeex]] iyo [[Togdheer]] ee [[Soomaaliya]] Iyo [[Gobolka Soomaali Galbeed]]
==Baahsanaanta==
Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare.
Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref>
==Tariikhda==
===Xiliyadii Dhexe ===
Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref>
<blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey .
Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday:
<blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>
Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka.
Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada
<blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq , waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo.
Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote>
Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland.
Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada:
<blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote>
Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref>
<blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote>
Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta.
Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref>
Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>
<blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote>
Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha.
Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil.
An image illustrating 19th-century trade:
Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah.
<blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote>
==Clan tree==
A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref>
*Daoud(Eidagalle)
**Mohamed Daoud
***Egal Mohamed (Rer Cigal)
***Ali Mohamed (Rer Afwayne)
***Urkurag Mohamed
****Ali Urkurag
*****Fiqi Sa'ad Ali
*****Mahamoud Ali
*****Ahmed Ali
*****Ismail Ali
******Ali Ismail
*******Osman Ali (Rer Osman)
*******Jama Ali
*******Geedi Ali (Rer Aw)
*******Yonis Ali
*******Ileiye Ali
*******Hagga Ali
*******Nuh Ali
********Ali Nuh
*******Aden Ali
********Guled Aden
********Ali Aden
*******Roble Ali (Rer Rooble)
********Hassan Roble
*********Jibril Hassan
**********Aden Jibril
**********Mohamed Jibril
*********Deria Hassan
**********Mohamed Deria
**********Hussein Deria
********Ali Roble
*********Warfa Ali
*********Farah Ali
**********Hassan Farah
*********Abdalle Ali
*******Abdalle Ali
********Geedi Abdalle (Rer Geedi)
********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed)
**Abokor Daoud
***Bilaal Abokor
****Mohamed Bilal
*****Egal Mohamed
*****Hassan Mohamed
*****Farah Mohamed
*****Yusuf Mohamed
*****Wais Mohamed
*****Roble Mohamed
*****Egal Mohamed
*****Abdi Mohamed
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Mohamed Aden
******Hassan Abdi
*****Abdalle Mohamed
******Samter Abdalle
******Hussein Abdalle
******Abane Abdalle
******Mohamed Abdalle
******Wais Abdalle
******Hasan Abdalle
***Isse Abokor
****Dualeh Isse
*****Musa Dualeh
*****Mohamed Dualeh
*****Deria Duleh
*****Egal Dualeh
*****Essa Dualeh
*****Roble Dualeh
*****Samter Duleh
*****Farah Dualeh
****Hassan Isse
*****Afi Hassan
*****Hujale Hassan
*****Abar Hassan
*****Yusuf Hassan
*****Shire Hassan
*****Mohamed Hassan
*****Warfa Hassan
*****Barre Hassan
*****Egal Hassan
*****Mohamed Hassan
***Abokor Muuse
****Saleiban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Aralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
**************Mahamoud Wais
**************Arralleh Wais
**************Hussein wais
**************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************Mohammed Dhimbil
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse
***************Absiye Adawe
***************Allamagn Adawe
***************Yusuf Adawe
***************Liban Adawe
***************Roble Adawe
***************Osman Adawe
***************Egal Adawe
***************Wais Adawe
**************Aden Muuse
***************Had Adan
***************Roble Aden
***************Abane Aden
***************Ali Aden
***************Wais Aden
***************Burale Aden
***************Geedi Aden
***************Boqorre Aden
****************Sugulle Boqore
****************Liban Boqorre
****************Warfa Boqorre
****************Koshin Boqorre
****************Shiekhdon Boqorre
*************Mucawiye Mohamed
**************Samter Muawiye
**************Ali Muawiye
*************Fatah Mohamed
**************Awarre Fatah
**************Mohamed Fatah
**************Hassan Fatah
**************Cisman fatah
*************Gled (Wardon) Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samter Guled
************Muuse Dhimbil
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Egal Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****************Odawa Geedi
*****************Odawa Odawa
*****************Mahamoud Odawa
****************Geele Geedi
****************Nour(Shire) Geedi
****************Haji Dirie Geedi
****************Samter Geedi
****************Ahmed Geedi
****************Ali Geedi
****************Roble Geedi
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****************Ali Hersi
****************Guled Hersi
****************Egal Hersi
****************Aden Hersi
****************Mahamoud Hersi
****************Fahiye Hersi
*****************Roble Fahiye
******************Elmi Roble
******************Jama Elmi
******************Ali Elmi
*****************Rage Roble
*****************Elmi Rage
******************Wais Rage
******************Geedi Rage
******************Hersi Rage
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Wais Siad
****************Abdalle Siad
***************Kalil Jibirl
***************Ali kalil
****************Said Ali
****************Koshin Ali
****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Abdi Said
*****************Abdalle Abdi
*****************Roble Abdi
***************Aden Jibril (Rer Adan)
****************Wais Aden
****************Benin Aden
****************Nur Aden
****************Muse Aden
****************Samter Aden
****************Abdalle Aden
****************Jama Aden
****************Eileie Adan
****************Barre Aden
****************Ibrahim Aden
****************Khalaf Aden
****************Ali Aden
****************Adan Aden
*****************Ahmed Aden
*****************Eiye Aden
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Jama Hussien
*****************Nour Hussein
*****************Farah Hussien
*****************Wa'ays Hussein
*****************Hersi Hussien
******************Muhumad Hersi
******************Abdi Hersi
******************Ali Hersi
******************Aidid Hersi
*****************Mumin Ali
******************Egal Mumin
******************Jama Mumin
******************Urmah Mumin
*******************Dhible Urmah
*******************Ismail Urmah
*****************Naleye Ali
******************Jama Naleye
******************Dualeh Naleye
******************Warfa Naleye
******************Abdi Naleye
******************Egal Naleye
******************Arralleh Egal
*******************Elmi Aralleh
*******************Aw-Jama Arralleh
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
******************Gabal Ismail
******************Abdi Ismail
******************Barre Ismail
*****************Hersi Nour
******************Hugur Hersi
******************Osman Hersi
******************Bacalul Hersi
******************Ali Hersi
******************Aden Hersi
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
******************Mohamed Omar
*******************Hussein Mohamed
********************Wais Husien
********************Hujale Husien
********************Dirie Husien
*******************Sharmake Mohamed
********************Roble Sharmake
********************Nour Sharmake
********************Jama Sharmake
*********************Hudale Jama
*********************Yasin Jama
*******************Allale Mohamed
********************Egal Allale
*********************Hassan Egal
**********************Omar Hassan
**********************Ahmed Hassan
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Dirie Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
******************Dahir Gallab
******************Wais Gallab
******************Ali Gallab
******************Jama Gallab
******************Roble Gallab
******************Abdi Gallab
******************Yusuf Gallab
******************Farah Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
******************Gulled Eiye
*******************Deria Guled
********************Abokor Deria
********************Osman Derie
********************Khalaf Derie
*******************Kalil Guled
********************Farah kalil
********************Ali Kalil
********************Hassan Kalil
********************Osman Kalil
********************Aden Kalil
******************Sharmake Eiye
*******************Barre Sharmake
*******************Omar Sharmake
*******************Hager Sharmake
********************Farah Hager
********************Geedi Hagar
********************Adan Hagar
********************Boqorre Hagar
********************Elmi Hagar
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
*******************Samter Ahmed
*******************Ziyad Ahmed
*******************Mayle Ahmed
*******************Geedi Ahmed
*******************Amanle Ahmed
*******************Food Ahmed
*******************Dhible Ahmed
********************Ismail Dhible
********************Egal Dhible
*******************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Cadad Ali
********************Deria Ali
********************Egal Ali
********************Jibril Ali
********************kalil Ali
*********************Magan kalil
*********************Deria Kalil
*********************Abdi kalil
*********************Aden kalil
*********************Yusuf kalil
*******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
********************Derie Gubadleh
*********************Ismail Derie
*********************Gubtame Derie
*********************Nour Derie
*********************Mohamoud Derie
*********************Omar Derie
*********************Dualeh Derie
*********************Hussein Derie
*********************Wa'ays Derie
*********************Yusuf Derie
********************Boqorre Gubdleh
*********************Hersi Boqorre
*********************Ali Boqorre
*********************Abdille Boqorre
*********************Hirad Boqorre
*********************Asker Boqorre
*********************Mohamed Boqorre
*********************Aw Hassan Boqorre
*********************Ismail Boqorre
*********************Shire Boqorre
*********************Hashi Boqorre
*********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre
************Ahmed Dhimbil
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
*************Abdi Liban
**************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Aden Ismail
***************Iman Ismail
***************Bulale Ismail
***************Geedi Ismail
***************Idiris Ismail
***************Yusuf Ismail
***************Koshin Ismail
***************Hersi Ismail
***************Shirwac Ismail
***************Said Ismail
**************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed (Rer Sarer)
****************Nour Sarar
****************Mohamed(Hersi) Sarar
****************Farah Sarar
****************Yusuf Sarar
****************Dualeh Sarar
****************Elmi Sarar
***************Ahmed(Bedar)Mohamed
****************Koshin Ahmed
****************Samter Ahmed
****************Uballe Ahmed
****************Hurie (Egal) Ahmed
****************Waraf Ahmed
****************Karie Ahmed
****************Mohamed Ahmed
**********Aden Abokor
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
*************Abdi Awal
**************Had Abdi
**************Nour Abdi
**************Ahmed Abdi
**************Liban Abdi
**************Omar Abdi
**************Aden Abdi
**************Geedi Abdi
**************Ibrahim Abdi
**************Mohamoud Abdi
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
***************Aden Ladon
****************Herar Ladon
****************Jama Ladon
****************Ali Ladon
****************Fahiye Ladon
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
***************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
****************Osman Halas
****************Samter Halas
****************Egal Ahmed
*****************Wais Egal
*****************Madar Egal
****************Geedi Ahmed
*****************Samter Geedi
*****************Mohamed Geedi
*****************Dalal Geedi
*****************Fatah Geedi
*****************Waisleh Geedi
*****************Allamagan Geedi
******************Guled Allamagan
******************Egal Allamagan
*****************Hode Geedi
******************Farah Hode
******************Yusuf Hode
******************Geele Geedi
*****************Ahmed Geele
******************Dahir Geele
******************Nour Geele
*****************Ali Geedi
******************Osman Ali
******************Hassan Ali
******************Abdalle Ali
******************Yusuf Ali
******************Aden Ali
***Abdirahman Muuse
****Yonis Abdiraham
*****Aden Yonis
*****Ismail Yonis
*****Ugadh Yonis
*****Mohamed Yonis
****Abdalle Abdirahman
*****Mohamed Abdalle (Bah Daylo)
******Gadid Mohamed
******Abdalle Mohamed
******Loge Mohamed
****Ibrahim Abdalle
*****Kulul Ibrahim (Rer Kul)
*****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri)
******Burale Abdi
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Hersi Abdi
*****Abokor Ibrahim
******Idileh Abokor (Rer Iidleh)
*******Ismail Iidle
*******Bare Iidle
******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur)
*******Roble Matan
*******Hamud Matan
*******Aden Matan
*******Damal Aden
********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon)
********Hode Dhamal (Dhamal YarYar)
********Deria Dhamal (Dhamal YarYar)
********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar)
********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar)
********Essa Dhamal
*********Aden Isse
*********Warfa Isse
*********Guled Isse
*********Liban Isse (Rer Liibaan)
*********Hassan Isse (Rer Hassan Isse)
*********Abdi Isse
**********Mohamed Abdi
**********Farah Abdi
**********Eiye Abdi
**********Aninanshe Abdi
**********Amare Abdi
**********Ileiye Afwayne Abdi
**********Dualeh (Samter) Abdi
**********Wais Abdi
**********Rage Abdi
**********Abdalle Abdi
**********Aden Abdi
**********Abdi Bari (Abdi Bari)
**********Guled Abdi (Rer Guleed)
==Notable figures==
* Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter
* Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship.
* Hassan Guure Jamac
* Abwaan Dheeg
* Idiris Haji Cisman Gurey
* Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare)
* Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA)
* Abwan Qawdhan Dualeh
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership.
* Khadra Dahir Cige – popular Somali singer
* Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal)
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964
* Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq
* Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007
* Jama Asker –Activist And Politician
* Abwan Ali Mooge Geedi Egal
* Abdishakur Dayib – Prominent Journalist
* Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate.
* Abdi Bidhaan Dahir – Journalist
* Abwan Muse Ali Farur
* Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia
* Mahid Guled - Former prime minister of Somalia
* Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia
* Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==References==
iqej20bsfl1e2yphwou0zwfnze7l8em
302927
302926
2026-07-17T13:56:04Z
~2026-39539-85
46503
302927
wikitext
text/x-wiki
{{Farac |
| group = Eidagale <br> Ciidagale
|region1={{flagcountry|Ethiopia}}
| rels = [[Islam]]
| related-c =[[Isaaq]] }}
'''Ciidagale''' Waa [[beel]] kamida Beelweynta [[Isaaq]] Beeshu Waaxa ay rasmi ahaan u Deggaan Gobollada [[Maroodi Jeex]] iyo [[Togdheer]] ee [[Soomaaliya]] Iyo [[Gobolka Soomaali Galbeed]]
==Baahsanaanta==
Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare.
Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref>
==Tariikhda==
===Xiliyadii Dhexe ===
Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref>
<blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey .
Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday:
<blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>
Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka.
Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada
<blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq , waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo.
Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote>
Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland.
Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada:
<blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote>
Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref>
<blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote>
Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta.
Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref>
Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>
<blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote>
Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha.
Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil.
An image illustrating 19th-century trade:
Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah.
<blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote>
==Clan tree==
A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref>
*Daoud(Eidagalle)
**Mohamed Daoud
***Egal Mohamed (Rer Cigal)
***Ali Mohamed (Rer Afwayne)
***Urkurag Mohamed
****Ali Urkurag
*****Fiqi Sa'ad Ali
*****Mahamoud Ali
*****Ahmed Ali
*****Ismail Ali
******Ali Ismail
*******Osman Ali (Rer Osman)
*******Jama Ali
*******Geedi Ali (Rer Aw)
*******Yonis Ali
*******Ileiye Ali
*******Hagga Ali
*******Nuh Ali
********Ali Nuh
*******Aden Ali
********Guled Aden
********Ali Aden
*******Roble Ali (Rer Rooble)
********Hassan Roble
*********Jibril Hassan
**********Aden Jibril
**********Mohamed Jibril
*********Deria Hassan
**********Mohamed Deria
**********Hussein Deria
********Ali Roble
*********Warfa Ali
*********Farah Ali
**********Hassan Farah
*********Abdalle Ali
*******Abdalle Ali
********Geedi Abdalle (Rer Geedi)
********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed)
**Abokor Daoud
***Bilaal Abokor
****Mohamed Bilal
*****Egal Mohamed
*****Hassan Mohamed
*****Farah Mohamed
*****Yusuf Mohamed
*****Wais Mohamed
*****Roble Mohamed
*****Egal Mohamed
*****Abdi Mohamed
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Mohamed Aden
******Hassan Abdi
*****Abdalle Mohamed
******Samter Abdalle
******Hussein Abdalle
******Abane Abdalle
******Mohamed Abdalle
******Wais Abdalle
******Hasan Abdalle
***Isse Abokor
****Dualeh Isse
*****Musa Dualeh
*****Mohamed Dualeh
*****Deria Duleh
*****Egal Dualeh
*****Essa Dualeh
*****Roble Dualeh
*****Samter Duleh
*****Farah Dualeh
****Hassan Isse
*****Afi Hassan
*****Hujale Hassan
*****Abar Hassan
*****Yusuf Hassan
*****Shire Hassan
*****Mohamed Hassan
*****Warfa Hassan
*****Barre Hassan
*****Egal Hassan
*****Mohamed Hassan
***Abokor Muuse
****Saleiban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Aralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
**************Mahamoud Wais
**************Arralleh Wais
**************Hussein wais
**************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************Mohammed Dhimbil
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse
***************Absiye Adawe
***************Allamagn Adawe
***************Yusuf Adawe
***************Liban Adawe
***************Roble Adawe
***************Osman Adawe
***************Egal Adawe
***************Wais Adawe
**************Aden Muuse
***************Had Adan
***************Roble Aden
***************Abane Aden
***************Ali Aden
***************Wais Aden
***************Burale Aden
***************Geedi Aden
***************Boqorre Aden
****************Sugulle Boqore
****************Liban Boqorre
****************Warfa Boqorre
****************Koshin Boqorre
****************Shiekhdon Boqorre
*************Mucawiye Mohamed
**************Samter Muawiye
**************Ali Muawiye
*************Fatah Mohamed
**************Awarre Fatah
**************Mohamed Fatah
**************Hassan Fatah
**************Cisman fatah
*************Gled (Wardon) Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samter Guled
************Muuse Dhimbil
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Egal Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****************Odawa Geedi
*****************Odawa Odawa
*****************Mahamoud Odawa
****************Geele Geedi
****************Nour(Shire) Geedi
****************Haji Dirie Geedi
****************Samter Geedi
****************Ahmed Geedi
****************Ali Geedi
****************Roble Geedi
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****************Ali Hersi
****************Guled Hersi
****************Egal Hersi
****************Aden Hersi
****************Mahamoud Hersi
****************Fahiye Hersi
*****************Roble Fahiye
******************Elmi Roble
******************Jama Elmi
******************Ali Elmi
*****************Rage Roble
*****************Elmi Rage
******************Wais Rage
******************Geedi Rage
******************Hersi Rage
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Wais Siad
****************Abdalle Siad
***************Kalil Jibirl
***************Ali kalil
****************Said Ali
****************Koshin Ali
****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Abdi Said
*****************Abdalle Abdi
*****************Roble Abdi
***************Aden Jibril (Rer Adan)
****************Wais Aden
****************Benin Aden
****************Nur Aden
****************Muse Aden
****************Samter Aden
****************Abdalle Aden
****************Jama Aden
****************Eileie Adan
****************Barre Aden
****************Ibrahim Aden
****************Khalaf Aden
****************Ali Aden
****************Adan Aden
*****************Ahmed Aden
*****************Eiye Aden
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Jama Hussien
*****************Nour Hussein
*****************Farah Hussien
*****************Wa'ays Hussein
*****************Hersi Hussien
******************Muhumad Hersi
******************Abdi Hersi
******************Ali Hersi
******************Aidid Hersi
*****************Mumin Ali
******************Egal Mumin
******************Jama Mumin
******************Urmah Mumin
*******************Dhible Urmah
*******************Ismail Urmah
*****************Naleye Ali
******************Jama Naleye
******************Dualeh Naleye
******************Warfa Naleye
******************Abdi Naleye
******************Egal Naleye
******************Arralleh Egal
*******************Elmi Aralleh
*******************Aw-Jama Arralleh
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
******************Gabal Ismail
******************Abdi Ismail
******************Barre Ismail
*****************Hersi Nour
******************Hugur Hersi
******************Osman Hersi
******************Bacalul Hersi
******************Ali Hersi
******************Aden Hersi
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
******************Mohamed Omar
*******************Hussein Mohamed
********************Wais Husien
********************Hujale Husien
********************Dirie Husien
*******************Sharmake Mohamed
********************Roble Sharmake
********************Nour Sharmake
********************Jama Sharmake
*********************Hudale Jama
*********************Yasin Jama
*******************Allale Mohamed
********************Egal Allale
*********************Hassan Egal
**********************Omar Hassan
**********************Ahmed Hassan
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Dirie Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
******************Dahir Gallab
******************Wais Gallab
******************Ali Gallab
******************Jama Gallab
******************Roble Gallab
******************Abdi Gallab
******************Yusuf Gallab
******************Farah Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
******************Gulled Eiye
*******************Deria Guled
********************Abokor Deria
********************Osman Derie
********************Khalaf Derie
*******************Kalil Guled
********************Farah kalil
********************Ali Kalil
********************Hassan Kalil
********************Osman Kalil
********************Aden Kalil
******************Sharmake Eiye
*******************Barre Sharmake
*******************Omar Sharmake
*******************Hager Sharmake
********************Farah Hager
********************Geedi Hagar
********************Adan Hagar
********************Boqorre Hagar
********************Elmi Hagar
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
*******************Samter Ahmed
*******************Ziyad Ahmed
*******************Mayle Ahmed
*******************Geedi Ahmed
*******************Amanle Ahmed
*******************Food Ahmed
*******************Dhible Ahmed
********************Ismail Dhible
********************Egal Dhible
*******************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Cadad Ali
********************Deria Ali
********************Egal Ali
********************Jibril Ali
********************kalil Ali
*********************Magan kalil
*********************Deria Kalil
*********************Abdi kalil
*********************Aden kalil
*********************Yusuf kalil
*******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
********************Derie Gubadleh
*********************Ismail Derie
*********************Gubtame Derie
*********************Nour Derie
*********************Mohamoud Derie
*********************Omar Derie
*********************Dualeh Derie
*********************Hussein Derie
*********************Wa'ays Derie
*********************Yusuf Derie
********************Boqorre Gubdleh
*********************Hersi Boqorre
*********************Ali Boqorre
*********************Abdille Boqorre
*********************Hirad Boqorre
*********************Asker Boqorre
*********************Mohamed Boqorre
*********************Aw Hassan Boqorre
*********************Ismail Boqorre
*********************Shire Boqorre
*********************Hashi Boqorre
*********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre
************Ahmed Dhimbil
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
*************Abdi Liban
**************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Aden Ismail
***************Iman Ismail
***************Bulale Ismail
***************Geedi Ismail
***************Idiris Ismail
***************Yusuf Ismail
***************Koshin Ismail
***************Hersi Ismail
***************Shirwac Ismail
***************Said Ismail
**************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed (Rer Sarer)
****************Nour Sarar
****************Mohamed(Hersi) Sarar
****************Farah Sarar
****************Yusuf Sarar
****************Dualeh Sarar
****************Elmi Sarar
***************Ahmed(Bedar)Mohamed
****************Koshin Ahmed
****************Samter Ahmed
****************Uballe Ahmed
****************Hurie (Egal) Ahmed
****************Waraf Ahmed
****************Karie Ahmed
****************Mohamed Ahmed
**********Aden Abokor
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
*************Abdi Awal
**************Had Abdi
**************Nour Abdi
**************Ahmed Abdi
**************Liban Abdi
**************Omar Abdi
**************Aden Abdi
**************Geedi Abdi
**************Ibrahim Abdi
**************Mohamoud Abdi
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
***************Aden Ladon
****************Herar Ladon
****************Jama Ladon
****************Ali Ladon
****************Fahiye Ladon
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
***************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
****************Osman Halas
****************Samter Halas
****************Egal Ahmed
*****************Wais Egal
*****************Madar Egal
****************Geedi Ahmed
*****************Samter Geedi
*****************Mohamed Geedi
*****************Dalal Geedi
*****************Fatah Geedi
*****************Waisleh Geedi
*****************Allamagan Geedi
******************Guled Allamagan
******************Egal Allamagan
*****************Hode Geedi
******************Farah Hode
******************Yusuf Hode
******************Geele Geedi
*****************Ahmed Geele
******************Dahir Geele
******************Nour Geele
*****************Ali Geedi
******************Osman Ali
******************Hassan Ali
******************Abdalle Ali
******************Yusuf Ali
******************Aden Ali
***Abdirahman Muuse
****Yonis Abdiraham
*****Aden Yonis
*****Ismail Yonis
*****Ugadh Yonis
*****Mohamed Yonis
****Abdalle Abdirahman
*****Mohamed Abdalle (Bah Daylo)
******Gadid Mohamed
******Abdalle Mohamed
******Loge Mohamed
****Ibrahim Abdalle
*****Kulul Ibrahim (Rer Kul)
*****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri)
******Burale Abdi
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Hersi Abdi
*****Abokor Ibrahim
******Idileh Abokor (Rer Iidleh)
*******Ismail Iidle
*******Bare Iidle
******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur)
*******Roble Matan
*******Hamud Matan
*******Aden Matan
*******Damal Aden
********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon)
********Hode Dhamal (Dhamal YarYar)
********Deria Dhamal (Dhamal YarYar)
********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar)
********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar)
********Essa Dhamal
*********Aden Isse
*********Warfa Isse
*********Guled Isse
*********Liban Isse (Rer Liibaan)
*********Hassan Isse (Rer Hassan Isse)
*********Abdi Isse
**********Mohamed Abdi
**********Farah Abdi
**********Eiye Abdi
**********Aninanshe Abdi
**********Amare Abdi
**********Ileiye Afwayne Abdi
**********Dualeh (Samter) Abdi
**********Wais Abdi
**********Rage Abdi
**********Abdalle Abdi
**********Aden Abdi
**********Abdi Bari (Abdi Bari)
**********Guled Abdi (Rer Guleed)
==Notable figures==
* Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter
* Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship.
* Hassan Guure Jamac
* Abwaan Dheeg
* Idiris Haji Cisman Gurey
* Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare)
* Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA)
* Abwan Qawdhan Dualeh
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership.
* Khadra Dahir Cige – popular Somali singer
* Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal)
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964
* Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq
* Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007
* Jama Asker –Activist And Politician
* Abwan Ali Mooge Geedi Egal
* Abdishakur Dayib – Prominent Journalist
* Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate.
* Abdi Bidhaan Dahir – Journalist
* Abwan Muse Ali Farur
* Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia
* Mahid Guled - Former prime minister of Somalia
* Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia
* Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==References==
eyvvkx3p7mk52tn4dwn4hjtf1gh5j49
302928
302927
2026-07-17T13:56:22Z
A09
27259
Reverted edits by [[Special:Contribs/~2026-39539-85|~2026-39539-85]] ([[User talk:~2026-39539-85|talk]]) to last version by Videoiib7: reverting vandalism
302903
wikitext
text/x-wiki
{{Farac |
| group = Eidagale <br> Ciidagale
| image= [[File:Sultan_Abdillahi_Sultan_Deria.jpg|thumb]]
|region1={{flagcountry|Somalia}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]]
| related-c =[[Isaaq]] }}
'''Ciidagale''' Waa [[beel]] kamida Beelweynta [[Isaaq]] Beeshu Waaxa ay rasmi ahaan u Deggaan Gobollada [[Maroodi Jeex]] iyo [[Togdheer]] ee [[Soomaaliya]] Iyo [[Gobolka Soomaali Galbeed]]
==Baahsanaanta==
Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare.
Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref>
==Tariikhda==
===Xiliyadii Dhexe ===
Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref>
<blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey .
Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday:
<blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>
Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka.
Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada
<blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq , waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo.
Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote>
Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland.
Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada:
<blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote>
Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref>
<blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote>
Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta.
Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref>
Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>
<blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote>
Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha.
Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil.
An image illustrating 19th-century trade:
Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah.
<blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote>
==Clan tree==
A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref>
*Daoud(Eidagalle)
**Mohamed Daoud
***Egal Mohamed (Rer Cigal)
***Ali Mohamed (Rer Afwayne)
***Urkurag Mohamed
****Ali Urkurag
*****Fiqi Sa'ad Ali
*****Mahamoud Ali
*****Ahmed Ali
*****Ismail Ali
******Ali Ismail
*******Osman Ali (Rer Osman)
*******Jama Ali
*******Geedi Ali (Rer Aw)
*******Yonis Ali
*******Ileiye Ali
*******Hagga Ali
*******Nuh Ali
********Ali Nuh
*******Aden Ali
********Guled Aden
********Ali Aden
*******Roble Ali (Rer Rooble)
********Hassan Roble
*********Jibril Hassan
**********Aden Jibril
**********Mohamed Jibril
*********Deria Hassan
**********Mohamed Deria
**********Hussein Deria
********Ali Roble
*********Warfa Ali
*********Farah Ali
**********Hassan Farah
*********Abdalle Ali
*******Abdalle Ali
********Geedi Abdalle (Rer Geedi)
********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed)
**Abokor Daoud
***Bilaal Abokor
****Mohamed Bilal
*****Egal Mohamed
*****Hassan Mohamed
*****Farah Mohamed
*****Yusuf Mohamed
*****Wais Mohamed
*****Roble Mohamed
*****Egal Mohamed
*****Abdi Mohamed
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Mohamed Aden
******Hassan Abdi
*****Abdalle Mohamed
******Samter Abdalle
******Hussein Abdalle
******Abane Abdalle
******Mohamed Abdalle
******Wais Abdalle
******Hasan Abdalle
***Isse Abokor
****Dualeh Isse
*****Musa Dualeh
*****Mohamed Dualeh
*****Deria Duleh
*****Egal Dualeh
*****Essa Dualeh
*****Roble Dualeh
*****Samter Duleh
*****Farah Dualeh
****Hassan Isse
*****Afi Hassan
*****Hujale Hassan
*****Abar Hassan
*****Yusuf Hassan
*****Shire Hassan
*****Mohamed Hassan
*****Warfa Hassan
*****Barre Hassan
*****Egal Hassan
*****Mohamed Hassan
***Abokor Muuse
****Saleiban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Aralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
**************Mahamoud Wais
**************Arralleh Wais
**************Hussein wais
**************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************Mohammed Dhimbil
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse
***************Absiye Adawe
***************Allamagn Adawe
***************Yusuf Adawe
***************Liban Adawe
***************Roble Adawe
***************Osman Adawe
***************Egal Adawe
***************Wais Adawe
**************Aden Muuse
***************Had Adan
***************Roble Aden
***************Abane Aden
***************Ali Aden
***************Wais Aden
***************Burale Aden
***************Geedi Aden
***************Boqorre Aden
****************Sugulle Boqore
****************Liban Boqorre
****************Warfa Boqorre
****************Koshin Boqorre
****************Shiekhdon Boqorre
*************Mucawiye Mohamed
**************Samter Muawiye
**************Ali Muawiye
*************Fatah Mohamed
**************Awarre Fatah
**************Mohamed Fatah
**************Hassan Fatah
**************Cisman fatah
*************Gled (Wardon) Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samter Guled
************Muuse Dhimbil
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Egal Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****************Odawa Geedi
*****************Odawa Odawa
*****************Mahamoud Odawa
****************Geele Geedi
****************Nour(Shire) Geedi
****************Haji Dirie Geedi
****************Samter Geedi
****************Ahmed Geedi
****************Ali Geedi
****************Roble Geedi
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****************Ali Hersi
****************Guled Hersi
****************Egal Hersi
****************Aden Hersi
****************Mahamoud Hersi
****************Fahiye Hersi
*****************Roble Fahiye
******************Elmi Roble
******************Jama Elmi
******************Ali Elmi
*****************Rage Roble
*****************Elmi Rage
******************Wais Rage
******************Geedi Rage
******************Hersi Rage
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Wais Siad
****************Abdalle Siad
***************Kalil Jibirl
***************Ali kalil
****************Said Ali
****************Koshin Ali
****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Abdi Said
*****************Abdalle Abdi
*****************Roble Abdi
***************Aden Jibril (Rer Adan)
****************Wais Aden
****************Benin Aden
****************Nur Aden
****************Muse Aden
****************Samter Aden
****************Abdalle Aden
****************Jama Aden
****************Eileie Adan
****************Barre Aden
****************Ibrahim Aden
****************Khalaf Aden
****************Ali Aden
****************Adan Aden
*****************Ahmed Aden
*****************Eiye Aden
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Jama Hussien
*****************Nour Hussein
*****************Farah Hussien
*****************Wa'ays Hussein
*****************Hersi Hussien
******************Muhumad Hersi
******************Abdi Hersi
******************Ali Hersi
******************Aidid Hersi
*****************Mumin Ali
******************Egal Mumin
******************Jama Mumin
******************Urmah Mumin
*******************Dhible Urmah
*******************Ismail Urmah
*****************Naleye Ali
******************Jama Naleye
******************Dualeh Naleye
******************Warfa Naleye
******************Abdi Naleye
******************Egal Naleye
******************Arralleh Egal
*******************Elmi Aralleh
*******************Aw-Jama Arralleh
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
******************Gabal Ismail
******************Abdi Ismail
******************Barre Ismail
*****************Hersi Nour
******************Hugur Hersi
******************Osman Hersi
******************Bacalul Hersi
******************Ali Hersi
******************Aden Hersi
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
******************Mohamed Omar
*******************Hussein Mohamed
********************Wais Husien
********************Hujale Husien
********************Dirie Husien
*******************Sharmake Mohamed
********************Roble Sharmake
********************Nour Sharmake
********************Jama Sharmake
*********************Hudale Jama
*********************Yasin Jama
*******************Allale Mohamed
********************Egal Allale
*********************Hassan Egal
**********************Omar Hassan
**********************Ahmed Hassan
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Dirie Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
******************Dahir Gallab
******************Wais Gallab
******************Ali Gallab
******************Jama Gallab
******************Roble Gallab
******************Abdi Gallab
******************Yusuf Gallab
******************Farah Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
******************Gulled Eiye
*******************Deria Guled
********************Abokor Deria
********************Osman Derie
********************Khalaf Derie
*******************Kalil Guled
********************Farah kalil
********************Ali Kalil
********************Hassan Kalil
********************Osman Kalil
********************Aden Kalil
******************Sharmake Eiye
*******************Barre Sharmake
*******************Omar Sharmake
*******************Hager Sharmake
********************Farah Hager
********************Geedi Hagar
********************Adan Hagar
********************Boqorre Hagar
********************Elmi Hagar
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
*******************Samter Ahmed
*******************Ziyad Ahmed
*******************Mayle Ahmed
*******************Geedi Ahmed
*******************Amanle Ahmed
*******************Food Ahmed
*******************Dhible Ahmed
********************Ismail Dhible
********************Egal Dhible
*******************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Cadad Ali
********************Deria Ali
********************Egal Ali
********************Jibril Ali
********************kalil Ali
*********************Magan kalil
*********************Deria Kalil
*********************Abdi kalil
*********************Aden kalil
*********************Yusuf kalil
*******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
********************Derie Gubadleh
*********************Ismail Derie
*********************Gubtame Derie
*********************Nour Derie
*********************Mohamoud Derie
*********************Omar Derie
*********************Dualeh Derie
*********************Hussein Derie
*********************Wa'ays Derie
*********************Yusuf Derie
********************Boqorre Gubdleh
*********************Hersi Boqorre
*********************Ali Boqorre
*********************Abdille Boqorre
*********************Hirad Boqorre
*********************Asker Boqorre
*********************Mohamed Boqorre
*********************Aw Hassan Boqorre
*********************Ismail Boqorre
*********************Shire Boqorre
*********************Hashi Boqorre
*********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre
************Ahmed Dhimbil
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
*************Abdi Liban
**************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Aden Ismail
***************Iman Ismail
***************Bulale Ismail
***************Geedi Ismail
***************Idiris Ismail
***************Yusuf Ismail
***************Koshin Ismail
***************Hersi Ismail
***************Shirwac Ismail
***************Said Ismail
**************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed (Rer Sarer)
****************Nour Sarar
****************Mohamed(Hersi) Sarar
****************Farah Sarar
****************Yusuf Sarar
****************Dualeh Sarar
****************Elmi Sarar
***************Ahmed(Bedar)Mohamed
****************Koshin Ahmed
****************Samter Ahmed
****************Uballe Ahmed
****************Hurie (Egal) Ahmed
****************Waraf Ahmed
****************Karie Ahmed
****************Mohamed Ahmed
**********Aden Abokor
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
*************Abdi Awal
**************Had Abdi
**************Nour Abdi
**************Ahmed Abdi
**************Liban Abdi
**************Omar Abdi
**************Aden Abdi
**************Geedi Abdi
**************Ibrahim Abdi
**************Mohamoud Abdi
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
***************Aden Ladon
****************Herar Ladon
****************Jama Ladon
****************Ali Ladon
****************Fahiye Ladon
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
***************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
****************Osman Halas
****************Samter Halas
****************Egal Ahmed
*****************Wais Egal
*****************Madar Egal
****************Geedi Ahmed
*****************Samter Geedi
*****************Mohamed Geedi
*****************Dalal Geedi
*****************Fatah Geedi
*****************Waisleh Geedi
*****************Allamagan Geedi
******************Guled Allamagan
******************Egal Allamagan
*****************Hode Geedi
******************Farah Hode
******************Yusuf Hode
******************Geele Geedi
*****************Ahmed Geele
******************Dahir Geele
******************Nour Geele
*****************Ali Geedi
******************Osman Ali
******************Hassan Ali
******************Abdalle Ali
******************Yusuf Ali
******************Aden Ali
***Abdirahman Muuse
****Yonis Abdiraham
*****Aden Yonis
*****Ismail Yonis
*****Ugadh Yonis
*****Mohamed Yonis
****Abdalle Abdirahman
*****Mohamed Abdalle (Bah Daylo)
******Gadid Mohamed
******Abdalle Mohamed
******Loge Mohamed
****Ibrahim Abdalle
*****Kulul Ibrahim (Rer Kul)
*****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri)
******Burale Abdi
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Hersi Abdi
*****Abokor Ibrahim
******Idileh Abokor (Rer Iidleh)
*******Ismail Iidle
*******Bare Iidle
******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur)
*******Roble Matan
*******Hamud Matan
*******Aden Matan
*******Damal Aden
********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon)
********Hode Dhamal (Dhamal YarYar)
********Deria Dhamal (Dhamal YarYar)
********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar)
********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar)
********Essa Dhamal
*********Aden Isse
*********Warfa Isse
*********Guled Isse
*********Liban Isse (Rer Liibaan)
*********Hassan Isse (Rer Hassan Isse)
*********Abdi Isse
**********Mohamed Abdi
**********Farah Abdi
**********Eiye Abdi
**********Aninanshe Abdi
**********Amare Abdi
**********Ileiye Afwayne Abdi
**********Dualeh (Samter) Abdi
**********Wais Abdi
**********Rage Abdi
**********Abdalle Abdi
**********Aden Abdi
**********Abdi Bari (Abdi Bari)
**********Guled Abdi (Rer Guleed)
==Notable figures==
* Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter
* Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship.
* Hassan Guure Jamac
* Abwaan Dheeg
* Idiris Haji Cisman Gurey
* Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare)
* Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA)
* Abwan Qawdhan Dualeh
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership.
* Khadra Dahir Cige – popular Somali singer
* Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal)
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964
* Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq
* Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007
* Jama Asker –Activist And Politician
* Abwan Ali Mooge Geedi Egal
* Abdishakur Dayib – Prominent Journalist
* Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate.
* Abdi Bidhaan Dahir – Journalist
* Abwan Muse Ali Farur
* Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia
* Mahid Guled - Former prime minister of Somalia
* Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia
* Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==References==
bd3l02hb5dqkfs0uma594sxmvdik65s
302929
302928
2026-07-17T13:59:46Z
~2026-39539-85
46503
302929
wikitext
text/x-wiki
{{Farac |
| group = Eidagale <br> Ciidagale
|region1={{flagcountry|Ethiopia}}
|region2={{flagcountry|Somalia}}
|region3={{Flagcountry|Somaliland}}
| rels = [[Islam]]
| related-c =[[Isaaq]] }}
'''Ciidagale''' Waa [[beel]] kamida Beelweynta [[Isaaq]] Beeshu Waaxa ay rasmi ahaan u Deggaan Gobollada [[Maroodi Jeex]] iyo [[Togdheer]] ee [[Soomaaliya]] Iyo [[Gobolka Soomaali Galbeed]]
==Baahsanaanta==
Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare.
Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref>
==Tariikhda==
===Xiliyadii Dhexe ===
Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref>
<blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey .
Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday:
<blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>
Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka.
Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada
<blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq , waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo.
Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote>
Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland.
Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada:
<blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote>
Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref>
<blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote>
Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta.
Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref>
Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>
<blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote>
Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha.
Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil.
An image illustrating 19th-century trade:
Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah.
<blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote>
==Clan tree==
A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref>
*Daoud(Eidagalle)
**Mohamed Daoud
***Egal Mohamed (Rer Cigal)
***Ali Mohamed (Rer Afwayne)
***Urkurag Mohamed
****Ali Urkurag
*****Fiqi Sa'ad Ali
*****Mahamoud Ali
*****Ahmed Ali
*****Ismail Ali
******Ali Ismail
*******Osman Ali (Rer Osman)
*******Jama Ali
*******Geedi Ali (Rer Aw)
*******Yonis Ali
*******Ileiye Ali
*******Hagga Ali
*******Nuh Ali
********Ali Nuh
*******Aden Ali
********Guled Aden
********Ali Aden
*******Roble Ali (Rer Rooble)
********Hassan Roble
*********Jibril Hassan
**********Aden Jibril
**********Mohamed Jibril
*********Deria Hassan
**********Mohamed Deria
**********Hussein Deria
********Ali Roble
*********Warfa Ali
*********Farah Ali
**********Hassan Farah
*********Abdalle Ali
*******Abdalle Ali
********Geedi Abdalle (Rer Geedi)
********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed)
**Abokor Daoud
***Bilaal Abokor
****Mohamed Bilal
*****Egal Mohamed
*****Hassan Mohamed
*****Farah Mohamed
*****Yusuf Mohamed
*****Wais Mohamed
*****Roble Mohamed
*****Egal Mohamed
*****Abdi Mohamed
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Mohamed Aden
******Hassan Abdi
*****Abdalle Mohamed
******Samter Abdalle
******Hussein Abdalle
******Abane Abdalle
******Mohamed Abdalle
******Wais Abdalle
******Hasan Abdalle
***Isse Abokor
****Dualeh Isse
*****Musa Dualeh
*****Mohamed Dualeh
*****Deria Duleh
*****Egal Dualeh
*****Essa Dualeh
*****Roble Dualeh
*****Samter Duleh
*****Farah Dualeh
****Hassan Isse
*****Afi Hassan
*****Hujale Hassan
*****Abar Hassan
*****Yusuf Hassan
*****Shire Hassan
*****Mohamed Hassan
*****Warfa Hassan
*****Barre Hassan
*****Egal Hassan
*****Mohamed Hassan
***Abokor Muuse
****Saleiban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Aralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
**************Mahamoud Wais
**************Arralleh Wais
**************Hussein wais
**************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************Mohammed Dhimbil
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse
***************Absiye Adawe
***************Allamagn Adawe
***************Yusuf Adawe
***************Liban Adawe
***************Roble Adawe
***************Osman Adawe
***************Egal Adawe
***************Wais Adawe
**************Aden Muuse
***************Had Adan
***************Roble Aden
***************Abane Aden
***************Ali Aden
***************Wais Aden
***************Burale Aden
***************Geedi Aden
***************Boqorre Aden
****************Sugulle Boqore
****************Liban Boqorre
****************Warfa Boqorre
****************Koshin Boqorre
****************Shiekhdon Boqorre
*************Mucawiye Mohamed
**************Samter Muawiye
**************Ali Muawiye
*************Fatah Mohamed
**************Awarre Fatah
**************Mohamed Fatah
**************Hassan Fatah
**************Cisman fatah
*************Gled (Wardon) Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samter Guled
************Muuse Dhimbil
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Egal Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****************Odawa Geedi
*****************Odawa Odawa
*****************Mahamoud Odawa
****************Geele Geedi
****************Nour(Shire) Geedi
****************Haji Dirie Geedi
****************Samter Geedi
****************Ahmed Geedi
****************Ali Geedi
****************Roble Geedi
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****************Ali Hersi
****************Guled Hersi
****************Egal Hersi
****************Aden Hersi
****************Mahamoud Hersi
****************Fahiye Hersi
*****************Roble Fahiye
******************Elmi Roble
******************Jama Elmi
******************Ali Elmi
*****************Rage Roble
*****************Elmi Rage
******************Wais Rage
******************Geedi Rage
******************Hersi Rage
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Wais Siad
****************Abdalle Siad
***************Kalil Jibirl
***************Ali kalil
****************Said Ali
****************Koshin Ali
****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Abdi Said
*****************Abdalle Abdi
*****************Roble Abdi
***************Aden Jibril (Rer Adan)
****************Wais Aden
****************Benin Aden
****************Nur Aden
****************Muse Aden
****************Samter Aden
****************Abdalle Aden
****************Jama Aden
****************Eileie Adan
****************Barre Aden
****************Ibrahim Aden
****************Khalaf Aden
****************Ali Aden
****************Adan Aden
*****************Ahmed Aden
*****************Eiye Aden
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Jama Hussien
*****************Nour Hussein
*****************Farah Hussien
*****************Wa'ays Hussein
*****************Hersi Hussien
******************Muhumad Hersi
******************Abdi Hersi
******************Ali Hersi
******************Aidid Hersi
*****************Mumin Ali
******************Egal Mumin
******************Jama Mumin
******************Urmah Mumin
*******************Dhible Urmah
*******************Ismail Urmah
*****************Naleye Ali
******************Jama Naleye
******************Dualeh Naleye
******************Warfa Naleye
******************Abdi Naleye
******************Egal Naleye
******************Arralleh Egal
*******************Elmi Aralleh
*******************Aw-Jama Arralleh
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
******************Gabal Ismail
******************Abdi Ismail
******************Barre Ismail
*****************Hersi Nour
******************Hugur Hersi
******************Osman Hersi
******************Bacalul Hersi
******************Ali Hersi
******************Aden Hersi
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
******************Mohamed Omar
*******************Hussein Mohamed
********************Wais Husien
********************Hujale Husien
********************Dirie Husien
*******************Sharmake Mohamed
********************Roble Sharmake
********************Nour Sharmake
********************Jama Sharmake
*********************Hudale Jama
*********************Yasin Jama
*******************Allale Mohamed
********************Egal Allale
*********************Hassan Egal
**********************Omar Hassan
**********************Ahmed Hassan
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Dirie Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
******************Dahir Gallab
******************Wais Gallab
******************Ali Gallab
******************Jama Gallab
******************Roble Gallab
******************Abdi Gallab
******************Yusuf Gallab
******************Farah Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
******************Gulled Eiye
*******************Deria Guled
********************Abokor Deria
********************Osman Derie
********************Khalaf Derie
*******************Kalil Guled
********************Farah kalil
********************Ali Kalil
********************Hassan Kalil
********************Osman Kalil
********************Aden Kalil
******************Sharmake Eiye
*******************Barre Sharmake
*******************Omar Sharmake
*******************Hager Sharmake
********************Farah Hager
********************Geedi Hagar
********************Adan Hagar
********************Boqorre Hagar
********************Elmi Hagar
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
*******************Samter Ahmed
*******************Ziyad Ahmed
*******************Mayle Ahmed
*******************Geedi Ahmed
*******************Amanle Ahmed
*******************Food Ahmed
*******************Dhible Ahmed
********************Ismail Dhible
********************Egal Dhible
*******************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Cadad Ali
********************Deria Ali
********************Egal Ali
********************Jibril Ali
********************kalil Ali
*********************Magan kalil
*********************Deria Kalil
*********************Abdi kalil
*********************Aden kalil
*********************Yusuf kalil
*******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
********************Derie Gubadleh
*********************Ismail Derie
*********************Gubtame Derie
*********************Nour Derie
*********************Mohamoud Derie
*********************Omar Derie
*********************Dualeh Derie
*********************Hussein Derie
*********************Wa'ays Derie
*********************Yusuf Derie
********************Boqorre Gubdleh
*********************Hersi Boqorre
*********************Ali Boqorre
*********************Abdille Boqorre
*********************Hirad Boqorre
*********************Asker Boqorre
*********************Mohamed Boqorre
*********************Aw Hassan Boqorre
*********************Ismail Boqorre
*********************Shire Boqorre
*********************Hashi Boqorre
*********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre
************Ahmed Dhimbil
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
*************Abdi Liban
**************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Aden Ismail
***************Iman Ismail
***************Bulale Ismail
***************Geedi Ismail
***************Idiris Ismail
***************Yusuf Ismail
***************Koshin Ismail
***************Hersi Ismail
***************Shirwac Ismail
***************Said Ismail
**************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed (Rer Sarer)
****************Nour Sarar
****************Mohamed(Hersi) Sarar
****************Farah Sarar
****************Yusuf Sarar
****************Dualeh Sarar
****************Elmi Sarar
***************Ahmed(Bedar)Mohamed
****************Koshin Ahmed
****************Samter Ahmed
****************Uballe Ahmed
****************Hurie (Egal) Ahmed
****************Waraf Ahmed
****************Karie Ahmed
****************Mohamed Ahmed
**********Aden Abokor
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
*************Abdi Awal
**************Had Abdi
**************Nour Abdi
**************Ahmed Abdi
**************Liban Abdi
**************Omar Abdi
**************Aden Abdi
**************Geedi Abdi
**************Ibrahim Abdi
**************Mohamoud Abdi
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
***************Aden Ladon
****************Herar Ladon
****************Jama Ladon
****************Ali Ladon
****************Fahiye Ladon
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
***************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
****************Osman Halas
****************Samter Halas
****************Egal Ahmed
*****************Wais Egal
*****************Madar Egal
****************Geedi Ahmed
*****************Samter Geedi
*****************Mohamed Geedi
*****************Dalal Geedi
*****************Fatah Geedi
*****************Waisleh Geedi
*****************Allamagan Geedi
******************Guled Allamagan
******************Egal Allamagan
*****************Hode Geedi
******************Farah Hode
******************Yusuf Hode
******************Geele Geedi
*****************Ahmed Geele
******************Dahir Geele
******************Nour Geele
*****************Ali Geedi
******************Osman Ali
******************Hassan Ali
******************Abdalle Ali
******************Yusuf Ali
******************Aden Ali
***Abdirahman Muuse
****Yonis Abdiraham
*****Aden Yonis
*****Ismail Yonis
*****Ugadh Yonis
*****Mohamed Yonis
****Abdalle Abdirahman
*****Mohamed Abdalle (Bah Daylo)
******Gadid Mohamed
******Abdalle Mohamed
******Loge Mohamed
****Ibrahim Abdalle
*****Kulul Ibrahim (Rer Kul)
*****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri)
******Burale Abdi
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Hersi Abdi
*****Abokor Ibrahim
******Idileh Abokor (Rer Iidleh)
*******Ismail Iidle
*******Bare Iidle
******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur)
*******Roble Matan
*******Hamud Matan
*******Aden Matan
*******Damal Aden
********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon)
********Hode Dhamal (Dhamal YarYar)
********Deria Dhamal (Dhamal YarYar)
********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar)
********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar)
********Essa Dhamal
*********Aden Isse
*********Warfa Isse
*********Guled Isse
*********Liban Isse (Rer Liibaan)
*********Hassan Isse (Rer Hassan Isse)
*********Abdi Isse
**********Mohamed Abdi
**********Farah Abdi
**********Eiye Abdi
**********Aninanshe Abdi
**********Amare Abdi
**********Ileiye Afwayne Abdi
**********Dualeh (Samter) Abdi
**********Wais Abdi
**********Rage Abdi
**********Abdalle Abdi
**********Aden Abdi
**********Abdi Bari (Abdi Bari)
**********Guled Abdi (Rer Guleed)
==Notable figures==
* Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter
* Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship.
* Hassan Guure Jamac
* Abwaan Dheeg
* Idiris Haji Cisman Gurey
* Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare)
* Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA)
* Abwan Qawdhan Dualeh
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership.
* Khadra Dahir Cige – popular Somali singer
* Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal)
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964
* Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq
* Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007
* Jama Asker –Activist And Politician
* Abwan Ali Mooge Geedi Egal
* Abdishakur Dayib – Prominent Journalist
* Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate.
* Abdi Bidhaan Dahir – Journalist
* Abwan Muse Ali Farur
* Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia
* Mahid Guled - Former prime minister of Somalia
* Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia
* Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==References==
3vmcqt8ty0z5tnzarxw024xxkvu5jit
302930
302929
2026-07-17T14:00:53Z
~2026-39539-85
46503
302930
wikitext
text/x-wiki
{{Farac |
| group = Eidagale
|region1={{flagcountry|Ethiopia}}
|region2={{flagcountry|Somalia}}
|region3={{Flagcountry|Somaliland}}
| rels = [[Islam]]
| related-c =[[Isaaq]] }}
'''Ciidagale''' Waa [[beel]] kamida Beelweynta [[Isaaq]] Beeshu Waaxa ay rasmi ahaan u Deggaan Gobollada [[Maroodi Jeex]] iyo [[Togdheer]] ee [[Soomaaliya]] Iyo [[Gobolka Soomaali Galbeed]]
==Baahsanaanta==
Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare.
Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref>
==Tariikhda==
===Xiliyadii Dhexe ===
Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref>
<blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey .
Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday:
<blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>
Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka.
Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada
<blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq , waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo.
Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote>
Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland.
Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada:
<blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote>
Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref>
<blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote>
Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta.
Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref>
Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>
<blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote>
Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha.
Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil.
An image illustrating 19th-century trade:
Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah.
<blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote>
==Clan tree==
A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref>
*Daoud(Eidagalle)
**Mohamed Daoud
***Egal Mohamed (Rer Cigal)
***Ali Mohamed (Rer Afwayne)
***Urkurag Mohamed
****Ali Urkurag
*****Fiqi Sa'ad Ali
*****Mahamoud Ali
*****Ahmed Ali
*****Ismail Ali
******Ali Ismail
*******Osman Ali (Rer Osman)
*******Jama Ali
*******Geedi Ali (Rer Aw)
*******Yonis Ali
*******Ileiye Ali
*******Hagga Ali
*******Nuh Ali
********Ali Nuh
*******Aden Ali
********Guled Aden
********Ali Aden
*******Roble Ali (Rer Rooble)
********Hassan Roble
*********Jibril Hassan
**********Aden Jibril
**********Mohamed Jibril
*********Deria Hassan
**********Mohamed Deria
**********Hussein Deria
********Ali Roble
*********Warfa Ali
*********Farah Ali
**********Hassan Farah
*********Abdalle Ali
*******Abdalle Ali
********Geedi Abdalle (Rer Geedi)
********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed)
**Abokor Daoud
***Bilaal Abokor
****Mohamed Bilal
*****Egal Mohamed
*****Hassan Mohamed
*****Farah Mohamed
*****Yusuf Mohamed
*****Wais Mohamed
*****Roble Mohamed
*****Egal Mohamed
*****Abdi Mohamed
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Mohamed Aden
******Hassan Abdi
*****Abdalle Mohamed
******Samter Abdalle
******Hussein Abdalle
******Abane Abdalle
******Mohamed Abdalle
******Wais Abdalle
******Hasan Abdalle
***Isse Abokor
****Dualeh Isse
*****Musa Dualeh
*****Mohamed Dualeh
*****Deria Duleh
*****Egal Dualeh
*****Essa Dualeh
*****Roble Dualeh
*****Samter Duleh
*****Farah Dualeh
****Hassan Isse
*****Afi Hassan
*****Hujale Hassan
*****Abar Hassan
*****Yusuf Hassan
*****Shire Hassan
*****Mohamed Hassan
*****Warfa Hassan
*****Barre Hassan
*****Egal Hassan
*****Mohamed Hassan
***Abokor Muuse
****Saleiban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Aralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
**************Mahamoud Wais
**************Arralleh Wais
**************Hussein wais
**************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************Mohammed Dhimbil
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse
***************Absiye Adawe
***************Allamagn Adawe
***************Yusuf Adawe
***************Liban Adawe
***************Roble Adawe
***************Osman Adawe
***************Egal Adawe
***************Wais Adawe
**************Aden Muuse
***************Had Adan
***************Roble Aden
***************Abane Aden
***************Ali Aden
***************Wais Aden
***************Burale Aden
***************Geedi Aden
***************Boqorre Aden
****************Sugulle Boqore
****************Liban Boqorre
****************Warfa Boqorre
****************Koshin Boqorre
****************Shiekhdon Boqorre
*************Mucawiye Mohamed
**************Samter Muawiye
**************Ali Muawiye
*************Fatah Mohamed
**************Awarre Fatah
**************Mohamed Fatah
**************Hassan Fatah
**************Cisman fatah
*************Gled (Wardon) Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samter Guled
************Muuse Dhimbil
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Egal Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****************Odawa Geedi
*****************Odawa Odawa
*****************Mahamoud Odawa
****************Geele Geedi
****************Nour(Shire) Geedi
****************Haji Dirie Geedi
****************Samter Geedi
****************Ahmed Geedi
****************Ali Geedi
****************Roble Geedi
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****************Ali Hersi
****************Guled Hersi
****************Egal Hersi
****************Aden Hersi
****************Mahamoud Hersi
****************Fahiye Hersi
*****************Roble Fahiye
******************Elmi Roble
******************Jama Elmi
******************Ali Elmi
*****************Rage Roble
*****************Elmi Rage
******************Wais Rage
******************Geedi Rage
******************Hersi Rage
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Wais Siad
****************Abdalle Siad
***************Kalil Jibirl
***************Ali kalil
****************Said Ali
****************Koshin Ali
****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Abdi Said
*****************Abdalle Abdi
*****************Roble Abdi
***************Aden Jibril (Rer Adan)
****************Wais Aden
****************Benin Aden
****************Nur Aden
****************Muse Aden
****************Samter Aden
****************Abdalle Aden
****************Jama Aden
****************Eileie Adan
****************Barre Aden
****************Ibrahim Aden
****************Khalaf Aden
****************Ali Aden
****************Adan Aden
*****************Ahmed Aden
*****************Eiye Aden
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Jama Hussien
*****************Nour Hussein
*****************Farah Hussien
*****************Wa'ays Hussein
*****************Hersi Hussien
******************Muhumad Hersi
******************Abdi Hersi
******************Ali Hersi
******************Aidid Hersi
*****************Mumin Ali
******************Egal Mumin
******************Jama Mumin
******************Urmah Mumin
*******************Dhible Urmah
*******************Ismail Urmah
*****************Naleye Ali
******************Jama Naleye
******************Dualeh Naleye
******************Warfa Naleye
******************Abdi Naleye
******************Egal Naleye
******************Arralleh Egal
*******************Elmi Aralleh
*******************Aw-Jama Arralleh
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
******************Gabal Ismail
******************Abdi Ismail
******************Barre Ismail
*****************Hersi Nour
******************Hugur Hersi
******************Osman Hersi
******************Bacalul Hersi
******************Ali Hersi
******************Aden Hersi
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
******************Mohamed Omar
*******************Hussein Mohamed
********************Wais Husien
********************Hujale Husien
********************Dirie Husien
*******************Sharmake Mohamed
********************Roble Sharmake
********************Nour Sharmake
********************Jama Sharmake
*********************Hudale Jama
*********************Yasin Jama
*******************Allale Mohamed
********************Egal Allale
*********************Hassan Egal
**********************Omar Hassan
**********************Ahmed Hassan
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Dirie Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
******************Dahir Gallab
******************Wais Gallab
******************Ali Gallab
******************Jama Gallab
******************Roble Gallab
******************Abdi Gallab
******************Yusuf Gallab
******************Farah Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
******************Gulled Eiye
*******************Deria Guled
********************Abokor Deria
********************Osman Derie
********************Khalaf Derie
*******************Kalil Guled
********************Farah kalil
********************Ali Kalil
********************Hassan Kalil
********************Osman Kalil
********************Aden Kalil
******************Sharmake Eiye
*******************Barre Sharmake
*******************Omar Sharmake
*******************Hager Sharmake
********************Farah Hager
********************Geedi Hagar
********************Adan Hagar
********************Boqorre Hagar
********************Elmi Hagar
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
*******************Samter Ahmed
*******************Ziyad Ahmed
*******************Mayle Ahmed
*******************Geedi Ahmed
*******************Amanle Ahmed
*******************Food Ahmed
*******************Dhible Ahmed
********************Ismail Dhible
********************Egal Dhible
*******************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Cadad Ali
********************Deria Ali
********************Egal Ali
********************Jibril Ali
********************kalil Ali
*********************Magan kalil
*********************Deria Kalil
*********************Abdi kalil
*********************Aden kalil
*********************Yusuf kalil
*******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
********************Derie Gubadleh
*********************Ismail Derie
*********************Gubtame Derie
*********************Nour Derie
*********************Mohamoud Derie
*********************Omar Derie
*********************Dualeh Derie
*********************Hussein Derie
*********************Wa'ays Derie
*********************Yusuf Derie
********************Boqorre Gubdleh
*********************Hersi Boqorre
*********************Ali Boqorre
*********************Abdille Boqorre
*********************Hirad Boqorre
*********************Asker Boqorre
*********************Mohamed Boqorre
*********************Aw Hassan Boqorre
*********************Ismail Boqorre
*********************Shire Boqorre
*********************Hashi Boqorre
*********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre
************Ahmed Dhimbil
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
*************Abdi Liban
**************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Aden Ismail
***************Iman Ismail
***************Bulale Ismail
***************Geedi Ismail
***************Idiris Ismail
***************Yusuf Ismail
***************Koshin Ismail
***************Hersi Ismail
***************Shirwac Ismail
***************Said Ismail
**************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed (Rer Sarer)
****************Nour Sarar
****************Mohamed(Hersi) Sarar
****************Farah Sarar
****************Yusuf Sarar
****************Dualeh Sarar
****************Elmi Sarar
***************Ahmed(Bedar)Mohamed
****************Koshin Ahmed
****************Samter Ahmed
****************Uballe Ahmed
****************Hurie (Egal) Ahmed
****************Waraf Ahmed
****************Karie Ahmed
****************Mohamed Ahmed
**********Aden Abokor
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
*************Abdi Awal
**************Had Abdi
**************Nour Abdi
**************Ahmed Abdi
**************Liban Abdi
**************Omar Abdi
**************Aden Abdi
**************Geedi Abdi
**************Ibrahim Abdi
**************Mohamoud Abdi
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
***************Aden Ladon
****************Herar Ladon
****************Jama Ladon
****************Ali Ladon
****************Fahiye Ladon
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
***************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
****************Osman Halas
****************Samter Halas
****************Egal Ahmed
*****************Wais Egal
*****************Madar Egal
****************Geedi Ahmed
*****************Samter Geedi
*****************Mohamed Geedi
*****************Dalal Geedi
*****************Fatah Geedi
*****************Waisleh Geedi
*****************Allamagan Geedi
******************Guled Allamagan
******************Egal Allamagan
*****************Hode Geedi
******************Farah Hode
******************Yusuf Hode
******************Geele Geedi
*****************Ahmed Geele
******************Dahir Geele
******************Nour Geele
*****************Ali Geedi
******************Osman Ali
******************Hassan Ali
******************Abdalle Ali
******************Yusuf Ali
******************Aden Ali
***Abdirahman Muuse
****Yonis Abdiraham
*****Aden Yonis
*****Ismail Yonis
*****Ugadh Yonis
*****Mohamed Yonis
****Abdalle Abdirahman
*****Mohamed Abdalle (Bah Daylo)
******Gadid Mohamed
******Abdalle Mohamed
******Loge Mohamed
****Ibrahim Abdalle
*****Kulul Ibrahim (Rer Kul)
*****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri)
******Burale Abdi
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Hersi Abdi
*****Abokor Ibrahim
******Idileh Abokor (Rer Iidleh)
*******Ismail Iidle
*******Bare Iidle
******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur)
*******Roble Matan
*******Hamud Matan
*******Aden Matan
*******Damal Aden
********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon)
********Hode Dhamal (Dhamal YarYar)
********Deria Dhamal (Dhamal YarYar)
********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar)
********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar)
********Essa Dhamal
*********Aden Isse
*********Warfa Isse
*********Guled Isse
*********Liban Isse (Rer Liibaan)
*********Hassan Isse (Rer Hassan Isse)
*********Abdi Isse
**********Mohamed Abdi
**********Farah Abdi
**********Eiye Abdi
**********Aninanshe Abdi
**********Amare Abdi
**********Ileiye Afwayne Abdi
**********Dualeh (Samter) Abdi
**********Wais Abdi
**********Rage Abdi
**********Abdalle Abdi
**********Aden Abdi
**********Abdi Bari (Abdi Bari)
**********Guled Abdi (Rer Guleed)
==Notable figures==
* Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter
* Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship.
* Hassan Guure Jamac
* Abwaan Dheeg
* Idiris Haji Cisman Gurey
* Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare)
* Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA)
* Abwan Qawdhan Dualeh
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership.
* Khadra Dahir Cige – popular Somali singer
* Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal)
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964
* Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq
* Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007
* Jama Asker –Activist And Politician
* Abwan Ali Mooge Geedi Egal
* Abdishakur Dayib – Prominent Journalist
* Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate.
* Abdi Bidhaan Dahir – Journalist
* Abwan Muse Ali Farur
* Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia
* Mahid Guled - Former prime minister of Somalia
* Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia
* Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==References==
e009zug7btmfsmmxwf424lelmpzau14
302942
302930
2026-07-17T16:59:02Z
~2026-39539-85
46503
302942
wikitext
text/x-wiki
{{Farac |
| group = Eidagale
|region1={{flagcountry|Ethiopia}}
|region2={{Flagcountry|Somaliland}}
| rels = [[Islam]]
| related-c =[[Isaaq]] }}
'''Ciidagale''' Waa [[beel]] kamida Beelweynta [[Isaaq]] Beeshu Waaxa ay rasmi ahaan u Deggaan Gobollada [[Maroodi Jeex]] iyo [[Togdheer]] ee [[Soomaaliya]] Iyo [[Gobolka Soomaali Galbeed]]
==Baahsanaanta==
Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare.
Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref>
==Tariikhda==
===Xiliyadii Dhexe ===
Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref>
<blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey .
Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday:
<blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>
Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka.
Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada
<blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq , waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo.
Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote>
Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland.
Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada:
<blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote>
Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref>
<blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote>
Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta.
Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref>
Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>
<blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote>
Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha.
Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil.
An image illustrating 19th-century trade:
Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah.
<blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote>
==Clan tree==
A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref>
*Daoud(Eidagalle)
**Mohamed Daoud
***Egal Mohamed (Rer Cigal)
***Ali Mohamed (Rer Afwayne)
***Urkurag Mohamed
****Ali Urkurag
*****Fiqi Sa'ad Ali
*****Mahamoud Ali
*****Ahmed Ali
*****Ismail Ali
******Ali Ismail
*******Osman Ali (Rer Osman)
*******Jama Ali
*******Geedi Ali (Rer Aw)
*******Yonis Ali
*******Ileiye Ali
*******Hagga Ali
*******Nuh Ali
********Ali Nuh
*******Aden Ali
********Guled Aden
********Ali Aden
*******Roble Ali (Rer Rooble)
********Hassan Roble
*********Jibril Hassan
**********Aden Jibril
**********Mohamed Jibril
*********Deria Hassan
**********Mohamed Deria
**********Hussein Deria
********Ali Roble
*********Warfa Ali
*********Farah Ali
**********Hassan Farah
*********Abdalle Ali
*******Abdalle Ali
********Geedi Abdalle (Rer Geedi)
********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed)
**Abokor Daoud
***Bilaal Abokor
****Mohamed Bilal
*****Egal Mohamed
*****Hassan Mohamed
*****Farah Mohamed
*****Yusuf Mohamed
*****Wais Mohamed
*****Roble Mohamed
*****Egal Mohamed
*****Abdi Mohamed
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Mohamed Aden
******Hassan Abdi
*****Abdalle Mohamed
******Samter Abdalle
******Hussein Abdalle
******Abane Abdalle
******Mohamed Abdalle
******Wais Abdalle
******Hasan Abdalle
***Isse Abokor
****Dualeh Isse
*****Musa Dualeh
*****Mohamed Dualeh
*****Deria Duleh
*****Egal Dualeh
*****Essa Dualeh
*****Roble Dualeh
*****Samter Duleh
*****Farah Dualeh
****Hassan Isse
*****Afi Hassan
*****Hujale Hassan
*****Abar Hassan
*****Yusuf Hassan
*****Shire Hassan
*****Mohamed Hassan
*****Warfa Hassan
*****Barre Hassan
*****Egal Hassan
*****Mohamed Hassan
***Abokor Muuse
****Saleiban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Aralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
**************Mahamoud Wais
**************Arralleh Wais
**************Hussein wais
**************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************Mohammed Dhimbil
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse
***************Absiye Adawe
***************Allamagn Adawe
***************Yusuf Adawe
***************Liban Adawe
***************Roble Adawe
***************Osman Adawe
***************Egal Adawe
***************Wais Adawe
**************Aden Muuse
***************Had Adan
***************Roble Aden
***************Abane Aden
***************Ali Aden
***************Wais Aden
***************Burale Aden
***************Geedi Aden
***************Boqorre Aden
****************Sugulle Boqore
****************Liban Boqorre
****************Warfa Boqorre
****************Koshin Boqorre
****************Shiekhdon Boqorre
*************Mucawiye Mohamed
**************Samter Muawiye
**************Ali Muawiye
*************Fatah Mohamed
**************Awarre Fatah
**************Mohamed Fatah
**************Hassan Fatah
**************Cisman fatah
*************Gled (Wardon) Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samter Guled
************Muuse Dhimbil
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Egal Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****************Odawa Geedi
*****************Odawa Odawa
*****************Mahamoud Odawa
****************Geele Geedi
****************Nour(Shire) Geedi
****************Haji Dirie Geedi
****************Samter Geedi
****************Ahmed Geedi
****************Ali Geedi
****************Roble Geedi
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****************Ali Hersi
****************Guled Hersi
****************Egal Hersi
****************Aden Hersi
****************Mahamoud Hersi
****************Fahiye Hersi
*****************Roble Fahiye
******************Elmi Roble
******************Jama Elmi
******************Ali Elmi
*****************Rage Roble
*****************Elmi Rage
******************Wais Rage
******************Geedi Rage
******************Hersi Rage
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Wais Siad
****************Abdalle Siad
***************Kalil Jibirl
***************Ali kalil
****************Said Ali
****************Koshin Ali
****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Abdi Said
*****************Abdalle Abdi
*****************Roble Abdi
***************Aden Jibril (Rer Adan)
****************Wais Aden
****************Benin Aden
****************Nur Aden
****************Muse Aden
****************Samter Aden
****************Abdalle Aden
****************Jama Aden
****************Eileie Adan
****************Barre Aden
****************Ibrahim Aden
****************Khalaf Aden
****************Ali Aden
****************Adan Aden
*****************Ahmed Aden
*****************Eiye Aden
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Jama Hussien
*****************Nour Hussein
*****************Farah Hussien
*****************Wa'ays Hussein
*****************Hersi Hussien
******************Muhumad Hersi
******************Abdi Hersi
******************Ali Hersi
******************Aidid Hersi
*****************Mumin Ali
******************Egal Mumin
******************Jama Mumin
******************Urmah Mumin
*******************Dhible Urmah
*******************Ismail Urmah
*****************Naleye Ali
******************Jama Naleye
******************Dualeh Naleye
******************Warfa Naleye
******************Abdi Naleye
******************Egal Naleye
******************Arralleh Egal
*******************Elmi Aralleh
*******************Aw-Jama Arralleh
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
******************Gabal Ismail
******************Abdi Ismail
******************Barre Ismail
*****************Hersi Nour
******************Hugur Hersi
******************Osman Hersi
******************Bacalul Hersi
******************Ali Hersi
******************Aden Hersi
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
******************Mohamed Omar
*******************Hussein Mohamed
********************Wais Husien
********************Hujale Husien
********************Dirie Husien
*******************Sharmake Mohamed
********************Roble Sharmake
********************Nour Sharmake
********************Jama Sharmake
*********************Hudale Jama
*********************Yasin Jama
*******************Allale Mohamed
********************Egal Allale
*********************Hassan Egal
**********************Omar Hassan
**********************Ahmed Hassan
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Dirie Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
******************Dahir Gallab
******************Wais Gallab
******************Ali Gallab
******************Jama Gallab
******************Roble Gallab
******************Abdi Gallab
******************Yusuf Gallab
******************Farah Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
******************Gulled Eiye
*******************Deria Guled
********************Abokor Deria
********************Osman Derie
********************Khalaf Derie
*******************Kalil Guled
********************Farah kalil
********************Ali Kalil
********************Hassan Kalil
********************Osman Kalil
********************Aden Kalil
******************Sharmake Eiye
*******************Barre Sharmake
*******************Omar Sharmake
*******************Hager Sharmake
********************Farah Hager
********************Geedi Hagar
********************Adan Hagar
********************Boqorre Hagar
********************Elmi Hagar
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
*******************Samter Ahmed
*******************Ziyad Ahmed
*******************Mayle Ahmed
*******************Geedi Ahmed
*******************Amanle Ahmed
*******************Food Ahmed
*******************Dhible Ahmed
********************Ismail Dhible
********************Egal Dhible
*******************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Cadad Ali
********************Deria Ali
********************Egal Ali
********************Jibril Ali
********************kalil Ali
*********************Magan kalil
*********************Deria Kalil
*********************Abdi kalil
*********************Aden kalil
*********************Yusuf kalil
*******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
********************Derie Gubadleh
*********************Ismail Derie
*********************Gubtame Derie
*********************Nour Derie
*********************Mohamoud Derie
*********************Omar Derie
*********************Dualeh Derie
*********************Hussein Derie
*********************Wa'ays Derie
*********************Yusuf Derie
********************Boqorre Gubdleh
*********************Hersi Boqorre
*********************Ali Boqorre
*********************Abdille Boqorre
*********************Hirad Boqorre
*********************Asker Boqorre
*********************Mohamed Boqorre
*********************Aw Hassan Boqorre
*********************Ismail Boqorre
*********************Shire Boqorre
*********************Hashi Boqorre
*********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre
************Ahmed Dhimbil
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
*************Abdi Liban
**************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Aden Ismail
***************Iman Ismail
***************Bulale Ismail
***************Geedi Ismail
***************Idiris Ismail
***************Yusuf Ismail
***************Koshin Ismail
***************Hersi Ismail
***************Shirwac Ismail
***************Said Ismail
**************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed (Rer Sarer)
****************Nour Sarar
****************Mohamed(Hersi) Sarar
****************Farah Sarar
****************Yusuf Sarar
****************Dualeh Sarar
****************Elmi Sarar
***************Ahmed(Bedar)Mohamed
****************Koshin Ahmed
****************Samter Ahmed
****************Uballe Ahmed
****************Hurie (Egal) Ahmed
****************Waraf Ahmed
****************Karie Ahmed
****************Mohamed Ahmed
**********Aden Abokor
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
*************Abdi Awal
**************Had Abdi
**************Nour Abdi
**************Ahmed Abdi
**************Liban Abdi
**************Omar Abdi
**************Aden Abdi
**************Geedi Abdi
**************Ibrahim Abdi
**************Mohamoud Abdi
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
***************Aden Ladon
****************Herar Ladon
****************Jama Ladon
****************Ali Ladon
****************Fahiye Ladon
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
***************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
****************Osman Halas
****************Samter Halas
****************Egal Ahmed
*****************Wais Egal
*****************Madar Egal
****************Geedi Ahmed
*****************Samter Geedi
*****************Mohamed Geedi
*****************Dalal Geedi
*****************Fatah Geedi
*****************Waisleh Geedi
*****************Allamagan Geedi
******************Guled Allamagan
******************Egal Allamagan
*****************Hode Geedi
******************Farah Hode
******************Yusuf Hode
******************Geele Geedi
*****************Ahmed Geele
******************Dahir Geele
******************Nour Geele
*****************Ali Geedi
******************Osman Ali
******************Hassan Ali
******************Abdalle Ali
******************Yusuf Ali
******************Aden Ali
***Abdirahman Muuse
****Yonis Abdiraham
*****Aden Yonis
*****Ismail Yonis
*****Ugadh Yonis
*****Mohamed Yonis
****Abdalle Abdirahman
*****Mohamed Abdalle (Bah Daylo)
******Gadid Mohamed
******Abdalle Mohamed
******Loge Mohamed
****Ibrahim Abdalle
*****Kulul Ibrahim (Rer Kul)
*****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri)
******Burale Abdi
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Hersi Abdi
*****Abokor Ibrahim
******Idileh Abokor (Rer Iidleh)
*******Ismail Iidle
*******Bare Iidle
******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur)
*******Roble Matan
*******Hamud Matan
*******Aden Matan
*******Damal Aden
********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon)
********Hode Dhamal (Dhamal YarYar)
********Deria Dhamal (Dhamal YarYar)
********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar)
********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar)
********Essa Dhamal
*********Aden Isse
*********Warfa Isse
*********Guled Isse
*********Liban Isse (Rer Liibaan)
*********Hassan Isse (Rer Hassan Isse)
*********Abdi Isse
**********Mohamed Abdi
**********Farah Abdi
**********Eiye Abdi
**********Aninanshe Abdi
**********Amare Abdi
**********Ileiye Afwayne Abdi
**********Dualeh (Samter) Abdi
**********Wais Abdi
**********Rage Abdi
**********Abdalle Abdi
**********Aden Abdi
**********Abdi Bari (Abdi Bari)
**********Guled Abdi (Rer Guleed)
==Notable figures==
* Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter
* Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship.
* Hassan Guure Jamac
* Abwaan Dheeg
* Idiris Haji Cisman Gurey
* Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare)
* Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA)
* Abwan Qawdhan Dualeh
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership.
* Khadra Dahir Cige – popular Somali singer
* Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal)
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964
* Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq
* Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007
* Jama Asker –Activist And Politician
* Abwan Ali Mooge Geedi Egal
* Abdishakur Dayib – Prominent Journalist
* Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate.
* Abdi Bidhaan Dahir – Journalist
* Abwan Muse Ali Farur
* Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia
* Mahid Guled - Former prime minister of Somalia
* Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia
* Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==References==
sw6c3e4503ighval3iyzjzuc1faok8o
302947
302942
2026-07-18T03:14:39Z
Videoiib7
46243
302947
wikitext
text/x-wiki
{{Farac |
| group = Eidagale
|region1={{flagcountry|Djibouti}}
|region2={{Flagcountry|Somalia}}
| rels = [[Islam]]
| related-c =[[Isaaq]] }}
'''Ciidagale''' Waa [[beel]] kamida Beelweynta [[Isaaq]] Beeshu Waaxa ay rasmi ahaan u Deggaan Gobollada [[Maroodi Jeex]] iyo [[Togdheer]] ee [[Soomaaliya]] Iyo [[Gobolka Soomaali Galbeed]]
==Baahsanaanta==
Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor,iyo Awaare.
Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref>
==Tariikhda==
===Xiliyadii Dhexe ===
Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref>
<blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey .
Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday:
<blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>
Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka.
Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada
<blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq , waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo.
Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote>
Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland.
Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada:
<blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote>
Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref>
<blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote>
Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta.
Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref>
Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>
<blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote>
Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha.
Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil.
An image illustrating 19th-century trade:
Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah.
<blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote>
==Clan tree==
A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref>
*Daoud(Eidagalle)
**Mohamed Daoud
***Egal Mohamed (Rer Cigal)
***Ali Mohamed (Rer Afwayne)
***Urkurag Mohamed
****Ali Urkurag
*****Fiqi Sa'ad Ali
*****Mahamoud Ali
*****Ahmed Ali
*****Ismail Ali
******Ali Ismail
*******Osman Ali (Rer Osman)
*******Jama Ali
*******Geedi Ali (Rer Aw)
*******Yonis Ali
*******Ileiye Ali
*******Hagga Ali
*******Nuh Ali
********Ali Nuh
*******Aden Ali
********Guled Aden
********Ali Aden
*******Roble Ali (Rer Rooble)
********Hassan Roble
*********Jibril Hassan
**********Aden Jibril
**********Mohamed Jibril
*********Deria Hassan
**********Mohamed Deria
**********Hussein Deria
********Ali Roble
*********Warfa Ali
*********Farah Ali
**********Hassan Farah
*********Abdalle Ali
*******Abdalle Ali
********Geedi Abdalle (Rer Geedi)
********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed)
**Abokor Daoud
***Bilaal Abokor
****Mohamed Bilal
*****Egal Mohamed
*****Hassan Mohamed
*****Farah Mohamed
*****Yusuf Mohamed
*****Wais Mohamed
*****Roble Mohamed
*****Egal Mohamed
*****Abdi Mohamed
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Mohamed Aden
******Hassan Abdi
*****Abdalle Mohamed
******Samter Abdalle
******Hussein Abdalle
******Abane Abdalle
******Mohamed Abdalle
******Wais Abdalle
******Hasan Abdalle
***Isse Abokor
****Dualeh Isse
*****Musa Dualeh
*****Mohamed Dualeh
*****Deria Duleh
*****Egal Dualeh
*****Essa Dualeh
*****Roble Dualeh
*****Samter Duleh
*****Farah Dualeh
****Hassan Isse
*****Afi Hassan
*****Hujale Hassan
*****Abar Hassan
*****Yusuf Hassan
*****Shire Hassan
*****Mohamed Hassan
*****Warfa Hassan
*****Barre Hassan
*****Egal Hassan
*****Mohamed Hassan
***Abokor Muuse
****Saleiban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Aralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
**************Mahamoud Wais
**************Arralleh Wais
**************Hussein wais
**************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************Mohammed Dhimbil
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse
***************Absiye Adawe
***************Allamagn Adawe
***************Yusuf Adawe
***************Liban Adawe
***************Roble Adawe
***************Osman Adawe
***************Egal Adawe
***************Wais Adawe
**************Aden Muuse
***************Had Adan
***************Roble Aden
***************Abane Aden
***************Ali Aden
***************Wais Aden
***************Burale Aden
***************Geedi Aden
***************Boqorre Aden
****************Sugulle Boqore
****************Liban Boqorre
****************Warfa Boqorre
****************Koshin Boqorre
****************Shiekhdon Boqorre
*************Mucawiye Mohamed
**************Samter Muawiye
**************Ali Muawiye
*************Fatah Mohamed
**************Awarre Fatah
**************Mohamed Fatah
**************Hassan Fatah
**************Cisman fatah
*************Gled (Wardon) Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samter Guled
************Muuse Dhimbil
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Egal Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****************Odawa Geedi
*****************Odawa Odawa
*****************Mahamoud Odawa
****************Geele Geedi
****************Nour(Shire) Geedi
****************Haji Dirie Geedi
****************Samter Geedi
****************Ahmed Geedi
****************Ali Geedi
****************Roble Geedi
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****************Ali Hersi
****************Guled Hersi
****************Egal Hersi
****************Aden Hersi
****************Mahamoud Hersi
****************Fahiye Hersi
*****************Roble Fahiye
******************Elmi Roble
******************Jama Elmi
******************Ali Elmi
*****************Rage Roble
*****************Elmi Rage
******************Wais Rage
******************Geedi Rage
******************Hersi Rage
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Wais Siad
****************Abdalle Siad
***************Kalil Jibirl
***************Ali kalil
****************Said Ali
****************Koshin Ali
****************Boqorreh Ali
***************Saeed Jibril
****************Abdi Said
*****************Abdalle Abdi
*****************Roble Abdi
***************Aden Jibril (Rer Adan)
****************Wais Aden
****************Benin Aden
****************Nur Aden
****************Muse Aden
****************Samter Aden
****************Abdalle Aden
****************Jama Aden
****************Eileie Adan
****************Barre Aden
****************Ibrahim Aden
****************Khalaf Aden
****************Ali Aden
****************Adan Aden
*****************Ahmed Aden
*****************Eiye Aden
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Jama Hussien
*****************Nour Hussein
*****************Farah Hussien
*****************Wa'ays Hussein
*****************Hersi Hussien
******************Muhumad Hersi
******************Abdi Hersi
******************Ali Hersi
******************Aidid Hersi
*****************Mumin Ali
******************Egal Mumin
******************Jama Mumin
******************Urmah Mumin
*******************Dhible Urmah
*******************Ismail Urmah
*****************Naleye Ali
******************Jama Naleye
******************Dualeh Naleye
******************Warfa Naleye
******************Abdi Naleye
******************Egal Naleye
******************Arralleh Egal
*******************Elmi Aralleh
*******************Aw-Jama Arralleh
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
******************Gabal Ismail
******************Abdi Ismail
******************Barre Ismail
*****************Hersi Nour
******************Hugur Hersi
******************Osman Hersi
******************Bacalul Hersi
******************Ali Hersi
******************Aden Hersi
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
******************Mohamed Omar
*******************Hussein Mohamed
********************Wais Husien
********************Hujale Husien
********************Dirie Husien
*******************Sharmake Mohamed
********************Roble Sharmake
********************Nour Sharmake
********************Jama Sharmake
*********************Hudale Jama
*********************Yasin Jama
*******************Allale Mohamed
********************Egal Allale
*********************Hassan Egal
**********************Omar Hassan
**********************Ahmed Hassan
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Dirie Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
******************Dahir Gallab
******************Wais Gallab
******************Ali Gallab
******************Jama Gallab
******************Roble Gallab
******************Abdi Gallab
******************Yusuf Gallab
******************Farah Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
******************Gulled Eiye
*******************Deria Guled
********************Abokor Deria
********************Osman Derie
********************Khalaf Derie
*******************Kalil Guled
********************Farah kalil
********************Ali Kalil
********************Hassan Kalil
********************Osman Kalil
********************Aden Kalil
******************Sharmake Eiye
*******************Barre Sharmake
*******************Omar Sharmake
*******************Hager Sharmake
********************Farah Hager
********************Geedi Hagar
********************Adan Hagar
********************Boqorre Hagar
********************Elmi Hagar
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
*******************Samter Ahmed
*******************Ziyad Ahmed
*******************Mayle Ahmed
*******************Geedi Ahmed
*******************Amanle Ahmed
*******************Food Ahmed
*******************Dhible Ahmed
********************Ismail Dhible
********************Egal Dhible
*******************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Cadad Ali
********************Deria Ali
********************Egal Ali
********************Jibril Ali
********************kalil Ali
*********************Magan kalil
*********************Deria Kalil
*********************Abdi kalil
*********************Aden kalil
*********************Yusuf kalil
*******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
********************Derie Gubadleh
*********************Ismail Derie
*********************Gubtame Derie
*********************Nour Derie
*********************Mohamoud Derie
*********************Omar Derie
*********************Dualeh Derie
*********************Hussein Derie
*********************Wa'ays Derie
*********************Yusuf Derie
********************Boqorre Gubdleh
*********************Hersi Boqorre
*********************Ali Boqorre
*********************Abdille Boqorre
*********************Hirad Boqorre
*********************Asker Boqorre
*********************Mohamed Boqorre
*********************Aw Hassan Boqorre
*********************Ismail Boqorre
*********************Shire Boqorre
*********************Hashi Boqorre
*********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre
************Ahmed Dhimbil
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
*************Abdi Liban
**************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Aden Ismail
***************Iman Ismail
***************Bulale Ismail
***************Geedi Ismail
***************Idiris Ismail
***************Yusuf Ismail
***************Koshin Ismail
***************Hersi Ismail
***************Shirwac Ismail
***************Said Ismail
**************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed (Rer Sarer)
****************Nour Sarar
****************Mohamed(Hersi) Sarar
****************Farah Sarar
****************Yusuf Sarar
****************Dualeh Sarar
****************Elmi Sarar
***************Ahmed(Bedar)Mohamed
****************Koshin Ahmed
****************Samter Ahmed
****************Uballe Ahmed
****************Hurie (Egal) Ahmed
****************Waraf Ahmed
****************Karie Ahmed
****************Mohamed Ahmed
**********Aden Abokor
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
*************Abdi Awal
**************Had Abdi
**************Nour Abdi
**************Ahmed Abdi
**************Liban Abdi
**************Omar Abdi
**************Aden Abdi
**************Geedi Abdi
**************Ibrahim Abdi
**************Mohamoud Abdi
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
***************Aden Ladon
****************Herar Ladon
****************Jama Ladon
****************Ali Ladon
****************Fahiye Ladon
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
***************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
****************Osman Halas
****************Samter Halas
****************Egal Ahmed
*****************Wais Egal
*****************Madar Egal
****************Geedi Ahmed
*****************Samter Geedi
*****************Mohamed Geedi
*****************Dalal Geedi
*****************Fatah Geedi
*****************Waisleh Geedi
*****************Allamagan Geedi
******************Guled Allamagan
******************Egal Allamagan
*****************Hode Geedi
******************Farah Hode
******************Yusuf Hode
******************Geele Geedi
*****************Ahmed Geele
******************Dahir Geele
******************Nour Geele
*****************Ali Geedi
******************Osman Ali
******************Hassan Ali
******************Abdalle Ali
******************Yusuf Ali
******************Aden Ali
***Abdirahman Muuse
****Yonis Abdiraham
*****Aden Yonis
*****Ismail Yonis
*****Ugadh Yonis
*****Mohamed Yonis
****Abdalle Abdirahman
*****Mohamed Abdalle (Bah Daylo)
******Gadid Mohamed
******Abdalle Mohamed
******Loge Mohamed
****Ibrahim Abdalle
*****Kulul Ibrahim (Rer Kul)
*****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri)
******Burale Abdi
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Hersi Abdi
*****Abokor Ibrahim
******Idileh Abokor (Rer Iidleh)
*******Ismail Iidle
*******Bare Iidle
******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur)
*******Roble Matan
*******Hamud Matan
*******Aden Matan
*******Damal Aden
********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon)
********Hode Dhamal (Dhamal YarYar)
********Deria Dhamal (Dhamal YarYar)
********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar)
********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar)
********Essa Dhamal
*********Aden Isse
*********Warfa Isse
*********Guled Isse
*********Liban Isse (Rer Liibaan)
*********Hassan Isse (Rer Hassan Isse)
*********Abdi Isse
**********Mohamed Abdi
**********Farah Abdi
**********Eiye Abdi
**********Aninanshe Abdi
**********Amare Abdi
**********Ileiye Afwayne Abdi
**********Dualeh (Samter) Abdi
**********Wais Abdi
**********Rage Abdi
**********Abdalle Abdi
**********Aden Abdi
**********Abdi Bari (Abdi Bari)
**********Guled Abdi (Rer Guleed)
==Notable figures==
* Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter
* Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship.
* Hassan Guure Jamac
* Abwaan Dheeg
* Idiris Haji Cisman Gurey
* Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare)
* Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA)
* Abwan Qawdhan Dualeh
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership.
* Khadra Dahir Cige – popular Somali singer
* Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal)
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964
* Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq
* Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007
* Jama Asker –Activist And Politician
* Abwan Ali Mooge Geedi Egal
* Abdishakur Dayib – Prominent Journalist
* Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate.
* Abdi Bidhaan Dahir – Journalist
* Abwan Muse Ali Farur
* Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia
* Mahid Guled - Former prime minister of Somalia
* Bihi Egeh –Minister of Finance of Somalia
* Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==References==
9wkz3uo3cy592n0vtkc81op4g149ekf
Cabdi Ismaaciil Samatar
0
43343
302974
286199
2026-07-18T04:22:30Z
Videoiib7
46243
302974
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox writer
| magac = Cabdi Ismaaciil Samatar
| magac_asalka = Cabdi Ismaaciil Samatar
| image =Professor Abdi Samatar.png
| caption =Berfisoor Cabdi Samatar oo cashar ka bixinayay
| birth_name =
| birth_date = 1952
| birth_place = [[Gabiley]], [[British Somaliland]] (hada [[Soomaaliya]])
| death_date =
| death_place =
| occupation = aqoonyahan, qoraa, Barfisoor
| citizenship = [[Soomaaliya|Soomaali]], [[Maraykanka|Amerikaan]]
| alma_mater = [[Jaamacadda Wisconsin – La Crosse]]<br>[[Jaamacadda Gobolka Iowa]]<br>[[Jaamacadda California, Berkeley]]
| subject = juqraafiga, dimuqraadiyadda, horumarinta
| spouse =
| relatives = [[Axmed Ismaaciil Samatar]]
| awards = Abaalmarinta Adeegga Bulshada ee Wacan (2004)<br>Abaalmarinta Guusha Naqshadeynta (2000)<br>Abaalmarinta Waxbarashada Collegiate (1989-90)
}}
'''Abdi Ismail Samatar''' ([[Af Soomaali|Soomaali]]: Cabdi Ismaaciil Samatar ,[[Carabi]]: عبدي إسماعيل ساماتار ) (wuxuu dhashay 1950) waa aqoonyahan Soomaaliyeed , qoraa iyo borofisar cilmiga juqraafiga ah.
==Nolosha gaarka ah==
Samatar waxa uu ku dhashay Gabiley 1956kii . Waxa ay walaalo yihiin aqoonyahan iyo siyaasi Axmed Ismaaciil Samatar
Waxbarashadiisa heer jaamacadeed, Samatar wuxuu AB ka qaatay Jaamacadda Wisconsin – La Crosse 1979. Kadib wuxuu MCRP ka qaatay Urban/Regional Planning Jaamacadda Iowa State University 1981. 1985, wuxuu PhD ka qaatay Jaamacadda California, Berkeley
Samatar waa muslim .
==Xirfad==
Intii u dhaxaysay dabayaaqadii 1980-meeyadii iyo horraantii 1990-aadkii, Samatar waxa uu bare ka ahaa Jaamacadda Iowa Ka dib waxa uu ku biiray kulliyadda Jaamacadda Minnesota , isaga oo u adeegay borofisar juquraafiga iyo guddoomiyaha waaxda juqraafiga ee machadka
Waxa uu qoray buugaag dhowr ah oo ka hadlaya dimuqraadiyadda iyo horumarka Afrika Sannadkii 2000, shaqadiisa aan khayaaliga ahayn ee Mucjisada Afrikaanku waxay ahayd mucjisadii ugu dambaysay ee Herskovits Prize ee sannadka
Gu'gii 2003, Samatar wuxuu ahaa Guddoomiyaha Guddiga Is-waafajinta Axdiga Soomaaliyeed: Dib-u-heshiisiinta Soomaaliyeed - Guddi Madax-bannaan
2013-2014, wuxuu sidoo kale soo noqday Guddoomiyaha Ururka Cilmi-baarista Afrika . Intaa waxa dheer, waxa uu si joogto ah marti ugu ahaa ama wax ku soo kordhiyey warbaahino caalami ah oo kala duwan, sida Voice of America , PBS , Aljazeera , BBC , Radio France International , Australian Broadcasting Corporation , TV Channel 5 iyo Somali TV Minneapolis
30-kii Janaayo waxaa loo magacaabay hoggaamiyaha guddiga doorashada si uu u ilaaliyo hufnaanta doorashada madaxweynaha Soomaaliya ee la qabtay 8 February 2017
==Abaalmarinada==
Samatar waxa uu ku mutaystay abaal-marinno kala duwan oo ay ka mid yihiin.
*Abaalmarinta Madaxweynaha ee Jaamacadda Minnesota ee Adeegga, 2018
*Abaalmarinta Ururka Ardayda Soomaaliyeed ee Jaamacadda Minnesota, 2017
*Abaalmarinta Adeegga Bulshada ee ugu Wanaagsan ee Jaamacadda Minnesota, 2004
*Dhammaystirka, Abaalmarinta Herskovits ee Ururka Cilmi-baarista Afrika ee Mucjisada Afrikaanka ah , 2000
*Abaalmarinta Aqoonyahanka Fulbright, 1993/4 iyo 1999
*Abaalmarinta Naqshadeynta Abaalmarinta iyada oo lagu aqoonsanayo wax ku biirinta la taaban karo ee goobta Qorsheynta Bulshada iyo Gobolka, Jaamacadda
Gobolka Iowa , Oktoobar 20, 2000
*Shahaadada Aqoonsiga Waxbarashada Sare iyo Hoggaanka Iskaashiga Bulshada iyo Jaamacadda, Jaamacadda Minnesota, 1997
*Abaalmarinta Waxbarashada Collegiate, Jaamacadda Iowa, 1989-90
==Xubinimada xirfadlayaasha==.Xirfadlayaasha Samatar waxaa ka mid ah:
*Guddiga Tafatirka, Joornaalka Dib u eegista Juqraafiga Afrika
*Guddiga Tifaftirka, Bildan: Somali Studies Journal
*Xubin, guddiga maamulka ee Ururka Cilmi-baarista Afrika, 2002-2004
*Guddoomiyaha Ururka Cilmi-baarista Afrika, 2013-2014
*Xubin ka tirsan guddiga, MacArthur Compton Fellowships
*Siyaasadda Waxbarashada Qalinjabinta
==Tixraac==
[https://web.archive.org/web/20150416220629/http://www.xariiradnews.com/2012/08/maxaa-ka-taqaanaa-xubnaha-lagu-sheegay-qaswadayaasha-siyaasadda-soomaaliya-iyo-qabiilada-ay-kasoo-jeedaan/ "Maxaa ka Taqaanaa Xubnaha Lagu Sheegay Qaswadayaasha Siyaasadda Soomaaliya iyo Qabiilada ay kasoo jeedaan"]
[http://www.crescent-online.net/2009/09/pervasive-racial-profiling-of-muslims-in-the-us-javed-zamir-1750-articles.html "Aqoonsiga jinsiyadeed ee baahsan ee Muslimiinta Maraykanka"]
http://www.geog.umn.edu/people/profile.php?UID=samat001
[https://www.radiodalsan.com/en/2017/01/30/9-prominent-figures-appointed-to-the-election-integrity-commission/ "9 qof oo caan ah oo loo magacaabay guddiga daacadnimada doorashada"] {{Wayback|url=https://www.radiodalsan.com/en/2017/01/30/9-prominent-figures-appointed-to-the-election-integrity-commission/ |date=20200227130647 }}
8ckenrvq5h781bi6w6tg7as9an9kqzn
Webiga Bakoy
0
47999
303002
299531
2026-07-18T10:27:11Z
Videoiib7
46243
303002
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox river
| name = Webiga Bakoy
| native_name = {{native name|fr|Rivière Bakoye}}
| image = Senegalrivermap.png
| image_size =
| image_alt =
| image_caption = Khariidadda bedka uu biyaha ka helo Webiga Sénégal
| map =
| map_size =
| map_alt =
| map_caption =
| source1 = Monts Ménien
| source1_location = Menien-Koma, Guinea
| source1_coordinates= {{coord|11|50|N|9|45|W}}
| source1_elevation = {{convert|760|m|abbr=on}}
| mouth = [[Sénégal River|Webiga Sénégal]]
| mouth_location = [[Bafoulabé]], Mali
| mouth_coordinates = {{coord|13|48|50|N|10|49|41|W|display=inline,title}}
| mouth_elevation = {{convert|83|m|abbr=on}}
| progression =
| subdivision_type1 = Dalal
| subdivision_name1 = [[Guinea]] iyo [[Mali]]
| location =
|length_km=560
| discharge1_avg = {{convert|156|m3/s|abbr=on}}
|basin_size_km2=85,600
| river_system = [[Sénégal River|Webiga Sénégal]]
| tributaries_left =
| tributaries_right = Baloué {{coord|13|32|58|N|9|54|35|W}}
}}{{Short description|Webi ku yaalla Galbeedka Afrika}}
{{Image frame|width=280|content=
Webiga Bakoy oo ku yaalla [[Oualia]], Mali
<timeline>
#>Documentation at http://www.mediawiki.org/wiki/Extension:EasyTimeline/syntax <#
Colors=
id:lightgrey value:gray(0.8)
id:darkgrey value:gray(0.3)
id:sfondo value:rgb(1,1,1)
id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)
ImageSize = width:280 height:200
PlotArea = left:40 bottom:15 top:5 right:5
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:800
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
PlotData=
#>Draw bars <#
color:barra width:12 align:left
bar:Jan from:0 till: 18
bar:Feb from:0 till: 15
bar:Mar from:0 till: 4
bar:Apr from:0 till: 1
bar:May from:0 till: 0
bar:Jun from:0 till: 17
bar:Jul from:0 till: 131
bar:Aug from:0 till: 512
bar:Sep from:0 till: 715
bar:Oct from:0 till: 328
bar:Nov from:0 till: 90
bar:Dec from:0 till: 38
</timeline>
| caption = Celceliska qulqulka billaha ah (m<sup>3</sup>/s) ee saldhigga cabbiraadda Oualia intii u dhaxaysay 1951-1978<ref name=unesco>{{citation
|publisher=Unesco International Hydrological Programme
|title=Hydrographic data for Oualia, Mali 1951-1978
|url=http://webworld.unesco.org/water/ihp/db/shiklomanov/part'4/AFRICA/Mali/1mi%60ba~2.htm
|accessdate=2 Jun 2012
|url-status=dead
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091203130342/http://webworld.unesco.org/water/ihp/db/shiklomanov/part%274/AFRICA/Mali/1mi%60ba~2.htm
|archivedate=2009-12-03
}}.</ref>
}}
'''Bakoy''' ama '''Webiga Bakoye''' ([[Af Faransiis]]: ''Rivière Bakoy'') waa webi ku yaalla [[West Africa|Galbeedka Afrika]]. Wuxuu dhex maraa [[Guinea]] iyo [[Mali]] wuxuuna ku biiraa [[Bafing River|Webiga Bafing]] si ay u sameeyaan [[Sénégal River|Webiga Sénégal]] meesha [[Bafoulabé]] ee ku yaalla [[Kayes Region|Gobolka Kayes]] ee galbeedka Mali. Luuqadaha [[Manding languages|Manding]], Bakoye waxay ka dhigan tahay 'webiga cad', Bafing 'webiga madow' iyo Baloué 'webiga cas'.<ref name=omvs>{{citation | title=Caractéristiques physiques du fleuve Sénégal | url=http://www.omvs.org/fr/fleuve/physique.php | publisher=Organisation pour la mise en valeur du fleuve Sénégal | language=French | accessdate=2 June 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130716144235/http://www.omvs.org/fr/fleuve/physique.php | archive-date=2013-07-16 | url-status=dead }}.</ref><ref>{{citation | last= Maïga | first= Mahamadou | title=Le bassin du fleuve Sénégal: de la Traite négrière au développement sous-régional autocentré | publisher= L'Harmattan | year=1995 | language=French | page=14 footnotes 4, 5 }}.</ref>
Isha uu ka yimaado Bakoy waa joog dhan {{Convert|760|m|ft|abbr=on}} oo ku yaalla buuraha granite ee Monts Ménien waqooyi-galbeed ee [[Siguiri]] ee dalka Guinea. Webigu wuxuu u qulqulaa waqooyi wuxuuna qayb ka yahay xuduudda caalamiga ah ee u dhexeysa Guinea iyo Mali. Ka dib wuxuu ku wareegaa [[Manding Plateau]] wuxuuna ku biiraa gacan-biyoodkiisa ugu weyn, [[Baloué]], kaas oo ka soo kaca galbeedka [[Bamako]].<ref name=whycos>{{citation|title=SENEGAL-HYCOS: Renforcement des capacités nationales et régionales d’observation, transmission et traitement de données pour contribuer au développement durable du bassin du Fleuve Sénégal (Document de projet préliminaire) |publisher=Système Mondial d’Observation du Cycle Hydrologique (WHYCOS) |url=http://www.whycos.org/IMG/pdf/Senegal_HYCOS_september_2007.pdf |year=2007 |language=French |page=4 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131228165424/http://www.whycos.org/IMG/pdf/Senegal_HYCOS_september_2007.pdf |archivedate=2013-12-28 }}.</ref> Bakoy wuxuu dhererkiisu yahay {{Convert|560|km|mi|abbr=on}}<ref>{{citation | last= Shahin | first= Mamdouh |year=2002 | title=Hydrology and Water Resources of Africa | publisher=Kluwer| place=New York | isbn= 9781402008665 | page=379 }}.</ref> wuxuuna qulquliyaa bed dhan {{Convert|85,600|km2|sqmi|abbr=on}}. Webigu waa mid xilliyeed leh qulqul ugu badnaan Sebtembar ka dib bilowga [[West African Monsoon]] iyo ku dhawaad qulqul la'aan inta u dhaxaysa Jannaayo iyo Juun.<ref name=unesco/> Kala duwanaanshaha weyn ee sannadba sannadka ka dambeeya ee xoogga monsoon-ka ayaa keenaya isbeddello waaweyn oo ku yimaada qulqulka Webiga Bakoy. Sannadkii aadka u engegan ee 1972, celceliska qulqulka ee [[Oualia]] [[Stream gauge|saldhigga cabbiraadda]], {{Convert|54|km|mi|abbr=on}} xagga sare ee Bafoulabé, wuxuu ahaa kaliya {{Convert|30|m3/s|cuft/s|abbr=on}} halka 1958 qiimuhu ahaa {{Convert|260|m3/s|cuft/s|abbr=on}}. Celceliska qulqulka intii u dhaxaysay 1951-1978 wuxuu ahaa {{Convert|156|m3/s|cuft/s|abbr=on}}, taas oo u dhiganta qulqul sannadle ah oo dhan {{Convert|4.9|km3||abbr=on}}.<ref name=unesco/> Bafoulabé, celceliska qulqulka Bakoy wuxuu u dhexeeyaa saddex meelood meel iyo badh ka mid ah kan Bafing.<ref>{{citation | title=Étude des impacts environnementaux du projet d’aménagement de Félou | year=2006 | publisher=Organisation pour la mise en valeur du fleuve Sénégal | url=http://www.eib.org/attachments/pipeline/1527_eia_fr.pdf | language=French | pages=59–61 }}.</ref>
==Tixraacyo==
{{reflist}}
4wv9ojgn444rkddfp8ge95vs8grm1do
Fiinstoon Shuurshiil
0
48466
302905
300649
2026-07-17T12:06:59Z
~2026-40287-93
46543
302905
wikitext
text/x-wiki
[[File:Sir_Winston_Churchill_-_19086236948.jpg|thumb]]
{{Short description|Nin Dowladnimo ah iyo Ra'iisul Wasaaraha Ingiriiska}}
'''Mudane Fiinstoon Liionaard Spiinsir Shuurshiil ([[30]] [[Nofeembar]] 1874 - [[24]] [[Janaayo]] 1963) wuxuu ahaa [[Siyaasi]] [[Ingiriis (Dad)|Ingiriis]] ah, sarkaal militari, iyo qoraa kaasoo ahaa [[Ra'iisul wasaare|Ra'iisul Wasaaraha]] [[Boqortooyada Midowday|Boqortooyada Ingiriiska]] laga bilaabo 1940 ilaa 1945, intii lagu jiray [[Dagaalkii Labaad ee Aduunka|Dagaalkii 2aad]] ee Adduunka, iyo mar kale laga bilaabo 1951 ilaa 1955. Muddo 62 sano ah .'''
{{Short description|British statesman and writer (1874–1965)}}
{{Redirect|Churchill||Churchill (disambiguation)|and|Winston Churchill (disambiguation)}}
{{Good article}}
{{Protection padlock|small=yes}}
{{Pp-move}}
{{Use British English|date=March 2026}}
{{Use dmy dates|date=March 2026}}
<!-- No citations are required in the article lead per [[MOS:LEADCITE]], as long as the content is cited in the article body, as it should be. Do not add missing-citation tags like {{cn}} to the lead. If necessary, {{not verified in body}} can be used, or the content removed. -->
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = [[The Right Honourable]]
| name = Sir Winston Churchill
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|KG|OM|CH|TD|DL|FRS|RA|size=100%}}
| image = Sir Winston Churchill - 19086236948 (restored).jpg
| alt = Three-quarter length portrait photograph of Churchill, 67, wearing a suit, standing and holding onto the back of a chair
| caption = ''[[The Roaring Lion]]'', 1941
| office = [[Prime Minister of the United Kingdom]]
| monarch = {{plainlist|
* [[George VI]]
* [[Elizabeth II]]
}}
| term_start = 26 October 1951
| term_end = 5 April 1955
| 1blankname = [[Deputy Prime Minister of the United Kingdom|Deputy]]
| 1namedata = [[Anthony Eden]]
| predecessor = [[Clement Attlee]]
| successor = Anthony Eden
| monarch1 = George VI
| 1blankname1 = [[Deputy Prime Minister of the United Kingdom|Deputy]]
| 1namedata1 = Clement Attlee (''de facto''; 1942–1945)
| term_start1 = 10 May 1940
| term_end1 = 26 July 1945
| predecessor1 = [[Neville Chamberlain]]
| successor1 = Clement Attlee
{{collapsed infobox section begin
| cont = yes
| Senior political offices
| titlestyle = border:1px dashed lightgrey;
}}
{{Infobox officeholder
| embed = yes
| office = [[Father of the House (United Kingdom)|Father of the House of Commons]]
| term_start = 8 October 1959
| term_end = 25 September 1964
| predecessor = [[David Grenfell]]
| successor = [[Rab Butler]]
| office1 = [[Leader of the Opposition (United Kingdom)|Leader of the Opposition]]
| prime_minister1 = Clement Attlee
| term_start1 = 26 July 1945
| term_end1 = 26 October 1951
| predecessor1 = Clement Attlee
| successor1 = Clement Attlee
| office2 = [[Leader of the Conservative Party (UK)|Leader of the Conservative Party]]
| term_start2 = 9 October 1940
| term_end2 = 6 April 1955
| predecessor2 = Neville Chamberlain
| successor2 = Anthony Eden
{{Collapsed infobox section end}}
}}
{{Collapsed infobox section begin
| cont = yes
| Ministerial offices {{nobold|1939{{nbnd}}1952}}
| titlestyle = border:1px dashed lightgrey;
}}
{{Infobox officeholder
| embed = yes
| office = [[Minister of Defence (United Kingdom)|Minister of Defence]]
| prime_minister = ''Himself''
| term_start = 28 October 1951
| term_end = 1 March 1952
| predecessor = [[Manny Shinwell]]
| successor = [[Harold Alexander]]
| prime_minister1 = ''Himself''
| term_start1 = 10 May 1940
| term_end1 = 26 July 1945
| predecessor1 = [[Ernle Chatfield]] ([[Minister for Co-ordination of Defence|Coordination of Defence]])
| successor1 = Clement Attlee
| office2 = [[First Lord of the Admiralty]]
| prime_minister2 = Neville Chamberlain
| term_start2 = 3 September 1939
| term_end2 = 11 May 1940
| predecessor2 = [[James Stanhope, 7th Earl Stanhope|James Stanhope]]
| successor2 = [[A. V. Alexander]]
{{Collapsed infobox section end}}
}}
{{collapsed infobox section begin
| cont = yes
| Ministerial offices {{nobold|1908{{nbnd}}1929}}
| titlestyle = border:1px dashed lightgrey;
}}
{{Infobox officeholder
| embed = yes
| office = [[Chancellor of the Exchequer]]
| prime_minister = [[Stanley Baldwin]]
| term_start = 6 November 1924
| term_end = 4 June 1929
| predecessor = [[Philip Snowden]]
| successor = Philip Snowden
| office1 = [[Secretary of State for the Colonies]]
| prime_minister1 = [[David Lloyd George]]
| term_start1 = 13 February 1921
| term_end1 = 19 October 1922
| predecessor1 = [[Alfred Milner]]
| successor1 = [[Victor Cavendish]]
| office2 = [[Secretary of State for Air]]
| prime_minister2 = David Lloyd George
| term_start2 = 10 January 1919
| term_end2 = 13 February 1921
| predecessor2 = [[William Weir, 1st Viscount Weir|William Weir]]
| successor2 = [[Frederick Guest]]
| office3 = [[Secretary of State for War]]
| prime_minister3 = David Lloyd George
| term_start3 = 10 January 1919
| term_end3 = 13 February 1921
| predecessor3 = The Viscount Milner
| successor3 = [[Laming Worthington-Evans]]
| office4 = [[Minister of Munitions]]
| prime_minister4 = David Lloyd George
| term_start4 = 17 July 1917
| term_end4 = 10 January 1919
| predecessor4 = [[Christopher Addison]]
| successor4 = [[Andrew Weir, 1st Baron Inverforth|Andrew Weir]]
| office5 = [[Chancellor of the Duchy of Lancaster]]
| prime_minister5 = [[H. H. Asquith]]
| term5 = {{Start and end dates|1915|05|25|1915|11|25|df=y}}
| predecessor5 = [[Edwin Montagu]]
| successor5 = [[Herbert Samuel]]
| office6 = First Lord of the Admiralty
| prime_minister6 = H. H. Asquith
| term_start6 = 24 October 1911
| term_end6 = 25 May 1915
| predecessor6 = [[Reginald McKenna]]
| successor6 = [[Arthur Balfour]]
| office7 = [[Home Secretary]]
| prime_minister7 = H. H. Asquith
| term_start7 = 19 February 1910
| term_end7 = 24 October 1911
| predecessor7 = [[Herbert Gladstone]]
| successor7 = Reginald McKenna
| office8 = [[President of the Board of Trade]]
| prime_minister8 = H. H. Asquith
| term_start8 = 12 April 1908
| term_end8 = 14 February 1910
| predecessor8 = David Lloyd George
| successor8 = [[Sydney Buxton]]
{{Collapsed infobox section end}}
}}
{{collapsed infobox section begin
| Parliamentary offices
| titlestyle = border:1px dashed lightgrey;
}}
{{Infobox officeholder
| embed = yes
| office9 = [[Member of Parliament (United Kingdom)|Member of Parliament]]
| constituency9 = [[Epping (UK Parliament constituency)|Epping]] (1924–1945)<br>[[Woodford (UK Parliament constituency)|Woodford]] (1945–1964)
| term_start9 = 29 October 1924
| term_end9 = 25 September 1964
| predecessor9 = [[Leonard Lyle]]
| successor9 = ''Constituency abolished''
| term_start10 = 24 October 1900
| term_end10 = 26 October 1922
| predecessor10 = [[Walter Runciman, 1st Viscount Runciman of Doxford|Walter Runciman]]
| successor10 = {{plainlist|
* [[Edwin Scrymgeour]]
* [[E. D. Morel]]
}}
| alongside10 = [[Alexander Wilkie]] <small>(1908–1922)</small>
| constituency10 = [[Oldham (UK Parliament constituency)|Oldham]] (1900–1906)<br>[[Manchester North West]] (1906–1908)<br>[[Dundee (UK Parliament constituency)|Dundee]] (1908–1922)
}}
{{Collapsed infobox section end}}
| birth_name = <!--Only use if birth name is different from common or later name.-->
| birth_date = {{birth date|1874|11|30|df=y}}
| birth_place = [[Blenheim, Oxfordshire]], England
| death_date = {{death date and age|1965|1|24|1874|11|30|df=yes}}
| death_place = [[Hyde Park Gate]], London, England
| resting_place = [[St Martin's Church, Bladon]], Oxfordshire
| party = [[Conservative Party (UK)|Conservative]] {{awrap|(1899–1904, 1924–1964)}}
| other_party = [[Liberal Party (UK)|Liberal]] (1904–1924)<br>[[Constitutionalist (UK)|Constitutionalist]] (1924)
| spouse = {{marriage|[[Clementine Hozier]]|12 September 1908}}
| children = 5, including [[Diana Churchill|Diana]], [[Randolph Churchill|Randolph]], [[Sarah Churchill (actress)|Sarah]] and [[Mary Soames|Mary]]
| parents = {{plainlist|
* [[Lord Randolph Churchill]]
* [[Jennie Jerome|Jeanette "Jennie" Jerome]]
}}
| relatives = [[Spencer family]]
| education = [[Royal Military College, Sandhurst]]
| occupation = {{hlist|Historian|[[Winston Churchill as a painter|painter]]|politician|military officer|[[Winston Churchill as a writer|writer]]}}
| awards = [[List of honours of Winston Churchill|Full list]]
0f394ow3dgoczl57bnrqs9icg2anrfi
302906
302905
2026-07-17T12:08:19Z
Videoiib7
46243
302906
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|British statesman and writer (1874–1965)}}
{{Redirect|Churchill||Churchill (disambiguation)|and|Winston Churchill (disambiguation)}}
{{Good article}}
{{Protection padlock|small=yes}}
{{Pp-move}}
{{Use British English|date=March 2026}}
{{Use dmy dates|date=March 2026}}
<!-- No citations are required in the article lead per [[MOS:LEADCITE]], as long as the content is cited in the article body, as it should be. Do not add missing-citation tags like {{cn}} to the lead. If necessary, {{not verified in body}} can be used, or the content removed. -->
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = [[The Right Honourable]]
| name = Sir Winston Churchill
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|KG|OM|CH|TD|DL|FRS|RA|size=100%}}
| image = Sir Winston Churchill - 19086236948 (restored).jpg
| alt = Three-quarter length portrait photograph of Churchill, 67, wearing a suit, standing and holding onto the back of a chair
| caption = ''[[The Roaring Lion]]'', 1941
| office = [[Prime Minister of the United Kingdom]]
| monarch = {{plainlist|
* [[George VI]]
* [[Elizabeth II]]
}}
| term_start = 26 October 1951
| term_end = 5 April 1955
| 1blankname = [[Deputy Prime Minister of the United Kingdom|Deputy]]
| 1namedata = [[Anthony Eden]]
| predecessor = [[Clement Attlee]]
| successor = Anthony Eden
| monarch1 = George VI
| 1blankname1 = [[Deputy Prime Minister of the United Kingdom|Deputy]]
| 1namedata1 = Clement Attlee (''de facto''; 1942–1945)
| term_start1 = 10 May 1940
| term_end1 = 26 July 1945
| predecessor1 = [[Neville Chamberlain]]
| successor1 = Clement Attlee
{{collapsed infobox section begin
| cont = yes
| Senior political offices
| titlestyle = border:1px dashed lightgrey;
}}
{{Infobox officeholder
| embed = yes
| office = [[Father of the House (United Kingdom)|Father of the House of Commons]]
| term_start = 8 October 1959
| term_end = 25 September 1964
| predecessor = [[David Grenfell]]
| successor = [[Rab Butler]]
| office1 = [[Leader of the Opposition (United Kingdom)|Leader of the Opposition]]
| prime_minister1 = Clement Attlee
| term_start1 = 26 July 1945
| term_end1 = 26 October 1951
| predecessor1 = Clement Attlee
| successor1 = Clement Attlee
| office2 = [[Leader of the Conservative Party (UK)|Leader of the Conservative Party]]
| term_start2 = 9 October 1940
| term_end2 = 6 April 1955
| predecessor2 = Neville Chamberlain
| successor2 = Anthony Eden
{{Collapsed infobox section end}}
}}
{{Collapsed infobox section begin
| cont = yes
| Ministerial offices {{nobold|1939{{nbnd}}1952}}
| titlestyle = border:1px dashed lightgrey;
}}
{{Infobox officeholder
| embed = yes
| office = [[Minister of Defence (United Kingdom)|Minister of Defence]]
| prime_minister = ''Himself''
| term_start = 28 October 1951
| term_end = 1 March 1952
| predecessor = [[Manny Shinwell]]
| successor = [[Harold Alexander]]
| prime_minister1 = ''Himself''
| term_start1 = 10 May 1940
| term_end1 = 26 July 1945
| predecessor1 = [[Ernle Chatfield]] ([[Minister for Co-ordination of Defence|Coordination of Defence]])
| successor1 = Clement Attlee
| office2 = [[First Lord of the Admiralty]]
| prime_minister2 = Neville Chamberlain
| term_start2 = 3 September 1939
| term_end2 = 11 May 1940
| predecessor2 = [[James Stanhope, 7th Earl Stanhope|James Stanhope]]
| successor2 = [[A. V. Alexander]]
{{Collapsed infobox section end}}
}}
{{collapsed infobox section begin
| cont = yes
| Ministerial offices {{nobold|1908{{nbnd}}1929}}
| titlestyle = border:1px dashed lightgrey;
}}
{{Infobox officeholder
| embed = yes
| office = [[Chancellor of the Exchequer]]
| prime_minister = [[Stanley Baldwin]]
| term_start = 6 November 1924
| term_end = 4 June 1929
| predecessor = [[Philip Snowden]]
| successor = Philip Snowden
| office1 = [[Secretary of State for the Colonies]]
| prime_minister1 = [[David Lloyd George]]
| term_start1 = 13 February 1921
| term_end1 = 19 October 1922
| predecessor1 = [[Alfred Milner]]
| successor1 = [[Victor Cavendish]]
| office2 = [[Secretary of State for Air]]
| prime_minister2 = David Lloyd George
| term_start2 = 10 January 1919
| term_end2 = 13 February 1921
| predecessor2 = [[William Weir, 1st Viscount Weir|William Weir]]
| successor2 = [[Frederick Guest]]
| office3 = [[Secretary of State for War]]
| prime_minister3 = David Lloyd George
| term_start3 = 10 January 1919
| term_end3 = 13 February 1921
| predecessor3 = The Viscount Milner
| successor3 = [[Laming Worthington-Evans]]
| office4 = [[Minister of Munitions]]
| prime_minister4 = David Lloyd George
| term_start4 = 17 July 1917
| term_end4 = 10 January 1919
| predecessor4 = [[Christopher Addison]]
| successor4 = [[Andrew Weir, 1st Baron Inverforth|Andrew Weir]]
| office5 = [[Chancellor of the Duchy of Lancaster]]
| prime_minister5 = [[H. H. Asquith]]
| term5 = {{Start and end dates|1915|05|25|1915|11|25|df=y}}
| predecessor5 = [[Edwin Montagu]]
| successor5 = [[Herbert Samuel]]
| office6 = First Lord of the Admiralty
| prime_minister6 = H. H. Asquith
| term_start6 = 24 October 1911
| term_end6 = 25 May 1915
| predecessor6 = [[Reginald McKenna]]
| successor6 = [[Arthur Balfour]]
| office7 = [[Home Secretary]]
| prime_minister7 = H. H. Asquith
| term_start7 = 19 February 1910
| term_end7 = 24 October 1911
| predecessor7 = [[Herbert Gladstone]]
| successor7 = Reginald McKenna
| office8 = [[President of the Board of Trade]]
| prime_minister8 = H. H. Asquith
| term_start8 = 12 April 1908
| term_end8 = 14 February 1910
| predecessor8 = David Lloyd George
| successor8 = [[Sydney Buxton]]
{{Collapsed infobox section end}}
}}
{{collapsed infobox section begin
| Parliamentary offices
| titlestyle = border:1px dashed lightgrey;
}}
{{Infobox officeholder
| embed = yes
| office9 = [[Member of Parliament (United Kingdom)|Member of Parliament]]
| constituency9 = [[Epping (UK Parliament constituency)|Epping]] (1924–1945)<br>[[Woodford (UK Parliament constituency)|Woodford]] (1945–1964)
| term_start9 = 29 October 1924
| term_end9 = 25 September 1964
| predecessor9 = [[Leonard Lyle]]
| successor9 = ''Constituency abolished''
| term_start10 = 24 October 1900
| term_end10 = 26 October 1922
| predecessor10 = [[Walter Runciman, 1st Viscount Runciman of Doxford|Walter Runciman]]
| successor10 = {{plainlist|
* [[Edwin Scrymgeour]]
* [[E. D. Morel]]
}}
| alongside10 = [[Alexander Wilkie]] <small>(1908–1922)</small>
| constituency10 = [[Oldham (UK Parliament constituency)|Oldham]] (1900–1906)<br>[[Manchester North West]] (1906–1908)<br>[[Dundee (UK Parliament constituency)|Dundee]] (1908–1922)
}}
{{Collapsed infobox section end}}
| birth_name = <!--Only use if birth name is different from common or later name.-->
| birth_date = {{birth date|1874|11|30|df=y}}
| birth_place = [[Blenheim, Oxfordshire]], England
| death_date = {{death date and age|1965|1|24|1874|11|30|df=yes}}
| death_place = [[Hyde Park Gate]], London, England
| resting_place = [[St Martin's Church, Bladon]], Oxfordshire
| party = [[Conservative Party (UK)|Conservative]] {{awrap|(1899–1904, 1924–1964)}}
| other_party = [[Liberal Party (UK)|Liberal]] (1904–1924)<br>[[Constitutionalist (UK)|Constitutionalist]] (1924)
| spouse = {{marriage|[[Clementine Hozier]]|12 September 1908}}
| children = 5, including [[Diana Churchill|Diana]], [[Randolph Churchill|Randolph]], [[Sarah Churchill (actress)|Sarah]] and [[Mary Soames|Mary]]
| parents = {{plainlist|
* [[Lord Randolph Churchill]]
* [[Jennie Jerome|Jeanette "Jennie" Jerome]]
}}
| relatives = [[Spencer family]]
| education = [[Royal Military College, Sandhurst]]
| occupation = {{hlist|Historian|[[Winston Churchill as a painter|painter]]|politician|military officer|[[Winston Churchill as a writer|writer]]}}
| awards = [[List of honours of Winston Churchill|Full list]]
sj31wdaw5ahet1zd1qkhtnfi0anjj7l
302907
302906
2026-07-17T12:08:58Z
Videoiib7
46243
302907
wikitext
text/x-wiki
[[File:Sir_Winston_Churchill_-_19086236948.jpg|thumb]]
{{Short description|British statesman and writer (1874–1965)}}
{{Redirect|Churchill||Churchill (disambiguation)|and|Winston Churchill (disambiguation)}}
{{Good article}}
{{Protection padlock|small=yes}}
{{Pp-move}}
{{Use British English|date=March 2026}}
{{Use dmy dates|date=March 2026}}
<!-- No citations are required in the article lead per [[MOS:LEADCITE]], as long as the content is cited in the article body, as it should be. Do not add missing-citation tags like {{cn}} to the lead. If necessary, {{not verified in body}} can be used, or the content removed. -->
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = [[The Right Honourable]]
| name = Sir Winston Churchill
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|KG|OM|CH|TD|DL|FRS|RA|size=100%}}
| image = Sir Winston Churchill - 19086236948 (restored).jpg
| alt = Three-quarter length portrait photograph of Churchill, 67, wearing a suit, standing and holding onto the back of a chair
| caption = ''[[The Roaring Lion]]'', 1941
| office = [[Prime Minister of the United Kingdom]]
| monarch = {{plainlist|
* [[George VI]]
* [[Elizabeth II]]
}}
| term_start = 26 October 1951
| term_end = 5 April 1955
| 1blankname = [[Deputy Prime Minister of the United Kingdom|Deputy]]
| 1namedata = [[Anthony Eden]]
| predecessor = [[Clement Attlee]]
| successor = Anthony Eden
| monarch1 = George VI
| 1blankname1 = [[Deputy Prime Minister of the United Kingdom|Deputy]]
| 1namedata1 = Clement Attlee (''de facto''; 1942–1945)
| term_start1 = 10 May 1940
| term_end1 = 26 July 1945
| predecessor1 = [[Neville Chamberlain]]
| successor1 = Clement Attlee
{{collapsed infobox section begin
| cont = yes
| Senior political offices
| titlestyle = border:1px dashed lightgrey;
}}
{{Infobox officeholder
| embed = yes
| office = [[Father of the House (United Kingdom)|Father of the House of Commons]]
| term_start = 8 October 1959
| term_end = 25 September 1964
| predecessor = [[David Grenfell]]
| successor = [[Rab Butler]]
| office1 = [[Leader of the Opposition (United Kingdom)|Leader of the Opposition]]
| prime_minister1 = Clement Attlee
| term_start1 = 26 July 1945
| term_end1 = 26 October 1951
| predecessor1 = Clement Attlee
| successor1 = Clement Attlee
| office2 = [[Leader of the Conservative Party (UK)|Leader of the Conservative Party]]
| term_start2 = 9 October 1940
| term_end2 = 6 April 1955
| predecessor2 = Neville Chamberlain
| successor2 = Anthony Eden
{{Collapsed infobox section end}}
}}
{{Collapsed infobox section begin
| cont = yes
| Ministerial offices {{nobold|1939{{nbnd}}1952}}
| titlestyle = border:1px dashed lightgrey;
}}
{{Infobox officeholder
| embed = yes
| office = [[Minister of Defence (United Kingdom)|Minister of Defence]]
| prime_minister = ''Himself''
| term_start = 28 October 1951
| term_end = 1 March 1952
| predecessor = [[Manny Shinwell]]
| successor = [[Harold Alexander]]
| prime_minister1 = ''Himself''
| term_start1 = 10 May 1940
| term_end1 = 26 July 1945
| predecessor1 = [[Ernle Chatfield]] ([[Minister for Co-ordination of Defence|Coordination of Defence]])
| successor1 = Clement Attlee
| office2 = [[First Lord of the Admiralty]]
| prime_minister2 = Neville Chamberlain
| term_start2 = 3 September 1939
| term_end2 = 11 May 1940
| predecessor2 = [[James Stanhope, 7th Earl Stanhope|James Stanhope]]
| successor2 = [[A. V. Alexander]]
{{Collapsed infobox section end}}
}}
{{collapsed infobox section begin
| cont = yes
| Ministerial offices {{nobold|1908{{nbnd}}1929}}
| titlestyle = border:1px dashed lightgrey;
}}
{{Infobox officeholder
| embed = yes
| office = [[Chancellor of the Exchequer]]
| prime_minister = [[Stanley Baldwin]]
| term_start = 6 November 1924
| term_end = 4 June 1929
| predecessor = [[Philip Snowden]]
| successor = Philip Snowden
| office1 = [[Secretary of State for the Colonies]]
| prime_minister1 = [[David Lloyd George]]
| term_start1 = 13 February 1921
| term_end1 = 19 October 1922
| predecessor1 = [[Alfred Milner]]
| successor1 = [[Victor Cavendish]]
| office2 = [[Secretary of State for Air]]
| prime_minister2 = David Lloyd George
| term_start2 = 10 January 1919
| term_end2 = 13 February 1921
| predecessor2 = [[William Weir, 1st Viscount Weir|William Weir]]
| successor2 = [[Frederick Guest]]
| office3 = [[Secretary of State for War]]
| prime_minister3 = David Lloyd George
| term_start3 = 10 January 1919
| term_end3 = 13 February 1921
| predecessor3 = The Viscount Milner
| successor3 = [[Laming Worthington-Evans]]
| office4 = [[Minister of Munitions]]
| prime_minister4 = David Lloyd George
| term_start4 = 17 July 1917
| term_end4 = 10 January 1919
| predecessor4 = [[Christopher Addison]]
| successor4 = [[Andrew Weir, 1st Baron Inverforth|Andrew Weir]]
| office5 = [[Chancellor of the Duchy of Lancaster]]
| prime_minister5 = [[H. H. Asquith]]
| term5 = {{Start and end dates|1915|05|25|1915|11|25|df=y}}
| predecessor5 = [[Edwin Montagu]]
| successor5 = [[Herbert Samuel]]
| office6 = First Lord of the Admiralty
| prime_minister6 = H. H. Asquith
| term_start6 = 24 October 1911
| term_end6 = 25 May 1915
| predecessor6 = [[Reginald McKenna]]
| successor6 = [[Arthur Balfour]]
| office7 = [[Home Secretary]]
| prime_minister7 = H. H. Asquith
| term_start7 = 19 February 1910
| term_end7 = 24 October 1911
| predecessor7 = [[Herbert Gladstone]]
| successor7 = Reginald McKenna
| office8 = [[President of the Board of Trade]]
| prime_minister8 = H. H. Asquith
| term_start8 = 12 April 1908
| term_end8 = 14 February 1910
| predecessor8 = David Lloyd George
| successor8 = [[Sydney Buxton]]
{{Collapsed infobox section end}}
}}
{{collapsed infobox section begin
| Parliamentary offices
| titlestyle = border:1px dashed lightgrey;
}}
{{Infobox officeholder
| embed = yes
| office9 = [[Member of Parliament (United Kingdom)|Member of Parliament]]
| constituency9 = [[Epping (UK Parliament constituency)|Epping]] (1924–1945)<br>[[Woodford (UK Parliament constituency)|Woodford]] (1945–1964)
| term_start9 = 29 October 1924
| term_end9 = 25 September 1964
| predecessor9 = [[Leonard Lyle]]
| successor9 = ''Constituency abolished''
| term_start10 = 24 October 1900
| term_end10 = 26 October 1922
| predecessor10 = [[Walter Runciman, 1st Viscount Runciman of Doxford|Walter Runciman]]
| successor10 = {{plainlist|
* [[Edwin Scrymgeour]]
* [[E. D. Morel]]
}}
| alongside10 = [[Alexander Wilkie]] <small>(1908–1922)</small>
| constituency10 = [[Oldham (UK Parliament constituency)|Oldham]] (1900–1906)<br>[[Manchester North West]] (1906–1908)<br>[[Dundee (UK Parliament constituency)|Dundee]] (1908–1922)
}}
{{Collapsed infobox section end}}
| birth_name = <!--Only use if birth name is different from common or later name.-->
| birth_date = {{birth date|1874|11|30|df=y}}
| birth_place = [[Blenheim, Oxfordshire]], England
| death_date = {{death date and age|1965|1|24|1874|11|30|df=yes}}
| death_place = [[Hyde Park Gate]], London, England
| resting_place = [[St Martin's Church, Bladon]], Oxfordshire
| party = [[Conservative Party (UK)|Conservative]] {{awrap|(1899–1904, 1924–1964)}}
| other_party = [[Liberal Party (UK)|Liberal]] (1904–1924)<br>[[Constitutionalist (UK)|Constitutionalist]] (1924)
| spouse = {{marriage|[[Clementine Hozier]]|12 September 1908}}
| children = 5, including [[Diana Churchill|Diana]], [[Randolph Churchill|Randolph]], [[Sarah Churchill (actress)|Sarah]] and [[Mary Soames|Mary]]
| parents = {{plainlist|
* [[Lord Randolph Churchill]]
* [[Jennie Jerome|Jeanette "Jennie" Jerome]]
}}
| relatives = [[Spencer family]]
| education = [[Royal Military College, Sandhurst]]
| occupation = {{hlist|Historian|[[Winston Churchill as a painter|painter]]|politician|military officer|[[Winston Churchill as a writer|writer]]}}
| awards = [[List of honours of Winston Churchill|Full list]]
189y7a7t09fsgl76nhjtfxvkxk7v1n8
302919
302907
2026-07-17T12:47:37Z
Isma4l
41797
302919
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = [[The Right Honourable]]
| name = Sir Winston Churchill
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|KG|OM|CH|TD|DL|FRS|RA|size=100%}}
| image = Sir Winston Churchill - 19086236948 (restored).jpg
| alt = Sawirka Churchill oo saddex-meelood meel dherer ah, isagoo 67 jir ah, xiran suudh, taagan oo haya dhabarka kursi
| caption = ''[[The Roaring Lion]]'', 1941
| office = [[Ra'iisul Wasaaraha Boqortooyada Midowday]]
| monarch = {{plainlist|
* [[George VI]]
* [[Elizabeth II]]
}}
| term_start = 26 Oktoobar 1951
| term_end = 5 Abriil 1955
| 1blankname = [[Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka Boqortooyada Midowday|Ku-xigeen]]
| 1namedata = [[Anthony Eden]]
| predecessor = [[Clement Attlee]]
| successor = Anthony Eden
| monarch1 = George VI
| 1blankname1 = [[Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka Boqortooyada Midowday|Ku-xigeen]]
| 1namedata1 = Clement Attlee (''de facto''; 1942–1945)
| term_start1 = 10 Maajo 1940
| term_end1 = 26 Luulyo 1945
| predecessor1 = [[Neville Chamberlain]]
| successor1 = Clement Attlee
| birth_date = {{birth date|1874|11|30|df=y}}
| birth_place = [[Blenheim, Oxfordshire]], Ingiriiska
| death_date = {{death date and age|1965|1|24|1874|11|30|df=yes}}
| death_place = [[Hyde Park Gate]], London, Ingiriiska
| resting_place = [[St Martin's Church, Bladon]], Oxfordshire
| party = [[Conservative Party (UK)|Conservative]] {{awrap|(1899–1904, 1924–1964)}}
| other_party = [[Liberal Party (UK)|Liberal]] (1904–1924)<br>[[Constitutionalist (UK)|Constitutionalist]] (1924)
| spouse = {{marriage|[[Clementine Hozier]]|12 Sebteembar 1908}}
| children = 5, oo ay ku jiraan [[Diana Churchill|Diana]], [[Randolph Churchill|Randolph]], [[Sarah Churchill (actress)|Sarah]] iyo [[Mary Soames|Mary]]
| parents = {{plainlist|
* [[Lord Randolph Churchill]]
* [[Jennie Jerome|Jeanette "Jennie" Jerome]]
}}
| relatives = [[Spencer family]]
| education = [[Royal Military College, Sandhurst]]
| occupation = {{hlist|Taariikhyahan|[[Winston Churchill as a painter|rinjiile]]|siyaasi|sarkaalka millatariga|[[Winston Churchill as a writer|qoraa]]}}
| awards = [[List of honours of Winston Churchill|Liis dhamaystiran]]
}}
'''Sir Winston Leonard Spencer Churchill''' (30 Nofeembar 1874 – 24 Janaayo 1965) wuxuu ahaa siyaasi reer British ah, sarkaal millatari, iyo [[Winston Churchill as a writer|qoraa]] kaas oo ahaa [[Ra'iisul Wasaaraha Boqortooyada Midowday]] laga bilaabo 1940 ilaa 1945, [[Winston Churchill in the Second World War|intii lagu jiray Dagaalkii Labaad ee Adduunka]], iyo mar kale laga bilaabo 1951 ilaa 1955. Muddo ku dhow 62 sano oo u dhaxaysay 1900 iyo 1964, wuxuu ahaa [[Member of Parliament (United Kingdom)|Xubin Baarlamaan]] (MP) wuxuuna matalayay wadar ahaan shan [[Constituencies of the Parliament of the United Kingdom|degmo doorasho]] muddadaas. Sida fikrad ahaan u raacsan [[economic liberalism|xornimada dhaqaalaha]] iyo [[imperialism|gumaysiga]], wuxuu inta badan xirfaddiisa ka tirsanaa [[Conservative Party (UK)|Xisbiga Conservative-ka]], kaas oo uu hoggaamiyay 1940 ilaa 1955. Wuxuu xubin ka ahaa [[Liberal Party (UK)|Xisbiga Liberal-ka]] laga bilaabo 1904 ilaa 1924.
Churchill wuxuu ku dhashay [[Oxfordshire]] qoys taajir ah oo aristocratic ah oo la yiraahdo [[Spencer family]]. Wuxuu ku biiray [[British Army|Ciidanka British-ka]] 1895 wuxuuna ka qayb qaatay dagaallo ka dhacay [[British Raj|India]], [[Mahdist War]], iyo [[Second Boer War|Dagaalkii Labaad ee Boer]], isagoo caan ku noqday sida [[war correspondent|wariye dagaal]] oo qoray buugaag ku saabsan ololehiisa.
Waqtiga Dagaalkii Labaad ee Adduunka, wuxuu noqday ra'iisul wasaare bishii Maajo 1940, isagoo beddelay [[Neville Chamberlain]]. Churchill wuxuu dhisay [[Churchill war ministry|xukuumad qaran]] wuxuuna kormeeray ka qaybgalka British-ka ee dagaalka [[Allies of World War II|Xulafada]] ay kula jireen [[Axis powers|Awoodaha Axis-ka]], taas oo keentay [[End of World War II in Europe|guul 1945]]. Ka dib guuldarradii xisbigiisa ee [[1945 United Kingdom general election|doorashadii guud ee 1945]], wuxuu noqday [[Leader of the Opposition (United Kingdom)|Hoggaamiyaha Mucaaradka]]. Wuxuu ku guuleystay [[Nobel Prize in Literature|Abaalmarinta Nobel-ka ee Suugaanta]] 1953. Churchill wuxuu iska casilay xilka 1955, isagoo xubin baarlamaan ahaan u sii jiray [[1964 United Kingdom general election|ilaa 1964]]. Dhimashadiisa 1965, waxaa loo sameeyay [[Death and state funeral of Winston Churchill|aaska qaran]].
Mid ka mid ah dadka ugu caansan qarnigii 20-aad, Churchill wuxuu weli caan ka yahay UK. Waxaa guud ahaan loo arkaa hoggaamiye dagaal oo guulaystay oo door muhiim ah ka ciyaaray difaaca [[liberal democracy|dimuqraadiyadda xorta ah]] ee ka dhanka ah [[fascism|fashiisnimada]]. [[Historical rankings of prime ministers of the United Kingdom|Taariikhyahanadu waxay ku qiimeeyaan]] Churchill mid ka mid ah ra'iisul wasaarayaasha ugu waaweyn Ingiriiska.
==Tixraacyo==
51dtzzr25rg53mgav9ojlhgs5wd4ofy
Weeraradii Sebtembar 11
0
49523
302904
302898
2026-07-17T12:05:03Z
Videoiib7
46243
/* Asalka Yimid */
302904
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox civilian attack
| image = <!-- 🚨 Digniin 🚨: Kolajkan waxaa lagu heshiiyey dood ka dhacday [[Talk:September 11 attacks#Follow-up RfC: Infobox collage]]. Sida uu qabo [[WP:CONLEVEL]], HA beddelin wax ka mid ah kolajkan ilaa dood kale ay ka buriso middii hore. -->{{multiple image
| border = infobox
| total_width = 300
| perrow = 1/2/2
| image1 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC smoking on 9-11.jpeg
| alt1 = Qiiq madow oo daboolay Manhattan oo ka imaanaya Twin Towers
| image2 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->FEMA - 3969 - Photograph by Andrea Booher taken on 09-19-2001 in New York.jpg
| alt2 = Shaqaalaha samatabbixinta oo ku dhex socda burbur iyo qiiq goobta World Trade Center, iyo calanka Mareykanka oo ka babanaya dhinaca bidix
| image3 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->DN-SD-03-11451 (cropped).JPEG
| alt3 = Qeyb ka mid ah Pentagon-ka oo gubatay oo burburtay, taasoo muujineysa gudaha dhismaha
| image4 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->UA93 fuselage debris (slight cropped).jpg
| alt4 = Qeyb ka mid ah biraha diyaaradda Flight 93 oo leh laba daaqadood, oo ku dhex yaalla kayn
| image5 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC-Fireman requests 10 more colleagues (cropped).jpg
| alt5 = Dab-damis taagan burburka, oo kor u taagaya 10 farood si uu u codsado gargaar
| footer = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirrada iyadoo aan la helin dood (RfC). -->{{hlist|''Laga bilaabo xagga sare, bidix ilaa midig:'' [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] oo gubanaya|[[Rescue and recovery effort after the September 11 attacks on the World Trade Center|Shaqaalaha samatabbixinta]] ee [[World Trade Center site|Ground Zero]]|Qeyb burburtay oo ka mid ah [[the Pentagon]]|Qeyb ka mid ah [[United Airlines Flight 93|Flight 93]]|Dab-damis ku sugan Ground Zero}}
}}
| location = * [[Lower Manhattan]], New York
* [[Arlington County, Virginia]]
* [[Stonycreek Township, Somerset County, Pennsylvania|Stonycreek Township, Pennsylvania]]{{efn|Goobaha kale ee weerarka waxaa ka mid ah hawada sare ee [[Massachusetts]], [[New Jersey]], [[Ohio]], [[Kentucky]] iyo [[West Virginia]].}}
| date = {{start date and age|2001|09|11}}
| time-begin = {{circa}} 8:13 a.m.{{efn|Afduubayaashu waxay bilaabeen weerarkoodii ugu horreeyey qiyaastii 08:13 subaxnimo, markii koox ka kooban shan qof ay la wareegeen [[American Airlines Flight 11]], iyagoo dhaawacay laba qof oo midna dileen ka hor intaysan xoog ku gelin qolka duuliyaha.}}
| time-end = 10:03 a.m.{{efn|[[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ee la afduubtay]] ayaa ku burburtay beer ku taal Pennsylvania saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo, taasoo soo gebogabeysay weerarradii maadaama dhammaan dadkii weerarka geystay ay dhinteen diyaaradihiina la burburiyey. Si kastaba ha ahaatee, burburkii weerarka ayaa sii socday maadaama North Tower uu gubanayey 25 daqiiqo oo kale ilaa uu ugu dambeyntii burburay 10:28 subaxnimo.}}
| timezone = [[Eastern Time Zone|EDT]]
| type = {{hlist|[[Argagixisada Islaamiga ah]]|[[afduubka diyaaradaha]]|[[weerar ismiidaamin ah]]|[[laayid ballaaran]]}}
| target = * [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ([[American Airlines Flight 11|AA 11]] iyo [[United Airlines Flight 175|UA 175]])
* [[The Pentagon]] ([[American Airlines Flight 77|AA 77]])
* [[U.S. Capitol Building]] ama [[White House]] ([[United Airlines Flight 93|UA 93]]; waa ku guuldarreysteen sababo la xiriira kacdoon rakaabka ah)
| fatalities = [[Casualties of the September 11 attacks|2,996]]{{efn|Kumanaan kale ayaa loo maleynayaa inay u dhinteen xanuunno la xiriira weerarka; si kastaba ha ahaatee, tirada saxda ah lama yaqaan sababo la xiriira dhibaatada lagu ogaanayo kiisaska la xiriira weerarka.}} ([[Lists of victims of the September 11 attacks|2,977 oo ku dhintay weerarrada]] iyo [[Hijackers in the September 11 attacks|19 qof oo weerarka geystay]])
| injuries = 6,000–25,000+{{efn|Ishaaradu way kala duwan yihiin marka laga hadlayo tirada dhaawacyada―qaar waxay sheegaan 6,000 halka kuwa kalena ay gaarsiiyaan ilaa 25,000.}}
| perps = [[Al-Qaeda]] oo uu hoggaaminayey [[Osama bin Laden]]<br>[[Hamburg cell]] (sidoo kale fiiri: [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda]])
| numparts = [[Hijackers in the September 11 attacks|19]]
| motive = Qaar dhowr ah; fiiri [[Motives for the September 11 attacks]] iyo [[fatwas of Osama bin Laden]]
| convicted = {{unbulleted list|[[Zacarias Moussaoui]]|[[Imad Yarkas]]|[[Mounir el-Motassadeq]] (sidoo kale fiiri: [[Trials related to the September 11 attacks]])}}
| website = <!-- Waxba ha ku darin halkan. Fiiri [[Talk:September_11_attacks#Website_in_infobox]]. -->
| notes =
}}
'''Weerarradii 11-ka Sebteembar''',{{efn|Magaca ururka Al-Qaacida u bixiyey dhacdooyinkaas waa '''Duullaankii Manhattan''',<ref>{{Cite web |last=Riedel |first=Bruce |date=2011-07-15 |title=Al Qaeda's 9/11 Obsession |url=https://www.brookings.edu/articles/al-qaedas-911-obsession/ |website=[[brookings.edu]]}}</ref> tusaale, laga yaabee inuu yahay kii ugu horreeyey ee la ogyahay ama la ogaan karo oo laga helay muuqaal la soo saaray [[Sebtembar]] [[2006]].<ref>{{cite AV media |people= |author= Abu Anas Mujahid|date=September 2006 |title=The Manhattan Raid Part 1|url=https://archive.org/details/TheManhattnRaidFullUrdu |trans-title= |format= |work=|type= |language=Arabic, Urdu, English|via=[[archive.org]]|publisher=[[As-Sahab Media]]|time=00:09, 00:13-15, 03:11, (etc)|access-date=12 May 2026|quote=[[Hamza al-Ghamdi]] Mid ka mid ah [[Shahiid|Shahiidiinta]] Duullaankii Manhattan}}</ref><ref>{{cite web|author=Bill Roggio|date=September 10, 2006|url=https://www.longwarjournal.org/archives/2006/09/the_full_version_of_the.php|title=Al Qaeda|work=longwarjournal.org|publisher=[[Foundation for Defense of Democracies]]|quote=Nuqulka buuxa ee muuqaalkii sannadguurada 9/11 ee as-Sahab, "Duullaankii Manhattan," ayaa la sii daayey galabnimadii maanta. [[Global Crisis Watch]] waxay hayaan nuqullada muuqaalka (labo qaybood) iyo falanqayn.}}</ref>}} kuwaas oo loo yaqaan si caadi ah '''9/11''',{{efn|oo loogu dhawaaqo "nine eleven"<ref>{{Cite book |last1=Allan |first1=Keith |author-link1=Keith Allan (linguist) |chapter-url=https://books.google.co.uk/books?redir_esc=y&id=b2rCLYHjDMgC&q=9%2F11#v=snippet&q=9%2F11&f=false|chapter=Chapter 8 Disease, death and killing - Censoring the language of killing|title=Forbidden Words: Taboo and the Censoring of Language |last2=Burridge |first2=Kate |author-link2=Kate Burridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2006 |isbn=978-1-139-45760-6 |page=233 |access-date=February 1, 2025 }}</ref>}} waxay ahaayeen taxane isku dubaridan oo [[weerar ismiidaamin ah]] ah oo uu fuliyey ururka [[Argagixisada Islaamiga ah]] ee [[al-Qaeda]] ka dhan ah Mareykanka sannadkii 2001. [[Hijackers in the September 11 attacks|Toban iyo sagaal argagixiso]] ayaa afduubtay afar diyaaradood, ka dibna mid kasta waxay ku kaxeeyeen [[Twin Towers]] oo ku yaallay [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ee magaalada New York. [[American Airlines Flight 77|Diyaaraddii saddexaad ayaa ku dhacday]] [[the Pentagon]], oo ah xarunta [[ Wasaaradda Gaashaandhigga Mareykanka ]], Ee [[Arlington County, Virginia]]. [[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ayaa ku dhacday]] beer miyi ah oo ku taal [[Pennsylvania]] intii lagu jiray kacdoon rakaabka ah. Ka jawaabidda weerarrada, Mareykanka wuxuu bilaabay [[war on terror|dagaalka ka dhanka ah argagixisada]] ee caalamiga ah, isagoo doonaya inuu baabi'iyo kooxaha cadaawadda leh ee loo aqoonsaday inay yihiin ururro argagixiso iyo dowladaha la sheegay inay taageeraan. Ajandahan siyaasadda arrimaha dibadda waxaa la fuliyey labadii sano ee ku xigay. Hoggaamiyaha, [[Mohamed Atta]], ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 11]] [[1 World Trade Center (1971–2001)|North Tower]] ee dhismaha World Trade Center saacadda markay ahayd 8:46 subaxnimo. Saacadda markay ahayd 9:03 subaxnimo{{efn|name=Time|Waqtiga saxda ah waa mid la isku khilaafsan yahay. ''Warbixinta Guddiga 9/11'' waxay sheegaysaa in Flight 175 ay ku dhacday South Tower saacadda markay ahayd 09:03:11 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=July 22, 2004 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=7–8 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004a}}}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://www.archives.gov/research/9-11/staff-report-sept2005.pdf |title=Staff Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks upon the United States |date=September 2005 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |page=24 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004b}} |orig-date=August 26, 2004}}</ref> NIST waxay warbixisay 09:02:59 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1-5av1.pdf |title=Visual Evidence, Damage Estimates, and Timeline Analysis |date=September 2005 |publisher=Building and Fire Research Laboratory, National Institute of Standards and Technology, United States Department of Commerce |page=27 |access-date=August 24, 2021 |ref={{harvid|NISTb|2005}}}}</ref> ilo kale oo qaarna waxay sheegaan 09:03:02 subaxnimo.<ref>{{Cite news |date=June 17, 2004 |title=Timeline for United Airlines Flight 175 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1962517 |access-date=August 24, 2021 |work=[[NPR]]}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, farqiga 16-ka daqiiqo ah ee u dhexeeya saameyn kasta waa la soo koobay ilaa 17.{{sfn|9/11 Commission|2004a|p=302}}}} [[Marwan al-Shehhi]] ayaa ku kaxeeyey [[United Airlines Flight 175]] [[2 World Trade Center (1971–2001)|South Tower]]. [[Collapse of the World Trade Center|Labaduba waxay dumeen]] saacad iyo afar iyo afartan daqiiqo gudahood,{{efn|name=Time1|In kasta oo NIST iyo Guddiga 9/11 ay bixiyaan xisaabaad kala duwan oo ku saabsan ilbiriqsiga saxda ah ee bilowga dumo ee North Tower, iyadoo NIST ay dhigtay 10:28:22 subaxnimo<ref>{{Cite web |date=September 11, 2023 |title=9/11/01 timeline: How the September 11, 2001 attacks unfolded |url=https://6abc.com/what-happened-on-911-september-11-remembrance-timeline-facts-about-911/6411796/ |access-date=November 4, 2023 |website=[[WPVI-TV]]}}</ref><ref>{{Cite journal |year=2005 |title=Final report on the collapse of the World Trade Center |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |journal=NIST |page=229 |access-date=December 7, 2023}}</ref> guddiguna 10:28:25 subaxnimo,<ref>{{Cite web |year=2004 |title=Collapse of WTC1 |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |access-date=December 7, 2023 |website=9/11 Final Report of the National Commission |page=329}}</ref> waxaa guud ahaan la aqbalay in Flight 11 aysan ku dhicin North Tower wax ka horreeya 8:46:26 subaxnimo,<ref name="102mins">{{Cite news |date=May 26, 2002 |title=102 Minutes: Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die |url=https://www.nytimes.com/2002/05/26/nyregion/102-minutes-last-words-at-the-trade-center-fighting-to-live-as-the-towers-die.html |access-date=June 23, 2023 |work=The New York Times}}</ref> markaa waqtigii ay ku qaadatay North Tower inay dumiso waxay ahayd wax yar ka yar 102 daqiiqo si kasta oo ay tahay.}} iyadoo la burburiyey shantii dhisme ee kale ee ka haray dhismaha. [[Hani Hanjour]] ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 77]] Pentagon saacadda markay ahayd 9:37 subaxnimo, taasoo sababtay burbur qayb ah. [[United Airlines Flight 93]], oo ay afduubteen [[Ziad Jarrah]], ayaa la rumeysan yahay inay bartilmaameedsanayeen midkood [[United States Capitol]] ama [[White House]]. Ka dib markii looga digay weerarradii hore, rakaabku way kaceen waxaana afduubayaashu ay diyaaradda ku kaxeeyeen [[Flight 93 National Memorial|beer]] u dhow [[Shanksville, Pennsylvania]], saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo. [[Federal Aviation Administration]] ayaa amartay in la hakiyo dhammaan taraafikada hawada [[airspace]] ee Mareykanka, taas oo u baahan dhammaan diyaaradaha hawada ku jira inay ku noqdaan meeshii ay ka kaceen ama ay u weecdaan Kanada. Tallaabooyinka laga qaaday Kanada si loo taageero diyaaradaha soo galaya iyo dadka saaran ayaa si wadajir ah loogu magacaabay [[Operation Yellow Ribbon]].
==Asalka Yimid==
Fiidkaas, [[Central Intelligence Agency]] ayaa u sheegtay Madaxweyne [[George W. Bush]] in [[Counterterrorism Center|Xarunteeda la-dagaallanka argagixisada]] ay u aqoonsatay weerarrada inay yihiin shaqada Al-Qaacida oo uu hoggaaminayo [[Osama bin Laden]]. [[U.S. government response to the September 11 attacks|Mareykanka ayaa kaga jawaabay]] bilaabidda dagaalka ka dhanka ah argagixisada iyo [[United States invasion of Afghanistan|duullaanka Afghanistan]]. [[NATO]] ku dhawaaqiddeeda [[Article 5 contingency (2001)|Qodobka 5-aad ee Heshiiska Waqooyiga Atlantiga]]—isticmaalkiisa keliya ilaa maanta—waxay ugu baaqday xulafada inay la dagaallamaan [[Al-Qaacida]] sidoo kale. Markii ciidamada duullaanka Mareykanka iyo xulafada ay ku fidayeen Afghanistan, bin Laden [[Battle of Tora Bora|wuu ka baxsaday]]. Wuu diiday wax lug ah ilaa [[2004]], markii qaybo ka mid ah [[2004 Osama bin Laden video|bayaanka la duubay]] kaas oo uu ku aqbalay [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda weerarrada]] la sii daayey. [[Motives for the September 11 attacks|Sababaha Al-Qaacida ku xustay]] waxaa ka mid ahaa [[Israel–United States relations|taageerada Mareykanka ee Israel]], joogitaanka [[Operation Southern Watch|saldhigyada milatari ee Mareykanka ee Saudi Arabia]], iyo [[sanctions against Iraq|cunaqabateynta saaran Iraq]]. [[Manhunt for Osama bin Laden|Baadi-goobka bin Laden]] oo ku dhowaa toban sano ayaa ku dhammaaday [[Maajo]] [[2011]], markii La dilay intii lagu jiray weerar milatari oo [[Mareykanka]] ah gudaha [[Abbottabad]], [[Bakistaan]]. [[War in Afghanistan (2001–2021)|Dagaalkii Afgaanistan]] Wuxuu sii socday toban sano oo kale.
Weerarradu [[Casualties of the September 11 attacks|waxay dileen 2,977 qof, waxay dhaawaceen kumanaan kale]],{{efn|Marka laga reebo afduubayaasha}} waxayna horseedeen Nasiib Xumo caafimaad oo muddo dheer ah iyadoo ay sababtay ugu yaraan {{USD|10}}{{nbsp}}bilyan oo burbur ah kaabayaasha iyo hantida. Waxay weli tahay weerarkii argagixiso ee ugu dhimashada badnaa taariikhda, iyo sidoo kale [[List of the deadliest firefighter disasters in the United States|dhacdadii ugu dhimashada badnayd ee dab-damiska]] iyo shaqaalaha [[List of law enforcement officers killed in the line of duty in the United States|sharci fulinta]] ee taariikhda Mareykanka, iyadoo dishay 343 iyo [[72]] xubnood, siday u kala horreeyaan. Shilalkii Flight 11 iyo Flight 175 waxay ahaayeen [[List of deadliest aircraft accidents and incidents#Table|musiibooyinkii duulimaad ee ugu dhimashada badnaa abid]], iyo isku dhaca Flight 77 ee Pentagon wuxuu sababay tiradii afraad ee ugu sarreysay ee dhimashada dhulka ee shil diyaarad taariikhda. Burburkii World Trade Center iyo [[List of buildings damaged or destroyed in the September 11 attacks|deegaannada ku xeeran]] ayaa si dhab ah u dhaawacay dhaqaalaha Mareykanka waxayna [[Economic effects of the September 11 attacks|kicisay naxdin suuqeed caalami ah]]. Waddamo kale oo badan ayaa adkeeyey [[anti-terrorism legislation|sharciyada ka dhanka ah argagixisada]] waxayna ballaariyeen awoodahooda [[Law enforcement agency|sharci fulinta]] iyo [[intelligence agencies|hay'adaha sirdoonka]]. Tirada guud ee dhimashada ay sababeen weerarradu, oo lagu daray tirada dhimashada ee iskahorimaadyada ay si toos ah u kiciyeen, waxaa lagu qiyaasay [[Costs of War Project]] inay ka badan tahay 4.5{{nbsp}}milyan.<ref name=":2">{{Cite news |last=Berger |first=Miriam |date=May 15, 2023 |title=Post-9/11 wars have contributed to some 4.5 million deaths, report suggests |url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/05/15/war-on-terror-911-deaths-afghanistan-iraq/ |url-access=subscription |access-date=May 26, 2024 |newspaper=The Washington Post}}</ref>
Nadiifinta [[World Trade Center site|goobta World Trade Center]] (oo si caadi ah loogu yaqaan "Ground Zero") ayaa lagu dhammeeyey May 2002, halka Pentagon-ka dib loo dayactiray muddo sanad gudihiis ah. Ka dib dib-u-dhacyo ku yimid naqshadaynta dhismaha beddelka ah, [[World Trade Center (2001–present)|lix dhisme oo cusub]] ayaa loo qorsheeyey inay beddelaan munaaradaha lumay ee goobta World Trade Center, oo ay la socdaan matxaf iyo xusuus-qor u heellan kuwa lagu dilay ama lagu dhaawacay weerarrada. Dhismihii ugu sarreeyey, [[One World Trade Center]], ayaa dhismihiisa bilaabmay 2006 wuxuuna furmay 2014. [[Memorials and services for the September 11 attacks|Xusuusta weerarrada]] waxaa ka mid ah [[National September 11 Memorial & Museum]] ee magaalada New York; [[Pentagon Memorial]] ee Arlington County, Virginia; iyo [[Flight 93 National Memorial]] oo ku taal goobta shilka ee Pennsylvania.
==Tixraacyo==
8z0fosikh3175x3jo3ik6h346q8ke3x
302908
302904
2026-07-17T12:22:33Z
Videoiib7
46243
/* Asalka Yimid */
302908
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox civilian attack
| image = <!-- 🚨 Digniin 🚨: Kolajkan waxaa lagu heshiiyey dood ka dhacday [[Talk:September 11 attacks#Follow-up RfC: Infobox collage]]. Sida uu qabo [[WP:CONLEVEL]], HA beddelin wax ka mid ah kolajkan ilaa dood kale ay ka buriso middii hore. -->{{multiple image
| border = infobox
| total_width = 300
| perrow = 1/2/2
| image1 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC smoking on 9-11.jpeg
| alt1 = Qiiq madow oo daboolay Manhattan oo ka imaanaya Twin Towers
| image2 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->FEMA - 3969 - Photograph by Andrea Booher taken on 09-19-2001 in New York.jpg
| alt2 = Shaqaalaha samatabbixinta oo ku dhex socda burbur iyo qiiq goobta World Trade Center, iyo calanka Mareykanka oo ka babanaya dhinaca bidix
| image3 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->DN-SD-03-11451 (cropped).JPEG
| alt3 = Qeyb ka mid ah Pentagon-ka oo gubatay oo burburtay, taasoo muujineysa gudaha dhismaha
| image4 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->UA93 fuselage debris (slight cropped).jpg
| alt4 = Qeyb ka mid ah biraha diyaaradda Flight 93 oo leh laba daaqadood, oo ku dhex yaalla kayn
| image5 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC-Fireman requests 10 more colleagues (cropped).jpg
| alt5 = Dab-damis taagan burburka, oo kor u taagaya 10 farood si uu u codsado gargaar
| footer = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirrada iyadoo aan la helin dood (RfC). -->{{hlist|''Laga bilaabo xagga sare, bidix ilaa midig:'' [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] oo gubanaya|[[Rescue and recovery effort after the September 11 attacks on the World Trade Center|Shaqaalaha samatabbixinta]] ee [[World Trade Center site|Ground Zero]]|Qeyb burburtay oo ka mid ah [[the Pentagon]]|Qeyb ka mid ah [[United Airlines Flight 93|Flight 93]]|Dab-damis ku sugan Ground Zero}}
}}
| location = * [[Lower Manhattan]], New York
* [[Arlington County, Virginia]]
* [[Stonycreek Township, Somerset County, Pennsylvania|Stonycreek Township, Pennsylvania]]{{efn|Goobaha kale ee weerarka waxaa ka mid ah hawada sare ee [[Massachusetts]], [[New Jersey]], [[Ohio]], [[Kentucky]] iyo [[West Virginia]].}}
| date = {{start date and age|2001|09|11}}
| time-begin = {{circa}} 8:13 a.m.{{efn|Afduubayaashu waxay bilaabeen weerarkoodii ugu horreeyey qiyaastii 08:13 subaxnimo, markii koox ka kooban shan qof ay la wareegeen [[American Airlines Flight 11]], iyagoo dhaawacay laba qof oo midna dileen ka hor intaysan xoog ku gelin qolka duuliyaha.}}
| time-end = 10:03 a.m.{{efn|[[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ee la afduubtay]] ayaa ku burburtay beer ku taal Pennsylvania saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo, taasoo soo gebogabeysay weerarradii maadaama dhammaan dadkii weerarka geystay ay dhinteen diyaaradihiina la burburiyey. Si kastaba ha ahaatee, burburkii weerarka ayaa sii socday maadaama North Tower uu gubanayey 25 daqiiqo oo kale ilaa uu ugu dambeyntii burburay 10:28 subaxnimo.}}
| timezone = [[Eastern Time Zone|EDT]]
| type = {{hlist|[[Argagixisada Islaamiga ah]]|[[afduubka diyaaradaha]]|[[weerar ismiidaamin ah]]|[[laayid ballaaran]]}}
| target = * [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ([[American Airlines Flight 11|AA 11]] iyo [[United Airlines Flight 175|UA 175]])
* [[The Pentagon]] ([[American Airlines Flight 77|AA 77]])
* [[U.S. Capitol Building]] ama [[White House]] ([[United Airlines Flight 93|UA 93]]; waa ku guuldarreysteen sababo la xiriira kacdoon rakaabka ah)
| fatalities = [[Casualties of the September 11 attacks|2,996]]{{efn|Kumanaan kale ayaa loo maleynayaa inay u dhinteen xanuunno la xiriira weerarka; si kastaba ha ahaatee, tirada saxda ah lama yaqaan sababo la xiriira dhibaatada lagu ogaanayo kiisaska la xiriira weerarka.}} ([[Lists of victims of the September 11 attacks|2,977 oo ku dhintay weerarrada]] iyo [[Hijackers in the September 11 attacks|19 qof oo weerarka geystay]])
| injuries = 6,000–25,000+{{efn|Ishaaradu way kala duwan yihiin marka laga hadlayo tirada dhaawacyada―qaar waxay sheegaan 6,000 halka kuwa kalena ay gaarsiiyaan ilaa 25,000.}}
| perps = [[Al-Qaeda]] oo uu hoggaaminayey [[Osama bin Laden]]<br>[[Hamburg cell]] (sidoo kale fiiri: [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda]])
| numparts = [[Hijackers in the September 11 attacks|19]]
| motive = Qaar dhowr ah; fiiri [[Motives for the September 11 attacks]] iyo [[fatwas of Osama bin Laden]]
| convicted = {{unbulleted list|[[Zacarias Moussaoui]]|[[Imad Yarkas]]|[[Mounir el-Motassadeq]] (sidoo kale fiiri: [[Trials related to the September 11 attacks]])}}
| website = <!-- Waxba ha ku darin halkan. Fiiri [[Talk:September_11_attacks#Website_in_infobox]]. -->
| notes =
}}
'''Weerarradii 11-ka Sebteembar''',{{efn|Magaca ururka Al-Qaacida u bixiyey dhacdooyinkaas waa '''Duullaankii Manhattan''',<ref>{{Cite web |last=Riedel |first=Bruce |date=2011-07-15 |title=Al Qaeda's 9/11 Obsession |url=https://www.brookings.edu/articles/al-qaedas-911-obsession/ |website=[[brookings.edu]]}}</ref> tusaale, laga yaabee inuu yahay kii ugu horreeyey ee la ogyahay ama la ogaan karo oo laga helay muuqaal la soo saaray [[Sebtembar]] [[2006]].<ref>{{cite AV media |people= |author= Abu Anas Mujahid|date=September 2006 |title=The Manhattan Raid Part 1|url=https://archive.org/details/TheManhattnRaidFullUrdu |trans-title= |format= |work=|type= |language=Arabic, Urdu, English|via=[[archive.org]]|publisher=[[As-Sahab Media]]|time=00:09, 00:13-15, 03:11, (etc)|access-date=12 May 2026|quote=[[Hamza al-Ghamdi]] Mid ka mid ah [[Shahiid|Shahiidiinta]] Duullaankii Manhattan}}</ref><ref>{{cite web|author=Bill Roggio|date=September 10, 2006|url=https://www.longwarjournal.org/archives/2006/09/the_full_version_of_the.php|title=Al Qaeda|work=longwarjournal.org|publisher=[[Foundation for Defense of Democracies]]|quote=Nuqulka buuxa ee muuqaalkii sannadguurada 9/11 ee as-Sahab, "Duullaankii Manhattan," ayaa la sii daayey galabnimadii maanta. [[Global Crisis Watch]] waxay hayaan nuqullada muuqaalka (labo qaybood) iyo falanqayn.}}</ref>}} kuwaas oo loo yaqaan si caadi ah '''9/11''',{{efn|oo loogu dhawaaqo "nine eleven"<ref>{{Cite book |last1=Allan |first1=Keith |author-link1=Keith Allan (linguist) |chapter-url=https://books.google.co.uk/books?redir_esc=y&id=b2rCLYHjDMgC&q=9%2F11#v=snippet&q=9%2F11&f=false|chapter=Chapter 8 Disease, death and killing - Censoring the language of killing|title=Forbidden Words: Taboo and the Censoring of Language |last2=Burridge |first2=Kate |author-link2=Kate Burridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2006 |isbn=978-1-139-45760-6 |page=233 |access-date=February 1, 2025 }}</ref>}} waxay ahaayeen taxane isku dubaridan oo [[weerar ismiidaamin ah]] ah oo uu fuliyey ururka [[Argagixisada Islaamiga ah]] ee [[al-Qaeda]] ka dhan ah Mareykanka sannadkii 2001. [[Hijackers in the September 11 attacks|Toban iyo sagaal argagixiso]] ayaa afduubtay afar diyaaradood, ka dibna mid kasta waxay ku kaxeeyeen [[Twin Towers]] oo ku yaallay [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ee magaalada New York. [[American Airlines Flight 77|Diyaaraddii saddexaad ayaa ku dhacday]] [[the Pentagon]], oo ah xarunta [[ Wasaaradda Gaashaandhigga Mareykanka ]], Ee [[Arlington County, Virginia]]. [[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ayaa ku dhacday]] beer miyi ah oo ku taal [[Pennsylvania]] intii lagu jiray kacdoon rakaabka ah. Ka jawaabidda weerarrada, Mareykanka wuxuu bilaabay [[war on terror|dagaalka ka dhanka ah argagixisada]] ee caalamiga ah, isagoo doonaya inuu baabi'iyo kooxaha cadaawadda leh ee loo aqoonsaday inay yihiin ururro argagixiso iyo dowladaha la sheegay inay taageeraan. Ajandahan siyaasadda arrimaha dibadda waxaa la fuliyey labadii sano ee ku xigay. Hoggaamiyaha, [[Mohamed Atta]], ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 11]] [[1 World Trade Center (1971–2001)|North Tower]] ee dhismaha World Trade Center saacadda markay ahayd 8:46 subaxnimo. Saacadda markay ahayd 9:03 subaxnimo{{efn|name=Time|Waqtiga saxda ah waa mid la isku khilaafsan yahay. ''Warbixinta Guddiga 9/11'' waxay sheegaysaa in Flight 175 ay ku dhacday South Tower saacadda markay ahayd 09:03:11 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=July 22, 2004 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=7–8 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004a}}}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://www.archives.gov/research/9-11/staff-report-sept2005.pdf |title=Staff Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks upon the United States |date=September 2005 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |page=24 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004b}} |orig-date=August 26, 2004}}</ref> NIST waxay warbixisay 09:02:59 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1-5av1.pdf |title=Visual Evidence, Damage Estimates, and Timeline Analysis |date=September 2005 |publisher=Building and Fire Research Laboratory, National Institute of Standards and Technology, United States Department of Commerce |page=27 |access-date=August 24, 2021 |ref={{harvid|NISTb|2005}}}}</ref> ilo kale oo qaarna waxay sheegaan 09:03:02 subaxnimo.<ref>{{Cite news |date=June 17, 2004 |title=Timeline for United Airlines Flight 175 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1962517 |access-date=August 24, 2021 |work=[[NPR]]}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, farqiga 16-ka daqiiqo ah ee u dhexeeya saameyn kasta waa la soo koobay ilaa 17.{{sfn|9/11 Commission|2004a|p=302}}}} [[Marwan al-Shehhi]] ayaa ku kaxeeyey [[United Airlines Flight 175]] [[2 World Trade Center (1971–2001)|South Tower]]. [[Collapse of the World Trade Center|Labaduba waxay dumeen]] saacad iyo afar iyo afartan daqiiqo gudahood,{{efn|name=Time1|In kasta oo NIST iyo Guddiga 9/11 ay bixiyaan xisaabaad kala duwan oo ku saabsan ilbiriqsiga saxda ah ee bilowga dumo ee North Tower, iyadoo NIST ay dhigtay 10:28:22 subaxnimo<ref>{{Cite web |date=September 11, 2023 |title=9/11/01 timeline: How the September 11, 2001 attacks unfolded |url=https://6abc.com/what-happened-on-911-september-11-remembrance-timeline-facts-about-911/6411796/ |access-date=November 4, 2023 |website=[[WPVI-TV]]}}</ref><ref>{{Cite journal |year=2005 |title=Final report on the collapse of the World Trade Center |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |journal=NIST |page=229 |access-date=December 7, 2023}}</ref> guddiguna 10:28:25 subaxnimo,<ref>{{Cite web |year=2004 |title=Collapse of WTC1 |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |access-date=December 7, 2023 |website=9/11 Final Report of the National Commission |page=329}}</ref> waxaa guud ahaan la aqbalay in Flight 11 aysan ku dhicin North Tower wax ka horreeya 8:46:26 subaxnimo,<ref name="102mins">{{Cite news |date=May 26, 2002 |title=102 Minutes: Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die |url=https://www.nytimes.com/2002/05/26/nyregion/102-minutes-last-words-at-the-trade-center-fighting-to-live-as-the-towers-die.html |access-date=June 23, 2023 |work=The New York Times}}</ref> markaa waqtigii ay ku qaadatay North Tower inay dumiso waxay ahayd wax yar ka yar 102 daqiiqo si kasta oo ay tahay.}} iyadoo la burburiyey shantii dhisme ee kale ee ka haray dhismaha. [[Hani Hanjour]] ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 77]] Pentagon saacadda markay ahayd 9:37 subaxnimo, taasoo sababtay burbur qayb ah. [[United Airlines Flight 93]], oo ay afduubteen [[Ziad Jarrah]], ayaa la rumeysan yahay inay bartilmaameedsanayeen midkood [[United States Capitol]] ama [[White House]]. Ka dib markii looga digay weerarradii hore, rakaabku way kaceen waxaana afduubayaashu ay diyaaradda ku kaxeeyeen [[Flight 93 National Memorial|beer]] u dhow [[Shanksville, Pennsylvania]], saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo. [[Federal Aviation Administration]] ayaa amartay in la hakiyo dhammaan taraafikada hawada [[airspace]] ee Mareykanka, taas oo u baahan dhammaan diyaaradaha hawada ku jira inay ku noqdaan meeshii ay ka kaceen ama ay u weecdaan Kanada. Tallaabooyinka laga qaaday Kanada si loo taageero diyaaradaha soo galaya iyo dadka saaran ayaa si wadajir ah loogu magacaabay [[Operation Yellow Ribbon]].
==Asalka Yimid==
[[File:National_Park_Service_9-11_Statue_of_Liberty_and_WTC_fire.jpg|thumb|Sawir-ka yimid Xagal kale]]
Fiidkaas, [[SIA]] ayaa u sheegtay Madaxweyne [[George W. Bush]] in [[Counterterrorism Center|Xarunteeda la-dagaallanka argagixisada]] ay u aqoonsatay weerarrada inay yihiin shaqada Al-Qaacida oo uu hoggaaminayo [[Usaama bin Laadin]]. [[U.S. government response to the September 11 attacks|Mareykanka ayaa kaga jawaabay]] bilaabidda dagaalka ka dhanka ah argagixisada iyo [[United States invasion of Afghanistan|duullaanka Afgaanistan]]. [[NATO]] ku dhawaaqiddeeda [[Article 5 contingency (2001)|Qodobka 5-aad ee Heshiiska Waqooyiga Atlantiga]]—isticmaalkiisa keliya ilaa maanta—waxay ugu baaqday xulafada inay la dagaallamaan [[Al-Qaacida]] sidoo kale. Markii ciidamada duullaanka Mareykanka iyo xulafada ay ku fidayeen [[Afgaanistan]], bin Laden [[Battle of Tora Bora|wuu ka baxsaday]]. Wuu diiday wax lug ah ilaa [[2004]], markii qaybo ka mid ah [[2004 Osama bin Laden video|bayaanka la duubay]] kaas oo uu ku aqbalay [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda weerarrada]] la sii daayey. [[Motives for the September 11 attacks|Sababaha Al-Qaacida ku xustay]] waxaa ka mid ahaa Taageerada [[Mareykanka]] ee [[israaiil|Israa'iil]], joogitaanka [[Operation Southern Watch|saldhigyada milatari ee Mareykanka ee Saudi Arabia]], iyo [[sanctions against Iraq|cunaqabateynta saaran Iraq]]. [[Manhunt for Osama bin Laden|Baadi-goobka bin Laden]] oo ku dhowaa toban sano ayaa ku dhammaaday [[Maajo]] [[2011]], markii La dilay intii lagu jiray weerar milatari oo [[Mareykanka]] ah gudaha [[Abbottabad]], [[Bakistaan]]. [[Dagaalkii Afgaanistaan]] Wuxuu sii socday [[toban]] sano oo kale.
Weerarradu [[Casualties of the September 11 attacks|waxay dileen 2,977 qof, waxay dhaawaceen kumanaan kale]],{{efn|Marka laga reebo afduubayaasha}} waxayna horseedeen Nasiib Xumo caafimaad oo muddo dheer ah iyadoo ay sababtay ugu yaraan {{USD|10}}{{nbsp}}bilyan oo burbur ah kaabayaasha iyo hantida. Waxay weli tahay weerarkii argagixiso ee ugu dhimashada badnaa taariikhda, iyo sidoo kale [[List of the deadliest firefighter disasters in the United States|dhacdadii ugu dhimashada badnayd ee dab-damiska]] iyo shaqaalaha [[List of law enforcement officers killed in the line of duty in the United States|sharci fulinta]] ee taariikhda Mareykanka, iyadoo dishay 343 iyo [[72]] xubnood, siday u kala horreeyaan. Shilalkii Flight 11 iyo Flight 175 waxay ahaayeen [[List of deadliest aircraft accidents and incidents#Table|musiibooyinkii duulimaad ee ugu dhimashada badnaa abid]], iyo isku dhaca Flight 77 ee Pentagon wuxuu sababay tiradii afraad ee ugu sarreysay ee dhimashada dhulka ee shil diyaarad taariikhda. Burburkii World Trade Center iyo [[List of buildings damaged or destroyed in the September 11 attacks|deegaannada ku xeeran]] ayaa si dhab ah u dhaawacay dhaqaalaha Mareykanka waxayna [[Economic effects of the September 11 attacks|kicisay naxdin suuqeed caalami ah]]. Waddamo kale oo badan ayaa adkeeyey [[anti-terrorism legislation|sharciyada ka dhanka ah argagixisada]] waxayna ballaariyeen awoodahooda [[Law enforcement agency|sharci fulinta]] iyo [[intelligence agencies|hay'adaha sirdoonka]]. Tirada guud ee dhimashada ay sababeen weerarradu, oo lagu daray tirada dhimashada ee iskahorimaadyada ay si toos ah u kiciyeen, waxaa lagu qiyaasay [[Costs of War Project]] inay ka badan tahay 4.5{{nbsp}}milyan.<ref name=":2">{{Cite news |last=Berger |first=Miriam |date=May 15, 2023 |title=Post-9/11 wars have contributed to some 4.5 million deaths, report suggests |url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/05/15/war-on-terror-911-deaths-afghanistan-iraq/ |url-access=subscription |access-date=May 26, 2024 |newspaper=The Washington Post}}</ref>
Nadiifinta [[World Trade Center site|goobta World Trade Center]] (oo si caadi ah loogu yaqaan "Ground Zero") ayaa lagu dhammeeyey May 2002, halka Pentagon-ka dib loo dayactiray muddo sanad gudihiis ah. Ka dib dib-u-dhacyo ku yimid naqshadaynta dhismaha beddelka ah, [[World Trade Center (2001–present)|lix dhisme oo cusub]] ayaa loo qorsheeyey inay beddelaan munaaradaha lumay ee goobta World Trade Center, oo ay la socdaan matxaf iyo xusuus-qor u heellan kuwa lagu dilay ama lagu dhaawacay weerarrada. Dhismihii ugu sarreeyey, [[One World Trade Center]], ayaa dhismihiisa bilaabmay 2006 wuxuuna furmay 2014. [[Memorials and services for the September 11 attacks|Xusuusta weerarrada]] waxaa ka mid ah [[National September 11 Memorial & Museum]] ee magaalada New York; [[Pentagon Memorial]] ee Arlington County, Virginia; iyo [[Flight 93 National Memorial]] oo ku taal goobta shilka ee Pennsylvania.
==Tixraacyo==
oiutxjfq3n59r14qp79wce11cx2xcuk
302909
302908
2026-07-17T12:24:11Z
Videoiib7
46243
/* Asalka Yimid */
302909
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox civilian attack
| image = <!-- 🚨 Digniin 🚨: Kolajkan waxaa lagu heshiiyey dood ka dhacday [[Talk:September 11 attacks#Follow-up RfC: Infobox collage]]. Sida uu qabo [[WP:CONLEVEL]], HA beddelin wax ka mid ah kolajkan ilaa dood kale ay ka buriso middii hore. -->{{multiple image
| border = infobox
| total_width = 300
| perrow = 1/2/2
| image1 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC smoking on 9-11.jpeg
| alt1 = Qiiq madow oo daboolay Manhattan oo ka imaanaya Twin Towers
| image2 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->FEMA - 3969 - Photograph by Andrea Booher taken on 09-19-2001 in New York.jpg
| alt2 = Shaqaalaha samatabbixinta oo ku dhex socda burbur iyo qiiq goobta World Trade Center, iyo calanka Mareykanka oo ka babanaya dhinaca bidix
| image3 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->DN-SD-03-11451 (cropped).JPEG
| alt3 = Qeyb ka mid ah Pentagon-ka oo gubatay oo burburtay, taasoo muujineysa gudaha dhismaha
| image4 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->UA93 fuselage debris (slight cropped).jpg
| alt4 = Qeyb ka mid ah biraha diyaaradda Flight 93 oo leh laba daaqadood, oo ku dhex yaalla kayn
| image5 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC-Fireman requests 10 more colleagues (cropped).jpg
| alt5 = Dab-damis taagan burburka, oo kor u taagaya 10 farood si uu u codsado gargaar
| footer = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirrada iyadoo aan la helin dood (RfC). -->{{hlist|''Laga bilaabo xagga sare, bidix ilaa midig:'' [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] oo gubanaya|[[Rescue and recovery effort after the September 11 attacks on the World Trade Center|Shaqaalaha samatabbixinta]] ee [[World Trade Center site|Ground Zero]]|Qeyb burburtay oo ka mid ah [[the Pentagon]]|Qeyb ka mid ah [[United Airlines Flight 93|Flight 93]]|Dab-damis ku sugan Ground Zero}}
}}
| location = * [[Lower Manhattan]], New York
* [[Arlington County, Virginia]]
* [[Stonycreek Township, Somerset County, Pennsylvania|Stonycreek Township, Pennsylvania]]{{efn|Goobaha kale ee weerarka waxaa ka mid ah hawada sare ee [[Massachusetts]], [[New Jersey]], [[Ohio]], [[Kentucky]] iyo [[West Virginia]].}}
| date = {{start date and age|2001|09|11}}
| time-begin = {{circa}} 8:13 a.m.{{efn|Afduubayaashu waxay bilaabeen weerarkoodii ugu horreeyey qiyaastii 08:13 subaxnimo, markii koox ka kooban shan qof ay la wareegeen [[American Airlines Flight 11]], iyagoo dhaawacay laba qof oo midna dileen ka hor intaysan xoog ku gelin qolka duuliyaha.}}
| time-end = 10:03 a.m.{{efn|[[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ee la afduubtay]] ayaa ku burburtay beer ku taal Pennsylvania saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo, taasoo soo gebogabeysay weerarradii maadaama dhammaan dadkii weerarka geystay ay dhinteen diyaaradihiina la burburiyey. Si kastaba ha ahaatee, burburkii weerarka ayaa sii socday maadaama North Tower uu gubanayey 25 daqiiqo oo kale ilaa uu ugu dambeyntii burburay 10:28 subaxnimo.}}
| timezone = [[Eastern Time Zone|EDT]]
| type = {{hlist|[[Argagixisada Islaamiga ah]]|[[afduubka diyaaradaha]]|[[weerar ismiidaamin ah]]|[[laayid ballaaran]]}}
| target = * [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ([[American Airlines Flight 11|AA 11]] iyo [[United Airlines Flight 175|UA 175]])
* [[The Pentagon]] ([[American Airlines Flight 77|AA 77]])
* [[U.S. Capitol Building]] ama [[White House]] ([[United Airlines Flight 93|UA 93]]; waa ku guuldarreysteen sababo la xiriira kacdoon rakaabka ah)
| fatalities = [[Casualties of the September 11 attacks|2,996]]{{efn|Kumanaan kale ayaa loo maleynayaa inay u dhinteen xanuunno la xiriira weerarka; si kastaba ha ahaatee, tirada saxda ah lama yaqaan sababo la xiriira dhibaatada lagu ogaanayo kiisaska la xiriira weerarka.}} ([[Lists of victims of the September 11 attacks|2,977 oo ku dhintay weerarrada]] iyo [[Hijackers in the September 11 attacks|19 qof oo weerarka geystay]])
| injuries = 6,000–25,000+{{efn|Ishaaradu way kala duwan yihiin marka laga hadlayo tirada dhaawacyada―qaar waxay sheegaan 6,000 halka kuwa kalena ay gaarsiiyaan ilaa 25,000.}}
| perps = [[Al-Qaeda]] oo uu hoggaaminayey [[Osama bin Laden]]<br>[[Hamburg cell]] (sidoo kale fiiri: [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda]])
| numparts = [[Hijackers in the September 11 attacks|19]]
| motive = Qaar dhowr ah; fiiri [[Motives for the September 11 attacks]] iyo [[fatwas of Osama bin Laden]]
| convicted = {{unbulleted list|[[Zacarias Moussaoui]]|[[Imad Yarkas]]|[[Mounir el-Motassadeq]] (sidoo kale fiiri: [[Trials related to the September 11 attacks]])}}
| website = <!-- Waxba ha ku darin halkan. Fiiri [[Talk:September_11_attacks#Website_in_infobox]]. -->
| notes =
}}
'''Weerarradii 11-ka Sebteembar''',{{efn|Magaca ururka Al-Qaacida u bixiyey dhacdooyinkaas waa '''Duullaankii Manhattan''',<ref>{{Cite web |last=Riedel |first=Bruce |date=2011-07-15 |title=Al Qaeda's 9/11 Obsession |url=https://www.brookings.edu/articles/al-qaedas-911-obsession/ |website=[[brookings.edu]]}}</ref> tusaale, laga yaabee inuu yahay kii ugu horreeyey ee la ogyahay ama la ogaan karo oo laga helay muuqaal la soo saaray [[Sebtembar]] [[2006]].<ref>{{cite AV media |people= |author= Abu Anas Mujahid|date=September 2006 |title=The Manhattan Raid Part 1|url=https://archive.org/details/TheManhattnRaidFullUrdu |trans-title= |format= |work=|type= |language=Arabic, Urdu, English|via=[[archive.org]]|publisher=[[As-Sahab Media]]|time=00:09, 00:13-15, 03:11, (etc)|access-date=12 May 2026|quote=[[Hamza al-Ghamdi]] Mid ka mid ah [[Shahiid|Shahiidiinta]] Duullaankii Manhattan}}</ref><ref>{{cite web|author=Bill Roggio|date=September 10, 2006|url=https://www.longwarjournal.org/archives/2006/09/the_full_version_of_the.php|title=Al Qaeda|work=longwarjournal.org|publisher=[[Foundation for Defense of Democracies]]|quote=Nuqulka buuxa ee muuqaalkii sannadguurada 9/11 ee as-Sahab, "Duullaankii Manhattan," ayaa la sii daayey galabnimadii maanta. [[Global Crisis Watch]] waxay hayaan nuqullada muuqaalka (labo qaybood) iyo falanqayn.}}</ref>}} kuwaas oo loo yaqaan si caadi ah '''9/11''',{{efn|oo loogu dhawaaqo "nine eleven"<ref>{{Cite book |last1=Allan |first1=Keith |author-link1=Keith Allan (linguist) |chapter-url=https://books.google.co.uk/books?redir_esc=y&id=b2rCLYHjDMgC&q=9%2F11#v=snippet&q=9%2F11&f=false|chapter=Chapter 8 Disease, death and killing - Censoring the language of killing|title=Forbidden Words: Taboo and the Censoring of Language |last2=Burridge |first2=Kate |author-link2=Kate Burridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2006 |isbn=978-1-139-45760-6 |page=233 |access-date=February 1, 2025 }}</ref>}} waxay ahaayeen taxane isku dubaridan oo [[weerar ismiidaamin ah]] ah oo uu fuliyey ururka [[Argagixisada Islaamiga ah]] ee [[al-Qaeda]] ka dhan ah Mareykanka sannadkii 2001. [[Hijackers in the September 11 attacks|Toban iyo sagaal argagixiso]] ayaa afduubtay afar diyaaradood, ka dibna mid kasta waxay ku kaxeeyeen [[Twin Towers]] oo ku yaallay [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ee magaalada New York. [[American Airlines Flight 77|Diyaaraddii saddexaad ayaa ku dhacday]] [[the Pentagon]], oo ah xarunta [[ Wasaaradda Gaashaandhigga Mareykanka ]], Ee [[Arlington County, Virginia]]. [[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ayaa ku dhacday]] beer miyi ah oo ku taal [[Pennsylvania]] intii lagu jiray kacdoon rakaabka ah. Ka jawaabidda weerarrada, Mareykanka wuxuu bilaabay [[war on terror|dagaalka ka dhanka ah argagixisada]] ee caalamiga ah, isagoo doonaya inuu baabi'iyo kooxaha cadaawadda leh ee loo aqoonsaday inay yihiin ururro argagixiso iyo dowladaha la sheegay inay taageeraan. Ajandahan siyaasadda arrimaha dibadda waxaa la fuliyey labadii sano ee ku xigay. Hoggaamiyaha, [[Mohamed Atta]], ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 11]] [[1 World Trade Center (1971–2001)|North Tower]] ee dhismaha World Trade Center saacadda markay ahayd 8:46 subaxnimo. Saacadda markay ahayd 9:03 subaxnimo{{efn|name=Time|Waqtiga saxda ah waa mid la isku khilaafsan yahay. ''Warbixinta Guddiga 9/11'' waxay sheegaysaa in Flight 175 ay ku dhacday South Tower saacadda markay ahayd 09:03:11 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=July 22, 2004 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=7–8 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004a}}}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://www.archives.gov/research/9-11/staff-report-sept2005.pdf |title=Staff Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks upon the United States |date=September 2005 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |page=24 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004b}} |orig-date=August 26, 2004}}</ref> NIST waxay warbixisay 09:02:59 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1-5av1.pdf |title=Visual Evidence, Damage Estimates, and Timeline Analysis |date=September 2005 |publisher=Building and Fire Research Laboratory, National Institute of Standards and Technology, United States Department of Commerce |page=27 |access-date=August 24, 2021 |ref={{harvid|NISTb|2005}}}}</ref> ilo kale oo qaarna waxay sheegaan 09:03:02 subaxnimo.<ref>{{Cite news |date=June 17, 2004 |title=Timeline for United Airlines Flight 175 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1962517 |access-date=August 24, 2021 |work=[[NPR]]}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, farqiga 16-ka daqiiqo ah ee u dhexeeya saameyn kasta waa la soo koobay ilaa 17.{{sfn|9/11 Commission|2004a|p=302}}}} [[Marwan al-Shehhi]] ayaa ku kaxeeyey [[United Airlines Flight 175]] [[2 World Trade Center (1971–2001)|South Tower]]. [[Collapse of the World Trade Center|Labaduba waxay dumeen]] saacad iyo afar iyo afartan daqiiqo gudahood,{{efn|name=Time1|In kasta oo NIST iyo Guddiga 9/11 ay bixiyaan xisaabaad kala duwan oo ku saabsan ilbiriqsiga saxda ah ee bilowga dumo ee North Tower, iyadoo NIST ay dhigtay 10:28:22 subaxnimo<ref>{{Cite web |date=September 11, 2023 |title=9/11/01 timeline: How the September 11, 2001 attacks unfolded |url=https://6abc.com/what-happened-on-911-september-11-remembrance-timeline-facts-about-911/6411796/ |access-date=November 4, 2023 |website=[[WPVI-TV]]}}</ref><ref>{{Cite journal |year=2005 |title=Final report on the collapse of the World Trade Center |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |journal=NIST |page=229 |access-date=December 7, 2023}}</ref> guddiguna 10:28:25 subaxnimo,<ref>{{Cite web |year=2004 |title=Collapse of WTC1 |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |access-date=December 7, 2023 |website=9/11 Final Report of the National Commission |page=329}}</ref> waxaa guud ahaan la aqbalay in Flight 11 aysan ku dhicin North Tower wax ka horreeya 8:46:26 subaxnimo,<ref name="102mins">{{Cite news |date=May 26, 2002 |title=102 Minutes: Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die |url=https://www.nytimes.com/2002/05/26/nyregion/102-minutes-last-words-at-the-trade-center-fighting-to-live-as-the-towers-die.html |access-date=June 23, 2023 |work=The New York Times}}</ref> markaa waqtigii ay ku qaadatay North Tower inay dumiso waxay ahayd wax yar ka yar 102 daqiiqo si kasta oo ay tahay.}} iyadoo la burburiyey shantii dhisme ee kale ee ka haray dhismaha. [[Hani Hanjour]] ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 77]] Pentagon saacadda markay ahayd 9:37 subaxnimo, taasoo sababtay burbur qayb ah. [[United Airlines Flight 93]], oo ay afduubteen [[Ziad Jarrah]], ayaa la rumeysan yahay inay bartilmaameedsanayeen midkood [[United States Capitol]] ama [[White House]]. Ka dib markii looga digay weerarradii hore, rakaabku way kaceen waxaana afduubayaashu ay diyaaradda ku kaxeeyeen [[Flight 93 National Memorial|beer]] u dhow [[Shanksville, Pennsylvania]], saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo. [[Federal Aviation Administration]] ayaa amartay in la hakiyo dhammaan taraafikada hawada [[airspace]] ee Mareykanka, taas oo u baahan dhammaan diyaaradaha hawada ku jira inay ku noqdaan meeshii ay ka kaceen ama ay u weecdaan Kanada. Tallaabooyinka laga qaaday Kanada si loo taageero diyaaradaha soo galaya iyo dadka saaran ayaa si wadajir ah loogu magacaabay [[Operation Yellow Ribbon]].
==Asalka Yimid==
[[File:National_Park_Service_9-11_Statue_of_Liberty_and_WTC_fire.jpg|thumb|Sawir-ka yimid Xagal kale]]
Fiidkaas, [[SIA]] ayaa u sheegtay Madaxweyne [[George W. Bush]] in [[Counterterrorism Center|Xarunteeda la-dagaallanka argagixisada]] ay u aqoonsatay weerarrada inay yihiin shaqada Al-Qaacida oo uu hoggaaminayo [[Usaama bin Laadin]]. [[U.S. government response to the September 11 attacks|Mareykanka ayaa kaga jawaabay]] bilaabidda dagaalka ka dhanka ah argagixisada iyo [[United States invasion of Afghanistan|duullaanka Afgaanistan]]. [[NATO]] ku dhawaaqiddeeda [[Article 5 contingency (2001)|Qodobka 5-aad ee Heshiiska Waqooyiga Atlantiga]]—isticmaalkiisa keliya ilaa maanta—waxay ugu baaqday xulafada inay la dagaallamaan [[Al-Qaacida]] sidoo kale. Markii ciidamada duullaanka Mareykanka iyo xulafada ay ku fidayeen [[Afgaanistan]], bin Laden [[Battle of Tora Bora|wuu ka baxsaday]]. Wuu diiday wax lug ah ilaa [[2004]], markii qaybo ka mid ah [[2004 Osama bin Laden video|bayaanka la duubay]] kaas oo uu ku aqbalay [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda weerarrada]] la sii daayey. [[Motives for the September 11 attacks|Sababaha Al-Qaacida ku xustay]] waxaa ka mid ahaa Taageerada [[Mareykanka]] ee [[israaiil|Israa'iil]], joogitaanka [[Operation Southern Watch|saldhigyada milatari ee Mareykanka ee Saudi Arabia]], iyo [[sanctions against Iraq|cunaqabateynta saaran Iraq]]. [[Manhunt for Osama bin Laden|Baadi-goobka bin Laden]] oo ku dhowaa toban sano ayaa ku dhammaaday [[Maajo]] [[2011]], markii La dilay intii lagu jiray weerar milatari oo [[Mareykanka]] ah gudaha [[Abbottabad]], [[Bakistaan]]. [[Dagaalkii Afgaanistaan]] Wuxuu sii socday [[toban]] sano oo kale.
==Tixraacyo==
9pb2rgwljr2anqnneztx5yfaw1qhnea
302910
302909
2026-07-17T12:29:05Z
Videoiib7
46243
/* Asalka Yimid */
302910
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox civilian attack
| image = <!-- 🚨 Digniin 🚨: Kolajkan waxaa lagu heshiiyey dood ka dhacday [[Talk:September 11 attacks#Follow-up RfC: Infobox collage]]. Sida uu qabo [[WP:CONLEVEL]], HA beddelin wax ka mid ah kolajkan ilaa dood kale ay ka buriso middii hore. -->{{multiple image
| border = infobox
| total_width = 300
| perrow = 1/2/2
| image1 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC smoking on 9-11.jpeg
| alt1 = Qiiq madow oo daboolay Manhattan oo ka imaanaya Twin Towers
| image2 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->FEMA - 3969 - Photograph by Andrea Booher taken on 09-19-2001 in New York.jpg
| alt2 = Shaqaalaha samatabbixinta oo ku dhex socda burbur iyo qiiq goobta World Trade Center, iyo calanka Mareykanka oo ka babanaya dhinaca bidix
| image3 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->DN-SD-03-11451 (cropped).JPEG
| alt3 = Qeyb ka mid ah Pentagon-ka oo gubatay oo burburtay, taasoo muujineysa gudaha dhismaha
| image4 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->UA93 fuselage debris (slight cropped).jpg
| alt4 = Qeyb ka mid ah biraha diyaaradda Flight 93 oo leh laba daaqadood, oo ku dhex yaalla kayn
| image5 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC-Fireman requests 10 more colleagues (cropped).jpg
| alt5 = Dab-damis taagan burburka, oo kor u taagaya 10 farood si uu u codsado gargaar
| footer = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirrada iyadoo aan la helin dood (RfC). -->{{hlist|''Laga bilaabo xagga sare, bidix ilaa midig:'' [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] oo gubanaya|[[Rescue and recovery effort after the September 11 attacks on the World Trade Center|Shaqaalaha samatabbixinta]] ee [[World Trade Center site|Ground Zero]]|Qeyb burburtay oo ka mid ah [[the Pentagon]]|Qeyb ka mid ah [[United Airlines Flight 93|Flight 93]]|Dab-damis ku sugan Ground Zero}}
}}
| location = * [[Lower Manhattan]], New York
* [[Arlington County, Virginia]]
* [[Stonycreek Township, Somerset County, Pennsylvania|Stonycreek Township, Pennsylvania]]{{efn|Goobaha kale ee weerarka waxaa ka mid ah hawada sare ee [[Massachusetts]], [[New Jersey]], [[Ohio]], [[Kentucky]] iyo [[West Virginia]].}}
| date = {{start date and age|2001|09|11}}
| time-begin = {{circa}} 8:13 a.m.{{efn|Afduubayaashu waxay bilaabeen weerarkoodii ugu horreeyey qiyaastii 08:13 subaxnimo, markii koox ka kooban shan qof ay la wareegeen [[American Airlines Flight 11]], iyagoo dhaawacay laba qof oo midna dileen ka hor intaysan xoog ku gelin qolka duuliyaha.}}
| time-end = 10:03 a.m.{{efn|[[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ee la afduubtay]] ayaa ku burburtay beer ku taal Pennsylvania saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo, taasoo soo gebogabeysay weerarradii maadaama dhammaan dadkii weerarka geystay ay dhinteen diyaaradihiina la burburiyey. Si kastaba ha ahaatee, burburkii weerarka ayaa sii socday maadaama North Tower uu gubanayey 25 daqiiqo oo kale ilaa uu ugu dambeyntii burburay 10:28 subaxnimo.}}
| timezone = [[Eastern Time Zone|EDT]]
| type = {{hlist|[[Argagixisada Islaamiga ah]]|[[afduubka diyaaradaha]]|[[weerar ismiidaamin ah]]|[[laayid ballaaran]]}}
| target = * [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ([[American Airlines Flight 11|AA 11]] iyo [[United Airlines Flight 175|UA 175]])
* [[The Pentagon]] ([[American Airlines Flight 77|AA 77]])
* [[U.S. Capitol Building]] ama [[White House]] ([[United Airlines Flight 93|UA 93]]; waa ku guuldarreysteen sababo la xiriira kacdoon rakaabka ah)
| fatalities = [[Casualties of the September 11 attacks|2,996]]{{efn|Kumanaan kale ayaa loo maleynayaa inay u dhinteen xanuunno la xiriira weerarka; si kastaba ha ahaatee, tirada saxda ah lama yaqaan sababo la xiriira dhibaatada lagu ogaanayo kiisaska la xiriira weerarka.}} ([[Lists of victims of the September 11 attacks|2,977 oo ku dhintay weerarrada]] iyo [[Hijackers in the September 11 attacks|19 qof oo weerarka geystay]])
| injuries = 6,000–25,000+{{efn|Ishaaradu way kala duwan yihiin marka laga hadlayo tirada dhaawacyada―qaar waxay sheegaan 6,000 halka kuwa kalena ay gaarsiiyaan ilaa 25,000.}}
| perps = [[Al-Qaeda]] oo uu hoggaaminayey [[Osama bin Laden]]<br>[[Hamburg cell]] (sidoo kale fiiri: [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda]])
| numparts = [[Hijackers in the September 11 attacks|19]]
| motive = Qaar dhowr ah; fiiri [[Motives for the September 11 attacks]] iyo [[fatwas of Osama bin Laden]]
| convicted = {{unbulleted list|[[Zacarias Moussaoui]]|[[Imad Yarkas]]|[[Mounir el-Motassadeq]] (sidoo kale fiiri: [[Trials related to the September 11 attacks]])}}
| website = <!-- Waxba ha ku darin halkan. Fiiri [[Talk:September_11_attacks#Website_in_infobox]]. -->
| notes =
}}
'''Weerarradii 11-ka Sebteembar''',{{efn|Magaca ururka Al-Qaacida u bixiyey dhacdooyinkaas waa '''Duullaankii Manhattan''',<ref>{{Cite web |last=Riedel |first=Bruce |date=2011-07-15 |title=Al Qaeda's 9/11 Obsession |url=https://www.brookings.edu/articles/al-qaedas-911-obsession/ |website=[[brookings.edu]]}}</ref> tusaale, laga yaabee inuu yahay kii ugu horreeyey ee la ogyahay ama la ogaan karo oo laga helay muuqaal la soo saaray [[Sebtembar]] [[2006]].<ref>{{cite AV media |people= |author= Abu Anas Mujahid|date=September 2006 |title=The Manhattan Raid Part 1|url=https://archive.org/details/TheManhattnRaidFullUrdu |trans-title= |format= |work=|type= |language=Arabic, Urdu, English|via=[[archive.org]]|publisher=[[As-Sahab Media]]|time=00:09, 00:13-15, 03:11, (etc)|access-date=12 May 2026|quote=[[Hamza al-Ghamdi]] Mid ka mid ah [[Shahiid|Shahiidiinta]] Duullaankii Manhattan}}</ref><ref>{{cite web|author=Bill Roggio|date=September 10, 2006|url=https://www.longwarjournal.org/archives/2006/09/the_full_version_of_the.php|title=Al Qaeda|work=longwarjournal.org|publisher=[[Foundation for Defense of Democracies]]|quote=Nuqulka buuxa ee muuqaalkii sannadguurada 9/11 ee as-Sahab, "Duullaankii Manhattan," ayaa la sii daayey galabnimadii maanta. [[Global Crisis Watch]] waxay hayaan nuqullada muuqaalka (labo qaybood) iyo falanqayn.}}</ref>}} kuwaas oo loo yaqaan si caadi ah '''9/11''',{{efn|oo loogu dhawaaqo "nine eleven"<ref>{{Cite book |last1=Allan |first1=Keith |author-link1=Keith Allan (linguist) |chapter-url=https://books.google.co.uk/books?redir_esc=y&id=b2rCLYHjDMgC&q=9%2F11#v=snippet&q=9%2F11&f=false|chapter=Chapter 8 Disease, death and killing - Censoring the language of killing|title=Forbidden Words: Taboo and the Censoring of Language |last2=Burridge |first2=Kate |author-link2=Kate Burridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2006 |isbn=978-1-139-45760-6 |page=233 |access-date=February 1, 2025 }}</ref>}} waxay ahaayeen taxane isku dubaridan oo [[weerar ismiidaamin ah]] ah oo uu fuliyey ururka [[Argagixisada Islaamiga ah]] ee [[al-Qaeda]] ka dhan ah Mareykanka sannadkii 2001. [[Hijackers in the September 11 attacks|Toban iyo sagaal argagixiso]] ayaa afduubtay afar diyaaradood, ka dibna mid kasta waxay ku kaxeeyeen [[Twin Towers]] oo ku yaallay [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ee magaalada New York. [[American Airlines Flight 77|Diyaaraddii saddexaad ayaa ku dhacday]] [[the Pentagon]], oo ah xarunta [[ Wasaaradda Gaashaandhigga Mareykanka ]], Ee [[Arlington County, Virginia]]. [[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ayaa ku dhacday]] beer miyi ah oo ku taal [[Pennsylvania]] intii lagu jiray kacdoon rakaabka ah. Ka jawaabidda weerarrada, Mareykanka wuxuu bilaabay [[war on terror|dagaalka ka dhanka ah argagixisada]] ee caalamiga ah, isagoo doonaya inuu baabi'iyo kooxaha cadaawadda leh ee loo aqoonsaday inay yihiin ururro argagixiso iyo dowladaha la sheegay inay taageeraan. Ajandahan siyaasadda arrimaha dibadda waxaa la fuliyey labadii sano ee ku xigay. Hoggaamiyaha, [[Mohamed Atta]], ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 11]] [[1 World Trade Center (1971–2001)|North Tower]] ee dhismaha World Trade Center saacadda markay ahayd 8:46 subaxnimo. Saacadda markay ahayd 9:03 subaxnimo{{efn|name=Time|Waqtiga saxda ah waa mid la isku khilaafsan yahay. ''Warbixinta Guddiga 9/11'' waxay sheegaysaa in Flight 175 ay ku dhacday South Tower saacadda markay ahayd 09:03:11 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=July 22, 2004 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=7–8 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004a}}}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://www.archives.gov/research/9-11/staff-report-sept2005.pdf |title=Staff Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks upon the United States |date=September 2005 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |page=24 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004b}} |orig-date=August 26, 2004}}</ref> NIST waxay warbixisay 09:02:59 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1-5av1.pdf |title=Visual Evidence, Damage Estimates, and Timeline Analysis |date=September 2005 |publisher=Building and Fire Research Laboratory, National Institute of Standards and Technology, United States Department of Commerce |page=27 |access-date=August 24, 2021 |ref={{harvid|NISTb|2005}}}}</ref> ilo kale oo qaarna waxay sheegaan 09:03:02 subaxnimo.<ref>{{Cite news |date=June 17, 2004 |title=Timeline for United Airlines Flight 175 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1962517 |access-date=August 24, 2021 |work=[[NPR]]}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, farqiga 16-ka daqiiqo ah ee u dhexeeya saameyn kasta waa la soo koobay ilaa 17.{{sfn|9/11 Commission|2004a|p=302}}}} [[Marwan al-Shehhi]] ayaa ku kaxeeyey [[United Airlines Flight 175]] [[2 World Trade Center (1971–2001)|South Tower]]. [[Collapse of the World Trade Center|Labaduba waxay dumeen]] saacad iyo afar iyo afartan daqiiqo gudahood,{{efn|name=Time1|In kasta oo NIST iyo Guddiga 9/11 ay bixiyaan xisaabaad kala duwan oo ku saabsan ilbiriqsiga saxda ah ee bilowga dumo ee North Tower, iyadoo NIST ay dhigtay 10:28:22 subaxnimo<ref>{{Cite web |date=September 11, 2023 |title=9/11/01 timeline: How the September 11, 2001 attacks unfolded |url=https://6abc.com/what-happened-on-911-september-11-remembrance-timeline-facts-about-911/6411796/ |access-date=November 4, 2023 |website=[[WPVI-TV]]}}</ref><ref>{{Cite journal |year=2005 |title=Final report on the collapse of the World Trade Center |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |journal=NIST |page=229 |access-date=December 7, 2023}}</ref> guddiguna 10:28:25 subaxnimo,<ref>{{Cite web |year=2004 |title=Collapse of WTC1 |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |access-date=December 7, 2023 |website=9/11 Final Report of the National Commission |page=329}}</ref> waxaa guud ahaan la aqbalay in Flight 11 aysan ku dhicin North Tower wax ka horreeya 8:46:26 subaxnimo,<ref name="102mins">{{Cite news |date=May 26, 2002 |title=102 Minutes: Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die |url=https://www.nytimes.com/2002/05/26/nyregion/102-minutes-last-words-at-the-trade-center-fighting-to-live-as-the-towers-die.html |access-date=June 23, 2023 |work=The New York Times}}</ref> markaa waqtigii ay ku qaadatay North Tower inay dumiso waxay ahayd wax yar ka yar 102 daqiiqo si kasta oo ay tahay.}} iyadoo la burburiyey shantii dhisme ee kale ee ka haray dhismaha. [[Hani Hanjour]] ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 77]] Pentagon saacadda markay ahayd 9:37 subaxnimo, taasoo sababtay burbur qayb ah. [[United Airlines Flight 93]], oo ay afduubteen [[Ziad Jarrah]], ayaa la rumeysan yahay inay bartilmaameedsanayeen midkood [[United States Capitol]] ama [[White House]]. Ka dib markii looga digay weerarradii hore, rakaabku way kaceen waxaana afduubayaashu ay diyaaradda ku kaxeeyeen [[Flight 93 National Memorial|beer]] u dhow [[Shanksville, Pennsylvania]], saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo. [[Federal Aviation Administration]] ayaa amartay in la hakiyo dhammaan taraafikada hawada [[airspace]] ee Mareykanka, taas oo u baahan dhammaan diyaaradaha hawada ku jira inay ku noqdaan meeshii ay ka kaceen ama ay u weecdaan Kanada. Tallaabooyinka laga qaaday Kanada si loo taageero diyaaradaha soo galaya iyo dadka saaran ayaa si wadajir ah loogu magacaabay [[Operation Yellow Ribbon]].
==Asalka Yimid==
[[File:National_Park_Service_9-11_Statue_of_Liberty_and_WTC_fire.jpg|thumb|Sawir-ka yimid Xagal kale]]
Fiidkaas, [[SIA]] ayaa u sheegtay Madaxweyne [[George W. Bush]] in [[Counterterrorism Center|Xarunteeda la-dagaallanka argagixisada]] ay u aqoonsatay weerarrada inay yihiin shaqada Al-Qaacida oo uu hoggaaminayo [[Usaama bin Laadin]]. [[U.S. government response to the September 11 attacks|Mareykanka ayaa kaga jawaabay]] bilaabidda dagaalka ka dhanka ah argagixisada iyo [[United States invasion of Afghanistan|duullaanka Afgaanistan]]. [[NATO]] ku dhawaaqiddeeda [[Article 5 contingency (2001)|Qodobka 5-aad ee Heshiiska Waqooyiga Atlantiga]]—isticmaalkiisa keliya ilaa maanta—waxay ugu baaqday xulafada inay la dagaallamaan [[Al-Qaacida]] sidoo kale. Markii ciidamada duullaanka Mareykanka iyo xulafada ay ku fidayeen [[Afgaanistan]], bin Laden [[Battle of Tora Bora|wuu ka baxsaday]]. Wuu diiday wax lug ah ilaa [[2004]], markii qaybo ka mid ah [[2004 Osama bin Laden video|bayaanka la duubay]] kaas oo uu ku aqbalay [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda weerarrada]] la sii daayey. [[Motives for the September 11 attacks|Sababaha Al-Qaacida ku xustay]] waxaa ka mid ahaa Taageerada [[Mareykanka]] ee [[israaiil|Israa'iil]], joogitaanka [[Operation Southern Watch|saldhigyada milatari ee Mareykanka ee Saudi Arabia]], iyo [[sanctions against Iraq|cunaqabateynta saaran Iraq]]. [[Manhunt for Osama bin Laden|Baadi-goobka bin Laden]] oo ku dhowaa toban sano ayaa ku dhammaaday [[Maajo]] [[2011]], markii La dilay intii lagu jiray weerar milatari oo [[Mareykanka]] ah gudaha [[Abbottabad]], [[Bakistaan]]. [[Dagaalkii Afgaanistaan]] Wuxuu sii socday [[toban]] sano oo kale.
Asalka [[Al-Qaacida]] Waxaa laga soo xigan karaa [[1979]], markii [[Midowgii Soofiyeeti]] uu weeraray Afgaanistaan, [[Usaama bin Laadin]] wuxuu u safray Afgaanistaan wuxuuna gacan ka geystay abaabulka mujaahidiinta Carabta si ay uga hortagaan Soofiyeetka. Isagoo hoggaaminaya Ayman al-Zawahiri, bin Laden wuxuu noqday mid sii kordhaya xagjirnimada. Sannadkii 1996, bin Laden wuxuu soo saaray fatwadiisii ugu horreysay, isagoo ugu baaqaya askarta Mareykanka inay ka baxaan Sacuudi Carabiya.
Fatwadiisii 2aad ee [[1998]], bin Laadin wuxuu ku qeexay diidmadiisa siyaasadda arrimaha dibadda ee Mareykanka ee ku saabsan Israa'iil, iyo sidoo kale joogitaanka joogtada ah ee ciidamada [[Mareykanka]] ee [[Sacuudi Carabiya]] ka dib [[Dagaalkii Khaliijka]]. Bin Laden wuxuu adeegsaday qoraallo Islaami ah si uu ugu dhiirrigeliyo [[Muslimiinta]] inay weeraraan Mareykanka ilaa cabashooyinkaas la xalliyo. Sida laga Soo xigtay bin Laadin, "Culimada Muslimiinta taariikhda Islaamka oo dhan waxay si wadajir ah isugu raaceen in jihaadku yahay waajib shaqsiyeed haddii Cadowgu burburiyo Dalalka Muslimiinta."
==Tixraacyo==
quak4l760zq8invlmcs3sxxgsvlh21v
302911
302910
2026-07-17T12:30:28Z
Videoiib7
46243
/* Asalka Yimid */
302911
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox civilian attack
| image = <!-- 🚨 Digniin 🚨: Kolajkan waxaa lagu heshiiyey dood ka dhacday [[Talk:September 11 attacks#Follow-up RfC: Infobox collage]]. Sida uu qabo [[WP:CONLEVEL]], HA beddelin wax ka mid ah kolajkan ilaa dood kale ay ka buriso middii hore. -->{{multiple image
| border = infobox
| total_width = 300
| perrow = 1/2/2
| image1 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC smoking on 9-11.jpeg
| alt1 = Qiiq madow oo daboolay Manhattan oo ka imaanaya Twin Towers
| image2 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->FEMA - 3969 - Photograph by Andrea Booher taken on 09-19-2001 in New York.jpg
| alt2 = Shaqaalaha samatabbixinta oo ku dhex socda burbur iyo qiiq goobta World Trade Center, iyo calanka Mareykanka oo ka babanaya dhinaca bidix
| image3 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->DN-SD-03-11451 (cropped).JPEG
| alt3 = Qeyb ka mid ah Pentagon-ka oo gubatay oo burburtay, taasoo muujineysa gudaha dhismaha
| image4 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->UA93 fuselage debris (slight cropped).jpg
| alt4 = Qeyb ka mid ah biraha diyaaradda Flight 93 oo leh laba daaqadood, oo ku dhex yaalla kayn
| image5 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC-Fireman requests 10 more colleagues (cropped).jpg
| alt5 = Dab-damis taagan burburka, oo kor u taagaya 10 farood si uu u codsado gargaar
| footer = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirrada iyadoo aan la helin dood (RfC). -->{{hlist|''Laga bilaabo xagga sare, bidix ilaa midig:'' [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] oo gubanaya|[[Rescue and recovery effort after the September 11 attacks on the World Trade Center|Shaqaalaha samatabbixinta]] ee [[World Trade Center site|Ground Zero]]|Qeyb burburtay oo ka mid ah [[the Pentagon]]|Qeyb ka mid ah [[United Airlines Flight 93|Flight 93]]|Dab-damis ku sugan Ground Zero}}
}}
| location = * [[Lower Manhattan]], New York
* [[Arlington County, Virginia]]
* [[Stonycreek Township, Somerset County, Pennsylvania|Stonycreek Township, Pennsylvania]]{{efn|Goobaha kale ee weerarka waxaa ka mid ah hawada sare ee [[Massachusetts]], [[New Jersey]], [[Ohio]], [[Kentucky]] iyo [[West Virginia]].}}
| date = {{start date and age|2001|09|11}}
| time-begin = {{circa}} 8:13 a.m.{{efn|Afduubayaashu waxay bilaabeen weerarkoodii ugu horreeyey qiyaastii 08:13 subaxnimo, markii koox ka kooban shan qof ay la wareegeen [[American Airlines Flight 11]], iyagoo dhaawacay laba qof oo midna dileen ka hor intaysan xoog ku gelin qolka duuliyaha.}}
| time-end = 10:03 a.m.{{efn|[[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ee la afduubtay]] ayaa ku burburtay beer ku taal Pennsylvania saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo, taasoo soo gebogabeysay weerarradii maadaama dhammaan dadkii weerarka geystay ay dhinteen diyaaradihiina la burburiyey. Si kastaba ha ahaatee, burburkii weerarka ayaa sii socday maadaama North Tower uu gubanayey 25 daqiiqo oo kale ilaa uu ugu dambeyntii burburay 10:28 subaxnimo.}}
| timezone = [[Eastern Time Zone|EDT]]
| type = {{hlist|[[Argagixisada Islaamiga ah]]|[[afduubka diyaaradaha]]|[[weerar ismiidaamin ah]]|[[laayid ballaaran]]}}
| target = * [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ([[American Airlines Flight 11|AA 11]] iyo [[United Airlines Flight 175|UA 175]])
* [[The Pentagon]] ([[American Airlines Flight 77|AA 77]])
* [[U.S. Capitol Building]] ama [[White House]] ([[United Airlines Flight 93|UA 93]]; waa ku guuldarreysteen sababo la xiriira kacdoon rakaabka ah)
| fatalities = [[Casualties of the September 11 attacks|2,996]]{{efn|Kumanaan kale ayaa loo maleynayaa inay u dhinteen xanuunno la xiriira weerarka; si kastaba ha ahaatee, tirada saxda ah lama yaqaan sababo la xiriira dhibaatada lagu ogaanayo kiisaska la xiriira weerarka.}} ([[Lists of victims of the September 11 attacks|2,977 oo ku dhintay weerarrada]] iyo [[Hijackers in the September 11 attacks|19 qof oo weerarka geystay]])
| injuries = 6,000–25,000+{{efn|Ishaaradu way kala duwan yihiin marka laga hadlayo tirada dhaawacyada―qaar waxay sheegaan 6,000 halka kuwa kalena ay gaarsiiyaan ilaa 25,000.}}
| perps = [[Al-Qaeda]] oo uu hoggaaminayey [[Osama bin Laden]]<br>[[Hamburg cell]] (sidoo kale fiiri: [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda]])
| numparts = [[Hijackers in the September 11 attacks|19]]
| motive = Qaar dhowr ah; fiiri [[Motives for the September 11 attacks]] iyo [[fatwas of Osama bin Laden]]
| convicted = {{unbulleted list|[[Zacarias Moussaoui]]|[[Imad Yarkas]]|[[Mounir el-Motassadeq]] (sidoo kale fiiri: [[Trials related to the September 11 attacks]])}}
| website = <!-- Waxba ha ku darin halkan. Fiiri [[Talk:September_11_attacks#Website_in_infobox]]. -->
| notes =
}}
'''Weerarradii 11-ka Sebteembar''',{{efn|Magaca ururka Al-Qaacida u bixiyey dhacdooyinkaas waa '''Duullaankii Manhattan''',<ref>{{Cite web |last=Riedel |first=Bruce |date=2011-07-15 |title=Al Qaeda's 9/11 Obsession |url=https://www.brookings.edu/articles/al-qaedas-911-obsession/ |website=[[brookings.edu]]}}</ref> tusaale, laga yaabee inuu yahay kii ugu horreeyey ee la ogyahay ama la ogaan karo oo laga helay muuqaal la soo saaray [[Sebtembar]] [[2006]].<ref>{{cite AV media |people= |author= Abu Anas Mujahid|date=September 2006 |title=The Manhattan Raid Part 1|url=https://archive.org/details/TheManhattnRaidFullUrdu |trans-title= |format= |work=|type= |language=Arabic, Urdu, English|via=[[archive.org]]|publisher=[[As-Sahab Media]]|time=00:09, 00:13-15, 03:11, (etc)|access-date=12 May 2026|quote=[[Hamza al-Ghamdi]] Mid ka mid ah [[Shahiid|Shahiidiinta]] Duullaankii Manhattan}}</ref><ref>{{cite web|author=Bill Roggio|date=September 10, 2006|url=https://www.longwarjournal.org/archives/2006/09/the_full_version_of_the.php|title=Al Qaeda|work=longwarjournal.org|publisher=[[Foundation for Defense of Democracies]]|quote=Nuqulka buuxa ee muuqaalkii sannadguurada 9/11 ee as-Sahab, "Duullaankii Manhattan," ayaa la sii daayey galabnimadii maanta. [[Global Crisis Watch]] waxay hayaan nuqullada muuqaalka (labo qaybood) iyo falanqayn.}}</ref>}} kuwaas oo loo yaqaan si caadi ah '''9/11''',{{efn|oo loogu dhawaaqo "nine eleven"<ref>{{Cite book |last1=Allan |first1=Keith |author-link1=Keith Allan (linguist) |chapter-url=https://books.google.co.uk/books?redir_esc=y&id=b2rCLYHjDMgC&q=9%2F11#v=snippet&q=9%2F11&f=false|chapter=Chapter 8 Disease, death and killing - Censoring the language of killing|title=Forbidden Words: Taboo and the Censoring of Language |last2=Burridge |first2=Kate |author-link2=Kate Burridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2006 |isbn=978-1-139-45760-6 |page=233 |access-date=February 1, 2025 }}</ref>}} waxay ahaayeen taxane isku dubaridan oo [[weerar ismiidaamin ah]] ah oo uu fuliyey ururka [[Argagixisada Islaamiga ah]] ee [[al-Qaeda]] ka dhan ah Mareykanka sannadkii 2001. [[Hijackers in the September 11 attacks|Toban iyo sagaal argagixiso]] ayaa afduubtay afar diyaaradood, ka dibna mid kasta waxay ku kaxeeyeen [[Twin Towers]] oo ku yaallay [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ee magaalada New York. [[American Airlines Flight 77|Diyaaraddii saddexaad ayaa ku dhacday]] [[the Pentagon]], oo ah xarunta [[ Wasaaradda Gaashaandhigga Mareykanka ]], Ee [[Arlington County, Virginia]]. [[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ayaa ku dhacday]] beer miyi ah oo ku taal [[Pennsylvania]] intii lagu jiray kacdoon rakaabka ah. Ka jawaabidda weerarrada, Mareykanka wuxuu bilaabay [[war on terror|dagaalka ka dhanka ah argagixisada]] ee caalamiga ah, isagoo doonaya inuu baabi'iyo kooxaha cadaawadda leh ee loo aqoonsaday inay yihiin ururro argagixiso iyo dowladaha la sheegay inay taageeraan. Ajandahan siyaasadda arrimaha dibadda waxaa la fuliyey labadii sano ee ku xigay. Hoggaamiyaha, [[Mohamed Atta]], ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 11]] [[1 World Trade Center (1971–2001)|North Tower]] ee dhismaha World Trade Center saacadda markay ahayd 8:46 subaxnimo. Saacadda markay ahayd 9:03 subaxnimo{{efn|name=Time|Waqtiga saxda ah waa mid la isku khilaafsan yahay. ''Warbixinta Guddiga 9/11'' waxay sheegaysaa in Flight 175 ay ku dhacday South Tower saacadda markay ahayd 09:03:11 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=July 22, 2004 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=7–8 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004a}}}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://www.archives.gov/research/9-11/staff-report-sept2005.pdf |title=Staff Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks upon the United States |date=September 2005 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |page=24 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004b}} |orig-date=August 26, 2004}}</ref> NIST waxay warbixisay 09:02:59 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1-5av1.pdf |title=Visual Evidence, Damage Estimates, and Timeline Analysis |date=September 2005 |publisher=Building and Fire Research Laboratory, National Institute of Standards and Technology, United States Department of Commerce |page=27 |access-date=August 24, 2021 |ref={{harvid|NISTb|2005}}}}</ref> ilo kale oo qaarna waxay sheegaan 09:03:02 subaxnimo.<ref>{{Cite news |date=June 17, 2004 |title=Timeline for United Airlines Flight 175 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1962517 |access-date=August 24, 2021 |work=[[NPR]]}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, farqiga 16-ka daqiiqo ah ee u dhexeeya saameyn kasta waa la soo koobay ilaa 17.{{sfn|9/11 Commission|2004a|p=302}}}} [[Marwan al-Shehhi]] ayaa ku kaxeeyey [[United Airlines Flight 175]] [[2 World Trade Center (1971–2001)|South Tower]]. [[Collapse of the World Trade Center|Labaduba waxay dumeen]] saacad iyo afar iyo afartan daqiiqo gudahood,{{efn|name=Time1|In kasta oo NIST iyo Guddiga 9/11 ay bixiyaan xisaabaad kala duwan oo ku saabsan ilbiriqsiga saxda ah ee bilowga dumo ee North Tower, iyadoo NIST ay dhigtay 10:28:22 subaxnimo<ref>{{Cite web |date=September 11, 2023 |title=9/11/01 timeline: How the September 11, 2001 attacks unfolded |url=https://6abc.com/what-happened-on-911-september-11-remembrance-timeline-facts-about-911/6411796/ |access-date=November 4, 2023 |website=[[WPVI-TV]]}}</ref><ref>{{Cite journal |year=2005 |title=Final report on the collapse of the World Trade Center |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |journal=NIST |page=229 |access-date=December 7, 2023}}</ref> guddiguna 10:28:25 subaxnimo,<ref>{{Cite web |year=2004 |title=Collapse of WTC1 |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |access-date=December 7, 2023 |website=9/11 Final Report of the National Commission |page=329}}</ref> waxaa guud ahaan la aqbalay in Flight 11 aysan ku dhicin North Tower wax ka horreeya 8:46:26 subaxnimo,<ref name="102mins">{{Cite news |date=May 26, 2002 |title=102 Minutes: Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die |url=https://www.nytimes.com/2002/05/26/nyregion/102-minutes-last-words-at-the-trade-center-fighting-to-live-as-the-towers-die.html |access-date=June 23, 2023 |work=The New York Times}}</ref> markaa waqtigii ay ku qaadatay North Tower inay dumiso waxay ahayd wax yar ka yar 102 daqiiqo si kasta oo ay tahay.}} iyadoo la burburiyey shantii dhisme ee kale ee ka haray dhismaha. [[Hani Hanjour]] ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 77]] Pentagon saacadda markay ahayd 9:37 subaxnimo, taasoo sababtay burbur qayb ah. [[United Airlines Flight 93]], oo ay afduubteen [[Ziad Jarrah]], ayaa la rumeysan yahay inay bartilmaameedsanayeen midkood [[United States Capitol]] ama [[White House]]. Ka dib markii looga digay weerarradii hore, rakaabku way kaceen waxaana afduubayaashu ay diyaaradda ku kaxeeyeen [[Flight 93 National Memorial|beer]] u dhow [[Shanksville, Pennsylvania]], saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo. [[Federal Aviation Administration]] ayaa amartay in la hakiyo dhammaan taraafikada hawada [[airspace]] ee Mareykanka, taas oo u baahan dhammaan diyaaradaha hawada ku jira inay ku noqdaan meeshii ay ka kaceen ama ay u weecdaan Kanada. Tallaabooyinka laga qaaday Kanada si loo taageero diyaaradaha soo galaya iyo dadka saaran ayaa si wadajir ah loogu magacaabay [[Operation Yellow Ribbon]].
==Asalka Yimid==
[[File:National_Park_Service_9-11_Statue_of_Liberty_and_WTC_fire.jpg|thumb|Sawir-ka yimid Xagal kale]]
Fiidkaas, [[SIA]] ayaa u sheegtay Madaxweyne [[George W. Bush]] in [[Counterterrorism Center|Xarunteeda la-dagaallanka argagixisada]] ay u aqoonsatay weerarrada inay yihiin shaqada Al-Qaacida oo uu hoggaaminayo [[Usaama bin Laadin]]. [[U.S. government response to the September 11 attacks|Mareykanka ayaa kaga jawaabay]] bilaabidda dagaalka ka dhanka ah argagixisada iyo [[United States invasion of Afghanistan|duullaanka Afgaanistan]]. [[NATO]] ku dhawaaqiddeeda [[Article 5 contingency (2001)|Qodobka 5-aad ee Heshiiska Waqooyiga Atlantiga]]—isticmaalkiisa keliya ilaa maanta—waxay ugu baaqday xulafada inay la dagaallamaan [[Al-Qaacida]] sidoo kale. Markii ciidamada duullaanka Mareykanka iyo xulafada ay ku fidayeen [[Afgaanistan]], bin Laden [[Battle of Tora Bora|wuu ka baxsaday]]. Wuu diiday wax lug ah ilaa [[2004]], markii qaybo ka mid ah [[2004 Osama bin Laden video|bayaanka la duubay]] kaas oo uu ku aqbalay [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda weerarrada]] la sii daayey. [[Motives for the September 11 attacks|Sababaha Al-Qaacida ku xustay]] waxaa ka mid ahaa Taageerada [[Mareykanka]] ee [[israaiil|Israa'iil]], joogitaanka [[Operation Southern Watch|saldhigyada milatari ee Mareykanka ee Saudi Arabia]], iyo [[sanctions against Iraq|cunaqabateynta saaran Iraq]]. [[Manhunt for Osama bin Laden|Baadi-goobka bin Laden]] oo ku dhowaa toban sano ayaa ku dhammaaday [[Maajo]] [[2011]], markii La dilay intii lagu jiray weerar milatari oo [[Mareykanka]] ah gudaha [[Abbottabad]], [[Bakistaan]]. [[Dagaalkii Afgaanistaan]] Wuxuu sii socday [[toban]] sano oo kale.
Asalka [[Al-Qaacida]] Waxaa laga soo xigan karaa [[1979]], markii [[Midowgii Soofiyeeti]] uu weeraray Afgaanistaan, [[Usaama bin Laadin]] wuxuu u safray Afgaanistaan wuxuuna gacan ka geystay abaabulka mujaahidiinta Carabta si ay uga hortagaan [[Soofiyeetiga]]. Isagoo hoggaaminaya '''Ayman al-Zawahiri''', bin Laden wuxuu noqday mid sii kordhaya xagjirnimada. Sannadkii 1996, bin Laden wuxuu soo saaray fatwadiisii ugu horreysay, isagoo ugu baaqaya askarta Mareykanka inay ka baxaan Sacuudi Carabiya.
Fatwadiisii 2aad ee [[1998]], bin Laadin wuxuu ku qeexay diidmadiisa siyaasadda arrimaha dibadda ee Mareykanka ee ku saabsan Israa'iil, iyo sidoo kale joogitaanka joogtada ah ee ciidamada [[Mareykanka]] ee [[Sacuudi Carabiya]] ka dib [[Dagaalkii Khaliijka]]. Bin Laden wuxuu adeegsaday qoraallo Islaami ah si uu ugu dhiirrigeliyo [[Muslimiinta]] inay weeraraan Mareykanka ilaa cabashooyinkaas la xalliyo. Sida laga Soo xigtay bin Laadin, "Culimada Muslimiinta taariikhda Islaamka oo dhan waxay si wadajir ah isugu raaceen in jihaadku yahay waajib shaqsiyeed haddii Cadowgu burburiyo Dalalka Muslimiinta."
==Tixraacyo==
clqs6hd3pyacj61gk638w7cgimow9m0
302912
302911
2026-07-17T12:30:44Z
Isma4l
41797
Dib u celiyay nuxurka waa inaad dhex dhexaad ka ahaataa [[WP:NPOV]]
302912
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox civilian attack
| image = <!-- 🚨 Digniin 🚨: Kolajkan waxaa lagu heshiiyey dood ka dhacday [[Talk:September 11 attacks#Follow-up RfC: Infobox collage]]. Sida uu qabo [[WP:CONLEVEL]], HA beddelin wax ka mid ah kolajkan ilaa dood kale ay ka buriso middii hore. -->{{multiple image
| border = infobox
| total_width = 300
| perrow = 1/2/2
| image1 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC smoking on 9-11.jpeg
| alt1 = Qiiq madow oo daboolay Manhattan oo ka imaanaya Twin Towers
| image2 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->FEMA - 3969 - Photograph by Andrea Booher taken on 09-19-2001 in New York.jpg
| alt2 = Shaqaalaha samatabbixinta oo ku dhex socda burbur iyo qiiq goobta World Trade Center, iyo calanka Mareykanka oo ka babanaya dhinaca bidix
| image3 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->DN-SD-03-11451 (cropped).JPEG
| alt3 = Qeyb ka mid ah Pentagon-ka oo gubatay oo burburtay, taasoo muujineysa gudaha dhismaha
| image4 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->UA93 fuselage debris (slight cropped).jpg
| alt4 = Qeyb ka mid ah biraha diyaaradda Flight 93 oo leh laba daaqadood, oo ku dhex yaalla kayn
| image5 = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirka iyadoo aan la helin dood (RfC). -->WTC-Fireman requests 10 more colleagues (cropped).jpg
| alt5 = Dab-damis taagan burburka, oo kor u taagaya 10 farood si uu u codsado gargaar
| footer = <!-- 🚨 Sida kor ku xusan, HA beddelin sawirrada iyadoo aan la helin dood (RfC). -->{{hlist|''Laga bilaabo xagga sare, bidix ilaa midig:'' [[World Trade Center (1973–2001)|Twin Towers]] oo gubanaya|[[Rescue and recovery effort after the September 11 attacks on the World Trade Center|Shaqaalaha samatabbixinta]] ee [[World Trade Center site|Ground Zero]]|Qeyb burburtay oo ka mid ah [[the Pentagon]]|Qeyb ka mid ah [[United Airlines Flight 93|Flight 93]]|Dab-damis ku sugan Ground Zero}}
}}
| location = * [[Lower Manhattan]], New York
* [[Arlington County, Virginia]]
* [[Stonycreek Township, Somerset County, Pennsylvania|Stonycreek Township, Pennsylvania]]{{efn|Goobaha kale ee weerarka waxaa ka mid ah hawada sare ee [[Massachusetts]], [[New Jersey]], [[Ohio]], [[Kentucky]] iyo [[West Virginia]].}}
| date = {{start date and age|2001|09|11}}
| time-begin = {{circa}} 8:13 a.m.{{efn|Afduubayaashu waxay bilaabeen weerarkoodii ugu horreeyey qiyaastii 08:13 subaxnimo, markii koox ka kooban shan qof ay la wareegeen [[American Airlines Flight 11]], iyagoo dhaawacay laba qof oo midna dileen ka hor intaysan xoog ku gelin qolka duuliyaha.}}
| time-end = 10:03 a.m.{{efn|[[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ee la afduubtay]] ayaa ku burburtay beer ku taal Pennsylvania saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo, taasoo soo gebogabeysay weerarradii maadaama dhammaan dadkii weerarka geystay ay dhinteen diyaaradihiina la burburiyey. Si kastaba ha ahaatee, burburkii weerarka ayaa sii socday maadaama North Tower uu gubanayey 25 daqiiqo oo kale ilaa uu ugu dambeyntii burburay 10:28 subaxnimo.}}
| timezone = [[Eastern Time Zone|EDT]]
| type = {{hlist|[[Argagixisada Islaamiga ah]]|[[afduubka diyaaradaha]]|[[weerar ismiidaamin ah]]|[[laayid ballaaran]]}}
| target = * [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ([[American Airlines Flight 11|AA 11]] iyo [[United Airlines Flight 175|UA 175]])
* [[The Pentagon]] ([[American Airlines Flight 77|AA 77]])
* [[U.S. Capitol Building]] ama [[White House]] ([[United Airlines Flight 93|UA 93]]; waa ku guuldarreysteen sababo la xiriira kacdoon rakaabka ah)
| fatalities = [[Casualties of the September 11 attacks|2,996]]{{efn|Kumanaan kale ayaa loo maleynayaa inay u dhinteen xanuunno la xiriira weerarka; si kastaba ha ahaatee, tirada saxda ah lama yaqaan sababo la xiriira dhibaatada lagu ogaanayo kiisaska la xiriira weerarka.}} ([[Lists of victims of the September 11 attacks|2,977 oo ku dhintay weerarrada]] iyo [[Hijackers in the September 11 attacks|19 qof oo weerarka geystay]])
| injuries = 6,000–25,000+{{efn|Ishaaradu way kala duwan yihiin marka laga hadlayo tirada dhaawacyada―qaar waxay sheegaan 6,000 halka kuwa kalena ay gaarsiiyaan ilaa 25,000.}}
| perps = [[Al-Qaeda]] oo uu hoggaaminayey [[Osama bin Laden]]<br>[[Hamburg cell]] (sidoo kale fiiri: [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda]])
| numparts = [[Hijackers in the September 11 attacks|19]]
| motive = Qaar dhowr ah; fiiri [[Motives for the September 11 attacks]] iyo [[fatwas of Osama bin Laden]]
| convicted = {{unbulleted list|[[Zacarias Moussaoui]]|[[Imad Yarkas]]|[[Mounir el-Motassadeq]] (sidoo kale fiiri: [[Trials related to the September 11 attacks]])}}
| website = <!-- Waxba ha ku darin halkan. Fiiri [[Talk:September_11_attacks#Website_in_infobox]]. -->
| notes =
}}
'''Weerarradii 11-ka Sebteembar''',{{efn|Magaca ururka Al-Qaacida u bixiyey dhacdooyinkaas waa '''Duullaankii Manhattan''',<ref>{{Cite web |last=Riedel |first=Bruce |date=2011-07-15 |title=Al Qaeda's 9/11 Obsession |url=https://www.brookings.edu/articles/al-qaedas-911-obsession/ |website=[[brookings.edu]]}}</ref> tusaale, laga yaabee inuu yahay kii ugu horreeyey ee la ogyahay ama la ogaan karo oo laga helay muuqaal la soo saaray Sebteembar 2006.<ref>{{cite AV media |people= |author= Abu Anas Mujahid|date=September 2006 |title=The Manhattan Raid Part 1|url=https://archive.org/details/TheManhattnRaidFullUrdu |trans-title= |format= |work=|type= |language=Arabic, Urdu, English|via=[[archive.org]]|publisher=[[As-Sahab Media]]|time=00:09, 00:13-15, 03:11, (etc)|access-date=12 May 2026|quote=[[Hamza al-Ghamdi]] Mid ka mid ah [[Shahiid|Shahiidiinta]] Duullaankii Manhattan}}</ref><ref>{{cite web|author=Bill Roggio|date=September 10, 2006|url=https://www.longwarjournal.org/archives/2006/09/the_full_version_of_the.php|title=Al Qaeda|work=longwarjournal.org|publisher=[[Foundation for Defense of Democracies]]|quote=Nuqulka buuxa ee muuqaalkii sannadguurada 9/11 ee as-Sahab, "Duullaankii Manhattan," ayaa la sii daayey galabnimadii maanta. [[Global Crisis Watch]] waxay hayaan nuqullada muuqaalka (labo qaybood) iyo falanqayn.}}</ref>}} kuwaas oo loo yaqaan si caadi ah '''9/11''',{{efn|oo loogu dhawaaqo "nine eleven"<ref>{{Cite book |last1=Allan |first1=Keith |author-link1=Keith Allan (linguist) |chapter-url=https://books.google.co.uk/books?redir_esc=y&id=b2rCLYHjDMgC&q=9%2F11#v=snippet&q=9%2F11&f=false|chapter=Chapter 8 Disease, death and killing - Censoring the language of killing|title=Forbidden Words: Taboo and the Censoring of Language |last2=Burridge |first2=Kate |author-link2=Kate Burridge |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2006 |isbn=978-1-139-45760-6 |page=233 |access-date=February 1, 2025 }}</ref>}} waxay ahaayeen taxane isku dubaridan oo [[weerar ismiidaamin ah]] ah oo uu fuliyey ururka [[Argagixisada Islaamiga ah]] ee [[al-Qaeda]] ka dhan ah Mareykanka sannadkii 2001. [[Hijackers in the September 11 attacks|Toban iyo sagaal argagixiso]] ayaa afduubtay afar diyaaradood, ka dibna mid kasta waxay ku kaxeeyeen [[Twin Towers]] oo ku yaallay [[World Trade Center (1973–2001)|World Trade Center]] ee magaalada New York. [[American Airlines Flight 77|Diyaaraddii saddexaad ayaa ku dhacday]] [[the Pentagon]], oo ah xarunta [[United States Department of Defense]], ee [[Arlington County, Virginia]]. [[United Airlines Flight 93|Diyaaraddii afraad ayaa ku dhacday]] beer miyi ah oo ku taal [[Pennsylvania]] intii lagu jiray kacdoon rakaabka ah. Ka jawaabidda weerarrada, Mareykanka wuxuu bilaabay [[war on terror|dagaalka ka dhanka ah argagixisada]] ee caalamiga ah, isagoo doonaya inuu baabi'iyo kooxaha cadaawadda leh ee loo aqoonsaday inay yihiin ururro argagixiso iyo dowladaha la sheegay inay taageeraan. Ajandahan siyaasadda arrimaha dibadda waxaa la fuliyey labadii sano ee ku xigay. Hoggaamiyaha, [[Mohamed Atta]], ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 11]] [[1 World Trade Center (1971–2001)|North Tower]] ee dhismaha World Trade Center saacadda markay ahayd 8:46 subaxnimo. Saacadda markay ahayd 9:03 subaxnimo{{efn|name=Time|Waqtiga saxda ah waa mid la isku khilaafsan yahay. ''Warbixinta Guddiga 9/11'' waxay sheegaysaa in Flight 175 ay ku dhacday South Tower saacadda markay ahayd 09:03:11 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |title=Final Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |date=July 22, 2004 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |pages=7–8 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004a}}}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://www.archives.gov/research/9-11/staff-report-sept2005.pdf |title=Staff Report of the 9/11 Commission on Terrorist Attacks upon the United States |date=September 2005 |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |page=24 |access-date=August 15, 2021 |ref={{harvid|9/11 Commission|2004b}} |orig-date=August 26, 2004}}</ref> NIST waxay warbixisay 09:02:59 subaxnimo,<ref>{{Cite report |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1-5av1.pdf |title=Visual Evidence, Damage Estimates, and Timeline Analysis |date=September 2005 |publisher=Building and Fire Research Laboratory, National Institute of Standards and Technology, United States Department of Commerce |page=27 |access-date=August 24, 2021 |ref={{harvid|NISTb|2005}}}}</ref> ilo kale oo qaarna waxay sheegaan 09:03:02 subaxnimo.<ref>{{Cite news |date=June 17, 2004 |title=Timeline for United Airlines Flight 175 |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=1962517 |access-date=August 24, 2021 |work=[[NPR]]}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, farqiga 16-ka daqiiqo ah ee u dhexeeya saameyn kasta waa la soo koobay ilaa 17.{{sfn|9/11 Commission|2004a|p=302}}}} [[Marwan al-Shehhi]] ayaa ku kaxeeyey [[United Airlines Flight 175]] [[2 World Trade Center (1971–2001)|South Tower]]. [[Collapse of the World Trade Center|Labaduba waxay dumeen]] saacad iyo afar iyo afartan daqiiqo gudahood,{{efn|name=Time1|In kasta oo NIST iyo Guddiga 9/11 ay bixiyaan xisaabaad kala duwan oo ku saabsan ilbiriqsiga saxda ah ee bilowga dumo ee North Tower, iyadoo NIST ay dhigtay 10:28:22 subaxnimo<ref>{{Cite web |date=September 11, 2023 |title=9/11/01 timeline: How the September 11, 2001 attacks unfolded |url=https://6abc.com/what-happened-on-911-september-11-remembrance-timeline-facts-about-911/6411796/ |access-date=November 4, 2023 |website=[[WPVI-TV]]}}</ref><ref>{{Cite journal |year=2005 |title=Final report on the collapse of the World Trade Center |url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/NCSTAR/ncstar1.pdf |journal=NIST |page=229 |access-date=December 7, 2023}}</ref> guddiguna 10:28:25 subaxnimo,<ref>{{Cite web |year=2004 |title=Collapse of WTC1 |url=https://9-11commission.gov/report/911Report.pdf |access-date=December 7, 2023 |website=9/11 Final Report of the National Commission |page=329}}</ref> waxaa guud ahaan la aqbalay in Flight 11 aysan ku dhicin North Tower wax ka horreeya 8:46:26 subaxnimo,<ref name="102mins">{{Cite news |date=May 26, 2002 |title=102 Minutes: Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die |url=https://www.nytimes.com/2002/05/26/nyregion/102-minutes-last-words-at-the-trade-center-fighting-to-live-as-the-towers-die.html |access-date=June 23, 2023 |work=The New York Times}}</ref> markaa waqtigii ay ku qaadatay North Tower inay dumiso waxay ahayd wax yar ka yar 102 daqiiqo si kasta oo ay tahay.}} iyadoo la burburiyey shantii dhisme ee kale ee ka haray dhismaha. [[Hani Hanjour]] ayaa ku kaxeeyey [[American Airlines Flight 77]] Pentagon saacadda markay ahayd 9:37 subaxnimo, taasoo sababtay burbur qayb ah. [[United Airlines Flight 93]], oo ay afduubteen [[Ziad Jarrah]], ayaa la rumeysan yahay inay bartilmaameedsanayeen midkood [[United States Capitol]] ama [[White House]]. Ka dib markii looga digay weerarradii hore, rakaabku way kaceen waxaana afduubayaashu ay diyaaradda ku kaxeeyeen [[Flight 93 National Memorial|beer]] u dhow [[Shanksville, Pennsylvania]], saacadda markay ahayd 10:03 subaxnimo. [[Federal Aviation Administration]] ayaa amartay in la hakiyo dhammaan taraafikada hawada [[airspace]] ee Mareykanka, taas oo u baahan dhammaan diyaaradaha hawada ku jira inay ku noqdaan meeshii ay ka kaceen ama ay u weecdaan Kanada. Tallaabooyinka laga qaaday Kanada si loo taageero diyaaradaha soo galaya iyo dadka saaran ayaa si wadajir ah loogu magacaabay [[Operation Yellow Ribbon]].
Fiidkaas, [[Central Intelligence Agency]] ayaa u sheegtay Madaxweyne [[George W. Bush]] in [[Counterterrorism Center|Xarunteeda la-dagaallanka argagixisada]] ay u aqoonsatay weerarrada inay yihiin shaqada Al-Qaacida oo uu hoggaaminayo [[Osama bin Laden]]. [[U.S. government response to the September 11 attacks|Mareykanka ayaa kaga jawaabay]] bilaabidda dagaalka ka dhanka ah argagixisada iyo [[United States invasion of Afghanistan|duullaanka Afghanistan]]. [[NATO]] ku dhawaaqiddeeda [[Article 5 contingency (2001)|Qodobka 5-aad ee Heshiiska Waqooyiga Atlantiga]]—isticmaalkiisa keliya ilaa maanta—waxay ugu baaqday xulafada inay la dagaallamaan Al-Qaacida sidoo kale. Markii ciidamada duullaanka Mareykanka iyo xulafada ay ku fidayeen Afghanistan, bin Laden [[Battle of Tora Bora|wuu ka baxsaday]]. Wuu diiday wax lug ah ilaa 2004, markii qaybo ka mid ah [[2004 Osama bin Laden video|bayaanka la duubay]] kaas oo uu ku aqbalay [[Responsibility for the September 11 attacks|masuuliyadda weerarrada]] la sii daayey. [[Motives for the September 11 attacks|Sababaha Al-Qaacida ku xustay]] waxaa ka mid ahaa [[Israel–United States relations|taageerada Mareykanka ee Israel]], joogitaanka [[Operation Southern Watch|saldhigyada milatari ee Mareykanka ee Saudi Arabia]], iyo [[sanctions against Iraq|cunaqabateynta saaran Iraq]]. [[Manhunt for Osama bin Laden|Baadi-goobka bin Laden]] oo ku dhowaa toban sano ayaa ku dhammaaday May 2011, markii [[Killing of Osama bin Laden|la dilay intii lagu jiray weerar milatari oo Mareykanka ah]] gudaha [[Abbottabad]], Pakistan. [[War in Afghanistan (2001–2021)|Dagaalkii Afghanistan]] wuxuu sii socday toban sano oo kale.
Weerarradu [[Casualties of the September 11 attacks|waxay dileen 2,977 qof, waxay dhaawaceen kumanaan kale]],{{efn|Marka laga reebo afduubayaasha}} waxayna horseedeen [[Health effects arising from the September 11 attacks|cawaaqib xumo caafimaad oo muddo dheer ah]] iyadoo ay sababtay ugu yaraan {{USD|10}}{{nbsp}}bilyan oo burbur ah kaabayaasha iyo hantida. Waxay weli tahay weerarkii argagixiso ee ugu dhimashada badnaa taariikhda, iyo sidoo kale [[List of the deadliest firefighter disasters in the United States|dhacdadii ugu dhimashada badnayd ee dab-damiska]] iyo shaqaalaha [[List of law enforcement officers killed in the line of duty in the United States|sharci fulinta]] ee taariikhda Mareykanka, iyadoo dishay 343 iyo 72 xubnood, siday u kala horreeyaan. Shilalkii Flight 11 iyo Flight 175 waxay ahaayeen [[List of deadliest aircraft accidents and incidents#Table|musiibooyinkii duulimaad ee ugu dhimashada badnaa abid]], iyo isku dhaca Flight 77 ee Pentagon wuxuu sababay tiradii afraad ee ugu sarreysay ee dhimashada dhulka ee shil diyaarad taariikhda. Burburkii World Trade Center iyo [[List of buildings damaged or destroyed in the September 11 attacks|deegaannada ku xeeran]] ayaa si dhab ah u dhaawacay dhaqaalaha Mareykanka waxayna [[Economic effects of the September 11 attacks|kicisay naxdin suuqeed caalami ah]]. Waddamo kale oo badan ayaa adkeeyey [[anti-terrorism legislation|sharciyada ka dhanka ah argagixisada]] waxayna ballaariyeen awoodahooda [[Law enforcement agency|sharci fulinta]] iyo [[intelligence agencies|hay'adaha sirdoonka]]. Tirada guud ee dhimashada ay sababeen weerarradu, oo lagu daray tirada dhimashada ee iskahorimaadyada ay si toos ah u kiciyeen, waxaa lagu qiyaasay [[Costs of War Project]] inay ka badan tahay 4.5{{nbsp}}milyan.<ref name=":2">{{Cite news |last=Berger |first=Miriam |date=May 15, 2023 |title=Post-9/11 wars have contributed to some 4.5 million deaths, report suggests |url=https://www.washingtonpost.com/world/2023/05/15/war-on-terror-911-deaths-afghanistan-iraq/ |url-access=subscription |access-date=May 26, 2024 |newspaper=The Washington Post}}</ref>
Nadiifinta [[World Trade Center site|goobta World Trade Center]] (oo si caadi ah loogu yaqaan "Ground Zero") ayaa lagu dhammeeyey May 2002, halka Pentagon-ka dib loo dayactiray muddo sanad gudihiis ah. Ka dib dib-u-dhacyo ku yimid naqshadaynta dhismaha beddelka ah, [[World Trade Center (2001–present)|lix dhisme oo cusub]] ayaa loo qorsheeyey inay beddelaan munaaradaha lumay ee goobta World Trade Center, oo ay la socdaan matxaf iyo xusuus-qor u heellan kuwa lagu dilay ama lagu dhaawacay weerarrada. Dhismihii ugu sarreeyey, [[One World Trade Center]], ayaa dhismihiisa bilaabmay 2006 wuxuuna furmay 2014. [[Memorials and services for the September 11 attacks|Xusuusta weerarrada]] waxaa ka mid ah [[National September 11 Memorial & Museum]] ee magaalada New York; [[Pentagon Memorial]] ee Arlington County, Virginia; iyo [[Flight 93 National Memorial]] oo ku taal goobta shilka ee Pennsylvania.
==Tixraacyo==
jmhnup5o9yrr4tknczapjzq5i04xz2u
Bad Tabarz
0
49564
302935
302888
2026-07-17T15:27:08Z
Videoiib7
46243
302935
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox German place
|image_photo = GTH Nonnenberg 01.jpg
|image_caption = Muuqaal qaybta degmada Cabarz
|image_coa = Wappen Tabarz.svg
|coordinates = {{coord|50|52|57|N|10|30|48|E|format=dms|display=inline,title}}
|image_plan = Bad Tabarz in GTH.svg
|state =
|district = Gotha
|elevation = 394-916
|area = 21.15
|postal_code = 99891
|area_code = 036259
|licence = GTH
|Gemeindeschlüssel = 16 0 67 064
|website = [https://www.bad-tabarz.de/ bad-tabarz.de]
|mayor = David Ortmann<ref>[https://wahlen.thueringen.de/datenbank/wahl1/wahl.asp?wahlart=BM&wJahr=0000&zeigeErg=LAND&auswertung=2 Gewählte Bürgermeister - aktuelle Landesübersicht], Freistaat Thüringen, la helay 14 Luulyo 2021.</ref>
|leader_term = 2020–26
|party =
}}
'''Bad Tabarz'''<ref>{{cite web|title=Tabarz darf sich jetzt "Bad Tabarz" nennen|url=http://www.focus.de/regional/erfurt/kommunen-tabarz-darf-sich-jetzt-bad-tabarz-nennen_id_6764324.html|website=focus.de|accessdate=18 July 2017|date=9 March 2017}}</ref> Waa [[Municipalities of Germany|degmo]] ku taal [[Gotha (district)|degmada Gotha]], ee [[Thüringen]], [[Jarmalka]]. Waa goob dalxiis oo loogu talagalay isboortiga jiilaalka iyo saldhigga dhammaadka ee [[Thüringerwaldbahn]] oo ah [[tram]]-ka miyiga.
==Tixraacyo==
{{Reflist}}
f43wtwlkqn4o1kvd8vckggi3pkqcbz5
Ciyaarta fiidiyowga
0
49570
302913
2026-07-17T12:34:00Z
~2026-40010-71
46548
Bog cusub: {{Short description|Electronic game with user interface and visual feedback}} {{Hatnote group|{{other uses|Video Games (disambiguation)}} {{Redirect|Computer game|games played on personal computers|PC game|other uses|Computer game (disambiguation)}} }} {{Pp-vandalism|small=yes}} {{Use dmy dates|date=January 2020}} [[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|A ''[[Pong]]''-clone [[Video game console|console]] of the First generation of video game consoles|first gen...
302913
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Electronic game with user interface and visual feedback}}
{{Hatnote group|{{other uses|Video Games (disambiguation)}}
{{Redirect|Computer game|games played on personal computers|PC game|other uses|Computer game (disambiguation)}}
}}
{{Pp-vandalism|small=yes}}
{{Use dmy dates|date=January 2020}}
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|A ''[[Pong]]''-clone [[Video game console|console]] of the [[First generation of video game consoles|first generation]] at the [[Computerspielemuseum Berlin]]|alt=Two children playing ''Pong'' on a television set.]]
{{Video Games|all}}
p848egd6bp15pzy65tyun9mz52gxoe4
302917
302913
2026-07-17T12:41:59Z
Isma4l
41797
/* */
302917
wikitext
text/x-wiki
Ciyaar fiidiyo ah, ciyaar kombuyuutar, ama si fudud ciyaar waa ciyaar elektaroonik ah oo ku lug leh la falgalida isticmaalaha ama aaladaha wax lagu geliyo (sida joodariga, kantaroolaha, kiiboodhka, ama aalad dareemaysa dhaqdhaqaaqa) si loo soo saaro jawaab celin muuqaal ah oo ka imanaysa aaladda bandhigga, inta badan lagu muujiyo qaab fiidiyo ah oo ku yaal telefishanka, kormeeraha kombuyuutarka, bandhig fidsan ama shaashad taabasho ah oo ku yaal aaladaha gacanta, ama xirmo xaqiiqo ah oo muuqaal ah. Inta badan ciyaaraha fiidiyowga ee casriga ah waa maqal-muuqaal, iyadoo maqalka lagu soo bandhigo sameecado ama taleefoonnada gacanta, mararka qaarkoodna leh noocyo kale oo dareen ah (tusaale, tignoolajiyada taabashada oo bixisa dareenka taabashada). Qaar ka mid ah ciyaaraha fiidiyowga ayaa sidoo kale u oggolaanaya makarafoonka iyo kamaradaha inay galaan wada-hadalka ciyaarta iyo baahinta tooska ah.
Ciyaaraha fiidiyowga waxaa sida caadiga ah loo kala saaraa iyadoo loo eegayo qalabkooda, kaas oo dhaqan ahaan ku jira ciyaaraha arcade, ciyaaraha konsole, iyo ciyaaraha kombiyuutarka (oo ay ku jiraan ciyaaraha LAN, ciyaaraha khadka, iyo ciyaaraha browserka). Dhawaan, warshadaha ciyaaraha fiidiyowga ayaa ku fiday ciyaaraha mobilada iyada oo loo marayo aaladaha mobilada (sida taleefannada casriga ah iyo kombuyuutarrada tablet-ka), xaqiiqo muuqaal ah iyo nidaamyada xaqiiqo la kordhiyay, iyo ciyaaraha daruuriga ah ee fog. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa sidoo kale loo kala saaraa noocyo badan oo kala duwan iyadoo loo eegayo qaabka ciyaarta iyo dhagaystayaasha bartilmaameedka ah.
Tijaabooyinkii ugu horreeyay ee ciyaaraha fiidiyowga ee 1950-meeyadii iyo 1960-meeyadii waxay ahaayeen fidinta fudud ee ciyaaraha elektaroonigga ah iyadoo la adeegsanayo wax soo saar u eg fiidiyoowga oo ka imanaya kombuyuutarro waaweyn oo qol cabbir ah. Ciyaartii ugu horreysay ee ciyaaraha fiidiyowga ee macaamiisha waxay ahayd ciyaartii arcade ee Computer Space 1971-kii, taas oo dhiirigelin ka heshay ciyaartii hore ee kombiyuutarka ee 1962 Spacewar!. 1972-kii waxaa timid ciyaartii caanka ahayd ee Pong iyo konsole-kii ugu horreeyay ee ciyaaraha guriga, Magnavox Odyssey. Warshaduhu waxay si degdeg ah u koreen intii lagu jiray "da'da dahabka ah" ee ciyaaraha arcade laga bilaabo dabayaaqadii 1970-meeyadii ilaa horraantii 1980-meeyadii laakiin waxay la kulmeen burburkii suuqa ciyaaraha fiidiyowga ee Waqooyiga Ameerika 1983-kii sababtoo ah luminta kontoroolka daabacaadda iyo dhergitaanka suuqa. Burburka ka dib, warshaduhu way qaan-gaareen, waxaa maamulay shirkado Jabbaan ah sida Nintendo, Sega, iyo Sony Interactive Entertainment, waxayna aasaaseen habab ku xeeran horumarinta iyo qaybinta ciyaaraha fiidiyowga si looga hortago burbur la mid ah mustaqbalka, kuwaas oo intooda badan ay sii wadaan in la raaco. 2000-meeyadii, warshadaha aasaasiga ah waxay ku xuddun u ahaayeen ciyaaraha "AAA", iyagoo meel yar uga tagay ciyaaraha tijaabada ah ee khatarta badan. Marka lagu daro helitaanka internetka iyo qaybinta dhijitaalka ah, tani waxay siisay qol loogu talagalay horumarinta ciyaaraha fiidiyowga ee madax-bannaan (ama "ciyaaraha indie") si ay u helaan caan 2010-meeyadii. Tan iyo markaas, muhiimadda ganacsi ee warshadaha ciyaaraha fiidiyowga ayaa sii kordhaya. Suuqyada Aasiya ee soo ifbaxaya iyo fidinta ciyaaraha taleefannada casriga ah gaar ahaan waxay u beddelayaan tirakoobka ciyaartoyda dhinaca ciyaaraha caadiga ah iyo ciyaaraha raaxada, waxayna kordhinayaan dakhliga iyadoo lagu darayo ciyaaraha adeeg ahaan.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|Pong-clone console ee jiilkii koowaad ee kormeeraha ciyaaraha fiidiyowga oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee Berlin|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
Maanta, horumarinta ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan tahay xirfado badan, aragti, wada shaqayn, iyo xiriir ka dhexeeya dhinacyo kala duwan, oo ay ku jiraan horumariyeyaasha, daabacayaasha, qaybiyeyaasha, tafaariiqleyaasha, soosaarayaasha qalabka elektaroonigga ah, iyo suuq-geeyayaasha kale, si guul leh loogu keeno ciyaar macaamiisheeda. Sida 2020, suuqa caalamiga ah ee ciyaaraha fiidiyowga ayaa lahaa dakhli sanadle ah oo lagu qiyaasay 159 bilyan oo USD oo dhan qalabka, software-ka, iyo adeegyada, kaas oo saddex jeer ka weyn cabbirka warshadaha muusigga ee caalamiga ah iyo afar jeer kan warshadaha filimada 2019, taas oo ka dhigaysa mid culus oo la mid ah warshadaha madadaalada ee casriga ah. Suuqa ciyaaraha fiidiyowga ayaa sidoo kale saameyn weyn ku leh warshadaha elektaroonigga ah, halkaas oo qaybaha kombuyuutarrada shakhsi ahaaneed, konsole, iyo iibka hareeraha, iyo sidoo kale baahiyaha macaamiisha ee waxqabadka ciyaarta oo wanaagsan, ay ahaayeen arrimo xoog leh oo horseed u ah naqshadaynta qalabka iyo hal-abuurka.
==Tixraacyo==
095xeslctjofvfzu58emjjycdrwlu55
302948
302917
2026-07-18T03:23:12Z
Videoiib7
46243
302948
wikitext
text/x-wiki
'''Ciyaaraha fiidiyowga''' Ama '''Ciyaarta kombuyuutar''' ([[Af-Ingiriisi]]: ''Video Games'') Waa ciyaaro lagu barnaamijiyo oo badanaa lagu ciyaaro qalabka ciyaaraha fiidiyowga, kuwaas oo markaa lagu soo bandhigo telefishanka ka dib marka qalabka ciyaaraha la xiro. Qalabka wax lagu soo geliyo ee ciyaaraha fiidiyowga badanaa waa kuwa xakameeya, badhamada (mashiinnada arcade), kiiboodhka, jiirarka, ama qalabka kale ee la isticmaalo. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa lagu ciyaari karaa aaladaha gaarka ah ee ku xiran telefishanka, aaladaha la qaadi karo, kombiyuutarrada, taleefannada gacanta, ama kombiyuutarrada gacanta lagu qaato.
Ciyaaraha fiidiyowga waxaa sida caadiga ah loo kala saaraa iyadoo loo eegayo qalabkooda, kaas oo dhaqan ahaan ku jira ciyaaraha arcade, ciyaaraha konsole, iyo ciyaaraha kombiyuutarka (oo ay ku jiraan ciyaaraha LAN, ciyaaraha khadka, iyo ciyaaraha browserka). Dhawaan, warshadaha ciyaaraha fiidiyowga ayaa ku fiday ciyaaraha mobilada iyada oo loo marayo aaladaha mobilada (sida taleefannada casriga ah iyo kombuyuutarrada tablet-ka), xaqiiqo muuqaal ah iyo nidaamyada xaqiiqo la kordhiyay, iyo ciyaaraha daruuriga ah ee fog. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa sidoo kale loo kala saaraa noocyo badan oo kala duwan iyadoo loo eegayo qaabka ciyaarta iyo dhagaystayaasha bartilmaameedka ah.
Tijaabooyinkii ugu horreeyay ee ciyaaraha fiidiyowga ee 1950-meeyadii iyo 1960-meeyadii waxay ahaayeen fidinta fudud ee ciyaaraha elektaroonigga ah iyadoo la adeegsanayo wax soo saar u eg fiidiyoowga oo ka imanaya kombuyuutarro waaweyn oo qol cabbir ah. Ciyaartii ugu horreysay ee ciyaaraha fiidiyowga ee macaamiisha waxay ahayd ciyaartii arcade ee Computer Space 1971-kii, taas oo dhiirigelin ka heshay ciyaartii hore ee kombiyuutarka ee 1962 Spacewar!. 1972-kii waxaa timid ciyaartii caanka ahayd ee Pong iyo konsole-kii ugu horreeyay ee ciyaaraha guriga, Magnavox Odyssey. Warshaduhu waxay si degdeg ah u koreen intii lagu jiray "da'da dahabka ah" ee ciyaaraha arcade laga bilaabo dabayaaqadii 1970-meeyadii ilaa horraantii 1980-meeyadii laakiin waxay la kulmeen burburkii suuqa ciyaaraha fiidiyowga ee Waqooyiga Ameerika 1983-kii sababtoo ah luminta kontoroolka daabacaadda iyo dhergitaanka suuqa. Burburka ka dib, warshaduhu way qaan-gaareen, waxaa maamulay shirkado Jabbaan ah sida Nintendo, Sega, iyo Sony Interactive Entertainment, waxayna aasaaseen habab ku xeeran horumarinta iyo qaybinta ciyaaraha fiidiyowga si looga hortago burbur la mid ah mustaqbalka, kuwaas oo intooda badan ay sii wadaan in la raaco. 2000-meeyadii, warshadaha aasaasiga ah waxay ku xuddun u ahaayeen ciyaaraha "AAA", iyagoo meel yar uga tagay ciyaaraha tijaabada ah ee khatarta badan. Marka lagu daro helitaanka internetka iyo qaybinta dhijitaalka ah, tani waxay siisay qol loogu talagalay horumarinta ciyaaraha fiidiyowga ee madax-bannaan (ama "ciyaaraha indie") si ay u helaan caan 2010-meeyadii. Tan iyo markaas, muhiimadda ganacsi ee warshadaha ciyaaraha fiidiyowga ayaa sii kordhaya. Suuqyada Aasiya ee soo ifbaxaya iyo fidinta ciyaaraha taleefannada casriga ah gaar ahaan waxay u beddelayaan tirakoobka ciyaartoyda dhinaca ciyaaraha caadiga ah iyo ciyaaraha raaxada, waxayna kordhinayaan dakhliga iyadoo lagu darayo ciyaaraha adeeg ahaan.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|Pong-clone console ee jiilkii koowaad ee kormeeraha ciyaaraha fiidiyowga oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee Berlin|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
Maanta, horumarinta ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan tahay xirfado badan, aragti, wada shaqayn, iyo xiriir ka dhexeeya dhinacyo kala duwan, oo ay ku jiraan horumariyeyaasha, daabacayaasha, qaybiyeyaasha, tafaariiqleyaasha, soosaarayaasha qalabka elektaroonigga ah, iyo suuq-geeyayaasha kale, si guul leh loogu keeno ciyaar macaamiisheeda. Sida 2020, suuqa caalamiga ah ee ciyaaraha fiidiyowga ayaa lahaa dakhli sanadle ah oo lagu qiyaasay 159 bilyan oo USD oo dhan qalabka, software-ka, iyo adeegyada, kaas oo saddex jeer ka weyn cabbirka warshadaha muusigga ee caalamiga ah iyo afar jeer kan warshadaha filimada 2019, taas oo ka dhigaysa mid culus oo la mid ah warshadaha madadaalada ee casriga ah. Suuqa ciyaaraha fiidiyowga ayaa sidoo kale saameyn weyn ku leh warshadaha elektaroonigga ah, halkaas oo qaybaha kombuyuutarrada shakhsi ahaaneed, konsole, iyo iibka hareeraha, iyo sidoo kale baahiyaha macaamiisha ee waxqabadka ciyaarta oo wanaagsan, ay ahaayeen arrimo xoog leh oo horseed u ah naqshadaynta qalabka iyo hal-abuurka.
==Tixraacyo==
dpi1mujk0j1qsxof5o4a9raalxhvfj5
302949
302948
2026-07-18T03:26:16Z
Videoiib7
46243
302949
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ciyaarta fiidiyowga]]''' Ama '''Ciyaarta [[Kasjil (kombiyuutar)|Kombuyuutar]]''' ([[Af-Ingiriisi]]: ''Video Games'') Waa ciyaaro lagu barnaamijiyo oo badanaa lagu ciyaaro qalabka ciyaaraha fiidiyowga, kuwaas oo markaa lagu soo bandhigo telefishanka ka dib marka qalabka ciyaaraha la xiro. Qalabka wax lagu soo geliyo ee ciyaaraha fiidiyowga badanaa waa kuwa xakameeya, badhamada (Mashiinnada Arkyiid ), kiiboodhka, jiirarka, ama qalabka kale ee la isticmaalo. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa lagu ciyaari karaa aaladaha gaarka ah ee ku xiran telefishanka, aaladaha la qaadi karo, kombiyuutarrada, taleefannada gacanta, ama kombiyuutarrada gacanta lagu qaato.
Ciyaaraha fiidiyowga waxaa sida caadiga ah loo kala saaraa iyadoo loo eegayo qalabkooda, kaas oo dhaqan ahaan ku jira ciyaaraha arcade, ciyaaraha konsole, iyo ciyaaraha kombiyuutarka (oo ay ku jiraan ciyaaraha LAN, ciyaaraha khadka, iyo ciyaaraha browserka). Dhawaan, warshadaha ciyaaraha fiidiyowga ayaa ku fiday ciyaaraha mobilada iyada oo loo marayo aaladaha mobilada (sida taleefannada casriga ah iyo kombuyuutarrada tablet-ka), xaqiiqo muuqaal ah iyo nidaamyada xaqiiqo la kordhiyay, iyo ciyaaraha daruuriga ah ee fog. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa sidoo kale loo kala saaraa noocyo badan oo kala duwan iyadoo loo eegayo qaabka ciyaarta iyo dhagaystayaasha bartilmaameedka ah.
Tijaabooyinkii ugu horreeyay ee ciyaaraha fiidiyowga ee 1950-meeyadii iyo 1960-meeyadii waxay ahaayeen fidinta fudud ee ciyaaraha elektaroonigga ah iyadoo la adeegsanayo wax soo saar u eg fiidiyoowga oo ka imanaya kombuyuutarro waaweyn oo qol cabbir ah. Ciyaartii ugu horreysay ee ciyaaraha fiidiyowga ee macaamiisha waxay ahayd ciyaartii arcade ee Computer Space 1971-kii, taas oo dhiirigelin ka heshay ciyaartii hore ee kombiyuutarka ee 1962 Spacewar!. 1972-kii waxaa timid ciyaartii caanka ahayd ee Pong iyo konsole-kii ugu horreeyay ee ciyaaraha guriga, Magnavox Odyssey. Warshaduhu waxay si degdeg ah u koreen intii lagu jiray "da'da dahabka ah" ee ciyaaraha arcade laga bilaabo dabayaaqadii 1970-meeyadii ilaa horraantii 1980-meeyadii laakiin waxay la kulmeen burburkii suuqa ciyaaraha fiidiyowga ee Waqooyiga Ameerika 1983-kii sababtoo ah luminta kontoroolka daabacaadda iyo dhergitaanka suuqa. Burburka ka dib, warshaduhu way qaan-gaareen, waxaa maamulay shirkado Jabbaan ah sida Nintendo, Sega, iyo Sony Interactive Entertainment, waxayna aasaaseen habab ku xeeran horumarinta iyo qaybinta ciyaaraha fiidiyowga si looga hortago burbur la mid ah mustaqbalka, kuwaas oo intooda badan ay sii wadaan in la raaco. 2000-meeyadii, warshadaha aasaasiga ah waxay ku xuddun u ahaayeen ciyaaraha "AAA", iyagoo meel yar uga tagay ciyaaraha tijaabada ah ee khatarta badan. Marka lagu daro helitaanka internetka iyo qaybinta dhijitaalka ah, tani waxay siisay qol loogu talagalay horumarinta ciyaaraha fiidiyowga ee madax-bannaan (ama "ciyaaraha indie") si ay u helaan caan 2010-meeyadii. Tan iyo markaas, muhiimadda ganacsi ee warshadaha ciyaaraha fiidiyowga ayaa sii kordhaya. Suuqyada Aasiya ee soo ifbaxaya iyo fidinta ciyaaraha taleefannada casriga ah gaar ahaan waxay u beddelayaan tirakoobka ciyaartoyda dhinaca ciyaaraha caadiga ah iyo ciyaaraha raaxada, waxayna kordhinayaan dakhliga iyadoo lagu darayo ciyaaraha adeeg ahaan.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|Pong-clone console ee jiilkii koowaad ee kormeeraha ciyaaraha fiidiyowga oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee Berlin|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
Maanta, horumarinta ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan tahay xirfado badan, aragti, wada shaqayn, iyo xiriir ka dhexeeya dhinacyo kala duwan, oo ay ku jiraan horumariyeyaasha, daabacayaasha, qaybiyeyaasha, tafaariiqleyaasha, soosaarayaasha qalabka elektaroonigga ah, iyo suuq-geeyayaasha kale, si guul leh loogu keeno ciyaar macaamiisheeda. Sida 2020, suuqa caalamiga ah ee ciyaaraha fiidiyowga ayaa lahaa dakhli sanadle ah oo lagu qiyaasay 159 bilyan oo USD oo dhan qalabka, software-ka, iyo adeegyada, kaas oo saddex jeer ka weyn cabbirka warshadaha muusigga ee caalamiga ah iyo afar jeer kan warshadaha filimada 2019, taas oo ka dhigaysa mid culus oo la mid ah warshadaha madadaalada ee casriga ah. Suuqa ciyaaraha fiidiyowga ayaa sidoo kale saameyn weyn ku leh warshadaha elektaroonigga ah, halkaas oo qaybaha kombuyuutarrada shakhsi ahaaneed, konsole, iyo iibka hareeraha, iyo sidoo kale baahiyaha macaamiisha ee waxqabadka ciyaarta oo wanaagsan, ay ahaayeen arrimo xoog leh oo horseed u ah naqshadaynta qalabka iyo hal-abuurka.
==Tixraacyo==
e66onaigvdu34n8tw32hw33uzfpvi6j
302950
302949
2026-07-18T03:27:56Z
Videoiib7
46243
/* Tixraacyo */
302950
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ciyaarta fiidiyowga]]''' Ama '''Ciyaarta [[Kasjil (kombiyuutar)|Kombuyuutar]]''' ([[Af-Ingiriisi]]: ''Video Games'') Waa ciyaaro lagu barnaamijiyo oo badanaa lagu ciyaaro qalabka ciyaaraha fiidiyowga, kuwaas oo markaa lagu soo bandhigo telefishanka ka dib marka qalabka ciyaaraha la xiro. Qalabka wax lagu soo geliyo ee ciyaaraha fiidiyowga badanaa waa kuwa xakameeya, badhamada (Mashiinnada Arkyiid ), kiiboodhka, jiirarka, ama qalabka kale ee la isticmaalo. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa lagu ciyaari karaa aaladaha gaarka ah ee ku xiran telefishanka, aaladaha la qaadi karo, kombiyuutarrada, taleefannada gacanta, ama kombiyuutarrada gacanta lagu qaato.
Ciyaaraha fiidiyowga waxaa sida caadiga ah loo kala saaraa iyadoo loo eegayo qalabkooda, kaas oo dhaqan ahaan ku jira ciyaaraha arcade, ciyaaraha konsole, iyo ciyaaraha kombiyuutarka (oo ay ku jiraan ciyaaraha LAN, ciyaaraha khadka, iyo ciyaaraha browserka). Dhawaan, warshadaha ciyaaraha fiidiyowga ayaa ku fiday ciyaaraha mobilada iyada oo loo marayo aaladaha mobilada (sida taleefannada casriga ah iyo kombuyuutarrada tablet-ka), xaqiiqo muuqaal ah iyo nidaamyada xaqiiqo la kordhiyay, iyo ciyaaraha daruuriga ah ee fog. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa sidoo kale loo kala saaraa noocyo badan oo kala duwan iyadoo loo eegayo qaabka ciyaarta iyo dhagaystayaasha bartilmaameedka ah.
Tijaabooyinkii ugu horreeyay ee ciyaaraha fiidiyowga ee 1950-meeyadii iyo 1960-meeyadii waxay ahaayeen fidinta fudud ee ciyaaraha elektaroonigga ah iyadoo la adeegsanayo wax soo saar u eg fiidiyoowga oo ka imanaya kombuyuutarro waaweyn oo qol cabbir ah. Ciyaartii ugu horreysay ee ciyaaraha fiidiyowga ee macaamiisha waxay ahayd ciyaartii arcade ee Computer Space 1971-kii, taas oo dhiirigelin ka heshay ciyaartii hore ee kombiyuutarka ee 1962 Spacewar!. 1972-kii waxaa timid ciyaartii caanka ahayd ee Pong iyo konsole-kii ugu horreeyay ee ciyaaraha guriga, Magnavox Odyssey. Warshaduhu waxay si degdeg ah u koreen intii lagu jiray "da'da dahabka ah" ee ciyaaraha arcade laga bilaabo dabayaaqadii 1970-meeyadii ilaa horraantii 1980-meeyadii laakiin waxay la kulmeen burburkii suuqa ciyaaraha fiidiyowga ee Waqooyiga Ameerika 1983-kii sababtoo ah luminta kontoroolka daabacaadda iyo dhergitaanka suuqa. Burburka ka dib, warshaduhu way qaan-gaareen, waxaa maamulay shirkado Jabbaan ah sida Nintendo, Sega, iyo Sony Interactive Entertainment, waxayna aasaaseen habab ku xeeran horumarinta iyo qaybinta ciyaaraha fiidiyowga si looga hortago burbur la mid ah mustaqbalka, kuwaas oo intooda badan ay sii wadaan in la raaco. 2000-meeyadii, warshadaha aasaasiga ah waxay ku xuddun u ahaayeen ciyaaraha "AAA", iyagoo meel yar uga tagay ciyaaraha tijaabada ah ee khatarta badan. Marka lagu daro helitaanka internetka iyo qaybinta dhijitaalka ah, tani waxay siisay qol loogu talagalay horumarinta ciyaaraha fiidiyowga ee madax-bannaan (ama "ciyaaraha indie") si ay u helaan caan 2010-meeyadii. Tan iyo markaas, muhiimadda ganacsi ee warshadaha ciyaaraha fiidiyowga ayaa sii kordhaya. Suuqyada Aasiya ee soo ifbaxaya iyo fidinta ciyaaraha taleefannada casriga ah gaar ahaan waxay u beddelayaan tirakoobka ciyaartoyda dhinaca ciyaaraha caadiga ah iyo ciyaaraha raaxada, waxayna kordhinayaan dakhliga iyadoo lagu darayo ciyaaraha adeeg ahaan.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|Pong-clone console ee jiilkii koowaad ee kormeeraha ciyaaraha fiidiyowga oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee Berlin|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
Maanta, horumarinta ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan tahay xirfado badan, aragti, wada shaqayn, iyo xiriir ka dhexeeya dhinacyo kala duwan, oo ay ku jiraan horumariyeyaasha, daabacayaasha, qaybiyeyaasha, tafaariiqleyaasha, soosaarayaasha qalabka elektaroonigga ah, iyo suuq-geeyayaasha kale, si guul leh loogu keeno ciyaar macaamiisheeda. Sida 2020, suuqa caalamiga ah ee ciyaaraha fiidiyowga ayaa lahaa dakhli sanadle ah oo lagu qiyaasay 159 bilyan oo USD oo dhan qalabka, software-ka, iyo adeegyada, kaas oo saddex jeer ka weyn cabbirka warshadaha muusigga ee caalamiga ah iyo afar jeer kan warshadaha filimada 2019, taas oo ka dhigaysa mid culus oo la mid ah warshadaha madadaalada ee casriga ah. Suuqa ciyaaraha fiidiyowga ayaa sidoo kale saameyn weyn ku leh warshadaha elektaroonigga ah, halkaas oo qaybaha kombuyuutarrada shakhsi ahaaneed, konsole, iyo iibka hareeraha, iyo sidoo kale baahiyaha macaamiisha ee waxqabadka ciyaarta oo wanaagsan, ay ahaayeen arrimo xoog leh oo horseed u ah naqshadaynta qalabka iyo hal-abuurka.
==Tixraacyo==
{{listaref|2}}
kgse2a05qvbiqqlzw5imcg59neclfd8
302951
302950
2026-07-18T03:28:11Z
Videoiib7
46243
/* Tixraacyo */
302951
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ciyaarta fiidiyowga]]''' Ama '''Ciyaarta [[Kasjil (kombiyuutar)|Kombuyuutar]]''' ([[Af-Ingiriisi]]: ''Video Games'') Waa ciyaaro lagu barnaamijiyo oo badanaa lagu ciyaaro qalabka ciyaaraha fiidiyowga, kuwaas oo markaa lagu soo bandhigo telefishanka ka dib marka qalabka ciyaaraha la xiro. Qalabka wax lagu soo geliyo ee ciyaaraha fiidiyowga badanaa waa kuwa xakameeya, badhamada (Mashiinnada Arkyiid ), kiiboodhka, jiirarka, ama qalabka kale ee la isticmaalo. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa lagu ciyaari karaa aaladaha gaarka ah ee ku xiran telefishanka, aaladaha la qaadi karo, kombiyuutarrada, taleefannada gacanta, ama kombiyuutarrada gacanta lagu qaato.
Ciyaaraha fiidiyowga waxaa sida caadiga ah loo kala saaraa iyadoo loo eegayo qalabkooda, kaas oo dhaqan ahaan ku jira ciyaaraha arcade, ciyaaraha konsole, iyo ciyaaraha kombiyuutarka (oo ay ku jiraan ciyaaraha LAN, ciyaaraha khadka, iyo ciyaaraha browserka). Dhawaan, warshadaha ciyaaraha fiidiyowga ayaa ku fiday ciyaaraha mobilada iyada oo loo marayo aaladaha mobilada (sida taleefannada casriga ah iyo kombuyuutarrada tablet-ka), xaqiiqo muuqaal ah iyo nidaamyada xaqiiqo la kordhiyay, iyo ciyaaraha daruuriga ah ee fog. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa sidoo kale loo kala saaraa noocyo badan oo kala duwan iyadoo loo eegayo qaabka ciyaarta iyo dhagaystayaasha bartilmaameedka ah.
Tijaabooyinkii ugu horreeyay ee ciyaaraha fiidiyowga ee 1950-meeyadii iyo 1960-meeyadii waxay ahaayeen fidinta fudud ee ciyaaraha elektaroonigga ah iyadoo la adeegsanayo wax soo saar u eg fiidiyoowga oo ka imanaya kombuyuutarro waaweyn oo qol cabbir ah. Ciyaartii ugu horreysay ee ciyaaraha fiidiyowga ee macaamiisha waxay ahayd ciyaartii arcade ee Computer Space 1971-kii, taas oo dhiirigelin ka heshay ciyaartii hore ee kombiyuutarka ee 1962 Spacewar!. 1972-kii waxaa timid ciyaartii caanka ahayd ee Pong iyo konsole-kii ugu horreeyay ee ciyaaraha guriga, Magnavox Odyssey. Warshaduhu waxay si degdeg ah u koreen intii lagu jiray "da'da dahabka ah" ee ciyaaraha arcade laga bilaabo dabayaaqadii 1970-meeyadii ilaa horraantii 1980-meeyadii laakiin waxay la kulmeen burburkii suuqa ciyaaraha fiidiyowga ee Waqooyiga Ameerika 1983-kii sababtoo ah luminta kontoroolka daabacaadda iyo dhergitaanka suuqa. Burburka ka dib, warshaduhu way qaan-gaareen, waxaa maamulay shirkado Jabbaan ah sida Nintendo, Sega, iyo Sony Interactive Entertainment, waxayna aasaaseen habab ku xeeran horumarinta iyo qaybinta ciyaaraha fiidiyowga si looga hortago burbur la mid ah mustaqbalka, kuwaas oo intooda badan ay sii wadaan in la raaco. 2000-meeyadii, warshadaha aasaasiga ah waxay ku xuddun u ahaayeen ciyaaraha "AAA", iyagoo meel yar uga tagay ciyaaraha tijaabada ah ee khatarta badan. Marka lagu daro helitaanka internetka iyo qaybinta dhijitaalka ah, tani waxay siisay qol loogu talagalay horumarinta ciyaaraha fiidiyowga ee madax-bannaan (ama "ciyaaraha indie") si ay u helaan caan 2010-meeyadii. Tan iyo markaas, muhiimadda ganacsi ee warshadaha ciyaaraha fiidiyowga ayaa sii kordhaya. Suuqyada Aasiya ee soo ifbaxaya iyo fidinta ciyaaraha taleefannada casriga ah gaar ahaan waxay u beddelayaan tirakoobka ciyaartoyda dhinaca ciyaaraha caadiga ah iyo ciyaaraha raaxada, waxayna kordhinayaan dakhliga iyadoo lagu darayo ciyaaraha adeeg ahaan.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|Pong-clone console ee jiilkii koowaad ee kormeeraha ciyaaraha fiidiyowga oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee Berlin|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
Maanta, horumarinta ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan tahay xirfado badan, aragti, wada shaqayn, iyo xiriir ka dhexeeya dhinacyo kala duwan, oo ay ku jiraan horumariyeyaasha, daabacayaasha, qaybiyeyaasha, tafaariiqleyaasha, soosaarayaasha qalabka elektaroonigga ah, iyo suuq-geeyayaasha kale, si guul leh loogu keeno ciyaar macaamiisheeda. Sida 2020, suuqa caalamiga ah ee ciyaaraha fiidiyowga ayaa lahaa dakhli sanadle ah oo lagu qiyaasay 159 bilyan oo USD oo dhan qalabka, software-ka, iyo adeegyada, kaas oo saddex jeer ka weyn cabbirka warshadaha muusigga ee caalamiga ah iyo afar jeer kan warshadaha filimada 2019, taas oo ka dhigaysa mid culus oo la mid ah warshadaha madadaalada ee casriga ah. Suuqa ciyaaraha fiidiyowga ayaa sidoo kale saameyn weyn ku leh warshadaha elektaroonigga ah, halkaas oo qaybaha kombuyuutarrada shakhsi ahaaneed, konsole, iyo iibka hareeraha, iyo sidoo kale baahiyaha macaamiisha ee waxqabadka ciyaarta oo wanaagsan, ay ahaayeen arrimo xoog leh oo horseed u ah naqshadaynta qalabka iyo hal-abuurka.
==Tixraacyo==
e66onaigvdu34n8tw32hw33uzfpvi6j
302952
302951
2026-07-18T03:29:30Z
Videoiib7
46243
/* Tixraacyo */
302952
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ciyaarta fiidiyowga]]''' Ama '''Ciyaarta [[Kasjil (kombiyuutar)|Kombuyuutar]]''' ([[Af-Ingiriisi]]: ''Video Games'') Waa ciyaaro lagu barnaamijiyo oo badanaa lagu ciyaaro qalabka ciyaaraha fiidiyowga, kuwaas oo markaa lagu soo bandhigo telefishanka ka dib marka qalabka ciyaaraha la xiro. Qalabka wax lagu soo geliyo ee ciyaaraha fiidiyowga badanaa waa kuwa xakameeya, badhamada (Mashiinnada Arkyiid ), kiiboodhka, jiirarka, ama qalabka kale ee la isticmaalo. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa lagu ciyaari karaa aaladaha gaarka ah ee ku xiran telefishanka, aaladaha la qaadi karo, kombiyuutarrada, taleefannada gacanta, ama kombiyuutarrada gacanta lagu qaato.
Ciyaaraha fiidiyowga waxaa sida caadiga ah loo kala saaraa iyadoo loo eegayo qalabkooda, kaas oo dhaqan ahaan ku jira ciyaaraha arcade, ciyaaraha konsole, iyo ciyaaraha kombiyuutarka (oo ay ku jiraan ciyaaraha LAN, ciyaaraha khadka, iyo ciyaaraha browserka). Dhawaan, warshadaha ciyaaraha fiidiyowga ayaa ku fiday ciyaaraha mobilada iyada oo loo marayo aaladaha mobilada (sida taleefannada casriga ah iyo kombuyuutarrada tablet-ka), xaqiiqo muuqaal ah iyo nidaamyada xaqiiqo la kordhiyay, iyo ciyaaraha daruuriga ah ee fog. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa sidoo kale loo kala saaraa noocyo badan oo kala duwan iyadoo loo eegayo qaabka ciyaarta iyo dhagaystayaasha bartilmaameedka ah.
Tijaabooyinkii ugu horreeyay ee ciyaaraha fiidiyowga ee 1950-meeyadii iyo 1960-meeyadii waxay ahaayeen fidinta fudud ee ciyaaraha elektaroonigga ah iyadoo la adeegsanayo wax soo saar u eg fiidiyoowga oo ka imanaya kombuyuutarro waaweyn oo qol cabbir ah. Ciyaartii ugu horreysay ee ciyaaraha fiidiyowga ee macaamiisha waxay ahayd ciyaartii arcade ee Computer Space 1971-kii, taas oo dhiirigelin ka heshay ciyaartii hore ee kombiyuutarka ee 1962 Spacewar!. 1972-kii waxaa timid ciyaartii caanka ahayd ee Pong iyo konsole-kii ugu horreeyay ee ciyaaraha guriga, Magnavox Odyssey. Warshaduhu waxay si degdeg ah u koreen intii lagu jiray "da'da dahabka ah" ee ciyaaraha arcade laga bilaabo dabayaaqadii 1970-meeyadii ilaa horraantii 1980-meeyadii laakiin waxay la kulmeen burburkii suuqa ciyaaraha fiidiyowga ee Waqooyiga Ameerika 1983-kii sababtoo ah luminta kontoroolka daabacaadda iyo dhergitaanka suuqa. Burburka ka dib, warshaduhu way qaan-gaareen, waxaa maamulay shirkado Jabbaan ah sida Nintendo, Sega, iyo Sony Interactive Entertainment, waxayna aasaaseen habab ku xeeran horumarinta iyo qaybinta ciyaaraha fiidiyowga si looga hortago burbur la mid ah mustaqbalka, kuwaas oo intooda badan ay sii wadaan in la raaco. 2000-meeyadii, warshadaha aasaasiga ah waxay ku xuddun u ahaayeen ciyaaraha "AAA", iyagoo meel yar uga tagay ciyaaraha tijaabada ah ee khatarta badan. Marka lagu daro helitaanka internetka iyo qaybinta dhijitaalka ah, tani waxay siisay qol loogu talagalay horumarinta ciyaaraha fiidiyowga ee madax-bannaan (ama "ciyaaraha indie") si ay u helaan caan 2010-meeyadii. Tan iyo markaas, muhiimadda ganacsi ee warshadaha ciyaaraha fiidiyowga ayaa sii kordhaya. Suuqyada Aasiya ee soo ifbaxaya iyo fidinta ciyaaraha taleefannada casriga ah gaar ahaan waxay u beddelayaan tirakoobka ciyaartoyda dhinaca ciyaaraha caadiga ah iyo ciyaaraha raaxada, waxayna kordhinayaan dakhliga iyadoo lagu darayo ciyaaraha adeeg ahaan.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|Pong-clone console ee jiilkii koowaad ee kormeeraha ciyaaraha fiidiyowga oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee Berlin|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
Maanta, horumarinta ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan tahay xirfado badan, aragti, wada shaqayn, iyo xiriir ka dhexeeya dhinacyo kala duwan, oo ay ku jiraan horumariyeyaasha, daabacayaasha, qaybiyeyaasha, tafaariiqleyaasha, soosaarayaasha qalabka elektaroonigga ah, iyo suuq-geeyayaasha kale, si guul leh loogu keeno ciyaar macaamiisheeda. Sida 2020, suuqa caalamiga ah ee ciyaaraha fiidiyowga ayaa lahaa dakhli sanadle ah oo lagu qiyaasay 159 bilyan oo USD oo dhan qalabka, software-ka, iyo adeegyada, kaas oo saddex jeer ka weyn cabbirka warshadaha muusigga ee caalamiga ah iyo afar jeer kan warshadaha filimada 2019, taas oo ka dhigaysa mid culus oo la mid ah warshadaha madadaalada ee casriga ah. Suuqa ciyaaraha fiidiyowga ayaa sidoo kale saameyn weyn ku leh warshadaha elektaroonigga ah, halkaas oo qaybaha kombuyuutarrada shakhsi ahaaneed, konsole, iyo iibka hareeraha, iyo sidoo kale baahiyaha macaamiisha ee waxqabadka ciyaarta oo wanaagsan, ay ahaayeen arrimo xoog leh oo horseed u ah naqshadaynta qalabka iyo hal-abuurka.
==Xigasho==
0ogl8ao3vett07qbf7lrtda0ephf8ov
302953
302952
2026-07-18T03:30:04Z
Videoiib7
46243
/* Xigasho */
302953
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ciyaarta fiidiyowga]]''' Ama '''Ciyaarta [[Kasjil (kombiyuutar)|Kombuyuutar]]''' ([[Af-Ingiriisi]]: ''Video Games'') Waa ciyaaro lagu barnaamijiyo oo badanaa lagu ciyaaro qalabka ciyaaraha fiidiyowga, kuwaas oo markaa lagu soo bandhigo telefishanka ka dib marka qalabka ciyaaraha la xiro. Qalabka wax lagu soo geliyo ee ciyaaraha fiidiyowga badanaa waa kuwa xakameeya, badhamada (Mashiinnada Arkyiid ), kiiboodhka, jiirarka, ama qalabka kale ee la isticmaalo. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa lagu ciyaari karaa aaladaha gaarka ah ee ku xiran telefishanka, aaladaha la qaadi karo, kombiyuutarrada, taleefannada gacanta, ama kombiyuutarrada gacanta lagu qaato.
Ciyaaraha fiidiyowga waxaa sida caadiga ah loo kala saaraa iyadoo loo eegayo qalabkooda, kaas oo dhaqan ahaan ku jira ciyaaraha arcade, ciyaaraha konsole, iyo ciyaaraha kombiyuutarka (oo ay ku jiraan ciyaaraha LAN, ciyaaraha khadka, iyo ciyaaraha browserka). Dhawaan, warshadaha ciyaaraha fiidiyowga ayaa ku fiday ciyaaraha mobilada iyada oo loo marayo aaladaha mobilada (sida taleefannada casriga ah iyo kombuyuutarrada tablet-ka), xaqiiqo muuqaal ah iyo nidaamyada xaqiiqo la kordhiyay, iyo ciyaaraha daruuriga ah ee fog. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa sidoo kale loo kala saaraa noocyo badan oo kala duwan iyadoo loo eegayo qaabka ciyaarta iyo dhagaystayaasha bartilmaameedka ah.
Tijaabooyinkii ugu horreeyay ee ciyaaraha fiidiyowga ee 1950-meeyadii iyo 1960-meeyadii waxay ahaayeen fidinta fudud ee ciyaaraha elektaroonigga ah iyadoo la adeegsanayo wax soo saar u eg fiidiyoowga oo ka imanaya kombuyuutarro waaweyn oo qol cabbir ah. Ciyaartii ugu horreysay ee ciyaaraha fiidiyowga ee macaamiisha waxay ahayd ciyaartii arcade ee Computer Space 1971-kii, taas oo dhiirigelin ka heshay ciyaartii hore ee kombiyuutarka ee 1962 Spacewar!. 1972-kii waxaa timid ciyaartii caanka ahayd ee Pong iyo konsole-kii ugu horreeyay ee ciyaaraha guriga, Magnavox Odyssey. Warshaduhu waxay si degdeg ah u koreen intii lagu jiray "da'da dahabka ah" ee ciyaaraha arcade laga bilaabo dabayaaqadii 1970-meeyadii ilaa horraantii 1980-meeyadii laakiin waxay la kulmeen burburkii suuqa ciyaaraha fiidiyowga ee Waqooyiga Ameerika 1983-kii sababtoo ah luminta kontoroolka daabacaadda iyo dhergitaanka suuqa. Burburka ka dib, warshaduhu way qaan-gaareen, waxaa maamulay shirkado Jabbaan ah sida Nintendo, Sega, iyo Sony Interactive Entertainment, waxayna aasaaseen habab ku xeeran horumarinta iyo qaybinta ciyaaraha fiidiyowga si looga hortago burbur la mid ah mustaqbalka, kuwaas oo intooda badan ay sii wadaan in la raaco. 2000-meeyadii, warshadaha aasaasiga ah waxay ku xuddun u ahaayeen ciyaaraha "AAA", iyagoo meel yar uga tagay ciyaaraha tijaabada ah ee khatarta badan. Marka lagu daro helitaanka internetka iyo qaybinta dhijitaalka ah, tani waxay siisay qol loogu talagalay horumarinta ciyaaraha fiidiyowga ee madax-bannaan (ama "ciyaaraha indie") si ay u helaan caan 2010-meeyadii. Tan iyo markaas, muhiimadda ganacsi ee warshadaha ciyaaraha fiidiyowga ayaa sii kordhaya. Suuqyada Aasiya ee soo ifbaxaya iyo fidinta ciyaaraha taleefannada casriga ah gaar ahaan waxay u beddelayaan tirakoobka ciyaartoyda dhinaca ciyaaraha caadiga ah iyo ciyaaraha raaxada, waxayna kordhinayaan dakhliga iyadoo lagu darayo ciyaaraha adeeg ahaan.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|Pong-clone console ee jiilkii koowaad ee kormeeraha ciyaaraha fiidiyowga oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee Berlin|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
Maanta, horumarinta ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan tahay xirfado badan, aragti, wada shaqayn, iyo xiriir ka dhexeeya dhinacyo kala duwan, oo ay ku jiraan horumariyeyaasha, daabacayaasha, qaybiyeyaasha, tafaariiqleyaasha, soosaarayaasha qalabka elektaroonigga ah, iyo suuq-geeyayaasha kale, si guul leh loogu keeno ciyaar macaamiisheeda. Sida 2020, suuqa caalamiga ah ee ciyaaraha fiidiyowga ayaa lahaa dakhli sanadle ah oo lagu qiyaasay 159 bilyan oo USD oo dhan qalabka, software-ka, iyo adeegyada, kaas oo saddex jeer ka weyn cabbirka warshadaha muusigga ee caalamiga ah iyo afar jeer kan warshadaha filimada 2019, taas oo ka dhigaysa mid culus oo la mid ah warshadaha madadaalada ee casriga ah. Suuqa ciyaaraha fiidiyowga ayaa sidoo kale saameyn weyn ku leh warshadaha elektaroonigga ah, halkaas oo qaybaha kombuyuutarrada shakhsi ahaaneed, konsole, iyo iibka hareeraha, iyo sidoo kale baahiyaha macaamiisha ee waxqabadka ciyaarta oo wanaagsan, ay ahaayeen arrimo xoog leh oo horseed u ah naqshadaynta qalabka iyo hal-abuurka.
==Xigasho==
{{reflist}}
k1rk0ikgv67chokrqkigg26431i89e2
302954
302953
2026-07-18T03:33:57Z
Videoiib7
46243
302954
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ciyaarta fiidiyowga]]''' Ama '''Ciyaarta [[Kasjil (kombiyuutar)|Kombuyuutar]]''' ([[Af-Ingiriisi]]: ''Video Games'') Waa ciyaaro lagu barnaamijiyo oo badanaa lagu ciyaaro qalabka ciyaaraha fiidiyowga, kuwaas oo markaa lagu soo bandhigo telefishanka ka dib marka qalabka ciyaaraha la xiro. Qalabka wax lagu soo geliyo ee ciyaaraha fiidiyowga badanaa waa kuwa xakameeya, badhamada (Mashiinnada Arkyiid ), kiiboodhka, jiirarka, ama qalabka kale ee la isticmaalo. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa lagu ciyaari karaa aaladaha gaarka ah ee ku xiran telefishanka, aaladaha la qaadi karo, kombiyuutarrada, taleefannada gacanta, ama kombiyuutarrada gacanta lagu qaato.
[[File:Man_playing_video_games_on_his_computer.jpg|thumb|Ninkaan ayaa si taxaddar leh u fiirinaya ciyaarta]]
Ciyaaruhu aad bay u kala duwan yihiin, oo ay ku jiraan kuwa madal-ciyaaraya, ciyaaraha tacaburka, ciyaaraha door-ciyaarka, kuwa tooganaya qofka koowaad, kuwa tooganaya qofka saddexaad, ciyaaraha isboortiga, ciyaaraha tartanka, kuwa tooganaya booska, ciyaaraha dagaalka, ciyaaraha ficilka, ciyaaraha xujooyinka, ciyaaraha jilitaanka, iyo ciyaaraha istaraatiijiyadda. Intaa waxaa dheer, waxaa jira ciyaaro shabakadeed oo online lagu ciyaaro, kuwaas oo badanaa ah ciyaaro badan, oo sidoo kale loo yaqaan ciyaaraha internetka ee aadka u badan (MMORPGs), halkaas oo tiro badan oo ciyaartoy ah oo ka kala socda gobollo kala duwan ay isku mar ciyaaraan.
Tijaabooyinkii ugu horreeyay ee ciyaaraha fiidiyowga ee 1950-meeyadii iyo 1960-meeyadii waxay ahaayeen fidinta fudud ee ciyaaraha elektaroonigga ah iyadoo la adeegsanayo wax soo saar u eg fiidiyoowga oo ka imanaya kombuyuutarro waaweyn oo qol cabbir ah. Ciyaartii ugu horreysay ee ciyaaraha fiidiyowga ee macaamiisha waxay ahayd ciyaartii arcade ee Computer Space 1971-kii, taas oo dhiirigelin ka heshay ciyaartii hore ee kombiyuutarka ee 1962 Spacewar!. 1972-kii waxaa timid ciyaartii caanka ahayd ee Pong iyo konsole-kii ugu horreeyay ee ciyaaraha guriga, Magnavox Odyssey. Warshaduhu waxay si degdeg ah u koreen intii lagu jiray "da'da dahabka ah" ee ciyaaraha arcade laga bilaabo dabayaaqadii 1970-meeyadii ilaa horraantii 1980-meeyadii laakiin waxay la kulmeen burburkii suuqa ciyaaraha fiidiyowga ee Waqooyiga Ameerika 1983-kii sababtoo ah luminta kontoroolka daabacaadda iyo dhergitaanka suuqa. Burburka ka dib, warshaduhu way qaan-gaareen, waxaa maamulay shirkado Jabbaan ah sida Nintendo, Sega, iyo Sony Interactive Entertainment, waxayna aasaaseen habab ku xeeran horumarinta iyo qaybinta ciyaaraha fiidiyowga si looga hortago burbur la mid ah mustaqbalka, kuwaas oo intooda badan ay sii wadaan in la raaco. 2000-meeyadii, warshadaha aasaasiga ah waxay ku xuddun u ahaayeen ciyaaraha "AAA", iyagoo meel yar uga tagay ciyaaraha tijaabada ah ee khatarta badan. Marka lagu daro helitaanka internetka iyo qaybinta dhijitaalka ah, tani waxay siisay qol loogu talagalay horumarinta ciyaaraha fiidiyowga ee madax-bannaan (ama "ciyaaraha indie") si ay u helaan caan 2010-meeyadii. Tan iyo markaas, muhiimadda ganacsi ee warshadaha ciyaaraha fiidiyowga ayaa sii kordhaya. Suuqyada Aasiya ee soo ifbaxaya iyo fidinta ciyaaraha taleefannada casriga ah gaar ahaan waxay u beddelayaan tirakoobka ciyaartoyda dhinaca ciyaaraha caadiga ah iyo ciyaaraha raaxada, waxayna kordhinayaan dakhliga iyadoo lagu darayo ciyaaraha adeeg ahaan.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|Pong-clone console ee jiilkii koowaad ee kormeeraha ciyaaraha fiidiyowga oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee Berlin|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
Maanta, horumarinta ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan tahay xirfado badan, aragti, wada shaqayn, iyo xiriir ka dhexeeya dhinacyo kala duwan, oo ay ku jiraan horumariyeyaasha, daabacayaasha, qaybiyeyaasha, tafaariiqleyaasha, soosaarayaasha qalabka elektaroonigga ah, iyo suuq-geeyayaasha kale, si guul leh loogu keeno ciyaar macaamiisheeda. Sida 2020, suuqa caalamiga ah ee ciyaaraha fiidiyowga ayaa lahaa dakhli sanadle ah oo lagu qiyaasay 159 bilyan oo USD oo dhan qalabka, software-ka, iyo adeegyada, kaas oo saddex jeer ka weyn cabbirka warshadaha muusigga ee caalamiga ah iyo afar jeer kan warshadaha filimada 2019, taas oo ka dhigaysa mid culus oo la mid ah warshadaha madadaalada ee casriga ah. Suuqa ciyaaraha fiidiyowga ayaa sidoo kale saameyn weyn ku leh warshadaha elektaroonigga ah, halkaas oo qaybaha kombuyuutarrada shakhsi ahaaneed, konsole, iyo iibka hareeraha, iyo sidoo kale baahiyaha macaamiisha ee waxqabadka ciyaarta oo wanaagsan, ay ahaayeen arrimo xoog leh oo horseed u ah naqshadaynta qalabka iyo hal-abuurka.
==Xigasho==
{{reflist}}
7whpmmz7iskxg7kk6qjfanbgzm0cupj
302955
302954
2026-07-18T03:37:55Z
Videoiib7
46243
302955
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ciyaarta fiidiyowga]]''' Ama '''Ciyaarta [[Kasjil (kombiyuutar)|Kombuyuutar]]''' ([[Af-Ingiriisi]]: ''Video Games'') Waa ciyaaro lagu barnaamijiyo oo badanaa lagu ciyaaro qalabka ciyaaraha fiidiyowga, kuwaas oo markaa lagu soo bandhigo telefishanka ka dib marka qalabka ciyaaraha la xiro. Qalabka wax lagu soo geliyo ee ciyaaraha fiidiyowga badanaa waa kuwa xakameeya, badhamada (Mashiinnada Arkyiid ), kiiboodhka, jiirarka, ama qalabka kale ee la isticmaalo. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa lagu ciyaari karaa aaladaha gaarka ah ee ku xiran telefishanka, aaladaha la qaadi karo, kombiyuutarrada, taleefannada gacanta, ama kombiyuutarrada gacanta lagu qaato.
[[File:Man_playing_video_games_on_his_computer.jpg|thumb|Ninkaan ayaa si taxaddar leh u fiirinaya ciyaarta]]
Ciyaaruhu aad bay u kala duwan yihiin, oo ay ku jiraan kuwa madal-ciyaaraya, ciyaaraha tacaburka, ciyaaraha door-ciyaarka, kuwa tooganaya qofka koowaad, kuwa tooganaya qofka saddexaad, ciyaaraha isboortiga, ciyaaraha tartanka, kuwa tooganaya booska, ciyaaraha dagaalka, ciyaaraha ficilka, ciyaaraha xujooyinka, ciyaaraha jilitaanka, iyo ciyaaraha istaraatiijiyadda. Intaa waxaa dheer, waxaa jira ciyaaro shabakadeed oo online lagu ciyaaro, kuwaas oo badanaa ah ciyaaro badan, oo sidoo kale loo yaqaan ciyaaraha internetka ee aadka u badan (MMORPGs), halkaas oo tiro badan oo ciyaartoy ah oo ka kala socda gobollo kala duwan ay isku mar ciyaaraan.
==Qaybaha==
Ciyaaraha fiidiyowga way ka duwan yihiin ciyaaraha elektaroonigga ah, ciyaarta fiidiyowga waxay u baahan tahay [[qalab]] ciyaarta lagu ciyaaro, kaas oo ah qalabka ka kooban walxaha kombiyuutarka ee mas'uulka ka ah habaynta isdhexgalka ciyaaryahanka ee [[Nooca|nooc]] ka mid ah qalabka wax lagu soo geliyo iyo soo bandhigida natiijooyinka shaashadda wax soo saarka fiidiyowga.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|Pong-clone console ee jiilkii koowaad ee kormeeraha ciyaaraha fiidiyowga oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee Berlin|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
Maanta, horumarinta ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan tahay xirfado badan, aragti, wada shaqayn, iyo xiriir ka dhexeeya dhinacyo kala duwan, oo ay ku jiraan horumariyeyaasha, daabacayaasha, qaybiyeyaasha, tafaariiqleyaasha, soosaarayaasha qalabka elektaroonigga ah, iyo suuq-geeyayaasha kale, si guul leh loogu keeno ciyaar macaamiisheeda. Sida 2020, suuqa caalamiga ah ee ciyaaraha fiidiyowga ayaa lahaa dakhli sanadle ah oo lagu qiyaasay 159 bilyan oo USD oo dhan qalabka, software-ka, iyo adeegyada, kaas oo saddex jeer ka weyn cabbirka warshadaha muusigga ee caalamiga ah iyo afar jeer kan warshadaha filimada 2019, taas oo ka dhigaysa mid culus oo la mid ah warshadaha madadaalada ee casriga ah. Suuqa ciyaaraha fiidiyowga ayaa sidoo kale saameyn weyn ku leh warshadaha elektaroonigga ah, halkaas oo qaybaha kombuyuutarrada shakhsi ahaaneed, konsole, iyo iibka hareeraha, iyo sidoo kale baahiyaha macaamiisha ee waxqabadka ciyaarta oo wanaagsan, ay ahaayeen arrimo xoog leh oo horseed u ah naqshadaynta qalabka iyo hal-abuurka.
==Xigasho==
{{reflist}}
dj5kpq2wegzn7n9s20l0yyulxa15rby
302956
302955
2026-07-18T03:40:07Z
Videoiib7
46243
/* Qaybaha */
302956
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ciyaarta fiidiyowga]]''' Ama '''Ciyaarta [[Kasjil (kombiyuutar)|Kombuyuutar]]''' ([[Af-Ingiriisi]]: ''Video Games'') Waa ciyaaro lagu barnaamijiyo oo badanaa lagu ciyaaro qalabka ciyaaraha fiidiyowga, kuwaas oo markaa lagu soo bandhigo telefishanka ka dib marka qalabka ciyaaraha la xiro. Qalabka wax lagu soo geliyo ee ciyaaraha fiidiyowga badanaa waa kuwa xakameeya, badhamada (Mashiinnada Arkyiid ), kiiboodhka, jiirarka, ama qalabka kale ee la isticmaalo. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa lagu ciyaari karaa aaladaha gaarka ah ee ku xiran telefishanka, aaladaha la qaadi karo, kombiyuutarrada, taleefannada gacanta, ama kombiyuutarrada gacanta lagu qaato.
[[File:Man_playing_video_games_on_his_computer.jpg|thumb|Ninkaan ayaa si taxaddar leh u fiirinaya ciyaarta]]
Ciyaaruhu aad bay u kala duwan yihiin, oo ay ku jiraan kuwa madal-ciyaaraya, ciyaaraha tacaburka, ciyaaraha door-ciyaarka, kuwa tooganaya qofka koowaad, kuwa tooganaya qofka saddexaad, ciyaaraha isboortiga, ciyaaraha tartanka, kuwa tooganaya booska, ciyaaraha dagaalka, ciyaaraha ficilka, ciyaaraha xujooyinka, ciyaaraha jilitaanka, iyo ciyaaraha istaraatiijiyadda. Intaa waxaa dheer, waxaa jira ciyaaro shabakadeed oo online lagu ciyaaro, kuwaas oo badanaa ah ciyaaro badan, oo sidoo kale loo yaqaan ciyaaraha internetka ee aadka u badan (MMORPGs), halkaas oo tiro badan oo ciyaartoy ah oo ka kala socda gobollo kala duwan ay isku mar ciyaaraan.
==Qaybaha==
Ciyaaraha fiidiyowga way ka duwan yihiin ciyaaraha elektaroonigga ah, ciyaarta fiidiyowga waxay u baahan tahay [[qalab]] ciyaarta lagu ciyaaro, kaas oo ah qalabka ka kooban walxaha kombiyuutarka ee mas'uulka ka ah habaynta isdhexgalka ciyaaryahanka ee [[Nooca|nooc]] ka mid ah qalabka wax lagu soo geliyo iyo soo bandhigida natiijooyinka shaashadda wax soo saarka fiidiyowga.
==Ciyaaryahanka ciyaarta==
Ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan yihiin qalabka ciyaarta si uu u shaqeeyo, kaas oo ah qaybo gaar ah oo elektaroonik ah ama qalab kombuyuutar iyo software la xiriira. Tan waxaa sidoo kale loo yaqaan "nidaam." Qalabkan waxaa summad u noqon kara shirkadaha qalabka ciyaarta laftooda, sida Nintendo ama Sony, kuwaas oo doonaya inay helaan saami suuq oo weyn. Ciyaaraha waxaa caadi ahaan loogu talagalay in lagu ciyaaro hal qalab ama tiro xaddidan oo qalabka ciyaarta ah, milkiilayaasha qalabka ciyaarta badanaa waxay ka dhigaan ciyaaraha kuwo gaar u ah qalabka ciyaarta ama sumad gaar ah ujeeddooyin tartan ah oo suuqa ciyaaraha fiidiyowga ah. Ciyaaraha waxaa sidoo kale loo samayn karaa inay la jaanqaadaan qalabka ciyaarta ee kale ee asalka ah, taas oo kiiskaas loogu yeero dekedo ama dekedo. Ciyaarahan waxaa sidoo kale laga yaabaa inay noqdaan noocyo la xoojiyay, halkaas oo inta badan koodhka isha ciyaarta asalka ah dib loo isticmaalo oo ilaha farsamada, moodooyinka, iyo heerarka la cusbooneysiiyo si ay ugu habboonaadaan nidaamyada casriga ah, ama noocyada dib loo sameeyay, halkaas oo ciyaarta asalka ah si weyn loogu dib-u-habeeyo ama looga dhiso xoq, iyadoo kheyraadka sidoo kale la horumarinayo.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|Pong-clone console ee jiilkii koowaad ee kormeeraha ciyaaraha fiidiyowga oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee Berlin|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
Maanta, horumarinta ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan tahay xirfado badan, aragti, wada shaqayn, iyo xiriir ka dhexeeya dhinacyo kala duwan, oo ay ku jiraan horumariyeyaasha, daabacayaasha, qaybiyeyaasha, tafaariiqleyaasha, soosaarayaasha qalabka elektaroonigga ah, iyo suuq-geeyayaasha kale, si guul leh loogu keeno ciyaar macaamiisheeda. Sida 2020, suuqa caalamiga ah ee ciyaaraha fiidiyowga ayaa lahaa dakhli sanadle ah oo lagu qiyaasay 159 bilyan oo USD oo dhan qalabka, software-ka, iyo adeegyada, kaas oo saddex jeer ka weyn cabbirka warshadaha muusigga ee caalamiga ah iyo afar jeer kan warshadaha filimada 2019, taas oo ka dhigaysa mid culus oo la mid ah warshadaha madadaalada ee casriga ah. Suuqa ciyaaraha fiidiyowga ayaa sidoo kale saameyn weyn ku leh warshadaha elektaroonigga ah, halkaas oo qaybaha kombuyuutarrada shakhsi ahaaneed, konsole, iyo iibka hareeraha, iyo sidoo kale baahiyaha macaamiisha ee waxqabadka ciyaarta oo wanaagsan, ay ahaayeen arrimo xoog leh oo horseed u ah naqshadaynta qalabka iyo hal-abuurka.
==Xigasho==
{{reflist}}
ncoewtistuw2lbez2qxm5uw3858w13o
302957
302956
2026-07-18T03:40:40Z
Videoiib7
46243
/* Ciyaaryahanka ciyaarta */
302957
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ciyaarta fiidiyowga]]''' Ama '''Ciyaarta [[Kasjil (kombiyuutar)|Kombuyuutar]]''' ([[Af-Ingiriisi]]: ''Video Games'') Waa ciyaaro lagu barnaamijiyo oo badanaa lagu ciyaaro qalabka ciyaaraha fiidiyowga, kuwaas oo markaa lagu soo bandhigo telefishanka ka dib marka qalabka ciyaaraha la xiro. Qalabka wax lagu soo geliyo ee ciyaaraha fiidiyowga badanaa waa kuwa xakameeya, badhamada (Mashiinnada Arkyiid ), kiiboodhka, jiirarka, ama qalabka kale ee la isticmaalo. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa lagu ciyaari karaa aaladaha gaarka ah ee ku xiran telefishanka, aaladaha la qaadi karo, kombiyuutarrada, taleefannada gacanta, ama kombiyuutarrada gacanta lagu qaato.
[[File:Man_playing_video_games_on_his_computer.jpg|thumb|Ninkaan ayaa si taxaddar leh u fiirinaya ciyaarta]]
Ciyaaruhu aad bay u kala duwan yihiin, oo ay ku jiraan kuwa madal-ciyaaraya, ciyaaraha tacaburka, ciyaaraha door-ciyaarka, kuwa tooganaya qofka koowaad, kuwa tooganaya qofka saddexaad, ciyaaraha isboortiga, ciyaaraha tartanka, kuwa tooganaya booska, ciyaaraha dagaalka, ciyaaraha ficilka, ciyaaraha xujooyinka, ciyaaraha jilitaanka, iyo ciyaaraha istaraatiijiyadda. Intaa waxaa dheer, waxaa jira ciyaaro shabakadeed oo online lagu ciyaaro, kuwaas oo badanaa ah ciyaaro badan, oo sidoo kale loo yaqaan ciyaaraha internetka ee aadka u badan (MMORPGs), halkaas oo tiro badan oo ciyaartoy ah oo ka kala socda gobollo kala duwan ay isku mar ciyaaraan.
==Qaybaha==
Ciyaaraha fiidiyowga way ka duwan yihiin ciyaaraha elektaroonigga ah, ciyaarta fiidiyowga waxay u baahan tahay [[qalab]] ciyaarta lagu ciyaaro, kaas oo ah qalabka ka kooban walxaha kombiyuutarka ee mas'uulka ka ah habaynta isdhexgalka ciyaaryahanka ee [[Nooca|nooc]] ka mid ah qalabka wax lagu soo geliyo iyo soo bandhigida natiijooyinka shaashadda wax soo saarka fiidiyowga.
==Ciyaaryahanka ciyaarta==
Ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan yihiin qalabka ciyaarta si uu u shaqeeyo, kaas oo ah qaybo gaar ah oo elektaroonik ah ama qalab kombuyuutar iyo software la xiriira. Tan waxaa sidoo kale loo yaqaan "[[nidaam]]." Qalabkan waxaa summad u noqon kara shirkadaha qalabka ciyaarta laftooda, sida Nintendo ama Sony, kuwaas oo doonaya inay helaan saami suuq oo weyn. Ciyaaraha waxaa caadi ahaan loogu talagalay in lagu ciyaaro hal qalab ama tiro xaddidan oo qalabka ciyaarta ah, milkiilayaasha qalabka ciyaarta badanaa waxay ka dhigaan ciyaaraha kuwo gaar u ah qalabka ciyaarta ama sumad gaar ah ujeeddooyin tartan ah oo suuqa ciyaaraha fiidiyowga ah. Ciyaaraha waxaa sidoo kale loo samayn karaa inay la jaanqaadaan qalabka ciyaarta ee kale ee asalka ah, taas oo kiiskaas loogu yeero dekedo ama dekedo. Ciyaarahan waxaa sidoo kale laga yaabaa inay noqdaan noocyo la xoojiyay, halkaas oo inta badan koodhka isha ciyaarta asalka ah dib loo isticmaalo oo ilaha farsamada, moodooyinka, iyo heerarka la cusbooneysiiyo si ay ugu habboonaadaan nidaamyada casriga ah, ama noocyada dib loo sameeyay, halkaas oo ciyaarta asalka ah si weyn loogu dib-u-habeeyo ama looga dhiso xoq, iyadoo kheyraadka sidoo kale la horumarinayo.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|Pong-clone console ee jiilkii koowaad ee kormeeraha ciyaaraha fiidiyowga oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee Berlin|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
Maanta, horumarinta ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan tahay xirfado badan, aragti, wada shaqayn, iyo xiriir ka dhexeeya dhinacyo kala duwan, oo ay ku jiraan horumariyeyaasha, daabacayaasha, qaybiyeyaasha, tafaariiqleyaasha, soosaarayaasha qalabka elektaroonigga ah, iyo suuq-geeyayaasha kale, si guul leh loogu keeno ciyaar macaamiisheeda. Sida 2020, suuqa caalamiga ah ee ciyaaraha fiidiyowga ayaa lahaa dakhli sanadle ah oo lagu qiyaasay 159 bilyan oo USD oo dhan qalabka, software-ka, iyo adeegyada, kaas oo saddex jeer ka weyn cabbirka warshadaha muusigga ee caalamiga ah iyo afar jeer kan warshadaha filimada 2019, taas oo ka dhigaysa mid culus oo la mid ah warshadaha madadaalada ee casriga ah. Suuqa ciyaaraha fiidiyowga ayaa sidoo kale saameyn weyn ku leh warshadaha elektaroonigga ah, halkaas oo qaybaha kombuyuutarrada shakhsi ahaaneed, konsole, iyo iibka hareeraha, iyo sidoo kale baahiyaha macaamiisha ee waxqabadka ciyaarta oo wanaagsan, ay ahaayeen arrimo xoog leh oo horseed u ah naqshadaynta qalabka iyo hal-abuurka.
==Xigasho==
{{reflist}}
ss1u9dfgrye3lybxvv38t7t3o5mpu1b
302958
302957
2026-07-18T03:42:25Z
Videoiib7
46243
/* Xigasho */
302958
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ciyaarta fiidiyowga]]''' Ama '''Ciyaarta [[Kasjil (kombiyuutar)|Kombuyuutar]]''' ([[Af-Ingiriisi]]: ''Video Games'') Waa ciyaaro lagu barnaamijiyo oo badanaa lagu ciyaaro qalabka ciyaaraha fiidiyowga, kuwaas oo markaa lagu soo bandhigo telefishanka ka dib marka qalabka ciyaaraha la xiro. Qalabka wax lagu soo geliyo ee ciyaaraha fiidiyowga badanaa waa kuwa xakameeya, badhamada (Mashiinnada Arkyiid ), kiiboodhka, jiirarka, ama qalabka kale ee la isticmaalo. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa lagu ciyaari karaa aaladaha gaarka ah ee ku xiran telefishanka, aaladaha la qaadi karo, kombiyuutarrada, taleefannada gacanta, ama kombiyuutarrada gacanta lagu qaato.
[[File:Man_playing_video_games_on_his_computer.jpg|thumb|Ninkaan ayaa si taxaddar leh u fiirinaya ciyaarta]]
Ciyaaruhu aad bay u kala duwan yihiin, oo ay ku jiraan kuwa madal-ciyaaraya, ciyaaraha tacaburka, ciyaaraha door-ciyaarka, kuwa tooganaya qofka koowaad, kuwa tooganaya qofka saddexaad, ciyaaraha isboortiga, ciyaaraha tartanka, kuwa tooganaya booska, ciyaaraha dagaalka, ciyaaraha ficilka, ciyaaraha xujooyinka, ciyaaraha jilitaanka, iyo ciyaaraha istaraatiijiyadda. Intaa waxaa dheer, waxaa jira ciyaaro shabakadeed oo online lagu ciyaaro, kuwaas oo badanaa ah ciyaaro badan, oo sidoo kale loo yaqaan ciyaaraha internetka ee aadka u badan (MMORPGs), halkaas oo tiro badan oo ciyaartoy ah oo ka kala socda gobollo kala duwan ay isku mar ciyaaraan.
==Qaybaha==
Ciyaaraha fiidiyowga way ka duwan yihiin ciyaaraha elektaroonigga ah, ciyaarta fiidiyowga waxay u baahan tahay [[qalab]] ciyaarta lagu ciyaaro, kaas oo ah qalabka ka kooban walxaha kombiyuutarka ee mas'uulka ka ah habaynta isdhexgalka ciyaaryahanka ee [[Nooca|nooc]] ka mid ah qalabka wax lagu soo geliyo iyo soo bandhigida natiijooyinka shaashadda wax soo saarka fiidiyowga.
==Ciyaaryahanka ciyaarta==
Ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan yihiin qalabka ciyaarta si uu u shaqeeyo, kaas oo ah qaybo gaar ah oo elektaroonik ah ama qalab kombuyuutar iyo software la xiriira. Tan waxaa sidoo kale loo yaqaan "[[nidaam]]." Qalabkan waxaa summad u noqon kara shirkadaha qalabka ciyaarta laftooda, sida Nintendo ama Sony, kuwaas oo doonaya inay helaan saami suuq oo weyn. Ciyaaraha waxaa caadi ahaan loogu talagalay in lagu ciyaaro hal qalab ama tiro xaddidan oo qalabka ciyaarta ah, milkiilayaasha qalabka ciyaarta badanaa waxay ka dhigaan ciyaaraha kuwo gaar u ah qalabka ciyaarta ama sumad gaar ah ujeeddooyin tartan ah oo suuqa ciyaaraha fiidiyowga ah. Ciyaaraha waxaa sidoo kale loo samayn karaa inay la jaanqaadaan qalabka ciyaarta ee kale ee asalka ah, taas oo kiiskaas loogu yeero dekedo ama dekedo. Ciyaarahan waxaa sidoo kale laga yaabaa inay noqdaan noocyo la xoojiyay, halkaas oo inta badan koodhka isha ciyaarta asalka ah dib loo isticmaalo oo ilaha farsamada, moodooyinka, iyo heerarka la cusbooneysiiyo si ay ugu habboonaadaan nidaamyada casriga ah, ama noocyada dib loo sameeyay, halkaas oo ciyaarta asalka ah si weyn loogu dib-u-habeeyo ama looga dhiso xoq, iyadoo kheyraadka sidoo kale la horumarinayo.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|Pong-clone console ee jiilkii koowaad ee kormeeraha ciyaaraha fiidiyowga oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee Berlin|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
Maanta, horumarinta ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan tahay xirfado badan, aragti, wada shaqayn, iyo xiriir ka dhexeeya dhinacyo kala duwan, oo ay ku jiraan horumariyeyaasha, daabacayaasha, qaybiyeyaasha, tafaariiqleyaasha, soosaarayaasha qalabka elektaroonigga ah, iyo suuq-geeyayaasha kale, si guul leh loogu keeno ciyaar macaamiisheeda. Sida 2020, suuqa caalamiga ah ee ciyaaraha fiidiyowga ayaa lahaa dakhli sanadle ah oo lagu qiyaasay 159 bilyan oo USD oo dhan qalabka, software-ka, iyo adeegyada, kaas oo saddex jeer ka weyn cabbirka warshadaha muusigga ee caalamiga ah iyo afar jeer kan warshadaha filimada 2019, taas oo ka dhigaysa mid culus oo la mid ah warshadaha madadaalada ee casriga ah. Suuqa ciyaaraha fiidiyowga ayaa sidoo kale saameyn weyn ku leh warshadaha elektaroonigga ah, halkaas oo qaybaha kombuyuutarrada shakhsi ahaaneed, konsole, iyo iibka hareeraha, iyo sidoo kale baahiyaha macaamiisha ee waxqabadka ciyaarta oo wanaagsan, ay ahaayeen arrimo xoog leh oo horseed u ah naqshadaynta qalabka iyo hal-abuurka.
==Xigasho==
{{reflist}}
[[Category:Video games| ]]
[[Category:American inventions]]
[[Category:Articles containing video clips]]
[[Category:Digital media]]
[[Category:Games and sports introduced in 1947]]
[[Category:Visual arts media]]
nupyt3hcrq15gt0rone7npulxbp1p7o
302959
302958
2026-07-18T03:44:24Z
Videoiib7
46243
/* Ciyaaryahanka ciyaarta */
302959
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ciyaarta fiidiyowga]]''' Ama '''Ciyaarta [[Kasjil (kombiyuutar)|Kombuyuutar]]''' ([[Af-Ingiriisi]]: ''Video Games'') Waa ciyaaro lagu barnaamijiyo oo badanaa lagu ciyaaro qalabka ciyaaraha fiidiyowga, kuwaas oo markaa lagu soo bandhigo telefishanka ka dib marka qalabka ciyaaraha la xiro. Qalabka wax lagu soo geliyo ee ciyaaraha fiidiyowga badanaa waa kuwa xakameeya, badhamada (Mashiinnada Arkyiid ), kiiboodhka, jiirarka, ama qalabka kale ee la isticmaalo. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa lagu ciyaari karaa aaladaha gaarka ah ee ku xiran telefishanka, aaladaha la qaadi karo, kombiyuutarrada, taleefannada gacanta, ama kombiyuutarrada gacanta lagu qaato.
[[File:Man_playing_video_games_on_his_computer.jpg|thumb|Ninkaan ayaa si taxaddar leh u fiirinaya ciyaarta]]
Ciyaaruhu aad bay u kala duwan yihiin, oo ay ku jiraan kuwa madal-ciyaaraya, ciyaaraha tacaburka, ciyaaraha door-ciyaarka, kuwa tooganaya qofka koowaad, kuwa tooganaya qofka saddexaad, ciyaaraha isboortiga, ciyaaraha tartanka, kuwa tooganaya booska, ciyaaraha dagaalka, ciyaaraha ficilka, ciyaaraha xujooyinka, ciyaaraha jilitaanka, iyo ciyaaraha istaraatiijiyadda. Intaa waxaa dheer, waxaa jira ciyaaro shabakadeed oo online lagu ciyaaro, kuwaas oo badanaa ah ciyaaro badan, oo sidoo kale loo yaqaan ciyaaraha internetka ee aadka u badan (MMORPGs), halkaas oo tiro badan oo ciyaartoy ah oo ka kala socda gobollo kala duwan ay isku mar ciyaaraan.
==Qaybaha==
Ciyaaraha fiidiyowga way ka duwan yihiin ciyaaraha elektaroonigga ah, ciyaarta fiidiyowga waxay u baahan tahay [[qalab]] ciyaarta lagu ciyaaro, kaas oo ah qalabka ka kooban walxaha kombiyuutarka ee mas'uulka ka ah habaynta isdhexgalka ciyaaryahanka ee [[Nooca|nooc]] ka mid ah qalabka wax lagu soo geliyo iyo soo bandhigida natiijooyinka shaashadda wax soo saarka fiidiyowga.
==Ciyaaryahanka ciyaarta==
Ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan yihiin qalabka ciyaarta si uu u shaqeeyo, kaas oo ah qaybo gaar ah oo elektaroonik ah ama qalab kombuyuutar iyo software la xiriira. Tan waxaa sidoo kale loo yaqaan "[[nidaam]]." Qalabkan waxaa summad u noqon kara shirkadaha qalabka ciyaarta laftooda, sida Nintendo ama Sony, kuwaas oo doonaya inay helaan saami suuq oo weyn. Ciyaaraha waxaa caadi ahaan loogu talagalay in lagu ciyaaro hal qalab ama tiro xaddidan oo qalabka ciyaarta ah, milkiilayaasha qalabka ciyaarta badanaa waxay ka dhigaan ciyaaraha kuwo gaar u ah qalabka ciyaarta ama sumad gaar ah ujeeddooyin tartan ah oo suuqa ciyaaraha fiidiyowga ah. Ciyaaraha waxaa sidoo kale loo samayn karaa inay la jaanqaadaan qalabka ciyaarta ee kale ee asalka ah, taas oo kiiskaas loogu yeero dekedo ama dekedo. Ciyaarahan waxaa sidoo kale laga yaabaa inay noqdaan noocyo la xoojiyay, halkaas oo inta badan koodhka isha ciyaarta asalka ah dib loo isticmaalo oo ilaha farsamada, moodooyinka, iyo heerarka la cusbooneysiiyo si ay ugu habboonaadaan nidaamyada casriga ah, ama noocyada dib loo sameeyay, halkaas oo ciyaarta asalka ah si weyn loogu dib-u-habeeyo ama looga dhiso xoq, iyadoo kheyraadka sidoo kale la horumarinayo.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|bong-klone Konsolka ee jiilkii 1aad ee kormeeraha [[ciyaaraha fiidiyowga]] oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee [[Baarliin]]|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
Maanta, horumarinta ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan tahay xirfado badan, aragti, wada shaqayn, iyo xiriir ka dhexeeya dhinacyo kala duwan, oo ay ku jiraan horumariyeyaasha, daabacayaasha, qaybiyeyaasha, tafaariiqleyaasha, soosaarayaasha qalabka elektaroonigga ah, iyo suuq-geeyayaasha kale, si guul leh loogu keeno ciyaar macaamiisheeda. Sida 2020, suuqa caalamiga ah ee ciyaaraha fiidiyowga ayaa lahaa dakhli sanadle ah oo lagu qiyaasay 159 bilyan oo USD oo dhan qalabka, software-ka, iyo adeegyada, kaas oo saddex jeer ka weyn cabbirka warshadaha muusigga ee caalamiga ah iyo afar jeer kan warshadaha filimada 2019, taas oo ka dhigaysa mid culus oo la mid ah warshadaha madadaalada ee casriga ah. Suuqa ciyaaraha fiidiyowga ayaa sidoo kale saameyn weyn ku leh warshadaha elektaroonigga ah, halkaas oo qaybaha kombuyuutarrada shakhsi ahaaneed, konsole, iyo iibka hareeraha, iyo sidoo kale baahiyaha macaamiisha ee waxqabadka ciyaarta oo wanaagsan, ay ahaayeen arrimo xoog leh oo horseed u ah naqshadaynta qalabka iyo hal-abuurka.
==Xigasho==
{{reflist}}
[[Category:Video games| ]]
[[Category:American inventions]]
[[Category:Articles containing video clips]]
[[Category:Digital media]]
[[Category:Games and sports introduced in 1947]]
[[Category:Visual arts media]]
3yj4wb3gmatmcutuxpae68s6v7olhnb
302960
302959
2026-07-18T03:45:20Z
Videoiib7
46243
/* Ciyaaryahanka ciyaarta */
302960
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ciyaarta fiidiyowga]]''' Ama '''Ciyaarta [[Kasjil (kombiyuutar)|Kombuyuutar]]''' ([[Af-Ingiriisi]]: ''Video Games'') Waa ciyaaro lagu barnaamijiyo oo badanaa lagu ciyaaro qalabka ciyaaraha fiidiyowga, kuwaas oo markaa lagu soo bandhigo telefishanka ka dib marka qalabka ciyaaraha la xiro. Qalabka wax lagu soo geliyo ee ciyaaraha fiidiyowga badanaa waa kuwa xakameeya, badhamada (Mashiinnada Arkyiid ), kiiboodhka, jiirarka, ama qalabka kale ee la isticmaalo. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa lagu ciyaari karaa aaladaha gaarka ah ee ku xiran telefishanka, aaladaha la qaadi karo, kombiyuutarrada, taleefannada gacanta, ama kombiyuutarrada gacanta lagu qaato.
[[File:Man_playing_video_games_on_his_computer.jpg|thumb|Ninkaan ayaa si taxaddar leh u fiirinaya ciyaarta]]
Ciyaaruhu aad bay u kala duwan yihiin, oo ay ku jiraan kuwa madal-ciyaaraya, ciyaaraha tacaburka, ciyaaraha door-ciyaarka, kuwa tooganaya qofka koowaad, kuwa tooganaya qofka saddexaad, ciyaaraha isboortiga, ciyaaraha tartanka, kuwa tooganaya booska, ciyaaraha dagaalka, ciyaaraha ficilka, ciyaaraha xujooyinka, ciyaaraha jilitaanka, iyo ciyaaraha istaraatiijiyadda. Intaa waxaa dheer, waxaa jira ciyaaro shabakadeed oo online lagu ciyaaro, kuwaas oo badanaa ah ciyaaro badan, oo sidoo kale loo yaqaan ciyaaraha internetka ee aadka u badan (MMORPGs), halkaas oo tiro badan oo ciyaartoy ah oo ka kala socda gobollo kala duwan ay isku mar ciyaaraan.
==Qaybaha==
Ciyaaraha fiidiyowga way ka duwan yihiin ciyaaraha elektaroonigga ah, ciyaarta fiidiyowga waxay u baahan tahay [[qalab]] ciyaarta lagu ciyaaro, kaas oo ah qalabka ka kooban walxaha kombiyuutarka ee mas'uulka ka ah habaynta isdhexgalka ciyaaryahanka ee [[Nooca|nooc]] ka mid ah qalabka wax lagu soo geliyo iyo soo bandhigida natiijooyinka shaashadda wax soo saarka fiidiyowga.
==Ciyaaryahanka ciyaarta==
Ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan yihiin qalabka ciyaarta si uu u shaqeeyo, kaas oo ah qaybo gaar ah oo elektaroonik ah ama qalab kombuyuutar iyo software la xiriira. Tan waxaa sidoo kale loo yaqaan "[[nidaam]]." Qalabkan waxaa summad u noqon kara shirkadaha qalabka ciyaarta laftooda, sida Nintendo ama Sony, kuwaas oo doonaya inay helaan saami suuq oo weyn. Ciyaaraha waxaa caadi ahaan loogu talagalay in lagu ciyaaro hal qalab ama tiro xaddidan oo qalabka ciyaarta ah, milkiilayaasha qalabka ciyaarta badanaa waxay ka dhigaan ciyaaraha kuwo gaar u ah qalabka ciyaarta ama sumad gaar ah ujeeddooyin tartan ah oo suuqa ciyaaraha fiidiyowga ah. Ciyaaraha waxaa sidoo kale loo samayn karaa inay la jaanqaadaan qalabka ciyaarta ee kale ee asalka ah, taas oo kiiskaas loogu yeero dekedo ama dekedo. Ciyaarahan waxaa sidoo kale laga yaabaa inay noqdaan noocyo la xoojiyay, halkaas oo inta badan koodhka isha ciyaarta asalka ah dib loo isticmaalo oo ilaha farsamada, moodooyinka, iyo heerarka la cusbooneysiiyo si ay ugu habboonaadaan nidaamyada casriga ah, ama noocyada dib loo sameeyay, halkaas oo ciyaarta asalka ah si weyn loogu dib-u-habeeyo ama looga dhiso xoq, iyadoo kheyraadka sidoo kale la horumarinayo.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|bong-klone Konsolka ee jiilkii 1aad ee kormeeraha [[ciyaaraha fiidiyowga]] oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee [[Baarliin]]|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
==Xigasho==
{{reflist}}
[[Category:Video games| ]]
[[Category:American inventions]]
[[Category:Articles containing video clips]]
[[Category:Digital media]]
[[Category:Games and sports introduced in 1947]]
[[Category:Visual arts media]]
c3cpof0zcbf2j9qzcxyxc7i8eba7h1z
302961
302960
2026-07-18T03:48:35Z
Videoiib7
46243
/* Ciyaaryahanka ciyaarta */
302961
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ciyaarta fiidiyowga]]''' Ama '''Ciyaarta [[Kasjil (kombiyuutar)|Kombuyuutar]]''' ([[Af-Ingiriisi]]: ''Video Games'') Waa ciyaaro lagu barnaamijiyo oo badanaa lagu ciyaaro qalabka ciyaaraha fiidiyowga, kuwaas oo markaa lagu soo bandhigo telefishanka ka dib marka qalabka ciyaaraha la xiro. Qalabka wax lagu soo geliyo ee ciyaaraha fiidiyowga badanaa waa kuwa xakameeya, badhamada (Mashiinnada Arkyiid ), kiiboodhka, jiirarka, ama qalabka kale ee la isticmaalo. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa lagu ciyaari karaa aaladaha gaarka ah ee ku xiran telefishanka, aaladaha la qaadi karo, kombiyuutarrada, taleefannada gacanta, ama kombiyuutarrada gacanta lagu qaato.
[[File:Man_playing_video_games_on_his_computer.jpg|thumb|Ninkaan ayaa si taxaddar leh u fiirinaya ciyaarta]]
Ciyaaruhu aad bay u kala duwan yihiin, oo ay ku jiraan kuwa madal-ciyaaraya, ciyaaraha tacaburka, ciyaaraha door-ciyaarka, kuwa tooganaya qofka koowaad, kuwa tooganaya qofka saddexaad, ciyaaraha isboortiga, ciyaaraha tartanka, kuwa tooganaya booska, ciyaaraha dagaalka, ciyaaraha ficilka, ciyaaraha xujooyinka, ciyaaraha jilitaanka, iyo ciyaaraha istaraatiijiyadda. Intaa waxaa dheer, waxaa jira ciyaaro shabakadeed oo online lagu ciyaaro, kuwaas oo badanaa ah ciyaaro badan, oo sidoo kale loo yaqaan ciyaaraha internetka ee aadka u badan (MMORPGs), halkaas oo tiro badan oo ciyaartoy ah oo ka kala socda gobollo kala duwan ay isku mar ciyaaraan.
==Qaybaha==
Ciyaaraha fiidiyowga way ka duwan yihiin ciyaaraha elektaroonigga ah, ciyaarta fiidiyowga waxay u baahan tahay [[qalab]] ciyaarta lagu ciyaaro, kaas oo ah qalabka ka kooban walxaha kombiyuutarka ee mas'uulka ka ah habaynta isdhexgalka ciyaaryahanka ee [[Nooca|nooc]] ka mid ah qalabka wax lagu soo geliyo iyo soo bandhigida natiijooyinka shaashadda wax soo saarka fiidiyowga.
==Ciyaaryahanka ciyaarta==
Ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan yihiin qalabka ciyaarta si uu u shaqeeyo, kaas oo ah qaybo gaar ah oo elektaroonik ah ama qalab kombuyuutar iyo software la xiriira. Tan waxaa sidoo kale loo yaqaan "[[nidaam]]." Qalabkan waxaa summad u noqon kara shirkadaha qalabka ciyaarta laftooda, sida Nintendo ama Sony, kuwaas oo doonaya inay helaan saami suuq oo weyn. Ciyaaraha waxaa caadi ahaan loogu talagalay in lagu ciyaaro hal qalab ama tiro xaddidan oo qalabka ciyaarta ah, milkiilayaasha qalabka ciyaarta badanaa waxay ka dhigaan ciyaaraha kuwo gaar u ah qalabka ciyaarta ama sumad gaar ah ujeeddooyin tartan ah oo suuqa ciyaaraha fiidiyowga ah. Ciyaaraha waxaa sidoo kale loo samayn karaa inay la jaanqaadaan qalabka ciyaarta ee kale ee asalka ah, taas oo kiiskaas loogu yeero dekedo ama dekedo. Ciyaarahan waxaa sidoo kale laga yaabaa inay noqdaan noocyo la xoojiyay, halkaas oo inta badan koodhka isha ciyaarta asalka ah dib loo isticmaalo oo ilaha farsamada, moodooyinka, iyo heerarka la cusbooneysiiyo si ay ugu habboonaadaan nidaamyada casriga ah, ama noocyada dib loo sameeyay, halkaas oo ciyaarta asalka ah si weyn loogu dib-u-habeeyo ama looga dhiso xoq, iyadoo kheyraadka sidoo kale la horumarinayo.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|bong-klone Konsolka ee jiilkii 1aad ee kormeeraha [[ciyaaraha fiidiyowga]] oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee [[Baarliin]]|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
==Konsol-Ka==
Qalabka ciyaarta waxaa lagu ciyaaraa qalabka ciyaarta fiidiyowga ee [[guriga]], qalab elektaroonik ah oo gaar ah oo ku xiran telefishanka caadiga ah ama kormeeraha fiidiyowga. Qalabka ciyaaraha fiidiyowga ee guriga waxaa loogu talagalay inay ku shaqeeyaan ciyaaraha iyagoo adeegsanaya jawi qalab oo gaar ah, taasoo siisa horumariyayaasha bartilmaameed gaar ah oo qalab ah iyo dammaanad qaad ku saabsan sifooyinka la heli karo, sidaas darteedna fududeynaya habka horumarinta marka loo eego horumarinta ciyaaraha [[Kasjil (kombiyuutar)|BS]]. Qalabka ciyaaraha fiidiyowga wuxuu ciyaaraa oo keliya ciyaaraha si gaar ah loogu sameeyay iyaga, ama ciyaaraha ka socda qalabka kale ee ay sameeyeen isla soo saaraha, laakiin ma ciyaaraan ciyaaraha uu sameeyay tartan toos ah, xitaa haddii isla ciyaartaas laga heli karo goobaha kale. Caadiyan waxay la yimaadaan koontaroole ciyaarta fiidiyowga oo gaar ah. Qalabka ciyaaraha fiidiyowga ee waaweyn waxaa ka mid ah iiksboks, Blyiistyshoon, iyo Nintendo.
==Xigasho==
{{reflist}}
[[Category:Video games| ]]
[[Category:American inventions]]
[[Category:Articles containing video clips]]
[[Category:Digital media]]
[[Category:Games and sports introduced in 1947]]
[[Category:Visual arts media]]
735kyhozyvtiuu7nk1nqnys0wuqo1ox
302962
302961
2026-07-18T03:50:27Z
Videoiib7
46243
/* Konsol-Ka */
302962
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ciyaarta fiidiyowga]]''' Ama '''Ciyaarta [[Kasjil (kombiyuutar)|Kombuyuutar]]''' ([[Af-Ingiriisi]]: ''Video Games'') Waa ciyaaro lagu barnaamijiyo oo badanaa lagu ciyaaro qalabka ciyaaraha fiidiyowga, kuwaas oo markaa lagu soo bandhigo telefishanka ka dib marka qalabka ciyaaraha la xiro. Qalabka wax lagu soo geliyo ee ciyaaraha fiidiyowga badanaa waa kuwa xakameeya, badhamada (Mashiinnada Arkyiid ), kiiboodhka, jiirarka, ama qalabka kale ee la isticmaalo. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa lagu ciyaari karaa aaladaha gaarka ah ee ku xiran telefishanka, aaladaha la qaadi karo, kombiyuutarrada, taleefannada gacanta, ama kombiyuutarrada gacanta lagu qaato.
[[File:Man_playing_video_games_on_his_computer.jpg|thumb|Ninkaan ayaa si taxaddar leh u fiirinaya ciyaarta]]
Ciyaaruhu aad bay u kala duwan yihiin, oo ay ku jiraan kuwa madal-ciyaaraya, ciyaaraha tacaburka, ciyaaraha door-ciyaarka, kuwa tooganaya qofka koowaad, kuwa tooganaya qofka saddexaad, ciyaaraha isboortiga, ciyaaraha tartanka, kuwa tooganaya booska, ciyaaraha dagaalka, ciyaaraha ficilka, ciyaaraha xujooyinka, ciyaaraha jilitaanka, iyo ciyaaraha istaraatiijiyadda. Intaa waxaa dheer, waxaa jira ciyaaro shabakadeed oo online lagu ciyaaro, kuwaas oo badanaa ah ciyaaro badan, oo sidoo kale loo yaqaan ciyaaraha internetka ee aadka u badan (MMORPGs), halkaas oo tiro badan oo ciyaartoy ah oo ka kala socda gobollo kala duwan ay isku mar ciyaaraan.
==Qaybaha==
Ciyaaraha fiidiyowga way ka duwan yihiin ciyaaraha elektaroonigga ah, ciyaarta fiidiyowga waxay u baahan tahay [[qalab]] ciyaarta lagu ciyaaro, kaas oo ah qalabka ka kooban walxaha kombiyuutarka ee mas'uulka ka ah habaynta isdhexgalka ciyaaryahanka ee [[Nooca|nooc]] ka mid ah qalabka wax lagu soo geliyo iyo soo bandhigida natiijooyinka shaashadda wax soo saarka fiidiyowga.
==Ciyaaryahanka ciyaarta==
Ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan yihiin qalabka ciyaarta si uu u shaqeeyo, kaas oo ah qaybo gaar ah oo elektaroonik ah ama qalab kombuyuutar iyo software la xiriira. Tan waxaa sidoo kale loo yaqaan "[[nidaam]]." Qalabkan waxaa summad u noqon kara shirkadaha qalabka ciyaarta laftooda, sida Nintendo ama Sony, kuwaas oo doonaya inay helaan saami suuq oo weyn. Ciyaaraha waxaa caadi ahaan loogu talagalay in lagu ciyaaro hal qalab ama tiro xaddidan oo qalabka ciyaarta ah, milkiilayaasha qalabka ciyaarta badanaa waxay ka dhigaan ciyaaraha kuwo gaar u ah qalabka ciyaarta ama sumad gaar ah ujeeddooyin tartan ah oo suuqa ciyaaraha fiidiyowga ah. Ciyaaraha waxaa sidoo kale loo samayn karaa inay la jaanqaadaan qalabka ciyaarta ee kale ee asalka ah, taas oo kiiskaas loogu yeero dekedo ama dekedo. Ciyaarahan waxaa sidoo kale laga yaabaa inay noqdaan noocyo la xoojiyay, halkaas oo inta badan koodhka isha ciyaarta asalka ah dib loo isticmaalo oo ilaha farsamada, moodooyinka, iyo heerarka la cusbooneysiiyo si ay ugu habboonaadaan nidaamyada casriga ah, ama noocyada dib loo sameeyay, halkaas oo ciyaarta asalka ah si weyn loogu dib-u-habeeyo ama looga dhiso xoq, iyadoo kheyraadka sidoo kale la horumarinayo.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|bong-klone Konsolka ee jiilkii 1aad ee kormeeraha [[ciyaaraha fiidiyowga]] oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee [[Baarliin]]|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
==Konsol-Ka==
Qalabka ciyaarta waxaa lagu ciyaaraa qalabka ciyaarta fiidiyowga ee [[guriga]], qalab elektaroonik ah oo gaar ah oo ku xiran telefishanka caadiga ah ama kormeeraha fiidiyowga. Qalabka ciyaaraha fiidiyowga ee guriga waxaa loogu talagalay inay ku shaqeeyaan ciyaaraha iyagoo adeegsanaya jawi qalab oo gaar ah, taasoo siisa horumariyayaasha bartilmaameed gaar ah oo qalab ah iyo dammaanad qaad ku saabsan sifooyinka la heli karo, sidaas darteedna fududeynaya habka horumarinta marka loo eego horumarinta ciyaaraha [[Kasjil (kombiyuutar)|BS]]. Qalabka ciyaaraha fiidiyowga wuxuu ciyaaraa oo keliya ciyaaraha si gaar ah loogu sameeyay iyaga, ama ciyaaraha ka socda qalabka kale ee ay sameeyeen isla soo saaraha, laakiin ma ciyaaraan ciyaaraha uu sameeyay tartan toos ah, xitaa haddii isla ciyaartaas laga heli karo goobaha kale. Caadiyan waxay la yimaadaan koontaroole ciyaarta fiidiyowga oo gaar ah. Qalabka ciyaaraha fiidiyowga ee waaweyn waxaa ka mid ah iiksboks, Blyiistyshoon, iyo Nintendo.
== Taariikhda Ciyaaraha ==
==Xigasho==
{{reflist}}
[[Category:Video games| ]]
[[Category:American inventions]]
[[Category:Articles containing video clips]]
[[Category:Digital media]]
[[Category:Games and sports introduced in 1947]]
[[Category:Visual arts media]]
i6852y5go7uhcpqczsht19lv0091xfj
302963
302962
2026-07-18T03:57:05Z
Videoiib7
46243
/* Taariikhda Ciyaaraha */
302963
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ciyaarta fiidiyowga]]''' Ama '''Ciyaarta [[Kasjil (kombiyuutar)|Kombuyuutar]]''' ([[Af-Ingiriisi]]: ''Video Games'') Waa ciyaaro lagu barnaamijiyo oo badanaa lagu ciyaaro qalabka ciyaaraha fiidiyowga, kuwaas oo markaa lagu soo bandhigo telefishanka ka dib marka qalabka ciyaaraha la xiro. Qalabka wax lagu soo geliyo ee ciyaaraha fiidiyowga badanaa waa kuwa xakameeya, badhamada (Mashiinnada Arkyiid ), kiiboodhka, jiirarka, ama qalabka kale ee la isticmaalo. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa lagu ciyaari karaa aaladaha gaarka ah ee ku xiran telefishanka, aaladaha la qaadi karo, kombiyuutarrada, taleefannada gacanta, ama kombiyuutarrada gacanta lagu qaato.
[[File:Man_playing_video_games_on_his_computer.jpg|thumb|Ninkaan ayaa si taxaddar leh u fiirinaya ciyaarta]]
Ciyaaruhu aad bay u kala duwan yihiin, oo ay ku jiraan kuwa madal-ciyaaraya, ciyaaraha tacaburka, ciyaaraha door-ciyaarka, kuwa tooganaya qofka koowaad, kuwa tooganaya qofka saddexaad, ciyaaraha isboortiga, ciyaaraha tartanka, kuwa tooganaya booska, ciyaaraha dagaalka, ciyaaraha ficilka, ciyaaraha xujooyinka, ciyaaraha jilitaanka, iyo ciyaaraha istaraatiijiyadda. Intaa waxaa dheer, waxaa jira ciyaaro shabakadeed oo online lagu ciyaaro, kuwaas oo badanaa ah ciyaaro badan, oo sidoo kale loo yaqaan ciyaaraha internetka ee aadka u badan (MMORPGs), halkaas oo tiro badan oo ciyaartoy ah oo ka kala socda gobollo kala duwan ay isku mar ciyaaraan.
==Qaybaha==
Ciyaaraha fiidiyowga way ka duwan yihiin ciyaaraha elektaroonigga ah, ciyaarta fiidiyowga waxay u baahan tahay [[qalab]] ciyaarta lagu ciyaaro, kaas oo ah qalabka ka kooban walxaha kombiyuutarka ee mas'uulka ka ah habaynta isdhexgalka ciyaaryahanka ee [[Nooca|nooc]] ka mid ah qalabka wax lagu soo geliyo iyo soo bandhigida natiijooyinka shaashadda wax soo saarka fiidiyowga.
==Ciyaaryahanka ciyaarta==
Ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan yihiin qalabka ciyaarta si uu u shaqeeyo, kaas oo ah qaybo gaar ah oo elektaroonik ah ama qalab kombuyuutar iyo software la xiriira. Tan waxaa sidoo kale loo yaqaan "[[nidaam]]." Qalabkan waxaa summad u noqon kara shirkadaha qalabka ciyaarta laftooda, sida Nintendo ama Sony, kuwaas oo doonaya inay helaan saami suuq oo weyn. Ciyaaraha waxaa caadi ahaan loogu talagalay in lagu ciyaaro hal qalab ama tiro xaddidan oo qalabka ciyaarta ah, milkiilayaasha qalabka ciyaarta badanaa waxay ka dhigaan ciyaaraha kuwo gaar u ah qalabka ciyaarta ama sumad gaar ah ujeeddooyin tartan ah oo suuqa ciyaaraha fiidiyowga ah. Ciyaaraha waxaa sidoo kale loo samayn karaa inay la jaanqaadaan qalabka ciyaarta ee kale ee asalka ah, taas oo kiiskaas loogu yeero dekedo ama dekedo. Ciyaarahan waxaa sidoo kale laga yaabaa inay noqdaan noocyo la xoojiyay, halkaas oo inta badan koodhka isha ciyaarta asalka ah dib loo isticmaalo oo ilaha farsamada, moodooyinka, iyo heerarka la cusbooneysiiyo si ay ugu habboonaadaan nidaamyada casriga ah, ama noocyada dib loo sameeyay, halkaas oo ciyaarta asalka ah si weyn loogu dib-u-habeeyo ama looga dhiso xoq, iyadoo kheyraadka sidoo kale la horumarinayo.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|bong-klone Konsolka ee jiilkii 1aad ee kormeeraha [[ciyaaraha fiidiyowga]] oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee [[Baarliin]]|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
==Konsol-Ka==
Qalabka ciyaarta waxaa lagu ciyaaraa qalabka ciyaarta fiidiyowga ee [[guriga]], qalab elektaroonik ah oo gaar ah oo ku xiran telefishanka caadiga ah ama kormeeraha fiidiyowga. Qalabka ciyaaraha fiidiyowga ee guriga waxaa loogu talagalay inay ku shaqeeyaan ciyaaraha iyagoo adeegsanaya jawi qalab oo gaar ah, taasoo siisa horumariyayaasha bartilmaameed gaar ah oo qalab ah iyo dammaanad qaad ku saabsan sifooyinka la heli karo, sidaas darteedna fududeynaya habka horumarinta marka loo eego horumarinta ciyaaraha [[Kasjil (kombiyuutar)|BS]]. Qalabka ciyaaraha fiidiyowga wuxuu ciyaaraa oo keliya ciyaaraha si gaar ah loogu sameeyay iyaga, ama ciyaaraha ka socda qalabka kale ee ay sameeyeen isla soo saaraha, laakiin ma ciyaaraan ciyaaraha uu sameeyay tartan toos ah, xitaa haddii isla ciyaartaas laga heli karo goobaha kale. Caadiyan waxay la yimaadaan koontaroole ciyaarta fiidiyowga oo gaar ah. Qalabka ciyaaraha fiidiyowga ee waaweyn waxaa ka mid ah iiksboks, Blyiistyshoon, iyo Nintendo.
== Taariikhda Ciyaaraha ==
[[File:Sears_tele_games_video_arcade.jpg|thumb|Konsol-Kii Qalab Ahaan]]
Taariikhda ciyaaraha fiidiyowga waxay
dib ugu noqotaa 1947, markii borofisar Mareykan ah oo lagu magacaabo Thomas T. Goldsmith Jr. uu ikhtiraacay Ciyaar uu ugu Magac daray "'Cathode-Ray Tube Amusement Device."' Tobankii sano ee xigay waxaa la ikhtiraacay dhowr ciyaarood oo fudud, sida Nimrod 1951 Oo ka dhacday [[Boqortooyada Midowday|BM]], OKO 1952 oo uu sameeyay borofisar Ingiriis ah oo lagu magacaabo Aliiksandr S. Douglas, '''SpaceWor!''' 1963 oo uu sameeyay Machadka Teknolojiyadda.
Ciyaartii ugu horreysay ee muuqaallada ee ganacsi ahaan la heli karo waxay ahayd ciyaarta arcade "Computer Space" sanadkii 1971. Waxay ku shaqaynaysay gelinta qadaadiic, oo la mid ah mashiinnada arcade-ka casriga ah, waxayna lahayd shaashad telefishan madow iyo caddaan ah. Dhammaadkii 1960-meeyadii, hal-abuure [[Jarmal]]-[[Mareykan]] ah oo lagu magacaabo Ralph H. Baer wuxuu sameeyay qalabka ciyaarta fiidiyowga ee ugu horreeyay, Magnavoks Odyssey, kaas oo la sii daayay 1972. Waxay ahayd qalabka ciyaarta fiidiyowga ee ugu horreeyay ee ku xidhma telefishan si loo soo bandhigo sawirro.
==Xigasho==
{{reflist}}
[[Category:Video games| ]]
[[Category:American inventions]]
[[Category:Articles containing video clips]]
[[Category:Digital media]]
[[Category:Games and sports introduced in 1947]]
[[Category:Visual arts media]]
t27xyoxip1edpebgv1s8yp9h8ag48ay
302964
302963
2026-07-18T03:58:44Z
Videoiib7
46243
/* Taariikhda Ciyaaraha */
302964
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ciyaarta fiidiyowga]]''' Ama '''Ciyaarta [[Kasjil (kombiyuutar)|Kombuyuutar]]''' ([[Af-Ingiriisi]]: ''Video Games'') Waa ciyaaro lagu barnaamijiyo oo badanaa lagu ciyaaro qalabka ciyaaraha fiidiyowga, kuwaas oo markaa lagu soo bandhigo telefishanka ka dib marka qalabka ciyaaraha la xiro. Qalabka wax lagu soo geliyo ee ciyaaraha fiidiyowga badanaa waa kuwa xakameeya, badhamada (Mashiinnada Arkyiid ), kiiboodhka, jiirarka, ama qalabka kale ee la isticmaalo. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa lagu ciyaari karaa aaladaha gaarka ah ee ku xiran telefishanka, aaladaha la qaadi karo, kombiyuutarrada, taleefannada gacanta, ama kombiyuutarrada gacanta lagu qaato.
[[File:Man_playing_video_games_on_his_computer.jpg|thumb|Ninkaan ayaa si taxaddar leh u fiirinaya ciyaarta]]
Ciyaaruhu aad bay u kala duwan yihiin, oo ay ku jiraan kuwa madal-ciyaaraya, ciyaaraha tacaburka, ciyaaraha door-ciyaarka, kuwa tooganaya qofka koowaad, kuwa tooganaya qofka saddexaad, ciyaaraha isboortiga, ciyaaraha tartanka, kuwa tooganaya booska, ciyaaraha dagaalka, ciyaaraha ficilka, ciyaaraha xujooyinka, ciyaaraha jilitaanka, iyo ciyaaraha istaraatiijiyadda. Intaa waxaa dheer, waxaa jira ciyaaro shabakadeed oo online lagu ciyaaro, kuwaas oo badanaa ah ciyaaro badan, oo sidoo kale loo yaqaan ciyaaraha internetka ee aadka u badan (MMORPGs), halkaas oo tiro badan oo ciyaartoy ah oo ka kala socda gobollo kala duwan ay isku mar ciyaaraan.
==Qaybaha==
Ciyaaraha fiidiyowga way ka duwan yihiin ciyaaraha elektaroonigga ah, ciyaarta fiidiyowga waxay u baahan tahay [[qalab]] ciyaarta lagu ciyaaro, kaas oo ah qalabka ka kooban walxaha kombiyuutarka ee mas'uulka ka ah habaynta isdhexgalka ciyaaryahanka ee [[Nooca|nooc]] ka mid ah qalabka wax lagu soo geliyo iyo soo bandhigida natiijooyinka shaashadda wax soo saarka fiidiyowga.
==Ciyaaryahanka ciyaarta==
Ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan yihiin qalabka ciyaarta si uu u shaqeeyo, kaas oo ah qaybo gaar ah oo elektaroonik ah ama qalab kombuyuutar iyo software la xiriira. Tan waxaa sidoo kale loo yaqaan "[[nidaam]]." Qalabkan waxaa summad u noqon kara shirkadaha qalabka ciyaarta laftooda, sida Nintendo ama Sony, kuwaas oo doonaya inay helaan saami suuq oo weyn. Ciyaaraha waxaa caadi ahaan loogu talagalay in lagu ciyaaro hal qalab ama tiro xaddidan oo qalabka ciyaarta ah, milkiilayaasha qalabka ciyaarta badanaa waxay ka dhigaan ciyaaraha kuwo gaar u ah qalabka ciyaarta ama sumad gaar ah ujeeddooyin tartan ah oo suuqa ciyaaraha fiidiyowga ah. Ciyaaraha waxaa sidoo kale loo samayn karaa inay la jaanqaadaan qalabka ciyaarta ee kale ee asalka ah, taas oo kiiskaas loogu yeero dekedo ama dekedo. Ciyaarahan waxaa sidoo kale laga yaabaa inay noqdaan noocyo la xoojiyay, halkaas oo inta badan koodhka isha ciyaarta asalka ah dib loo isticmaalo oo ilaha farsamada, moodooyinka, iyo heerarka la cusbooneysiiyo si ay ugu habboonaadaan nidaamyada casriga ah, ama noocyada dib loo sameeyay, halkaas oo ciyaarta asalka ah si weyn loogu dib-u-habeeyo ama looga dhiso xoq, iyadoo kheyraadka sidoo kale la horumarinayo.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|bong-klone Konsolka ee jiilkii 1aad ee kormeeraha [[ciyaaraha fiidiyowga]] oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee [[Baarliin]]|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
==Konsol-Ka==
Qalabka ciyaarta waxaa lagu ciyaaraa qalabka ciyaarta fiidiyowga ee [[guriga]], qalab elektaroonik ah oo gaar ah oo ku xiran telefishanka caadiga ah ama kormeeraha fiidiyowga. Qalabka ciyaaraha fiidiyowga ee guriga waxaa loogu talagalay inay ku shaqeeyaan ciyaaraha iyagoo adeegsanaya jawi qalab oo gaar ah, taasoo siisa horumariyayaasha bartilmaameed gaar ah oo qalab ah iyo dammaanad qaad ku saabsan sifooyinka la heli karo, sidaas darteedna fududeynaya habka horumarinta marka loo eego horumarinta ciyaaraha [[Kasjil (kombiyuutar)|BS]]. Qalabka ciyaaraha fiidiyowga wuxuu ciyaaraa oo keliya ciyaaraha si gaar ah loogu sameeyay iyaga, ama ciyaaraha ka socda qalabka kale ee ay sameeyeen isla soo saaraha, laakiin ma ciyaaraan ciyaaraha uu sameeyay tartan toos ah, xitaa haddii isla ciyaartaas laga heli karo goobaha kale. Caadiyan waxay la yimaadaan koontaroole ciyaarta fiidiyowga oo gaar ah. Qalabka ciyaaraha fiidiyowga ee waaweyn waxaa ka mid ah iiksboks, Blyiistyshoon, iyo Nintendo.
== Taariikhda Ciyaaraha ==
[[File:Sears_tele_games_video_arcade.jpg|thumb|Konsol-Kii Qalab Ahaan]]
Taariikhda ciyaaraha fiidiyowga waxay
dib ugu noqotaa 1947, Markii borofisar [[Mareykan]] ah oo lagu magacaabo Thomas T. Goldsmith Jr. uu ikhtiraacay Ciyaar uu ugu Magac daray "'Cathode-Ray Tube Amusement Device."' Tobankii sano ee xigay waxaa la ikhtiraacay dhowr ciyaarood oo fudud, sida Nimrod 1951 Oo ka dhacday [[Boqortooyada Midowday|BM]], OKO 1952 oo uu sameeyay borofisar Ingiriis ah oo lagu magacaabo Aliiksandr S. Douglas, '''SpaceWor!''' 1963 oo uu sameeyay Machadka [[Teknoloji|Teknolojiyadda]].
Ciyaartii ugu horreysay ee muuqaallada ee ganacsi ahaan la heli karo waxay ahayd ciyaarta arcade "Computer Space" sanadkii 1971. Waxay ku shaqaynaysay gelinta qadaadiic, oo la mid ah mashiinnada arcade-ka casriga ah, waxayna lahayd shaashad telefishan madow iyo caddaan ah. Dhammaadkii 1960-meeyadii, hal-abuure [[Jarmal]]-[[Mareykan]] ah oo lagu magacaabo Ralph H. Baer wuxuu sameeyay qalabka ciyaarta fiidiyowga ee ugu horreeyay, Magnavoks Odyssey, kaas oo la sii daayay 1972. Waxay ahayd qalabka ciyaarta fiidiyowga ee ugu horreeyay ee ku xidhma telefishan si loo soo bandhigo sawirro.
==Xigasho==
{{reflist}}
[[Category:Video games| ]]
[[Category:American inventions]]
[[Category:Articles containing video clips]]
[[Category:Digital media]]
[[Category:Games and sports introduced in 1947]]
[[Category:Visual arts media]]
fr5gq0iz543fx6pss8t71s9nwsdv7i5
302965
302964
2026-07-18T04:04:22Z
Videoiib7
46243
/* Taariikhda Ciyaaraha */
302965
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ciyaarta fiidiyowga]]''' Ama '''Ciyaarta [[Kasjil (kombiyuutar)|Kombuyuutar]]''' ([[Af-Ingiriisi]]: ''Video Games'') Waa ciyaaro lagu barnaamijiyo oo badanaa lagu ciyaaro qalabka ciyaaraha fiidiyowga, kuwaas oo markaa lagu soo bandhigo telefishanka ka dib marka qalabka ciyaaraha la xiro. Qalabka wax lagu soo geliyo ee ciyaaraha fiidiyowga badanaa waa kuwa xakameeya, badhamada (Mashiinnada Arkyiid ), kiiboodhka, jiirarka, ama qalabka kale ee la isticmaalo. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa lagu ciyaari karaa aaladaha gaarka ah ee ku xiran telefishanka, aaladaha la qaadi karo, kombiyuutarrada, taleefannada gacanta, ama kombiyuutarrada gacanta lagu qaato.
[[File:Man_playing_video_games_on_his_computer.jpg|thumb|Ninkaan ayaa si taxaddar leh u fiirinaya ciyaarta]]
Ciyaaruhu aad bay u kala duwan yihiin, oo ay ku jiraan kuwa madal-ciyaaraya, ciyaaraha tacaburka, ciyaaraha door-ciyaarka, kuwa tooganaya qofka koowaad, kuwa tooganaya qofka saddexaad, ciyaaraha isboortiga, ciyaaraha tartanka, kuwa tooganaya booska, ciyaaraha dagaalka, ciyaaraha ficilka, ciyaaraha xujooyinka, ciyaaraha jilitaanka, iyo ciyaaraha istaraatiijiyadda. Intaa waxaa dheer, waxaa jira ciyaaro shabakadeed oo online lagu ciyaaro, kuwaas oo badanaa ah ciyaaro badan, oo sidoo kale loo yaqaan ciyaaraha internetka ee aadka u badan (MMORPGs), halkaas oo tiro badan oo ciyaartoy ah oo ka kala socda gobollo kala duwan ay isku mar ciyaaraan.
==Qaybaha==
Ciyaaraha fiidiyowga way ka duwan yihiin ciyaaraha elektaroonigga ah, ciyaarta fiidiyowga waxay u baahan tahay [[qalab]] ciyaarta lagu ciyaaro, kaas oo ah qalabka ka kooban walxaha kombiyuutarka ee mas'uulka ka ah habaynta isdhexgalka ciyaaryahanka ee [[Nooca|nooc]] ka mid ah qalabka wax lagu soo geliyo iyo soo bandhigida natiijooyinka shaashadda wax soo saarka fiidiyowga.
==Ciyaaryahanka ciyaarta==
Ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan yihiin qalabka ciyaarta si uu u shaqeeyo, kaas oo ah qaybo gaar ah oo elektaroonik ah ama qalab kombuyuutar iyo software la xiriira. Tan waxaa sidoo kale loo yaqaan "[[nidaam]]." Qalabkan waxaa summad u noqon kara shirkadaha qalabka ciyaarta laftooda, sida Nintendo ama Sony, kuwaas oo doonaya inay helaan saami suuq oo weyn. Ciyaaraha waxaa caadi ahaan loogu talagalay in lagu ciyaaro hal qalab ama tiro xaddidan oo qalabka ciyaarta ah, milkiilayaasha qalabka ciyaarta badanaa waxay ka dhigaan ciyaaraha kuwo gaar u ah qalabka ciyaarta ama sumad gaar ah ujeeddooyin tartan ah oo suuqa ciyaaraha fiidiyowga ah. Ciyaaraha waxaa sidoo kale loo samayn karaa inay la jaanqaadaan qalabka ciyaarta ee kale ee asalka ah, taas oo kiiskaas loogu yeero dekedo ama dekedo. Ciyaarahan waxaa sidoo kale laga yaabaa inay noqdaan noocyo la xoojiyay, halkaas oo inta badan koodhka isha ciyaarta asalka ah dib loo isticmaalo oo ilaha farsamada, moodooyinka, iyo heerarka la cusbooneysiiyo si ay ugu habboonaadaan nidaamyada casriga ah, ama noocyada dib loo sameeyay, halkaas oo ciyaarta asalka ah si weyn loogu dib-u-habeeyo ama looga dhiso xoq, iyadoo kheyraadka sidoo kale la horumarinayo.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|bong-klone Konsolka ee jiilkii 1aad ee kormeeraha [[ciyaaraha fiidiyowga]] oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee [[Baarliin]]|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
==Konsol-Ka==
Qalabka ciyaarta waxaa lagu ciyaaraa qalabka ciyaarta fiidiyowga ee [[guriga]], qalab elektaroonik ah oo gaar ah oo ku xiran telefishanka caadiga ah ama kormeeraha fiidiyowga. Qalabka ciyaaraha fiidiyowga ee guriga waxaa loogu talagalay inay ku shaqeeyaan ciyaaraha iyagoo adeegsanaya jawi qalab oo gaar ah, taasoo siisa horumariyayaasha bartilmaameed gaar ah oo qalab ah iyo dammaanad qaad ku saabsan sifooyinka la heli karo, sidaas darteedna fududeynaya habka horumarinta marka loo eego horumarinta ciyaaraha [[Kasjil (kombiyuutar)|BS]]. Qalabka ciyaaraha fiidiyowga wuxuu ciyaaraa oo keliya ciyaaraha si gaar ah loogu sameeyay iyaga, ama ciyaaraha ka socda qalabka kale ee ay sameeyeen isla soo saaraha, laakiin ma ciyaaraan ciyaaraha uu sameeyay tartan toos ah, xitaa haddii isla ciyaartaas laga heli karo goobaha kale. Caadiyan waxay la yimaadaan koontaroole ciyaarta fiidiyowga oo gaar ah. Qalabka ciyaaraha fiidiyowga ee waaweyn waxaa ka mid ah iiksboks, Blyiistyshoon, iyo Nintendo.
== Taariikhda Ciyaaraha ==
[[File:Sears_tele_games_video_arcade.jpg|thumb|Konsol-Kii Qalab Ahaan]]
Taariikhda ciyaaraha fiidiyowga waxay
dib ugu noqotaa 1947, Markii borofisar [[Mareykan]] ah oo lagu magacaabo Thomas T. Goldsmith Jr. uu ikhtiraacay Ciyaar uu ugu Magac daray "'Cathode-Ray Tube Amusement Device."' Tobankii sano ee xigay waxaa la ikhtiraacay dhowr ciyaarood oo fudud, sida Nimrod 1951 Oo ka dhacday [[Boqortooyada Midowday|BM]], OKO 1952 oo uu sameeyay borofisar Ingiriis ah oo lagu magacaabo Aliiksandr S. Douglas, '''SpaceWor!''' 1963 oo uu sameeyay Machadka [[Teknoloji|Teknolojiyadda]].
Ciyaartii ugu horreysay ee muuqaallada ee ganacsi ahaan la heli karo waxay ahayd ciyaarta arcade "Computer Space" sanadkii 1971. Waxay ku shaqaynaysay gelinta qadaadiic, oo la mid ah mashiinnada arcade-ka casriga ah, waxayna lahayd shaashad telefishan madow iyo caddaan ah. Dhammaadkii 1960-meeyadii, hal-abuure [[Jarmal]]-[[Mareykan]] ah oo lagu magacaabo Ralph H. Baer wuxuu sameeyay qalabka ciyaarta fiidiyowga ee ugu horreeyay, Magnavoks Odyssey, kaas oo la sii daayay 1972. Waxay ahayd qalabka ciyaarta fiidiyowga ee ugu horreeyay ee ku xidhma telefishan si loo soo bandhigo Sawirro.
== Sidoo Kale Fiiri ==
* [[Teknoloji]]
* [[Telefonka gacanta]]
* [[Ciyaarta fiidiyowga]]
==Xigasho==
{{reflist}}
[[Category:Video games| ]]
[[Category:American inventions]]
[[Category:Articles containing video clips]]
[[Category:Digital media]]
[[Category:Games and sports introduced in 1947]]
[[Category:Visual arts media]]
lc1ci6ugtnyfgen20irfxe3sg57p0cz
302967
302965
2026-07-18T04:06:10Z
Videoiib7
46243
/* Xigasho */
302967
wikitext
text/x-wiki
'''[[Ciyaarta fiidiyowga]]''' Ama '''Ciyaarta [[Kasjil (kombiyuutar)|Kombuyuutar]]''' ([[Af-Ingiriisi]]: ''Video Games'') Waa ciyaaro lagu barnaamijiyo oo badanaa lagu ciyaaro qalabka ciyaaraha fiidiyowga, kuwaas oo markaa lagu soo bandhigo telefishanka ka dib marka qalabka ciyaaraha la xiro. Qalabka wax lagu soo geliyo ee ciyaaraha fiidiyowga badanaa waa kuwa xakameeya, badhamada (Mashiinnada Arkyiid ), kiiboodhka, jiirarka, ama qalabka kale ee la isticmaalo. Ciyaaraha fiidiyowga waxaa lagu ciyaari karaa aaladaha gaarka ah ee ku xiran telefishanka, aaladaha la qaadi karo, kombiyuutarrada, taleefannada gacanta, ama kombiyuutarrada gacanta lagu qaato.
[[File:Man_playing_video_games_on_his_computer.jpg|thumb|Ninkaan ayaa si taxaddar leh u fiirinaya ciyaarta]]
Ciyaaruhu aad bay u kala duwan yihiin, oo ay ku jiraan kuwa madal-ciyaaraya, ciyaaraha tacaburka, ciyaaraha door-ciyaarka, kuwa tooganaya qofka koowaad, kuwa tooganaya qofka saddexaad, ciyaaraha isboortiga, ciyaaraha tartanka, kuwa tooganaya booska, ciyaaraha dagaalka, ciyaaraha ficilka, ciyaaraha xujooyinka, ciyaaraha jilitaanka, iyo ciyaaraha istaraatiijiyadda. Intaa waxaa dheer, waxaa jira ciyaaro shabakadeed oo online lagu ciyaaro, kuwaas oo badanaa ah ciyaaro badan, oo sidoo kale loo yaqaan ciyaaraha internetka ee aadka u badan (MMORPGs), halkaas oo tiro badan oo ciyaartoy ah oo ka kala socda gobollo kala duwan ay isku mar ciyaaraan.
==Qaybaha==
Ciyaaraha fiidiyowga way ka duwan yihiin ciyaaraha elektaroonigga ah, ciyaarta fiidiyowga waxay u baahan tahay [[qalab]] ciyaarta lagu ciyaaro, kaas oo ah qalabka ka kooban walxaha kombiyuutarka ee mas'uulka ka ah habaynta isdhexgalka ciyaaryahanka ee [[Nooca|nooc]] ka mid ah qalabka wax lagu soo geliyo iyo soo bandhigida natiijooyinka shaashadda wax soo saarka fiidiyowga.
==Ciyaaryahanka ciyaarta==
Ciyaaraha fiidiyowga waxay u baahan yihiin qalabka ciyaarta si uu u shaqeeyo, kaas oo ah qaybo gaar ah oo elektaroonik ah ama qalab kombuyuutar iyo software la xiriira. Tan waxaa sidoo kale loo yaqaan "[[nidaam]]." Qalabkan waxaa summad u noqon kara shirkadaha qalabka ciyaarta laftooda, sida Nintendo ama Sony, kuwaas oo doonaya inay helaan saami suuq oo weyn. Ciyaaraha waxaa caadi ahaan loogu talagalay in lagu ciyaaro hal qalab ama tiro xaddidan oo qalabka ciyaarta ah, milkiilayaasha qalabka ciyaarta badanaa waxay ka dhigaan ciyaaraha kuwo gaar u ah qalabka ciyaarta ama sumad gaar ah ujeeddooyin tartan ah oo suuqa ciyaaraha fiidiyowga ah. Ciyaaraha waxaa sidoo kale loo samayn karaa inay la jaanqaadaan qalabka ciyaarta ee kale ee asalka ah, taas oo kiiskaas loogu yeero dekedo ama dekedo. Ciyaarahan waxaa sidoo kale laga yaabaa inay noqdaan noocyo la xoojiyay, halkaas oo inta badan koodhka isha ciyaarta asalka ah dib loo isticmaalo oo ilaha farsamada, moodooyinka, iyo heerarka la cusbooneysiiyo si ay ugu habboonaadaan nidaamyada casriga ah, ama noocyada dib loo sameeyay, halkaas oo ciyaarta asalka ah si weyn loogu dib-u-habeeyo ama looga dhiso xoq, iyadoo kheyraadka sidoo kale la horumarinayo.
[[File:Universum TV Multispiel 2006.jpg|thumb|upright=1.2|bong-klone Konsolka ee jiilkii 1aad ee kormeeraha [[ciyaaraha fiidiyowga]] oo ku yaal Matxafka Ciyaaraha Kombuyuutarka ee [[Baarliin]]|alt=Labo carruur ah oo ku ciyaaraya Pong telefishanka dushiisa.]]
==Konsol-Ka==
Qalabka ciyaarta waxaa lagu ciyaaraa qalabka ciyaarta fiidiyowga ee [[guriga]], qalab elektaroonik ah oo gaar ah oo ku xiran telefishanka caadiga ah ama kormeeraha fiidiyowga. Qalabka ciyaaraha fiidiyowga ee guriga waxaa loogu talagalay inay ku shaqeeyaan ciyaaraha iyagoo adeegsanaya jawi qalab oo gaar ah, taasoo siisa horumariyayaasha bartilmaameed gaar ah oo qalab ah iyo dammaanad qaad ku saabsan sifooyinka la heli karo, sidaas darteedna fududeynaya habka horumarinta marka loo eego horumarinta ciyaaraha [[Kasjil (kombiyuutar)|BS]]. Qalabka ciyaaraha fiidiyowga wuxuu ciyaaraa oo keliya ciyaaraha si gaar ah loogu sameeyay iyaga, ama ciyaaraha ka socda qalabka kale ee ay sameeyeen isla soo saaraha, laakiin ma ciyaaraan ciyaaraha uu sameeyay tartan toos ah, xitaa haddii isla ciyaartaas laga heli karo goobaha kale. Caadiyan waxay la yimaadaan koontaroole ciyaarta fiidiyowga oo gaar ah. Qalabka ciyaaraha fiidiyowga ee waaweyn waxaa ka mid ah iiksboks, Blyiistyshoon, iyo Nintendo.
== Taariikhda Ciyaaraha ==
[[File:Sears_tele_games_video_arcade.jpg|thumb|Konsol-Kii Qalab Ahaan]]
Taariikhda ciyaaraha fiidiyowga waxay
dib ugu noqotaa 1947, Markii borofisar [[Mareykan]] ah oo lagu magacaabo Thomas T. Goldsmith Jr. uu ikhtiraacay Ciyaar uu ugu Magac daray "'Cathode-Ray Tube Amusement Device."' Tobankii sano ee xigay waxaa la ikhtiraacay dhowr ciyaarood oo fudud, sida Nimrod 1951 Oo ka dhacday [[Boqortooyada Midowday|BM]], OKO 1952 oo uu sameeyay borofisar Ingiriis ah oo lagu magacaabo Aliiksandr S. Douglas, '''SpaceWor!''' 1963 oo uu sameeyay Machadka [[Teknoloji|Teknolojiyadda]].
Ciyaartii ugu horreysay ee muuqaallada ee ganacsi ahaan la heli karo waxay ahayd ciyaarta arcade "Computer Space" sanadkii 1971. Waxay ku shaqaynaysay gelinta qadaadiic, oo la mid ah mashiinnada arcade-ka casriga ah, waxayna lahayd shaashad telefishan madow iyo caddaan ah. Dhammaadkii 1960-meeyadii, hal-abuure [[Jarmal]]-[[Mareykan]] ah oo lagu magacaabo Ralph H. Baer wuxuu sameeyay qalabka ciyaarta fiidiyowga ee ugu horreeyay, Magnavoks Odyssey, kaas oo la sii daayay 1972. Waxay ahayd qalabka ciyaarta fiidiyowga ee ugu horreeyay ee ku xidhma telefishan si loo soo bandhigo Sawirro.
== Sidoo Kale Fiiri ==
* [[Teknoloji]]
* [[Telefonka gacanta]]
* [[Ciyaarta fiidiyowga]]
==Xigasho==
{{refbegin}}
* {{cite book|last=Kent|first=Steve L.|authorlink=Steve L. Kent|year=2001|title=The Ultimate History of Video Games|title-link=The Ultimate History of Video Games |publisher=Prima|isbn=0-7615-3643-4}}
* {{cite book |last=Wolf |first=Mark |editor-last=Wolf |editor-first=Mark |date=2007 |title=The Video Game Explosion |location=Westport, CT |publisher=Greenwood Press |chapter=Chapter 1: What Is a Video Game?|isbn=978-0313338687}}
* {{cite book | last = Perron | first = Bernard | chapter = From gamers to players and gameplayers: The example of interactive movies | title = The Video Game Theory Reader | publisher = [[Routledge]] | year = 2013 | editor-first1 = Mark JP | editor-last1 = Wolf | editor-first2 = Bernard | editor-last2 = Perron | isbn = 9781135205188 }}
* {{cite book|last1=Adams|first1=Ernest|first2=Andrew|last2=Rollings|title=Fundamentals of Game Design|publisher=Prentice Hall|year=2006|url=https://books.google.com/books?id=Lm1jAgAAQBAJ|page=67|isbn=978-0-13-343571-9|access-date=12 November 2015|archive-date=15 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200915042311/https://books.google.com/books?id=Lm1jAgAAQBAJ|url-status=live}}
* {{cite book|last1=Harteveld|first1=Casper|year=2011|title=Triadic Game Design: Balancing Reality, Meaning and Play|url=https://books.google.com/books?id=sIcQYKcoH7IC&q=lives+game+design|publisher=Springer Science & Business Media|isbn=978-1-84996-157-8|access-date=12 November 2020|archive-date=30 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220130011802/https://books.google.com/books?id=sIcQYKcoH7IC&q=lives+game+design|url-status=live}}
* {{cite book | title = Horror Video Games: Essays on the Fusion of Fear and Play | first = Bernard | last = Perron | chapter= Games of Fear: A Multi-Faceted Historical Account of the Horror Genre in Video Games | publisher = [[McFarland & Company]] | year = 2009 | isbn = 978-0786441976 }}
* {{cite book|last1=Lecky-Thompson|first1=Guy W.|date=2008-01-01|title=Video Game Design Revealed|url=https://books.google.com/books?id=3aQLAAAAQBAJ&q=video+game+genres|publisher=Cengage Learning|page=23|isbn=978-1584506072|access-date=2014-12-03|archive-date=22 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422130424/https://books.google.com/books?id=3aQLAAAAQBAJ&q=video+game+genres|url-status=live}}
{{reflist}}
[[Category:Video games| ]]
[[Category:American inventions]]
[[Category:Articles containing video clips]]
[[Category:Digital media]]
[[Category:Games and sports introduced in 1947]]
[[Category:Visual arts media]]
241fxzayedh16pac0zydt1iabroivok
Faladimir Butiin
0
49571
302934
2026-07-17T15:20:10Z
Bedennf89
46550
Samee turjumidda bogga "[[:en:Special:Redirect/revision/1363171096|Vladimir Putin]]"
302934
wikitext
text/x-wiki
{{Macluumaad Qof Madax Ah|name=Vladimir Putin|native_name={{nobold|Владимир Путин}}|image=Владимир Путин (08-03-2024) (cropped) (higher res) 2.jpg <!-- Please do not change without prior talk page consensus -->|caption=Putin in 2024|office=[[President of Russia]]<!-- Russia does not use succession numbers for political offices, such as "2nd" or "4th", so please do not alter without prior talk page consensus -->|office2=[[Prime Minister of Russia]]|president2=Dmitry Medvedev|president3=Boris Yeltsin<br />{{em|Himself}} (acting)|office4=[[Deputy Prime Minister of Russia|First Deputy Prime Minister of Russia]]|office5=[[United Russia|Chairman of United Russia]]|party=[[Independent politician|Independent]]<br />(1991–1995, 2001–2008, since 2012)|spouse={{marriage|[[Lyudmila Shkrebneva]]| 1983|2014|reason=divorce}}{{efn|The Putins officially announced their separation in 2013 and the Kremlin confirmed the divorce had been finalized in 2014; however, it has been alleged that Putin and Lyudmila divorced in 2008.<ref name=RFERL080418 /><ref name=NYT120505 />}}|children=At least 2, [[Maria Vorontsova|Maria]] and [[Katerina Tikhonova|Katerina]]{{efn|Putin has two daughters with his ex-wife Lyudmila. He is also alleged to have a third daughter, with [[Svetlana Krivonogikh]],<ref name=Proekt201125 /> and a fourth daughter and twin sons, or just two sons, with [[Alina Kabaeva]],<ref name=Times190526 /><ref name=SonntagsZeitung /> although these reports have not been officially confirmed.}}|signature=Putin signature.svg|website={{URL|en.putin.kremlin.ru}}
<!--Military and civilian service-->|allegiance=[[Soviet Union]]<br />Russia|branch={{ubl|[[KGB]]|[[Federal Security Service|FSB]]|[[Russian Armed Forces]]}}|rank={{ubl|[[Colonel]]|[[1st class Active State Councillor of the Russian Federation]]}}|commands=[[Supreme Commander-in-Chief of the Russian Armed Forces|Supreme Commander-in-Chief]]|battles={{ubl|[[Second Chechen War]]|[[Russo-Georgian War]]|[[Russo-Ukrainian War]]|[[Russian intervention in the Syrian civil war|Syrian Civil War]]|[[Central African Republic Civil War]]}}|awards=[[List of awards and honours received by Vladimir Putin|Full list]]}}<templatestyles src="Template:Color/styles.css" />
[[Category:Dad nool]]
[[Category:Articles with hAudio microformats]]
6scje09q6h7dr0f8gqgcfmhc1a3xseo
Alex Pineschi
0
49572
302966
2026-07-18T04:05:20Z
Miniussi
46558
Bog cusub: {| class="infobox" style="width: 280px; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; color: black;" |- ! colspan="2" style="font-size: 125%; text-align: center; background-color: #b0c4de; padding: 5px;" | Alex Pineschi |- | colspan="2" style="text-align: center;" | [[File:PESHMERGA.png|260px]]<br /><small>Alex Pineschi oo jooga Kurdistanka.</small> |- ! style="text-align: left;" | Dhala...
302966
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox" style="width: 280px; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; color: black;"
|-
! colspan="2" style="font-size: 125%; text-align: center; background-color: #b0c4de; padding: 5px;" | Alex Pineschi
|-
| colspan="2" style="text-align: center;" | [[File:PESHMERGA.png|260px]]<br /><small>Alex Pineschi oo jooga Kurdistanka.</small>
|-
! style="text-align: left;" | Dhalasho
| [[17 Oktoobar]] [[1983]]<br />[[La Spezia]], [[Talyaaniga]]
|-
! style="text-align: left;" | Geeri
| [[23 Maajo]] [[2026]] (isagoo 42 jir ah)<br />u dhow [[Lyman (oblast de Donetsk)|Lyman]], [[Ukrayn]]
|-
! style="text-align: left;" | Jinsiyad
| Talyaani
|-
! style="text-align: left;" | Daacadnimo
| {{ITA}} Talyaaniga<br />{{IRQ}} Asayish<br />[[File:Flag of Kurdistan.svg|22x15px|border|link=]] [[Kurdistan|Kurdistanka Ciraaq]]<br />{{UKR}} Ukrayn
|-
! style="text-align: left; vertical-align: top;" | Laanta Ciidanka
| style="font-size: 95%;" |
* Ciidanka Dhulka ee Talyaaniga <small>(Esercito Italiano)</small>
* Guutada Caalamiga ah ee Difaaca Ukrayn
|-
! style="text-align: left;" | Darajo
| Is-mutaddawic / Macallin xeeladeed
|-
! style="text-align: left; vertical-align: top;" | Qaybaha
| style="font-size: 95%;" |
* Guutada Buuraha ee «Julia» (Talyaaniga)
* Erbil Training Center (COO)
* Guutada Gaarka ah ee 8-aad (Ukrayn) – Team Green Badgers
|-
! style="text-align: left; vertical-align: top;" | Dagaaladii uu galay
| style="font-size: 95%;" |
* [[Dagaalkii lagula jiray Daacish]]
* [[Duulaankii Ruushka ee Ukrayn (2022)]]
|-
! style="text-align: left; vertical-align: top;" | Hawlaha Madaniga ah
| style="font-size: 95%;" |
* Macallinka Amniga iyo Tactical-ka (AP TAC)
* Qoraa
|}
'''Alex Pineschi''', (wuxuu dhashay [[17 Oktoobar]] [[1983]] gudaha [[La Spezia]] – wuxuu dhintay [[23 Maajo]] [[2026]] gudaha [[Ukrayn]]), wuxuu ahaa macallin amniga iyo xeeladaha dagaalka, qoraa iyo askari hore oo u dhashay dalka Talyaaniga.
Wuxuu caan ku noqday caalamka guud ahaantiis wixii ka dambeeyay sannadkii 2014 markii uu si iskii ah ugu biiray dagaalkii ka dhanka ahaa kooxda [[Daacish]] ee ka socday Ciraaq iyo Kurdistanka, iyo markii dambe oo uu ku biiray ciidamada qalabka sida ee Ukrayn xilligii uu bilowday [[Duulaankii Ruushka ee Ukrayn (2022)|duulaanka Ruushka]].<ref name="ANSA">{{Lien web |langue=it |auteur=ANSA |titre=Ucciso in Ucraina un contractor italiano. Chi era Alex Pineschi |url=https://www.ansa.it/sito/notizie/mondo/2026/05/28/ucciso-in-ucraina-un-contractor-italiano_22b6fd66-fc1f-4cfa-bc6d-527ea39b15cf.html |date=28 Maajo 2026 |accessed=2 Juun 2026}}</ref>
== Taariikh Nololeedkii ==
=== Adeeggii Ciidanka iyo Tababarkii ===
Pineschi wuxuu ku koray magaalada La Spezia, wuxuuna ka tirsanaan jiray ciidamada buuraha ee dalka Talyaaniga ee loo yaqaano [[Alpini]], gaar ahaan guutada buuraha ee «Julia». Ka dib markii uu ka fariistay adeegga rasmiga ah ee ciidanka, wuxuu ku takhasusay amniga gaarka ah iyo tababarka xeeladaha wada-dagaallanka.
=== Kurdistanka iyo Ciraaq ===
Sannadkii 2014, Pineschi wuxuu u safray [[Kurdistan|Kurdistanka Ciraaq]] wuxuuna si is-mutaddawic ah ugu biiray ciidamada [[Peshmerga]]. Sida ay sheegeen warbaahinta Talyaaniga, wuxuu inta badan ka hawlgalay gobolka [[Kirkuk]], halkaas oo uu qayb ka qaatay tababarka dhalinyarada deegaanka iyo cutubyo is-kood u abaabulay oo ka tirsanaa dadka Masiixiyiinta ah iyo [[Yézidis|Yazidiska]].<ref name="LaNazione">{{Lien web |langue=it |auteur=La Nazione |titre=Alex Pineschi, chi era il contractor spezzino ucciso in Ukraine |url=https://www.lanazione.it/la-spezia/cronaca/alex-pineschi-vfzvshxa |date=28 Maajo 2026 |accessed=2 Juun 2026}}</ref>
Intii uu joogay Ciraaq, wuxuu sidoo kale la shaqeeyay ururka caafimaadka ee Talyaaniga ee [[Emergency (association)|Emergency]] si uu u sugo amniga gaarsiinta gargaarka caafimaad. Hawlihiisii furinta hore ee dagaalka waxaa si weyn u baahiyay warbaahinta rasmiga ah ee dowladda Talyaaniga sida Rai.<ref name="RaiNews">{{Lien web |langue=it |auteur=RaiNews |titre=Ucciso in Donbass il contractor italiano Alex Pineschi, aveva combattuto anche in Siria e Iraq |url=https://www.rainews.it/articoli/2026/05/ucciso-in-donbass-il-contractor-italiano-alex-pineschi-aveva-combattuto-anche-in-siria-e-iraq-ea36b1cc-acea-446b-a1e6-39bde557a5e3.html |date=28 Maajo 2026 |accessed=2 Juun 2026}}</ref>
=== Dugsiga AP TAC iyo Qoraalka ===
Markii uu ku laabtay dalka Talyaaniga, wuxuu aasaasay dugsiga tababarka xeeladaha ee APTAC (''Alex Pineschi Tactical''), kaas oo xaruntiisu ahayd [[Pavia]]. Xaruntan waxay bixin jirtay tababarro horumarsan oo ku saabsan toogashada, isticmaalka hubka iyo ilaalinta dadka muhiimka ah, kuwaas oo loo fidin jiray ciidamada amniga iyo dadka rayidka ahba.
Sannadkii 2021, wuxuu daabacay buuggiisa taariikh nololeedka ah oo cinwaankiisu ahaa ''PESHMERGA: Di fronte alla morte'' (Peshmerga: Geerida weji-ka-weji), kaas oo uu uga sheekaynayo khibraddiisii dagaalkii ka dhanka ahaa Daacish.
=== Ukrayn iyo Geeridii ===
Sannadkii 2022, markii uu bilowday duulaankii weynaa ee Ruushka ku qaaday dalka Ukrayn, Pineschi wuxuu u safray halkaas si uu ugu biiro ciidamada difaaca Ukrayn. Sida ay sheegeen ilo wareedyo dhanka Talyaaniga ah, wuxuu markii hore ka tirsanaa Guutada Caalamiga ah, ka dibna waxaa loo wareejiyay qaybaha gaarka ah ee hoos taga sirdoonka ciidanka Ukrayn.<ref name="ANSA" />
[[23 Maajo]] [[2026]], isagoo jira 42 sano, wuxuu ku dhintay dagaal ka dhacay bariga Ukrayn ka dib markii uu ku dhacay weerar uu fuliyay drone ay leeyihiin ciidamada Ruushka oo ka dhacay u dhow magaalada [[Lyman (oblast de Donetsk)|Lyman]].<ref>{{Lien web |langue=it |auteur=RaiNews – TGR Liguria |titre=Morto in Ucraina il contractor spezzino Alex Pineschi |url=https://www.rainews.it/tgr/liguria/articoli/2026/05/morto-in-ucraina-il-contractor-spezzino-alex-pineschi-35cf64ba-ee8c-4212-8953-df70e1561ad4.html |date=28 Maajo 2026 |accessed=2 Juun 2026}}</ref>
== Buugaagta uu Daabacay ==
* ''PESHMERGA: Di fronte alla morte'', Independently published, 25 Febraayo 2021 {{ISBN|979-8-58712-837-8}} (275 b.).
* ''ATAK Manuale Introduttivo'', Independently published, 1 Maajo 2023 {{ISBN|979-8-39320-393-1}} (65 b.; Buug-gacmeed ku saabsan isticmaalka nidaamka khariidadaha xeeladeed ee ciidanka ee loo yaqaano Android Tactical Assault Kit).
* ''SORESH: Rivoluzione'', Independently published, 2 Juun 2025 {{ISBN|979-8-31720-433-4}} (328 b.).
* ''Diventa l’uomo che manca: Disciplina, presenza e verità in un mondo che ti vuole debole'', Independently published, 3 Luulyo 2025 {{ISBN|979-8-29058-378-5}} (147 b.).
== Xiriirinta Dibadda ==
* [https://www.instagram.com/pineschialex/ Bogga rasmiga ah ee Alex Pineschi ee Instagram-ka]
* [https://www.facebook.com/PineschiAlex/ Bogga rasmiga ah ee Alex Pineschi ee Facebook-ga]
* [https://www.youtube.com/@AlexPineschi Kanaalka rasmiga ah ee Alex Pineschi ee YouTube-ka]
* [https://www.aptac.it/ Websaydhka rasmiga ah ee dugsiga tababarka AP TAC]
== Tixraac ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Pineschi, Alex}}
[[Category:Askar Talyaani ah]]
[[Category:Qorayaal Talyaani ah]]
[[Category:Dagaalkii Ruushka iyo Ukrayn]]
[[Category:Dadka dhashay 1983]]
[[Category:Dadka dhintay 2026]]
aw3n6z32lp9fawwxwlvehudvkxpt9pc
302968
302966
2026-07-18T04:06:44Z
Miniussi
46558
/* Tixraac */
302968
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox" style="width: 280px; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; color: black;"
|-
! colspan="2" style="font-size: 125%; text-align: center; background-color: #b0c4de; padding: 5px;" | Alex Pineschi
|-
| colspan="2" style="text-align: center;" | [[File:PESHMERGA.png|260px]]<br /><small>Alex Pineschi oo jooga Kurdistanka.</small>
|-
! style="text-align: left;" | Dhalasho
| [[17 Oktoobar]] [[1983]]<br />[[La Spezia]], [[Talyaaniga]]
|-
! style="text-align: left;" | Geeri
| [[23 Maajo]] [[2026]] (isagoo 42 jir ah)<br />u dhow [[Lyman (oblast de Donetsk)|Lyman]], [[Ukrayn]]
|-
! style="text-align: left;" | Jinsiyad
| Talyaani
|-
! style="text-align: left;" | Daacadnimo
| {{ITA}} Talyaaniga<br />{{IRQ}} Asayish<br />[[File:Flag of Kurdistan.svg|22x15px|border|link=]] [[Kurdistan|Kurdistanka Ciraaq]]<br />{{UKR}} Ukrayn
|-
! style="text-align: left; vertical-align: top;" | Laanta Ciidanka
| style="font-size: 95%;" |
* Ciidanka Dhulka ee Talyaaniga <small>(Esercito Italiano)</small>
* Guutada Caalamiga ah ee Difaaca Ukrayn
|-
! style="text-align: left;" | Darajo
| Is-mutaddawic / Macallin xeeladeed
|-
! style="text-align: left; vertical-align: top;" | Qaybaha
| style="font-size: 95%;" |
* Guutada Buuraha ee «Julia» (Talyaaniga)
* Erbil Training Center (COO)
* Guutada Gaarka ah ee 8-aad (Ukrayn) – Team Green Badgers
|-
! style="text-align: left; vertical-align: top;" | Dagaaladii uu galay
| style="font-size: 95%;" |
* [[Dagaalkii lagula jiray Daacish]]
* [[Duulaankii Ruushka ee Ukrayn (2022)]]
|-
! style="text-align: left; vertical-align: top;" | Hawlaha Madaniga ah
| style="font-size: 95%;" |
* Macallinka Amniga iyo Tactical-ka (AP TAC)
* Qoraa
|}
'''Alex Pineschi''', (wuxuu dhashay [[17 Oktoobar]] [[1983]] gudaha [[La Spezia]] – wuxuu dhintay [[23 Maajo]] [[2026]] gudaha [[Ukrayn]]), wuxuu ahaa macallin amniga iyo xeeladaha dagaalka, qoraa iyo askari hore oo u dhashay dalka Talyaaniga.
Wuxuu caan ku noqday caalamka guud ahaantiis wixii ka dambeeyay sannadkii 2014 markii uu si iskii ah ugu biiray dagaalkii ka dhanka ahaa kooxda [[Daacish]] ee ka socday Ciraaq iyo Kurdistanka, iyo markii dambe oo uu ku biiray ciidamada qalabka sida ee Ukrayn xilligii uu bilowday [[Duulaankii Ruushka ee Ukrayn (2022)|duulaanka Ruushka]].<ref name="ANSA">{{Lien web |langue=it |auteur=ANSA |titre=Ucciso in Ucraina un contractor italiano. Chi era Alex Pineschi |url=https://www.ansa.it/sito/notizie/mondo/2026/05/28/ucciso-in-ucraina-un-contractor-italiano_22b6fd66-fc1f-4cfa-bc6d-527ea39b15cf.html |date=28 Maajo 2026 |accessed=2 Juun 2026}}</ref>
== Taariikh Nololeedkii ==
=== Adeeggii Ciidanka iyo Tababarkii ===
Pineschi wuxuu ku koray magaalada La Spezia, wuxuuna ka tirsanaan jiray ciidamada buuraha ee dalka Talyaaniga ee loo yaqaano [[Alpini]], gaar ahaan guutada buuraha ee «Julia». Ka dib markii uu ka fariistay adeegga rasmiga ah ee ciidanka, wuxuu ku takhasusay amniga gaarka ah iyo tababarka xeeladaha wada-dagaallanka.
=== Kurdistanka iyo Ciraaq ===
Sannadkii 2014, Pineschi wuxuu u safray [[Kurdistan|Kurdistanka Ciraaq]] wuxuuna si is-mutaddawic ah ugu biiray ciidamada [[Peshmerga]]. Sida ay sheegeen warbaahinta Talyaaniga, wuxuu inta badan ka hawlgalay gobolka [[Kirkuk]], halkaas oo uu qayb ka qaatay tababarka dhalinyarada deegaanka iyo cutubyo is-kood u abaabulay oo ka tirsanaa dadka Masiixiyiinta ah iyo [[Yézidis|Yazidiska]].<ref name="LaNazione">{{Lien web |langue=it |auteur=La Nazione |titre=Alex Pineschi, chi era il contractor spezzino ucciso in Ukraine |url=https://www.lanazione.it/la-spezia/cronaca/alex-pineschi-vfzvshxa |date=28 Maajo 2026 |accessed=2 Juun 2026}}</ref>
Intii uu joogay Ciraaq, wuxuu sidoo kale la shaqeeyay ururka caafimaadka ee Talyaaniga ee [[Emergency (association)|Emergency]] si uu u sugo amniga gaarsiinta gargaarka caafimaad. Hawlihiisii furinta hore ee dagaalka waxaa si weyn u baahiyay warbaahinta rasmiga ah ee dowladda Talyaaniga sida Rai.<ref name="RaiNews">{{Lien web |langue=it |auteur=RaiNews |titre=Ucciso in Donbass il contractor italiano Alex Pineschi, aveva combattuto anche in Siria e Iraq |url=https://www.rainews.it/articoli/2026/05/ucciso-in-donbass-il-contractor-italiano-alex-pineschi-aveva-combattuto-anche-in-siria-e-iraq-ea36b1cc-acea-446b-a1e6-39bde557a5e3.html |date=28 Maajo 2026 |accessed=2 Juun 2026}}</ref>
=== Dugsiga AP TAC iyo Qoraalka ===
Markii uu ku laabtay dalka Talyaaniga, wuxuu aasaasay dugsiga tababarka xeeladaha ee APTAC (''Alex Pineschi Tactical''), kaas oo xaruntiisu ahayd [[Pavia]]. Xaruntan waxay bixin jirtay tababarro horumarsan oo ku saabsan toogashada, isticmaalka hubka iyo ilaalinta dadka muhiimka ah, kuwaas oo loo fidin jiray ciidamada amniga iyo dadka rayidka ahba.
Sannadkii 2021, wuxuu daabacay buuggiisa taariikh nololeedka ah oo cinwaankiisu ahaa ''PESHMERGA: Di fronte alla morte'' (Peshmerga: Geerida weji-ka-weji), kaas oo uu uga sheekaynayo khibraddiisii dagaalkii ka dhanka ahaa Daacish.
=== Ukrayn iyo Geeridii ===
Sannadkii 2022, markii uu bilowday duulaankii weynaa ee Ruushka ku qaaday dalka Ukrayn, Pineschi wuxuu u safray halkaas si uu ugu biiro ciidamada difaaca Ukrayn. Sida ay sheegeen ilo wareedyo dhanka Talyaaniga ah, wuxuu markii hore ka tirsanaa Guutada Caalamiga ah, ka dibna waxaa loo wareejiyay qaybaha gaarka ah ee hoos taga sirdoonka ciidanka Ukrayn.<ref name="ANSA" />
[[23 Maajo]] [[2026]], isagoo jira 42 sano, wuxuu ku dhintay dagaal ka dhacay bariga Ukrayn ka dib markii uu ku dhacay weerar uu fuliyay drone ay leeyihiin ciidamada Ruushka oo ka dhacay u dhow magaalada [[Lyman (oblast de Donetsk)|Lyman]].<ref>{{Lien web |langue=it |auteur=RaiNews – TGR Liguria |titre=Morto in Ucraina il contractor spezzino Alex Pineschi |url=https://www.rainews.it/tgr/liguria/articoli/2026/05/morto-in-ucraina-il-contractor-spezzino-alex-pineschi-35cf64ba-ee8c-4212-8953-df70e1561ad4.html |date=28 Maajo 2026 |accessed=2 Juun 2026}}</ref>
== Buugaagta uu Daabacay ==
* ''PESHMERGA: Di fronte alla morte'', Independently published, 25 Febraayo 2021 {{ISBN|979-8-58712-837-8}} (275 b.).
* ''ATAK Manuale Introduttivo'', Independently published, 1 Maajo 2023 {{ISBN|979-8-39320-393-1}} (65 b.; Buug-gacmeed ku saabsan isticmaalka nidaamka khariidadaha xeeladeed ee ciidanka ee loo yaqaano Android Tactical Assault Kit).
* ''SORESH: Rivoluzione'', Independently published, 2 Juun 2025 {{ISBN|979-8-31720-433-4}} (328 b.).
* ''Diventa l’uomo che manca: Disciplina, presenza e verità in un mondo che ti vuole debole'', Independently published, 3 Luulyo 2025 {{ISBN|979-8-29058-378-5}} (147 b.).
== Xiriirinta Dibadda ==
* [https://www.instagram.com/pineschialex/ Bogga rasmiga ah ee Alex Pineschi ee Instagram-ka]
* [https://www.facebook.com/PineschiAlex/ Bogga rasmiga ah ee Alex Pineschi ee Facebook-ga]
* [https://www.youtube.com/@AlexPineschi Kanaalka rasmiga ah ee Alex Pineschi ee YouTube-ka]
* [https://www.aptac.it/ Websaydhka rasmiga ah ee dugsiga tababarka AP TAC]
== Tixraac ==
<references>
<ref name="ANSA">{{Cite web |url=https://www.ansa.it/sito/notizie/mondo/2026/05/28/ucciso-in-ucraina-un-contractor-italiano_22b6fd66-fc1f-4cfa-bc6d-527ea39b15cf.html |title=Ucciso in Ucraina un contractor italiano. Chi era Alex Pineschi (28 Maajo 2026) |publisher=ANSA |language=it}}</ref>
<ref name="LaNazione">{{Cite web |url=https://www.lanazione.it/la-spezia/cronaca/alex-pineschi-vfzvshxa |title=Alex Pineschi, chi era il contractor spezzino ucciso in Ukraine (28 Maajo 2026) |work=La Nazione |language=it}}</ref>
<ref name="RaiNews">{{Cite web |url=https://www.rainews.it/articoli/2026/05/ucciso-in-donbass-il-contractor-italiano-alex-pineschi-aveva-combattuto-anche-in-siria-e-iraq-ea36b1cc-acea-446b-a1e6-39bde557a5e3.html |title=Ucciso in Donbass il contractor italiano Alex Pineschi, aveva combattuto anche in Siria e Iraq (28 Maajo 2026) |publisher=RaiNews |language=it}}</ref>
<ref name="RaiNews-TGR">{{Cite web |url=https://www.rainews.it/tgr/liguria/articoli/2026/05/morto-in-ucraina-il-contractor-spezzino-alex-pineschi-35cf64ba-ee8c-4212-8953-df70e1561ad4.html |title=Morto in Ucraina il contractor spezzino Alex Pineschi (28 Maajo 2026) |publisher=RaiNews – TGR Liguria |language=it}}</ref>
</references>
tjy060gjk1gilvqhytdlue8wa74bgvo
302969
302968
2026-07-18T04:07:48Z
Miniussi
46558
302969
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox" style="width: 280px; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; color: black;"
|-
! colspan="2" style="font-size: 125%; text-align: center; background-color: #b0c4de; padding: 5px;" | Alex Pineschi
|-
| colspan="2" style="text-align: center;" | [[File:PESHMERGA.png|260px]]<br /><small>Alex Pineschi oo jooga Kurdistanka.</small>
|-
! style="text-align: left;" | Dhalasho
| [[17 Oktoobar]] [[1983]]<br />[[La Spezia]], [[Talyaaniga]]
|-
! style="text-align: left;" | Geeri
| [[23 Maajo]] [[2026]] (isagoo 42 jir ah)<br />u dhow [[Lyman (oblast de Donetsk)|Lyman]], [[Ukrayn]]
|-
! style="text-align: left;" | Jinsiyad
| Talyaani
|-
! style="text-align: left;" | Daacadnimo
| {{ITA}} Talyaaniga<br />{{IRQ}} Asayish<br />[[File:Flag of Kurdistan.svg|22x15px|border|link=]] [[Kurdistan|Kurdistanka Ciraaq]]<br />{{UKR}} Ukrayn
|-
! style="text-align: left; vertical-align: top;" | Laanta Ciidanka
| style="font-size: 95%;" |
* Ciidanka Dhulka ee Talyaaniga <small>(Esercito Italiano)</small>
* Guutada Caalamiga ah ee Difaaca Ukrayn
|-
! style="text-align: left;" | Darajo
| Is-mutaddawic / Macallin xeeladeed
|-
! style="text-align: left; vertical-align: top;" | Qaybaha
| style="font-size: 95%;" |
* Guutada Buuraha ee «Julia» (Talyaaniga)
* Erbil Training Center (COO)
* Guutada Gaarka ah ee 8-aad (Ukrayn) – Team Green Badgers
|-
! style="text-align: left; vertical-align: top;" | Dagaaladii uu galay
| style="font-size: 95%;" |
* [[Dagaalkii lagula jiray Daacish]]
* [[Duulaankii Ruushka ee Ukrayn (2022)]]
|-
! style="text-align: left; vertical-align: top;" | Hawlaha Madaniga ah
| style="font-size: 95%;" |
* Macallinka Amniga iyo Tactical-ka (AP TAC)
* Qoraa
|}
'''Alex Pineschi''', (wuxuu dhashay [[17 Oktoobar]] [[1983]] gudaha [[La Spezia]] – wuxuu dhintay [[23 Maajo]] [[2026]] gudaha [[Ukrayn]]), wuxuu ahaa macallin amniga iyo xeeladaha dagaalka, qoraa iyo askari hore oo u dhashay dalka Talyaaniga.
Wuxuu caan ku noqday caalamka guud ahaantiis wixii ka dambeeyay sannadkii 2014 markii uu si iskii ah ugu biiray dagaalkii ka dhanka ahaa kooxda [[Dagaalkii lagula jiray Daacish|Daacish]] ee ka socday Ciraaq iyo Kurdistanka, iyo markii dambe oo uu ku biiray ciidamada qalabka sida ee Ukrayn xilligii uu bilowday duulaanka Ruushka.<ref name="ANSA">{{Cite web |url=https://www.ansa.it/sito/notizie/mondo/2026/05/28/ucciso-in-ucraina-un-contractor-italiano_22b6fd66-fc1f-4cfa-bc6d-527ea39b15cf.html |title=Ucciso in Ucraina un contractor italiano. Chi era Alex Pineschi (28 Maajo 2026) |publisher=ANSA |language=it}}</ref>
== Taariikh Nololeedkii ==
=== Adeeggii Ciidanka iyo Tababarkii ===
Pineschi wuxuu ku koray magaalada La Spezia, wuxuuna ka tirsanaan jiray ciidamada buuraha ee dalka Talyaaniga ee loo yaqaano [[Alpini]], gaar ahaan guutada buuraha ee «Julia». Ka db markii uu ka fariistay adeegga rasmiga ah ee ciidanka, wuxuu ku takhasusay amniga gaarka ah iyo tababarka xeeladaha wada-dagaallanka.
=== Kurdistanka iyo Ciraaq ===
Sannadkii 2014, Pineschi wuxuu u safray [[Kurdistan|Kurdistanka Ciraaq]] wuxuuna si is-mutaddawic ah ugu biiray ciidamada [[Peshmerga]]. Sida ay sheegeen warbaahinta Talyaaniga, wuxuu inta badan ka hawlgalay gobolka [[Kirkuk]], halkaas oo uu qayb ka qaatay tababarka dhalinyarada deegaanka iyo cutubyo is-kood u abaabulay oo ka tirsanaa dadka Masiixiyiinta ah iyo Yazidiska.<ref name="LaNazione">{{Cite web |url=https://www.lanazione.it/la-spezia/cronaca/alex-pineschi-vfzvshxa |title=Alex Pineschi, chi era il contractor spezzino ucciso in Ukraine (28 Maajo 2026) |work=La Nazione |language=it}}</ref>
Intii uu joogay Ciraaq, wuxuu sidoo kale la shaqeeyay ururka caafimaadka ee Talyaaniga ee Emergency si uu u sugo amniga gaarsiinta gargaarka caafimaad. Hawlihiisii furinta hore ee dagaalka waxaa si weyn u baahiyay warbaahinta rasmiga ah ee dowladda Talyaaniga ee Rai.<ref name="RaiNews">{{Cite web |url=https://www.rainews.it/articoli/2026/05/ucciso-in-donbass-il-contractor-italiano-alex-pineschi-aveva-combattuto-anche-in-siria-e-iraq-ea36b1cc-acea-446b-a1e6-39bde557a5e3.html |title=Ucciso in Donbass il contractor italiano Alex Pineschi, aveva combattuto anche in Siria e Iraq (28 Maajo 2026) |publisher=RaiNews |language=it}}</ref>
=== Dugsiga AP TAC iyo Qoraalka ===
Markii uu ku laabtay dalka Talyaaniga, wuxuu aasaasay dugsiga tababarka xeeladaha ee APTAC (''Alex Pineschi Tactical''), kaas oo xaruntiisu ahayd Pavia. Xaruntan waxay bixin jirtay tababarro horumarsan oo ku saabsan toogashada, isticmaalka hubka iyo ilaalinta dadka muhiimka ah, kuwaas oo loo fidin jiray ciidamada amniga iyo dadka rayidka ahba.
Sannadkii 2021, wuxuu daabacay buuggiisa taariikh nololeedka ah oo cinwaankiisu ahaa ''PESHMERGA: Di fronte alla morte'', kaas oo uu uga sheekaynayo khibraddiisii dagaalkii ka dhanka ahaa Daacish.
=== Ukrayn iyo Geeridii ===
Sannadkii 2022, markii uu bilowday duulaankii weynaa ee Ruushka ku qaaday dalka Ukrayn, Pineschi wuxuu u safray halkaas si uu ugu biiro ciidamada difaaca Ukrayn. Sida ay sheegeen ilo wareedyo dhanka Talyaaniga ah, wuxuu markii hore ka tirsanaa Guutada Caalamiga ah, ka dibna waxaa loo wareejiyay qaybaha gaarka ah ee hoos taga sirdoonka ciidanka Ukrayn.<ref name="ANSA" />
[[23 Maajo]] [[2026]], isagoo jira 42 sano, wuxuu ku dhintay dagaal ka dhacay bariga Ukrayn ka dib markii uu ku dhacay weerar uu fuliyay drone ay leeyihiin ciidamada Ruushka oo ka dhacay u dhow magaalada [[Lyman (oblast de Donetsk)|Lyman]].<ref name="RaiNews-TGR">{{Cite web |url=https://www.rainews.it/tgr/liguria/articoli/2026/05/morto-in-ucraina-il-contractor-spezzino-alex-pineschi-35cf64ba-ee8c-4212-8953-df70e1561ad4.html |title=Morto in Ucraina il contractor spezzino Alex Pineschi (28 Maajo 2026) |publisher=RaiNews – TGR Liguria |language=it}}</ref>
== Buugaagta uu Daabacay ==
* ''PESHMERGA: Di fronte alla morte'', Independently published, 25 Febraayo 2021 {{ISBN|979-8-58712-837-8}}
* ''ATAK Manuale Introduttivo'', Independently published, 1 Maajo 2023 {{ISBN|979-8-39320-393-1}}
* ''SORESH: Rivoluzione'', Independently published, 2 Juun 2025 {{ISBN|979-8-31720-433-4}}
* ''Diventa l’uomo che manca'', Independently published, 3 Luulyo 2025 {{ISBN|979-8-29058-378-5}}
== Xiriirinta Dibadda ==
* [https://www.instagram.com/pineschialex/ Bogga rasmiga ah ee Alex Pineschi ee Instagram-ka]
* [https://www.facebook.com/PineschiAlex/ Bogga rasmiga ah ee Alex Pineschi ee Facebook-ga]
* [https://www.youtube.com/@AlexPineschi Kanaalka rasmiga ah ee Alex Pineschi ee YouTube-ka]
* [https://www.aptac.it/ Websaydhka rasmiga ah ee dugsiga tababarka AP TAC]
== Tixraac ==
<references />
{{DEFAULTSORT:Pineschi, Alex}}
[[Category:Askar Talyaani ah]]
[[Category:Qorayaal Talyaani ah]]
[[Category:Dagaalkii Ruushka iyo Ukrayn]]
[[Category:Dadka dhashay 1983]]
[[Category:Dadka dhintay 2026]]
7qbpoe2mh1bh9t86t2zatsd79zlxf9e
Blyiistyshoon
0
49573
302970
2026-07-18T04:09:26Z
Bedennf89
46550
Bog cusub: {{Short description|Sony's video gaming brand}} {{About|the brand|the original console|PlayStation (console)|other uses|PlayStation (disambiguation)}} {{Pp-vandalism|small=yes}} {{Use mdy dates|date=June 2019}} {{infobox brand | name = PlayStation | logo = PlayStation logo and wordmark.svg | logo_class = skin-invert | logo_caption = Logo used since 2008 | image = | type = {{plainlist| * [[Video game console]]<br />([[Home video game console|home]]...
302970
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Sony's video gaming brand}}
{{About|the brand|the original console|PlayStation (console)|other uses|PlayStation (disambiguation)}}
{{Pp-vandalism|small=yes}}
{{Use mdy dates|date=June 2019}}
{{infobox brand
| name = PlayStation
| logo = PlayStation logo and wordmark.svg
| logo_class = skin-invert
| logo_caption = Logo used since 2008
| image =
| type = {{plainlist|
* [[Video game console]]<br />([[Home video game console|home]], [[Handheld game console|handheld]] and [[microconsole]])
* Production company<br />([[PlayStation Productions]]; films and TV series)
}}
| currentowner = [[Sony Interactive Entertainment]]
| origin = [[Aoyama, Tokyo|Minami-Aoyama]], [[Minato, Tokyo]], Japan
| introduced = {{start date and age|1994|12|3}}
| discontinued =
| tagline = "Play has no limits."
| markets = Worldwide
| website = {{URL|https://www.playstation.com/en-us/|playstation.com}}
}}
k8juxh45w7wpkm5ywvkrmxhb5rvl3u2
302971
302970
2026-07-18T04:14:07Z
Videoiib7
46243
302971
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Sony's video gaming brand}}
{{About|the brand|the original console|PlayStation (console)|other uses|PlayStation (disambiguation)}}
{{Pp-vandalism|small=yes}}
{{Use mdy dates|date=June 2019}}
{{infobox brand
| name = PlayStation
| logo = PlayStation logo and wordmark.svg
| logo_class = skin-invert
| logo_caption = logo-gaan loo isticmaalay [[2008]]
| image =
| type = {{plainlist|
* [[Ciyaarta fiidiyowga]]<br />([[Home video game console|Guri]], [[Ciyaaraha Fiidiyowga|Gacmeedka]] iyo [[miikro-Konsolyeed]])
* Production company<br />([[PlayStation Productions]]; films and TV series)
}}
| currentowner = [[Sony Interactive Entertainment]]
| origin = [[Aoyama, Tokyo|Minami-Aoyama]], [[Minato, Tokyo]], Japan
| introduced = {{start date and age|1994|12|3}}
| discontinued =
| tagline = "Play has no limits."
| markets = Worldwide
| website = {{URL|https://www.playstation.com/en-us/|playstation.com}}
}}
0lc8gq9dxcx31au63a3jq2xnq1mn4nc
302972
302971
2026-07-18T04:16:55Z
Videoiib7
46243
302972
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Sony's video gaming brand}}
{{About|the brand|the original console|PlayStation (console)|other uses|PlayStation (disambiguation)}}
{{Pp-vandalism|small=yes}}
{{Use mdy dates|date=June 2019}}
{{infobox brand
| name = PlayStation
| logo = PlayStation logo and wordmark.svg
| logo_class = skin-invert
| logo_caption = logo-gaan loo isticmaalay [[2008]]
| image =
| type = {{plainlist|
* [[Ciyaarta fiidiyowga]]<br />([[Home video game console|Guri]], [[Ciyaaraha Fiidiyowga|Gacmeedka]] iyo [[miikro-Konsolyeed]])
* Production company<br />([[PlayStation Productions]]; films and TV series)
}}
| currentowner = [[Sony Interactive Entertainment]]
| origin = [[Jabaan]] [[Tokyo]]
| introduced = {{start date and age|1994|12|3}}
| discontinued =
| tagline = "Play has no limits."
(Ciyaartu ma laha xad)
| markets = Aduunka
| website = {{URL|https://www.playstation.com/en-us/|playstation.com}}
}}
9jkmqbpe0bu2zrtx04t38fxo5d5tfz3
302973
302972
2026-07-18T04:17:32Z
Videoiib7
46243
302973
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Sony's video gaming brand}}
{{About|the brand|the original console|PlayStation (console)|other uses|PlayStation (disambiguation)}}
{{Pp-vandalism|small=yes}}
{{Use mdy dates|date=June 2019}}
{{infobox brand
| name = Blyiistyshoon
| logo = PlayStation logo and wordmark.svg
| logo_class = skin-invert
| logo_caption = logo-gaan loo isticmaalay [[2008]]
| image =
| type = {{plainlist|
* [[Ciyaarta fiidiyowga]]<br />([[Home video game console|Guri]], [[Ciyaaraha Fiidiyowga|Gacmeedka]] iyo [[miikro-Konsolyeed]])
* Production company<br />([[PlayStation Productions]]; films and TV series)
}}
| currentowner = [[Sony Interactive Entertainment]]
| origin = [[Jabaan]] [[Tokyo]]
| introduced = {{start date and age|1994|12|3}}
| discontinued =
| tagline = "Play has no limits."
(Ciyaartu ma laha xad)
| markets = Aduunka
| website = {{URL|https://www.playstation.com/en-us/|playstation.com}}
}}
8o12123ya1bsz61iv5jjqxyevfqf6f5
Wiilyam Shaksbiir
0
49574
302975
2026-07-18T04:36:38Z
Bedennf89
46550
Bog cusub: {{Short description|English playwright and poet (1564–1616)}} {{Redirect|Shakespeare|other uses|Shakespeare (disambiguation)|and|William Shakespeare (disambiguation)|the British explorer|William Shakespear (explorer)}} {{featured article}} {{pp-semi-indef}} {{Use dmy dates|date=June 2026}} {{Use British English|date=June 2026}} {{Infobox person | image = William Shakespeare by John Taylor, edited.jpg<!--Please see the talk page before making any changes to the portrait-...
302975
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|English playwright and poet (1564–1616)}}
{{Redirect|Shakespeare|other uses|Shakespeare (disambiguation)|and|William Shakespeare (disambiguation)|the British explorer|William Shakespear (explorer)}}
{{featured article}}
{{pp-semi-indef}}
{{Use dmy dates|date=June 2026}}
{{Use British English|date=June 2026}}
{{Infobox person
| image = William Shakespeare by John Taylor, edited.jpg<!--Please see the talk page before making any changes to the portrait-->
| caption = {{nowraplinks|The [[Chandos portrait]], likely depicting Shakespeare, {{circa|1611}}}}
| birth_date = {{circa}} 23 April 1564
| birth_place = [[Stratford-upon-Avon]], Warwickshire, England
| death_date = {{death date and given age|df=yes|1616|04|23|52}}
| death_place = Stratford-upon-Avon, Warwickshire, England
| resting_place = [[Church of the Holy Trinity, Stratford-upon-Avon]]
| occupation = {{hlist|Playwright|poet|actor}}
| era = {{hlist|[[Elizabethan era|Elizabethan]]|[[Jacobean era|Jacobean]]}}
| works = [[Shakespeare bibliography]]
| movement = [[English Renaissance]]
| organisation = {{hlist|[[Lord Chamberlain's Men]]|[[King's Men (playing company)|King's Men]]}}
| years_active = {{circa|1585–1613}}
| spouse = {{marriage|[[Anne Hathaway (wife of Shakespeare)|Anne Hathaway]]|1582}}
| children = {{unbulleted list|[[Susanna Hall]]|[[Hamnet Shakespeare]]|[[Judith Quiney]]}}
| parents = {{unbulleted list|[[John Shakespeare]]|[[Mary Shakespeare|Mary Arden]]}}
| module = {{Infobox writer
| embed = yes
| language = [[Early Modern English]]
| genres = {{hlist|[[Shakespeare's plays|Play]] ([[Shakespearean comedy|comedy]]|[[Shakespearean history|history]]|[[Shakespearean tragedy|tragedy]])}}{{hlist|Poetry ([[Shakespeare's sonnets|sonnet]]|[[narrative poetry|narrative poem]]|[[epitaph]])}}
}}
| signature = William Shakespeare Signature.svg
}}
1rfju9xluxyhrbr3ds2v1rdm0d2c4d6
Fogasho
0
49575
302987
2026-07-18T09:40:35Z
Bedennf89
46550
Bog cusub: {{Short description|Separation between two points}} {{other uses|Distance (disambiguation)}} {{more citations needed|date=February 2020}}
302987
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Separation between two points}}
{{other uses|Distance (disambiguation)}}
{{more citations needed|date=February 2020}}
c0pgfquddkluew6p4lxaihaoyz853xl
302988
302987
2026-07-18T09:42:08Z
Videoiib7
46243
302988
wikitext
text/x-wiki
{{Short description|Separation between two points}}
{{other uses|Distance (disambiguation)}}
{{more citations needed|date=February 2020}}
[[Category: Fogasho]]
ttkvffbh85pp5clf0ltn6newwqd6777
Kiiyer Staarmir
0
49576
303005
2026-07-18T10:38:23Z
Bedennf89
46550
Bog cusub: {{short description|Prime Minister of the United Kingdom since 2024}} {{redirect|Starmer|other people with this name|Starmer (surname)}} {{pp-semi-indef|small=yes}} {{pp-move-indef}} {{Use British English|date=September 2023}} {{Use dmy dates|date=June 2026}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[The Right Honourable]] [[Knight Commander|Sir]] | honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|KCB|KC|MP}} | Company office = | image = Prime Mi...
303005
wikitext
text/x-wiki
{{short description|Prime Minister of the United Kingdom since 2024}}
{{redirect|Starmer|other people with this name|Starmer (surname)}}
{{pp-semi-indef|small=yes}}
{{pp-move-indef}}
{{Use British English|date=September 2023}}
{{Use dmy dates|date=June 2026}}
{{Infobox officeholder
| honorific_prefix = [[The Right Honourable]] [[Knight Commander|Sir]]
| honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|KCB|KC|MP}}
| Company office =
| image = Prime Minister Keir Starmer Portrait (cropped).jpg
| caption = Official portrait, 2024
| office1 = [[Prime Minister of the United Kingdom]]
| monarch1 = [[Charles III]]
| deputy1 = {{ubl|[[Angela Rayner]]|[[David Lammy]]}}
| term_start1 = 5 July 2024
| term_end1 = <!-- 20 July 2026 -->
| predecessor1 = [[Rishi Sunak]]
| successor1 = <!--[[Andy Burnham]] DO NOT REMOVE UNTIL 20 JULY-->
| office2 = [[Leader of the Opposition (United Kingdom)|Leader of the Opposition]]
| monarch2 = {{ubl|[[Elizabeth II]]|Charles III}}
| prime_minister2 = {{ubl|[[Boris Johnson]]|[[Liz Truss]]|Rishi Sunak}}
| deputy2 = Angela Rayner
| term_start2 = 4 April 2020
| term_end2 = 5 July 2024
| predecessor2 = [[Jeremy Corbyn]]
| successor2 = Rishi Sunak
| office3 = [[Leader of the Labour Party (UK)|Leader of the Labour Party]]
| deputy3 = {{ubl|Angela Rayner|[[Lucy Powell]]}}
| term_start3 = 4 April 2020
| term_end3 = 17 July 2026
| predecessor3 = Jeremy Corbyn
| succeeded3 = [[Andy Burnham]]
{{collapsed infobox section begin
| last = yes
| Shadow portfolios
| titlestyle = border:1px dashed lightgrey}}
{{Infobox officeholder
| embed = yes
| office4 = [[Shadow Secretary of State for Exiting the European Union]]
| term_start4 = 6 October 2016
| term_end4 = 4 April 2020
| leader4 = Jeremy Corbyn
| predecessor4 = [[Emily Thornberry]]
| successor4 = ''Office abolished''
| office5 = [[Parliamentary Under-Secretary of State for Migration and Citizenship|Shadow Minister for Immigration]]
| term_start5 = 18 September 2015
| term_end5 = 27 June 2016
| leader5 = Jeremy Corbyn
| predecessor5 = [[David Hanson, Baron Hanson of Flint|David Hanson]]
| successor5 = [[Afzal Khan (British politician)|Afzal Khan]]
{{collapsed infobox section end}}}}
| office6 = {{ubl|[[Member of Parliament (United Kingdom)|Member of Parliament]]|for [[Holborn and St Pancras]]}}
| term_start6 = 7 May 2015
| term_end6 =
| predecessor6 = [[Frank Dobson]]
| majority6 = 11,572 (30.0%)
| office7 = [[Director of Public Prosecutions (England and Wales)|Director of Public Prosecutions]]
| term_start7 = 1 November 2008
| term_end7 = 1 November 2013
| appointer7 = [[Patricia Scotland|The Baroness Scotland]]
| predecessor7 = [[Ken Macdonald]]
| successor7 = [[Alison Saunders]]
| birth_name = Keir Rodney Starmer
| birth_date = {{birth date and age|1962|9|2|df=y}}
| birth_place = [[Southwark]], London, England
| party = [[Labour Party (UK)|Labour]]
| spouse = {{marriage|[[Victoria Starmer|Victoria Alexander]]|6 May 2007}}
| children = 2
| occupation = {{hlist|Politician|lawyer}}
| signature = Keir Starmer signature.svg
| website = {{Official URL}}
| module = {{listen voice|filename=Keir Starmer's first speech as prime minister.ogg|description=Starmer's first speech as prime minister|recorded=on 5 July 2024}}
| education = {{indented plainlist|
* [[University of Leeds]] ([[LLB]])
* [[St Edmund Hall, Oxford]] ([[Bachelor of Civil Law|BCL]])}}
}}
{{Keir Starmer sidebar}}
53dq009cslq3jj4g2h5hiio3z5p5hdk