Wikipedia sowiki https://so.wikipedia.org/wiki/Bogga_Hore MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk Portal Portal talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk MediaWiki:Deletereason-dropdown 8 6838 305542 268692 2026-08-20T03:08:40Z Isma4l 41797 /* */ 305542 wikitext text/x-wiki * Guud ahaan (waxaa lagu dabaqi karaa bog kasta) {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:2}}=| ** Qoraal aan macne lahayn, ee aan micne samaynayn ama aan la fahmi karin ** Bog tijaabo ah }} ** [[WP:Vandalism|Kharribaad]] ** Been abuur cad ** Dib u abuurista bog hore loo tirtiray ** Abuurista bog uu sameeyay isticmaale [[WP:BAN|la mamnuucay]] ama [[WP:BLOCK|xanniban]], taas oo jebinaysa mamnuucidda ama xannibaadda ** Fulinta cunaqabataynta guud ** Tirtirid farsamo (dayactir aan muran lahayn) ** Tirtirid si loogu banneeyo boga la wareejiyay ** Si cad ayaa qalad ahaan loo abuuray ama waxaa lagu abuuray meel magaca khaldan ** Hal qoraa oo codsaday in bogga la tirtiro ** Bog ku tiirsan bog la tirtiray ama aan jirin ** Bog weerar ama [[WP:BLP|Wikipedia:Taariikh nololeedka dadka nool]] oo si xun loo qoray isla markaana aan lahayn ilo ** Xayeysiis ama dhiirrigelin cad ** Jebin cad oo xuquuqda daabacaadda ah ** Bog kala saarid oo aan loo baahnayn ** Qoraal ay soo saartay LLM oo aan si ku filan loo hubin {{#switch:{{NAMESPACE}} |{{ns:0}}= * Meel magaca maqaalka ** Maqaal gaaban oo aan lahayn macluumaad ku filan oo lagu aqoonsan karo mawduuca ** Maqaal ku qoran luuqad shisheeye oo ka jira mashruuc kale ** Maqaal aan lahayn nuxur macne leh oo wax ku ool ah ** Ma jiro tilmaam lagu kalsoonaan karo oo muujinaysa muhiimadda (shakhsiyaad, xayawaan, ururro, nuxur web, dhacdooyin) ** Duubis muusig oo uu sameeyay fannaan aan lahayn xiriiriye buluug ah, isla markaana aan jirin tilmaam muujinaysa muhiimad ama mudnaan ** Maqaal dhawaan la abuuray oo nuqul ka ah mawduuc hore u jiray ** Mawduuc la iska sameeyay oo uu abuuray qoraaga maqaalka ama qof la xiriira, isla markaana aan jirin tilmaam muujinaysa muhiimad ama mudnaan |File= * Faylal ** Fayl xumaaday ama madhan ** Bogga sharraxaadda faylka ee aan loo baahnayn ee fayl ku yaal Commons |Category= * Qaybo ** Qayb madhan ** Qayb dayactir oo aan la isticmaalin |User|User talk= * Meel magaca isticmaalaha ** Codsi isticmaale oo lagu tirtirayo bog ku jira magaca meelaha ** Bog isticmaale, bog hoosaad isticmaale ama bogga wada-hadalka isticmaale aan jirin ** Bog hoosaad isticmaale oo uu ka tagay qof aan wax ku darsan ** Bog hoosaad aan qabyo ahayn oo si xad-dhaaf ah uga baxsan mawduuca, oo uu leeyahay qof aan wax ku darsan |Talk|{{TALKSPACE}}= * Bogagga wadahadalka ** Bogga wadahadalka ee bog aan jirin ama la tirtiray, [[{{SUBJECTPAGENAME}}]] |Template|Module= * Meel magaca tusmada ** Qayb ama dokumenti ka tirsan tusmada la tirtiray **Bog hoosaad tusmada oo aan la isticmaalin }} * Bogagga sii toosinta **Sii toosin Iskutallaabta ah oo ka timid meel magaca maqaalka ** Sii toosin dhawaan la abuuray oo aan macquul ahayn **Meel magaca ku jira "Faylka:" oo leh magac la mid ah fayl ama sii toosin ku jirta [[Wikimedia Commons|Wikimedia Commons]] ** Sii toosin la abuuray kadib markii laga wareejiya cinwaan si cad aan loogu talagelin * Sii toosin u gudbaysa bog la tirtiray ama aan jirin tum26p48ytagfdmjvyh4sqc2ix5fcr1 Sooyaalka Somaliland 0 7878 305543 302834 2026-08-20T05:29:54Z Prof Hassan Ismail Abdi Kings 47035 Waa taariikh kooban oo xambaarsan nuxur iyo macno dheer oo horay loo baahinin 305543 wikitext text/x-wiki {{wargelin|Qoraalka bogan waa mid uqoran si qaab daran, lagu qoray magac iyo telleefan shakhsiyaad. Fadlan naga caawi hagaajinta & balaadhinta maqaalkan.}}'''Suldaan Mudafar (Madafar)''' '''Suldaan Mudafar''' (ama ''Muzaffar'') wuxuu ahaa hoggaamiye iyo suldaan taariikhi ah oo maamulayay xeebaha Benaadir iyo dooxada Webiga Shabelle xilligii ay ka jirtay Saldanaddii Madafariinta. Wuxuu ka mid ahaa odayaashii maamulka iyo garsoorka dhaqanka u lahaa deegaannadaas, wuxueena xiriir dhow la lahaa aasaaskii maamulladii xeebaha iyo gudaha koonfurta Soomaaliya. '''Abtirsiinta iyo Faraca''' Sida ku xusan cilmi-baaristii iyo kaydkii taariikheed ee uu reebay '''Prof. Hassan Ismail Abdi Kings''', silsiladda abtirsiinta tooska ah ee ka soo bilaabata Suldaan Cali iyo Suldaan Mudafar waxay u dhigan tahay sida tan:<blockquote>''Cumar Faarax Xaaji Baarow Loobage Cadow Biri Mahad Cishaare Mooge Suldaan Mudafar Suldaan Cali''</blockquote>Faraca silsiladdan waxay maanta si toos ah uga tirsan yihiin beelaha soojireenka ah ee dega Labada Shabelle iyo Gobolka Benaadir, gaar ahaan '''Beel-weynta Kaboole''' iyo '''Beel-weynta Shiidle (gaar ahaan Walamooy)'''. '''Afartii Timid ee Talisay (Afartii Cali)''' Taariikh-dhaqameedka koonfurta Soomaaliya waxay xustaa afhar oday oo walaalo ahaa oo loo yaqaannay "Afartii Timid ee Talisay" (ama Afartii Cali), kuwaas oo maamulka iyo hoggaanka bulshada u kala qaybsaday sida tan: # '''Suldaan Cali:''' Hoggaanka siyaasadda iyo maamulka sare. # '''Shariif Cali:''' Maamulka garsoorka iyo arrimaha diinta. # '''Sheekaaw Cali:''' Barashada diinta iyo horumarinta bulshada. # '''Biri Cali:''' Difaaca, ilaalinta amniga, iyo hoggaaminta geesiyaasha. '''Masaajidka Cadiga (Xamarweyne)''' Suldaan Mudafar waxaa lagu tixgeliyaa aasaaskii iyo barakayntii '''Masaajidka Cadiga''' ee ku yaalla degmada Xamarweyne ee magaalada Muqdisho. Sida taariikhda ku xusan, Suldaan Mudafar ayaa meeshaas ku rumeystay (ku cadayday), ka dibna rumi-talaalkii ka baxay halkaas wuxuu isku beddelay geedka cadiga ah ee loogu magac daray masaajidkaas taariikhiga ah. {{Commonscat|History of Suldaan Mudafar Suldaan Cali }} * [http://fanka.wetpaint.com/page/BOGA+TAARIIKHDA fanka.wetpaint.com] {{Wayback|url=http://fanka.wetpaint.com/page/BOGA+TAARIIKHDA |date=20110920014230 }} * [http://www.somalilandgov.com/ www.somalilandgov.com] {{Wayback|url=http://www.somalilandgov.com/ |date=20010301084143 }} [[Category:Xeebta Soomaaliyeed]] itfpnhws73x53dvqcm2e9k480fyug9v 305544 305543 2026-08-20T06:34:23Z Isma4l 41797 Wuxuu dib u noqay badalkii uu sameeyay [[Special:Contributions/Prof Hassan Ismail Abdi Kings|Prof Hassan Ismail Abdi Kings]] ([[User talk:Prof Hassan Ismail Abdi Kings|wadahadal]]) kuna celiyay badalkii ka danbeeyay oo sameeyay [[User:Isma4l|Isma4l]] 302834 wikitext text/x-wiki {{wargelin|Qoraalka bogan waa mid uqoran si qaab daran, lagu qoray magac iyo telleefan shakhsiyaad. Fadlan naga caawi hagaajinta & balaadhinta maqaalkan.}} Somaliland waa wadan madax banaan ah ku yaala geeska africa, Somaliland waxaa caasimad u eh Hargeysa. Somaliland waxeyna xoriyada ka qaatayn ingiriiska taariikhdu markii ay ehed /26 /June/1960kii baaxadda dhulka139,000km2 xeebtaBerbera wa 870km2 gobolada waqqoyi waxa aylamidoway koonfurta somaliya oo talyaaniga ka qaadatay xoriyada /01/Luulyo /1960kii intaa kadib waqqoyi waxey labaxen Somaliland waxayNa ku dhawaqeen iney ka goday Soomaaliya sanadkii /my 18 1991kii Somaliland intii ay goonida isutaagtay waxa soomaray shan madaxweyne wayna aqoosi raadinaysay 33 sano Jamhuuriyadda Somaliland luuqadaha lagaga hadad lawaa soomaaliga carbiga English == Taariikhda guud ee Somaliland casriyadii hore == '''Taariikhdii bilawga ahayd ee casri jahligii''' Somaliland Baaxadda dhulka ay ku fadhido Somaliland waa 139,000 km2. Somaliland waxaa dhinaca waqooyiga ka xiga bada cas oo ku fadhida xeeb dhererkodu yahay 870 km2. Somaliland oo leh taariikh aad u balaadhan dadkuna aanu wada aqoon. Waxay kamid tahay meelaha ugu horraysay ay ka hana qaaday ilbaxnimada adduunku. Dadka taariikhda ku xeeldheeri waxay sheegeen in farraaciintii hore asalkoodu Somali kasoo jeedaan. Deganaana jireen dhulka xeebaha badda cas, taasoo markii danbana ay xidhiidh qoto dheer la lahaayeen Somaliland. Waxaana xaddaaradda Somaliland ku simantahay ilaa 7000 sanadood ciise hortii. === Diinta islaamka iyo saamaynta ay kulahayd somali === Markii diintu soo degtay qarnigii 7aad, geeska Afrika waxay noqotay meel aad u muhiima markii uu muslimay boqorkii Xabashida ee Najaashi. Waxaana xeebaha Somaliland ahaayeen meel istiraaji ah oo asxaabtii usoo hijrootay. Qarnigii 13naad waxaa culimadii carbeed ee dalka timid kadhiseen saldanad la odhan jiray Bebad oo ay xukumi jirtay boqortooyadii Walaashma. Waana markii koowaad inta taariikhda lagu hayo qabaa'ilkii Somalidu yeeshaan maamul dhexe. Somaliland waxaa ay kamid tahay bariga Afrika marka laga yimaado [[Itoobiya]] dalkii ugu horreyey ee ay ka hanaqaaday maamul dawladeed, inkastoo aan runta laga sheegin taariikhda dhab ah ee Somaliland haddana waxaan muran ku jirin in Somaliland qarnigii 15naad ay lahayd dawlad dunida laga ictiraafsanyahay gaar ahaana markii uu hoggaanka qabtay Immam Ahmed Qasali( Guray). Maamulkaas oo markii danbe la magac baxday dawladii Awdal. Xukumina jirtay inta u dhaxaysa xeebaha badda cas ilaa Herer. ===Xidhiidhka reer galbeed=== Sannadkii 1869kii ayaa waxaa la furay marinka kanaal Suways oo taasi ku dhiirigelisay gumaystayaashii reer Yurub ee Afrika qaybsaday 1884 shirkii Barlin. Waxaana la aamisan yahay in Somaliland oo ahayd dal ku fiican dhinaca istiraajiyada oo isku xidhaayey bada cas iyo bad weynta India. Haddaba salaanka gumaystayaasha ee Somaliland waxaa uu kaw saday 1839kii markii Ingiriisku qabsaday magaalada xeebta ah ee Cadan. '''Sannadkii 1827kii ayaa Captain Bermer oo ahaa badmareenadii ingiriis ahi yimid Somaliland oo uu xidhiidh la yeeshay odayaashii dhaqanka ee Somaliland. Lugtii ay lasoo galeen gumaystayaashu Somaliland waxay dhaafi kari waayeen xeebaha waxaana usuuroobi wayday inay waddanka horuu galaan intii ka horraysay Captain Sir Richman Burton. Mr. Burton wuxuu galay gudaha dalka waxaanu tagay dhulka miyiga ah, waxaana uu sanadii 1854kii lug kumaray xeebta Berbera ilaa magaalada Herar. Hadaba Boqortooyadii Engiriiska waxay yimaadeen xeebaha Somaliland. Ingiriisku dhowr jeer buu heshiisyo kala duwan la saxeexday odoyaashii Somaliland. Waxanaa ugu caansan heshiiskii hargaha ee sannadkii 1887kii oo heshiisyo la saxeexdeen odoyaashii Beelaha Somaliland. === Gumaystihii iyo Diiriye Guure === Sannadkii 1896kii waxaa bilawday kacdoon iyo dhaqdhaqaaqyo lagaga soo jeedo gumaysigii ingiriiska. Waxaana guluf iyo dagaal dhexmaray ciidamadii boqorkii 16aad [[Diiriye Guure]] ee daraawiishta iyo dawladdii Ingiriiska. Ugu danbayna waxaa la jebiyey Daraawiishta uu [[Diiriye Guure]] madax ka ahaa, oo [[Ismaaciil Mire]]:na abaanduulle guud ka ahaa sannadku markuu ahaa 1921kii. Waxaana halkaas kasii anbaqaaday halgamaayaashii Shiikh Bashiir iyo Faarax Oomaar u soo halgamay xornimadii aan qaadanay lixdankii. === Saxwadii Xornimodoonka ee 1950eeyihii === Waxa dagaalkii labaad ee adduunka ka dib sii kordhay sawaxanka iyo dareenka xornimodoonka ee qaaradda Afrika oo dhan. Dhaqdhaqaaqyadaasi oo ahaa laba nooc: qaar qabaliya iyo qaar madaniya oo ururro bulsho ku aroorayay. Qaybtaa madaniga ahayd waxa ka soo dhex baxay Ururkii '''Somali National Society''' ee 1945-kii lagaga dhawaaqay Burco. Af Somali wuxu ku noqonayay Bulshada Soomaaliyeed ee Waddaniga ah, waxaana loo soo gaabsan jiray SNS. Somali National League (SNL) wuxuu ahaa Xisbigii siyaasiga ahaa ee horseedka u ahaa halgankii siyaasadeed ee Maxmiyaddii Somaliland.Shacbiga intiisa badan Xisbigaa waxay u yaqaanneen SNL, sidaana waa loogu dhawaaqi jiray. Afka Carabigana waxa loo yaqaannay 'Raabidadda'. SNL waxay ahayd xarakad waddaniya, gumeysi-diid ah oo ka mid ahayd dhaqdhaqaaqyadii gobannimo-doonka ahaa ee Afrika. SNL oo ka soo xuub-siibatay SNS-tii, waxa lagaga dhawaaqay Shirweyne lagu qabtay Burco, 1951. Sida aan xogta lagu hayo ama waayihii berigaa oognaa, SNS ma ay yeelan karayn ujeeddooyin siyaasadeed. SNS waxay ku koobnayd ururinta mujtamaca, ka-hor-tagga qabyaaladda iyo gubaabinta dadweynaha. Abaabul siyaasadeed oo hor leh ayaa mar kale tisqaadaya oo ay ummaddu ku hoollinaysay ambo-qaad cusub oo siyaasadeed oo lagu xaqiijinayay madax-bannaanida Somaliland. Mandaqaddan loo yaqaannay British Somaliland ee ingiriisku joogay waxa cadho dheeraada iyo dareen weyn keenay markii dhulkii reseerf eeriyaa ee Somalidu lahayd ingiriisku ku wareejiyay Amxaarada. Tani waxay keentay kacdoon dheeraada oo suurtogaliyay in odayaashii markaa joogay a doontaan rag ninkan ingiriiska ah afkiisa yaqaanna oo qayb weyn ka qaata ka hortagga aafadan ku habsatay ummada. Waxa marwalba la eegayay dhinaca cadan ee dalka Yaman oo ay deganaayeen aqoonyahanno badan oo xilligaa ka hawl gali jiray xafiisyada iyo bangiyada ingiriiska ee Cadan. Waxa ka mid kana halyayada nimanka shaqadoodii iyo naftoodii ugu tabarrucay qaadashada xornimada Ibraahim Cali Ducaale, Maxamed Cali Faarax, Axmed Ismaaciil (Duqsi), iyo kuwa kale oo dardar galiyay dedaalkii xornimo-doonka. Gumaystaha ingiriisku wuxuu ugu necbaa Ibraahim Cali Ducaale oo ahaa xoghayaha xisbiga horena shaqo ahaan ka shaqayn jiray Bangiga Ingiriiska ee Cadan, walibana ahaa nin ka mid ah dadkii ingiriisku wax soo baray, laakiin saxwadii gobonimadoonka carabaha kala yimid. Waxa uu lahaa balaaqo af-soomaali, carabi iyo ingiriisi oo goobta khayriyada ee Hargeisa waxa looga bartay nin kiciya dhammaan quluubta dadweynaha. Maxamed Cali Faarax iyo Ibraahim Calie Ducaale waxay ahaayeen kuwii ugu horreeyay ee siyaasad gumaystuhu ugu xidho (xadhig siyaasadeed) halkaasoo isagoo xabsiga weyn ee Hargeysa markuu ku xidhnaa Ibraahin Cali Ducaale ku wareejiyay Xoghayenimada xisbiga SNL Maxamed Ibraahin Cigaal. Xisbiga SNL waxa guddoomiye u ahaa Madaxwayne: Xaaji Cumar Askar oo noqday madaxweynihii ugu horreeyay ee jamhuuriyada Somaliland,26 Juun. Sidoo kalena wuxuu ahaa gudoomiyaha ugu sareeya partlamenka somaliland, wuxuuna isku hayey saddexda jago ee ugu sareeya dalka. Madaxwayne Xaaji Cumar Askar, waxaa lagu yaqaanay kacdoonkii uu guumaystaha ku saaray sidii siyaasada dalka u dejiyeye sidii inigriiska la isku dhaafin lahaa xornimada looga heli lahaa, wuxuuna halyeyyada ugu waawayn ee xormimada u horseeday dalkiisa. geesta kale wuxuu aad u diidana in midaw dhex mara jamhuriyada somaliland iyo somalia, taasi ku khasabtay isaga inuu aqbalo xukunkiisa uga tanaasulo dalka ku maamulayey shacabkiisa soo doortay, isla mar ahaantana aanu qayb ka noqon weftig a uu hogaaminayo raysal wasaare mohamed xaaji ibraahim cigaal oo masuul uga dhigay Madaxwayne Xaaji Cumar Askar inuu cigaal isagu hawsha qabto oo dawladiisi u igmatay. Dhinaca kale Maxamed Xaaji Ibraahin Cigaal wuxuu ahaa nin taariikh weyn ku yeeshay intii ka dambaysay xornimada. Cumdayaasha siyaadda ee xilligaa waxa kale oo ka mid ahaa Axmed Xasan, Maykal Mariano, Garaad Cali Garaad Jaamac, Xaaji Ibraahin Nuur iyo qaar kale oo badan. Waxa kale oo ka mid ahaa nimankii dardartii xornimadoonka niman badan oo thaqaafo leh oo ay ka mid ahaayeen Yuusuf Meygaag Samatar, Axmed Maxamed Guuleed (Axmed Jimcaale), Maxamed Cali Faarax, Yuusuf Ismaaciil Samatar (Gaandi), Axmed Yuusuf Ducaale, Cabdilqaadir (Tifaf-tirihii Al-saraaxa) iyo qaar kaleba. SNL halgankaas in kasta oo ay horseed ka ahayd, haddana keli kuma ay ahayn. Waxa kale oo jiray xisbi la odhan jiray United Somali Party (USP) oo ay SNL isku gaashaan-buuraysteen Is-bahaysigii SNL-USP. Xisbigaa USP waxa ku bahaysnaa Beelaha Bariga iyo Galbeedka Somaliland SNLnna hiil badan ayay tareen taas oo keentay in 33kii kursi ee Baarlamaankana SNL-USP 32 ku guulaysatay. Xisbigii National United Front (NUF) oo mar danbe la sameeyay halgankii siyaasadeedna qaybtiisa ka soo qaatay ayaa kursigii hadhay isaguna ku guulaystay. Ururka la odhan jiray Xisbullaahi oo la ollog ahaa SNL ayaa isaguna ka mid ahaa xoogaggii halgankaa ka qayb qaatay ee weliba doorka shariifka ah ka galay. <br /> === Xoriyadii 1960 iyo wixii kadanbeeyay === Dawlada Ethiopia ayaa waxay qorshaynaysay sidii ay u aqoon san lahayd somalailand Bishii febraayo 1960kii ayaa wefti uu hoggaaminaayo Alle ha u naxariistee [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] u anbaxaxeen dalka Ingiriiska, waxaanay heshiis ay la soo galeen dawladdii ingiriiska in Somaliland xornimo buuxda lasiiyo. 26 Juun 1960kii bay markii maxmiyadii ingriiska ee Somaliland "British Somaliland protectorate" xornimadeeda ka qaateen dawladii Ingiriiska,sida aan la socono intii ka horraysay 01 Luulyo 1960kii Somaliland waxay ahayd dawlad gooniya( indepedent state). waxayna noqdeen dawlad madax bannaan oo la aqoonsan yahay ilaa 01 Luulyo 1960kii. Isla maalintaas Koonfurtu xorayday ayaa labada dal midoobeen inkastoo midawgaas mad madaw badani ku jiro. Dad badanina u haystaan in midowgaasi ahayn mid sharciya. === Shacabka reer somaliland oo markiiba Dareemay In la Khiyaameeyay === Dadka reer Somaliland waxay midow ku sheegaas doonayeen inay kaga dhabeeyaan riyadoodii ahayd in la sameeyo dawlad salbalaadhan oo ay kasoo qayb galaan wixii afsoomali ku hadlaa meel kastoo ay joogaanba. Laakiin waxaa markiiba beenawday riyadaas, dadka reer Somalilandna waxaa la duudsiiyey xuquuqdii wadaniyeed ee ay lahayeen. Dadka reer Somaliland oo markiiba dareemay in la khiyaamay oo isla markiiba bilaabay inay xornimadooda kala soo noqdaan reer koonfureedka, waxaad arkaysaa suugaantii markii hore kuwada baaqaysay midowga iyo Somalinimada oo marqudha isu badashay inay sheegaan sida lookhiyaameeyey. Wuxuu yidhi Cabdillahi Suldaan Timacade( alla haw naxariistee) tix uu arrintaas kaga hadlayaayey waxaa kaimd ahaa beedkeedii"DUQAYDII BARLAMAANKIYO DEKADIIBA WAA XAMAR". Waxaa kale oo Qaasim oo ka mid ah abwaanada Somaliland yidhi maanso ay ka mid ahaayeen eraydan:- ISMA DOORIN GAALKAAN DIRIYO, DAARTA KII GALAYE DUSHA MIDABKA SOOMALIMAAD, DUGULKA MOODAAYE MISNA LAGUMA DIIRSADO, EE QALBIGU WAA DIRKII KARALE MEESHAAN DAD IISOO KORDHIYO, DARAJO EEGAAYEY IYABA WAA DARXUMO II DHIMANE, DACAR MIYAAN LEEFAY MA DORRAATO RAADKAAN DHIGAAN, DIBUGU SOO LAABTAY SIDII AAN DAYEYsNAHAY MIYAAN, DAWGII KA HABAABAY Bishii Luulyo1961kii waxaa dadka reer Somaliland gaashaanka ku dhufteen oo cod aqliyad ah ku diideen distoorkii qeexayey ee lagu sharciyeynaayey israaca labada dal ee Soomaaliya iyo Somaliland. Laakiin nasiib darro dawladdii markaas jirtay oo reer Koonfureedka ahayd waxay diideen inay aqoonsadaan maxsuulkii doorashadaas sababtoo maslaxad baan ugu jirin arrintan. Bishii december 1961 waxaa madaxdii ciidamada qalabka sida ee Soomaaliya isku dayeen inay dhigaan inqilaabkii dhicisoobay. Inqilaabkaasna waxay doonayeen inay kula soo noqdaan madaxbannaanidii luntay. 1967kii waxaa dalka ka noqday raysal wasaare Mohamed H.Ibrahim Cigaal. Halka uu madaxweynaha ka noqday Cabdirashid Cali sharmake. 15 Oktober 1969kii waxaa magaalada laascaanood lagu dilay madaxweynihii Jamhuuriyadda Somalida ee Cabdirashid Cali Sharmaake. === Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay === Waxaana midnimadii 60kii guul darro ku dhamaatay markii 21 Oktober 1969kii uu dalka ka dhacay inqilaab aan dhiig ku daadan ee ay dhigeen ciimada qalabka sidaa, waxaana talada la wareegay ciidamada oo uu hoggaaminaayo Gen. Mohamed Siyaad Barre. 10 januari 1970kii waxaa kelidii taliyihii Siyaad Barre sameeyey maxkamadii badbaada oo xukumi jirtay xukunka dilka si looga takhaluso dadka aan taageersanayn madaxweynaha. 21 Oktober 1970kii wuxuu Siyaad Barre ku dhawaaqay in Soomaaliya qaadatay nidaamka hantiwadaaga cilmiga ku dhisan. Taasoo rabay inuu ugu bedelo inqilaabkii hab ku salaysan dhaqaaq siyaasadeed oo ku salaysan aydhiyooliyadda hantiwadaaga. Waxaana loo ololeeyey wixii loogu magacdaray kacaankii hantiwadaaga Somaliyeed. Xagaagii 1972kii waxaa la sameeyey ciimadii guulwadayaasha oo ujeedadoodu ahayd inay cabudhiyaan oo xabsiga u taxaabaan dadka shacbiga ee lagu tuxmo inay kacaan diid yihiin. July 1972kii waxaa la dilay labadii Jenaraal ee Salaad Gabayle, iyo Mohamed aynaanshe oo ka tirsanaa saraakiishii inqilaabka dhigay. Salaad gabayle wuxuu ahaa madaxweyne ku xigeen. Waxaa lagu xukumay dil ka dib markii lagu eedeeyey inay maleegayeen shirqool ay xukunka kaga tuurayaan Siyaad Barre. Oktober 1972kii waxaa lagu dhaqaaqay in la qoro [[Af-soomaliga]] oo uu noqdo luqadda rasmiga ah ee dalka. 1972kii-1975kii waxaa la qaaday ololihii barashada qorista Somaliga oo markii danbana isu rogay olalihii horumarinta reer miyiga ee la rabay in dadku waxna qoraan waxna akhriyaan. 1975kii waxaa la sameeyey 15 gobol oo cusub oo lagu bedelayeey 8 gobol ee hore u jiray. Waxaana ay ka koobnaayeen 78 degmo. Somaliland oo ka koobnayd 3 gobol looma samayn gobolo iyo degmooyin cusub toona. 1975kii Siyaad Barre wuxuu shaqadii ka eryey 50 saraakiil sare iyo madax ah oo badankooda ka soo jeeda Somaliland, waxaana uu ku bedelay dadka uu ku tuhmaayey inay taageersanyihiin kacaanka oo u badnaa caa'iladiisa ah. 1977kii maamulkii siyaad Barre wuxuu weerar ku qaaday dalka Itoobiya, waxaana markii hore uu ku guulaystay dagaalkaas. Laakiin waxaa dagaalku dhamaaday markii ciidamo Ruush iyo Kuubaan ahi usoo gurmadeenItoobiya ee ay si toosa dagaalka usoo galeen. Waxaana ciidamadii Soomaaliya dibuga soo noqatay dhammaan dhulkii horuu qabsadeen. KACDOONKII DADWEYNAHA IYO BILAWGII DAGAALKA SOKEEYE: 1978 waxaa dhacay inqilaabkii baaqday ee uu hoggaaminaayey Col. Cirro. Taasoo Siyaadna ku way raxay dadkii shacbiga ahaa ee deganaa gobolada dhexe. Kadib markii shacbiga Somaliland u adkaysan waayeen dhibaatada baladhaan ee uu ku hayo taliskii siyaad barre oo lagu hayey shaciga cadaadis ballaadhan oo isugu jira dil dhac, xadhig, kufsi waxaa sannadkii 6 dii abril 1981 waxaa lagu dhawaaqay ururkii SNM oo ay taageersanaayeen shacbiga Somaliland si ay ula soo noqdaan xornimadoodii luntay 60kii. 20 Februari 1982 waxaa dalka ka bilowday kacdoon shacbi kadib markii dil lagu xukumay dhallinyaradii UfO. Isla sannadkaasna waxaa baxay saraakiil ka tirsanaa ciidamada qalabka sida kuna biiray ururkii SNM, halkaasoo ay dagaal hubaysan kala hortageen taliskii Siyaad Barre. Isla sannadkaas waxaa la xidh xidhay madaxdii sare ee dawladdii Siyaasad Barre kaga jiray reer Somaliland, madaxdaas oo ay kamid ahaayeen Ismail Ali Abokor iyo Cumar Carte Qaalib waxaa lagu eedeeyey inay yihiin qaran dumis waxaana iyaga saraakiishii kaleba lagu xumuy dil. Intii intaas ka danbaysay waxaa sii badanaayey kacdoonka dadweynaha, waxaana shacbigu taageero hagar la'aana u hureen ururkii SNM. SNM waxaa ay weerar siyasadeed iyo mid ciidan ba ku qaadatay taliskii wakhtigaas jiray. Bilowgii sannadkii 1988 markuu taliskii Siyaad Barre u adkaysan waayey halgankii SNM ayuu si kadis ah ula heshiiyey dawladda Itoobiya oo uu ka dhaxaysay colaad iyo guluf xumi. [[27 Mey]] ciidamadii [[SNM]] waxay weerar lama filaana ku qaadaan ciimadii gaaska 4aad ee fadhiyey magaalada Burco. Sidoo kalena 31 Mey ayaa cutubyo kale oo SNM ay iyana guluf galaa baxsheen ciimadiii qaybta 26naad ee saldhigoodu ahaa magaalada Hargeysa. Weeraradaas oo ay SNM kasoo hooyeen guul badani, sidoo kalena keenay qasaare. Kadib markii ay ciidamadii daacadda u ahaa Siyaad Barre u babac dhigi kari waayeen halgankii SNM waxay weerar aargoosi ah ku qaadeen shacbigii masaakiinta ahaa ee reer Somaliland. Waxaana sannadkii 1988 ka dhacay gobolada waqooyi mid kamid ah xasuuqa ugu ba'an ee soo mara qaaradda Afrika. Waxaana isla sannadkaas oo qudha ururka xuquuqda aamdiga ee African watch warbixintii 1990 ku qiyaaseen in la gawracay intii udhaxaysay May [[1988]] ilaa Maarso 1989 50,000 oo shacbi ah oo aan waxba galabsan. 14 July 1989 waxaa magaalada Muqdisho lagu xasuuqay 47 qof oo kasoo jeeda reer Somaliland. Xasuuqan oo la magacbaxay gawracii Jasiira. Dadkaas la xasuuqay oo u badnaa arday iyo macalmiin aan waxba galabsan, waxaa la qafaashay iaygoo guryahoodii iska hurda waxayna naftooda u waayeen qabiilka ay yihiin oo qudha. May 1990 waxaa kooxdii manifeesto oo ka koobnaa 100 qof oo isagu jira madax siyaasadeed iyo baayacmushtar ay soo saareen codsi ay dawladda kaga codsanayaan inay la heshiiso mucaaridka, shacbigana taladana wax laga siiyo. Codsigaas oo uu diiday madaxweyne Siyaad waxaa la xidhay 45 qof oo kamid ahaa kuwii codsiga sameeyey laguna eedeeyey inay yihiin danbiilayaal qaran. 8 august 1990 waxaa dalka Itoobiya ku kulmay ururadii mucaaridka ahaa ee SNM, USC, iyo SPM waxaanay ku heshiiyeen inay dagaal midaysan ku qaadaan taliskii Siyaad Barre si looga xoreeyo ummadda. taliski macangaga ahaa ilma dooxaa intas ku dar. === burburintii taliskii siyaad barre === 26 Janaayo 1991 ayaa madaxweyne Siyaad Barre ka baxay magaalada Muqdisho, kadib markuu ka dhacay magaala madaxda gadood shacbi oo taageerayaan ururkii USC ee uu hogaaminaayey Mohamed Farah Caydiid. 27 Janaayo waxaa iyadaan lagala tashan bulshada Somaliyeed madaxweyne ku meelgaadh ah loogu magacaabay Ali Mahdi oo katirsanaa kooxdii manifeestada.xiligaas oo ay dakii ku noolaa muqdisho ay bililliqayteen hantidii taaley madax tooyadii muqdisho DIBU ULASOO NOQOSHADII QARANIMADA SOMALILAND 27 Jannayo 1991 ayaa ciidamadii SNM gacanta ku dhigeen dhamaan dalkii hore loo odhan jiray Somaliland. Dabadeedna madaxdii SNM waxay ka shaqeeyeen inay heshiiyeen oo walaaleeyaan beelihii walaalaha ee ay iska horkeentay dawladii hore ee Siyaad Barre. 18 Mey 1991 shirbeeleedkii ka dhacay magaalada Burco ayaa lagu go'aansaday lagagana dhawaaqay gooni isu taagga qaranimada Somaliland. Maalintaas oo ay Somaliland la soo noqotay marlabaad xornimadoodii luntay, noqotayna dal madax bannaan oo buuxinaya dhamaan astaamaha ay leedahay dawladi. Laakiin wali Jamhuuriyadda cusubi waxay sugaysa aqoonsi caalamiya. Waxaanan rajaynayaa in reer maandeeq dhakhso u heli doonto ictiraaf caalamiya oo ay rumawdo riyada shacbiga Somaliland oo ahayd inay noqdaan dowlad madax banaan caalamkana laga aqoonsan yahay sidi 1960. == Kadib Madaxbanaanidii 1960 == [[File:Somaliland map.png|thumb|250px]] Xafiiska lagu kaydiyo qoraalada taariikhda ee ku yaala magaalada London, loona yaqaano ‘Public Record office’, ayaa sannad kasta lagu soo bandhigaa qoraaladii sirta ahaa marka ay u dhammaato 30 sano mudadii ay qoraaldaasi ka qarsoonayeen indhaha dadweyanaha. Bisha January ee sannad kastana waxaa xafiiskasi u baratama aqoonyahanada taariikhda raadraaca iyo weriyayaasha warbaahinta si ay u milicsadaan sirta cusub ee la soo bandhigay. Bishii January ee sannadkii 1991 ayaa la soo bandhigay sirihii soddonka sano qarsoonaa oo ay ka mid ahaayeen dhacdooyinkii siyaasiga ahaa ee dalka Somaliland ka socday sannadkii 1960. Waxaa qoraalada la soo bandhigay ka mid ahaa saddex fayl oo buuxsamay kuna Magacaaban “Union of Somaliland and Somalia.” Waxaa kale oo ka mid ahaa sirtaasi la soo bandhigay diiwaan weyn oo lagu magacaabo “Minutes of legislative council 1960.” Kaasoo ay ku qoranyihiin hadalladii xildhibanada Golaha Sharcidejinta Somaliland ee Fadhiyadii Golahaasi yeeshay sannadkasi . Waxay qoraladaasi xusayaan mudanyaashi Golihii Sharcidejinta ee Saddexaad, lana soo doortay 17 kii bishii Feb, 1960, inuu fadhigoodi ugu horreeyay qabsomay 5tii Bishii April ee sannadkii 1960, kuna qabsoomay qolka Shirarka ee Goluhu ku lahaa goobta maanta aynuu u naqaanno “Goodirka” ee Hargeysa. Kulankaasi waxaa ka soo qaybgaly 36 xubnood oo ka mid ah Golaha sharcidejinta. Waxay 33 ka mid ahi ahaayeen xildhibanaadii ku guulaystay doorashaddii 17 Feb, 1960 ka qabsoontay dalka kana kala socday xisbiyada SNL. USP iyo NUF oo ay ka mid yihiin 4 wasiir iyo hal wasiir ku xigeen. Saddexda kalena waxay ahaayeen xubno Ingiriisa oo wasiirro ah kana tirsanaa Xukuumadda Somaliland. Waxaa kale oo isna fadhiyay kulankaasi Badhasaabkii dalka Somaliland ka talinayay. Ugu horreyn, Badhasaabkii Somaliland, Sir Douglas Hall, ayaa khudbad aad u dheer ku furay shirkii ugu horreeyay ee Golahaasi la soo doortay yeesho. Taasoo uu kaga hadlayo barnaamijka hawlqabad ee dawladda uu madaxda ka yahay iyo qorshaha dhow ee mustaqbalka. Waxaa xigay in la dooorto, loona codeeeyo ku-xigeenka shirgudoonka, taasoo oo uu ku guulestay Jaamac Cabdillahi Qaalib ( Ina diir qadhaadh). Kadibna waxaa la gudogalay soo jeedintii ajandaha ugu horreeyay ee Goluhu ka doodi doono oo uu soo jeediyay xildhibaan Maxamuud Biixi (Shuuriye) oo ka tirsanaa xisbiga S N L lagana soo doortay degmo doorashada Baanka ee magalada Hargayesa. Wuxuuna yidhi “ Ajandahan oo ah “Xornimo iyo Midnimo” waa mid ay ku soo heshiiyeen xisbiyada aqlabiyada ku leh Golahani ( SNL iyo USP), inuu noqdo ajandaha ugu horreeya ee Golahani ka doodo. Tiiyoo la filayo in Somalia ay dhowaan qaadan doonto xornimadeedii, haddii isla maalin ahaantaasi dalkanina (Somaliland) la siiyo xornimadiisa waxaa suurtogelaya in mushkiladihii midnimadu yeelan lahayd ay meesha ka baxayso….…..Waxaa la gaadhay xilligii aad dawladda Ingiriiska ku talo siin lahaydayn in Soomaalida la siiyo xornimadeeda. Soomaalidu ma aqoonsana xuduudahan maanta jira. Waxaanay u haystaan inay yihiin qaar been ah oo kala qoqobaya. Dhamaan dhulka ay somaalidu deggantahay waa dal keliya oon la kala jarjari karin. Sidaasi awgeed waa in dalkani la siiyo xornimadiisa kowda bisha Julay oo ku beegan maalinta Somalia xornimadeeda qaadanayso, si isla maalintaasi ay u wada suurto galaan xornimada iyo midnimadu.” 6dii bishii April ee 1960, ayay dodaani si kulul uga dhex socotay Golahaasi Sharci dejinta. Waxaa hadaba is waydiin mudan sababta laba arrimood oo kala duwan looga dhigay ajande keliya . Waayo midi waxay ku saabsantahay Madaxbanaanida Somaliland oo Ingiriisku gacanta ku hayey? Ta kalena waa arrin ku saabsan midowga dhex mari doona Somaliland iyo Soomaaliya . Waa laba arrimod oo kala duwan oo mid waliba yealan karto doodeeda u gaarka ah. Hadana wuxuu Goluhu go’aansaday inay labadaasi arrimood ee kala duwani noqdaan ajande keliya, loogana doodo si wadajir ah tiiyoon la kala qaadin. Marka la dhuuxo qoraalada, lagana baaraan dego doodaasi iyo hadaaladii xildhibaanadii doodaasi ka qayb galay soo jeediyeen, waxaa inoo muuqunaya sababta Goluhu iskugu dhafay labadaasi arrimood, ugana dhigay ajande kaliya. Sida ku qeexaan qoraalada diiwaanada hadalada xildhibaanada Somaliland ee doodaasi ka qayb galay waxay dhammantood u arkayeen in madaxbanaanida Somaliland iyo la midowga Somalia yahay arrin keliya oo isku dhafan, habboontahayna in aan gooni gooni looga kala doodin. Taasoo ay xildhibaanadu si cadaan ah oo marag ma doon ah u qeexayaan in madax banaanida Somaliland iyo midnimada ay Somalia la yeelanayso ay wada dhacaan maalin keliya oo ku beegan Kowda Bisha Julay ee 1960. Waxayna ugu muuqatay in haddii midkood la waayo ka kalena aanu jirayn . Tiiyoo aynaan halkani ku soo wada koobi karin hadaladii xildhibaanada oo idil, nuxurka hadaladooduna yahay mid meel u wada jeeda oon wax khilaaf ahi ku dhex jirin, hadana tusaale ahaan aan soo qaadanno fikradihii ay xildhibaanada Somaliland rumaysnaayeen tiyoo aynu tixraacaynno hadaladii dhowr xildibaan oo xisbiyada kala duwan ka socda: Ugu horreyn waxay xildhibaanada Somaliland doonayeen in Soomaali oo idili yeelato dawlad keliya. Xildhibaan Ibraahim cismaan food( Basbaas) oo ka tirsanaa Xisbiga SNL, lagana soo doortay degmo doorashada Cadaadley oo arrintaasi qeexayaana wuxuu yidhi “ Soomaalidu ma doonayso shan dawladood oo kala goon gooniya. Xataa laba dawladood oo keliya ma doonayso. Waxay Somalia qaadanaysaa xornimadeeda kowda bisha Julay. Waxaanuna rajaynaynaa in aanaan annakuna maalintaasi dib uga dhicin.” Waxaa kale oo ay rumaysnaayeen in xornimada Somaliland iyo midnimada Somalia maalin keliya noqoto. Xildhibaan Xaaji Ibraahim Nuur oo ka tirsanaa xisbiga USP lagana soo doortay degmo doorashada Dila oo arrintani qeexayaa wuxuu yidhi “ Waxay Soomaaliya qaadanaysaa xornimadeedii kowda bisha Julay, annakuna waa in aanu maalintaasi qaadanaa xornimadayada si ay u suurtogasho in isla maalintaasi aanu midowno” Waxaa kale oo ay rumaysnaayeen in midnimada Somaliland iyo Somalia u horseedayso midnimada shanta Soomaaaliyeed. Xildhibaan Michael Mariano oo ka tirsanaa xisbiga NUF lagana soo doortay degmo doorashada Ceel Afweyn oo arrintaasi qeexayaa wuxuu yidhi: “Soomaali oo idil ayaa sugaysa midowga labada dale e Somaliland iyo Somalia. Waxayna midnimada labadaasi qaybood u horseedi doontaa sidii shanta soomaaliyeed oo idili u midoobi lahayd.” Hadaladaasi waxay ahaayeen dhowr tusaale oo aan ka soo qaatay doodii 6da April ee mudanayaashii laga soo doortay Somaliland. Waana mid diiwaanada ay ka muuqato inay dhammaantood doonayeen xornimo iyo midnimada Somalia. Bal aynu haatanna eegno aragtidii xubnihii Ingiriiska ee kulankaasi fadhiyay. Phillip Carrel oo ahaa Chief Secretray wuxuu yidhi isagoo ka jawaabaya hadaladaasi ay xildhibaanadu halkaasi ka jeediyeen “ Shaki igagama jiro in ay dadka ku nool Somaliland doonayaan inay la midoobaan Somalia. Waxaanan hubaa in dawladda Ingiriiskuna ku taageeri doonto himiladooda. Laakiin bishii u danbaysay ayay dadka gashay jibbo weyn oo ay ku doonayaan in ay la midoobaan Somalia kowda bisha julay oo ah islamaalinta dalkaasi qaadanayo xornimadiisa. Ilaa iyo hadda wax wada hadal ah oo arrintaasi ku saabsan oo labada dal (Somaliland iyo Somalia) ka wada yeesheen ma jirto. Waxaana jira arrimo badan oo u baahan in laga wada hadlo inta aan la midoobin ka hor. Ugu horreyn waa in labada dal ku heshiiyaan distoor ka wada dhexeeya. Si loo ilaaliyo xuquuqda iyo danaha dadka heshiika wada gelaya oo idil waa in arrintani laga gaadhaa heshiis ka hor intaan la midoobin. Sidoo kale waa in laga heshiiyaa, sharciyada doorashada, qaabka dawladdu noqonayso, afka rasmiga ah, habka cashuuraha, lacagta la isticmaalayo, mushaharka shaqaalaha dawladda iwm. Waxaasi oo idili waxay u baahanyihiin in dad khubaro ah loo xilsaaro si ay u darsaan ugana soo talo bixiyaan. Si dawladda midnimadaasi ka dhalataa ay u noqoto mid ku taagan dhidibbo adag.” Isagoo sii wata hadalkiisii wuxuu yidhi “ Arrinta ugu daran ee u baahan in laga tashado waxay tahay arrinta Hawd iyo Reserve area. Maalinta aad xornimada qaadataan ee ay midnimadu dhacdo, waxaa dhammaanaya xilkii Ingiriiska ka saarnaa Maxmiyadda Somaliland. Haatanna dawladda Ingiriiska ayaa bixisa Kharashka ku baxaya Hawd iyo Reserve Area. Haddii aan heshiis cusub laga gaadhin hawlaha halkaasi ka socda oo dhan ayaa joogsanaya. Taasoo ah in heshiiskii Etoobiya lala galay 1954 uu noqonayo mid dhammaaday. Inkastoo heshiiskaasi aan ogahay in aydaan jeclayn hadana dadka reer Somaliland ayuu u suurtogeliyay maamul xuquuqdooda ilaaliyaa inuu halkaasi joogo marka ay u tallaabaan dhinaca Hawdka. Haddii aan heshiis cusub lala gelin Etoobiya waxaa meesha ka baxaya maamulkii ilaalinayay xuquuqda dadkaasi. Ilaalada halkaasi joogta oo idil ayaa loo soo rari dhinaca Somaliland, mana jiri doonto cid kala ilaalisa beelaha diriri ka dhex aloosanto. Mana helayaan taageero waxbarasho iyo mid caafimaad toona.” Ugu danbayntii ayuu Douglas Hall, badhasaabku, khudbad dheer jeediyay, waxaana ka mid ahaa hadaladiisii: “Anigu dawladda Ingiriiska ayaan u gudbin doonaa sida dadka reer Somaliland u doonayaan xornimo iyo midnimo. Hase ahaatee waxaa idin saaran xil weyn oo ah in aad gudataan waajibaadka ay idinku leeyihiin dadkii idin soo doortay oo ah in aad ka ilaalisaan dhibaatooyinka ay ku keeni karto midnimo aan loo dhammaystirin hawlihii lagama maarmaanka u ahaa, oo si fudud oo degdeg ah loo galay”. Wuxuuna ku soo gunaanaday hadalkiisii “ Waxaan idinkula dardaarmayaa: khatar ha gelinina mustaqbalka dadka iyo dalka Somaliland” Marka qoraalada diiwaanada ee xildhibaanadii halkaasi ka dooday loo fiirsado waxaa muuqanayaa in Goluhuu u kala qaybsanaa laba dhinac oo is fahmi la’, kala rumaysnaana laba fikradood oo kala duwan. Fikrad waxaa rumaysnaa xildibaanada Somaliland laga soo doortay oo doonayay in la siiyo xornimo maalinta kowda Julay oo ku beegan maalinta ay Somalia xornimadeeda qaadanaysay, si islamaalintaasi ay u suurtogasho xornimo iyo la midowga Somalia. Taasi oo ay doonayeen si labadani dal ee midoobay ay u noqdaan gundhigii u horseedi lahaa midnimada shanta Soomaaliyeed. Hase ahaatee marnaba kamay hadlin sida hawlaha lagama maarmaanka u ah midnimada ay u sii diyaarinayaan ama ugu hawlgalayaan. Fikradda labaadna waxaa rumaysnaa xubnaha Ingiriiska ah oo ku doodayey in ka hor intaan lala midoobin Somalia laga wada hadlo laguna heshiiyo qaabka midnimada labada dal noqonayso, tiiyoo midnimada ka hor loo baahanyahay in la sii lafa guro, lana derso hawlaha labada dal ku kala duwanyihiin, arrimahaasina loo saaro khubaro ka soo talo bixiya. Kadibna laga gaadho heshiis labada dhinac oggolyihiin.Waxaa kale ooy rumaysnaayeen in labada dhinac mid waliba gooni ahaanteed ay marka hore u noqoto dawlad madaxbanaan kadibna labada dawladood ka wada hadlaan arrimaha midnimada heshiis laysla ogyahayna ka gaadhaan. {{Commonscat|History of Somaliland}} * [http://fanka.wetpaint.com/page/BOGA+TAARIIKHDA fanka.wetpaint.com] {{Wayback|url=http://fanka.wetpaint.com/page/BOGA+TAARIIKHDA |date=20110920014230 }} * [http://www.somalilandgov.com/ www.somalilandgov.com] {{Wayback|url=http://www.somalilandgov.com/ |date=20010301084143 }} [[Category:Xeebta Soomaaliyeed]] 7skkc2qydajjosxcsqhu2z654cdsg4a 305545 305544 2026-08-20T06:39:39Z Isma4l 41797 /* */ Sixid yar 305545 wikitext text/x-wiki {{wargelin|Qoraalka bogan waa mid uqoran si qaab daran, lagu qoray magac iyo telleefan shakhsiyaad. Fadlan naga caawi hagaajinta & balaadhinta maqaalkan.}} Somaliland waa maamul goboleed iskeed isku magacaawday wadan oo dunida caalamka u aqoonsan qayb kamid ah soomaaliya oo ku yaala geeska afrika, Somaliland waxaa caasimad u eh Hargeysa. Somaliland waxeyna xoriyada ka qaatayn ingiriiska taariikhdu markii ay ehed /26 /June/1960kii baaxadda dhulka139,000km2 xeebtaBerbera wa 870km2 gobolada waqqoyi waxa aylamidoway koonfurta somaliya oo talyaaniga ka qaadatay xoriyada /01/Luulyo /1960kii intaa kadib waqqoyi waxey labaxen Somaliland waxayNa ku dhawaqeen iney ka goday Soomaaliya sanadkii /my 18 1991kii Somaliland intii ay goonida isutaagtay waxa soomaray shan madaxweyne wayna aqoosi raadinaysay 33 sano Jamhuuriyadda Somaliland luuqadaha lagaga hadad lawaa soomaaliga carbiga English == Taariikhda guud ee Somaliland casriyadii hore == '''Taariikhdii bilawga ahayd ee casri jahligii''' Somaliland Baaxadda dhulka ay ku fadhido Somaliland waa 139,000 km2. Somaliland waxaa dhinaca waqooyiga ka xiga bada cas oo ku fadhida xeeb dhererkodu yahay 870 km2. Somaliland oo leh taariikh aad u balaadhan dadkuna aanu wada aqoon. Waxay kamid tahay meelaha ugu horraysay ay ka hana qaaday ilbaxnimada adduunku. Dadka taariikhda ku xeeldheeri waxay sheegeen in farraaciintii hore asalkoodu Somali kasoo jeedaan. Deganaana jireen dhulka xeebaha badda cas, taasoo markii danbana ay xidhiidh qoto dheer la lahaayeen Somaliland. Waxaana xaddaaradda Somaliland ku simantahay ilaa 7000 sanadood ciise hortii. === Diinta islaamka iyo saamaynta ay kulahayd somali === Markii diintu soo degtay qarnigii 7aad, geeska Afrika waxay noqotay meel aad u muhiima markii uu muslimay boqorkii Xabashida ee Najaashi. Waxaana xeebaha Somaliland ahaayeen meel istiraaji ah oo asxaabtii usoo hijrootay. Qarnigii 13naad waxaa culimadii carbeed ee dalka timid kadhiseen saldanad la odhan jiray Bebad oo ay xukumi jirtay boqortooyadii Walaashma. Waana markii koowaad inta taariikhda lagu hayo qabaa'ilkii Somalidu yeeshaan maamul dhexe. Somaliland waxaa ay kamid tahay bariga Afrika marka laga yimaado [[Itoobiya]] dalkii ugu horreyey ee ay ka hanaqaaday maamul dawladeed, inkastoo aan runta laga sheegin taariikhda dhab ah ee Somaliland haddana waxaan muran ku jirin in Somaliland qarnigii 15naad ay lahayd dawlad dunida laga ictiraafsanyahay gaar ahaana markii uu hoggaanka qabtay Immam Ahmed Qasali( Guray). Maamulkaas oo markii danbe la magac baxday dawladii Awdal. Xukumina jirtay inta u dhaxaysa xeebaha badda cas ilaa Herer. ===Xidhiidhka reer galbeed=== Sannadkii 1869kii ayaa waxaa la furay marinka kanaal Suways oo taasi ku dhiirigelisay gumaystayaashii reer Yurub ee Afrika qaybsaday 1884 shirkii Barlin. Waxaana la aamisan yahay in Somaliland oo ahayd dal ku fiican dhinaca istiraajiyada oo isku xidhaayey bada cas iyo bad weynta India. Haddaba salaanka gumaystayaasha ee Somaliland waxaa uu kaw saday 1839kii markii Ingiriisku qabsaday magaalada xeebta ah ee Cadan. '''Sannadkii 1827kii ayaa Captain Bermer oo ahaa badmareenadii ingiriis ahi yimid Somaliland oo uu xidhiidh la yeeshay odayaashii dhaqanka ee Somaliland. Lugtii ay lasoo galeen gumaystayaashu Somaliland waxay dhaafi kari waayeen xeebaha waxaana usuuroobi wayday inay waddanka horuu galaan intii ka horraysay Captain Sir Richman Burton. Mr. Burton wuxuu galay gudaha dalka waxaanu tagay dhulka miyiga ah, waxaana uu sanadii 1854kii lug kumaray xeebta Berbera ilaa magaalada Herar. Hadaba Boqortooyadii Engiriiska waxay yimaadeen xeebaha Somaliland. Ingiriisku dhowr jeer buu heshiisyo kala duwan la saxeexday odoyaashii Somaliland. Waxanaa ugu caansan heshiiskii hargaha ee sannadkii 1887kii oo heshiisyo la saxeexdeen odoyaashii Beelaha Somaliland. === Gumaystihii iyo Diiriye Guure === Sannadkii 1896kii waxaa bilawday kacdoon iyo dhaqdhaqaaqyo lagaga soo jeedo gumaysigii ingiriiska. Waxaana guluf iyo dagaal dhexmaray ciidamadii boqorkii 16aad [[Diiriye Guure]] ee daraawiishta iyo dawladdii Ingiriiska. Ugu danbayna waxaa la jebiyey Daraawiishta uu [[Diiriye Guure]] madax ka ahaa, oo [[Ismaaciil Mire]]:na abaanduulle guud ka ahaa sannadku markuu ahaa 1921kii. Waxaana halkaas kasii anbaqaaday halgamaayaashii Shiikh Bashiir iyo Faarax Oomaar u soo halgamay xornimadii aan qaadanay lixdankii. === Saxwadii Xornimodoonka ee 1950eeyihii === Waxa dagaalkii labaad ee adduunka ka dib sii kordhay sawaxanka iyo dareenka xornimodoonka ee qaaradda Afrika oo dhan. Dhaqdhaqaaqyadaasi oo ahaa laba nooc: qaar qabaliya iyo qaar madaniya oo ururro bulsho ku aroorayay. Qaybtaa madaniga ahayd waxa ka soo dhex baxay Ururkii '''Somali National Society''' ee 1945-kii lagaga dhawaaqay Burco. Af Somali wuxu ku noqonayay Bulshada Soomaaliyeed ee Waddaniga ah, waxaana loo soo gaabsan jiray SNS. Somali National League (SNL) wuxuu ahaa Xisbigii siyaasiga ahaa ee horseedka u ahaa halgankii siyaasadeed ee Maxmiyaddii Somaliland.Shacbiga intiisa badan Xisbigaa waxay u yaqaanneen SNL, sidaana waa loogu dhawaaqi jiray. Afka Carabigana waxa loo yaqaannay 'Raabidadda'. SNL waxay ahayd xarakad waddaniya, gumeysi-diid ah oo ka mid ahayd dhaqdhaqaaqyadii gobannimo-doonka ahaa ee Afrika. SNL oo ka soo xuub-siibatay SNS-tii, waxa lagaga dhawaaqay Shirweyne lagu qabtay Burco, 1951. Sida aan xogta lagu hayo ama waayihii berigaa oognaa, SNS ma ay yeelan karayn ujeeddooyin siyaasadeed. SNS waxay ku koobnayd ururinta mujtamaca, ka-hor-tagga qabyaaladda iyo gubaabinta dadweynaha. Abaabul siyaasadeed oo hor leh ayaa mar kale tisqaadaya oo ay ummaddu ku hoollinaysay ambo-qaad cusub oo siyaasadeed oo lagu xaqiijinayay madax-bannaanida Somaliland. Mandaqaddan loo yaqaannay British Somaliland ee ingiriisku joogay waxa cadho dheeraada iyo dareen weyn keenay markii dhulkii reseerf eeriyaa ee Somalidu lahayd ingiriisku ku wareejiyay Amxaarada. Tani waxay keentay kacdoon dheeraada oo suurtogaliyay in odayaashii markaa joogay a doontaan rag ninkan ingiriiska ah afkiisa yaqaanna oo qayb weyn ka qaata ka hortagga aafadan ku habsatay ummada. Waxa marwalba la eegayay dhinaca cadan ee dalka Yaman oo ay deganaayeen aqoonyahanno badan oo xilligaa ka hawl gali jiray xafiisyada iyo bangiyada ingiriiska ee Cadan. Waxa ka mid kana halyayada nimanka shaqadoodii iyo naftoodii ugu tabarrucay qaadashada xornimada Ibraahim Cali Ducaale, Maxamed Cali Faarax, Axmed Ismaaciil (Duqsi), iyo kuwa kale oo dardar galiyay dedaalkii xornimo-doonka. Gumaystaha ingiriisku wuxuu ugu necbaa Ibraahim Cali Ducaale oo ahaa xoghayaha xisbiga horena shaqo ahaan ka shaqayn jiray Bangiga Ingiriiska ee Cadan, walibana ahaa nin ka mid ah dadkii ingiriisku wax soo baray, laakiin saxwadii gobonimadoonka carabaha kala yimid. Waxa uu lahaa balaaqo af-soomaali, carabi iyo ingiriisi oo goobta khayriyada ee Hargeisa waxa looga bartay nin kiciya dhammaan quluubta dadweynaha. Maxamed Cali Faarax iyo Ibraahim Calie Ducaale waxay ahaayeen kuwii ugu horreeyay ee siyaasad gumaystuhu ugu xidho (xadhig siyaasadeed) halkaasoo isagoo xabsiga weyn ee Hargeysa markuu ku xidhnaa Ibraahin Cali Ducaale ku wareejiyay Xoghayenimada xisbiga SNL Maxamed Ibraahin Cigaal. Xisbiga SNL waxa guddoomiye u ahaa Madaxwayne: Xaaji Cumar Askar oo noqday madaxweynihii ugu horreeyay ee jamhuuriyada Somaliland,26 Juun. Sidoo kalena wuxuu ahaa gudoomiyaha ugu sareeya partlamenka somaliland, wuxuuna isku hayey saddexda jago ee ugu sareeya dalka. Madaxwayne Xaaji Cumar Askar, waxaa lagu yaqaanay kacdoonkii uu guumaystaha ku saaray sidii siyaasada dalka u dejiyeye sidii inigriiska la isku dhaafin lahaa xornimada looga heli lahaa, wuxuuna halyeyyada ugu waawayn ee xormimada u horseeday dalkiisa. geesta kale wuxuu aad u diidana in midaw dhex mara jamhuriyada somaliland iyo somalia, taasi ku khasabtay isaga inuu aqbalo xukunkiisa uga tanaasulo dalka ku maamulayey shacabkiisa soo doortay, isla mar ahaantana aanu qayb ka noqon weftig a uu hogaaminayo raysal wasaare mohamed xaaji ibraahim cigaal oo masuul uga dhigay Madaxwayne Xaaji Cumar Askar inuu cigaal isagu hawsha qabto oo dawladiisi u igmatay. Dhinaca kale Maxamed Xaaji Ibraahin Cigaal wuxuu ahaa nin taariikh weyn ku yeeshay intii ka dambaysay xornimada. Cumdayaasha siyaadda ee xilligaa waxa kale oo ka mid ahaa Axmed Xasan, Maykal Mariano, Garaad Cali Garaad Jaamac, Xaaji Ibraahin Nuur iyo qaar kale oo badan. Waxa kale oo ka mid ahaa nimankii dardartii xornimadoonka niman badan oo thaqaafo leh oo ay ka mid ahaayeen Yuusuf Meygaag Samatar, Axmed Maxamed Guuleed (Axmed Jimcaale), Maxamed Cali Faarax, Yuusuf Ismaaciil Samatar (Gaandi), Axmed Yuusuf Ducaale, Cabdilqaadir (Tifaf-tirihii Al-saraaxa) iyo qaar kaleba. SNL halgankaas in kasta oo ay horseed ka ahayd, haddana keli kuma ay ahayn. Waxa kale oo jiray xisbi la odhan jiray United Somali Party (USP) oo ay SNL isku gaashaan-buuraysteen Is-bahaysigii SNL-USP. Xisbigaa USP waxa ku bahaysnaa Beelaha Bariga iyo Galbeedka Somaliland SNLnna hiil badan ayay tareen taas oo keentay in 33kii kursi ee Baarlamaankana SNL-USP 32 ku guulaysatay. Xisbigii National United Front (NUF) oo mar danbe la sameeyay halgankii siyaasadeedna qaybtiisa ka soo qaatay ayaa kursigii hadhay isaguna ku guulaystay. Ururka la odhan jiray Xisbullaahi oo la ollog ahaa SNL ayaa isaguna ka mid ahaa xoogaggii halgankaa ka qayb qaatay ee weliba doorka shariifka ah ka galay. <br /> === Xoriyadii 1960 iyo wixii kadanbeeyay === Dawlada Ethiopia ayaa waxay qorshaynaysay sidii ay u aqoon san lahayd somalailand Bishii febraayo 1960kii ayaa wefti uu hoggaaminaayo Alle ha u naxariistee [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] u anbaxaxeen dalka Ingiriiska, waxaanay heshiis ay la soo galeen dawladdii ingiriiska in Somaliland xornimo buuxda lasiiyo. 26 Juun 1960kii bay markii maxmiyadii ingriiska ee Somaliland "British Somaliland protectorate" xornimadeeda ka qaateen dawladii Ingiriiska,sida aan la socono intii ka horraysay 01 Luulyo 1960kii Somaliland waxay ahayd dawlad gooniya( indepedent state). waxayna noqdeen dawlad madax bannaan oo la aqoonsan yahay ilaa 01 Luulyo 1960kii. Isla maalintaas Koonfurtu xorayday ayaa labada dal midoobeen inkastoo midawgaas mad madaw badani ku jiro. Dad badanina u haystaan in midowgaasi ahayn mid sharciya. === Shacabka reer somaliland oo markiiba Dareemay In la Khiyaameeyay === Dadka reer Somaliland waxay midow ku sheegaas doonayeen inay kaga dhabeeyaan riyadoodii ahayd in la sameeyo dawlad salbalaadhan oo ay kasoo qayb galaan wixii afsoomali ku hadlaa meel kastoo ay joogaanba. Laakiin waxaa markiiba beenawday riyadaas, dadka reer Somalilandna waxaa la duudsiiyey xuquuqdii wadaniyeed ee ay lahayeen. Dadka reer Somaliland oo markiiba dareemay in la khiyaamay oo isla markiiba bilaabay inay xornimadooda kala soo noqdaan reer koonfureedka, waxaad arkaysaa suugaantii markii hore kuwada baaqaysay midowga iyo Somalinimada oo marqudha isu badashay inay sheegaan sida lookhiyaameeyey. Wuxuu yidhi Cabdillahi Suldaan Timacade( alla haw naxariistee) tix uu arrintaas kaga hadlayaayey waxaa kaimd ahaa beedkeedii"DUQAYDII BARLAMAANKIYO DEKADIIBA WAA XAMAR". Waxaa kale oo Qaasim oo ka mid ah abwaanada Somaliland yidhi maanso ay ka mid ahaayeen eraydan:- ISMA DOORIN GAALKAAN DIRIYO, DAARTA KII GALAYE DUSHA MIDABKA SOOMALIMAAD, DUGULKA MOODAAYE MISNA LAGUMA DIIRSADO, EE QALBIGU WAA DIRKII KARALE MEESHAAN DAD IISOO KORDHIYO, DARAJO EEGAAYEY IYABA WAA DARXUMO II DHIMANE, DACAR MIYAAN LEEFAY MA DORRAATO RAADKAAN DHIGAAN, DIBUGU SOO LAABTAY SIDII AAN DAYEYsNAHAY MIYAAN, DAWGII KA HABAABAY Bishii Luulyo1961kii waxaa dadka reer Somaliland gaashaanka ku dhufteen oo cod aqliyad ah ku diideen distoorkii qeexayey ee lagu sharciyeynaayey israaca labada dal ee Soomaaliya iyo Somaliland. Laakiin nasiib darro dawladdii markaas jirtay oo reer Koonfureedka ahayd waxay diideen inay aqoonsadaan maxsuulkii doorashadaas sababtoo maslaxad baan ugu jirin arrintan. Bishii december 1961 waxaa madaxdii ciidamada qalabka sida ee Soomaaliya isku dayeen inay dhigaan inqilaabkii dhicisoobay. Inqilaabkaasna waxay doonayeen inay kula soo noqdaan madaxbannaanidii luntay. 1967kii waxaa dalka ka noqday raysal wasaare Mohamed H.Ibrahim Cigaal. Halka uu madaxweynaha ka noqday Cabdirashid Cali sharmake. 15 Oktober 1969kii waxaa magaalada laascaanood lagu dilay madaxweynihii Jamhuuriyadda Somalida ee Cabdirashid Cali Sharmaake. === Inqilaabkii 21 oktober iyo wixii kasoobaxay === Waxaana midnimadii 60kii guul darro ku dhamaatay markii 21 Oktober 1969kii uu dalka ka dhacay inqilaab aan dhiig ku daadan ee ay dhigeen ciimada qalabka sidaa, waxaana talada la wareegay ciidamada oo uu hoggaaminaayo Gen. Mohamed Siyaad Barre. 10 januari 1970kii waxaa kelidii taliyihii Siyaad Barre sameeyey maxkamadii badbaada oo xukumi jirtay xukunka dilka si looga takhaluso dadka aan taageersanayn madaxweynaha. 21 Oktober 1970kii wuxuu Siyaad Barre ku dhawaaqay in Soomaaliya qaadatay nidaamka hantiwadaaga cilmiga ku dhisan. Taasoo rabay inuu ugu bedelo inqilaabkii hab ku salaysan dhaqaaq siyaasadeed oo ku salaysan aydhiyooliyadda hantiwadaaga. Waxaana loo ololeeyey wixii loogu magacdaray kacaankii hantiwadaaga Somaliyeed. Xagaagii 1972kii waxaa la sameeyey ciimadii guulwadayaasha oo ujeedadoodu ahayd inay cabudhiyaan oo xabsiga u taxaabaan dadka shacbiga ee lagu tuxmo inay kacaan diid yihiin. July 1972kii waxaa la dilay labadii Jenaraal ee Salaad Gabayle, iyo Mohamed aynaanshe oo ka tirsanaa saraakiishii inqilaabka dhigay. Salaad gabayle wuxuu ahaa madaxweyne ku xigeen. Waxaa lagu xukumay dil ka dib markii lagu eedeeyey inay maleegayeen shirqool ay xukunka kaga tuurayaan Siyaad Barre. Oktober 1972kii waxaa lagu dhaqaaqay in la qoro [[Af-soomaliga]] oo uu noqdo luqadda rasmiga ah ee dalka. 1972kii-1975kii waxaa la qaaday ololihii barashada qorista Somaliga oo markii danbana isu rogay olalihii horumarinta reer miyiga ee la rabay in dadku waxna qoraan waxna akhriyaan. 1975kii waxaa la sameeyey 15 gobol oo cusub oo lagu bedelayeey 8 gobol ee hore u jiray. Waxaana ay ka koobnaayeen 78 degmo. Somaliland oo ka koobnayd 3 gobol looma samayn gobolo iyo degmooyin cusub toona. 1975kii Siyaad Barre wuxuu shaqadii ka eryey 50 saraakiil sare iyo madax ah oo badankooda ka soo jeeda Somaliland, waxaana uu ku bedelay dadka uu ku tuhmaayey inay taageersanyihiin kacaanka oo u badnaa caa'iladiisa ah. 1977kii maamulkii siyaad Barre wuxuu weerar ku qaaday dalka Itoobiya, waxaana markii hore uu ku guulaystay dagaalkaas. Laakiin waxaa dagaalku dhamaaday markii ciidamo Ruush iyo Kuubaan ahi usoo gurmadeenItoobiya ee ay si toosa dagaalka usoo galeen. Waxaana ciidamadii Soomaaliya dibuga soo noqatay dhammaan dhulkii horuu qabsadeen. KACDOONKII DADWEYNAHA IYO BILAWGII DAGAALKA SOKEEYE: 1978 waxaa dhacay inqilaabkii baaqday ee uu hoggaaminaayey Col. Cirro. Taasoo Siyaadna ku way raxay dadkii shacbiga ahaa ee deganaa gobolada dhexe. Kadib markii shacbiga Somaliland u adkaysan waayeen dhibaatada baladhaan ee uu ku hayo taliskii siyaad barre oo lagu hayey shaciga cadaadis ballaadhan oo isugu jira dil dhac, xadhig, kufsi waxaa sannadkii 6 dii abril 1981 waxaa lagu dhawaaqay ururkii SNM oo ay taageersanaayeen shacbiga Somaliland si ay ula soo noqdaan xornimadoodii luntay 60kii. 20 Februari 1982 waxaa dalka ka bilowday kacdoon shacbi kadib markii dil lagu xukumay dhallinyaradii UfO. Isla sannadkaasna waxaa baxay saraakiil ka tirsanaa ciidamada qalabka sida kuna biiray ururkii SNM, halkaasoo ay dagaal hubaysan kala hortageen taliskii Siyaad Barre. Isla sannadkaas waxaa la xidh xidhay madaxdii sare ee dawladdii Siyaasad Barre kaga jiray reer Somaliland, madaxdaas oo ay kamid ahaayeen Ismail Ali Abokor iyo Cumar Carte Qaalib waxaa lagu eedeeyey inay yihiin qaran dumis waxaana iyaga saraakiishii kaleba lagu xumuy dil. Intii intaas ka danbaysay waxaa sii badanaayey kacdoonka dadweynaha, waxaana shacbigu taageero hagar la'aana u hureen ururkii SNM. SNM waxaa ay weerar siyasadeed iyo mid ciidan ba ku qaadatay taliskii wakhtigaas jiray. Bilowgii sannadkii 1988 markuu taliskii Siyaad Barre u adkaysan waayey halgankii SNM ayuu si kadis ah ula heshiiyey dawladda Itoobiya oo uu ka dhaxaysay colaad iyo guluf xumi. [[27 Mey]] ciidamadii [[SNM]] waxay weerar lama filaana ku qaadaan ciimadii gaaska 4aad ee fadhiyey magaalada Burco. Sidoo kalena 31 Mey ayaa cutubyo kale oo SNM ay iyana guluf galaa baxsheen ciimadiii qaybta 26naad ee saldhigoodu ahaa magaalada Hargeysa. Weeraradaas oo ay SNM kasoo hooyeen guul badani, sidoo kalena keenay qasaare. Kadib markii ay ciidamadii daacadda u ahaa Siyaad Barre u babac dhigi kari waayeen halgankii SNM waxay weerar aargoosi ah ku qaadeen shacbigii masaakiinta ahaa ee reer Somaliland. Waxaana sannadkii 1988 ka dhacay gobolada waqooyi mid kamid ah xasuuqa ugu ba'an ee soo mara qaaradda Afrika. Waxaana isla sannadkaas oo qudha ururka xuquuqda aamdiga ee African watch warbixintii 1990 ku qiyaaseen in la gawracay intii udhaxaysay May [[1988]] ilaa Maarso 1989 50,000 oo shacbi ah oo aan waxba galabsan. 14 July 1989 waxaa magaalada Muqdisho lagu xasuuqay 47 qof oo kasoo jeeda reer Somaliland. Xasuuqan oo la magacbaxay gawracii Jasiira. Dadkaas la xasuuqay oo u badnaa arday iyo macalmiin aan waxba galabsan, waxaa la qafaashay iaygoo guryahoodii iska hurda waxayna naftooda u waayeen qabiilka ay yihiin oo qudha. May 1990 waxaa kooxdii manifeesto oo ka koobnaa 100 qof oo isagu jira madax siyaasadeed iyo baayacmushtar ay soo saareen codsi ay dawladda kaga codsanayaan inay la heshiiso mucaaridka, shacbigana taladana wax laga siiyo. Codsigaas oo uu diiday madaxweyne Siyaad waxaa la xidhay 45 qof oo kamid ahaa kuwii codsiga sameeyey laguna eedeeyey inay yihiin danbiilayaal qaran. 8 august 1990 waxaa dalka Itoobiya ku kulmay ururadii mucaaridka ahaa ee SNM, USC, iyo SPM waxaanay ku heshiiyeen inay dagaal midaysan ku qaadaan taliskii Siyaad Barre si looga xoreeyo ummadda. taliski macangaga ahaa ilma dooxaa intas ku dar. === burburintii taliskii siyaad barre === 26 Janaayo 1991 ayaa madaxweyne Siyaad Barre ka baxay magaalada Muqdisho, kadib markuu ka dhacay magaala madaxda gadood shacbi oo taageerayaan ururkii USC ee uu hogaaminaayey Mohamed Farah Caydiid. 27 Janaayo waxaa iyadaan lagala tashan bulshada Somaliyeed madaxweyne ku meelgaadh ah loogu magacaabay Ali Mahdi oo katirsanaa kooxdii manifeestada.xiligaas oo ay dakii ku noolaa muqdisho ay bililliqayteen hantidii taaley madax tooyadii muqdisho DIBU ULASOO NOQOSHADII QARANIMADA SOMALILAND 27 Jannayo 1991 ayaa ciidamadii SNM gacanta ku dhigeen dhamaan dalkii hore loo odhan jiray Somaliland. Dabadeedna madaxdii SNM waxay ka shaqeeyeen inay heshiiyeen oo walaaleeyaan beelihii walaalaha ee ay iska horkeentay dawladii hore ee Siyaad Barre. 18 Mey 1991 shirbeeleedkii ka dhacay magaalada Burco ayaa lagu go'aansaday lagagana dhawaaqay gooni isu taagga qaranimada Somaliland. Maalintaas oo ay Somaliland la soo noqotay marlabaad xornimadoodii luntay, noqotayna dal madax bannaan oo buuxinaya dhamaan astaamaha ay leedahay dawladi. Laakiin wali Jamhuuriyadda cusubi waxay sugaysa aqoonsi caalamiya. Waxaanan rajaynayaa in reer maandeeq dhakhso u heli doonto ictiraaf caalamiya oo ay rumawdo riyada shacbiga Somaliland oo ahayd inay noqdaan dowlad madax banaan caalamkana laga aqoonsan yahay sidi 1960. == Kadib Madaxbanaanidii 1960 == [[File:Somaliland map.png|thumb|250px]] Xafiiska lagu kaydiyo qoraalada taariikhda ee ku yaala magaalada London, loona yaqaano ‘Public Record office’, ayaa sannad kasta lagu soo bandhigaa qoraaladii sirta ahaa marka ay u dhammaato 30 sano mudadii ay qoraaldaasi ka qarsoonayeen indhaha dadweyanaha. Bisha January ee sannad kastana waxaa xafiiskasi u baratama aqoonyahanada taariikhda raadraaca iyo weriyayaasha warbaahinta si ay u milicsadaan sirta cusub ee la soo bandhigay. Bishii January ee sannadkii 1991 ayaa la soo bandhigay sirihii soddonka sano qarsoonaa oo ay ka mid ahaayeen dhacdooyinkii siyaasiga ahaa ee dalka Somaliland ka socday sannadkii 1960. Waxaa qoraalada la soo bandhigay ka mid ahaa saddex fayl oo buuxsamay kuna Magacaaban “Union of Somaliland and Somalia.” Waxaa kale oo ka mid ahaa sirtaasi la soo bandhigay diiwaan weyn oo lagu magacaabo “Minutes of legislative council 1960.” Kaasoo ay ku qoranyihiin hadalladii xildhibanada Golaha Sharcidejinta Somaliland ee Fadhiyadii Golahaasi yeeshay sannadkasi . Waxay qoraladaasi xusayaan mudanyaashi Golihii Sharcidejinta ee Saddexaad, lana soo doortay 17 kii bishii Feb, 1960, inuu fadhigoodi ugu horreeyay qabsomay 5tii Bishii April ee sannadkii 1960, kuna qabsoomay qolka Shirarka ee Goluhu ku lahaa goobta maanta aynuu u naqaanno “Goodirka” ee Hargeysa. Kulankaasi waxaa ka soo qaybgaly 36 xubnood oo ka mid ah Golaha sharcidejinta. Waxay 33 ka mid ahi ahaayeen xildhibanaadii ku guulaystay doorashaddii 17 Feb, 1960 ka qabsoontay dalka kana kala socday xisbiyada SNL. USP iyo NUF oo ay ka mid yihiin 4 wasiir iyo hal wasiir ku xigeen. Saddexda kalena waxay ahaayeen xubno Ingiriisa oo wasiirro ah kana tirsanaa Xukuumadda Somaliland. Waxaa kale oo isna fadhiyay kulankaasi Badhasaabkii dalka Somaliland ka talinayay. Ugu horreyn, Badhasaabkii Somaliland, Sir Douglas Hall, ayaa khudbad aad u dheer ku furay shirkii ugu horreeyay ee Golahaasi la soo doortay yeesho. Taasoo uu kaga hadlayo barnaamijka hawlqabad ee dawladda uu madaxda ka yahay iyo qorshaha dhow ee mustaqbalka. Waxaa xigay in la dooorto, loona codeeeyo ku-xigeenka shirgudoonka, taasoo oo uu ku guulestay Jaamac Cabdillahi Qaalib ( Ina diir qadhaadh). Kadibna waxaa la gudogalay soo jeedintii ajandaha ugu horreeyay ee Goluhu ka doodi doono oo uu soo jeediyay xildhibaan Maxamuud Biixi (Shuuriye) oo ka tirsanaa xisbiga S N L lagana soo doortay degmo doorashada Baanka ee magalada Hargayesa. Wuxuuna yidhi “ Ajandahan oo ah “Xornimo iyo Midnimo” waa mid ay ku soo heshiiyeen xisbiyada aqlabiyada ku leh Golahani ( SNL iyo USP), inuu noqdo ajandaha ugu horreeya ee Golahani ka doodo. Tiiyoo la filayo in Somalia ay dhowaan qaadan doonto xornimadeedii, haddii isla maalin ahaantaasi dalkanina (Somaliland) la siiyo xornimadiisa waxaa suurtogelaya in mushkiladihii midnimadu yeelan lahayd ay meesha ka baxayso….…..Waxaa la gaadhay xilligii aad dawladda Ingiriiska ku talo siin lahaydayn in Soomaalida la siiyo xornimadeeda. Soomaalidu ma aqoonsana xuduudahan maanta jira. Waxaanay u haystaan inay yihiin qaar been ah oo kala qoqobaya. Dhamaan dhulka ay somaalidu deggantahay waa dal keliya oon la kala jarjari karin. Sidaasi awgeed waa in dalkani la siiyo xornimadiisa kowda bisha Julay oo ku beegan maalinta Somalia xornimadeeda qaadanayso, si isla maalintaasi ay u wada suurto galaan xornimada iyo midnimadu.” 6dii bishii April ee 1960, ayay dodaani si kulul uga dhex socotay Golahaasi Sharci dejinta. Waxaa hadaba is waydiin mudan sababta laba arrimood oo kala duwan looga dhigay ajande keliya . Waayo midi waxay ku saabsantahay Madaxbanaanida Somaliland oo Ingiriisku gacanta ku hayey? Ta kalena waa arrin ku saabsan midowga dhex mari doona Somaliland iyo Soomaaliya . Waa laba arrimod oo kala duwan oo mid waliba yealan karto doodeeda u gaarka ah. Hadana wuxuu Goluhu go’aansaday inay labadaasi arrimood ee kala duwani noqdaan ajande keliya, loogana doodo si wadajir ah tiiyoon la kala qaadin. Marka la dhuuxo qoraalada, lagana baaraan dego doodaasi iyo hadaaladii xildhibaanadii doodaasi ka qayb galay soo jeediyeen, waxaa inoo muuqunaya sababta Goluhu iskugu dhafay labadaasi arrimood, ugana dhigay ajande kaliya. Sida ku qeexaan qoraalada diiwaanada hadalada xildhibaanada Somaliland ee doodaasi ka qayb galay waxay dhammantood u arkayeen in madaxbanaanida Somaliland iyo la midowga Somalia yahay arrin keliya oo isku dhafan, habboontahayna in aan gooni gooni looga kala doodin. Taasoo ay xildhibaanadu si cadaan ah oo marag ma doon ah u qeexayaan in madax banaanida Somaliland iyo midnimada ay Somalia la yeelanayso ay wada dhacaan maalin keliya oo ku beegan Kowda Bisha Julay ee 1960. Waxayna ugu muuqatay in haddii midkood la waayo ka kalena aanu jirayn . Tiiyoo aynaan halkani ku soo wada koobi karin hadaladii xildhibaanada oo idil, nuxurka hadaladooduna yahay mid meel u wada jeeda oon wax khilaaf ahi ku dhex jirin, hadana tusaale ahaan aan soo qaadanno fikradihii ay xildhibaanada Somaliland rumaysnaayeen tiyoo aynu tixraacaynno hadaladii dhowr xildibaan oo xisbiyada kala duwan ka socda: Ugu horreyn waxay xildhibaanada Somaliland doonayeen in Soomaali oo idili yeelato dawlad keliya. Xildhibaan Ibraahim cismaan food( Basbaas) oo ka tirsanaa Xisbiga SNL, lagana soo doortay degmo doorashada Cadaadley oo arrintaasi qeexayaana wuxuu yidhi “ Soomaalidu ma doonayso shan dawladood oo kala goon gooniya. Xataa laba dawladood oo keliya ma doonayso. Waxay Somalia qaadanaysaa xornimadeeda kowda bisha Julay. Waxaanuna rajaynaynaa in aanaan annakuna maalintaasi dib uga dhicin.” Waxaa kale oo ay rumaysnaayeen in xornimada Somaliland iyo midnimada Somalia maalin keliya noqoto. Xildhibaan Xaaji Ibraahim Nuur oo ka tirsanaa xisbiga USP lagana soo doortay degmo doorashada Dila oo arrintani qeexayaa wuxuu yidhi “ Waxay Soomaaliya qaadanaysaa xornimadeedii kowda bisha Julay, annakuna waa in aanu maalintaasi qaadanaa xornimadayada si ay u suurtogasho in isla maalintaasi aanu midowno” Waxaa kale oo ay rumaysnaayeen in midnimada Somaliland iyo Somalia u horseedayso midnimada shanta Soomaaaliyeed. Xildhibaan Michael Mariano oo ka tirsanaa xisbiga NUF lagana soo doortay degmo doorashada Ceel Afweyn oo arrintaasi qeexayaa wuxuu yidhi: “Soomaali oo idil ayaa sugaysa midowga labada dale e Somaliland iyo Somalia. Waxayna midnimada labadaasi qaybood u horseedi doontaa sidii shanta soomaaliyeed oo idili u midoobi lahayd.” Hadaladaasi waxay ahaayeen dhowr tusaale oo aan ka soo qaatay doodii 6da April ee mudanayaashii laga soo doortay Somaliland. Waana mid diiwaanada ay ka muuqato inay dhammaantood doonayeen xornimo iyo midnimada Somalia. Bal aynu haatanna eegno aragtidii xubnihii Ingiriiska ee kulankaasi fadhiyay. Phillip Carrel oo ahaa Chief Secretray wuxuu yidhi isagoo ka jawaabaya hadaladaasi ay xildhibaanadu halkaasi ka jeediyeen “ Shaki igagama jiro in ay dadka ku nool Somaliland doonayaan inay la midoobaan Somalia. Waxaanan hubaa in dawladda Ingiriiskuna ku taageeri doonto himiladooda. Laakiin bishii u danbaysay ayay dadka gashay jibbo weyn oo ay ku doonayaan in ay la midoobaan Somalia kowda bisha julay oo ah islamaalinta dalkaasi qaadanayo xornimadiisa. Ilaa iyo hadda wax wada hadal ah oo arrintaasi ku saabsan oo labada dal (Somaliland iyo Somalia) ka wada yeesheen ma jirto. Waxaana jira arrimo badan oo u baahan in laga wada hadlo inta aan la midoobin ka hor. Ugu horreyn waa in labada dal ku heshiiyaan distoor ka wada dhexeeya. Si loo ilaaliyo xuquuqda iyo danaha dadka heshiika wada gelaya oo idil waa in arrintani laga gaadhaa heshiis ka hor intaan la midoobin. Sidoo kale waa in laga heshiiyaa, sharciyada doorashada, qaabka dawladdu noqonayso, afka rasmiga ah, habka cashuuraha, lacagta la isticmaalayo, mushaharka shaqaalaha dawladda iwm. Waxaasi oo idili waxay u baahanyihiin in dad khubaro ah loo xilsaaro si ay u darsaan ugana soo talo bixiyaan. Si dawladda midnimadaasi ka dhalataa ay u noqoto mid ku taagan dhidibbo adag.” Isagoo sii wata hadalkiisii wuxuu yidhi “ Arrinta ugu daran ee u baahan in laga tashado waxay tahay arrinta Hawd iyo Reserve area. Maalinta aad xornimada qaadataan ee ay midnimadu dhacdo, waxaa dhammaanaya xilkii Ingiriiska ka saarnaa Maxmiyadda Somaliland. Haatanna dawladda Ingiriiska ayaa bixisa Kharashka ku baxaya Hawd iyo Reserve Area. Haddii aan heshiis cusub laga gaadhin hawlaha halkaasi ka socda oo dhan ayaa joogsanaya. Taasoo ah in heshiiskii Etoobiya lala galay 1954 uu noqonayo mid dhammaaday. Inkastoo heshiiskaasi aan ogahay in aydaan jeclayn hadana dadka reer Somaliland ayuu u suurtogeliyay maamul xuquuqdooda ilaaliyaa inuu halkaasi joogo marka ay u tallaabaan dhinaca Hawdka. Haddii aan heshiis cusub lala gelin Etoobiya waxaa meesha ka baxaya maamulkii ilaalinayay xuquuqda dadkaasi. Ilaalada halkaasi joogta oo idil ayaa loo soo rari dhinaca Somaliland, mana jiri doonto cid kala ilaalisa beelaha diriri ka dhex aloosanto. Mana helayaan taageero waxbarasho iyo mid caafimaad toona.” Ugu danbayntii ayuu Douglas Hall, badhasaabku, khudbad dheer jeediyay, waxaana ka mid ahaa hadaladiisii: “Anigu dawladda Ingiriiska ayaan u gudbin doonaa sida dadka reer Somaliland u doonayaan xornimo iyo midnimo. Hase ahaatee waxaa idin saaran xil weyn oo ah in aad gudataan waajibaadka ay idinku leeyihiin dadkii idin soo doortay oo ah in aad ka ilaalisaan dhibaatooyinka ay ku keeni karto midnimo aan loo dhammaystirin hawlihii lagama maarmaanka u ahaa, oo si fudud oo degdeg ah loo galay”. Wuxuuna ku soo gunaanaday hadalkiisii “ Waxaan idinkula dardaarmayaa: khatar ha gelinina mustaqbalka dadka iyo dalka Somaliland” Marka qoraalada diiwaanada ee xildhibaanadii halkaasi ka dooday loo fiirsado waxaa muuqanayaa in Goluhuu u kala qaybsanaa laba dhinac oo is fahmi la’, kala rumaysnaana laba fikradood oo kala duwan. Fikrad waxaa rumaysnaa xildibaanada Somaliland laga soo doortay oo doonayay in la siiyo xornimo maalinta kowda Julay oo ku beegan maalinta ay Somalia xornimadeeda qaadanaysay, si islamaalintaasi ay u suurtogasho xornimo iyo la midowga Somalia. Taasi oo ay doonayeen si labadani dal ee midoobay ay u noqdaan gundhigii u horseedi lahaa midnimada shanta Soomaaliyeed. Hase ahaatee marnaba kamay hadlin sida hawlaha lagama maarmaanka u ah midnimada ay u sii diyaarinayaan ama ugu hawlgalayaan. Fikradda labaadna waxaa rumaysnaa xubnaha Ingiriiska ah oo ku doodayey in ka hor intaan lala midoobin Somalia laga wada hadlo laguna heshiiyo qaabka midnimada labada dal noqonayso, tiiyoo midnimada ka hor loo baahanyahay in la sii lafa guro, lana derso hawlaha labada dal ku kala duwanyihiin, arrimahaasina loo saaro khubaro ka soo talo bixiya. Kadibna laga gaadho heshiis labada dhinac oggolyihiin.Waxaa kale ooy rumaysnaayeen in labada dhinac mid waliba gooni ahaanteed ay marka hore u noqoto dawlad madaxbanaan kadibna labada dawladood ka wada hadlaan arrimaha midnimada heshiis laysla ogyahayna ka gaadhaan. {{Commonscat|History of Somaliland}} * [http://fanka.wetpaint.com/page/BOGA+TAARIIKHDA fanka.wetpaint.com] {{Wayback|url=http://fanka.wetpaint.com/page/BOGA+TAARIIKHDA |date=20110920014230 }} * [http://www.somalilandgov.com/ www.somalilandgov.com] {{Wayback|url=http://www.somalilandgov.com/ |date=20010301084143 }} [[Category:Xeebta Soomaaliyeed]] f2lxjbzvtlmyir95aau9zift19ytgmo Fenerbahce SK 0 11715 305541 298781 2026-08-19T20:36:56Z Zafer 10671 Photo add 305541 wikitext text/x-wiki {{Coord|40|59|16|N|29|02|12|E|display=it|display=title}} {{Infobox football club | clubname = Fenerbahçe | image = | upright = 0.8 | fullname = {{lang|tr|Fenerbahçe Spor Kulübü}} <br />(Fenerbahçe Sports Club) | short name = {{bulleted list|FB|Fener}} | nickname = ''Sarı Kanaryalar'' (The Yellow Canaries) <br /> ''Sarı Lacivertliler'' (The Yellow-Navy Blues)<br />''Efsane'' (The Legend)<br />''Fener'' (The Beacon of Light) | founded = {{start date and years ago|1907|05|03|df=yes}}<ref>[https://www.fenerbahce.org/kulup/tarihce History of Fenerbahçe]</ref><ref>[https://www.fenerbahce.org/kulup/ataturk-fenerbahce Atatürk ve Fenerbahçe]</ref> | ground = [[Şükrü Saracoğlu Stadium]] | capacity = 47,834<ref>[https://www.fenerbahce.org/kulup/tesislerimiz/ulker-stadyumu-fenerbahce-sukru-saracoglu-spor-kompleksi Ülker Stadyumu]</ref> | chairman = [[Aziz Yıldırım]] | chrtitle = President | manager = [[İsmail Kartal]] | mgrtitle = Head coach | league = Super Lig | season = 2023/24 | position = 2nd | | website = https://www.fenerbahce.org/ | pattern_la1 = _fb2223h | pattern_b1 = _fb2223h | pattern_ra1 = _fb2223h | pattern_sh1 = _fb2223h | pattern_so1 = _fb2223h | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_la2 = _fb2223a | pattern_b2 = _fb2223a | pattern_ra2 = _fb2223a | pattern_sh2 = _fb2223a | pattern_so2 = _fb2223a | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_la3 = _fb2223t | pattern_b3 = _fb2223t | pattern_ra3 = _fbsk2223t | pattern_sh3 = _fb2223t | pattern_so3 = _fb2223t | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} [[File:FB-GS Seramoni.jpg|thumb|'''Şükrü Saracoğlu Stadium''']] [[File:Fenerbahçe SK 20260805 (20) (cropped).JPG|thumb|260px|Fenerbahçe 2026]] '''Fenerbahce SK''' waa koox-banooni oo ka dhisan magaalada [[Istanbuul]] ee dalka [[Turki]]ga. Fenerbahce waxaa la aasaasay sanadku markuu ahaa 1907kii, waxaa ka ciyaartaa garoonkooda Kadikoy Stadium (sidoo kale waxaa lagu magacaaba garoonka ''Şükrü Saracoğlu Stadium'') waxa uuna qaadaa in ka badan 51000 oo daawadoyaal ah. == Tixraac == {{Reflist}} == Eeg waliba == * [https://www.fenerbahce.org/ fenerbahce.org/] * [https://us.soccerway.com/teams/turkey/fenerbahce-spor-kulubu/2212/ SOCCERWAY] * [https://www.sofascore.com/team/football/fenerbahce/3052 SOFASCORE] * [https://www.flashscore.com/team/fenerbahce/MsbmracL/ FLASHSCORE] [[Category:Naadiyaasha kubada Cagta]] [[Category:Turki]] [[Category:Ciyaaraha]] ouxpx650ozaiggrwoai7wzcweirh3xz 305546 305541 2026-08-20T09:12:13Z Makenzis 21669 305546 wikitext text/x-wiki {{Coord|40|59|16|N|29|02|12|E|display=it|display=title}} {{Infobox football club | clubname = Fenerbahçe | image = | upright = 0.8 | fullname = {{lang|tr|Fenerbahçe Spor Kulübü}} <br />(Fenerbahçe Sports Club) | short name = {{bulleted list|FB|Fener}} | nickname = ''Sarı Kanaryalar'' (The Yellow Canaries) <br /> ''Sarı Lacivertliler'' (The Yellow-Navy Blues)<br />''Efsane'' (The Legend)<br />''Fener'' (The Beacon of Light) | founded = {{start date and years ago|1907|05|03|df=yes}}<ref>[https://www.fenerbahce.org/kulup/tarihce History of Fenerbahçe]</ref><ref>[https://www.fenerbahce.org/kulup/ataturk-fenerbahce Atatürk ve Fenerbahçe]</ref> | ground = [[Şükrü Saracoğlu Stadium]] | capacity = 47,834<ref>[https://www.fenerbahce.org/kulup/tesislerimiz/ulker-stadyumu-fenerbahce-sukru-saracoglu-spor-kompleksi Ülker Stadyumu]</ref> | chairman = [[Aziz Yıldırım]] | chrtitle = President | manager = [[İsmail Kartal]] | mgrtitle = Head coach | league = Super Lig | season = 2025/26 | position = 2nd | | website = https://www.fenerbahce.org/ | pattern_la1 = _fb2223h | pattern_b1 = _fb2223h | pattern_ra1 = _fb2223h | pattern_sh1 = _fb2223h | pattern_so1 = _fb2223h | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_la2 = _fb2223a | pattern_b2 = _fb2223a | pattern_ra2 = _fb2223a | pattern_sh2 = _fb2223a | pattern_so2 = _fb2223a | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_la3 = _fb2223t | pattern_b3 = _fb2223t | pattern_ra3 = _fbsk2223t | pattern_sh3 = _fb2223t | pattern_so3 = _fb2223t | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} [[File:FB-GS Seramoni.jpg|thumb|'''Şükrü Saracoğlu Stadium''']] [[File:Fenerbahçe SK 20260805 (20) (cropped).JPG|thumb|260px|Fenerbahçe 2026]] '''Fenerbahce SK''' waa koox-banooni oo ka dhisan magaalada [[Istanbuul]] ee dalka [[Turki]]ga. Fenerbahce waxaa la aasaasay sanadku markuu ahaa 1907kii, waxaa ka ciyaartaa garoonkooda Kadikoy Stadium (sidoo kale waxaa lagu magacaaba garoonka ''Şükrü Saracoğlu Stadium'') waxa uuna qaadaa in ka badan 51000 oo daawadoyaal ah. == Tixraac == {{Reflist}} == Eeg waliba == * [https://www.fenerbahce.org/ fenerbahce.org/] * [https://us.soccerway.com/teams/turkey/fenerbahce-spor-kulubu/2212/ SOCCERWAY] * [https://www.sofascore.com/team/football/fenerbahce/3052 SOFASCORE] * [https://www.flashscore.com/team/fenerbahce/MsbmracL/ FLASHSCORE] [[Category:Naadiyaasha kubada Cagta]] [[Category:Turki]] [[Category:Ciyaaraha]] 9iigdnpcrg8r8l7hhas81fm31f8w1r1 305547 305546 2026-08-20T09:12:21Z Makenzis 21669 /* Eeg waliba */ 305547 wikitext text/x-wiki {{Coord|40|59|16|N|29|02|12|E|display=it|display=title}} {{Infobox football club | clubname = Fenerbahçe | image = | upright = 0.8 | fullname = {{lang|tr|Fenerbahçe Spor Kulübü}} <br />(Fenerbahçe Sports Club) | short name = {{bulleted list|FB|Fener}} | nickname = ''Sarı Kanaryalar'' (The Yellow Canaries) <br /> ''Sarı Lacivertliler'' (The Yellow-Navy Blues)<br />''Efsane'' (The Legend)<br />''Fener'' (The Beacon of Light) | founded = {{start date and years ago|1907|05|03|df=yes}}<ref>[https://www.fenerbahce.org/kulup/tarihce History of Fenerbahçe]</ref><ref>[https://www.fenerbahce.org/kulup/ataturk-fenerbahce Atatürk ve Fenerbahçe]</ref> | ground = [[Şükrü Saracoğlu Stadium]] | capacity = 47,834<ref>[https://www.fenerbahce.org/kulup/tesislerimiz/ulker-stadyumu-fenerbahce-sukru-saracoglu-spor-kompleksi Ülker Stadyumu]</ref> | chairman = [[Aziz Yıldırım]] | chrtitle = President | manager = [[İsmail Kartal]] | mgrtitle = Head coach | league = Super Lig | season = 2025/26 | position = 2nd | | website = https://www.fenerbahce.org/ | pattern_la1 = _fb2223h | pattern_b1 = _fb2223h | pattern_ra1 = _fb2223h | pattern_sh1 = _fb2223h | pattern_so1 = _fb2223h | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_la2 = _fb2223a | pattern_b2 = _fb2223a | pattern_ra2 = _fb2223a | pattern_sh2 = _fb2223a | pattern_so2 = _fb2223a | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_la3 = _fb2223t | pattern_b3 = _fb2223t | pattern_ra3 = _fbsk2223t | pattern_sh3 = _fb2223t | pattern_so3 = _fb2223t | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = }} [[File:FB-GS Seramoni.jpg|thumb|'''Şükrü Saracoğlu Stadium''']] [[File:Fenerbahçe SK 20260805 (20) (cropped).JPG|thumb|260px|Fenerbahçe 2026]] '''Fenerbahce SK''' waa koox-banooni oo ka dhisan magaalada [[Istanbuul]] ee dalka [[Turki]]ga. Fenerbahce waxaa la aasaasay sanadku markuu ahaa 1907kii, waxaa ka ciyaartaa garoonkooda Kadikoy Stadium (sidoo kale waxaa lagu magacaaba garoonka ''Şükrü Saracoğlu Stadium'') waxa uuna qaadaa in ka badan 51000 oo daawadoyaal ah. == Tixraac == {{Reflist}} == Eeg waliba == * [https://www.fenerbahce.org/ fenerbahce.org/] * [https://us.soccerway.com/teams/turkey/fenerbahce-spor-kulubu/2212/ SOCCERWAY] * [https://www.flashscore.com/team/fenerbahce/MsbmracL/ FLASHSCORE] [[Category:Naadiyaasha kubada Cagta]] [[Category:Turki]] [[Category:Ciyaaraha]] ruix28d4svgutciqeaclhq0vdgu4u63 Template:Abyoone 10 16101 305538 305480 2026-08-19T12:50:08Z ~2026-45314-79 47023 305538 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name=Abyoone |title=[[Abyoone]] |state=collapsed |listclass=hlist |style=clear:none; width:70%;min-width:40em |list1={{Navbox|child |title=[[0 (tiro)|0]] |state={{if|eq|{{{1|}}}|zero|uncollapsed|collapsed}} |list1= *&nbsp;[[0 (tiro)|0]]&nbsp; *&nbsp;[[1 (tiro)|1]]&nbsp; *&nbsp;'''[[2 (tiro)|2]]'''&nbsp; *&nbsp;'''[[3 (tiro)|3]]'''&nbsp; *&nbsp;[[4 (tiro)|4]]&nbsp; *&nbsp;'''[[5 (tiro)|5]]'''&nbsp; *&nbsp;[[6 (tiro)|6]]&nbsp; *&nbsp;'''[[7 (tiro)|7]]'''&nbsp; *&nbsp;[[8 (tiro)|8]]&nbsp; *&nbsp;[[9 (tiro)|9]] |list2= *[[10 (tiro)|10]] *'''[[11 (tiro)|11]]''' *[[12 (tiro)|12]] *'''[[13 (tiro)|13]]''' *[[14 (tiro)|14]] *[[15 (tiro)|15]] *[[16 (tiro)|16]] *'''[[17 (tiro)|17]]''' *[[18 (tiro)|18]] *'''[[19 (tiro)|19]]''' |list3= *[[20 (tiro)|20]] *[[21 (tiro)|21]] *[[22 (tiro)|22]] *'''[[23 (tiro)|23]]''' *[[24 (tiro)|24]] *[[25 (tiro)|25]] *[[26 (tiro)|26]] *[[27 (tiro)|27]] *[[28 (tiro)|28]] *'''[[29 (tiro)|29]]''' |list4= *[[30 (tiro)|30]] *'''[[31 (tiro)|31]]''' *[[32 (tiro)|32]] *[[33 (tiro)|33]] *[[34 (tiro)|34]] *[[35 (tiro)|35]] *[[36 (tiro)|36]] *'''[[37 (tiro)|37]]''' *[[38 (tiro)|38]] *[[39 (tiro)|39]] |list5= *[[40 (tiro)|40]] *'''[[41 (tiro)|41]]''' *[[42 (tiro)|42]] *'''[[43 (tiro)|43]]''' *[[44 (tiro)|44]] *[[45 (tiro)|45]] *[[46 (tiro)|46]] *'''[[47 (tiro)|47]]''' *[[48 (tiro)|48]] *[[49 (tiro)|49]] |list6= *[[50 (tiro)|50]] *[[51 (tiro)|51]] *[[52 (tiro)|52]] *'''[[53 (tiro)|53]]''' *[[54 (tiro)|54]] *[[55 (tiro)|55]] *[[56 (tiro)|56]] *[[57 (tiro)|57]] *[[58 (tiro)|58]] *'''[[59 (tiro)|59]]''' |list7= *[[60 (tiro)|60]] *'''[[61 (tiro)|61]]''' *[[62 (tiro)|62]] *[[63 (tiro)|63]] *[[64 (tiro)|64]] *[[65 (tiro)|65]] *[[66 (tiro)|66]] *'''[[67 (tiro)|67]]''' *[[68 (tiro)|68]] *[[69 (tiro)|69]] |list8= *[[70 (tiro)|70]] *'''[[71 (tiro)|71]]''' *[[72 (tiro)|72]] *'''[[73 (tiro)|73]]''' *[[74 (tiro)|74]] *[[75 (tiro)|75]] *[[76 (tiro)|76]] *[[77 (tiro)|77]] *[[78 (tiro)|78]] *'''[[79 (tiro)|79]]''' |list9= *[[80 (tiro)|80]] *[[81 (tiro)|81]] *[[82 (tiro)|82]] *'''[[83 (tiro)|83]]''' *[[84 (tiro)|84]] *[[85 (tiro)|85]] *[[86 (tiro)|86]] *[[87 (tiro)|87]] *[[88 (tiro)|88]] *'''[[89 (tiro)|89]]''' |list10= *[[90 (tiro)|90]] *[[91 (tiro)|91]] *[[92 (tiro)|92]] *[[93 (tiro)|93]] *[[94 (tiro)|94]] *[[95 (tiro)|95]] *[[96 (tiro)|96]] *'''[[97 (tiro)|97]]''' *[[98 (tiro)|98]] *[[99 (tiro)|99]] }} |list2={{Navbox|child |title=[[100 (tiro)|100]] |state={{if|eq|{{{1|}}}|1|uncollapsed|collapsed}} |list1= *[[100 (tiro)|100]] *'''[[101 (tiro)|101]]''' *[[102 (tiro)|102]] *'''[[103 (tiro)|103]]''' *[[104 (tiro)|104]] *[[105 (tiro)|105]] *[[106 (tiro)|106]] *'''[[107 (tiro)|107]]''' *[[108 (tiro)|108]] *'''[[109 (tiro)|109]]''' |list2= *[[110 (tiro)|110]] *[[111 (tiro)|111]] *[[112 (tiro)|112]] *'''[[113 (tiro)|113]]''' *[[114 (tiro)|114]] *[[115 (tiro)|115]] *[[116 (tiro)|116]] *[[117 (tiro)|117]] *[[118 (tiro)|118]] *[[119 (tiro)|119]] |list3= *[[120 (tiro)|120]] *[[121 (tiro)|121]] *[[122 (tiro)|122]] *[[123 (tiro)|123]] *[[124 (tiro)|124]] *[[125 (tiro)|125]] *[[126 (tiro)|126]] *'''[[127 (tiro)|127]]''' *[[128 (tiro)|128]] *[[129 (tiro)|129]] |list4= *[[130 (tiro)|130]] *'''[[131 (tiro)|131]]''' *[[132 (tiro)|132]] *[[133 (tiro)|133]] *[[134 (tiro)|134]] *[[135 (tiro)|135]] *[[136 (tiro)|136]] *'''[[137 (tiro)|137]]''' *[[138 (tiro)|138]] *'''[[139 (tiro)|139]]''' |list5= *[[140 (tiro)|140]] *[[141 (tiro)|141]] *[[142 (tiro)|142]] *[[143 (tiro)|143]] *[[144 (tiro)|144]] *[[145 (tiro)|145]] *[[146 (tiro)|146]] *[[147 (tiro)|147]] *[[148 (tiro)|148]] *'''[[149 (tiro)|149]]''' |list6= *[[150 (tiro)|150]] *'''[[151 (tiro)|151]]''' *[[152 (tiro)|152]] *[[153 (tiro)|153]] *[[154 (tiro)|154]] *[[155 (tiro)|155]] *[[156 (tiro)|156]] *'''[[157 (tiro)|157]]''' *[[158 (tiro)|158]] *[[159 (tiro)|159]] |list7= *[[160 (tiro)|160]] *[[161 (tiro)|161]] *[[162 (tiro)|162]] *'''[[163 (tiro)|163]]''' *[[164 (tiro)|164]] *[[165 (tiro)|165]] *[[166 (tiro)|166]] *'''[[167 (tiro)|167]]''' *[[168 (tiro)|168]] *[[169 (tiro)|169]] |list8= *[[170 (tiro)|170]] *[[171 (tiro)|171]] *[[172 (tiro)|172]] *'''[[173 (tiro)|173]]''' *[[174 (tiro)|174]] *[[175 (tiro)|175]] *[[176 (tiro)|176]] *[[177 (tiro)|177]] *[[178 (tiro)|178]] *'''[[179 (tiro)|179]]''' |list9= *[[180 (tiro)|180]] *'''[[181 (tiro)|181]]''' *[[182 (tiro)|182]] *[[183 (tiro)|183]] *[[184 (tiro)|184]] *[[185 (tiro)|185]] *[[186 (tiro)|186]] *[[187 (tiro)|187]] *[[188 (tiro)|188]] *[[189 (tiro)|189]] |list10= *[[190 (tiro)|190]] *'''[[191 (tiro)|191]]''' *[[192 (tiro)|192]] *'''[[193 (tiro)|193]]''' *[[194 (tiro)|194]] *[[195 (tiro)|195]] *[[196 (tiro)|196]] *'''[[197 (tiro)|197]]''' *[[198 (tiro)|198]] *'''[[199 (tiro)|199]]''' }} |list3={{Navbox|child |title=[[200 (tiro)|200]] |state={{if|eq|{{{1|}}}|2|uncollapsed|collapsed}} |list1= *[[200 (tiro)|200]] *[[201 (tiro)|201]] *[[202 (tiro)|202]] *[[203 (tiro)|203]] *[[204 (tiro)|204]] *[[205 (tiro)|205]] *[[206 (tiro)|206]] *[[207 (tiro)|207]] *[[208 (tiro)|208]] *[[209 (tiro)|209]] |list2= *[[210 (tiro)|210]] *'''[[211 (tiro)|211]]''' *[[212 (tiro)|212]] *[[213 (tiro)|213]] *[[214 (tiro)|214]] *[[215 (tiro)|215]] *[[216 (tiro)|216]] *[[217 (tiro)|217]] *[[218 (tiro)|218]] *[[219 (tiro)|219]] |list3= *[[220 (tiro)|220]] *[[221 (tiro)|221]] *[[222 (tiro)|222]] *'''[[223 (tiro)|223]]''' *[[224 (tiro)|224]] *[[225 (tiro)|225]] *[[226 (tiro)|226]] *'''[[227 (tiro)|227]]''' *[[228 (tiro)|228]] *'''[[229 (tiro)|229]]''' |list4= *[[230 (tiro)|230]] *[[231 (tiro)|231]] *[[232 (tiro)|232]] *'''[[233 (tiro)|233]]''' *[[234 (tiro)|234]] *[[235 (tiro)|235]] *[[236 (tiro)|236]] *[[237 (tiro)|237]] *[[238 (tiro)|238]] *'''[[239 (tiro)|239]]''' |list5= *[[240 (tiro)|240]] *'''[[241 (tiro)|241]]''' *[[242 (tiro)|242]] *[[243 (tiro)|243]] *[[244 (tiro)|244]] *[[245 (tiro)|245]] *[[246 (tiro)|246]] *[[247 (tiro)|247]] *[[248 (tiro)|248]] *[[249 (tiro)|249]] |list6= *[[250 (tiro)|250]] *'''[[251 (tiro)|251]]''' *[[252 (tiro)|252]] *[[253 (tiro)|253]] *[[254 (tiro)|254]] *[[255 (tiro)|255]] *[[256 (tiro)|256]] *'''[[257 (tiro)|257]]''' *[[258 (tiro)|258]] *[[259 (tiro)|259]] |list7= *[[260 (tiro)|260]] *[[261 (tiro)|261]] *[[262 (tiro)|262]] *'''[[263 (tiro)|263]]''' *[[264 (tiro)|264]] *[[265 (tiro)|265]] *[[266 (tiro)|266]] *[[267 (tiro)|267]] *[[268 (tiro)|268]] *'''[[269 (tiro)|269]]''' |list8= *[[270 (tiro)|270]] *'''[[271 (tiro)|271]]''' *[[272 (tiro)|272]] *[[273 (tiro)|273]] *[[274 (tiro)|274]] *[[275 (tiro)|275]] *[[276 (tiro)|276]] *'''[[277 (tiro)|277]]''' *[[278 (tiro)|278]] *[[279 (tiro)|279]] |list9= *[[280 (tiro)|280]] *'''[[281 (tiro)|281]]''' *[[282 (tiro)|282]] *'''[[283 (tiro)|283]]''' *[[284 (tiro)|284]] *[[285 (tiro)|285]] *[[286 (tiro)|286]] *[[287 (tiro)|287]] *[[288 (tiro)|288]] *[[289 (tiro)|289]] |list10= *[[290 (tiro)|290]] *[[291 (tiro)|291]] *[[292 (tiro)|292]] *'''[[293 (tiro)|293]]''' *[[294 (tiro)|294]] *[[295 (tiro)|295]] *[[296 (tiro)|296]] *[[297 (tiro)|297]] *[[298 (tiro)|298]] *[[299 (tiro)|299]] }} |list4={{Navbox|child |title=[[300 (tiro)|300]] |state={{if|eq|{{{1|}}}|3|uncollapsed|collapsed}} |list1= *[[300 (tiro)|300]] *[[301 (tiro)|301]] *[[302 (tiro)|302]] *[[303 (tiro)|303]] *[[304 (tiro)|304]] *[[305 (tiro)|305]] *[[306 (tiro)|306]] *'''[[307 (tiro)|307]]''' *[[308 (tiro)|308]] *[[309 (tiro)|309]] |list2= *[[310 (tiro)|310]] *'''[[311 (tiro)|311]]''' *[[312 (tiro)|312]] *'''[[313 (tiro)|313]]''' *[[314 (tiro)|314]] *[[315 (tiro)|315]] *[[316 (tiro)|316]] *'''[[317 (tiro)|317]]''' *[[318 (tiro)|318]] *[[319 (tiro)|319]] |list3= *[[320 (tiro)|320]] *[[321 (tiro)|321]] *[[322 (tiro)|322]] *[[323 (tiro)|323]] *[[324 (tiro)|324]] *[[325 (tiro)|325]] *[[326 (tiro)|326]] *[[327 (tiro)|327]] *[[328 (tiro)|328]] *[[329 (tiro)|329]] |list4= *[[330 (tiro)|330]] *'''[[331 (tiro)|331]] *[[332 (tiro)|332]] *[[333 (tiro)|333]] *[[334 (tiro)|334]] *[[335 (tiro)|335]] *[[336 (tiro)|336]] *'''[[337 (tiro)|337]]''' *[[338 (tiro)|338]] *[[339 (tiro)|339]] |list5= *[[340 (tiro)|340]] *[[341 (tiro)|341]] *[[342 (tiro)|342]] *[[343 (tiro)|343]] *[[344 (tiro)|344]] *[[345 (tiro)|345]] *[[346 (tiro)|346]] *'''[[347 (tiro)|347]]''' *[[348 (tiro)|348]] *'''[[349 (tiro)|349]]''' |list6= *[[350 (tiro)|350]] *[[351 (tiro)|351]] *[[352 (tiro)|352]] *'''[[353 (tiro)|353]]''' *[[354 (tiro)|354]] *[[355 (tiro)|355]] *[[356 (tiro)|356]] *[[357 (tiro)|357]] *[[358 (tiro)|358]] *'''[[359 (tiro)|359]]''' |list7= *[[360 (tiro)|360]] *[[361 (tiro)|361]] *[[362 (tiro)|362]] *[[363 (tiro)|363]] *[[364 (tiro)|364]] *[[365 (tiro)|365]] *[[366 (tiro)|366]] *'''[[367 (tiro)|367]]''' *[[368 (tiro)|368]] *[[369 (tiro)|369]] |list8= *[[370 (tiro)|370]] *[[371 (tiro)|371]] *[[372 (tiro)|372]] *'''[[373 (tiro)|373]]''' *[[374 (tiro)|374]] *[[375 (tiro)|375]] *[[376 (tiro)|376]] *[[377 (tiro)|377]] *[[378 (tiro)|378]] *'''[[379 (tiro)|379]]''' |list9= *[[380 (tiro)|380]] *[[381 (tiro)|381]] *[[382 (tiro)|382]] *'''[[383 (tiro)|383]]''' *[[384 (tiro)|384]] *[[385 (tiro)|385]] *[[386 (tiro)|386]] *[[387 (tiro)|387]] *[[388 (tiro)|388]] *'''[[389 (tiro)|389]]''' |list10= *[[390 (tiro)|390]] *[[391 (tiro)|391]] *[[392 (tiro)|392]] *[[393 (tiro)|393]] *[[394 (tiro)|394]] *[[395 (tiro)|395]] *[[396 (tiro)|396]] *'''[[397 (tiro)|397]]''' *[[398 (tiro)|398]] *[[399 (tiro)|399]] }} |list5={{Navbox|child |title=[[400 (tiro)|400]] |state={{if|eq|{{{1|}}}|4|uncollapsed|collapsed}} |list1= *[[400 (tiro)|400]] *'''[[401 (tiro)|401]]''' *[[402 (tiro)|402]] *[[403 (tiro)|403]] *[[404 (tiro)|404]] *[[405 (tiro)|405]] *[[406 (tiro)|406]] *[[407 (tiro)|407]] *[[408 (tiro)|408]] *'''[[409 (tiro)|409]]''' |list2= *[[410 (tiro)|410]] *[[411 (tiro)|411]] *[[412 (tiro)|412]] *[[413 (tiro)|413]] *[[414 (tiro)|414]] *[[415 (tiro)|415]] *[[416 (tiro)|416]] *[[417 (tiro)|417]] *[[418 (tiro)|418]] *'''[[419 (tiro)|419]]''' |list3= *[[420 (tiro)|420]] *'''[[421 (tiro)|421]]''' *[[422 (tiro)|422]] *[[423 (tiro)|423]] *[[424 (tiro)|424]] *[[425 (tiro)|425]] *[[426 (tiro)|426]] *[[427 (tiro)|427]] *[[428 (tiro)|428]] *[[429 (tiro)|429]] |list4= *[[430 (tiro)|430]] *'''[[431 (tiro)|431]]''' *[[432 (tiro)|432]] *'''[[433 (tiro)|433]]''' *[[434 (tiro)|434]] *[[435 (tiro)|435]] *[[436 (tiro)|436]] *[[437 (tiro)|437]] *[[438 (tiro)|438]] *'''[[439 (tiro)|439]]''' |list5= *[[440 (tiro)|440]] *[[441 (tiro)|441]] *[[442 (tiro)|442]] *'''[[443 (tiro)|443]]''' *[[444 (tiro)|444]] *[[445 (tiro)|445]] *[[446 (tiro)|446]] *[[447 (tiro)|447]] *[[448 (tiro)|448]] *'''[[449 (tiro)|449]]''' |list6= *[[450 (tiro)|450]] *[[451 (tiro)|451]] *[[452 (tiro)|452]] *[[453 (tiro)|453]] *[[454 (tiro)|454]] *[[455 (tiro)|455]] *[[456 (tiro)|456]] *'''[[457 (tiro)|457]]''' *[[458 (tiro)|458]] *[[459 (tiro)|459]] |list7= *[[460 (tiro)|460]] *'''[[461 (tiro)|461]]''' *[[462 (tiro)|462]] *'''[[463 (tiro)|463]] *[[464 (tiro)|464]] *[[465 (tiro)|465]] *[[466 (tiro)|466]] *'''[[467 (tiro)|467]]''' *[[468 (tiro)|468]] *[[469 (tiro)|469]] |list8= *[[470 (tiro)|470]] *[[471 (tiro)|471]] *[[472 (tiro)|472]] *[[473 (tiro)|473]] *[[474 (tiro)|474]] *[[475 (tiro)|475]] *[[476 (tiro)|476]] *[[477 (tiro)|477]] *[[478 (tiro)|478]] *'''[[479 (tiro)|479]]''' |list9= *[[480 (tiro)|480]] *[[481 (tiro)|481]] *[[482 (tiro)|482]] *[[483 (tiro)|483]] *[[484 (tiro)|484]] *[[485 (tiro)|485]] *[[486 (tiro)|486]] *'''[[487 (tiro)|487]]''' *[[488 (tiro)|488]] *[[489 (tiro)|489]] |list10= *[[490 (tiro)|490]] *'''[[491 (tiro)|491]]''' *[[492 (tiro)|492]] *[[493 (tiro)|493]] *[[494 (tiro)|494]] *[[495 (tiro)|495]] *[[496 (tiro)|496]] *[[497 (tiro)|497]] *[[498 (tiro)|498]] *'''[[499 (tiro)|499]]''' }} |list6={{Navbox|child |title=[[500 (tiro)|500]] |state={{if|eq|{{{1|}}}|5|uncollapsed|collapsed}} |list1= *[[500 (tiro)|500]] *[[501 (tiro)|501]] *[[502 (tiro)|502]] *'''[[503 (tiro)|503]]''' *[[504 (tiro)|504]] *[[505 (tiro)|505]] *[[506 (tiro)|506]] *[[507 (tiro)|507]] *[[508 (tiro)|508]] *'''[[509 (tiro)|509]]''' |list2= *[[510 (tiro)|510]] *[[511 (tiro)|511]] *[[512 (tiro)|512]] *[[513 (tiro)|513]] *[[514 (tiro)|514]] *[[515 (tiro)|515]] *[[516 (tiro)|516]] *[[517 (tiro)|517]] *[[518 (tiro)|518]] *[[519 (tiro)|519]] |list3= *[[520 (tiro)|520]] *'''[[521 (tiro)|521]]''' *[[522 (tiro)|522]] *'''[[523 (tiro)|523]]''' *[[524 (tiro)|524]] *[[525 (tiro)|525]] *[[526 (tiro)|526]] *[[527 (tiro)|527]] *[[528 (tiro)|528]] *[[529 (tiro)|529]] |list4= *[[530 (tiro)|530]] *[[531 (tiro)|531]] *[[532 (tiro)|532]] *[[533 (tiro)|533]] *[[534 (tiro)|534]] *[[535 (tiro)|535]] *[[536 (tiro)|536]] *[[537 (tiro)|537]] *[[538 (tiro)|538]] *[[539 (tiro)|539]] |list5= *[[540 (tiro)|540]] *'''[[541 (tiro)|541]]''' *[[542 (tiro)|542]] *[[543 (tiro)|543]] *[[544 (tiro)|544]] *[[545 (tiro)|545]] *[[546 (tiro)|546]] *'''[[547 (tiro)|547]]''' *[[548 (tiro)|548]] *[[549 (tiro)|549]] |list6= *[[550 (tiro)|550]] *[[551 (tiro)|551]] *[[552 (tiro)|552]] *[[553 (tiro)|553]] *[[554 (tiro)|554]] *[[555 (tiro)|555]] *[[556 (tiro)|556]] *'''[[557 (tiro)|557]]''' *[[558 (tiro)|558]] *[[559 (tiro)|559]] |list7= |list8= |list9= |list10= }} |list7={{Navbox|child |title=[[600 (tiro)|600]] |state={{if|eq|{{{1|}}}|6|uncollapsed|collapsed}} |list1= |list2= |list3= |list4= |list5= |list6= |list7= |list8= |list9= |list10= }} |list8={{Navbox|child |title=[[700 (tiro)|700]] |state={{if|eq|{{{1|}}}|7|uncollapsed|collapsed}} |list1= |list2= |list3= |list4= |list5= |list6= |list7= |list8= |list9= |list10= }} |list9={{Navbox|child |title=[[800 (tiro)|800]] |state={{if|eq|{{{1|}}}|8|uncollapsed|collapsed}} |list1= |list2= |list3= |list4= |list5= |list6= |list7= |list8= |list9= |list10= }} |list10={{Navbox|child |title=[[900 (tiro)|900]] |state={{if|eq|{{{1|}}}|9|uncollapsed|collapsed}} |list1= |list2= |list3= |list4= |list5= |list6= |list7= |list8= |list9= |list10= }} |list11={{Navbox|child |title=[[1000 (tiro)|1000]] |state={{if|eq| {{{1|}}}|10|uncollapsed|collapsed}} |list1= |list2= |list3= |list4= |list5= |list6= |list7= |list8= |list9= |list10= }} |below=Tirooyinka qoraalkooda la waaweyneeyay waa [[Tiro mutuxan|tirooyin mutuxan]]}} <noinclude> {{Documentation}} [[Category:Tusmo xisaab]] </noinclude> 8hh4g5x53k6id8mk9bby71e4wkdeomp Abokor muuse 0 39797 305549 305476 2026-08-20T10:46:58Z Muuse8 36079 /* Geed qabiil */ 305549 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry| United States}}|region3={{flagcountry|Turkey}}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor'','' [[Carabi]]: أبوبكر ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Dulmar Guud == The Abokor is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref> ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'', ''[[Muuse Dhimbil]]'' ===Saltanate of Abokor Musa=== Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. ==Qaybinta== Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road (Wadada Madaarka Egal)'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Geed qabiil== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagale) ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Wa'eys Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arrale Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Ibrahim Abokor ***********Mohamed Ibrahim ************Jibril Mohamed ************Salah Mohamed *************Osman Salah **************Abokor Osman ***************Hassan Abokor ****************Muuse Hassan ****************Laqshe Hassan ****************Basiralle Hassan ****************Dhimbil Hassan *****************'''Mohammed Dhimbil''' ******************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie) ******************Fatah Mohamed (Rer Fatah) ******************Gulled Mohamed (Rer Guled) ******************Musa Mohamed *******************Farah Muuse *******************Adawe Muuse *******************Yonis Muuse *******************Aden Muuse *****************'''Muuse Dhimbil''' ******************Abdalle Muse *******************Muse Abdalle ********************Mahamoud Muuse *********************Shirdon Mohamoud **********************Hamud Shirdon **********************Jama Shirdon **********************Geele Shirdon *********************Hildiid Mohamoud **********************Ali Hildiid **********************Osman Hildiid **********************Geedi Hildiid **********************Hersi Hildiid ********************Abdalleh Muuse *********************Jibirl Abdalle **********************Kalil Jibirl ***********************Hersi Kalil ***********************Egal Kalil ***********************Wais Kalil ***********************Ali kalil ************************Said Ali ************************Koshin Ali ************************Arale Ali ************************Osman Ali ************************Guled Ali ************************Amare Ali ************************Boqorreh Ali **********************Aden Jibril (Rer Adan) ************************Benin Aden ************************Nour Aden ************************Ali Aden ************************Adan Aden **********************Abdi Jibril ***********************Ali Abdi ************************Mumin Ali ************************Naleye Ali ************************Hussein Ali *************************Mohamed Hussien *************************Nour Hussein *************************Dirie Hussien **************************Hassan Dirie **************************Aden Dirie **************************Guled Dirie ***************************Abdalle Guled ***************************Mohamed Guled ***************************Jama Guled ***********************Nour Abdi (Rer Nuur) ************************Ismail Nour ************************Hersi Nour ************************Gabal Nour ************************Mohamed Nour ***********************Benin Abdi (Rer Benin) ************************Naleye Benin ************************Ahmed Benin ************************Hersi Benin ************************Warfa Benin ************************Samter Benin ************************Abdi Benin ************************Fatah Benin ************************Aden Benin ************************Dirie Benin ************************Farah Benin ************************Dahir Benin ************************Arale Benin ************************Guled Benin ************************Shirwa Benin ************************Abane Benin ************************Abdille Benin ************************Yusuf Benin ************************Arale Benin ************************Roble Benin ************************Osman Benin ***********************Abdille Abdi ************************Gallab Abdille (Rer Gallab) *************************Ismail Gallab *************************Asker Gallab ***********************Eiae Abdille (Rer Eiye) ************************Gulled Eiye ************************Sharmake Eiye ***********************Mohamed Abdille ************************Ahmed Mohamed *************************Samter Ahmed *************************Ziyad Ahmed *************************Mayle Ahmed *************************Elmi Ahmed *************************Warfa Ahmed *************************Geedi Ahmed *************************Amanle Ahmed *************************Food Ahmed *************************Roble Ahmed *************************Ainanshe Ahmed *************************Wais Ahmed *************************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) **************************Ismail Dhible **************************Barre Dhible *************************Ali Ahmed (Rer Ali) *************************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) **************************Derie Gubadleh (Rer Dirie) **************************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) ******************'''Ahmed Dhimbil''' ********************Musa Ahmed ********************Osman Ahmed ********************Liban Ahmed *********************Abdi Liban **********************Osman Abdi **********************Dalal Abdi **********************Ismail Abdi **********************Mohammed Abdi ***********************Sarar Mohamed ***********************Ahmed Mohamed **********'''Aden Abokor''' *************Awal Aden (Rer Cawl) **************Mahamoud Awal **************Hussien Awal **************Farah Awal **************Abdi Awal *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle ***************Ahmed Abdalle ****************Halas Ahmed (Rer Halas) ****************Egal Ahmed (Rer Egal) ****************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Shacab caan ah== * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Aadan Mooge Hirsi– was a respected SNM freedom fighter and intellectuals * Suldan Osman Baane –traditional leader * Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia * Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician * Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader. * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Hussein Habane - is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} lksjasksxrbwwe6o85k41kqyawlwu4g 305550 305549 2026-08-20T10:48:55Z Muuse8 36079 /* Dulmar Guud */ 305550 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Masar}}|group=Abokor <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry| United States}}|region3={{flagcountry|Turkey}}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor'','' [[Carabi]]: أبوبكر ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Dulmar Guud == The Abokor is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref><ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref> ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'', ''[[Muuse Dhimbil]]'' ===Saltanate of Abokor Musa=== Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. ==Qaybinta== Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road (Wadada Madaarka Egal)'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Geed qabiil== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagale) ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Wa'eys Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arrale Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Ibrahim Abokor ***********Mohamed Ibrahim ************Jibril Mohamed ************Salah Mohamed *************Osman Salah **************Abokor Osman ***************Hassan Abokor ****************Muuse Hassan ****************Laqshe Hassan ****************Basiralle Hassan ****************Dhimbil Hassan *****************'''Mohammed Dhimbil''' ******************Mucawiye Mohamed (Rer Mucawie) ******************Fatah Mohamed (Rer Fatah) ******************Gulled Mohamed (Rer Guled) ******************Musa Mohamed *******************Farah Muuse *******************Adawe Muuse *******************Yonis Muuse *******************Aden Muuse *****************'''Muuse Dhimbil''' ******************Abdalle Muse *******************Muse Abdalle ********************Mahamoud Muuse *********************Shirdon Mohamoud **********************Hamud Shirdon **********************Jama Shirdon **********************Geele Shirdon *********************Hildiid Mohamoud **********************Ali Hildiid **********************Osman Hildiid **********************Geedi Hildiid **********************Hersi Hildiid ********************Abdalleh Muuse *********************Jibirl Abdalle **********************Kalil Jibirl ***********************Hersi Kalil ***********************Egal Kalil ***********************Wais Kalil ***********************Ali kalil ************************Said Ali ************************Koshin Ali ************************Arale Ali ************************Osman Ali ************************Guled Ali ************************Amare Ali ************************Boqorreh Ali **********************Aden Jibril (Rer Adan) ************************Benin Aden ************************Nour Aden ************************Ali Aden ************************Adan Aden **********************Abdi Jibril ***********************Ali Abdi ************************Mumin Ali ************************Naleye Ali ************************Hussein Ali *************************Mohamed Hussien *************************Nour Hussein *************************Dirie Hussien **************************Hassan Dirie **************************Aden Dirie **************************Guled Dirie ***************************Abdalle Guled ***************************Mohamed Guled ***************************Jama Guled ***********************Nour Abdi (Rer Nuur) ************************Ismail Nour ************************Hersi Nour ************************Gabal Nour ************************Mohamed Nour ***********************Benin Abdi (Rer Benin) ************************Naleye Benin ************************Ahmed Benin ************************Hersi Benin ************************Warfa Benin ************************Samter Benin ************************Abdi Benin ************************Fatah Benin ************************Aden Benin ************************Dirie Benin ************************Farah Benin ************************Dahir Benin ************************Arale Benin ************************Guled Benin ************************Shirwa Benin ************************Abane Benin ************************Abdille Benin ************************Yusuf Benin ************************Arale Benin ************************Roble Benin ************************Osman Benin ***********************Abdille Abdi ************************Gallab Abdille (Rer Gallab) *************************Ismail Gallab *************************Asker Gallab ***********************Eiae Abdille (Rer Eiye) ************************Gulled Eiye ************************Sharmake Eiye ***********************Mohamed Abdille ************************Ahmed Mohamed *************************Samter Ahmed *************************Ziyad Ahmed *************************Mayle Ahmed *************************Elmi Ahmed *************************Warfa Ahmed *************************Geedi Ahmed *************************Amanle Ahmed *************************Food Ahmed *************************Roble Ahmed *************************Ainanshe Ahmed *************************Wais Ahmed *************************Dhible Ahmed (Rer Dhibleh) **************************Ismail Dhible **************************Barre Dhible *************************Ali Ahmed (Rer Ali) *************************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) **************************Derie Gubadleh (Rer Dirie) **************************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) ******************'''Ahmed Dhimbil''' ********************Musa Ahmed ********************Osman Ahmed ********************Liban Ahmed *********************Abdi Liban **********************Osman Abdi **********************Dalal Abdi **********************Ismail Abdi **********************Mohammed Abdi ***********************Sarar Mohamed ***********************Ahmed Mohamed **********'''Aden Abokor''' *************Awal Aden (Rer Cawl) **************Mahamoud Awal **************Hussien Awal **************Farah Awal **************Abdi Awal *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle ***************Ahmed Abdalle ****************Halas Ahmed (Rer Halas) ****************Egal Ahmed (Rer Egal) ****************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Shacab caan ah== * Mahamoud Ismail Gabush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Aadan Mooge Hirsi– was a respected SNM freedom fighter and intellectuals * Suldan Osman Baane –traditional leader * Shiekh Harreed – Scholar and Religious leader * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Abdishakur Roble Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia * Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician * Ughaz Ali-Abdi – A revered clan elder (Ugaas) and highly respected traditional leader. * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Hussein Habane - is a Lieutenant in the Somaliland Coast Guard * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} fil9386z4d3okege9e5znl2w3hbhxsc Beesha Iidle Biciide 0 40939 305548 305478 2026-08-20T09:17:39Z ~2026-40195-67 46556 /* */ 305548 wikitext text/x-wiki '''<big><u>BEESHA IIDLE BICIIDE (HABARJECLO)</u></big>''' Beesha Iidle Biciide waa beel ka tirsan Habar Jeclo Gaar ahaan Muuse Abokor. Waxa ay degaan degaano ka tirsan G.Sanaag. sida Ceel-Afweyn, Bixin, Biyo dhacay, Dhabar-Dalool, Suuf-Dheere iyo Ceerigabo. Waxa kaso jeeda beesha Siyaasiyiin, Saraakiil iyo cuqaal aad uga so dhex muuqday halgankii xornimo doonka somaliland. == Deegaannada ay degaan == Beesha Iidle Biciide waxaa lagu sheegaa inay degto deegaannadan: * Bixin * Suf-dheere * Biyo-dhacay * Garuuble * Dhabar-dalool * Ceel Afweyn * Ceerigaabo ■ '''IIDLE BICIIDE...''' == Jilibyada == Beesha Iidle Biciide waxay u kala baxdaa jilibyadan: * Rooble * Saalax * Wacays * Maxamed Cabdi * Xareed * Cabdulle Cabdi ■ <code>Reer Daahir</code> ■ <code>Reer Axmed</code> ■ <code>Reer Dhunkaall</code> == Dadka caanka ah == === MUJAAHIDIINTA === ● C/laahi Saalax Oogle ● Alyoos Jaamac Ducaale ● Yaasin Jaamac Ducaale PG ● Maxamed Cabdi Cabdulle === SIYAASIYIINTA === ● Siyaasi Ismaaciil Faarax Maxamed (DAD-QAL) Mid kamida Aasaasayaashi xisbigii UDUB ● Siyaasi Cismaan Faarax Maxamed (Hamasholl) ● Siyaasi Axmed Siciid Maxamed ( Godane) DG Agaasimaha Guud ee Ciyaara ● Xill-dhibaan Sahal Mire === MADAX DHAQAMEEDKA BEESHA === ● Chief Caaqil Faarax Maxamed Dhunkaall ● Cheif Caaqil Aadan cabdi ● Cheif Caaqil Cabdulle Cade ● Cheif Caaqil Cawl cabdulle nuur ● Caaqil Ismaaciil Aadan cabdi ● Caaqil Cali Axmed Weyrax ● Caaqil maxamed ismaaciil Aadan ● Caaqil Ismaaciil Axmed Weyrax ● Caaqil Cabdi cawl Cabdulle '''ODAYAASHA BEESHA''' ● Cawil Mire Rooble ● Maxamuud Faarax Maxamed (hurre) ● Cali Cismaan Faarax (Cali madoobe) ● Maxamed Siciid Maxamed ● Iiman Cabdi Cabdulle ● Aw salaad ● ismaaciil Xuseen Gabaydhe ( Baylood) ● Rashiid Faarax Maxamed ● Rashiid Gadhoodhsade ● Maxamed ciise ● Ibraahin Axmed Weyrax ● Xasan Caateeye Dhunkaall ● Goox cabdi ● Siciid Maxamed Aadan '''DHALINYARADA BEESHA''' ● Axmed Aadan 《GANACSADE 》 ● Yaasiin Maxamuud Faarax 《GANACSADE 》 ● Saleeban Maxamed Siciid 《GANACSADE 》 ● Maxamed Faarax Darawal 《GANACSADE》 ● Saleeban Cabdullahi Cawed 《DR 》 ●Mukhtaar Maxamed Saalax 《ENGINEER 》 ● Maxamed Faarax Cali 《DR 》 ● Axmed Maxamuud Faarax 《GANACSADE 》 ● Nuux Hadhweyne 《ENGINEER 》 ● Cabdisalaan Jaamac Ciise 《DR 》 ● Cawil Aadan Axmed 《GANACSADE 》 ● C/raxmaan xusen Aadan《GANACSADE 》 ● Maxamuud cilmi 《AQOONYAHAN 》 co9yyp6liihzxynugic1vc5vyd7ie6m