Wikipedia
sowiki
https://so.wikipedia.org/wiki/Bogga_Hore
MediaWiki 1.47.0-wmf.22
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
Portal
Portal talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Yukrayn
0
5967
310044
300197
2026-10-05T12:24:03Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
310044
wikitext
text/x-wiki
{{Coord|49|N|32|E|scale:10000000_source:GNS|display=title}}
{{Infobox country
| latd=50
| latm=27
| latNS=N
| longd=30
| longm=30
| longEW=E
| conventional_long_name =Ukraine
| native_name = {{native name|ua|Україна|italics=no|icon=no}}<br />''{{small|Ukrayina}}''
| image_flag = Flag of Ukraine.svg
| image_coat = Coat of Arms of Ukraine.svg
| common_name = Ukraine
| national_anthem = {{lang|uk-Latn|"''[[Shche ne vmerla Ukraina|Shche ne vmerly Ukrainy ni slava ni volya]]''"}}<br /><small>"Guusha iyo horumarka Ukraine ma dhiman" </small><br /><center> </center>
| image_map = Europe-Ukraine (1991-2014).svg
| map_caption ={{unbulleted list|{{map caption |country={{nobold|Ukraine}} |location_color=green |region=Europe |region_color=dark grey}}}}
| capital = [[Kiev]]
| largest_city = caasimad
<!-- Please discuss on talk before changing any languages. -->
| official_languages = Luuqada Ukrainian
| regional_languages =
{{collapsible list
|titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;
|title = 18 languages<ref>{{cite web | url=http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/5029-17 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20140214125040/http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/5029-17 | archivedate=14 February 2014 | title=Law of Ukraine "On Principles of State Language Policy" (Current version — Revision from 1 February 2014) | publisher=Zakon2.rada.gov.ua | work=Document 5029-17, Article 7: Regional or minority languages Ukraine, Paragraph 2 | date=1 February 2014 | accessdate=30 April 2014}}</ref> |[[Armenian language|Armenian]] |[[Azerbaijani language|Azerbaijani]] |[[Belarusian language|Belarusian]] |[[Bulgarian language|Bulgarian]] |[[Crimean Tatar language|Crimean Tatar]] |[[Gagauz language|Gagauz]] |[[German language|German]] |[[Greek language|Greek]] |[[Hungarian language|Hungarian]] |[[Karaim language|Karaim]] |[[Krymchak language|Krymchak]] |[[Moldovan language|Moldovan]] |[[Polish language|Polish]] |[[Romani language|Romani]] |[[Romanian language|Romanian]] |[[Russian language|Russian]] |[[Rusyn language|Rusyn]] |[[Slovak language|Slovak]] |[[Yiddish language|Yiddish]]
}}
| ethnic_groups =
{{unbulleted list
| 77.8% Ukrainians
| 17.3% [[Ruushka]]
| {{nowrap|4.9% dad kale}}
}}
| ethnic_groups_year = 2001
| demonym = [[Ukrainians|Ukrainian]]
| government_type = {{nowrap|Maamul baarlamaan, madaxweyne<br />[[Jamhuriyadda|Jamhuuriyad]]}}
| leader_title1 = [[Madaxweyne]]
| leader_name1 = [[Volodymyr Zelenskyy]]
| leader_title2 = Raiisal wasaare
| leader_name2 = [[Yulia Svyrydenko]]
| leader_title3 = Madaxa Baarlamaanka
| leader_name3 = [[Ruslan Stefanchuk]]
| legislature = Verkhovna Rada
| established_event1 = Kievan Rus'
| sovereignty_type = Samaysanka wadanka
| established_event2 = {{nowrap|Boqortooyo Galicia–Volhynia}}
| established_date1 = 882
| established_event3 = {{nowrap|Zaporizhian Host}}
| established_date2 = 1199
| established_event4 = Xoriyada ka qaatey [[Ruushka|Boqortooyadii Ruushka]]; Jamhuuriyada Ukraine
| established_date3 = 17 August 1649
| established_event5 = Jamhuriyada Galbeedka Ukraine
| established_date4 = 7 November 1917
| established_event6 = Ukrainian SSR
| established_date5 = 1 November 1918
| established_event7 = Carpatho-Ukraine
| established_date6 = 10 March 1919
| established_event8 = {{nowrap|[[Midowga Sofiyet|Midowga Sofiyet<br />Galbeedka Ukraine]]}}
| established_date7 = 8 October 1938
| established_event9 = {{nowrap|Madax banaanida<br />Ukrainia}}
| established_date8 = 15 November 1939
| established_event10 = {{nowrap|Ku dhawaaqdey madaxbanaani}}
| established_date9 = 30 June 1941
| established_date10 = 24 August 1991<sup>a</sup>
| area_km2 = 603,500<ref>{{cite web|url=https://data.un.org/CountryProfile.aspx?crName=UKRAINE|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120504073625/http://data.un.org/CountryProfile.aspx?crName=Ukraine|archivedate=4 May 2012|title=UNdata – country profile – Ukraine|publisher=United Nations}}</ref>
| area_rank = 46th
| area_sq_mi = or 233,013<!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| percent_water = 7
| population_estimate =42,539,010<ref>{{cite web |url=http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/eng/news/op_popul_e.asp |title=Population (by estimate) as of 1 April, 2016. |publisher=State Statistics Service of Ukraine |accessdate=1 April 2016 |ciwaan=Nuqul Archive |archive-date=8 Bisha Sideedaad 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160808023040/http://database.ukrcensus.gov.ua/PXWEB2007/eng/news/op_popul_e.asp |dead-url=yes }}</ref>
| population_census = 48,457,102
| population_estimate_year = 2016
| population_estimate_rank = 32nd
| population_census_year = 2001
| population_density_km2 = 73.8
| population_density_rank = 115th
| population_density_sq_mi = 191 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]-->
| GDP_PPP = $347.885 billion<ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2016/01/weodata/weorept.aspx?sy=2014&ey=2021&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=62&pr1.y=1&c=913%2C922%2C926&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Report for Selected Countries and Subjects|work=World Economic Outlook Database, April 2016|publisher=[[International Monetary Fund]]|date=April 2016|accessdate=12 August 2016}}</ref> <!--Do not use CIA factbook as source!-->
| GDP_PPP_year =
| GDP_PPP_rank =
| GDP_PPP_per_capita = $7,721<!--Do not use CIA factbook as source!-->
| GDP_PPP_per_capita_rank =
| GDP_nominal = $ 100.00 Billion
| GDP_nominal_year = 2022
| GDP_nominal_rank =
| GDP_nominal_per_capita = $1,854 <!--Do not use CIA factbook as source!-->
| GDP_nominal_per_capita_rank =
| Gini = 24.6 <!--number only-->
| Gini_year = 2013
| Gini_change = <!--increase/decrease/steady-->
| Gini_ref = <ref>{{cite web |url= http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI |title= Gini index |publisher=[[World Bank]] |accessdate= 21 November 2015}}</ref>
| Gini_rank =
| HDI = 0.747 <!--number only-->
| HDI_year = 2014 <!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year-->
| HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady-->
| HDI_ref = <ref>{{cite web|format=PDF|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr_2015_statistical_annex.pdf|title=Human Development Report 2015 Statistical Annex|date=14 December 2015|accessdate=15 December 2015}}</ref>
| HDI_rank = 81st
| currency = [[Ukrainian hryvnia]]
| currency_code = UAH
| time_zone = [[Eastern European Time|EET]]
| utc_offset = +2<ref>{{cite web|url=http://ua.korrespondent.net/ukraine/events/1273613-rishennya-radi-ukrayina-30-zhovtnya-perejde-na-zimovij-chas|script-title=uk:Рішення Ради: Україна 30 жовтня перейде на зимовий час|trans-title=Rada Decision: Ukraine will change to winter time on 30 October|language=uk|publisher=korrespondent.net|date=18 October 2011|accessdate=31 October 2011}}</ref>
| utc_offset_DST = +3
| time_zone_DST = [[Eastern European Summer Time|EEST]]
| drives_on = [[Wado marista baabuurta|midig]]
| calling_code = +380
| cctld = {{unbulleted list |[[.ua]] |[[.укр]]}}
| footnote_a = Markii wadanka Ukraine xoriyada ku dhawaaqey waxaa sharci kala qorteen Midowgi Sofiyeeti 1 December.
| area_magnitude = 1 E11
| country_code = UKR
}}
'''Ukraine''' ({{lang-ar|أوكرانيا}}; {{IPAc-en|audio=en-us-Ukraine.ogg|juː|ˈ|k|r|eɪ|n}}; {{lang-uk|Україна}}) wadan nooc boqortooyo ah oo dhaca [[Yurub|Bariga Qaarada Yurub]],<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/up.html|title=The World Factbook – Ukraine|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|date=7 January 2014|accessdate=23 January 2014|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=9 Bisha Todobaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160709035611/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/up.html|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite book|author1=Richard Chin|author2=Menghis Bairu|title=Global Clinical Trials: Effective Implementation and Management|url=https://books.google.com/books?id=owsHh0v-QT4C&pg=PA345|accessdate=20 October 2015|year=2011|publisher=Academic Press|isbn=978-0-12-381538-5|page=345}}</ref><ref>{{cite book|author1=Chandler Evans|author2=Robert Sellers Smith|title=Future of Google Earth|url=https://books.google.com/books?id=JXPK9Qp8Yu8C&pg=PT88|accessdate=20 October 2015|date=5 December 2007|publisher=Madison Publishing Company|isbn=978-1-4196-8903-1|page=88}}</ref><ref>{{cite web|title=Basic facts about Ukraine|url=http://www.ukrconsul.org/BASIC_FACTS.htm|publisher=Ukrainian consul in NY|accessdate=10 November 2010|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=26 Bisha Saddexaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160326032109/http://ukrconsul.org/BASIC_FACTS.htm|dead-url=yes}}</ref> taasi oo xad kala wadaagta wadanka [[Ruushka]] dhinaca bariga iyo waqooyiga, haka wadanada [[Boland]], [[Slovakia]], [[Hungary]], [[Romania]], iyo Moldova xad kala leedahay dhinaca koonfur iyo waqooyi.<ref>[http://www.bbc.com/news/world-europe-26644082 Russia's Crimea plan detailed, secret and successful]</ref>
[[File:Flag_of_Ukraine.svg|Flag_of_Ukraine.svg|thumb|]]
[[File:LocationUkraine.png|thumb|]]
Ukraine waa wadan ku yaalo bariga [[Yurub]]. wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada [[Ruushka]], [[Belarus]], [[Boland]], [[Islofaakiya]], [[Hungaria]], [[Romania]] iyo [[Moldofa]], dhinaca koonfurta neh waxaa kaga dhegen [[Badda Madow]].
Dhulka Ukraine ee casriga ah ayaa lagu noolaa ilaa 32,000 CH. Intii lagu guda jiray qarniyadii dhexe, meeshan waxay ahayd xarun muhiim u ah dhaqanka Bariga Slavic, oo leh awood awood leh oo ka mid ah Ruushka Ruushka 'taasoo asaas u ah aqoonsiga Ukrain. Ka dib markii ay burburtay qarnigii 13aad, dhulku waxa uu ku tartamayey, xukumay oo kala qaybiyey awoodo kala duwan, oo ay ku jiraan Lithuania, Poland, Austria-Hungary, Boqortooyada Boqortooyada iyo Ruushka. Jamhuuriyaddii Cossack ayaa soo baxday oo ay barwaaqay qarnigii 17aad iyo 18aad, laakiin dhulkeeda waxay ugu dambeyntii kala qaybsantay Booliska iyo Boqortooyada Ruushka, ugu dambayntii waxay si buuxda ugu biirtay Midawga Soofiyeeti ee Ruushka ah dhammaadkii 1940-kii oo ahaa Jamhuuriyadda Ruushka ee Ruushka. 1991kii waxay Ukraine ka heshay madax-bannaanidii Midawga Soofiyeedka ka dib markii ay burburtay dhammaadkii dagaalkii qaboobaa. Ka hor intaanay madaxbannaan, Ukraine waxaa sida caadiga ah loogu yeeraa Ingiriis sida "The Ukraine", laakiin ilaha tan iyo markaas ayaa u dhaqaaqay in ay "ka" ka soo magaca Ukraine ee dhammaan isticmaalka. [15]
Ka dib markii madax-bannaanidooda, Ukraine waxay ku dhawaaqday inay tahay gobol dhexdhexaad ah. [16] Si kastaba ha ahaatee, waxay sameysey iskaashi milatari oo xadidan oo lala galo Federaalka Ruushka iyo wadamada kale ee CIS iyo wadashaqeyn la leh NATO 1994-kii. Sannadkii 2013, ka dib markii xukuumaddii madaxweyne Viktor Yanukovych ay go'aansatay in ay joojiso heshiiska Heshiiska Midowga Yurub ee Midowga Yurub iyo xiriirka dhaqaale ee dhaqaale ee Ruushka, dalal dhowr bilood ah oo mudaharaadyo iyo dibad-baxyo loo yaqaano Euromaidan oo bilowday, kaas oo markii dambe sii socday 2014 oo ah kacaankii Ukreleeciga ee u horseeday in la afgembiyo Yanukovych iyo dhisidda dawlad cusub. Munaasabadani waxay aasaaseen asalka jinsi ee Crimea by Ruushka March 2014, iyo Dagaalkii Donbass ee April 2014. 1 Janaayo 2016, Ukraine codsatay qaybta dhaqaale ee Deegaanka Deep iyo Comprehensive Trade Area oo leh Midowga Yurub.
Ukraine waa dal soo kobcaya, waxaana uu ku jiraa 84th Index Index. Ilaa 2018, Ukraine waxay leedahay dakhliga shakhsiyadeed ee ugu hooseeya, [18] iyo kan labaad ee ugu hooseeya ee Europe ah. Waxa kale oo ay ka jirtaa heer aad u sarreeya iyo musuqmaasuq ba'an. [19] Si kastaba ha ahaatee, sababtoo ah beeralayda beeraha badan ee beeraha, Ukraine waa mid ka mid ah dhoofiyayaasha ugu ballaaran adduunka. [20] [21] Ukraine sidoo kale waxay haysaa ciidamada militariga labaad ee ugu weyn Europe ka dib markii Ruushka. Waddanku wuxuu ku noolyahay dad badan oo qowmiyado kala duwan ah, 77.8 boqolkiiba oo ka mid ah dadka reer Ukrain, waxaa ku xiga dad aad u tiro badan oo reer Ruush ah, sidoo kalena Georgiyaanka, Romaaniyiinta, Belarusiyaanka, Boqortooyada Crimean, Bulgariansiska iyo Hungariinta. Ukraine waa Jamhuuriyad midaysan oo hoos timaada nidaam semi-madaxweyne oo leh awoodo kala duwan: waaxyaha sharci dajinta, fulinta iyo garsoorka. Wadanku waa xubin ka mid ah Qaramada Midoobay, Golaha Yurub, OSCE, ururka GUAM, iyo mid ka mid ah dawladaha aasaasiga ah ee Dowladaha Madaxbannaan (CIS).
==Dhaqaalaha==
Laga soo bilaabo 1990 ilaa 2013, dakhliga dhabta ah wuxuu hoos u dhacay 42%, sannadkii 2019-kiina wuxuu hoos u dhacay 6%<ref>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/na002100-01#Text |access-date=2025-12-19 |archive-date=2025-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250526175335/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/na002100-01#Text |url-status=dead}}</ref><ref>http://www.ukrstat.gov.ua/operativ/operativ2005/gdn/dvn_ric/dvn%20_u/dvn_u.htm
</ref><ref>http://www.ukrstat.gov.ua/operativ/operativ2008/gdn/dvn_ric/dvn_ric_u/dn_reg2008_u.html
</ref><ref>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://istmat.info/files/uploads/53219/sodruzhestvo_nezavisimyh_gosudarstv_v_1997_godu_ezhegodnik.pdf |access-date=2025-12-19 |archive-date=2021-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211130235655/http://istmat.info/files/uploads/53219/sodruzhestvo_nezavisimyh_gosudarstv_v_1997_godu_ezhegodnik.pdf |url-status=dead }}</ref>.
Saamiga kharashka guryaha iyo adeegyada bulshada ee Ukraine ayaa ka kordhay 3 ilaa 14.6% laga bilaabo 1985 ilaa 2019. Markii loo gudbay hanti-wadaagga, wax soo saarka xoolaha ayaa sidoo kale hoos u dhac weyn soo gaaray, taasoo ka sii darnayd xilligii abaarta.<ref><nowiki>https://ic.pics.livejournal.com/blender_chat/82014120/549969/549969_original.png</nowiki></ref>
Sahan la sameeyay ayaa lagu sheegay in 45% dadka reer Ukraine ay u arkaan in dakhligoodu uusan ku filnayn nolol caadi ah, 60% dadka ka jawaabay ee da'doodu ka weyn tahay 35 sano waxay isku raacsan yihiin in nolosha Midowga Soofiyeeti ay ka fiicnayd burburkii ka dib. Isla mar ahaantaana, 23% dadka reer Ukraine ee la wareystay waxay aaminsan yihiin in noloshu ay soo hagaagtay tan iyo burburkii Midowgii Soofiyeeti.<ref>https://www.epravda.com.ua/rus/news/2020/04/28/659898/</ref>
Qiyaastii 20% baabuurta Ukraine sanadkii 2017 waxaa la soo saaray ka hor 1985, celceliska da'da baabuurta xamuulka ah waa 22.4 sano sanadka 2020.<ref>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://cdn.autocentre.ua/images/stories/2016/02/24/b/runok3.jpg |access-date=2025-12-19 |archive-date=2026-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260104165124/https://cdn.autocentre.ua/images/stories/2016/02/24/b/runok3.jpg |url-status=dead }}</ref>
Haddii laga bilaabo 1913 ilaa 1990, wax soo saarka tamarta korontada ee SSR-ka Yukreeniyaan uu ka kordhay 0.5 bilyan kWh/sanadkii ilaa 298.5 bilyan, ama 600 jeer, lidkeeda, laga bilaabo 1990 ilaa 2018, ay hoos ugu dhacday 148.3 bilyan, ama kala bar.<ref>https://ic.pics.livejournal.com/blender_chat/82014120/360917/360917_900.png </ref> <ref>https://ic.pics.livejournal.com/blender_chat/82014120/361119/361119_900.png </ref>
==List of oblasts==
{| class="sortable wikitable"
|- style="background:#ddd; vertical-align:top;"
! Region
! [[Hierarchical administrative subdivision codes|HASC]]
! Area (km<sup>2</sup>)
! Population (2010)
! Pop. density
! Administrative center
! Raions/Districts
! Cities of regional significance {{#tag:ref|"[[City of regional significance (Ukraine)|cities of oblast significance]]" is a translation of {{lang-uk|Міста обласного значення}}.|group="nb"}}
|-
|Cherkasy Oblast
|'''CK'''
|20,891
|1,291,135
|61.80
|[[Cherkasy]]
|20
|6
|-
|Chernihiv Oblast}}
|'''CH'''
|31,851.3
|1,104,241
|34.67
|[[Chernihiv]]
|22
|3
|-
|Chernivtsi Oblast
|'''CV'''
|8,093.6
|903,782
|111.67
|[[Chernivtsi]]
|11
|2
|-
|Dnipropetrovsk Oblast
|'''DP'''
|31,900.5
|3,344,073
|104.83
|[[Dnipro]]
|22
|13
|-
|Donetsk Oblast
|'''DT'''
|26,505.7
|4,448,031
|167.81
|[[Donetsk]]
|18
|28
|-
|Ivano-Frankivsk Oblast
|'''IF'''
|13,894.0
|1,380,770
|99.38
|[[Ivano-Frankivsk]]
|14
|5
|-
|Kharkiv Oblast
| '''KK'''
|31,401.6
|2,755,177
|87.74
|[[Kharkiv]]
|27
|7
|-
|Kherson Oblast
|'''KS'''
|28,449
|1,091,151
|38.35
|[[Kherson]]
|18
|3
|-
|Khmelnytskyi Oblast
|'''KM'''
|20,636.2
|1,331,534
|64.52
|[[Khmelnytskyi, Ukraine|Khmelnytskyi]]
|20
|6
|-
|Kiev Oblast
|'''KV'''
|28,118.9
|1,719,602
|61.15
|[[Kiev]]
|25
|13
|-
|Kirovohrad Oblast
|'''KH'''
|24,577.5
|1,014,809
|41.29
|[[Kropyvnytskyi]]
|21
|4
|-
|Luhansk Oblast
|'''LH'''
|26,672.5
|2,300,412
|86.25
|[[Luhansk]]
|18
|14
|-
|Lviv Oblast
|'''LV'''
|21,823.7
|2,545,634
|116.65
|[[Lviv]]
|20
|9
|-
|Mykolaiv Oblast
|'''MY'''
|24,587.4
|1,186,452
|48.25
|[[Mykolaiv]]
|19
|5
|-
|Odessa Oblast
|'''OD'''
|33,295.9
|2,387,636
|71.71
|[[Odessa]]
|26
|7
|-
|Poltava Oblast}}
|'''PL'''
|28,735.8
|1,493,668
|51.98
|[[Poltava]]
|25
|5
|-
|Rivne Oblast
|'''RV'''
|20,038.5
|1,152,576
|57.52
|[[Rivne]]
|16
|4
|-
|Sumy Oblast
|'''SM'''
|23,823.9
|1,166,765
|48.97
|[[Sumy]]
|18
|7
|-
|Ternopil Oblast
|'''TP'''
|13,817.1
|1,086,694
|78.65
|[[Ternopil]]
|17
|1
|-
|Vinnytsia Oblast
|'''VI'''
|26,501.6
|1,646,250
|62.12
|[[Vinnytsia]]
|27
|6
|-
|Volyn Oblast
|'''VO'''
|20,135.3
|1,038,223
|51.56
|[[Lutsk]]
|16
|4
|-
|Zakarpattia Oblast
|'''ZK'''
|12,771.5
|1,246,323
|97.59
|[[Uzhhorod]]
|13
|5
|-
|Zaporizhia Oblast
|'''ZP'''
|27,168.5
|1,805,431
|66.45
|[[Zaporizhia]]
|20
|5
|-
|Zhytomyr Oblast
|'''ZT'''
|29,819.2
|1,283,201
|43.03
|[[Zhytomyr]]
|23
|5
|}
==Wararka dagaalka Ruushka iyo Yukrayn==
*https://www.rt.com/russia/521285-conflict-nuclear-holocaust-gabbard/
*https://www.japantimes.co.jp/news/2021/04/11/world/ukraine-war-russia-troops/
*https://www.dailysabah.com/politics/news-analysis/developments-on-the-moscow-ankara-line-and-the-ukraine-crisis
*https://www.euronews.com/2021/04/12/is-eastern-ukraine-slipping-back-into-a-full-blown-war
*https://www.latimes.com/world/la-fg-east-ukraine-fighting-2017-story.html
*https://www.swissinfo.ch/eng/swiss-president-calls-for-peaceful-solution-in-eastern-ukraine/45917996
==Visa Yukrayn==
<s>Russia</s>
== Documentary ==
* Anatomy ee Putinism (2023) <ref>[https://blog.poltava.to/pustovgar/17788/ Анатомія рашизму | Документальний цикл «Остання війна»]</ref>
==Sidoo kale fiiri==
*[[Yurub]]
*[[Midowga Yurub]]
* [[Andriy Mykolayovych Nesmaczny]]
* [[Dagaalki Russia /Ukraine 2022]]
* [[Dhibaatada qaxootiga Yukreeniyaan]]
* [[Roma (qaran)]]
==Xigasho==
* [https://www.jw.org/en/library/magazines/g20030322/A-Trip-on-the-Worlds-Longest-Trolleybus-Line/ A Trip on the World’s Longest Trolleybus Line]
* [https://www.jw.org/en/library/books/2002-Yearbook-of-Jehovahs-Witnesses/Ukraine/ Ukraine]
* [https://wol.jw.org/en/wol/d/r1/lp-e/101997284 Firm Hope Amid Chernobyl’s Gloom]
* [https://www.jw.org/en/library/magazines/g20050222/Where-Six-Continents-Meet/ Where Six Continents Meet]
* [https://www.jw.org/en/library/magazines/g20051022/Houses-With-Fur-Coats/ Houses With “Fur Coats”]
* [https://www.jw.org/en/library/magazines/g201003/The-Odessa-Catacombs-An-Underground-Maze/ The Odessa Catacombs—An Underground Maze]
* [https://www.jw.org/en/library/magazines/g201206/EURO-2012-A-Historic-Event/ EURO 2012—A Historic Event]
* [https://www.jw.org/en/library/magazines/g20050422/The-Valley-of-Blossoming-Beauty/ The Valley of Blossoming Beauty]
* [https://www.jw.org/en/library/series/more-topics/russia-invades-ukraine-bible-meaning-hope/ Russia Invades Ukraine]
{{Reflist}}
{{gumud}}
[[Category:Yurub]]
4550a5ipqf355hu75nkjbjb9n7g6pxt
Kitaabka quduska
0
8801
310045
305280
2026-10-05T21:06:08Z
~2026-53691-65
47715
310045
wikitext
text/x-wiki
[[File:Gutenberg Bible, Lenox Copy, New York Public Library, 2009. Pic 01.jpg|thumb|Kitaabka Baybalka ee [[Johannes Gutenberg|Gutenberg]] ee Laybareeriga Dadweynaha ee [[New York]]; waxaa iibsaday James Lenox sanadkii 1847, wuxuuna ahaa Kitaabkii ugu horreeyay ee Gutenberg ee uu iibsado muwaadin u dhashay Mareykanka]]
'''Kitaabka Quduuska''', oo sidoo kale loo yaqaan '''Baybalka Masiixiga''', waa ururinta qoraallada diimeed ee ka kooban Qorniinka Quduuska ah ee [[Masiixiyad|Masiixiyadda]]. Wuxuu ka kooban yahay laba ururin oo waaweyn oo kutub ah: [[Axdigii Hore]] iyo [[Axdiga Cusub]]. Axdigii Hore wuxuu ka kooban yahay kutubta Qorniinka Israa'iil, iyo qoraallo kale oo ay aqbalaan qaar ka mid ah dhaqamada Masiixiga; tirada, qaab-dhismeedka iyo kala-horraynta kutubtuna way ku kala duwan yihiin dhaqamada kala duwan.
Axdiga Cusubwuxuu ka kooban yahay qoraallo ka soo baxay [[Masiixiyad|Masiixiyadda]] hore, oo ay ka mid yihiin afarta [[Injiilka (Masiixiyad)|Injiil]], [[Falimaha Rasuullada]], waraaqaha loo nisbeeyo [[Bawlos ee Tarsos|Bawlos]] iyo qoraallo kale, wuxuuna yahay qaybta labaad ee Qorniinka Masiixiga. Ururinta qoraalladan oo dhan waxay udub-dhexaad u tahay shakhsiyadda [[Ciise|Ciise Masiix]], kaas oo noloshiisa, waxbariddiisa, dhimashadiisa iyo sarakiciddiisu yihiin xudunta farriinta Axdiga Cusub<ref>https://www.noloshacusub.com/kitaabka-quduuska-ah</ref>
Samaysanka kanonnada Baybalka wuxuu ahaa geeddi-socod tartiib tartiib ah, waxaana ugu dambayn dhaqamada kala duwan ee Masiixigu sameysteen ururinno kutub ah oo aan si buuxda isugu mid ahayn.<ref>[https://wol.jw.org/so/wol/publication/r182/lp-so/bm Kitaabka Quduuska ah—Farriintiisa Maxay Tahay?]</ref> <ref>[https://www.jw.org/en/library/videos/#so/categories/VODBibleTeachings Tacliinta Kitaabka]</ref>[[File:Bible tana.jpg|thumb|Kitaabka quduska]]Baybalku wuxuu saamayn weyn ku yeeshay taariikhda Masiixiyadda iyo bulshooyin iyo dhaqamo badan. Qoraalladiisa waxaa loo bartay laguna fasiray dhinacyada fiqiga iyo cibaadada, sidoo kalena waxaa laga sameeyey daraasado taariikheed, afeed iyo suugaaneed. Tan iyo waqtiyadii hore, tarjumaadaha iyo faallooyinka Baybalku waxay gacan ka geysteen horumarinta afaf iyo dhaqammo suugaaneed kala duwan, halka sheekooyinkiisa, jilayaashiisa, fikradihiisa iyo mawduucyadiisu ay si weyn uga dhex muuqdeen [[Farshaxan|farshaxanka]], [[Suugaan|suugaanta]], [[Muusig|muusigga]], [[Sharc|sharciga]] iyo fikirka reer Galbeedka iyo gobollo kale oo dunida ah. Maanta, Baybalka waxaa si buuxda ama qayb ahaan loogu turjumay kumannaan luqadood.{{commons|Category:Bible|Kitaabka quduska}}
== Asalka erayga ==
Erayga la yiraahdo "Baybal" wuxuu ka yimid luuqadda [[Giriiga|Giriigga]]; waana kalmadda "Biblos", waxaana micnihiisu yahay "Kutub taxan oo isla xidhiidha". Haddaba Kitaabka Quduuska ah waxaa lagu qoray luuqado kala gedisan sida afka Cibraaniga afka Gariigga iyo afka Aramayag, waxaana la qoray wakhtiyo kala gedisan sidii uu Ilaahay ugu soo waxyoonayay nebiyaashiisii.<ref>https://www.noloshacusub.com/kitaabka-quduuska-ah</ref>
== Qaybo ==
Kitaabka Quduuska ah waxa loo kala qaybiyaa qaybo iyo kooxo kutub ah oo ku salaysan nooca iyo mawduuca qoraallada. Kala-horraynta iyo tirada kutubta waxay ku kala duwanaan karaan dhaqamada kala duwan ee Masiixiyadda.<ref>https://www.noloshacusub.com/kitaabka-quduuska-ah</ref> Qoraallada ka kooban Baybalka waxaa la qoray, la ururiyey, la gudbiyey oo la turjumay muddo qarniyo badan ah iyo duruufo taariikheed oo kala duwan. Tirada kutubtu waxay ku xiran tahay dhaqanka Masiixiga: kanonka Protestant-ku wuxuu ka kooban yahay 66 buug, kanonka Kaatoliga wuxuu ka kooban yahay 73 buug, halka kanonnada [[Ortodoksiga]] ee kala duwan ay ka kooban yihiin tiro kala duwan oo kutub dheeraad ah. Axdigii Hore wuxuu ugu horrayn ku qoran yahay ama laga soo gudbiyey [[Cibraaniga]] iyo [[Aramaayiga]], halka kutubta Axdiga Cusub lagu qoray [[Giriiggii Koine]].
=== [[Axdigii Hore]] ===
==== [[Towraad|Tawreedda]] ====
* Bilowgii
* Baxniintii
* Laawiyiintii
* Tirintii
* Sharciga
==== Kunoqoshadiisa ====
* Taariikhda
* Yashuuca
* Xaakinnada
* Ruud
* Samuu'eel Kowaad
* Samuu'eel Labaad
* Boqorradii Kowaad
* Boqorradii Labaad
* Taariikhdii Kowaad
* Taariikhdii Labaad
* Cesraa
* Nexemyaah
* Esteer
==== Gabayga ====
* Ayuub
* Sabuurradii
* Maahmaahyadii
* Wacdiyahii
* Gabaygii Sulaymaan
==== Waxyiga ====
* Ishacyaah
* Yeremyaah
* Baroorashadii
* Yeremyaah
* Yexesqeel
* Daanyeel
* Hoosheeca
* Yoo'eel
* Caamoos
* Cobadyaah
* Yoonis
* Miikaah
* Naxuum
* Xabaquuq
* Sefanyaah
* Xaggay
* Sekaryaah
* Malaakii
==== Kutubta deuterokaanooniga ah ====
* Toobit
* Yudith
* Xikmaddii Sulaymaan
* Sirak
* Baruuk
* Maccabiyos Kowaad
* Maccabiyos Labaad
=== [[Axdiga Cusub]] ===
==== [[Injiilka (Masiixiyad)|Injiilka]] ====
* Matayos
* Markos
* Luukos
* Yooxanaa
==== Falimaha Rasuullada ====
* Falimaha Rasuullada
==== Waraaqihii rasuul Bawlos qoray ====
* Rooma
* 1 Korintos
* 2 Korintos
* Galatiya
* Efesos
* Filiboy
* Kolosay
* 1 Tesaloniika
* 2 Tesaloniika
* 1 Timoteyos
* 2 Timoteyos
* Tiitos
* Filemon
==== Warqaddii Cibraaniyada iyo Waraaqaha Guud ====
* Cibraaniyada
* Yacquub
* 1 Butros
* 2 Butros
* 1 Yooxanaa
* 2 Yooxanaa
* 3 Yooxanaa
* Yuudas
==== Muujintii Yooxanaa ====
* Muujintii
== Sidoo kale eeg ==
* [[Axdigii Hore]]
** [[Towraad]]
** [[Sabuur]]
* [[Axdiga Cusub]]
* [[Ciise]]
== Linkiga Cadaymaha ==
<references/>
[[Category:Kitaabka quduska| ]]
[[category:Diin]]
[[Category:Masiixiyad]]
ee968ukimr8cvgunqlsvkqs1rgf9uw8
Waddanka Brazil Kubedka
0
34744
310048
303743
2026-10-06T11:40:42Z
~2026-53754-72
47727
/* Kubedka Brazil */
310048
wikitext
text/x-wiki
Waddanka Brazil Kubedka
[[File:Maracanã_2014_g.jpg|thumb|right|500px|]]
* [[FIFA]]
* [[CONMEBOL]]
{{Flag|Brazil}}
Dunida Tiroka '''3'''
Xulka kubadda cagta Brazil oo ka mid ah xulalka kubbadda cagta adduunka ee ugu guulaha badan, isla markaana marar badan ku guuleystay koobka adduunka dalal kala duwan, ayaa leh qaab ciyaareed gooni ah oo loo arko inuu yahay kubadda cagta Brazil.
==Kubedka Brazil==
* 2011 {{Flag|Brazil}} '''2-0''' {{Flag|Egypt}}
* 2013 {{Flag|Brazil}} '''3-0''' {{Flag|Spain}}
* 2018 {{Flag|Brazil}} '''2-0''' {{Flag|Croatia}}
* 2022 {{Flag|Brazil}} '''5-1''' {{Flag|Tunisia}}
* 2022{{Flag|Brazil}} 1-1 {{Flag|Croatia}}
* 2023 '''Uruguay''' '''2-0''' {{Flag|Brazil}}
* 2024 {{flag|Brazil}} 4-0 Peru
* 2025 Ecuador '''0-0''' {{Flag|Brazil}}
* 2026 Brazil '''4-0'''India
==Dharka Kubedka==
{{Flag|United States}} '''Nike'''
* 1 GK Alisson 2 October 1992 (age 29) 51 0 England Liverpool
* 12 GK Gabriel Chapecó 29 March 2000 (age 21) 0 0 Brazil Grêmio
* 23 GK Ederson 17 August 1993 (age 28) 17 0 England Manchester City
* 4 DF Marquinhos (vice-captain) 14 May 1994 (age 27) 64 4 France Paris Saint-Germain
* 13 DF Emerson 14 January 1999 (age 22) 6 0 England Tottenham Hotspur
* 14 DF Éder Militão 18 January 1998 (age 23) 19 1 Spain Real Madrid
* 16 DF Renan Lodi 8 April 1998 (age 23) 15 0 Spain Atlético Madrid
* 22 DF Gabriel 19 December 1997 (age 23) 0 0 England Arsenal
* 5 MF Fabinho 23 October 1993 (age 28) 22 0 England Liverpool
* 7 MF Gerson 20 May 1997 (age 24) 4 0 France Marseille
* 8 MF Fred 5 March 1993 (age 28) 23 0 England Manchester United
* 11 MF Philippe Coutinho 12 June 1992 (age 29) 63 18 Spain Barcelona
* 15 MF Edenílson 18 December 1989 (age 31) 2 0 Brazil Internacional
* 17 MF Lucas Paquetá 27 August 1997 (age 24) 28 6 France Lyon
* 9 FW Gabriel Jesus 3 April 1997 (age 24) 52 18 England Manchester City
* 18 FW Antony 24 February 2000 (age 21) 5 1 Netherlands Ajax
* 19 FW Raphinha 14 December 1996 (age 24) 5 2 England Leeds United
* 20 FW Vinícius Júnior 12 July 2000 (age 21) 9 0 Spain Real Madrid
* 21 FW Matheus Cunha 27 May 1999 (age 22) 4 0 Spain Atlético Madrid
gf2dtsqegmve3d00p17vv8638thv7tx
Waddanka Argentina Kubedka
0
34746
310046
296080
2026-10-06T10:37:59Z
~2026-53754-72
47727
/* Kubedka Argentina */
310046
wikitext
text/x-wiki
'''<big>Death</big> forever= Waddanka Argentina Kubedka'''
[[File:EstadioUnicoLaPlata_Interior_June2014.jpg|thumb|right|400px|]]
'''Argentina'''
* [[FIFA]]
* [[CONMEBOL]]
==Kubedka Argentina==
* 2007 {{Flag|Australia}} '''0-1''' '''Argentina'''
* 2009 {{Flag|France}} '''0-2''' '''Argentina'''
* 2013 {{Flag|Sweden}} '''2-3''' '''Argentina'''
* 2014 {{Flag|Germany}} '''2-4''' '''Argentina'''
* 2022 Argentina 4 '''3-3''' 2 {{Flag|France}} WCF 2022
* 2024 Argentina '''3-0''' El Salvador
* 2026 Argentina 5-0 Zambia
* 2026 Argentina '''7''' Bukina faso '''0'''
==Dharka Kubedka==
{{Flag|Germany}} '''Addidas'''
* 1 GK Franco Armani 16 October 1986 (age 35) 16 0 Argentina River Plate
* 12 GK Juan Musso 6 May 1994 (age 27) 2 0 Italy Atalanta
* 23 GK Emiliano Martínez 2 September 1992 (age 29) 14 0 England Aston Villa
* 2 DF Lisandro Martínez 18 January 1998 (age 23) 4 0 Netherlands Ajax
* 3 DF Nicolás Tagliafico 31 August 1992 (age 29) 36 0 Netherlands Ajax
* 4 DF Gonzalo Montiel 1 January 1997 (age 24) 13 0 Spain Sevilla
* 6 DF Germán Pezzella 27 June 1991 (age 30) 26 2 Spain Real Betis
* 8 DF Marcos Acuña 28 October 1991 (age 30) 39 0 Spain Sevilla
* 13 DF Cristian Romero 27 April 1998 (age 23) 10 1 England Tottenham Hotspur
* 19 DF Nicolás Otamendi 12 February 1988 (age 33) 87 4 [[Burtuqaal|Portugal]] Benfica
* 21 DF Nahuel Molina 6 April 1998 (age 23) 13 0 Italy Udinese
* 5 MF Leandro Paredes 29 June 1994 (age 27) 41 4 France Paris Saint-Germain
* 7 MF Rodrigo De Paul 24 May 1994 (age 27) 36 2 Spain Atlético Madrid
* 11 MF Ángel Di María 14 February 1988 (age 33) 118 22 France Paris Saint-Germain
* 14 MF Exequiel Palacios 5 October 1998 (age 23) 17 0 [[Jarmalka|Germany]] Bayer Leverkusen
* 17 MF Nicolás Domínguez 28 June 1998 (age 23) 11 1 Italy Bologna
* 18 MF Guido Rodríguez 12 April 1994 (age 27) 20 1 Spain Real Betis
* 20 MF Giovani [[Lo]] Celso 9 April 1996 (age 25) 36 2 England Tottenham Hotspur
* 9 FW Ángel Correa 9 March 1995 (age 26) 18 3 Spain Atlético Madrid
* 10 FW Lionel Messi (captain) 24 June 1987 (age 34) 158 80 France Paris Saint-Germain
* 15 FW Julián Álvarez 31 January 2000 (age 21) 5 0 Argentina River Plate
* 16 FW Joaquín Correa 13 August 1994 (age 27) 15 3 Italy Internazionale
* 22 FW Lautaro Martínez 22 August 1997 (age 24) 35 17 Italy Internazionale
7ynjuk24rz8hb5725biyh7ligo2cnzj
310047
310046
2026-10-06T10:38:47Z
~2026-53754-72
47727
/* Kubedka Argentina */
310047
wikitext
text/x-wiki
'''<big>Death</big> forever= Waddanka Argentina Kubedka'''
[[File:EstadioUnicoLaPlata_Interior_June2014.jpg|thumb|right|400px|]]
'''Argentina'''
* [[FIFA]]
* [[CONMEBOL]]
==Kubedka Argentina==
* 2007 {{Flag|Australia}} '''0-1''' '''Argentina'''
* 2009 {{Flag|France}} '''0-2''' '''Argentina'''
* 2013 {{Flag|Sweden}} '''2-3''' '''Argentina'''
* 2014 {{Flag|Germany}} '''2-4''' '''Argentina'''
* 2022 Argentina 4 '''3-3''' 2 {{Flag|France}} WCF 2022
* 2024 Argentina '''3-0''' El Salvador
* 2026 Argentina 5-0 Zambia
* 2026 Argentina '''7'''-'''0''' Bukina faso
==Dharka Kubedka==
{{Flag|Germany}} '''Addidas'''
* 1 GK Franco Armani 16 October 1986 (age 35) 16 0 Argentina River Plate
* 12 GK Juan Musso 6 May 1994 (age 27) 2 0 Italy Atalanta
* 23 GK Emiliano Martínez 2 September 1992 (age 29) 14 0 England Aston Villa
* 2 DF Lisandro Martínez 18 January 1998 (age 23) 4 0 Netherlands Ajax
* 3 DF Nicolás Tagliafico 31 August 1992 (age 29) 36 0 Netherlands Ajax
* 4 DF Gonzalo Montiel 1 January 1997 (age 24) 13 0 Spain Sevilla
* 6 DF Germán Pezzella 27 June 1991 (age 30) 26 2 Spain Real Betis
* 8 DF Marcos Acuña 28 October 1991 (age 30) 39 0 Spain Sevilla
* 13 DF Cristian Romero 27 April 1998 (age 23) 10 1 England Tottenham Hotspur
* 19 DF Nicolás Otamendi 12 February 1988 (age 33) 87 4 [[Burtuqaal|Portugal]] Benfica
* 21 DF Nahuel Molina 6 April 1998 (age 23) 13 0 Italy Udinese
* 5 MF Leandro Paredes 29 June 1994 (age 27) 41 4 France Paris Saint-Germain
* 7 MF Rodrigo De Paul 24 May 1994 (age 27) 36 2 Spain Atlético Madrid
* 11 MF Ángel Di María 14 February 1988 (age 33) 118 22 France Paris Saint-Germain
* 14 MF Exequiel Palacios 5 October 1998 (age 23) 17 0 [[Jarmalka|Germany]] Bayer Leverkusen
* 17 MF Nicolás Domínguez 28 June 1998 (age 23) 11 1 Italy Bologna
* 18 MF Guido Rodríguez 12 April 1994 (age 27) 20 1 Spain Real Betis
* 20 MF Giovani [[Lo]] Celso 9 April 1996 (age 25) 36 2 England Tottenham Hotspur
* 9 FW Ángel Correa 9 March 1995 (age 26) 18 3 Spain Atlético Madrid
* 10 FW Lionel Messi (captain) 24 June 1987 (age 34) 158 80 France Paris Saint-Germain
* 15 FW Julián Álvarez 31 January 2000 (age 21) 5 0 Argentina River Plate
* 16 FW Joaquín Correa 13 August 1994 (age 27) 15 3 Italy Internazionale
* 22 FW Lautaro Martínez 22 August 1997 (age 24) 35 17 Italy Internazionale
3pjd5mg61lzkosl1l1n4fxfx754b0cu