Wikipedia
sowiki
https://so.wikipedia.org/wiki/Bogga_Hore
MediaWiki 1.47.0-wmf.23
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
Portal
Portal talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Beeraley
0
18705
310110
155840
2026-10-07T13:41:49Z
GeertivpBot
34569
#pwb Copy label image
310110
wikitext
text/x-wiki
[[File:04-09-12-Schaupflügen-Fahrenwalde-RalfR-IMG 1232.jpg|thumb|Beerelay]]
'''Beerelay''' waa qofka ku shaqeysta miiga. Qofkaas oo kale wuuu koraaya dalag, xoolaha iyo lo' ujeeddada cunnidda.
[[Category:Shaqo]]
d401xz1s2cyntanf4yzjkln17lp2a4l
Radhi Jama
0
29804
310111
304534
2026-10-08T01:03:35Z
Hargrisa
47746
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|1 */
310111
wikitext
text/x-wiki
'''Radhi Jama''' waa qoraa oo faafintiisa ah ''gaslighting'', oo erey Ingiriis ah, micneheeda ah ''khiyaano''. Radhi waa nin oo ku nool Kanada iyo u shaqaysta xisbi siyaasadeed '''UCID''' ama '''Ururka Caddaalada iyo Daryeelka'''. Guud ahaan, qoraallada Radhi Jama waxay ka tirsan tahay khuraafaadka, aflagaad, xadgudubka iyo dacaayad xagga taariikhda Daraawiishta. Weliba, Radhi Jama wuxuu ku tilmaama gumeysiga inay ka sharaf badhan yihiin dadka daraawiishta ahaa.
==Khuraafaadka iyo masayrka==
Radhi Jama wuxuu ku dhashay magaalada Ceel Afweyn tobbanaadka 1970s dhexdeeda. Radhi Jama maalgelinta khuraafaadkiisa wuxuu ka helaa xisbiga siyaasadeed UCID. Ujeeddada Radhi Jama waxa weeyaan inuu jahwareer ku faafiyo taariikhda Soomaaliyeed, gaar ahaan, taariikhda Daraawiishta.
Guud ahaan, farriinta Radhi Jama waxa weeyaan nacaybta halgankii Darwiish, iyo gaar ahaan waxa weeyaan mid qabyaalad ah. Qabyaaladaas wuxuu ku diiradda saara inuu faafiyo wax la yiraahdo Jeegaanism, oo ficilkeeda ah, fidinta fikradda iyo dhulka beesha ictiraaf rabta.
Daabacaada Radhi Jama waxaa ka mid ah "History Of Sultan Nur Ahmed Aman 1837-1905 and the Somali Dervish". 2010kii ilaa 2011kii wuxuu Radhi Jama raadineyey xafiis oo ogeysiiska ama daabacaadda ka tirsan. Laakin kuligood way u diideen, sabab ahaan waxay sheegeen wargeyskiisa inay tahay macno darro oo khaldaan iyo been-abuur ah.
Gudagal fara badan ayuu kumbuyuutarkiisa ka tijaabiya oo kadib na ka qaybgala muran oo ka tirsan doorashada oo af ingiriis loo yaqaano "cherrypicking". Waxaa la sheegay, gabadh uu Radhi Jama ku bartay magaalada Edmonton Alberta, oo uu aad u jeclaa, baa doortay nin oo Dhulbahante ah. Xaaladaas waxaa wadnaha Radhi ku kiciyey Radhi oo Dhulbahante-nacayb ah. Isla markas ka bacdi, wuxuu Radhi yeeshay fikrad oo ka mid ah "anti-Dhulbahante".
==Midabtakoor==
Waxaa yaab ah, ninka Radhi Jama wuxuu hanuun iyo hagis ka qaata nimanka ee ugu midabtakoor iyo gumeysi jecel ah. Ninkaas ee midabtakoor iyo gumeysi jeceyl, qofkaas waa nin Ingiriis ee tariikhyahan loo yaqaano Roy Irons. Maxaa ku kalifay Radhi Jama inuu gumeysi-jecayl iyo midabtakoorka ee Roy Irons la mid ah ammaan mariyo? <ref>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://www.somalinet.com/forums/viewtopic.php?f=245&t=390015&sid=06efeac24ec383f93d9f3783fd8da971&start=15 |access-date=2020-01-13 |archive-date=2025-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250927075152/https://somalinet.com/forums/viewtopic.php?f=245&t=390015&start=15 |url-status=dead }}</ref><ref>https://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:xNWYWHOv8kQJ:https://archive.org/stream/HistoryOfSultanNurAhmedAman1837-1905AndTheSomaliDervish/Suldaan_Nuur_Axmed_Amaan_asaasayaashii_Daraawiishta_1838_djvu.txt+&cd=27&hl=en&ct=clnk&gl=uk</ref>
==Jawaabaha==
Mawduucyada oo khuraafaad ah, iyo jawaabaha waxaa ka mid ah:
*(Radhi) "Aw Jama wuxuu ahaa nin oo qabyaalad ah"
*(jawaab) Taas waa been. Xafiiska uu joogay, ee "Akadeemiyaha Dhaqanka" la odhan jirey, waxaa taliye ka ahaa niman iyo haween oo Dir, Hawiye iyo Raxanweyn ahaa oo la kulmi jireen.
*(Radhi) "Dawladda Hantiwadaagga ee Jaale Siad Barre wuu Dhulbahanteeyey taariikhda Daraawiishta"
*(jawaab) Taas waa been. Fikrada horjeedka baa run ah. Tobanaanshadii buugiisa la daabacay, ee tobanaanshaha 70s ahayd, waxay ahayd tobanaansho oo ka tirsanayd [[Soomaalinimo]]. Markii hore, taariikhda lama beddeli karo. Ta kale, James Hayes Sadler, oo hogaamiye ahaa wakhtiga gumeysiga, wuxuu ku yidhi abaanduulkii guud ee Eric Swayne, guutooyinka Daraawiishta waxay ku dhawayd gabi ahaanba Dhulbahante.
*(Radhi) "Aw Jama, wuu yarayn jirey qiimaha jilayaasha Darwiish ee Isaaq ahaa"
*(jawaab) Taas waa been. Haddii uu ka hadlaayo tixraacda ee jilayaasha ee 1919ka, isla bogga, qiimaha asalka ahaa, way ku qorantahay. Sawirraha Radhi waa sawirro oo sir ah, oo waliba qarinaaya bogga hore, ama kii dambe. Weliba, lacag-rasmiga xiligaas waxay ahayd macdinka ''Rupee''. Macdinka Rupee na, waxay ahayd lacag-rasmi oo sicir barar nugul ku ah.
==References==
{{reflist}}
[[Category:Halyeeyada somaliland]]
[[Category:Shaqsiyadaad]]
pbkwo7qbr6ehq4rbqi5wczouf5ehdbg
Lech Wałęsa
0
31229
310116
233111
2026-10-08T02:37:10Z
Raippa-Valli
47663
File
310116
wikitext
text/x-wiki
[[File:Lech Walesa - 2009.jpg|thumb|Lech Walesa (2009)]]
[[File:Strajk sierpniowy w Stoczni Gdańskiej im. Lenina 22.jpg|thumb|right|Wałęsa (1980)]]
'''Lech Wałęsa''' (wuxuu dhashay 29 Sebtember 1943) waa nin reer [[Boland|Poland]] ah, is-neceb yahay, iyo abaalmarinta Nobel Peace Prize, oo u soo shaqeeyey Madaxweynihii ugu horreeyay ee si dimuqraadi ah loo doorto Poland 1990-kii illaa 1995. Markab koronto yaqaaneed ah oo ganacsade ah, wuxuu noqday hogaamiyaha midnimada, waxayna horseed u noqotay dadaal dimuqraadi ah oo lagu guuleysto kaas oo 1989kii lagu soo afjaray xukunkii shuuciyadda ee Poland oo la keenay dhammaadkii Dagaalkii Qaboobaa.
Markii uu ka shaqeynayay Lenin Shipyard (oo hadda ah Gdańsk Shipyard), Wałęsa, oo koronto yaqaan ah, wuxuu u dhaqdhaqaaqay midow-ganacsi, kaas oo uu cadaadis ku saaray maamulayaasha shuuciyada, oo uu ilaalo ku hayey, shaqada ka eryay 1976, oo xiray dhowr jeer. Bishii Ogosto 1980, wuxuu door muhiim ah ka qaatay gorgortanka siyaasadeed ee horseeday heshiiskii burburay ee Gdańsk ee u dhexeeya shaqaalaha shaqada joogey iyo dawladda. Wuxuu iskaashi la sameeyay dhaq-dhaqaaqa isbahaysiga ganacsiga ee Solidarity kaasoo xubinnimadiisu kor u dhaaftay in ka badan toban milyan oo qof.
Ka dib markii lagu soo rogay sharciga dagaalka ee Poland iyo Solidarity la sharciyeeyey, Wałęsa mar labaad waa la qabtay. Markii laga sii daayay xabsiga, wuxuu sii waday dhaqdhaqaaqiisa wuxuuna caan ku ahaa aasaasida heshiiskii 1989 Wareegga Sanadkii 1989 kaas oo horseeday doorashadii baarlamaaniga ee xorta ahayd bishii Juun 1989 iyo dawlad horseed u ah midnimada.
Ka dib markii uu ku guuleystay doorashadii madaxweynenimada ee Poland sanadkii 1990, Wałęsa wuxuu noqday Madaxweynihii ugu horreeyay ee Poland abid ee loo doorto cod caan ah. Wuxuu hogaaminayey guushii guusha ee Poland ka gaadhay shuuciyadeed una gudubtay dimoqraadiyad xor ah, laakiin doorkiisii firfircoonaa ee siyaasada Polish wuu yaraaday kadib markii uu si dhumuc ah u waayey doorashadii madaxweynenimada 1995. Sannadkii 1995, wuxuu aasaasay Machadka Lech Wałęsa.
Ilaa 1980, Wałęsa waxay ka heshay boqolaal abaalmarinno, sharaf iyo abaalmarinno dalal badan oo adduunka ah. Waxaa loo magacaabay Waqtiga Qofka ee Sanadka (1981), oo ka mid ah 100ka qof ee ugu muhiimsan qarniga 20aad (1999), oo qaatay in ka badan afartan shahaado sharaf ah, oo ay ku jiraan Jaamacadda Harvard iyo Columbia University iyo sidoo kale daraasiin amarro heer gobol ah oo sarreeya: Biladda Madaxwaynaha ee Xorriyadda, Knight Grand Cross of the British Order of the Bath ama French Grand Cross of Legion of sharaf. Sanadkii 1989, Wałęsa wuxuu ahaa qofkii ugu horreeyay ee ajnabi ah oo aan madax ka ahayn dowladdii weligeed ka hadashay shirkii Wadajirka ee Koongareeska Mareykanka. Maddaarka Gdansk Lech Wałęsa waxaa magiciisa laga helay ilaa 2004
jl62sbfc6qpxl6m3o5srwi05igj2i3d
Nicki Minaj
0
35178
310114
309230
2026-10-08T02:23:03Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
310114
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person|name=Nicki Minaj|image=Nicki Minaj Realize 2017 NBA Awards Tour.png|caption=Minaj ee 2017|birth_name=Onika Tanya Maraj|birth_date={{birth date and age|1982|12|8}}|citizenship=|education=|birth_place=[[Saint James, Trinidad iyo Tobago|Saint James]], [[Dekedda Isbania]], [[Trinidad iyo Tobago]]|alias=|occupation={{Hlist|Raaber|atariisho|}}|years_active=2004–hada|spouse={{marriage|Kenneth Petty|2019}}|partner=[[Safaree Samuels]] (2000–2014)<br />
[[Meek Mill]] (2015–2017)<br />|children=1|awards=|module={{Infobox musical artist|embed=yes
| background =
| genre =
| instrument = Cod
| origin = [[New York]]
| label = {{flatlist|
* [[Young Money Entertainment|Young Money]]
* [[Cash Money Records|Cash Money]]
* [[Republic Records|Republic]]
}}
| associated_acts = {{flatlist|
* [[Ariana Grande]]
* [[Chris Brown]]
* [[David Guetta]]
* [[Drake]]
* [[Kanye West]]
* [[Lil Wayne]]
* [[Madonna]]
* [[Meek Mill]]
* [[Jesy Nelson]]
}}
| website = {{URL|nickiminajofficial.com}}
{{Infobox
| child =yes
|header = Logo
| headerstyle =
background:#b0c4de
}}
}}}}
'''Onika Tanya Maraj-Petty''' (dhashay Diseembar 8, 1982), loo yaqan sida '''Nicki Minaj''' ({{IPAc-en|m|ɪ|ˈ|n|ɑː|ʒ}}), waa raaber, heesaa iyo atariisho ku dhashay Trinidadian<ref>Minaj ayaa ku andacoonaysa inay si sharci darro ah ugu soo haajirtay Maraykanka mana cadda waxa ay tahay sharcigeeda dhalasho ee Maraykanka.[https://www.billboard.com/articles/columns/hip-hop/8462182/nicki-minaj-children-border-crisis-illegal-immigrant]</ref>. Waxa ay caan ku tahay wax-ka-bedelkeeda farshaxan ahaan, hal-abuurkeeda luuqaynta iyo isticmaalkeeda beddelka ereyada iyo lahjadaha. Minaj ayaa markii ugu horreysay heshay aqoonsi ka dib markii ay sii daysay saddex [[mixtape]] oo isku dhafan intii u dhaxaysay 2007 iyo 2009. Waxay ku caan baxday albamkeedii ugu horreeyay, ''[[Pink Friday]]'' (2010) iyo heesta "[[Super Bass]]".
Inta badan waxaa lagu tilmaamaa "[[Naaneysyada sharafta leh ee muusiga caanka ah|Boqoradda Raabka]]" iyo "Boqoradda Hip Hop" dhowr warbaahin, iyada ayaa loo magacaabay mid ka mid ah fanaaniinta ugu saameynta badan abid ''[[The New York Times]]'', ''[[Evening Standard]]'', iyo ''[[NPR]]''. Minaj sidoo kale waa mid ka mid ah fanaaniinta ugu iibsiga badan ebid, iyada oo 100 milyan oo rikoodh ah oo adduunka ah lagu iibiyey. ''[[Billboard]]'' waxay ku qiimeeyay inay tahay raaberyasha haweeneyda ugu sareysa 2010-meeyadii, iyo toddobaad ka mid ah fanaaniinta ugu sarreeya dumarka. Atariisho ahaan, waxay door yar ah ku lahayd filimada majaajilada ah ''[[The Other Woman]]'' (2014) iyo ''[[Barbershop: The Next Cut]]'' (2016). Iyadu hadda waa [[Liiska xisaabaadka Instagram-ka ee inta badan la raaco|raaber-ta loogu badan raacaa]] [[Instagram]]-ka oo leh in ka badan 175 milyan oo raacsan.
== Dhaxalka ==
Warbaahino kala duwan, sida ''[[Billboard]]'', ''[[Time]]'', ''[[NME]]'', ''[[NBC News]]'', ''[[Cosmopolitan]]'' iyo [[GQ]] waxay Minaj ugu yeereen "Boqoradda Raab-ka" iyo ''[[The New York Times]]'', ''[[Washington Post]]'', ''[[NPR]]'', iyo [[LA Times|''LA Times'']] waxay u tixraaceen inay tahay "Boqoradda Hip Hop".<ref>Sources for Minaj being cited the "Queen of Rap":
* {{Cite web|date=2018-08-10|title=GQ Editors Pick the Best Nicki Minaj Verses|url=https://www.gq.com/story/these-are-the-best-nicki-minaj-verses|access-date=2021-10-19|website=GQ|language=en-US}}
* {{Cite magazine|title=Jesy Nelson Gets Post-Little Mix Career Underway With 'Boyz' Featuring Nicki Minaj: Stream It Now|url=https://www.billboard.com/articles/news/9642448/jesy-nelson-boyz-nicki-minaj-listen/|magazine=Billboard|language=en|access-date=2021-10-19}}
* {{Cite magazine|date=2022-02-04|title=Nicki Minaj x Lil Baby, Mitski & More: What’s Your Favorite Music Release of the Week? Vote!|url=https://www.billboard.com/music/pop/new-music-release-poll-nicki-minaj-lil-baby-mitski-1235027444/|access-date=2022-02-07|website=Billboard|language=en}}
* {{Cite web|title=Nicki Minaj backs Texas councilman who gave her a birthday shoutout|url=https://www.nbcnews.com/nbc-out/out-pop-culture/nicki-minaj-backs-texas-councilman-gave-birthday-shoutout-rcna8569|access-date=2022-01-07|website=NBC News|language=en}}
* {{Cite magazine|last=Lang|first=Cady|date=March 14, 2017|title=Watch Nicki Minaj Flawlessly Lip Sync to Celine Dion|url=https://time.com/4701402/nicki-minaj-celine-dion-lip-sync/|access-date=2021-11-11|magazine=Time|language=en|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=2021-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20211111172255/https://time.com/4701402/nicki-minaj-celine-dion-lip-sync/|dead-url=yes}}
* {{Cite news|title=Nicki Minaj is the queen of rap. She needs to start acting like it.|language=en|work=[[Mic (media company)|Mic]]|url=https://mic.com/articles/190885/nicki-minaj-queen-rap-of-rap-act-like-it#.Pj6lGHD89|access-date=October 26, 2018}}
* {{Cite web|last=Mappoura|first=Lia|date=2022-02-15|title=This throwback picture of Nicki Minaj is proof that she ages backwards|url=https://www.cosmopolitan.com/uk/beauty-hair/celebrity-hair-makeup/a39088801/nicki-minaj-throwback-picture/|access-date=2022-02-17|website=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]|language=en-GB}}
* {{Cite web|last=Wang|first=Steffanee|title=Nicki Minaj & Lil Baby Pull Of A Heist On "Do We Have A Problem"|url=https://www.nylon.com/entertainment/nicki-minaj-lil-baby-do-we-have-a-problem-video|access-date=2022-02-17|website=[[Nylon (magazine)|Nylon]]|language=en}}
* {{Cite web|date=2021-09-16|title=Nicki Minaj: every album ranked and rated|url=https://www.nme.com/features/nicki-minaj-every-album-ranked-and-rated-3047363|access-date=2021-11-01|website=NME|language=en-GB}}
* {{Cite web|title=Nicki Minaj Pulled Out Of The 2021 VMAs For A Mysterious Reason|url=https://www.bustle.com/entertainment/why-nicki-minaj-wont-perform-at-2021-mtv-vmas|access-date=2021-12-01|website=Bustle|language=en}}</ref><ref>Sources for Minaj being cited the "Queen of Hip-Hop":
* {{Cite news|title=From Queens to Queen: Nicki Minaj, 'Pink Friday'|language=en-US|work=Washington Post|url=https://www.washingtonpost.com/express/wp/2010/11/22/nicki-minaj-pink-friday-review/|access-date=2021-11-11|issn=0190-8286}}<nowiki> "'Pink Friday' proves to be a highly autobiographical album, recounting Minaj's rise from Red Lobster waitress to bad-girl queen of hip-hop."}}</nowiki>
* {{cite web|first=Sowmya|last=Krishnamurthy|title=Nicki Minaj Is The 21st Century's Insatiable Hip-Hop Monarch|url=https://www.npr.org/2018/10/03/651761719/nicki-minaj-is-the-21st-centurys-insatiable-hip-hop-monarch|date=October 3, 2018|access-date=June 9, 2020|publisher=National Public Radio}}
* {{Cite web|last=Fitzgerald|first=Trent|title=Nicki Minaj's Most Essential Songs You Need to Hear|url=https://www.xxlmag.com/nicki-minaj-essential-songs/|access-date=2021-11-03|website=XXL Mag|language=en}}
* {{Cite news|last1=Best|first1=Tamara|last2=Chow|first2=Andrew R.|date=2015-08-30|title=VMAs 2015: Moments to Watch|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2015/08/30/arts/music/2015-mtv-vmas.html|access-date=2021-11-11|issn=0362-4331}}
* {{Cite magazine|title=Nicki Minaj's 13 Most Priceless Music Moments|url=https://www.billboard.com/articles/events/hot-100-festival/6633571/nicki-minaj-hot-100-festival-timeline|access-date=2021-11-03|magazine=Billboard|language=en}}
* {{Cite web|date=2015-06-27|title=Review: BET Experience 2015: Nicki Minaj fails to impress|url=https://www.latimes.com/entertainment/music/posts/la-et-ms-bet-experience-2015-nicki-minaj-fails-to-impress-20150627-story.html|access-date=2021-11-03|website=Los Angeles Times|language=en-US}}</ref>
Sannadkii 2012, Jon Caramanica oo ka tirsan wargeyska ''The New York Times'' ayaa ugu yeedhay Minaj "raaber-ta dumarka ugu saamaynta badan ah ee waligoodba", ee 2015 Vanessa Grigoriadis oo ka tirsan [[The New York Times Magazine|majaladda]] ayaa ugu yeedhay "xiddigta raab-ka dumarka ugu weyn adduunka".<ref name="NYT20120330" /><ref>{{Cite news|last=Grigoriadis|first=Vanessa|date=2015-10-07|title=The Passion of Nicki Minaj|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2015/10/11/magazine/the-passion-of-nicki-minaj.html|access-date=2021-11-12|issn=0362-4331}}</ref><ref name=":8">{{cite news|title=From Nas to Drake, the most influential hip hop artists of all time|language=en-GB|work=Evening Standard|url=https://www.standard.co.uk/go/london/music/the-most-influential-hip-hop-artists-of-all-time-a3863356.html|access-date=October 29, 2018}}</ref><ref name="ZoeJohnsonXXLNM" /><ref>https://www.npr.org/2018/10/03/651761719/nicki-minaj-is-the-21st-centurys-insatiable-hip-hop-monarch</ref>
2017, Patrik Sandberg oo ka tirsan ''[[Dazed]]'' ayaa ku dooday in Minaj uu "ka sare maray fanaan kasta oo kale oo hip hop ah si uu u noqdo midka ugu guulaha badan taariikhda".<ref name=":053">{{cite news|last=Dazed|date=September 19, 2017|title=Nicki Minaj on ten years of revolutionising rap|language=en|work=Dazed|url=http://www.dazeddigital.com/music/article/37367/1/nicki-minaj-new-album-steven-klein-interview|access-date=October 29, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|last=Soulsby|first=Nick|date=2020-05-11|title=Nicki Minaj Is the Greatest Rapper of the Decade Bar None, PopMatters|url=https://www.popmatters.com/nicki-minaj-greatest-rapper-decade-2645966150.html|access-date=2022-01-07|website=PopMatters|language=en-US}}</ref> ''[[Glamour]]'' waxa ay ku dartay Minaj liiskooda 104 haween ah oo qeexay dhaqanka pop 2010-yadii.<ref>{{Cite web|date=2019-12-20|title=104 Women Who Defined the Decade in Pop Culture|url=https://www.glamour.com/story/women-who-defined-the-decade-in-pop-culture|access-date=2021-11-21|website=Glamour|language=en-US}}</ref>
''[[XXL]]'', Madeline Roth waxay ka faallootay in Minaj "ay ka caawisay dhalashada jiil cusub oo raaber ah oo la mid ah qaabkeeda".<ref name="ZoeJohnsonXXLNM" /> Waxay saameyn ku yeelatay dhowr fanaan oo ay ka mid yihiin [[Tinashe]],<ref>{{cite web|last=Roth|first=Madeline|title=Tinashe on Nicki Minaj's Best Quality: 'She's Unapologetic'|url=http://www.mtv.com/news/2351719/tinashe-female-empowerment-lesson-nicki-minaj/|access-date=10 August 2020|website=MTV|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=28 Bisha Sagaalaad 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928093152/http://www.mtv.com/news/2351719/tinashe-female-empowerment-lesson-nicki-minaj/|dead-url=yes}}</ref> [[Cher Lloyd]],<ref>{{Cite web|title=Cher Lloyd Says Nicki Minaj Helped Change Pop Music: "I Admire How Brave She Is"|url=https://www.capitalfm.com/artists/cher-lloyd/news/nicki-minaj-changed-pop/|access-date=13 August 2020|website=Capital FM}}</ref> [[Cupcakke]],<ref>{{Citation|title=CupcakKe Interview - New Album, Hosting Hot Haus TV Show, Going to School With Chief Keef|date=October 29, 2021|url=https://www.youtube.com/watch?v=O7nDizgI00s&t=1768s|language=en|access-date=2021-11-12}}</ref> [[Billie Eilish]],<ref>{{Cite magazine|last=Kaufman|first=Gil|title=Here Are the Artists Who Inspired Billie Eilish Over the Years|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9391977/billie-eilish-musical-inspirations|access-date=August 30, 2020|magazine=Billboard}}</ref> [[Lil Nas X]],<ref>{{Cite web|title=Lil Nas X on 'Montero (Call Me By Your Name),' forgiving himself, and being a Barb|url=https://ew.com/music/lil-nas-x-montero-pride-cover-story/|access-date=2021-09-16|website=EW.com|language=en}}</ref> [[Ms Banks]],<ref>{{Cite web|last=Mylrea|first=Hannah|date=November 14, 2017|title=Meet Ms Banks, Nicki Minaj's New Favourite Rapper|website=[[NME]]|url=https://www.nme.com/blogs/nme-radar/who-ms-banks-nicki-minajs-new-favourite-rapper-2158928|access-date=September 15, 2020}}</ref> [[Asian Doll]],<ref>{{Cite web|date=May 11, 2018|title=Asian Doll Talks Nicki Minaj Co-Sign: "I Was the First One to Say She's My Idol"|url=https://thesource.com/2018/05/11/asian-doll-nicki-minaj/}}</ref> [[Doja Cat]],<ref>{{Cite web|author=Stacy-Ann Ellis|title=Doja Cat Is Here to Stay With Whimsical Wordplay and Bars That Bite|url=https://www.xxlmag.com/doja-cat-rapper-interview/|access-date=10 August 2020|website=XXL}}</ref> [[Megan Thee Stallion]],<ref>{{Cite web|date=March 11, 2020|title='She's An Inspiration' – Megan Thee Stallion Gush Over Nicki Minaj|url=https://www.informationng.com/2020/03/shes-an-inspiration-megan-thee-stallion-gush-over-nicki-minaj-video.html|access-date=April 8, 2021|website=Information Nigeria}}</ref> [[Mulatto|Latto]],<ref>{{Cite web|title=Mulatto Says Nicki Minaj Inspired Her to Become a Rapper|url=https://www.rap-up.com/2021/01/26/nicki-minaj-inspired-mulatto-to-rap/|access-date=April 6, 2021|website=Rap-Up|archive-date=Bisha Saddexaad 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308113521/https://www.rap-up.com/2021/01/26/nicki-minaj-inspired-mulatto-to-rap/|url-status=dead}}</ref> [[Shenseea]],<ref>{{Cite web|title=Shenseea Was Inspired by Nicki Minaj and Rihanna -|url=https://www.bet.com/video-clips/8cumf1/shenseea-was-inspired-by-nicki-minaj-and-rihanna|access-date=2022-01-19|website=BET|language=en|archive-date=2022-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220211132420/https://www.bet.com/video-clips/8cumf1/shenseea-was-inspired-by-nicki-minaj-and-rihanna|url-status=dead}}</ref> [[Bia|BIA]],<ref>{{Cite web|title=Who is BIA? Meet the Boston rapper on the 'Whole Lotta Money' remix with Nicki Minaj|url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/music/2021/07/09/who-bia-meet-rapper-whole-lotta-money-remix-nicki-minaj/7919592002/|website=USA Today|access-date=July 10, 2021}}</ref> [[Lakeyah]],<ref>{{Cite web|last=Torres|first=Bianca|title=Lakeyah Names Her Top Five Favorite Rappers|url=https://www.xxlmag.com/lakeyah-top-five-rappers/|access-date=2022-01-09|website=XXL Mag|language=en}}</ref> [[Luísa Sonza]],<ref>{{Cite magazine|last=Internet (amdb.com.br)|first=AMDB|title=Luísa Sonza lança 'Anaconda *o* ~~~', feat. com Mariah Angeliq: "Fiz a cama; e ela deitou" [ENTREVISTA] · Rolling Stone|url=https://rollingstone.uol.com.br/musica/luisa-sonza-lanca-anaconda-o-feat-com-mariah-angeliq-fiz-cama-e-ela-deitou-entrevista/|access-date=2021-12-09|magazine=Rolling Stone|date=December 8, 2021}}</ref> [[Coi Leray]],<ref>{{Cite web|title=Nicki Minaj probably one of the biggest female Trendsetters of all time. #inspired|url=https://twitter.com/coi_leray/status/1479535024550518786|url-status=live|access-date=2022-01-07|website=Twitter|language=en}}</ref> [[Maliibu Miitch]],<ref>{{Cite web|date=2019-10-28|title=Bronx native Maliibu Miitch is going back to the roots of rap|url=https://www.wonderlandmagazine.com/2019/10/28/malibu-mitch-autumn-19-issue/|access-date=2021-09-08|website=Wonderland|language=en-US}}</ref> [[City Girls]],<ref>{{Cite web|date=2021-08-10|title=City Girls Still 'Hoping' To Work With Nicki Minaj Despite Yung Miami Instagram Block|last=Bustard|first=Andy|url=https://hiphopdx.com/news/id.63802/title.city-girls-still-hoping-to-work-with-nicki-minaj-despite-yung-miami-instagram-block|access-date=2022-01-08|website=HipHopDX}}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Yung Baby Tate]],<ref>{{Cite web|last=III|first=Robby Seabrook|title=The Break Presents: Yung Baby Tate - XXL|url=https://www.xxlmag.com/yung-baby-tate-interview-the-break/|access-date=2022-01-14|website=XXL Mag|language=en}}</ref> [[Rico Nasty]],<ref>{{Cite web|last=Williams|first=Kyann-Sian|date=2020-09-11|title=Rico Nasty: "I definitely resonate with being a pop-punk princess"|url=https://www.nme.com/big-reads/rico-nasty-cover-interview-2020-iphone-nightmare-vacation-2750494|access-date=2022-01-08|website=NME|language=en-GB}}</ref> [[Princess Vitarah]],<ref>{{Cite web|title=Princess Vitarah Lives By Her Own Rules|url=https://www.thefader.com/2016/09/27/princess-vitarah-interview|access-date=2022-01-19|website=The FADER|language=en}}</ref> [[Erica Banks]],<ref>{{Cite web|last=Inman|first=DeMicia|title=Texan Rapper Erica Banks On Her Song "Buss It" Going Viral|url=https://www.nylon.com/entertainment/erica-banks-buss-it-challenge|access-date=2022-01-09|website=Nylon|language=en}}</ref> [[Flo Milli]],<ref>{{Cite web|last=I|first=Kathy|last2=oli|title=Flo Milli Looks to Nicki Minaj for Career Inspiration|url=https://www.xxlmag.com/flo-milli-interview-nicki-minaj/|access-date=2022-01-09|website=XXL Mag|language=en}}</ref> [[Ivorian Doll]],<ref>{{Cite web|title="I’m Just Trying To Compete With The Boys": An Interview With Ivorian Doll|url=https://www.complex.com/music/2020/07/ivorian-doll-interview|access-date=2022-01-09|website=Complex|language=en|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=2022-01-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20220109100542/https://www.complex.com/music/2020/07/ivorian-doll-interview|dead-url=yes}}</ref> [[Angel Haze]],<ref>{{Cite web|date=2012-09-06|title=Angel Haze Speaks On Learned Technique, Inspiration From Drake & Nicki Minaj|url=https://hiphopdx.com/news/id.21042/title.angel-haze-speaks-on-learned-technique-inspiration-from-drake-nicki-minaj|access-date=2022-01-11|website=HipHopDX|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=2022-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111211826/https://hiphopdx.com/news/id.21042/title.angel-haze-speaks-on-learned-technique-inspiration-from-drake-nicki-minaj|dead-url=yes}}</ref> [[Rubi Rose]], [[Lady Leshurr]], iyo [[Saweetie]].<ref>{{Cite magazine|last=Lyle|first=Ashley|date=February 14, 2018|title=Rising MC Saweetie Talks Viral Hit 'Icy Grl,' Signing With Warner Bros. Records & the Value of Education|url=https://www.billboard.com/articles/columns/hip-hop/8099115/saweetie-interview-icy-grl-warner-bros-deal|access-date=September 10, 2019|magazine=Billboard}}</ref> ''Billboard'' waxa uu ku ammaanay in ay dib ugu soo celisay raaber-yada dumarka ee guud ahaan Maraykanka.<ref>{{cite news|title=29 Black Music Milestones: Nicki Minaj Puts Female Rap Back On the Map|url=https://www.billboard.com/articles/news/504502/29-black-music-milestones-nicki-minaj-puts-female-rap-back-on-the-map|access-date=April 30, 2020}}</ref><ref>{{Cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/columns/hip-hop/9378020/nicki-minaj-best-features-top-20|title=Nicki Minaj's 20 Best Features|access-date=August 21, 2020|magazine=Billboard}}</ref> Minaj waxaa lagu tiriyaa ''[[Complex]]'' inay awood u leedahay inay "qaadato hees fudud oo ay u rogi karto mid guulaysata sababtoo ah waxay ku jirtaa."<ref>{{Cite web|url=https://www.complex.com/music/2018/05/the-best-nicki-minaj-features/y-u-mad|title=The Best Nicki Minaj Features|access-date=August 21, 2020|website=Complex|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=Bisha Laba iyo Tobnaad 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201155233/https://www.complex.com/music/2018/05/the-best-nicki-minaj-features/y-u-mad|dead-url=yes}}</ref><ref name="Monster">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2012/04/01/arts/music/nicki-minaj-is-the-influential-leader-of-hip-hop.html?pagewanted=all|title=A Singular Influence|newspaper=The New York Times|date=March 30, 2012|access-date=10 August 2020|last1=Caramanica|first1=Jon}}</ref>
Sannadkii 2014, ''NPR'' Erik Nielson wuxuu sheegay in "guusha Minaj tobankii sano ee la soo dhaafay ay u taagan tahay marka laga reebo qaanuunka aan qornayn ee ah in haweenka raaber-yada aysan hadda boos ka helin fannaaniinta caanka ah".<ref>{{Cite news|url=https://www.npr.org/sections/codeswitch/2014/03/04/285718351/where-did-all-the-female-rappers-go|title=Where Did All The Female Rappers Go?|access-date=March 16, 2021|website=NPR|date=March 4, 2014|last1=Nielson|first1=Erik}}</ref> Qoraaga ''[[Nylon]]'', Demicia Inman, ayaa sidoo kale ku amaantay Minaj saameynteeda taasoo "u taagan tahay mid ka mid ah fanaaniinta ugu guulaha badan qarniga", sidoo kale waxay sheegtay in Minaj "ay la dagaalantay haweenka ka soo horjeeda iyo eexda warshadaha ee haweenka madow si ay u sawirto aqoonsigeeda iyo dhawaaq" oo saameeyn ku yeelanaya shaqadeeda. <ref name="NylonMagMinaj">{{Cite web|title=10 YEARS AFTER 'PINK FRIDAY,' A LOOK AT NICKI MINAJ'S ENDURING LEGACY|url=https://www.nylon.com/entertainment/nicki-minaj-pink-friday|access-date=February 15, 2021|website=Nylon}}</ref><ref name="ComplexNM1">{{Cite web|url=https://www.complex.com/music/2020/11/nicki-minaj-pink-friday-10-year-anniversary|title=The Lasting Legacy of Nicki Minaj|access-date=May 1, 2021|website=Complex|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=Bisha Kow iyo Tobnaad 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211108175028/https://www.complex.com/music/2020/11/nicki-minaj-pink-friday-10-year-anniversary|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Best Rapper Alive, Every Year Since 1979|url=https://www.complex.com/music/the-best-rapper-alive-every-year-since-1979|access-date=2022-01-20|website=Complex|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=2018-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20180203161718/http://www.complex.com/music/the-best-rapper-alive-every-year-since-1979|dead-url=yes}}</ref>
== Xusuusin ==
{{notelist}}
== Tixraac ==
6iqumh9mfir6zkzkxxqfqsf2p9robg0
Salaajiqada ruum
0
36427
310117
310036
2026-10-08T02:37:12Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
310117
wikitext
text/x-wiki
'''Dawalada salaajiqada ruum''' afka carabiga: ('''دَوْلَةُ سَلَاجِقَةِ الرُّومِ)''' afka faarisiga (دولت سلجوقیان روم) waa dowlad islaami ah oo ka jirtay dhulka [[Anatooliya|anadool]] intii u dhaxeesay 1077 ilaa 1308 waxeyna ka go'day [[salaajiqada waaween]]
{{Infobox Former Country
|conventional_long_name=Salaajiqada ruum
|native_name=
|continent=آسیا
|region=آناطولی
|image_coat=SelcukluKartali2.png
|image_flag=Flag of Sultanate of Rum.svg
|flag_type=Gorgorka waxaa loo adgeesan jiray astaanta calanka salaajiqada ruum
|year_start=1077
|year_end=1307
|p1=Salaajiqada waaween
|flag_p1=
|p2=Daanmandiyiinta
|flag_p2=Anatolia 1097.svg
|p3=Mankuujiyiinta
|flag_p3=
|p4=Banuu saldaaq
|flag_p4=
|p5=Artaqiyiin
|flag_p5=
|s1=Imaaradaha turkida ee anaadool
|flag_s1=Anadolu Beylikleri.png
|s2=Cusmaaniyiinta
|flag_s2=Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).svg
|s3=Ilkhaaniyiinta
|flag_s3=Ilkhanate in 1256–1353.PNG
|s4=Armiiniyada yar
|flag_s4=Rubenid Flag.svg
|<!-- Please do not put the flag-based succession box here: the successor states are far too numerous and none possess verifiable flags. -->
|event_start = Aasaasantay
|event_end = Burburtay
|image_map=Anatolian Seljuk Sultanate.JPG
|image_map_size=285px
|image_map_caption=Balaarinta dawlada ku dhawaad 1100-1240
|capital=[[Iznik]], [[konya|quunya]], [[siiwaas]]
|common_languages=[[Af faarisi]] (rasmi) [[af turki]], [[af giriig]]
|title_leader=سلجوقیان روم
|leader1=[[Suleymaan bin qutulmush]]
|year_leader1=1077-1084
|leader2=[[Mascuud labaad]]
|year_leader2=1303-1307
|stat_year1=Sanadkii 1243
|stat_area1=400000
|common_name=Rum}}
== Taariiqada ==
[[Dagaalkii mulaadkarad]] kadib turkida waxay ku soo shubmeen anaadool waxeyna ka qabsadeen [[imbiraadooriyada biriizanda]] magaalooyin badan [[Suleyman bin qutulmush|suleymaan bin qutulmush]] oo ka tirsan qooska salaajiqada ayeena u doortay amiir asna wuxuu raacsanaa suldaanka [[salaajiqada waaween]] [[Suldaan Malik shaah|malik shaah]] <ref name=":0"><nowiki>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1= </nowiki>[[ابن الأثير الجزري|ابن الأثير، علي بن مُحمَّد بن عبد الكريم بن عبد الواحد الشيباني الجزري]]|عنوان= الكامل في التاريخ|طبعة= الأولى|صفحة= 393 - 395|سنة= [[1407هـ]] - [[1987]]م|المجلد=الجُزء الثامن|ناشر= دار الكُتُب العلميَّة|مكان= [[بيروت]] - [[لبنان|لُبنان]]|مسار=https://ia802707.us.archive.org/15/items/WAQkamilt/kamilt08.pdf| مسار أرشيف = https://web.archive.org/web/20210810074339/https://ia802707.us.archive.org/15/items/WAQkamilt/kamilt08.pdf |</ref>, [[Suleyman bin qutulmush|suleymaan bin qutulmush]] wuxuu sii waday dagaalada oo ku waday biriizanda iyo furashooyinkiisa, [[Imbiraadooriyada biriizanda|biriizanda]] oo tabar iska weesay ayaa ogolaatay hishiis waxeyna u aqoonsatay meelihii uu furtay oo ka mid tahay [[niiqiya]] iyo gobolka [[biitiiniya]] <ref name=":1"><nowiki>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=</nowiki>[[محمد سهيل طقوش|طقُّوش، مُحمَّد سُهيل]]|عنوان=تاريخ سلاجقة الروم في آسيا الصُغرى 470 - 704هـ / 1077 - 1304م|إصدار=الأولى|صفحة=63|سنة=[[1423هـ]] - [[2002]]م|ناشر=دار النفائس|مكان=[[بيروت]] - [[لبنان|لُبنان]]|isbn=9953180474|مسار=https://ia801605.us.archive.org/0/items/abualialkurdy_gmail_20170404_0614/تاريخ%20سلاجقة%20الروم%20في%20آسيا%20الصغرى.pdf|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20220314110714/https://ia801605.us.archive.org/0/items/abualialkurdy_gmail_20170404_0614/تاريخ%20سلاجقة%20الروم%20في%20آسيا%20الصغرى.pdf|</ref>
Kadib [[Suleyman bin qutulmush|suleymaan bin qutulmush]] wuxuu soo aaday [[shaam]] waxa uuna weeraray [[andaakiya]] oo heestay taliye arman ahaa, durba magaalada gacanta ayee u gashay, balse amiirka [[xalab]] [[sharafu dawla]] oo u arkay in Suleymaan damac uga juro magaaladiis ayaa dagaal ku bilaay, suleymaan oo ka jawaabaya ayaa weerar ba'an ku qaaday [[xalab]] duleedka magaalada ayee ku dirireen waxaana ku dhintay dagaalka [[sharafu dawlada]], [[Suleyman bin qutulmush|suleymaan]] wuxuu filanaayay in magaalada usoo gacan galeeso laakin taas ma dhicin oo dadkii magaalada ayaa daafac galay suldaanka salaajiqada [[Suldaan Malik shaah|malik shaah]] iyo amiirka [[dimishiq]] [[taajudiin tutush]] ayeena gurmad weediisteen, [[taajudiin tutush]] ayaa soo hormaray, waxayna ku dagaalameen asaga iyo [[Suleyman bin qutulmush|suleymaan]] meel loo yaqaan ceynu saliim 1086 waxaana lagu dilay dagaalka [[suleymaan bin qutulmush]] <ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[ابن القلانسي|ابن القلانسي، أبو يعلى حمزة بن أسد بن علي بن مُحمَّد التميمي]]|عنوان=تاريخ دمشق|طبعة=الأولى|صفحة=194|سنة=[[1403هـ]] - [[1983]]م|ناشر=دار حسَّان للطباعة والنشر|مكان=[[دمشق]] - [[سوريا]]|مسار=https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://books-library.online/files/download-pdf-ebooks.org-1535836264-222.pdf&hl=ar|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20201225230924/https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://books-library.online/files/download-pdf-ebooks.org-1535836264-222.pdf&hl=ar|</ref> wiilkiisa qilij arsalaan gacanta ayaa lagu dhigay [[asfahaan]] ayaa loo qaaday.
dhimashada [[Suleyman bin qutulmush|suleymaan]] dawlada cusub waxay soo gaarsiisay daciifnimo, dawlada oo ka mid yihiin [[daanishmandiyiinta]] iyo [[mankuujiyiinta]] ayaana ka go'ay dawlada. abul qaasim oo isku dhawaayeen [[Suleyman bin qutulmush|suleymaan]] ayaa hogaanka dawlada qabtay waxa oona ku guuleestay inuu difaaco weerarada biriizandiyiinta hase ahaatee suldaanka salaajiqada [[Suldaan Malik shaah|Malik shaah]] ayaa amiir [[bursuq]] u soo diray inuu maamulo salaajiqada ruum bursuq ayaa ku fashilmay inuu abulqaasim meesha ka saaro [[malik shaah]] ayaa ku badalay amiir buuzaan oo asna ku guuleesan, abulqaasim wuxuu isku dayayay inuu qanciyo [[Suldaan Malik shaah|Malik shaah]] laakin Natiijo kama keenin, 1092dii ayaana la dilay, [[Qilij arsalaan koowaad|qilij arsalaan]] Wiilka [[Suleyman bin qutulmush|suleymaan bin qutulmush]] ayaa dib ugu soo laabtay dawlada waxaana loo doortay suldaan
=== Weerarka koowaad ee kirishmiska ===
[[File:Siege de Nicée (1097).jpg|thumb|saliibiyiinta oo go'doominayaan niiqiya caasimadii salaajiqada]]
wax yar kama soo wareegin ku fariisahada [[Qilij arsalaan koowaad|qilij arsalaan]] carshiga waxa uu wajahay weerarkii koowaad ee saliibiga kaas ku baaqay baabaa [[Orabaan labaad|orabaankii labaad]] kadib codsi kaga yimid imbiraadoorkii biriizanda [[aleksiyoos komeniin]], kaas oo dalbaday in laga saacido la dagaalanka muslimiinta, waxaa ka bilaawday [[yurub]] abaabul dagaal lag\u qaado muslimiinta, waxaa loo hormaray koox kirishmis ah oo xamaasadeesan una badnaa rayid aa dagaal wax ka aqoon, waxay socdaan [[Istanbuul|Qusdandiiniya]] ayee soo gaareen way soo talaabeen salaajiqada ayee daadaansi ku bilaabeen balse waa la wada laayay <ref group=""><nowiki>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=Norwich, John Julius|عنوان=Byzantium: The Decline and Fall|صفحة=33 - 35|سنة=</nowiki>[[1996]]|ناشر=Knopf|لغة=en|مسار=https://books.google.com.lb/books?redir_esc=y&id=HUpoAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Peter+the+Hermit|isbn=0679416501|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20201010223807/https://books.google.com.lb/books?redir_esc=y&id=HUpoAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Peter+the+Hermit|تاريخ أرشيف=10 أكتوبر 2020</ref> in yar oo imbiraadoorka biriizanda badbaadiyay mooyee <ref><nowiki>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=</nowiki>[[ستيفين رونسيمان|رونسيمان، ستيڤن]]|مؤلف2=ترجمة:نور الدين خليل|عنوان=تاريخ الحملات الصليبيَّة|طبعة=الثانية|المجلد=الجُزء الأوَّل: من كليرمونت إلى أورشليم|صفحة=221 - 224|سنة=[[1998]]|ناشر=[[الهيئة المصرية العامة للكتاب|الهيئة المصريَّة العامَّة لِلكتاب]]|مكان=[[القاهرة]] - [[مصر]]|مسار=https://archive.org/details/tarikh.al.hmlat.al.slibiah/tarikh.al.hmlat.al.slibiah01/page/n221/mode/2up</ref>, [[Qilij arsalaan koowaad|qilij arsalaan]] guushaan oo gaaray ka dib wuxuu ka tagay niiqiya asigoona ku mashquulay khilaaf kala dhaxeeyay [[daanishmandiyiinta]] mana ogeen in dagaal xoog badan sugaayo.
Sanadkii 1097 ciidanka kirishmiska oo aad u badnaa talyaal sarena hogaaminaayeen ayaa gaaray [[niiqiya]] weyna go'doomiyeen, [[Qilij arsalaan koowaad|qilij arsalaan]] ayaa durbadii soo laabtay wuxuu isku dayay badbaadinta magaaladiis balse kuma guuleysan, wuxuu aaday buuraha<ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[وليم الصوري|الصوري، وليم]]|مؤلف2=ترجمة: د. حسن حبشي|عنوان=الحُرُوب الصليبيَّة|المجلد=الجُزء الأوَّل|صفحة=201 - 205|سنة=[[1991]]|ناشر=[[الهيئة المصرية العامة للكتاب|الهيئة المصريَّة العامَّة للكتاب]]|مكان=[[القاهرة]] - [[مصر]]|مسار=https://ia903107.us.archive.org/7/items/ktp2019-bskn8450/ktp2019-bskn8450.pdf|مسار{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} أرشيف=https://web.archive.org/web/20210830214851/https://ia903107.us.archive.org/7/items/ktp2019-bskn8450/ktp2019-bskn8450.pdf%7C%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE أرشيف=30 أغسطس 2021</ref>, dadka magaalada ayaa muujiyay difaac daran heer ee kirishmiska ku daalaan, markii dambe [[Imbiraadooriyada biriizanda|biriizanda]] ayaa ku caawisay doomo xaga bada, markaas ayee is dhiibeen [[Imbiraadooriyada biriizanda|biriizanda]] ayeena u dhiibeen magaalada.
[[Qilij arsalaan koowaad|Qilij arsalaan]] caasimadiis markuu waayay wuxuu caasimad cusub ka dhintay [[Konya|quunya]], waxa uuna la galay wada hadal [[daanishmandiyiinta]], si loogu midoobo cadawga soo duulaya.
Ciidanka kirishmiska gulufkooda ayee sii wateen mar ee maraayeen meel la dhaho doorliim ayee [[Qilij arsalaan koowaad|qilij arsalaan]] iyo isbahaysiga muslimiinta dagaal kala kulmeen, inkastoo muslimiinta markii hore guuleesteen hadana gurmad u yimid gaalada awgeed waxay ku qasbanaadeen inay dib u baxaan<ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=الشارتري، ڤوشيه|مؤلف2=ترجمة: د. زياد العسلي|عنوان=تاريخ الحملة إلى القُدُس 1095 - 1127|صفحة=47 - 50|سنة=[[1990]]|ناشر=دار الشُرُوق لِلنشر والتوزيع|مكان=[[عمان (الأردن)|عمَّان]] - [[الأردن|الأُردُن]]|مسار=https://ia803108.us.archive.org/33/items/ktp2019-bskn11653/ktp2019-bskn11653.pdf|مسار{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} أرشيف=https://web.archive.org/web/20210830225159/https://ia803108.us.archive.org/33/items/ktp2019-bskn11653/ktp2019-bskn11653.pdf%7C%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE أرشيف=30 أغسطس 2021</ref>.
Dagaalada kirishmiska waxey ku yeesheen saameyn weyn dawlada waxayna ku weesay dhul badan 20kii sano ee u dambeeyay qabsadeen <ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[سعيد عبد الفتاح عاشور|عاشور، سعيد عبد الفتَّاح]]|عنوان=الحركة الصليبيَّة: حركة مُشرِّفة في تاريخ الجهاد الإسلامي في العُصُور الوُسطى|المجلد=الجُزء الأوَّل|طبعة=الأولى|صفحة=138 - 139|سنة=2010|ناشر=[[مكتبة الأنجلو المصرية]]|مكان=[[القاهرة]] - [[مصر]]|isbn=9770516570|مسار=https://ia600906.us.archive.org/17/items/lis_tar04/lis_tar0409_1.pdf|مسار{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} أرشيف=https://web.archive.org/web/20210830214843/https://ia600906.us.archive.org/17/items/lis_tar04/lis_tar0409_1.pdf%7C%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE أرشيف=30 أغسطس 2021</ref>
[[Qilij arsalaan koowaad|Qilij arsalaan]] ayaa arkay xal inuu qaribo tuulooyinka si kirishmiska sahay uga dhigan <ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[محمد سهيل طقوش|طقُّوش، مُحمَّد سُهيل]]|عنوان=تاريخ سلاجقة الروم في آسيا الصُغرى 470 - 704هـ / 1077 - 1304م|طبعة=الأولى|صفحة=88|سنة=[[1423هـ]] - [[2002]]م|ناشر=دار النفائس|مكان=[[بيروت]] - [[لبنان|لُبنان]]|isbn=9953180474|مسار=https://ia801605.us.archive.org/0/items/abualialkurdy_gmail_20170404_0614/تاريخ%20سلاجقة%20الروم%20في%20آسيا%20الصغرى.pdf|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20220314110714/https://ia801605.us.archive.org/0/items/abualialkurdy_gmail_20170404_0614/تاريخ%20سلاجقة%20الروم%20في%20آسيا%20الصغرى.pdf|تاريخ أرشيف=14 مارس 2022</ref>, Weerada kirishmiska waxey u sii gudbeen dhanka [[shaam]], waxayna ka aasaaseen afar imaarado. Dagaalada kirishmiska ayaa kusoo laab laabteen dawlada, [[Qilij arsalaan koowaad|qilij arsalaan]] wuxuu awooday wixii ka dambeeyay 1101 inuu jabiyo sedex weerar <ref name="هرقلة">{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[ستيفين رونسيمان|رونسيمان، ستيڤن]]|مؤلف2=ترجمة:نور الدين خليل|عنوان=تاريخ الحملات الصليبيَّة|طبعة=الثانية|المجلد=الجُزء الثاني: مملكة القُدس والشرق الفرنجي|صفحة=54 - 59|سنة=[[1998]]|ناشر=[[الهيئة المصرية العامة للكتاب|الهيئة المصريَّة العامَّة لِلكتاب]]|مكان=[[القاهرة]] - [[مصر]]|مسار=https://archive.org/details/tarikh.al.hmlat.al.slibiah/tarikh.al.hmlat.al.slibiah02/page/n53/mode/2up</ref><ref name="رنسيمان11012">{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[ستيفين رونسيمان|رونسيمان، ستيڤن]]|مؤلف2=ترجمة:نور الدين خليل|عنوان=تاريخ الحملات الصليبيَّة|طبعة=الثانية|المجلد=الجُزء الثاني: مملكة القُدس والشرق الفرنجي|صفحة=50 - 54|سنة=[[1998]]|ناشر=[[الهيئة المصرية العامة للكتاب|الهيئة المصريَّة العامَّة لِلكتاب]]|مكان=[[القاهرة]] - [[مصر]]|مسار=https://archive.org/details/tarikh.al.hmlat.al.slibiah/tarikh.al.hmlat.al.slibiah02/page/n49/mode/2up</ref> taas oo soo celisay hebada dawlada,
=== ka go'ida salaajiqada waaween ===
Guulaha uu ka gaaray saliibiyiinta ka dib waxa uu dib ugu laabtay la dagaalanka [[daanishmandiyiinta]] kuwaas oo isku heesteen hanashada [[maltaay]], markuu dhintay amiir guumushtakiin 1105 ayuu awooday inuu ka qabsado magaalada ilmihiisa <ref name="Syrien" group="la">{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[ميخائيل السرياني|Michel le Syrien]]|عنوان=Chronique de Michel le Syrien|صفحة=192|المجلد=Tome III|سنة=[[1905]]|ناشر=Ernest Leroux|مكان=[[باريس|Paris]]|لغة=fr|مسار=https://archive.org/details/MichelLeSyrien3/page/n199/mode/2up</ref>, waxa uuna ka go'ay salaajiqada waaween kuwaas oo galeen dagaal sokeeye kadib dhimashada suldaan [[malik shaah]] <ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[شمس الدين الذهبي|الذهبي، أبو عبد الله شمس الدين مُحمَّد بن أحمد بن عُثمان بن قايماز]]|عنوان=تاريخ الإسلام ووفيَّات المشاهير والأعيان|طبعة=الأولى|صفحة=20 - 22، 26 - 27|سنة=[[1415هـ]] - [[1994]]م|ناشر=دار الكتاب العربي|مكان=[[بيروت]] - [[لبنان|لُبنان]]|المجلد=الجُزء الرابع والثلاثون|مسار=https://ia600903.us.archive.org/7/items/FP3938/tiz34.pdf|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20210830225136/https://ia600903.us.archive.org/7/items/FP3938/tiz34.pdf|تاريخ أرشيف=30 أغسطس 2021</ref>, shacbiyada [[Qilij arsalaan koowaad|qilij arsalaan]] ayaa kor u kacday wuxuu qabsaday [[mayaafaaraqiin]], sanadii 1105 ayuu isku dayay qabsashada imaarada ruhaa balse may suura galin, wuu ka soo laabtay wuxuu dhex kusii qabsaday magaalada [[xaraan]] <ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[ابن القلانسي|ابن القلانسي، أبو يعلى حمزة بن أسد بن علي بن مُحمَّد التميمي]]|عنوان=تاريخ دمشق|طبعة=الأولى|صفحة=242|سنة=[[1403هـ]] - [[1983]]م|ناشر=دار حسَّان للطباعة والنشر|مكان=[[دمشق]] - [[سوريا]]|مسار=https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://books-library.online/files/download-pdf-ebooks.org-1535836264-222.pdf&hl=ar|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20201225230924/https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://books-library.online/files/download-pdf-ebooks.org-1535836264-222.pdf&hl=ar|تاريخ أرشيف=25 ديسمبر 2020</ref>.
wuxuu ahaa [[Qilij arsalaan koowaad|qilij arsalaan]] inuu ku duulay [[mowsil]] sandii 1107<ref>{{استشهاد بكتاب||مؤلف1=Runciman|الأول=Steven|وصلة مؤلف=Steven Runciman|عنوان=A History of the Crusades|المجلد=Vol.2|ناشر=Cambridge University Press|سنة=1951|صفحة=110|chapter=Chapter VI: Equilibrium in the North|chapterurl=https://books.google.com.tw/books?id=QL88AAAAIAAJ&pg=PA110&lpg=PA110&dq=Kilij+Arslan+I+++Mosul+1107&source=bl&ots=8OPKnTJybQ&sig=OTNpLHAbpP9gShajdwzF5yjmPmQ&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Kilij%20Arslan%20I%20%20%20Mosul%201107&f=false</ref> waxaana u suura gashay inuu qabsado magaalada, balse wuxuu wajahay isbaheysi xoogan oo [[Artaqiyiinta|artaqiyiin]] iyo amiirka [[xalab]] ka koobnaa wuxuu la galay dagaal kaas oo lagu jabshay<ref>The Cambridge history of Islam: The Central Islamic lands from Pre-Islamic, Editors: Peter Malcolm Holt, Ann K. S. Lambton and Bernard Lewis, (Cambridge University Press, 1970), 239.</ref> [[Qilij arsalaan koowaad|qilij arsalaan]] oo cararaya ayaana ku dhintay wabiga, wiilkiis Malik shaah ayaana la qabtay oona loo diray maxamed bin Malik shaah <ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[ابن الأثير الجزري|ابن الأثير، علي بن مُحمَّد بن عبد الكريم بن عبد الواحد الشيباني الجزري]]|عنوان=الكامل في التاريخ|طبعة=الرابعة|صفحة=104 - 107|سنة=[[1424هـ]] - [[2003]]م|المجلد=الجُزء التاسع|ناشر=دار الكُتُب العلميَّة|مكان=[[بيروت]] - [[لبنان|لُبنان]]|مسار=https://ia802707.us.archive.org/15/items/WAQkamilt/kamilt09.pdf|isbn=2745100467|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20191216200434/https://ia802707.us.archive.org/15/items/WAQkamilt/kamilt09.pdf|تاريخ أرشيف=16 ديسمبر 2019</ref><ref>{{استشهاد بدورية محكمة|الأخير=يُوسُف|الأول=هُدى ياسين|اسم الدورية=إضاءات موصليَّة|مسار=http://uomosul.edu.iq/public/files/datafolder_2706/_20190926_070848_740.pdf|عنوان=الحوليَّات{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} السُريانيَّة مصدرًا لِسلاجقة الموصل، تاريخ الزمان لِابن العبري أُنموذجًا|العدد=العدد 68|سنة=ربيع الأوَّل [[1434هـ]] \ شُباط 2013|صفحات=صفحة 9|ناشر=مركز دراسات الموصل، [[جامعة الموصل]]|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20210107235347/http://uomosul.edu.iq/public/files/datafolder_2706/_20190926_070848_740.pdf%7C%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE أرشيف=7 يناير 2021</ref>
=== kala qeyb samida dawlada iyo isku soocelinteeda ===
Kadib dhimashada [[Qilij arsalaan koowaad|qilij arsalaan]] dawlada way kala qebsantay wiilkiis curudka Malik shaah wuxuu ku jiray xabasi, xaaskiis ayaa qabsatay [[Malaatya|maltaay]] wiil yar oo dogrol la dhaho ee dhashay ayaa suldaan laga dhigay, labada wiil kale [[Ruknudiin mascuud|mascuud]] iyo carab; mascuud wuxuu ku ag noolaa sodogiis [[gaazi bin guumushtakiin]] amiirka [[daanishmandiyiinta]], carabna [[Konya|quunya]] ayuu joogay<ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[محمد سهيل طقوش|طقُّوش، مُحمَّد سُهيل]]|عنوان=تاريخ سلاجقة الروم في آسيا الصُغرى 470 - 704هـ / 1077 - 1304م|طبعة=الأولى|صفحة=112|سنة=[[1423هـ]] - [[2002]]م|ناشر=دار النفائس|مكان=[[بيروت]] - [[لبنان|لُبنان]]|isbn=9953180474|مسار=https://ia801605.us.archive.org/0/items/abualialkurdy_gmail_20170404_0614/تاريخ%20سلاجقة%20الروم%20في%20آسيا%20الصغرى.pdf|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20220314110714/https://ia801605.us.archive.org/0/items/abualialkurdy_gmail_20170404_0614/تاريخ%20سلاجقة%20الروم%20في%20آسيا%20الصغرى.pdf|تاريخ أرشيف=14 مارس 2022</ref>, Malik shaah ayaa dib u soo laabtay 1107dii waxaana u suura gashay inuu [[Konya|quunya]] galo oona noqdo suldaan<ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[ابن القلانسي|ابن القلانسي، أبو يعلى حمزة بن أسد بن علي بن مُحمَّد التميمي]]|عنوان=تاريخ دمشق|طبعة=الأولى|صفحة=254|سنة=[[1403هـ]] - [[1983]]م|ناشر=دار حسَّان للطباعة والنشر|مكان=[[دمشق]] - [[سوريا]]|مسار=https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://books-library.online/files/download-pdf-ebooks.org-1535836264-222.pdf&hl=ar|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20201225230924/https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://books-library.online/files/download-pdf-ebooks.org-1535836264-222.pdf&hl=ar|تاريخ أرشيف=25 ديسمبر 2020}}</ref>, waxa uuna xabsiga dhigay labadiis walaal carab iyo [[Ruknudiin mascuud|mascuud]], dagaalo qaraar ayuuna la galay [[Imbiraadooriyada biriizanda|biriizanda]] oo ahayd inee ku soo fiday dhulka dawlada, labadiisa walaal ayaa xabsiga ka baxsadeen [[Ruknudiin mascuud|mascuud]] oo taageero ka helaayo sodogiis [[gaazi bin guumushtakiin]] ayaana ku guuleestay inuu dilo walaalkiis Malik shaah 1116 <ref group="la">{{استشهاد بكتاب|الأول=John W.|الأخير=Birkenmeier|عنوان=The Development of the Komnenian Army: 1081–1180|ناشر=Brill|سنة=2002|isbn=90-04-11710-5|مسار=https://books.google.com.lb/books?redir_esc=y&id=p8OOoGWRC2EC&q=Malik+Shah#v=snippet&q=Malik%20Shah&f=false|صفحات=79 - 80|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20210108113913/https://books.google.com.lb/books?redir_esc=y&id=p8OOoGWRC2EC&q=Malik+Shah|تاريخ أرشيف=8 يناير 2021</ref>
markale ayee dawlada kala qeybsantay [[Ruknudiin mascuud|mascuud]] wuxuu qabsaday caasimada iyo meelo kaloo yar, walaalkiis carab wuxuu qabsaday [[ankara]] iyo [[qasdamuuni]], walaalkiis kale dogrol oo masuul ka ahaayen hooyadiis iyo ninkeeda blak artaqi wuxuu heestay [[maltaay]]<ref name="Cambridge" group="">{{استشهاد بموسوعة|الأخير=Turan|الأول=Osman|محرر1=P.M. Holt|محرر2=Ann K. S. Lambton|محرر3=Bernard Lewis|اسم الموسوعة=The Cambridge History of Islam|عنوان=Anatolia in The Period of The Seljuks and The Beyliks|مسار={{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://www.ashtoncentralmosque.com/wp-content/uploads/2014/07/The-Cambridge-History-of-Islam-%E2%80%93-1a.pdf%7B%7B%21%7D%7D%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%3D |access-date=2026-10-02 |archive-date=2017-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413030738/https://www.ashtoncentralmosque.com/wp-content/uploads/2014/07/The-Cambridge-History-of-Islam-%E2%80%93-1a.pdf%7B%7B%21%7D%7D%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%3D |url-status=bot: unknown}}0413030738/http://www.ashtoncentralmosque.com/wp-content/uploads/2014/07/The-Cambridge-History-of-Islam-–-1a.pdf|تاريخ {{Wayback|url=http://www.ashtoncentralmosque.com/wp-content/uploads/2014/07/The-Cambridge-History-of-Islam-–-1a.pdf{{!}}تاريخ |date=20170413030738 }} أرشيف=2017-04-13</ref>, waxaana walaalaha ka dhex bilaawday colaad daran, [[Ruknudiin mascuud|mascuud]] markii hore wuxuu diirada saaray la dagaalanka [[Imbraadooriyaada biriizanda|biriizanda]] waxa uuna ku guuleestay inuu ka soo ceshado dhul badan<ref name="تنازع">{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[محمد سهيل طقوش|طقُّوش، مُحمَّد سُهيل]]|عنوان=تاريخ سلاجقة الروم في آسيا الصُغرى 470 - 704هـ / 1077 - 1304م|طبعة=الأولى|صفحة=120 - 122|سنة=[[1423هـ]] - [[2002]]م|ناشر=دار النفائس|مكان=[[بيروت]] - [[لبنان|لُبنان]]|isbn=9953180474|مسار=https://ia801605.us.archive.org/0/items/abualialkurdy_gmail_20170404_0614/تاريخ%20سلاجقة%20الروم%20في%20آسيا%20الصغرى.pdf|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20220314110714/https://ia801605.us.archive.org/0/items/abualialkurdy_gmail_20170404_0614/تاريخ%20سلاجقة%20الروم%20في%20آسيا%20الصغرى.pdf|تاريخ أرشيف=14 مارس 2022</ref>, sanadkii 1114 [[gaazi bin guumushtakiin]] ayaa fursad ku helay maltaay waa uuna qabsaday asigoo garab ka helaayo [[Ruknudiin mascuud|mascuud]], waxa uuna diiday lahaanshaha salaajiqada ee magaalada, carab ayaa aad uga carooday arintaas wuxuuna ku eedeeyay [[Ruknudiin mascuud|mascuud]] inuu qiyaanay dawlada oona ilaalin karin dhulkeeda, 1116 weerar xoogan ayuu ku qaaday caasimada [[Ruknudiin mascuud|mascuud]] ayaa ka gurmad dalbay [[Imbiraadooriyada biriizanda|biriizanda]], carabna amiirka arman ayuu garab ka dalbay, dagaalo adag ayaa dhex maray kuwaas oo ku soo dhamaaday inuu guuleestay [[Ruknudiin mascuud|mascuud]], inkastoo [[Ruknudiin mascuud|mascuud]] uu kaligiis soo haray hadana wuxuu ku sii hoos noolaa [[gaazi bin guumushtakiin]] ilaa uu ka dhintay 1135.
=== Ka hortagida weerarka 2aad ===
imaarada ruhaa oo ka mid ahayd imaaradaha kirishmiska ayaa waxaa qabsaday [[zankiyiinta]] waxaana ka dhashay weerar saliibi oo cusub weerarkan waxaa hogaaminaayay boqorka faransiiska [[luwiis todobaad]] iyo boqorka jarmalka [[konraad sedexaad]], [[Ruknudiin mascuud|mascuud]] ayaa ka hortagay waxa uuna u geestay baaba' xun ciidanka jarmalka, boqorkooda wuu dhaawacmay xitaa<ref group="">{{استشهاد بكتاب|الأول=Ebru|الأخير=Altan|عنوان=Haçlı Seferleri Tarihi(History of the crusades|صفحة=120|مسار=http://auzefkitap.istanbul.edu.tr/kitap/tarih_ao/hstarihi.pdf|لغة=tr|ناشر=İstanbul{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ÜNİVERSİTESİ AÇIK ve Uzaktan EĞİTİM FAKÜLTESİ|سنة=2015|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20201022112800/http://auzefkitap.istanbul.edu.tr/kitap/tarih_ao/hstarihi.pdf%7C%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE أرشيف=2020-10-22</ref>, faransiiska ayagana khasaaro xoogan buu gaarsiiyay inkastoo ku guuleesteen inee u gudbaan [[shaam]], [[Ruknudiin mascuud|mascuud]] waxa oo isbahaysi la sameeyay [[nuurudiin zanki]] haraadiga imaarada ruhaa ayeena ku qaadeen weeraro aa kala joogsi laheen ugu dambeyn way la wareegeen weyna kala qeybsadeen <ref name="تل باشر">{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[ابن القلانسي|ابن القلانسي، أبو يعلى حمزة بن أسد بن علي بن مُحمَّد التميمي]]|عنوان=تاريخ دمشق|إصدار=الأولى|صفحة=480 - 489|سنة=[[1403هـ]] - [[1983]]م|ناشر=دار حسَّان للطباعة والنشر|مكان=[[دمشق]] - [[سوريا]]|مسار=https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://books-library.online/files/download-pdf-ebooks.org-1535836264-222.pdf&hl=ar|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20201225230924/https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://books-library.online/files/download-pdf-ebooks.org-1535836264-222.pdf&hl=ar|تاريخ أرشيف=25 ديسمبر 2020</ref>
=== Qilij arsalaan labaad ===
[[Ruknudiin mascuud|Mascuud]] wuxuu u baxay la dagaalanka amiirka armiiniya [[tuuruus labaad]] markuu ka soo laabtay wuu dhintay 1156 xilkana waxaa qabtay [[qilij arsalaan labaad]], waxaa bilaawday dagaalo u dhaxeeya dawlada iyo [[daanishmandiyiinta]] blase [[nuurudiin zanki]] oo arkaayay in is khilaafka muslimiinta uu awood siinaayo cadawga ayaa dhaxdhaadin sameeyay <ref name="القلانسي">{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[ابن القلانسي|ابن القلانسي، أبو يعلى حمزة بن أسد بن علي بن مُحمَّد التميمي]]|عنوان=تاريخ دمشق|إصدار=الأولى|صفحة=510 - 511|سنة=[[1403هـ]] - [[1983]]م|ناشر=دار حسَّان للطباعة والنشر|مكان=[[دمشق]] - [[سوريا]]|مسار=https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://books-library.online/files/download-pdf-ebooks.org-1535836264-222.pdf&hl=ar|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20201225230924/https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://books-library.online/files/download-pdf-ebooks.org-1535836264-222.pdf&hl=ar|تاريخ أرشيف=25 ديسمبر 2020</ref>, markale ayuu khilaafka soo laabtay hadana culumada iyo wax garadka ayaa hishiis sameeyeen, hishiiska ka dib [[qilij arsalaan labaad]] wuxuu ku duulay [[Imbiraadooriyada biriizanda|biriizanda]], waxa uuna ka qabsaday magaalooyinka [[laarinda]] iyo [[saliiqiya]], balse mudadii u dhaxeesay 1159-1161 waxa uu kala kulmay [[Imbiraadooriyada biriizanda|biriizanda]] jab is daba jooga ugu dambeyn wuxuu aqbalay hishiis dhigaayay shuruudo adag <ref group="">{{استشهاد بكتاب|الأخير=Rogers|الأول=Clifford J.|عنوان=The Oxford Encyclopedia of Medieval Warfare and Military Technology: Vol. 1|ناشر=Oxford University Press|مكان=Oxford|سنة=2010|isbn=978-0195334036|صفحة=290|مسار=https://books.google.com.lb/books?redir_esc=y&id=mzwpq6bLHhMC&q=Kilij+Arslan#v=onepage&q=Kilij%20Arslan&f=false|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20210121011537/https://books.google.com.lb/books?redir_esc=y&id=mzwpq6bLHhMC&q=Kilij+Arslan|تاريخ أرشيف=21 يناير 2021</ref><ref group="">{{استشهاد بكتاب|الأخير=Heath|الأول=Ian|عنوان=Byzantine Armies 1118–1461 AD (Illustrated by Angus McBride)|ناشر=Osprey Publishing|سنة=1995|isbn=1-85532-347-8|صفحة=4}}</ref><ref group="">{{استشهاد بموسوعة|الأخير=Cahen|الأول=Cl|اسم الموسوعة=Encyclopaedia of Islam|عنوان=Ḳi̊li̊d̲j̲ Arslan II|مسار=http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_4364|تاريخ=[[2012]]|ناشر=BRILL|سلسلة=Handbook of Oriental Studies|طبعة=الثانية|isbn=9789004161214|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20210122005714/https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/*-SIM_4364|تاريخ أرشيف=22 يناير 2021</ref>, mudadii uu hishiiska socday Qilij arsalaan wuxuu xooga saaray soo celinta awooda dawlada waxaana u suura gashay 1574 inuu qabsado imaarada siiwaas oo [[daanishmandiyiinta]] ka mid ahayd, imbiraadoorka biriizanda ayaa arkay inuu fursad siiyay [[Qilij arsalaan labaad|qilij arsalaan]] waxa uuna dalbaday dhulka [[daanishmandiyiinta]], markii loo diiday dagaal ayuu soo qaaday Qilij arsalaan ayaa awooday inuu ku jabiyo [[dagaalkii miryokifaaloon]], khasaaro adag ayuuna gaarsiiyay <ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[أسد رستم|رُستم، أسد]]|عنوان=الروم في سياستهم وحضارتهم ودينهم وثقافتهم وصلاتهم بالعرب|صفحة=444|سنة=[[2018]]|ناشر=[[مؤسسة هنداوي للتعليم والثقافة]]|مكان=[[وندسور]] - [[المملكة المتحدة]]|isbn=9781527315785|مسار=https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://ebooksstream.com/d_pdfs/kutub-pdf.net_ReK77pM.pdf|مسار أرشيف=https://archive.vn/HJgpT|تاريخ أرشيف=2021-01-21</ref><ref group="la">{{استشهاد|الأخير=Hendy|الأول=Michael|سنة=1985|عنوان=Studies in the Byzantine Monetary Economy c. 300–1450|ناشر=Cambridge University Press|مكان=Cambridge|isbn=0-521-24715-2|صفحة=128</ref>. Sanadkii 1177 waxa uu qabsaday imaarada maltaay oo ugu dambeesay [[daanishmandiyiinta]], sidaas ayee dawlada ku noqotay awooda muslimka kaliya ee ka jirta [[Anatooliya|anaadool]] <ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[محمد سهيل طقوش|طقُّوش، مُحمَّد سُهيل]]|عنوان=تاريخ سلاجقة الروم في آسيا الصُغرى 470 - 704هـ / 1077 - 1304م|طبعة=الأولى|صفحة=197|سنة=[[1423هـ]] - [[2002]]م|ناشر=دار النفائس|مكان=[[بيروت]] - [[لبنان|لُبنان]]|isbn=9953180474|مسار=https://ia801605.us.archive.org/0/items/abualialkurdy_gmail_20170404_0614/تاريخ%20سلاجقة%20الروم%20في%20آسيا%20الصغرى.pdf|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20220314110714/https://ia801605.us.archive.org/0/items/abualialkurdy_gmail_20170404_0614/تاريخ%20سلاجقة%20الروم%20في%20آسيا%20الصغرى.pdf|تاريخ أرشيف=14 مارس 2022</ref>.
1179 [[Qilij arsalaan labaad|qilij arsalaan]] wuxuu dagaal ku qaaday [[Dawlada ayuubiyiinta|ayuubiyiinta]], hase yeeshee jab ayuu kala kulmay [[Salaaxudiin al-Ayyuubi|salaaxudiin]] <ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[المنصور محمد بن عمر|الأيُّوبي، مُحمَّد بن تقي الدين عُمر بن شاهنشاه]]|عنوان=مضمار الحقائق وسر الخلائق|طبعة=الأولى|صفحة=18 - 19|سنة=[[1968]]|ناشر=عالم الكُتُب|مكان=[[القاهرة]] - [[الجمهورية العربية المتحدة|مصر]]|مسار=https://archive.org/details/MidhmarAlhahaqeq/page/n39/mode/2up</ref><ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[ابن واصل|ابن واصل، أبو عبد الله مُحمَّد بن سالم بن نصر الله المازني التميمي الحموي الشافعي]]|عنوان=مُفرِّج الكُروب في أخبار بني أيُّوب|صفحة=79|المجلد=المُجلَّد الثاني|سنة=[[1377هـ]] - [[1957]]م|ناشر=[[دار الكتب والوثائق القومية|دار الكُتُب والوثائق القوميَّة]]|مكان=[[القاهرة]] [[جمهورية مصر|مصر]]|مسار=https://ia801308.us.archive.org/26/items/FP42193/02_42194.pdf|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20210830225129/https://ia801308.us.archive.org/26/items/FP42193/02_42194.pdf|تاريخ أرشيف=30 أغسطس 2021</ref>,
Weerarkii sedexaad ee saliibiga ayaa ku yimid dhulka dawlada, waxaana hogaamiya ka ahaa feridriik barboosa boqorka jarmalka, wuxuu doorbiday [[Qilij arsalaan labaad|Qilij arsalaan]] inuu ka gambado laakin wiilkiis Qudbudiin ayaa la dagaalay waxeyna qabsadeen [[Konya|quunya]] 1190 <ref name="ابن الأثير1">{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[ابن الأثير الجزري|ابن الأثير، علي بن مُحمَّد بن عبد الكريم بن عبد الواحد الشيباني الجزري]]|عنوان=الكامل في التاريخ|طبعة=الأولى|صفحة=193 - 194|سنة=[[1407هـ]] - [[1987]]م|ناشر=دار الكُتُب العلميَّة|مكان=[[بيروت]] - [[لبنان|لُبنان]]|المجلد=الجُزء العاشر|مسار=https://ia902707.us.archive.org/15/items/WAQkamilt/kamilt10.pdf|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20201127060341/https://ia902707.us.archive.org/15/items/WAQkamilt/kamilt10.pdf|تاريخ أرشيف=27 نوفمبر 2020</ref>, hase yeeshee boqorka jarmalka ayaa isaga baxay magaalada Shan bari ka dib waxa uuna dalbaday in sahay la siiyo jidkana loo furo.
Sanadkii 1186 waxaa ku dhacay [[Qilij arsalaan labaad|qilij arsalaan]] cudurka faalij waxa uu ku fakaray inuu ilmihiis oo ahaayeen kow iyo toban u kala qeybiyo dawlada, taasi oo qalad weyn ahayd waxaa mariiba ka dhex bilaawday walaalaha khilaaf iyo dagaalo, [[Qilij arsalaan labaad|qilij arsalaan]] ayaa gadaal dambe ka ogaaday qaladkiisa wuxuu bilaabay inuu dib usoo mideeyo asagoo madax ka dhigaayo wiilkiis [[Kiikhisroof koowaad|gayaasudiin kiikhisroof]] <ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[ابن بيبي|ابن بيبي، ناصر الدين حُسين بن مُحمَّد بن علي الجعفري الرغدي]]|مؤلف2=تعريب محُمَّد سعيد جمال الدين|عنوان=أخبار سلاجقة الروم|طبعة=الثانية|صفحة=2 - 4|سنة=[[2007]]|ناشر=المركز القومي للترجمة|مكان=[[القاهرة]] - [[مصر]]|مسار=https://ia902507.us.archive.org/10/items/akslroakslro/akslro.pdf|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20210830225136/https://ia902507.us.archive.org/10/items/akslroakslro/akslro.pdf|تاريخ أرشيف=30 أغسطس 2021</ref>, hase ahaatee asoo ku guuleesan buu dhintay 1196, wiilkiis suleymaan ayaa awooday inuu dhamaan ka adkaado laakin 1204 laakin shan bari ka dib wuu iska dhintay <ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[محمد سهيل طقوش|طقُّوش، مُحمَّد سُهيل]]|عنوان=تاريخ سلاجقة الروم في آسيا الصُغرى 470 - 704هـ / 1077 - 1304م|طبعة=الأولى|صفحة=213 - 214|سنة=[[1423هـ]] - [[2002]]م|ناشر=دار النفائس|مكان=[[بيروت]] - [[لبنان|لُبنان]]|isbn=9953180474|مسار=https://ia801605.us.archive.org/0/items/abualialkurdy_gmail_20170404_0614/تاريخ%20سلاجقة%20الروم%20في%20آسيا%20الصغرى.pdf</ref> wiilkiis qilij arsalaan sedexaad ayaa xilka qabtay
=== Xilliga dahabiga ee dawlada ===
Sannadkii 1205 [[Kiikhisroof koowaad|Gayaasudiin Kiikhisroof]] ayaa yimid carshiga mar labaad <ref><nowiki>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=Sara Nur Yildiz|مؤلف2=</nowiki>[[:en:A. C. S. Peacock|A. C. S. Peacock]]|عنوان=The Seljuks of Anatolia: Court and Society in the Medieval Middle East|إصدار=المُصوَّرة|صفحة=178–179|سنة=[[2013]]|ناشر=[[أي بي توريس|I.B. Tauris]]|مكان=[[لندن|London]]|لغة=en|isbn=9781848858879|مسار=https://www.researchgate.net/publication/285750373_The_Seljuks_of_Anatolia_Court_and_Society_in_the_Medieval_Middle_East_Edited_by_A_C_S_Peacock_and_Sara_Nur_Yildiz%7Cمسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20201212013047/https://www.researchgate.net/publication/285750373_The_Seljuks_of_Anatolia_Court_and_Society_in_the_Medieval_Middle_East_Edited_by_A_C_S_Peacock_and_Sara_Nur_Yildiz%7Cتاريخ أرشيف=12 ديسمبر 2020}</ref>. Wuxuu abaabulay safar uu ku tagay [[Imbiraadooriyada daraabazoon,|Boqortooyada daraabazoon,]] taas oo jaray waddooyinka ganacsiga ee [[Badda Madow]], oo wadadan u furay dawlada mar kale. wuxuu awooday qabsashada [[Andaaliya]] 1206 <ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[ابن بيبي|ابن بيبي، ناصر الدين حُسين بن مُحمَّد بن علي الجعفري الرغدي]]|مؤلف2=تعريب محُمَّد سعيد جمال الدين|عنوان=أخبار سلاجقة الروم|إصدار=الثانية|صفحة=39 - 41|سنة=[[2007]]|ناشر=المركز القومي للترجمة|مكان=[[القاهرة]] - [[مصر]]|مسار=https://ia902507.us.archive.org/10/items/akslroakslro/akslro.pdf|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20210830225136/https://ia902507.us.archive.org/10/items/akslroakslro/akslro.pdf|تاريخ أرشيف=30 أغسطس 2021</ref>, oo ah deked ganacsi oo muhiim ah. [[Kiikhisroof koowaad|Gayaasudiin Kiikhisroof]] wuxuu xoojiyay maamulkii dhexe, Wuxuu ka dhigay amiirradii loo dhiibay inay maamulaan gobollada, inay noqdaan guddoomiyeyaal ku xiran dowladda dhexe.
[[Kiikhisroof koowaad|Gayaasudiin Kiikhisroof]] I wuxuu ku dhintay dagaal boqortooyada niiqiya uu la galay 1211 <ref>{{استشهاد بكتاب|عنوان=The Latin Renovatio of Byzantium: The Empire of Constantinople (1204-1228)|الأول=Filip|الأخير=Van Tricht|ناشر=Brill|سنة=2011|صفحة=375|ISBN=9789004203235|مسار=https://www.academia.edu/8344925/The_Latin_Renovatio_of_Byzantium_The_Empire_of_Constantinople_1204_1228_|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20210125023148/https://www.academia.edu/8344925/The_Latin_Renovatio_of_Byzantium_The_Empire_of_Constantinople_1204_1228_|تاريخ أرشيف=25 يناير 2021</ref> Waxaana xilka ku murmay Saddexda wiil ee Sultan [[Kiikhisroof koowaad|Kiikhisroof]] ([[Calaaudiin keyqubaad|calaaudiin Keyqubaad]], [[Kiikaawuus koowaad|cizudiin Kiikaawuus]], iyo Keyfaridun), wiilkiisa ugu weyn cizudiin Kiikaawuus ayaa koray carshiga. [[Kiikaawuus koowaad|Cizudiin Kiikaawuus]] ayaa ka adkaaday walaalihiis ee xilka isku heesteen<ref>{{استشهاد بكتاب|الأخير=Cahen|الأول=Claude|وصلة مؤلف=Claude Cahen|عنوان=Pre-Ottoman Turkey: A general survey of the material and spiritual culture and history c. 1071-1330|ناشر=Taplinger|سنة=1968|مكان=New York|مسار=http://hdl.handle.net/2027/heb.00871|الرقم{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} المعياري=159740456X|صفحات=120–121|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20191213185111/https://www.fulcrum.org/concern/monographs/w95050571%7C%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE أرشيف=2019-12-13</ref>, ka dib markii uu xoojiyay awooddiisa, wuxuu siiyay dhammaan dareenkiisa dib u soo nooleenta ganacsiga [[Anatooliya|Anaadool]] Isaga oo heshiis la galay [[Boqortooyada Qubrus]], wuxuu xoreeyay ganacsiga labada dal. Wuxuu [[Siinuub]] ka soo qabsaday [[imbiraadooriyada daraabazoon]] si uu u furo waddada ganacsiga woqooyiga. Ka dib, waxa uu u dhaqaaqay madaxii Armeeniya, kaas oo xannibay wadadii ganacsiga koonfurta, wuuna ka adkaaday Armanka <ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[ابن بيبي|ابن بيبي، ناصر الدين حُسين بن مُحمَّد بن علي الجعفري الرغدي]]|مؤلف2=تعريب محُمَّد سعيد جمال الدين|عنوان=أخبار سلاجقة الروم|طبعة=الثانية|صفحة=79 - 80|سنة=[[2007]]|ناشر=المركز القومي للترجمة|مكان=[[القاهرة]] - [[مصر]]|مسار=https://ia902507.us.archive.org/10/items/akslroakslro/akslro.pdf|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20210830225136/https://ia902507.us.archive.org/10/items/akslroakslro/akslro.pdf|تاريخ أرشيف=30 أغسطس 2021</ref>, waxoo furay waddada ganacsiga ee [[shaam]]. Sidaa darteed [[Anatooliya|Anaadool]] waxay noqotay xarunta safarrada ganacsiga.
Markii [[Kiikaawuus koowaad|Kiikaawuus]] dhintay 1220, waxaa carshiga yimid walaalkiis [[Calaaudiin keyqubaad|calaaudiin Keyqubaad]] Mid ka mid ah hogaamiya yaasha ugu caansan ee salaajiqada anaadool, [[Calaaudiin keyqubaad|calaaudiin Keyqbaad]] ayaa qabsaday Kalonoros (maanta Alaniya)<ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[ابن بيبي|ابن بيبي، ناصر الدين حُسين بن مُحمَّد بن علي الجعفري الرغدي]]|مؤلف2=تعريب محُمَّد سعيد جمال الدين|عنوان=أخبار سلاجقة الروم|طبعة=الثانية|صفحة=125 - 126|سنة=[[2007]]|ناشر=المركز القومي للترجمة|مكان=[[القاهرة]] - [[مصر]]|مسار=https://ia902507.us.archive.org/10/items/akslroakslro/akslro.pdf|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20210830225136/https://ia902507.us.archive.org/10/items/akslroakslro/akslro.pdf|تاريخ أرشيف=30 أغسطس 2021</ref> oo ah deked muhiim ah oo ku taal xeebta [[bada dhexe]] Waxa uu magaaladan ka dhisay barxad markab, kaas oo markii dambe loo bixiyay magaca Alaniya, waxa uuna dib u dhisay qasrigii magaalada. Waxa uu ku daray dhammaan xeebta iija ilaa [[Antalya|Andaaliya]] ka dib markii ay ganacsatadu weerar ku qaadeen Armenian oo berriga ah iyo budhcad-badeed reer Yurub ah oo badda ku sugnaa.
sanadii 1222 burcad badeeb qabiilka qafjaaq iyo ruush ah ayaa soo weeraray xeebaha dawlada, suldaanka asoo ka jawaabaya ciidan xoogan ayuu u diray jasiirad u ekaha qiram waxayna gaareen guulo waaween <ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[ابن بيبي|ابن بيبي، ناصر الدين حُسين بن مُحمَّد بن علي الجعفري الرغدي]]|مؤلف2=تعريب محُمَّد سعيد جمال الدين|عنوان=أخبار سلاجقة الروم|طبعة=الثانية|صفحة=155 - 169|سنة=[[2007]]|ناشر=المركز القومي للترجمة|مكان=[[القاهرة]] - [[مصر]]|مسار=https://ia902507.us.archive.org/10/items/akslroakslro/akslro.pdf|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20210830225136/https://ia902507.us.archive.org/10/items/akslroakslro/akslro.pdf|تاريخ أرشيف=30 أغسطس 2021</ref>, caaludiin wuxuu kusoo daray dawlada dhulka imaarada [[mankuujiyiinta]] iyo [[araqiintnta]] laanta harboot
Si looga hortago duulaamada [[tataarka]] wuxuu isku dayay xiriir inuu la sameeyo [[jlaalu-diin khawaarzim shaah]], laakin ma dhicin oo waxaa ka dhex qarxay dagaal 1230, waxaana lagu jabiyay khawaarzimiyiinta <ref>Prof. Yaşar Yüce-Prof. Ali Sevim: ''Türkiye tarihi Cilt I'', AKDTYKTTK Yayınları, İstanbul, 1991 p 118</ref>, [[Dawlada ayuubiyiinta|ayuubiyiinta]] inkastoo ay garab ku siiyeen dawlada la dagaalanka khawaarzimiyiinta hadana xiriirkoodu ma fiicneen oo waxaa laba dhinac dhex maray dagaalo.
[[Calaaudiin keyqubaad|calaaudiin]] wuxuu ahaa inuu u diyaar garoobayo [[tataarka]] waxa oo dhisay dhufeesyo badan hase ahaatee geerida ayaa ku timid 1237, waxaana xilka uga dambeeyay wiilkiis [[kiikhisroof labaad]]
=== Duulaamada tataarka iyo jabka salaajiqada ===
calaaudiin dhimashadiisa ka dib dawlada waxay gashay marxalad daciifnimo ah [[Kiikhisroof labaad|kiikhisroof]] wuxuu ahaa qof daciif ah hadana daalim ah <ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1= القرماني، أحمد بن يُوسُف|عنوان= أخبار الدُول وآثار الأُول في التاريخ|صفحة= 294|سنة= <nowiki>[[1282هـ]]</nowiki>|ناشر= مطبعة الميرزا عبَّاس التبريزي|مكان= <nowiki>[[بغداد]]</nowiki>|مسار= <nowiki>https://upload.wikimedia.org/wikisource/ar/f/fa/أخبار_الدول.pdf|مسار</nowiki> أرشيف= <nowiki>https://web.archive.org/web/20201110005455/https://upload.wikimedia.org/wikisource/ar/f/fa/أخبار_الدول.pdf</nowiki>
<nowiki>|تاريخ أرشيف=2020-11-10</nowiki></ref>wasiirada ayaa maamulka dawlada gacanta ku haayeen waxaa billaawday kacdoon uu soo abaabulay wadaad la oran jiray baaba isxaaq, kaas oo ahaay shiici qalifsan <ref group="">[[:tr:Tahir Harimî Balcıoğlu|Balcıoğlu, Tahir Harimî]], <nowiki>''Türk Tarihinde Mezhep Cereyanları - The course of [[مذاهب إسلامية عقائدية|madh'hab]] events in [[ترك|Turkish]] [[تاريخ]], ''</nowiki> (Preface and notes by Hilmi Ziya Ülken), 271 pages, Ahmet Sait Press, Kanaat Publications, Istanbul, 1940. {{أيقونة تركية}}</ref>, kacdoon wadayaasha waxay qaribeen magaalooyinka dad badana wey dileen mudo dheer kadib dawladu waxay ku guuleesatay inee soo afjarto kacdoonka
tataarka ayaa wuxuu ahaa inuu kusoo dhawaanayo dhulka dawlada, talyahooda baayjuu nooyaan ayaa weeraray araduum 1242 waxayna geesteen xasuuq ba'an<ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1= [[شهاب الدين النويري|النُويري، شهاب الدين أحمد بن عبد الوهَّاب بن مُحمَّد]]|عنوان= نهاية الإرب في فنون الأدب|المجلد= الجُزء السابع والعُشرون|طبعة= الأولى|صفحة= 238|سنة= [[1424 هـ|1424هـ]] - [[2004]]م|ناشر= دار الكُتُب العلميَّة|تاريخ الوصول= [[17 فبراير|17 شُباط (فبراير)]] [[2019]]م|مكان= [[بيروت]] - [[لبنان|لُبنان]]|مسار= https://books.google.com.lb/books?id=R42BDwAAQBAJ&pg=PT225&lpg=PT225&dq=جرماغون&source=bl&ots=ZC6-ozIfIB&sig=ACfU3U0ymZurX0YPnJU48ELyXg1uOY_SEw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjzlJOC5MPgAhUIzoUKHZcnBH0Q6AEwBXoECAwQAQ#v=onepage&q=جرماغون&f=false|مسار أرشيف= https://web.archive.org/web/20191129140239/https://books.google.com.lb/books?id=R42BDwAAQBAJ&pg=PT225&lpg=PT225&dq=جرماغون&source=bl&ots=ZC6-ozIfIB&sig=ACfU3U0ymZurX0YPnJU48ELyXg1uOY_SEw&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjzlJOC5MPgAhUIzoUKHZcnBH0Q6AEwBXoECAwQAQ|تاريخ أرشيف=2019-11-29</ref>, suldaan kiikhisroof markuu maqlay aqbaartaan xun wuxuu la baxay ciidan aad u badan meel la dhaho kuusa daag ayuu kula kulmay tataarka dagaal adag kadib [[tataarka]] ayaa guuleestay <ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[بدر الدين العيني|العيني، أبو مُحمَّد بدر الدين محمود بن أحمد بن موسى الحنفي]]|مؤلف2=تحقيق: أ. د. مُحمَّد مُحمَّد أمين|عنوان=عقد الجُمان في تاريخ أهل الزمان|صفحة=26 - 27|سنة=[[1407 هـ|1407هـ]] - [[1987]]م|ناشر=[[الهيئة المصرية العامة للكتاب|الهيئة المصريَّة العامَّة لِلكتاب - مركز تحقيق التُراث]]|تاريخ الوصول=[[17 فبراير|17 شُباط (فبراير)]] [[2019]]م|مكان=[[القاهرة]] - [[مصر]]|مسار=https://shamela.ws/browse.php/book-380#page-26|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20190521174516/http://shamela.ws:80/browse.php/book-380|تاريخ أرشيف=2019-05-21</ref>,[[tataarka]] ayaa bilaabay kadib inuu boobo magaalooyinka dadka uu laayo dumarkana qafaasho <ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=مُؤرِّخ مجهول|مؤلف2=تعريب: مُحمَّد سعيد جمال الدين|عنوان=أخبار سلاجقة الروم، مُختصر سَلْجُوقنامه|طبعة=الثانية|صفحة=289 - 292|سنة=[[2007]]|ناشر=المركز القومي للترجمة|تاريخ الوصول=[[17 فبراير|17 شُباط (فبراير)]] [[2019]]م|مكان=[[القاهرة]] - [[مصر]]|مسار=https://ia802507.us.archive.org/10/items/akslroakslro/akslro.pdf|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20201031094506/https://ia802507.us.archive.org/10/items/akslroakslro/akslro.pdf|تاريخ أرشيف=31 أكتوبر </ref>, dagaalkan waxaa ka dashay inee dawladu naqato mid raacsan [[tataarka]] waxeyna ogolaatay inee bixiso canshuur<ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[ابن تغري|ابن تغري بردي، أبو المحاسن جمال الدين يُوسُف الأتابكي اليشبقاوي الظاهري]]|عنوان=النُجُوم الزاهرة في مُلُوك مصر والقاهرة|المجلد=الجُزء السادس|صفحة=347|سنة=[[1383 هـ|1383هـ]] - [[1963]]م|ناشر=[[وزارة الثقافة (مصر)|وزارة الثقافة]]|تاريخ الوصول=[[17 فبراير|17 شُباط (فبراير)]] [[2019]]م|مكان=[[القاهرة]] - [[مصر]]|مسار=https://ia800200.us.archive.org/24/items/FP159836/06_159838-2.pdf|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20200110134009/https://ia800200.us.archive.org/24/items/FP159836/06_159838-2.pdf|تاريخ أرشيف=10 يناير 2020</ref>,
=== Dhamaadka dawlada ===
[[Kiikhisroof labaad|kiikhisroof]] wuxuu dhintay 1246<ref name="خواند">{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[خواند مير|خواندمير، غيَّاث الدين مُحمَّد بن محمود بن مُحمَّد البلخي الشيرازي الهروي]]|عنوان=تاريخ حبيب السير في أخبار أفراد البشر|المجلد=الجُزء الثاني|صفحة=540|ناشر=انتشارات خيَّام|لغة=fa|مسار=https://archive.org/details/mohamed_rahman2007_hotmail_20180311_1117/page/n1039/mode/2up</ref><ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[منهاج السراج الجوزجاني|الجوزجاني، أبو عُمر منهاجُ الدين عُثمان بن إبراهیم]]|عنوان=طبقات ناصرى|صفحة=331|سنة=[[تقويم هجري شمسي|1363هـ. ش]]|ناشر=دنياى كتاب|المجلد=الجُزء الثاني|مكان=[[طهران|تهران]] - [[إيران|ايران]]|لغة=fa|مسار=http://ar.lib.eshia.ir/10516/2/331|مسارالأرشيف=https://archive.vn/1OpEw|تاريخ أرشيف=[[30 يناير|30 كانون الثاني (يناير)]] [[2021]]|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20210130021756/http://ar.lib.eshia.ir/10516/2/331</ref>, mdaxdii ka dambeeyay waxay ahaayeen kuwo tataarka uu keensaday wax awood ahna ma laheen inta badan labo ama sedex ayee xilka ku wadaageen kadib cadaadiska u [[tataarka]] u haayo dawlada ayaa isi soo taraatyay, canshuur aad u badan ayee soo rogeen dadka ayaa galay xaalad adag oo usii dheer tahay dulmiga tataarka weerarada biriizanda ee sii kordhaaya dilka siyaasiinta, masiibooyin dabiici ah cuduro faafa ayaa gabi ahaanba ruxay dawlada, suldaankii ugu dambeeyay dawlada [[mascuud labaad]] markuu dhintay 1307 waxay u qeybsantay dawlada toban imaaradood oo loo yaqaanay [[imaaradaha anaadool]], waxayna kala ahaayeen [[imaarada qaramaan]], tika, banuu xumeyd, [[Imaarada karmiyaan|karmiyaan]], munashtaa, banuu barawaana, [[Dawlada Cosmaniya|cusmaaniyiinta]], [[Imaarada saaruuqaan|saaruuqaan]], banuuaydiin iyo [[Imaarada qaraasii|qaraasii]], cusmaaniyiinta ayaa mar dambe awoodeen inay aasaasaan dawlad awood badan oo kulmisa imaaradaha oo dhan<ref>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=[[محمد سهيل طقوش|طقُّوش، مُحمَّد سُهيل]]|عنوان=تاريخ سلاجقة الروم في آسيا الصُغرى 470 - 704هـ / 1077 - 1304م|طبعة=الأولى|صفحة=335 - 337|سنة=[[1423هـ]] - [[2002]]م|ناشر=دار النفائس|مكان=[[بيروت]] - [[لبنان|لُبنان]]|isbn=9953180474|مسار=https://ia801605.us.archive.org/0/items/abualialkurdy_gmail_20170404_0614/تاريخ%20سلاجقة%20الروم%20في%20آسيا%20الصغرى.pdf|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20220314110714/https://ia801605.us.archive.org/0/items/abualialkurdy_gmail_20170404_0614/تاريخ%20سلاجقة%20الروم%20في%20آسيا%20الصغرى.pdf|تاريخ أرشيف=14 مارس 2022</ref>
== Dhaqanka iyo ilbaxnimada ==
=== Dhaqanka ===
Inkastoo ey ahaayeen trki waxaa aad ugu faafsanaa dhaqanka faarisiga, qoyska boqortooyada ayaa muddo yar gudaheed kaga tagay magacyadoodii hore ee Turkiga waxayna door bideen in ay wiilashooda u bixiyaan magacyada halyeeyada Iran ee taariikhiga ah ama taliyayaasha sida Kiikaawuus, Keyqubaad, Kiikhisroof <ref name=":1" />. Xagga Turkida, waxa jira muuqaal weli xambaarsan hab-nololeedka Aasiyada Dhexe, dhaqameed iyo caqiido, oo aan awoodin in uu dhexgalo dhaqanka iyo caqiidada Islaamka. Halka kuwa degey tuulooyinka ama magaalooyinka ay ku hoos jireen saameynta dhaqamada Iran iyo Islaamka, kooxaha weli haysta dhaqaalihii nolol-guuraaga ee reer-guuraaga ahaa waxay door bideen meelaha fog, roobabka ama "dhamaadka" degsiimooyinka.
=== Dhismooyinka ===
[[File:Konya Alaeddin Mosque from northeast 4170.jpg|thumb|masjidka calaaudiin waxaa lagu aasay badanaa boqorada [[salaajiqada ruum]]]]
salaajiqada waxey aad u daneeyeen dhismaha, waxey dhiseen masaajido waaween, qabuuro, madarasooyin qsriyaal isbitaalo, buundooyin, musqul qubeyseed, meelo socotada lagu Marti qaado oo loo yaqaan "khaan"
=== aqoonta iyo suugaanta ===
waxey gaartay aqoonta meel fiican waxaa la dhisay madarasooyin waaween o lagu barto culuumta sharciga islaamka gaar ahaan madhabka [[Xanafiya|xanafiga]], sidoo kale waxaa jiray goobo lagu barto quraanka iyo meelo lagu barto [[Xadiis|xadiiska]] oo loo yaqaan daaru xadiis, madarasooyin lagu barto caafimaadka ayaa la dhisay dhamaan madarasooyinka waxaa ku dhagnaa masjid lagu tukado <ref name=":0" />.
culumo badan ayaa soo baxay kuwaas oo heer sare ka joogay aqoonta qaarna safar ayee ku imaadeen dawlada waxaana ka mid ahaa [[ibnu carabi]], [[shihaabudiin sahrawurdi]], [[yoonis imra]], [[jalaaludiin ruumi]] iyo [[sadrudiin quunawi]]
==salaadiinta dawlada==
<table cellSpacing="0" cellPadding="2" width="70%" align="center" border="1" id="table2">
<tr>
<th style="background: #ebc844" ></th>
<th style="background: #ebc844" >suldaanka
</th>
<th style="background: #ebc844" width="8%">nolosha
</th>
<th style="background: #ebc844" width="8%">talada </th>
</tr>
<tr>
<td width="5%"><font size="-1">1</font>
</td>
<td vAlign="top" width="32%">[[Suleyman bin qutulmush]] </td>
<td vAlign="top" width="8%">....-1086 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1077-1086</td>
</tr>
<tr>
<td width="3%"><font size="-1">2</font>
</td>
<td vAlign="top" width="32%">Abul qaasim</td>
<td vAlign="top" width="8%">....-1092 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1086-1092</td>
</tr>
<tr>
<td width="3%"><font size="-1">3</font>
</td>
<td vAlign="top" width="32%">[[Qilij arsalaan koowaad]] </td>
<td vAlign="top" width="8%">1079-1107 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1092-1107</td>
</tr>
<tr>
<td width="3%"><font size="-1">4</font>
</td>
<td vAlign="top" width="32%">Malik shaah</td>
<td vAlign="top" width="8%">....-1116 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1107-1116</td>
</tr>
<tr>
<td width="3%">5
</td>
<td vAlign="top" width="32%">[[Ruknudiin mascuud|Ruknudiin mascuud koowaad]] </td>
<td vAlign="top" width="8%">1095-1156 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1116-1156</td>
</tr>
<tr>
<td width="3%">6
</td>
<td vAlign="top" width="32%">[[Qilij arsalaan labaad]] </td>
<td vAlign="top" width="8%">1155-1092 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1156-1192</td>
</tr>
<tr>
<td width="3%">7
</td>
<td vAlign="top" width="32%">Gayaasudiin [[kiikhisroof koowaad]]</td>
<td vAlign="top" width="8%">....-1211 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1192-1196</td>
</tr>
<tr>
<td width="3%">8
</td>
<td vAlign="top" width="32%">Suleymaan labaad </td>
<td vAlign="top" width="8%">....-1204 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1196-1204</td>
</tr>
<tr>
<td width="3%">9
</td>
<td vAlign="top" width="32%"> Qilij arsalaan sedexaad
</td>
<td vAlign="top" width="8%">....-1205 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1204-1205</td>
</tr>
<tr>
<td width="3%">10
</td>
<td vAlign="top" width="32%">Gayaasudiin [[kiikhisroof koowaad]] (mar kale )</td>
<td vAlign="top" width="8%">....-1211 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1205-1211</td>
</tr>
<tr>
<td width="3%">11
</td>
<td vAlign="top" width="32%">Cizudiin [[kiikaawuus koowaad]]</td>
<td vAlign="top" width="8%">....-1220 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1211-1220</td>
</tr>
<tr>
<td width="3%">12
</td>
<td vAlign="top" width="32%">[[Calaaudiin keyqubaad]] koowaad</td>
<td vAlign="top" width="8%">1190-1237 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1220-1237</td>
</tr>
<tr>
<td width="3%">13
</td>
<td vAlign="top" width="32%">Gayaasudiin [[kiikhisroof labaad]] </td>
<td vAlign="top" width="8%">....-1246 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1237-1246</td>
</tr>
<tr>
<td width="3%">14
</td>
<td vAlign="top" width="32%">Cizudiin [[kiikaawuus labaad]] </td>
<td vAlign="top" width="8%">....-1279 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1246-1260</td>
</tr>
<tr>
<td width="3%">15
</td>
<td vAlign="top" width="32%">[[Qilij arsalaan afaraad]] </td>
<td vAlign="top" width="8%">....-1265 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1248-1265</td>
</tr>
<tr>
<td width="3%">16
</td>
<td vAlign="top" width="32%">[[Calaaudiin keyqubaad labaad]] 1249–1257</td>
<td vAlign="top" width="8%">1238-1256 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1249-1257</td>
</tr>
<tr>
<td width="3%">17
</td>
<td vAlign="top" width="32%">[[Kiikhisroof sedexaad]] 1265–1284</td>
<td vAlign="top" width="8%">1259-1284 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1265-1284</td>
</tr>
<tr>
<td width="3%">18
</td>
<td vAlign="top" width="32%">[[Mascuud labaad]] 1284–1297</td>
<td vAlign="top" width="8%">....-1307 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1284-1297</td>
</tr>
<tr>
<td width="3%">19
</td>
<td vAlign="top" width="32%">[[Calaaudiin sedexaad]] </td>
<td vAlign="top" width="8%">....-1303 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1297-1303</td>
</tr>
<tr>
<td width="3%">20
</td>
<td vAlign="top" width="32%">[[Mascuud labaad]] (mar labaad)</td>
<td vAlign="top" width="8%">....-1307 </td>
<td vAlign="top" width="8%">1303-1307</td>
</tr>
</table>
== Xigasho ==
<references />
<references />
78ntvtl79syq7f5iws9619vnc7bdlr7
Ruknudiin mascuud
0
36515
310115
310035
2026-10-08T02:35:24Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
310115
wikitext
text/x-wiki
'''Ruknudiin mascuud''' ama '''mascuud koowaad''' wuxuu ahaa suldaankii [[salaajiqada ruum]] laga bilaabo 1116 ilaa dhimashadiisa 1156{{Infobox royalty|type=Suldaan|name=Mascuud koowaad|more=|image=Alaedin Camii.JPG|caption=Masjidka Aladdin Kiqbad ee Konya waxa la dhisay xiligii uu xukunka hayay Mascuud|succession=Suldaanka salaajiqada ruum|reign=1116-1156|coronation=|predecessor=[[Malik shaah bin qilij arsalaan]]|successor=[[Qilij arsalaan koowaad]]|full name=Ruknudiin mascuud bin qilij arsalaan bin suleymaan|house=[[Salaajiqada]]|spouse=|father=[[Qilij arsalaan koowaad]]|mother=|birth_date=|birth_place=|death_date=1156|death_place=|place of burial=|religion=}}
== ku loolamida xilka ==
[[Qilij arsalaan koowaad|Qilij arsalaan]] markoo ku dhintay dagaalkii mowsil sanadkii 1107 dawlada way kala qebsantay, wiilkiis curudka Malik shaah wuxuu ku jiray xabasi, xaaskiis ayaa qabsatay [[maltaay]] wiil yar oo dogrol la dhaho ee dhashay ayaa suldaan laga dhigay, labada wiil kale [[Ruknudiin mascuud|mascuud]] iyo carab; mascuud wuxuu ku ag noolaa sodogiis [[gaazi bin guumushtakiin]] amiirka [[daanishmandiyiinta]], carabna [[Konya|quunya]] ayuu joogay<ref><nowiki>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=</nowiki>[[محمد سهيل طقوش|طقُّوش، مُحمَّد سُهيل]]|عنوان=تاريخ سلاجقة الروم في آسيا الصُغرى 470 - 704هـ / 1077 - 1304م|طبعة=الأولى|صفحة=112|سنة=[[1423هـ]] - [[2002]]م|ناشر=دار النفائس|مكان=[[بيروت]] - [[لبنان|لُبنان]]|isbn=9953180474|مسار=https://ia801605.us.archive.org/0/items/abualialkurdy_gmail_20170404_0614/تاريخ%20سلاجقة%20الروم%20في%20آسيا%20الصغرى.pdf%7Cمسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20220314110714/https://ia801605.us.archive.org/0/items/abualialkurdy_gmail_20170404_0614/تاريخ%20سلاجقة%20الروم%20في%20آسيا%20الصغرى.pdf%7Cتاريخ أرشيف=14 مارس 2022</ref>, Malik shaah ayaa dib u soo laabtay 1109kii waxaana u suura gashay inuu [[Konya|quunya]] galo oona noqdo suldaan, waxa uuna xabsiga dhigay labadiis walaal carab iyo [[Ruknudiin mascuud|mascuud]], dagaalo qaraar ayuuna la galay [[Imbiraadooriyada biriizanda|biriizanda]] oo ahayd inee ku soo fiday dhulka dawlada, labadiisa walaal ayaa xabsiga ka baxsadeen [[Ruknudiin mascuud|mascuud]] oo taageero ka helaayo sodogiis [[gaazi bin guumushtakiin]] ayaana ku guuleestay inuu dilo walaalkiis Malik shaah 1116 <ref group=""><nowiki>{{استشهاد بكتاب|الأول=John W.|الأخير=Birkenmeier|عنوان=The Development of the Komnenian Army: 1081–1180|ناشر=Brill|سنة=2002|isbn=90-04-11710-5|مسار=</nowiki>https://books.google.com.lb/books?redir_esc=y&id=p8OOoGWRC2EC&q=Malik+Shah#v=snippet&q=Malik%20Shah&f=false%7Cصفحات=79 - 80|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20210108113913/https://books.google.com.lb/books?redir_esc=y&id=p8OOoGWRC2EC&q=Malik+Shah%7Cتاريخ أرشيف=8 يناير 2021</ref>
== Qalbashada xilka ==
markale ayee dawlada kala qeybsantay [[Ruknudiin mascuud|mascuud]] wuxuu qabsaday caasimada iyo meelo kaloo yar, walaalkiis carab wuxuu qabsaday [[ankara]] iyo [[qasdamuuni]], walaalkiis kale dogrol oo masuul ka ahaayen hooyadiis iyo ninkeeda blak artaqi wuxuu heestay [[maltaay]] <ref name="Cambridge"><nowiki>{{استشهاد بموسوعة|الأخير=Turan|الأول=Osman|محرر1=P.M. Holt|محرر2=Ann K. S. Lambton|محرر3=Bernard Lewis|اسم الموسوعة=The Cambridge History of Islam|عنوان=Anatolia in The Period of The Seljuks and The Beyliks|مسار=</nowiki>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://www.ashtoncentralmosque.com/wp-content/uploads/2014/07/The-Cambridge-History-of-Islam-%E2%80%93-1a.pdf%7C%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%3D |access-date=2026-10-02 |archive-date=2017-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413030738/https://www.ashtoncentralmosque.com/wp-content/uploads/2014/07/The-Cambridge-History-of-Islam-%E2%80%93-1a.pdf%7C%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE%3D |url-status=dead}}.org/web/20170413030738/http://www.ashtoncentralmosque.com/wp-content/uploads/2014/07/The-Cambridge-History-of-Islam-–-1a.pdf%7Cتاريخ {{Wayback|url=http://www.ashtoncentralmosque.com/wp-content/uploads/2014/07/The-Cambridge-History-of-Islam-–-1a.pdf%7Cتاريخ |date=20170413030738 }} أرشيف=2017-04-13</ref>, waxaana walaalaha ka dhex bilaawday colaad daran, [[Ruknudiin mascuud|mascuud]] markii hore wuxuu diirada saaray la dagaalanka [[Imbraadooriyaada biriizanda|biriizanda]] waxa uuna ku guuleestay inuu ka soo ceshado dhul badan <ref name="تنازع"><nowiki>{{استشهاد بكتاب|مؤلف1=</nowiki>[[محمد سهيل طقوش|طقُّوش، مُحمَّد سُهيل]]|عنوان=تاريخ سلاجقة الروم في آسيا الصُغرى 470 - 704هـ / 1077 - 1304م|طبعة=الأولى|صفحة=120 - 122|سنة=[[1423هـ]] - [[2002]]م|ناشر=دار النفائس|مكان=[[بيروت]] - [[لبنان|لُبنان]]|isbn=9953180474|مسار=https://ia801605.us.archive.org/0/items/abualialkurdy_gmail_20170404_0614/تاريخ%20سلاجقة%20الروم%20في%20آسيا%20الصغرى.pdf%7Cمسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20220314110714/https://ia801605.us.archive.org/0/items/abualialkurdy_gmail_20170404_0614/تاريخ%20سلاجقة%20الروم%20في%20آسيا%20الصغرى.pdf%7Cتاريخ أرشيف=14 مارس 2022</ref>, sanadkii 1114 [[gaazi bin guumushtakiin]] ayaa fursad ku helay maltaay waa uuna qabsaday asigoo garab ka helaayo [[Rukundiin mascuud|mascuud]], waxa uuna diiday lahaanshaha salaajiqada ee magaalada, carab ayaa aad uga carooday arintaas wuxuuna ku eedeeyay [[Ruknudiin mascuud|mascuud]] inuu qiyaanay dawlada oona ilaalin karin dhulkeeda, 1116 weerar xoogan ayuu ku qaaday caasimada [[Ruknudiin mascuud|mascuud]] ayaa ka gurmad dalbay [[Imbiraadooriyada biriizanda|biriizanda]], carabna amiirka arman ayuu garab ka dalbay, dagaalo adag ayaa dhex maray kuwaas oo ku soo dhamaaday inuu guuleestay [[Ruknudiin mascuud|mascuud]], inkastoo [[Ruknudiin mascuud|mascuud]] uu kaligiis soo haray hadana wuxuu ku sii hoos noolaa [[gaazi bin guumushtakiin]] ilaa uu ka dhintay 1135.
== Ka hortagida weerarka labaad ee saliibiyiinta ==
imaarada ruhaa oo ka mid ahayd imaaradaha kirishmiska ayaa waxaa qabsaday [[zankiyiinta]] waxaana ka dhashay weerar saliibi oo cusub weerarkan waxaa hogaaminaayay boqorka faransiiska [[luwiis todobaad]] iyo boqorka jarmalka [[konraad sedexaad]], [[Ruknudiin mascuud|mascuud]] ayaa ka hortagay waxa uuna u geestay baaba' xun ciidanka jarmalka, boqorkooda wuu dhaawacmay xitaa, faransiiska ayagana khasaaro xoogan buu gaarsiiyay inkastoo ku guuleesteen inee u gudbaan [[shaam]], [[Ruknudiin mascuud|mascuud]] waxa oo isbahaysi la sameeyay [[nuurudiin zanki]] haraadiga imaarada ruhaa ayeena ku qaadeen weeraro aa kala joogsi laheen ugu dambeyn way la wareegeen weyna kala qeybsadeen
== Dhimashadiisa ==
[[Ruknudiin mascuud|Mascuud]] wuxuu u baxay la dagaalanka amiirka armiiniya [[tuuruus labaad]] markuu ka soo laabtay wuu dhintay 1156 xilkana waxaa qabtay [[qilij arsalaan labaad]].
==Xigasho==
36u1fku5n8siecptc06k75mtz78rzm7
Khaid
0
45122
310112
290647
2026-10-08T01:53:35Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
310112
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox musical artist
| name = Khaid
| image = Sulaimon Shekoni Solomon (Khaid).jpg
| caption =
| birth_name = Sulaimon Shekoni Solomon
| birth_place = [[Shibiri]]-Lagos
| birth_date = {{birth date and age|2004|12|10|df=y}}
| death_date =
| genre = {{hlist|[[Afropop]]|Afro-trap|[[R&B]]}}
| occupation = {{hlist|Singer|rapper|songwriter}}
| years_active = 2022{{ndash}}present
| label = Neville Records
| associated_acts = {{hlist|[[Sydney Talker]]|[[Zlatan (heesaa)|Zlatan]]|[[Rexxie]][[Boy Spyce (fanaan)|Boy Spyce]]}}
| alias = Shekoni
}}
'''Sulaimon Shekoni Solomon''' , oo xirfad ahaan loo yaqaan Khaid , waa heesaa reer Nayjeeriya ah, heesaa iyo rapper hadda u saxeexay Diiwaanka Neville. Waxa uu u kacay si heer sare ah isaga oo sii daayay heesta " Adiga " , ka dib markii uu heshiis rikoor ah la saxiixday Sydney Talker 's Neville Records 2022, kaas oo kasbaday inuu galo jaantuskiisii ugu horeeyay ee Nigeria TurnTable Top 50 oo ah lambar afartan iyo sideed 14 Febraayo 2022.
==Nolosha hore==
Sulaimon Shekoni Abiola wuxuu ku koray Shibiri - Ojo , wuxuuna ka soo jeedaa qoys toban ka kooban. Sulaimon waxa uu u shaqeeyay sidii makaanik wadada dhinaceeda ah ee wadada Ojo hagaajinta baabuurta, si uu u kasbado nolol uu ku taageero qoyskiisa, iyo inuu awood u yeesho inuu maalgeliyo xirfadiisa muusiga.
==Tixraac==
[https://web.archive.org/web/20250125123904/https://www.osundefender.com/why-i-left-islam-for-christianity-singer-khaid/amp/ "Sababta aan Islaamka uga tagey ee aan Masiixiyadda uga tagay - Fannaan Khaid - OsunDefender"]
[https://web.archive.org/web/20250722093949/https://theknockturnal.com/khaid-talks-upbringing-being-a-rising-teenager-star-and-latest-single-with-you-with-the-knockturnal/ "Khaid wuxuu ka hadlayaa korinta, noqoshada xiddig da'yar oo soo koraya iyo kalidii ugu dambaysay: "Adiga" oo leh The Knockturnal"]
[https://www.pulse.ng/entertainment/music/future-sounds-vol10-featuring-khaid-t-dollar-john-dreyz-sess-toliban-and-more/sezp42f "Dhawaaqyada mustaqbalka Vol.10 oo muujinaya Khaid, T DOLLAR, John Dreyz, SESS, Toliban, iyo in ka badan"]
1w5hf587oc5t2yj2yumwjnht51rt4jo
Mariann Aalda
0
45643
310113
291670
2026-10-08T02:08:43Z
InternetArchiveBot
28368
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
310113
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox person
| name = Mariann Aalda
| image = Mariann Aalda.jpg
| birth_date = {{birth date and age|1948|5|7|mf=yes}}<ref name="b"/>
| birth_place = [[Chicago]], [[Illinois]], U.S.
| occupation = Jilaa, majaajiliiste
| years_active = 1978–hadda
}}
'''Mariann Aalda''' (waxay dhalatay May 7, 1948) waa telefishan Mareykan ah, masraxa, jilaa filim, jilaa jilaa, iyo majaajiliiste taagan.
==Xirfad==
Aalda waxaa aad loogu yaqaanaa shaqadeeda telefishinka iyada oo ka mid ah halyeeyadii ugu horreeyay ee Afrikaan-Mareykan ah oo maalinti saabuun ah, oo ku ciyaarta DiDi Bannister-Stoner ee ABC 's Edge of Night laga bilaabo 1981 ilaa bandhigga la joojiyay 1984. Sannado badan ka hor waxay ahayd qoraa-qaabiye leh Xarunta Majaajilada ee New York, Kooxda wax-soo-saarka ee fadhigeedu yahay Boston, Soo jeedinta, oo ay weheliso jilaa codka animation iyo agaasime, Charlie Adler Ka dib, waxay ka soo muuqatay bandhigga CBS ee Hagaha . Waxay sidoo kale doorar joogto ah ku lahayd sitcom CBS Qoyska Boqortooyada , iyada oo ah gabadha Redd Foxx iyo Della Reese , iyo taxanaha HBO ee 1st & Ten , oo ah xaaska dabeecadda OJ Simpson .
==Tixraac==
[https://www.blacknews.com/news/mariann-aalda-black-soap-opera-actress-refuses-retire/ "Aktarada Madoow ee 71-sano jir ah oo Samaysay Taariikhda Saabuunta Opera 1980-meeyadii wuu diiday inuu ka fariisto]
[https://web.archive.org/web/20190903155714/https://www.journalnow.com/entertainment/getting-old-is-tough-actress-uses-humor-to-talk-about/collection_727806e1-7716-58c4-b39a-a334b6d454e0.html "Gabawga waa adag yahay. Aktaradu waxay isticmaashaa kaftan si ay uga hadasho kor u kaca iyo hoos u dhaca gabowga"]
[https://www.proquest.com/docview/108951800 "Hooyo Gabar Ku Dartay, Bandhiguna Waa Socda]
1ioevogcwvrh53bf9ypujsf6rrl1rai
Template:Non-album single
10
53439
310108
2026-10-07T11:59:06Z
Isma4l
41797
Bog cusub: <includeonly>{{#if: {{{1|}}} | {{n/a|Non-album single{{efn{{#ifeq:{{YesNo|{{{uppercase|}}}}}|yes|-ua}}|{{{1}}}}}|align={{#if:{{{align|}}}|{{{align}}}|center}} }} | {{n/a|Non-album single|align={{#if:{{{align|}}}|{{{align}}}|center}} }} }}</includeonly> <noinclude>{{Documentation}}</noinclude>
310108
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{#if: {{{1|}}} | {{n/a|Non-album single{{efn{{#ifeq:{{YesNo|{{{uppercase|}}}}}|yes|-ua}}|{{{1}}}}}|align={{#if:{{{align|}}}|{{{align}}}|center}} }} | {{n/a|Non-album single|align={{#if:{{{align|}}}|{{{align}}}|center}} }} }}</includeonly>
<noinclude>{{Documentation}}</noinclude>
46fd0jxznkm34hnrl6gi2ce2hfooohz
Template:Normalwraplink
10
53440
310109
2026-10-07T12:00:04Z
Isma4l
41797
Bog cusub: <span class="wraplinks">[[{{{1}}}|{{{2|{{{1}}}}}}]]</span><noinclude> {{Documentation}} </noinclude>
310109
wikitext
text/x-wiki
<span class="wraplinks">[[{{{1}}}|{{{2|{{{1}}}}}}]]</span><noinclude>
{{Documentation}}
</noinclude>
eflclni0qb32qjzm0vixibjw5j8yqv8