Wikipedia sqwiki https://sq.wikipedia.org/wiki/Faqja_kryesore MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Media Speciale Diskutim Përdoruesi Përdoruesi diskutim Wikipedia Wikipedia diskutim Skeda Skeda diskutim MediaWiki MediaWiki diskutim Stampa Stampa diskutim Ndihmë Ndihmë diskutim Kategoria Kategoria diskutim Portal Portal diskutim TimedText TimedText talk Moduli Moduli diskutim Event Event talk 0 2359 2985626 2940781 2026-05-30T15:07:55Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985626 wikitext text/x-wiki [[File:Dampfturbine Montage01.jpg|thumb|right|300px|Një [[Turbina me avull|turbinë me avull]]. Shumica e energjisë elektrike prodhohet nga termocentralet me turbina si konsumi i energjisë elektrike dhe standardet e jetës janë të lidhur ngushtë<ref> {{cite book|title=Electricityteknologjia Eshte shum e rendesishme per ne in Economic Growth|last1=Committee on Electricity in Economic Growth Energy Engineering Board Commission on Engineering and Technical Systems National Research Council|year=1986|publisher=National Academy Press|location=Washington, DC|isbn=0-309-03677-1|pages=16, 40|url=http://www.nap.edu/catalog.php?record_id=900|postscript=<Available as free .pdf download>}} </ref>. [[Elektrifikimi]] është votuar si arritja më e rëndësishme inxhinierike e shekullit 20<ref>{{cite book|title=A Century of Innovation: Twenty Engineering Achievements That Transformed Our Lives|last=Constable|first=George|last2=Somerville|first2=Bob|year=2003|publisher=Joseph Henry Press|location=Washington, DC|isbn=0-309-08908-5|url=http://www.greatachievements.org/?id=2988|access-date=27 korrik 2015|archive-date=4 prill 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120404192421/http://www.greatachievements.org/?id=2988|url-status=dead}}</ref>.]] <!--Skeda e vjetër [[Skeda:EdWhiteFirstAmericanSpacewalker.1965.ws.jpg|thumb|220px|Shëtitja e parë në hapësirë e astronautit [[ShBA|amerikan]] Ed Uajt në vitin [[1965]] tregon nivelin e arritjeve teknologjike të njeriut.]] --> '''Teknologjia''' është përdorimi i njohurive shkencore, mjeteve dhe metodave për të krijuar pajisje, sisteme dhe procese që ndihmojnë njerëzit të zgjidhin probleme dhe të përmirësojnë jetën e përditshme. Ajo përfshin zhvillimin dhe përdorimin e mjeteve, makinerive, programeve kompjuterike dhe sistemeve të ndryshme teknike. Teknologjia ka qenë pjesë e jetës së njerëzve që nga kohët e lashta. Në fillim njerëzit përdornin mjete të thjeshta prej guri dhe druri për gjueti dhe punë. Me kalimin e kohës, zhvillimi i shkencës dhe njohurive çoi në krijimin e teknologjive më të avancuara si makinat, elektriciteti, telefonat, kompjuterët dhe interneti. == Hyrje == Një definicion i saktë për termin "Teknologji", sidoqoftë, nuk ekziston; "teknologjia" mund t'i referohet objekteve materiale që përdoren nga njeriu, siç janë [[makina]]t, [[hardware|harduerët]] ose [[enë]]t, por mund të përfshijë edhe tema më të gjëra, përfshirë [[sisteme]]t, metodat e [[organizimit]], dhe teknikat. Ky term mund të aplikohet në përgjithësi ose në kategori specifike si p.sh: "teknologjia e konstruktimit", "teknologjia mjekësore", ose "teknologjinë e përkryer" (state-of-the-art). Aplikimi i teknologjisë nga njerëzimi filloi me shndërrimin e resurseve natyrale në vegla të thjeshta. Zbulimi i aftësisë të kontrollimit të [[zjarri]]t rriti burimet e ushqimit dhe zbulimi i [[rrotë]]s ndihmoi njerëzit të udhëtonin dhe të kontrollonin ambientin e tyre. Zhvillimet e fundit të teknologjisë, përfshirë "shtypin", [[telefoni]]n, dhe [[Interneti]]n, kanë zvogëluar barrierat fizike të [[komunikimi]]t dhe kanë lejuar njerëzit të komunikojnë në shkallë globale. Sidoqoftë, teknologjia nuk është përdorur vetëm për qëllime paqësore; zhvillimi i [[armë]]ve me fuqi shkatërruese gjithmonë më të lartë ka ecur përgjatë historisë, nga armët më të thjeshta primitive në [[armët nukleare]]. ==Definimi dhe përdorimi== [[File:Handtiegelpresse von 1811.jpg|thumb|left|upright|Përhapja e letrës dhe shtypja në Perëndim, shebulli i ilustruar nga [[makina e shtypit]], bëri të mundur që [[shkencëtari|shkencëtarët]] dhe [[politikanë]]t të komunikojnë idetë e tyre me lehtësi, duke çuar në [[Iluminizmi|Epokën e Iluminizmit]]]; një shembull i teknologjisë si forcë kulturore.]] Përdorimi i termit "teknologji" ka ndryshuar në mënyrë të konsiderueshme gjatë 200 viteve të fundit. Para shekullit të 20, termi ishte i pazakontë në gjuhën angleze, dhe zakonisht është referuar për përshkrimin apo studimin e arteve teknike(ose aftësive teknike)<ref name="Crabb">For ex., [[George Crabb (writer)|George Crabb]], [https://archive.org/stream/universaltechno01crabgoog#page/n525 ''Universal Technological Dictionary, or Familiar Explanation of the Terms Used in All Arts and Sciences, Containing Definitions Drawn From the Original Writers''], (London: Baldwin, Cradock and Joy, 1823), s.v. "technology."</ref>. Termi shpesh ishte i lidhur me arsimin teknik, si në [[Massachusetts Institute of Technology|Instituti i Teknologjisë Massachutsetts]] (chartered in 1861).<ref name="Stratton">Julius Adams Stratton and Loretta H. Mannix, Mind and Hand: The Birth of MIT (Cambridge: MIT Press, 2005), 190-92. ISBN 0262195240.</ref> Termi "teknologji" u rrit në rëndësi në shekullin e 20 në lidhje me [[Revolucioni i dytë industrial|Revolucionin e Dytë Industrial]]. Kuptimi i termit ndryshoi në fillim të shekullit 20, kur shkencëtarët e shoqërisë amerikane, duke filluar me [[Thorstein Veblen]], i cili përktheu idetë nga koncepti gjerman i fjalës ''[[:de:Technik|Technik]]'' në ''technology''. Në gjermanisht dhe gjuhët e tjera evropiane, një dallim ekziston midis ''Technik'' dhe ''technologie'' që mungon në gjuhën angleze, e cila zakonisht përkthehen dy termat si "teknologji". Në vitet 1930, "teknologjia" është përmendur jo vetëm në studimin e arteve industriale, por në vetë artet industriale<ref name="Schatzberg">Eric Schatzberg, [http://muse.jhu.edu/journals/technology_and_culture/v047/47.3schatzberg.html "''Technik'' Comes to America: Changing Meanings of ''Technology'' Before 1930,"] ''Technology and Culture'' 47 (July 2006): 486-512.</ref>. Në vitin 1937, sociologu amerikan Read Bain shkruante se "teknologjia përfshin të gjitha mjetet, makina, enë kuzhine, armë, instrumente, banim, veshje, komunikimi dhe transportimi i pajisjeve dhe aftësitë me të cilat ne prodhojnë dhe përdorin ato"<ref name="Bain">Read Bain, [http://www.jstor.org/stable/2084365 "Technology and State Government,"] American Sociological Review 2 (December 1937): 860.</ref>. Përkufizimi Bain mbetet i zakonshme ndërmjet studiuesve sot, veçanërisht shkencëtarëve të shkencave sociale. Por po aq i spikatur është përcaktimi i teknologjisë si shkencë e aplikuar, sidomos në mesin e shkencëtarëve dhe inxhinierëve, edhe pse shumica e shkencëtarëve socialë që studiojnë teknologjinë mohojnë këtë përkufizim<ref name="MacKenzie">Donald A. MacKenzie and Judy Wajcman, "Introductory Essay" in ''The Social Shaping of Technology'', 2nd ed. (Buckingham, England : Open University Press, 1999) ISBN 0-335-19913-5.</ref>. Kohët e fundit, studiuesit kanë huazuar nga filozofët evropian "teknikën", për të zgjeruar kuptimin e teknologjisë në forma të ndryshme. Fjalorë dhe studiuesit kanë ofruar një shumëllojshmëri përkufizimesh. Fjalori [[Merriam-Webster]] ofron një përkufizim të termit: "zbatimi praktik i njohurive sidomos në një fushë të caktuar" dhe "një aftësi e fituar nga zbatimin praktik i njohurive"<ref name="mwdict">{{cite web|url=http://mw1.merriam-webster.com/dictionary/technology|title=Definition of technology|accessdate=16 shkurt 2007|publisher=[[Merriam-Webster]]|archive-date=22 janar 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130122045248/http://mw1.merriam-webster.com/dictionary/technology|url-status=dead}}</ref>. [[Ursula Franklin]], në ligjëratën "Real World of Technology" eë vitit 1989, dha një tjetër përkufizim të konceptit; ajo është "praktika, mënyra se si ne i bëjmë gjërat këtu"<ref>{{cite web|url=http://www.anansi.ca/titles.cfm?series_id=4&pub_id=58|title=Real World of Technology|accessdate=13 shkurt 2007|author=Franklin, Ursula|publisher=[[House of Anansi Press]]|archive-date=28 shtator 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070928020912/http://www.anansi.ca/titles.cfm?series_id=4&pub_id=58|url-status=dead}}</ref>. Termi është përdorur shpesh për të nënkuptuar një fushë specifike të teknologjisë, ose për t'iu referuar [[Teknologjia e lartë|teknologjisë së lartë]] ose thjesht elektronikës të konsumit, sesa teknologjia si një tërësi<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/default.stm|title=Technology news|accessdate=17 shkurt 2006|publisher=[[BBC News]]|archive-date=9 shkurt 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060209020056/http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/default.stm|url-status=dead}}</ref>. ==Shkencë, inxhinieri dhe teknologji== [[File:Zoom lunette ardente.jpg|thumb|[[Antoine Lavoisier]] duke kryer një eksperiment me djegien e krijuar nga drita e përforcuar e diellit]] Dallimi mes shkencës, inxhinierisë dhe teknologjisë nuk është gjithmonë i qartë. [[Shkenca]] është hulumtimi i [[Arsyeja|arsyetuar]] apo studimi i fenomeneve natyrore, që synon zbulimin e parimeve afat-gjata midis elementeve të botës së [[Dukuria|dukurive]] duke përdorur teknika formale të tilla si [[Kërkimet shkencore|metoda shkencore]]<ref>{{cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/science|title=Science|accessdate=17 shkurt 2007|publisher=[[Dictionary.com]]}}</ref>. Teknologjitë nuk janë zakonisht produktet ekskluzive të shkencës, sepse ata duhet të plotësojnë kërkesat të tilla si shërbimi, përdorueshmëria dhe siguria. Inxhinieria është një proces me qëllim të orientuar për të projektuar dhe të bëj që mjetet dhe sistemet të përdorin fenomenet natyrore për qëllime praktike të njeriut, shpesh (jo gjithmon) duke përdorur rezultatet dhe teknikat nga shkenca. Zhvillimi i teknologjisë mund të përdorë shumë fusha të njohurive, duke përfshirë shkencore, inxhinierike, [[Matematika|matematikore]], [[Gjuha (komunikim)|gjuhësore]] dhe njohuri [[Historia|historike]], që të arritur ndonjë rezultat praktik. Teknologjia është shpesh një pasojë e shkencës dhe inxhinierisë - edhe pse teknologji si një aktivitet njerëzor paraprin të dy fushat. Për shembull, shkenca mund të studiojë rrjedhën e [[Elektroni|elektroneve]] në [[Përcjellësit elektrik|përçuesin elektrik]], duke përdorur mjetet që tashmë ekzistojnë dhe njohuritë. Kjo njohuri e sapo-zbuluar pastaj mund të përdoret nga inxhinierët për të krijuar mjete të reja dhe makina, të tilla si [[gjysmëpërçuesi]], [[kompjuterët]], dhe forma të tjera të teknologjisë së përparuar. Në këtë kuptim, edhe shkencëtarët dhe inxhinierët mund të konsiderohen si teknologë; tre fushat janë konsideruar shpesh si një për qëllime të hulumtimit dhe referencës<ref>{{cite web|url=http://www.intute.ac.uk/sciences/|title=Intute: Science, Engineering and Technology|accessdate=17 shkurt 2007|publisher=[[Intute]]|archive-date=17 shkurt 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070217141847/http://www.intute.ac.uk/sciences/|url-status=dead}}</ref>. ==Historia== {{Main|Historia e Teknologjisë|Periudha kohore e shpikjeve historike|Periudha kohore e inxhinierisë elektrike dhe elektronike}} === Paleolitike (2,5 milion - 10.000 pes) === [[File:Chopper of Dmanisi.png|thumb|right|Një [[hanxhar (arkeologji)|hanxhar]] primitiv.]] Përdorimi i mjeteve nga njerëzit e hershëm ka qenë pjesërisht një proces i zbulimit dhe të evolucionit. Njerëzit e hershëm u zhvilluan nga një specie foragjere [[hominid]]e që ishin tashmë me dy këmbë<ref>{{cite web|accessdate=17 maj 2008|url=http://www.bbc.co.uk/sn/prehistoric_life/human/human_evolution/mother_of_man1.shtml|title=Mother of man&nbsp;– 3.2 million years ago|publisher=[[BBC]]}}</ref>, me një masë të trurit afërsisht sa një e treta e njerëzve modern<ref>{{cite web|accessdate=17 maj 2008|url=http://www.history.com/encyclopedia.do?articleId=212317|title=Human Evolution|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History channel]]|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080423204038/http://www.history.com/encyclopedia.do?articleId=212317|archivedate=23 prill 2008}}</ref>. Përdorimi i veglave mbeti relativisht i pandryshuar për shumicën e historisë të njerëzve të hershëm. Përafërsisht 50,000 vjet më parë, u shfaq përdorimi i mjeteve dhe një grupi kompleks të sjelleve, që mendohet nga shumë arkeologë se kjo lidhet me shfaqjen e [[Gjuha|gjuhës]] moderne<ref>{{cite web|accessdate=17 maj 2008|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9503E0DF173CF936A25754C0A9659C8B63&sec=health&spon=&pagewanted=1|title=Early Voices: The Leap to Language|work=[[The New York Times]]|date=15 korrik 2003|author=Wade, Nicholas}}</ref>. ==== Veglat e gurit ==== Veglat e gurit konsiderohen ndër teknologjitë më të hershme të krijuara nga njeriu. Ato përfshinin mjete për prerje, përpunim të ushqimit, përpunim të lëkurës së kafshëve dhe për ndërtimin e objekteve të thjeshta. Gjatë kësaj periudhe njerëzit përdornin metoda të ndryshme për të formuar gurët në forma të dobishme. Ata godisnin gurë të fortë për të krijuar skaje të mprehta, të cilat përdoreshin në aktivitete të ndryshme të përditshme. ====Zjarri==== •Teknologjia ka lënë gjurmë që prej kohës së gurit kur u zbulua zjarri dhe filloi punimi I veglave të thjeshta. Njerëzit e parë përdornin zjarrin për të shkrirë gurë të ndryshëm, ku prej tyre nxirrnin metale të cilat I vendosnin nëpër kallëpe të ndryshme dhe në fund pas tharjes, përfitonin një vegël pune. ==== Veshje dhe streha ==== Njerezit me ndryshimin e kohes kane ndryshuar edhe menyren e te jetuarit dhe te te veshurit. Fillimisht ata përdornin lëkurë kafshësh për të krijuar veshje të thjeshta që i mbronin nga temperaturat e ulëta. Me kalimin e kohës u ndërtuan edhe strehime të ndryshme si shpella të përpunuara, kasolle dhe struktura të thjeshta nga druri dhe gjethet. Këto strehime ndihmonin në mbrojtjen nga moti dhe rreziqet e natyrës. === Neoliti deri në Antikitetin klasik (10.000 p.e.s. – 300 e.s.) === Kjo periudhë shënoi një zhvillim të rëndësishëm në historinë e teknologjisë. Njerëzit filluan të vendosen në vendbanime të përhershme dhe të zhvillojnë bujqësinë. ==== Veglat e metalit ==== Një nga zhvillimet më të rëndësishme ishte zbulimi dhe përdorimi i metaleve. Fillimisht njerëzit përdorën bakrin dhe më vonë bronzin dhe hekurin. Këto materiale ishin më të forta dhe më të qëndrueshme se gurët. Përdorimi i metaleve bëri të mundur krijimin e veglave dhe armëve më efikase, duke ndikuar në zhvillimin e qytetërimeve të hershme. ==== Energjia dhe transporti ==== Gjatë kësaj kohe njerëzit filluan të përdorin energjinë e kafshëve për transport dhe punë bujqësore. U zhvilluan gjithashtu mjete të reja transporti si qerret me rrota dhe anijet e para. Këto teknologji ndihmuan në zhvillimin e tregtisë dhe në lidhjen e qytetërimeve të ndryshme. === Mesjeta === Mesjeta ishte një periudhë e rëndësishme për zhvillimin e teknologjisë. Gjatë kësaj kohe u zhvilluan shumë shpikje të rëndësishme që ndikuan në jetën e përditshme të njerëzve. Ndër teknologjitë më të rëndësishme të kësaj periudhe përfshihen mullinjtë me ujë dhe me erë, përmirësimi i mjeteve bujqësore dhe zhvillimi i teknikave të ndërtimit. Gjithashtu në këtë periudhë u përhap përdorimi i letrës dhe u përmirësuan metodat e prodhimit të librave. === Epoka moderne (1500 – 1900) === Në këtë periudhë ndodhën ndryshime të mëdha teknologjike që ndikuan në zhvillimin e shoqërisë. Zbulimet shkencore dhe zhvillimi i industrisë çuan në krijimin e makinerive të reja dhe në përmirësimin e proceseve të prodhimit. Revolucioni industrial në shekullin XVIII dhe XIX solli shpikjen e motorëve me avull, zhvillimin e fabrikave dhe përmirësimin e transportit me trena dhe anije. === Teknologjia bashkëkohore (1900 – sot) === Në shekullin XX dhe XXI teknologjia u zhvillua me një ritëm shumë të shpejtë. U shpikën teknologji të reja si elektriciteti modern, kompjuterët, telefonat dhe interneti. Zhvillimi i teknologjisë së informacionit ka ndryshuar mënyrën se si njerëzit komunikojnë, punojnë dhe mësojnë. Kompjuterët dhe rrjetet digjitale kanë bërë të mundur shkëmbimin e informacionit në nivel global. Në ditët e sotme teknologjia përfshin fusha të ndryshme si inteligjenca artificiale, robotika, bioteknologjia dhe eksplorimi i hapësirës. Këto zhvillime vazhdojnë të ndikojnë në mënyrë të madhe në jetën e përditshme dhe në të ardhmen e shoqërisë njerëzore. == Llojet e teknologjisë == Ekzistojnë shumë lloje të teknologjisë që përdoren në fusha të ndryshme të jetës dhe industrisë. Disa nga më të njohurat janë: * '''[[Teknologjia e informacionit dhe komunikimeve|Teknologjia e informacionit (IT)]]''' – përfshin kompjuterët, programet dhe internetin. * '''[[Teknologjia e Komunikimit|Teknologjia e komunikimit]]''' – përfshin telefonat, rrjetet dhe sistemet e komunikimit. * '''[[Teknologjia industriale]]''' – përdoret në fabrika dhe prodhim. * '''Teknologjia mjekësore''' – përdoret për diagnostikim dhe trajtim në mjekësi. * '''[[Teknologjia e robotikës]]''' – përfshin robotët dhe sistemet automatike. == Rëndësia e teknologjisë == Teknologjia ka një rol shumë të rëndësishëm në zhvillimin e shoqërisë moderne. Ajo ndihmon në përmirësimin e komunikimit, rritjen e produktivitetit dhe zhvillimin e shkencës dhe arsimit. Përmes teknologjisë njerëzit mund të komunikojnë më shpejt, të mësojnë më lehtë dhe të krijojnë zgjidhje të reja për sfidat e botës moderne. Megjithatë, përdorimi i teknologjisë sjell edhe sfida të reja si siguria digjitale, privatësia dhe ndikimi në mjedis. Për këtë arsye është e rëndësishme që teknologjia të përdoret në mënyrë të përgjegjshme dhe të qëndrueshme. * [[Shkenca]] * [[Filozofia]] * [[Inxhinieria]] * [[Portal:Teknologji]] == Referime == {{Reflist|2}} == Lidhje të jashtme == * {{en}} [http://www.ncat.org/ Qendra Kombëtare për Teknologjinë e Përshtatshme]. * {{en}} [https://web.archive.org/web/20070406124751/http://www.tudiscovery.com/guia_tecnologia/index.shtml Teknologjia në "Kanalin Zbulues"]. * {{sq}} [http://www.rrjeta.net Portal që flitet rreth teknologjisë]. * {{sq}} [http://www.techsot.al Lajme nga Teknologjia.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201203163509/https://techsot.al/ |date=3 dhjetor 2020 }} *{{en}} [https://web.archive.org/web/20190209173648/https://www.dancongnghe.vn/ Tech news] {{clear}} {{Teknologjia}} [[Kategoria:Teknologji|*]] [[Kategoria:Sisteme teknologjike]] 3t4r9y78jhv1sfy9z0jghktbvl3sq98 0 2695 2985659 2940823 2026-05-30T16:42:00Z أوس 184754 /* Historia */ 2985659 wikitext text/x-wiki {{coord|27|N|17|E|source:wikidata|display=title}} {{për përmirësim}} {{Infobox country|conventional_long_name=Shteti i Libisë|native_name=دولة ليبيا (Dawlat Lībiyā)|common_name=Libia|image_flag=Flag_of_Libya.svg|alt_flag=Flamuri i Libisë|image_coat=Seal_of_the_Government_of_National_Unity_(Libya).svg|alt_coat=Stema e Libisë|national_motto=|national_anthem=Libya, Libya, Libya (Libia, Libia, Libia)|image_map=Location_Libya_AU_Africa.svg|map_caption=Vendi i Libisë në Afrikë|capital=Tripoli|largest_city=Tripoli|official_languages=Arabisht|regional_languages=Berberisht (Amazigh)|ethnic_groups=Arabë 97%, Berberë 2%, të tjerët 1%|ethnic_groups_year=2020|demonym=Libian|government_type=Republikë tranzitore|leader_title1=Kryetar i Këshillit Presidencial|leader_name1=Mohamed al-Menfi|leader_title2=Kryeministër|leader_name2=Abdul Hamid Dbeibeh|legislature=Kuvendi i Përfaqësuesve|area_rank=16|area_magnitude=|area_km2=1,759,540|area_sq_mi=679,362|percent_water=<1|population_census=6,871,292|population_census_year=2022|population_density_km2=3.9|population_density_sq_mi=10.1|GDP_PPP=$106.8 miliardë|GDP_PPP_year=2022|GDP_PPP_per_capita=$15,533|GDP_nominal=$42.8 miliardë|GDP_nominal_year=2022|GDP_nominal_per_capita=$6,229|Gini=|Gini_year=|HDI=0.718|HDI_year=2021|HDI_rank=115|currency=Dinar libian|currency_code=LYD|time_zone=EET|utc_offset=+2|time_zone_DST=Nuk ka orë verore|utc_offset_DST=|date_format=dd/mm/yyyy|drives_on=e djathta|calling_code=+218|iso3166code=LY|cctld=.ly}} '''Libia''' ndodhet në pjesën veriore të [[Afrika|Afrikës]] dhe përgjatë pjesën veriore të vendit ka dalje në [[Deti Mesdhe|Detin Mesdhe]]. Përndryshe sipërfaqja e këtij vendi kufizohet në lindje me [[Egjipti]]n, në jug-perëndim një pjesë të vogël me [[Sudani]]n, në jug me [[Çadi]]n e [[Nigeri]]n, në pjesën perëndimore me [[Algjeria|Algjerin]] dhe në pjesën veri-perëndimore me [[Tunizi]]në pas së cilit vije vija bregdetare në Detin Mesdhe. == Historia == Në historinë e Libisë, një nga kapitujt më të hershëm është periudha e Egjiptit të Lashtë, ku Libia ishte e njohur si "[[Tjehenu]]" dhe më vonë "[[Lehu]]". Këto emra u përdorën për të përshkruar popujt dhe rajonet përgjatë bregdetit libian. Në shekullin e 7-të para Krishtit, fenikasit themeluan kolonitë e tyre në Libi, me [[Kartagjenën]] që u bë qendra kryesore e tyre. Kjo ndikoi në kulturën dhe zhvillimin e Libisë së hershme, duke sjellë ndikime nga [[Mesopotamia]] dhe [[Greqia e Lashtë]]. Libia, e njohur edhe si "Afrika" nga grekët antikë, u bë një zonë e rëndësishme tregtare dhe strategjike. Pas rënies së Kartagjenës në 146 para Krishtit, romakët e pushtuan Libinë, duke e bërë atë pjesë të provincës së tyre të Afrikës. Qyteti i [[Oea]], i njohur sot si Tripoli, dhe [[Leptis Magna]] u bënë qendra të rëndësishme urbane dhe kulturore gjatë perandorisë romake. Me kalimin e shekujve, Libia u përfshi në luftërat mes romakëve dhe [[Vandaleve]], dhe më vonë u bë pjesë e Perandorisë Bizantine. Në shekullin e 7-të, ekspansioni i [[Kalifatit Islamik]] solli islamizimin dhe arabizimin e Libisë, duke ndryshuar përgjithmonë demografinë dhe kulturën e rajonit. Në mesjetë, Libia u qeveris nga një varg dinastish arabe dhe më vonë u bë pjesë e [[Perandorisë Osmane]] në shekullin e 16-të, e cila dominoi për rreth 350 vjet. Periudha osmane shënoi një kohë relative të qetësisë dhe zhvillimit në Libi, por gjithashtu solli konflikte me fuqitë europiane, veçanërisht me Italinë, e cila pushtoi Libinë në 1911. Pas Luftës së Dytë Botërore, Libia fitoi pavarësinë e saj në 1951 nën mbretin [[Idris I]], por një revolucion në 1969, i udhëhequr nga [[Muammar Gaddafi|Muamer Gadafi]], solli një ndryshim të madh në qeverisje dhe politikë të jashtme, duke e bërë Libinë një shtet me ndikim në politikën botërore të asaj kohe. Ndryshimet në udhëheqjen libiane që prej vitit 1976 kulmuan në mars të vitit 1979, kur Kongresi i Përgjithshëm i Popullit shpalli se “dorëzimi i pushtetit te masat” dhe “ndarja e shtetit nga revolucioni” ishin përfunduar. Qeveria u nda në dy sektorë: “sektori i Xhamahirisë” dhe “sektori revolucionar”. Sektori i Xhamahirisë përbëhej nga Kongresi i Përgjithshëm Popullor, Komiteti i Përgjithshëm Popullor dhe Kongreset Bazë Popullore lokale. Gadafi hoqi dorë nga posti i sekretarit të përgjithshëm të Kongresit të Përgjithshëm Popullor, dhe në vend të tij u emërua Abdul Ati al-Obeidi, i cili kishte shërbyer si kryeministër që nga viti 1977. Megjithatë, sektori i Xhamahirisë mbikëqyrej nga sektori revolucionar, i cili drejtohej nga Gadafi me titullin “Udhëheqës i Revolucionit” (Qā’id) dhe nga anëtarët e mbetur të Këshillit të Komandës Revolucionare. Udhëheqësit e këtij sektori nuk zgjidheshin nga populli, pasi legjitimiteti i tyre buronte nga roli që kishin pasur në grushtin e shtetit të vitit 1969. Ata kishin në dorë komitetet revolucionare, të cilat në teori ishin struktura bazë që synonin të mbanin popullin të angazhuar. Si pasojë, ndonëse Gadafi pas vitit 1979 nuk mbante më funksione formale qeveritare, ai vazhdonte të kishte kontroll të plotë mbi qeverinë dhe vendin. Po ashtu, Gadafi mbeti komandant suprem i forcave të armatosura.<ref>{{Cite web|title=Domain Inquiry|url=https://www.markmonitor.com/domain-inquiry/|access-date=2025-08-02|website=Markmonitor|language=en-US}}</ref> === '''Reformat administrative''' === E gjithë pushteti legjislativ dhe ekzekutiv i takonte Kongresit të Përgjithshëm të Popullit (KPP). Megjithatë, kjo strukturë delegonte shumicën e autoritetit të saj tek sekretari i përgjithshëm dhe Sekretariati i Përgjithshëm, si dhe tek Komiteti i Përgjithshëm i Popullit. Gadafi, si sekretar i përgjithshëm i KPP-së, vazhdonte të ishte vendimmarrësi kryesor, ashtu si më parë kur ishte kryetar i Këshillit të Komandës Revolucionare. Të gjithë të rriturit kishin të drejtë dhe detyrë të merrnin pjesë në diskutimet e Kongresit Bazë Popullor (KBP) të zonës së tyre, ku vendimet kalonin më pas për shqyrtim dhe zbatim në nivel kombëtar nga KPP-ja. KBP-të, në teori, përfaqësonin autoritetin më të lartë politik, duke mishëruar atë që Gadafi e quante “pushteti i drejtpërdrejtë i popullit”. Deklarata e vitit 1977 dhe rezolutat që e shoqëronin atë përbënin një rishikim rrënjësor të shpalljes kushtetuese të vitit 1969, sidomos në lidhje me strukturën dhe organizimin e pushtetit në nivel kombëtar dhe lokal. === '''Komitetet revolucionare dhe kontrolli politik''' === Në kuadër të transformimeve të vazhdueshme, Gadafi krijoi një element të ri politik: komitetet revolucionare, të cilat nisën të organizoheshin që në vitin 1977 me misionin e “mbikëqyrjes absolute revolucionare të pushtetit popullor”. Ato kishin për detyrë të drejtonin komitetet popullore, të ngrinin ndërgjegjen politike dhe të nxitnin përkushtimin ndaj idealeve revolucionare. Në praktikë, këto komitete shërbenin si një rrjet i gjerë survejimi dhe represioni kundër çdo forme kundërshtimi ndaj pushtetit autokratik të Gadafit. Sipas disa burimeve, nga 10% deri në 20% e qytetarëve libianë kishin lidhje me survejimin në emër të komiteteve, një përqindje që krahasohet me atë të Irakut Ba’athist dhe Koresë së Veriut. Të mbushura me militantë politikë, komitetet revolucionare morën nën kontroll zgjedhjet për Kongreset Bazë Popullore në vitin 1979. Edhe pse nuk ishin institucione zyrtare të shtetit, ato u shndërruan në një shtyllë qendrore të jetës politike brenda vendit. Si edhe me komitetet popullore dhe risitë e tjera administrative që nga revolucioni, këto komitete nuk zëvendësuan strukturat ekzistuese por i shtuan një tjetër shtresë sistemit, duke krijuar një rrjet kompleks dhe të paqartë autoritetesh që shpesh përplaseshin mes veti. Kjo paqartësi i shërbente qëllimit të Gadafit për të ruajtur kontrollin si figura kryesore, ndërkohë që shmangte dukshmërinë e drejtpërdrejtë në një kohë kur pakënaqësitë ndaj represionit po rriteshin. Këshilli i Komandës Revolucionare u shpërbë formalisht dhe qeveria u organizua sërish në komitete popullore. Një Komitet i ri i Përgjithshëm i Popullit (pra kabineti qeveritar) u përzgjodh, dhe çdo “sekretar” u bë drejtues i një komiteti popullor përkatës. Përjashtim bënin vetëm sekretariatet e naftës, punëve të jashtme dhe industrisë së rëndë, të cilat nuk kishin komitete popullore. Një tjetër propozim ishte krijimi i një “ushtrie të popullit”, duke zëvendësuar ushtrinë kombëtare me një milici kombëtare që po formohej në fund të viteve 1970. Edhe pse ideja u rikthye në fillim të vitit 1982, ajo nuk u afrua asnjëherë me realizimin praktik. === '''Politikat për gratë''' === Gadafi kërkoi gjithashtu të sfidonte kufizimet e rrepta shoqërore ndaj grave të vendosura nga regjimi i mëparshëm. Ai themeloi Formacionin Revolucionar të Grave për të nxitur reformat. Në vitin 1970 u miratua një ligj që garantonte barazi gjinore dhe barazi pagash. Në vitin 1971 ai mbështeti krijimin e Federatës së Përgjithshme të Grave Libiane. Në vitin 1972 u miratua një ligj që ndalonte martesat e vajzave nën moshën gjashtëmbëdhjetë vjeç dhe kërkonte që pajtimi i gruas të ishte kusht i domosdoshëm për martesë. === '''Reformat Ekonomike''' === Riformimi i ekonomisë u zhvillua paralelisht me përpjekjet për të rindërtuar institucionet politike dhe shoqërore. Deri në fund të viteve 1970, ekonomia e Libisë ishte e përzier, me rol të madh të ndërmarrjeve private, përveç sektorëve të prodhimit dhe shpërndarjes së naftës, bankave dhe sigurimeve. Por sipas vëllimit të dytë të “Librit të Gjelbër” të Gaddafit, botuar në vitin 1978, tregtia private me pakicë, qiratë dhe pagat konsideroheshin forma shfrytëzimi që duheshin eliminuar. Në vend të tyre, në ndërmarrjet publike dhe private do të funksiononin komitetet e vetëmenaxhimit të punëtorëve dhe partneritete të shpërndarjes së fitimit. Një ligj mbi pronësinë ndalonte zotërimin e më shumë se një banese private, ndërsa punëtorët libianë morën kontrollin e një numri të madh kompanish, duke i kthyer ato në ndërmarrje shtetërore. Tregtia me shumicë dhe pakicë u zëvendësua nga “supermarketet popullore” të administruara nga shteti, ku, në teori, qytetarët mund të blinin gjithçka kishin nevojë me çmime të ulëta. Deri në vitin 1981, shteti kishte kufizuar edhe aksesin në llogaritë bankare personale, me qëllim përdorimin e fondeve private për projektet qeveritare. Këto masa shkaktuan pakënaqësi dhe kundërshtime nga të sapo-privuarit. Ata iu bashkuan atyre që tashmë ishin të zhgënjyer, disa prej të cilëve kishin filluar të largoheshin nga vendi. Deri në vitin 1982, rreth 50,000 deri në 100,000 libianë mund të kishin emigruar jashtë; duke qenë se shumë prej tyre ishin ndër më të ndërgjegjshmit dhe të arsimuarit, kjo përbënte një humbje të konsiderueshme të ekspertizës menaxheriale dhe teknike. Qeveria ndërtoi gjithashtu një tubacion të ujit përmes Saharasë, që sillte ujë nga akuiferët e mëdhenj drejt një rrjeti rezervuarësh dhe qyteteve si Tripoli, Sirte dhe Bengazi gjatë viteve 2006–2007. Ky ishte pjesë e projektit të madh të “Lumit të Bërë nga Njeriu”, i nisur në vitin 1984. Ai pompon burime të mëdha ujore nga Sistemi i Akuiferit të Rërës Nubiane për popullsinë urbane dhe për projekte të reja ujitjeje në të gjithë vendin. Libia vazhdoi të përballej me mungesën e fuqisë punëtore të kualifikuar, të cilën e importonte bashkë me një gamë të gjerë mallrash konsumi, të gjitha të financuara nga të ardhurat e naftës. Vendi renditej vazhdimisht si shteti afrikan me indeksin më të lartë të zhvillimit njerëzor (HDI), me një vlerë prej 0.755 në vitin 2010, që ishte 0.041 më e lartë se vendi i dytë në Afrikë atë vit. Barazia gjinore ishte një nga arritjet më të mëdha të regjimit të Gaddafit. Sipas Lisa Anderson, presidente e Universitetit Amerikan në Kajro dhe eksperte për Libinë, nën Gaddafin më shumë gra ndiqnin universitetin dhe kishin “ndjeshëm” më shumë mundësi punësimi sesa në shumicën e vendeve arabe. Që në vitin 1969, Gadafi nisi një fushatë kundër Çadit. Studiuesi Gérard Prunier pohon se një pjesë e armiqësisë së tij kishte të bënte me faktin që presidenti i Çadit, François Tombalbaye, ishte i krishterë. Libia ishte gjithashtu e përfshirë në një mosmarrëveshje territoriale — shpesh të dhunshme — me Çadin fqinj për Rripin e Aouzou-së, të cilin Libia e pushtoi në vitin 1973. Kjo përplasje çoi përfundimisht në pushtimin e Çadit nga Libia. Ndërhyrja e gjatë e trupave libiane në Rripin e Aouzou-së, në veri të Çadit, u zmbraps përfundimisht në vitin 1987, kur ndihma e madhe nga Shtetet e Bashkuara dhe Franca për forcat rebele të Çadit, si dhe për qeverinë e drejtuar nga ish-Ministri i Mbrojtjes Hissein Habré, solli një fitore për Çadin në atë që më vonë u quajt “Lufta e Toyotave”. Konflikti përfundoi me një armëpushim në vitin 1987. Pas një vendimi të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë më 13 shkurt 1994, Libia u tërhoq nga Çadi po atë vit dhe mosmarrëveshja u zgjidh. Shumë qytetarë libianë ishin kundër këtij konflikti, duke marrë parasysh faktin që mijëra nxënës gjimnazistë u nxorën nga shkollat dhe u dërguan me forcë në front nga regjimi i Gadafit. Kjo situatë la shumë familje të tronditura e të shqetësuara për fatin e fëmijëve që nuk u kthyen më në shtëpi nga shkolla. Në vitin 1977, Gadafi dërgoi ushtrinë e tij përtej kufirit drejt Egjiptit, por forcat egjiptiane iu kundërpërgjigjën, duke hyrë në luftë me Libinë. Të dyja vendet ranë dakord për një armëpushim, me ndërmjetësimin e Presidentit të Algjerisë, Houari Boumediene. === '''Legjioni Islamik''' === Në vitin 1972, Gadafi krijoi të ashtuquajturin ''Legjioni Islamik'' si një mjet për të bashkuar dhe arabizuar rajonin. Prioriteti i legjionit ishte fillimisht Çadi, e më pas Sudani. Në Darfur, një provincë perëndimore e Sudanit, Gadafi mbështeti krijimin e grupit ''Tajammu al-Arabi'', të cilin Gérard Prunier e përshkruan si “një organizatë militantisht raciste dhe panarabiste që këmbëngulte në karakterin ‘arab’ të kësaj province.” Këto dy organizata ndanin anëtarë dhe burime mbështetëse, dhe shpesh nuk bëhej dallim i qartë mes tyre. Ky ''Legjion Islamik'' përbëhej kryesisht nga emigrantë të ardhur nga vendet më të varfra të rajonit Sahel, por gjithashtu, sipas një burimi, përfshinte mijëra pakistanezë të rekrutuar në vitin 1981 me premtime të rreme për punë civile në Libi. Në përgjithësi, anëtarët e Legjionit ishin emigrantë që kishin ardhur në Libi me idenë për të gjetur punë civile, por u detyruan të bëhen ushtarë pa trajnim të mjaftueshëm dhe pa ndonjë përkushtim të vërtetë. Një gazetar francez, duke folur për forcat e Legjionit në Çad, i përshkroi si “të huaj, arabë apo afrikanë, mercenarë kundër dëshirës së tyre, fatkeqë që kishin ardhur në Libi duke shpresuar për një punë civile, por përfunduan të rekrutuar me ose pa dëshirë për të luftuar në një shkretëtirë që nuk e njihnin fare.” Në fillim të ofensivës libiane në Çad më 1987, Legjioni mbante një forcë prej rreth 2,000 trupash në Darfur. Sulmet e vazhdueshme përtej kufirit ndihmuan ndjeshëm në përshkallëzimin e një konflikti të brendshëm etnik në Darfur, i cili solli rreth 9,000 viktima midis viteve 1985 dhe 1988. Grupi ''Janjaweed'' — i akuzuar nga SHBA për kryerjen e gjenocidit në Darfur gjatë viteve 2000 — u shfaq në vitin 1988 dhe disa nga udhëheqësit e tij ishin ish-anëtarë të Legjionit Islamik. === '''Përpjekjet për armë bërthamore dhe kimike''' === Në vitin 1972, Gadafi tentoi të blinte një bombë bërthamore nga Kina. Më pas u përpoq të siguronte një bombë nga Pakistani, por Pakistani i ndërpreu marrëdhëniet me të para se të përfundonte ndërtimin e armës. Në vitin 1978, Gadafi iu drejtua rivalit të Pakistanit, Indisë, për ndihmë në ndërtimin e një bombe bërthamore. Në korrik të po atij viti, Libia dhe India nënshkruan një memorandum mirëkuptimi për bashkëpunim në aplikime paqësore të energjisë bërthamore, si pjesë e politikës indiane “Atomi i Paqes”. Në vitin 1991, kryeministri i atëhershëm pakistanez, Nawaz Sharif, bëri një vizitë zyrtare në Libi për të diskutuar promovimin e një Marrëveshjeje Tregtare të Lirë mes dy vendeve. Megjithatë, Gadafi u përqendrua në kërkesën që Pakistanit t’i shitej një bombë bërthamore, çka habiti shumë prej anëtarëve të delegacionit dhe gazetarëve. Kur Sharif refuzoi kërkesën, Gadafi e fyeu publikisht, duke e quajtur “politikan i korruptuar”, një term që e zemëroi dhe e befasoi kryeministrin. Si reagim, Sharif anuloi bisedimet, u kthye në Pakistan dhe dëboi ambasadorin libian nga vendi. Ndërkohë, Tajlanda raportoi se qytetarët e saj kishin ndihmuar në ndërtimin e objekteve të ruajtjes së gazit nervor në Libi. Në Gjermani, një biznesmen me emrin Jürgen Hippenstiel-Imhausen u dënua me pesë vite burg për përfshirjen e tij në programin kimik të Libisë. Inspektorët e Konventës për Armët Kimike verifikuan në vitin 2004 se Libia kishte një stok prej 23 tonësh gaz mustardë dhe mbi 1,300 ton kimikate pararendëse. === '''Incidentet në Gjirin e Sidrës dhe bombardimet amerikane''' === Kur Libia po përballej me tensione ndërkombëtare, më 19 gusht 1981 ndodhi një përplasje ajrore mbi Gjirin e Sidrës në Detin Mesdhe. Avionët luftarakë amerikanë F-14 Tomcat qëlluan me raketa ajrore dhe rrëzuan dy avionë libianë Su-22. Ngjarja lidhej me pretendimet libiane për ujërat territoriale dhe konfliktin e mëparshëm. Një tjetër përplasje ndodhi më 4 janar 1989, ku avionët amerikanë nga një aeroplanmbajtëse rrëzuan dy avionë të tjerë libianë MIG-23 në të njëjtën zonë. Më 23 mars 1986, avionët amerikanë ndërmorën një tjetër operacion në të njëjtën zonë, duke sulmuar forcat detare dhe disa pozicione tokësore të mbrojtjes ajrore libiane. SHBA shkatërroi disa njësi lëshimi raketash dhe mbyti disa anije luftarake, duke vrarë 35 marinarë. Ky sulm ishte një hakmarrje për ngjarjet terroriste që kishin ndodhur mes qershorit dhe dhjetorit 1985. Më 5 prill 1986, ndodhi një shpërthim në klubin “La Belle” në Berlinin Perëndimor, ku humbën jetën tre persona dhe u plagosën 229 të tjerë. Plani u zbulua nga disa agjenci të inteligjencës, dhe më vonë u konfirmua me dokumente të marra nga arkivat e Stasit. Autorët, të cilët shumë qeveri perëndimore i identifikuan si agjentë të urdhëruar nga Gadafi, u dënuan nga gjykatat e Gjermanisë së ribashkuar në vitet ’90. Si përgjigje ndaj këtij sulmi, më 15 prill 1986 SHBA kreu sulme ajrore të koordinuara nga Forcat Ajrore, Marina dhe Trupat Detare kundër Libisë, në një operacion të quajtur “El Dorado Canyon”. U sulmuan baza ushtarake, sisteme mbrojtjeje ajrore dhe dy aeroporte në Tripoli dhe Bengazi. Gadafi shpëtoi, por humbi disa dhjetëra oficerë të ushtrisë. Propaganda e regjimit pretendoi se ishte vrarë “vajza e birësuar” e tij dhe se të gjitha viktimat ishin “civile”. Edhe pse këto versione ndryshonin, një pjesë e madhe e shtypit perëndimor i raportoi ato si fakte. Pas bombardimeve, Gadafi intensifikoi mbështetjen për grupe anti-amerikane. Ai financoi fraksionin ''Al-Rukn'' të bandës ''Black P. Stones'' në Çikago, duke e inkurajuar të shndërrohej në një lëvizje të armatosur revolucionare kundër Amerikës. Anëtarët e Al-Rukn u arrestuan në vitin 1986 për planifikimin e sulmeve terroriste në SHBA në këmbim të pagesave nga Libia, përfshirë shpërthime dhe rrëzime avionësh. Në vitin 1987 ata u dënuan për përpjekje për të kryer sulme dhe vrasje në tokën amerikane për llogari të Libisë. Po ashtu, televizioni shtetëror libian njoftoi në 1986 se Libia po stërviste skuadra vetëvrasëse për të goditur interesa amerikane dhe evropiane. Gadafi rifilloi financimin e IRA-së si shenjë hakmarrje ndaj Britanisë për lejimin e avionëve luftarakë amerikanë në bazat e saj. Pas këtyre ngjarjeve, Gadafi deklaroi me krenari se kishte arritur një “fitore spektakolare ushtarake” ndaj SHBA-së dhe vendi u riemërtua zyrtarisht si “Xhamahiria e Madhe Popullore Socialiste Arabe e Libisë”. Por fjalimi i tij nuk ngjalli entuziazëm dhe as kremtimet “fituese” nuk dukeshin të sinqerta. Kritikat ndaj tij u bënë më të hapura nga vetë qytetarët, siç ishte rastet e vandalizimit të posterëve të tij. Bombardimet kishin sjellë regjimin e tij në pikën më të dobët pas 17 vitesh në pushtet. === '''Lufta e Parë Civile Libiane dhe Rrëzimi i Regjimit të Gaddafit (2011)'''<ref>{{Cite news|date=2011-03-09|title=Loyalists Batter Libyan Rebels Near Strategic Oil Town (Published 2011)|language=en|url=https://www.nytimes.com/2011/03/10/world/africa/10libya.html|access-date=2025-08-04}}</ref> === Lufta e parë civile shpërtheu gjatë lëvizjeve të Pranverës Arabe, të cilat rrëzuan udhëheqësit e Tunizisë dhe Egjiptit. Në Libi, protestat kundër regjimit të Muammar Gaddafit nisën më 15 shkurt 2011, ndërsa kryengritja në përmasa të plota filloi më 17 shkurt. Regjimi autoritar i drejtuar nga Gaddafi tregoi një rezistencë shumë më të ashpër krahasuar me regjimet e rrëzuara në Egjipt dhe Tunizi. Ndërsa në këto dy vende përmbysja e pushtetit ndodhi relativisht shpejt, në Libi fushata e Gaddafit pengoi ndjeshëm përparimin e kryengritjes. Shfaqja e parë e një autoriteti politik rival ndodhi në internet, ku u shpall Këshilli Kombëtar i Tranzicionit të Përkohshëm si qeveri alternative. Një nga këshilltarët më të lartë të Gaddafit reagoi duke postuar një mesazh në Twitter, në të cilin shpallte dorëheqjen, kalimin në anën e opozitës dhe i bënte thirrje Gaddafit të largohej. Deri më 20 shkurt, trazirat ishin përhapur edhe në Tripoli. Më 27 shkurt 2011, u themelua Këshilli Kombëtar i Tranzicionit për të administruar zonat e vendit nën kontrollin e forcave rebele. Më 10 mars 2011, Shtetet e Bashkuara dhe shumë vende të tjera e njohën zyrtarisht këtë këshill, me në krye Mahmoud Jibril, si kryeministër të përkohshëm dhe si përfaqësuesin legjitim të popullit libian, duke tërhequr njohjen e regjimit të Gaddafit. Forcat pro-Gaddafit arritën të reagojnë ushtarakisht ndaj avancimeve të rebelëve në Libinë Perëndimore dhe nisën një kundërofensivë përgjatë bregdetit në drejtim të Bengazit, që ishte qendra de facto e kryengritjes. Qyteti Zawiya, rreth 48 kilometra larg Tripolit, u bombardua nga avionët e forcave ajrore dhe tanket e ushtrisë dhe u pushtua nga trupat e Jamahirisë, të cilat ushtruan, sipas raporteve, “një nivel brutaliteti që nuk ishte parë më parë gjatë konfliktit”. Organizatat e Kombeve të Bashkuara, përfshirë Sekretarin e Përgjithshëm të OKB-së Ban Ki-moon, si dhe Këshillin për të Drejtat e Njeriut të Kombeve të Bashkuara, dënuan ashpër shtypjen e dhunshme të protestave, duke e konsideruar atë si shkelje të ligjit ndërkombëtar. Këshilli i të Drejtave të Njeriut e përjashtoi Libinë nga radhët e tij – një veprim i pashembullt në historinë e tij. Më 17 mars 2011, Këshilli i Sigurimit i OKB-së miratoi Rezolutën 1973 me 10 vota pro dhe pesë abstenime (përfshirë Rusinë, Kinën, Indinë, Brazilin dhe Gjermaninë). Kjo rezolutë autorizoi vendosjen e një zone ndalim-fluturimi mbi Libinë dhe përdorimin e “të gjitha mjeteve të nevojshme” për të mbrojtur civilët. Më 19 mars, aleatët e NATO-s nisën zbatimin e rezolutës duke sulmuar mbrojtjen ajrore libiane; avionët ushtarakë francezë hynë në hapësirën ajrore libiane në një mision zbulimi që shënoi fillimin e goditjeve ndaj objektivave të regjimit. Në javët në vijim, forcat amerikane udhëhoqën operacionet e NATO-s kundër Libisë. Mbi 8,000 ushtarakë amerikanë të vendosur në anije dhe avionë morën pjesë në operacion, ku u goditën të paktën 3,000 objektiva gjatë 14,202 misioneve sulmuese, nga të cilat 716 në Tripoli dhe 492 në Brega. Fushata ajrore amerikane përfshiu edhe fluturime të bombarduesve të tipit B-2 Stealth, secili i pajisur me gjashtëmbëdhjetë bomba prej 2,000 paundësh, të cilët niseshin dhe ktheheshin në bazën e tyre në Missouri, SHBA. Mbështetja e forcave ajrore të NATO-s luajti një rol vendimtar në suksesin përfundimtar të revolucionit. Më 22 gusht 2011, luftëtarët rebelë hynë në Tripoli dhe pushtuan Sheshin e Gjelbër, të cilin më pas e riemëruan si Sheshi i Dëshmorëve, në nder të atyre që u vranë që nga 17 shkurti 2011. Më 20 tetor 2011 përfundoi përleshja e fundit e rëndësishme e kryengritjes në qytetin e Sirtes. Beteja e Sirtes ishte njëkohësisht beteja vendimtare dhe përmbyllëse e Luftës së Parë Civile në Libi, ku Gaddafi u kap dhe u vra nga forcat e mbështetura nga NATO. Sirte ishte bastioni i fundit i mbështetësve të Gaddafit dhe vendlindja e tij. Fitorja ndaj forcave besnike u festua më 23 tetor 2011, tre ditë pas rënies së qytetit. Gjatë luftës civile u vranë të paktën 30,000 libianë, ndërsa Këshilli Kombëtar i Tranzicionit vlerësoi se mbi 50,000 të tjerë u plagosën. == Politika == Kushtetuta daton nga 1 shtator 1969 si rrjedhë e statutit të po këtij viti që kishte ushtruesi fuqiplotë i Këshillit të Revolucionit. Më 23 nëntor 1976, me pëlqimin e disa ndryshimeve të formuluara në një ligj nga ana e Kongresit të Përgjithshëm Popullor, Kryetar shteti është Prisi i Këshillit të Revolucionit, të cilit përkrahë tij ka një Sekretar Gjeneral dhe një Sekretare. Ligji krijonte një Demokraci Direkte Popullore në bazë të Kongresit Popullor, të Komitetit Popullor, të Sindikatave si dhe organeve përfaqësuese të larta të Kongresit të Përgjithshëm Popullor. Stema ka një shirit në të cilin, në gjuhën arabe është shkruar emri i Federatës së Republikave Arabe. Grada e ish-Mbretit ka disa nivele, ''Urdhri Idris-I'' (1947, i klasës I-rë), ''Urdhri Mohammed-ibn-Ali-el-Senussi'' (1951, i klasës IV-të), ''Urdhri i Pavarësisë'' (''Istiqlal'' - 1952, i klasës V-të), ''Urdhri i Republikës'' (1969, i klasës I-rë), ''Urdhri i Trimërisë'' (1969, i klasës I-rë). Ushtrimi i administratës shtetërore lokale në Libi, ushtrohet nëpërmjet 10 provincave. E drejta civile është futur me ligj në vitin 1945, kodifikuar sipas shëmbëlltyrës nga Egjipti. Sa i përket të drejtës familjare dhe asaj të trashëgimisë, në fuqi është e drejta islame për myslimanët sipas ritit malekitiçëve, dhe zbatohet nëpërmjet gjyqeve të sheriatit. Forca ushtarake për bazë ka obligimin e përgjithshëm ushtarak 4 vjeçar. Numri i përgjithëshem i trupave diku rreth 37 000 vetë. Në armat 30 000 trupa që në dispozicion ndër tjera kanë po nja 2000 tankse sovjetike të tipeve T-54-55 dhe T-62. Por si duket për to nuk ka trupa vetjake të nevojshme. Forcat ajrore përbëhet nga 4000 trupa (me ta edhe rezervistët) të cilët në dispozicion kanë po nja 178 aeroplan luftarak modern të vitetve 1980, si nga lindja dhe perëndimi. Ndër ta dallohen ata rus të tipit "MiG-23", dhe francez të tipit "Mirage III É". Po ashtu forcat ajrore janë të pajisura edhe me 3-re regjimente raketore kundërajrore. Thuhet që modernizimi i pajisieve ka qenë në nivelin e shteteve arabe (38 aeroplan të porositur të tipit "Mirage F-1). Forcat detare përbëhen nga 3000 trupa që kanë 3 Fregata moderne ('78), 3 Nëndetëse, 8 anije të shpejta të pajisura me raketa dhe 12 njësi të vogla manovruese ('80, janë porositur 19 anije të pajisura me raketa). Ndër tjera, furnizimi me pajise e sisteme të mëdha i forcave të armatosura të Libisë nga ana sovjetike ka qenë po thuja se i rregullt. == Njësitë administrative == {{Empty section}} == Gjeografia == {{Main|Gjeografia e Libisë}}[[Skeda:See Um el Maa in Libyen.jpg|120px|parapamje|See Um el Maa]]Sipërfaqja e përgjithshme e Libisë është 1,759,540 km² dhe shtrihet rreth koordinatave gjeografike 25 00 '''V''', 17 00 '''L'''. Libia ka një bregdet të gjatë 1.770 km në detin Mesdhe dhe vijë kufitare tokësore 4.348 km. Klima e Libisë është mesdhetare përgjatë bregdetit dhe shumë e nxehtë në pjesën shkretinore. Relievi i Libisë është i djerrët, përbëhet nga fushat e gjëra shkretinore të cilat ngritën dhe ulen në forma valore. Pika më e ultë e relievit është -47 m në vendin e quajtur Sabkhat Guzauil ([[Gjuha Angleze|ang.]]:Sabkhat Ghuzayyil) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,267 metrave në endin e quajtur "Biku Biti" ([[Gjuha Angleze|ang.]]:Bikku Bitti). == Ekonomia == [[Skeda:Tripoli Airport.jpg|280px|parapamje|Aeroporti i Tripolit.]] Libia pas vitit 1958 nga një vend i vobektë e i prapambetur u ngrit si një vend i rëndësishëm eksportues i naftës. Nëpërmjet angazhimit të të ardhurave nga eksporti i naftës, në zhvillimin e industrisë dhe bujqësisë, shteti kërkonte pavarësimin e tyre dhe të vetë nga eksportimi i lëndës së parë. Kështu prodhimi i përgjithshëm i brendshëm ''brutto'' nga viti 1973 që ishte 2246 milion, në vitin 1975 arriti në 3897 milion dollar. Në përbërje të kësaj hynte ekonomia ruale me 2,7 %, me rreth 26,9 % të të zënëve në punë, xehtaria dhe rrethina e saj ekonomike 50,6 %, me rreth 1,8 % të të zënëve në punë, ndërtimtaria me 11,6 %, me ~12,6 % të të punësuarve. Nga 691 000 të punësuar në ekonomin e Libisë, sa kishte në maj të vitit 1976, 224 800 persona ishin punëtorë mysafirë. Angazhimi i tyre ishte pasojë e mungesës së madhe të punëtoreve pasi që siq thuhet popullsia vendase ishte e angazhuar më shumë në shërbimin ushtarak. Plani qendrorë për zhvillim u fut në përdorim që nga viti 1963. Thuhet që të jetë vepruar me planë pesë vjeçar së paku deri në vitin 1980. Buxheti shtetëror në vitin 1975 kishte të hyra rreth 1997,6 milion dollar, (vaj mineral 1284 m.D), të dalurat 2323,5 milion dollar. Libia është anëtare e OPEC-ut dhe e OAPEC. Për agrokultur nuk mund të flitet, ka një ekonomi ruale e cila për shkaqe natyrore të pa përshtatshme (mungesa e ujit, vite thatësie të shpeshta, fryma dhe rëra e shkretëtirës, kriposja, mundësit e vogla të transportit) edhe është vështirë të përparojë. Vetëmbajtaj me ushqim të produkteve nga kjo ekonomi ruale është e pamundshme. Rreth 60 % e ushqimit primar importohet, vetem 1 % përqind e siprfaqes mund të shfrytëzohej për qëllime kultivimi të bujqësisë. Një e dheta e sipërfaqes është, si të thuhet e përdorshme, 80 % janë shketëtirë, 0,3% pyje. Ka ca ndërmarrje të vogla vendore, disa pakësa më të mëdha të ngrituara nga italianët, u shtetëzuan më 1970. Për përfitimin e ujit të përdorshem dhe të pijshëm, janë ndërtuar pendale buzë detit, në të cilat bëhet filtrimi i ujit të detit. Është gjetur një zgjidhje e till që për këtë filtrim përdoren qendra energjetike. Pjesa tokësore me të mbjellura ndodhet përgjatë bregdetit dhe atë kryesish në rrethinën e Tripolit, Bengasit si dhe ca oazave. Mbillet disa sorte të veqanta të dridhërave, thekrës, misrit, kallamoqit pastaj mbillet edhe patate, ullinjtë, disa fara të quajtuara kokrra të ''mandelës'', ''datelnës'', ''fikut'', ''agrumeve'', ''kikiriki'', si dhe duhani. Mbajtja e gjedheve bëhet kryesisht nga endacakët nomad në veri në anët e stepeve si dhe aty ku është i mundshëm punimi i tokës. Mund të vërehet mos përdorimi i brigjeve të pasura me peshkë. Thuhet të jenë pregatitur plane për ndërhyrje të shtetit edhe në këtë segment të ekonomisë. '''Pasurit nëntokësore''' shquhen për rezervat e tyre të mëdha të naftës me përqindje të vogël squlfuri, rezerva këto që shtrihen kryesish tek barkusha ''Syrt'' dhe që me çmim të volitëshem mund të transportohen. Nafta, gjegjësish rezervat e gjetura në vitin 1958, kanë filluar të përdoren që nga viti 1961. Në vitin 1970 thuhet të jetë arritur një pikë kulminante e nxjerrjes e cila arrinte në 159,2 milion tonelata. Më pas ka pësu ramje, kështu që më 1977 është regjistruar shuma prej 100,7 milion tonelatave. Në vitin 1970 u themelua edhe korporata e quajtur "Libyan National Oil Corp", një vit më vonë vije deri te shtetëzimi i saj. Vende të derivimit, përpunimit të lëngut të nxjerrur bëhet në rafineritë e pakta që kryesisht ndodhen në vendin e quajtur "Sauija" në afërsi të limanit të naftës "Suwaitina", tek Misreta. Në "fushat" e naftës gjenden edhe rezerva të gazit. Një godin me sistemin për sjelljen e gazit në gjendje të lëngët ndodhet në Marsa el-Brega. Si pasuri nëntokësore tjera dallohet edhe xehe hekuri, gur kalku, mella, kripa e kalkut dhe e gurit si dhe rezerva squlfuri. Thuhet të ketë edhe rezerva me fosfate dhe uran. '''Industria''' merret kryesish me përpunimin e ushqimit, më tej edhe pakë me përpunimin e duhanit, të drurit, të bojërave si dhe dallohet dhe punimi i oredive. Vërehet zgjerimi i industrisë edhe në drejtime dhe segmente tjera si b.f. në petrokiminë. Zona apo hapësira të dalluara industriale merren të jenë në Bengasi, Sauija dhe Tripolis. Shumica e ndërmarrjeve janë transportuese. Sundon një veprimtari e rrall, jo e shpeshtë e ndërtimit. Për furnizimin me rrym elektrike shërbejnë termocentralet. '''Tregëtia''' e jashtme mund të paramendohet, importuese e makinave të qëndrueshme dhe transportuese, importe ushqimore, si dhe më 1976 vërehet fillimi i importimit të çelikut dhe hekurit. Vlera e mallrave të importuara në vitin 1976 kapte shumën 3950 milion dollar amerikan. Mallrat e importuar vinin kryesisht nga Italia, Republika Federale Gjermane, Franca, Japonia. Eksporti në këtë periudhë regjistronte shumën në vlerë prej 8438 milion dollar amerikan, kryesisht naftë në drejtim të ShBA-së, Italisë dhe RFGj-së. [[Skeda:The_first_Locomotive_arrived_in_Tripoli_Harbor.jpg|200px|right]] Rrjeti i '''komunikacionit''' të personave dhe mallrave nuk dallon shumë. Vijë rrugësh të asfaltuara llogaritet të ishin 8700 kilometra duke përfshirë edhe pistat e ndryshme 20 000&nbsp;km. Këto shtrihen kryesish në anën e bregdetit, vërehet magësia në brendi të sipërfaqes së Libisë. Vija hekurudhore e vetme që kishte, pushoj së punuari më 1964. Ka një rrjetë koxha të mirë të përquesëve të lëngjeve nëntokësore. Porte detare të dalluara ndodhen në Tobruk, Tripolis, Bengasi dhe Darna. Pos tyre ka dhe porte të specializuara për ngarkim shkarkim të naftës. Nga viti 1972, Libia ka dhe flotën e tankerëve. Në Tripoli dhe Bengasi janë ngritur portet ajrore ndëkomtare, ndërsa në Sabha një port ajror për qëllime të brendshëm. Anash këtyre ka dhe pista aterrimi. Ka një shoqëri të fluturimeve të quajtur "Libyan Arab Airlines" që daton nga viti 1965. == Demografia == [[Skeda:C- Libya.jpg|150px|left]] Si arab identifikohen rreth 34 % e popullsisë së përgjithshme, 30 % identifikohen si arab bërëbër që dallonin për nga disa zakone të jetës dhe përnga gjuha. Dallime që sot duket të jenë zhdukur. Këto dy grupe përbëjnë pjesën kryesore të popullsisë e cila njëherit është e koncentruar në brigje të detit. Fiset bërëbër, gjegjësisht 25 % e tyre, janë të përqendruar në pjesën e pjellëshme në veri (ndër tjera në Djebe Nefusa), e më tej shpërbëhen nëpër oaza. Në Fessan enden nomadët e fiseve Tuareg dhe Tubu qendra e të cilëve duket të jetë në Tibesti. Më poshtë jetojnë fise të tjera negride. Nëpër qytete italianët (shumica nga 120 000 vetëve sa ishin më 1939 ja kanë therë më 1945 prej atyhi), arabët e Maghrebit dhe të Egjiptit. Nga viti 1960 vërehet një lëvizje e grekëve dhe egjiptianëve në drejtim të Libisë. Jahudit me vendqëndrim në veri, kryesisht në e përreth Tripolit, ja kanë ther në Izrael që nga viti 1948. Rritja e popullsi brenda vitit, në periudhen 1963-72, ishte 3,7 %, dhe radhitej ndër më të lartat në planet. Po thuaj se 50 % e popullsisë së Libis në këtë periudhë ishte nën moshën 15 vjeçare. == Kultura == Arsimi i përgjithshëm obligativ fillon nga mosha 6 vjeçare deri në moshën 15 vjeçare. Ka një sistem edukimi federal me 6 vite shkollë fillore dhe shkollë kuranore, 6 vite shkollë të përgjithshme sekondare (nga 3 vite, të mesme dhe të lartë). 2-4 vite shkollë të orientuar në zanate, si dhe shkolla të larta teknike nën ombredhen e dy universiteteve në Tripolis (them. 1973) dhe në Bengasi (them. 1955). Kuota e analfabetizmit në vitet '80-ta sillej rreth 61,6 (1973). Shuma e të dhënave materiale për çështje publike të edukimit në vitin 1975 kapte shumën 128 milion dollar (9,1% e Buxhetit të përgjithëshem shtetror). Feja e myslimanëve sunit si më e përhapur në Libi njëherit është e deklaruar edhe si fe e shtetit. Bërëbërët janë të pëkatësis Ibadite (Çarixhitë). Me ndikim është "Vëllazëria Senussi". Pakica e krishtertë pas ikjes së italianëve po thuaj se është shuar. *[[Telekomunikacioni i Shteteve - {{PAGENAME}}|Telekomunikacioni]] *[[Transporti i Shteteve - {{PAGENAME}}|Transporti]] *[[Ushtria e Shteteve - {{PAGENAME}}|Ushtria]] *[[Turizmi i Shteteve - {{PAGENAME}}|Turizmi]] == Shih edhe == * [[Libianët]] == Lidhje të jashtme == {{Commons}} * [http://www.photos-libye.com/ Photos of Libya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050421002708/http://www.photos-libye.com/ |date=21 prill 2005 }} {{VendeAfrikane}}{{Cung}} [[Kategoria:Libi|*]] machqhfa3gae0ir40g4jrl2qbf4avr1 2985660 2985659 2026-05-30T16:42:25Z أوس 184754 /* Historia */ 2985660 wikitext text/x-wiki {{coord|27|N|17|E|source:wikidata|display=title}} {{për përmirësim}} {{Infobox country|conventional_long_name=Shteti i Libisë|native_name=دولة ليبيا (Dawlat Lībiyā)|common_name=Libia|image_flag=Flag_of_Libya.svg|alt_flag=Flamuri i Libisë|image_coat=Seal_of_the_Government_of_National_Unity_(Libya).svg|alt_coat=Stema e Libisë|national_motto=|national_anthem=Libya, Libya, Libya (Libia, Libia, Libia)|image_map=Location_Libya_AU_Africa.svg|map_caption=Vendi i Libisë në Afrikë|capital=Tripoli|largest_city=Tripoli|official_languages=Arabisht|regional_languages=Berberisht (Amazigh)|ethnic_groups=Arabë 97%, Berberë 2%, të tjerët 1%|ethnic_groups_year=2020|demonym=Libian|government_type=Republikë tranzitore|leader_title1=Kryetar i Këshillit Presidencial|leader_name1=Mohamed al-Menfi|leader_title2=Kryeministër|leader_name2=Abdul Hamid Dbeibeh|legislature=Kuvendi i Përfaqësuesve|area_rank=16|area_magnitude=|area_km2=1,759,540|area_sq_mi=679,362|percent_water=<1|population_census=6,871,292|population_census_year=2022|population_density_km2=3.9|population_density_sq_mi=10.1|GDP_PPP=$106.8 miliardë|GDP_PPP_year=2022|GDP_PPP_per_capita=$15,533|GDP_nominal=$42.8 miliardë|GDP_nominal_year=2022|GDP_nominal_per_capita=$6,229|Gini=|Gini_year=|HDI=0.718|HDI_year=2021|HDI_rank=115|currency=Dinar libian|currency_code=LYD|time_zone=EET|utc_offset=+2|time_zone_DST=Nuk ka orë verore|utc_offset_DST=|date_format=dd/mm/yyyy|drives_on=e djathta|calling_code=+218|iso3166code=LY|cctld=.ly}} '''Libia''' ndodhet në pjesën veriore të [[Afrika|Afrikës]] dhe përgjatë pjesën veriore të vendit ka dalje në [[Deti Mesdhe|Detin Mesdhe]]. Përndryshe sipërfaqja e këtij vendi kufizohet në lindje me [[Egjipti]]n, në jug-perëndim një pjesë të vogël me [[Sudani]]n, në jug me [[Çadi]]n e [[Nigeri]]n, në pjesën perëndimore me [[Algjeria|Algjerin]] dhe në pjesën veri-perëndimore me [[Tunizi]]në pas së cilit vije vija bregdetare në Detin Mesdhe. == Historia == Në historinë e Libisë, një nga kapitujt më të hershëm është periudha e Egjiptit të Lashtë, ku Libia ishte e njohur si "[[Tjehenu]]" dhe më vonë "Lehu". Këto emra u përdorën për të përshkruar popujt dhe rajonet përgjatë bregdetit libian. Në shekullin e 7-të para Krishtit, fenikasit themeluan kolonitë e tyre në Libi, me [[Kartagjenën]] që u bë qendra kryesore e tyre. Kjo ndikoi në kulturën dhe zhvillimin e Libisë së hershme, duke sjellë ndikime nga [[Mesopotamia]] dhe [[Greqia e Lashtë]]. Libia, e njohur edhe si "Afrika" nga grekët antikë, u bë një zonë e rëndësishme tregtare dhe strategjike. Pas rënies së Kartagjenës në 146 para Krishtit, romakët e pushtuan Libinë, duke e bërë atë pjesë të provincës së tyre të Afrikës. Qyteti i [[Oea]], i njohur sot si Tripoli, dhe [[Leptis Magna]] u bënë qendra të rëndësishme urbane dhe kulturore gjatë perandorisë romake. Me kalimin e shekujve, Libia u përfshi në luftërat mes romakëve dhe [[Vandaleve]], dhe më vonë u bë pjesë e Perandorisë Bizantine. Në shekullin e 7-të, ekspansioni i [[Kalifatit Islamik]] solli islamizimin dhe arabizimin e Libisë, duke ndryshuar përgjithmonë demografinë dhe kulturën e rajonit. Në mesjetë, Libia u qeveris nga një varg dinastish arabe dhe më vonë u bë pjesë e [[Perandorisë Osmane]] në shekullin e 16-të, e cila dominoi për rreth 350 vjet. Periudha osmane shënoi një kohë relative të qetësisë dhe zhvillimit në Libi, por gjithashtu solli konflikte me fuqitë europiane, veçanërisht me Italinë, e cila pushtoi Libinë në 1911. Pas Luftës së Dytë Botërore, Libia fitoi pavarësinë e saj në 1951 nën mbretin [[Idris I]], por një revolucion në 1969, i udhëhequr nga [[Muammar Gaddafi|Muamer Gadafi]], solli një ndryshim të madh në qeverisje dhe politikë të jashtme, duke e bërë Libinë një shtet me ndikim në politikën botërore të asaj kohe. Ndryshimet në udhëheqjen libiane që prej vitit 1976 kulmuan në mars të vitit 1979, kur Kongresi i Përgjithshëm i Popullit shpalli se “dorëzimi i pushtetit te masat” dhe “ndarja e shtetit nga revolucioni” ishin përfunduar. Qeveria u nda në dy sektorë: “sektori i Xhamahirisë” dhe “sektori revolucionar”. Sektori i Xhamahirisë përbëhej nga Kongresi i Përgjithshëm Popullor, Komiteti i Përgjithshëm Popullor dhe Kongreset Bazë Popullore lokale. Gadafi hoqi dorë nga posti i sekretarit të përgjithshëm të Kongresit të Përgjithshëm Popullor, dhe në vend të tij u emërua Abdul Ati al-Obeidi, i cili kishte shërbyer si kryeministër që nga viti 1977. Megjithatë, sektori i Xhamahirisë mbikëqyrej nga sektori revolucionar, i cili drejtohej nga Gadafi me titullin “Udhëheqës i Revolucionit” (Qā’id) dhe nga anëtarët e mbetur të Këshillit të Komandës Revolucionare. Udhëheqësit e këtij sektori nuk zgjidheshin nga populli, pasi legjitimiteti i tyre buronte nga roli që kishin pasur në grushtin e shtetit të vitit 1969. Ata kishin në dorë komitetet revolucionare, të cilat në teori ishin struktura bazë që synonin të mbanin popullin të angazhuar. Si pasojë, ndonëse Gadafi pas vitit 1979 nuk mbante më funksione formale qeveritare, ai vazhdonte të kishte kontroll të plotë mbi qeverinë dhe vendin. Po ashtu, Gadafi mbeti komandant suprem i forcave të armatosura.<ref>{{Cite web|title=Domain Inquiry|url=https://www.markmonitor.com/domain-inquiry/|access-date=2025-08-02|website=Markmonitor|language=en-US}}</ref> === '''Reformat administrative''' === E gjithë pushteti legjislativ dhe ekzekutiv i takonte Kongresit të Përgjithshëm të Popullit (KPP). Megjithatë, kjo strukturë delegonte shumicën e autoritetit të saj tek sekretari i përgjithshëm dhe Sekretariati i Përgjithshëm, si dhe tek Komiteti i Përgjithshëm i Popullit. Gadafi, si sekretar i përgjithshëm i KPP-së, vazhdonte të ishte vendimmarrësi kryesor, ashtu si më parë kur ishte kryetar i Këshillit të Komandës Revolucionare. Të gjithë të rriturit kishin të drejtë dhe detyrë të merrnin pjesë në diskutimet e Kongresit Bazë Popullor (KBP) të zonës së tyre, ku vendimet kalonin më pas për shqyrtim dhe zbatim në nivel kombëtar nga KPP-ja. KBP-të, në teori, përfaqësonin autoritetin më të lartë politik, duke mishëruar atë që Gadafi e quante “pushteti i drejtpërdrejtë i popullit”. Deklarata e vitit 1977 dhe rezolutat që e shoqëronin atë përbënin një rishikim rrënjësor të shpalljes kushtetuese të vitit 1969, sidomos në lidhje me strukturën dhe organizimin e pushtetit në nivel kombëtar dhe lokal. === '''Komitetet revolucionare dhe kontrolli politik''' === Në kuadër të transformimeve të vazhdueshme, Gadafi krijoi një element të ri politik: komitetet revolucionare, të cilat nisën të organizoheshin që në vitin 1977 me misionin e “mbikëqyrjes absolute revolucionare të pushtetit popullor”. Ato kishin për detyrë të drejtonin komitetet popullore, të ngrinin ndërgjegjen politike dhe të nxitnin përkushtimin ndaj idealeve revolucionare. Në praktikë, këto komitete shërbenin si një rrjet i gjerë survejimi dhe represioni kundër çdo forme kundërshtimi ndaj pushtetit autokratik të Gadafit. Sipas disa burimeve, nga 10% deri në 20% e qytetarëve libianë kishin lidhje me survejimin në emër të komiteteve, një përqindje që krahasohet me atë të Irakut Ba’athist dhe Koresë së Veriut. Të mbushura me militantë politikë, komitetet revolucionare morën nën kontroll zgjedhjet për Kongreset Bazë Popullore në vitin 1979. Edhe pse nuk ishin institucione zyrtare të shtetit, ato u shndërruan në një shtyllë qendrore të jetës politike brenda vendit. Si edhe me komitetet popullore dhe risitë e tjera administrative që nga revolucioni, këto komitete nuk zëvendësuan strukturat ekzistuese por i shtuan një tjetër shtresë sistemit, duke krijuar një rrjet kompleks dhe të paqartë autoritetesh që shpesh përplaseshin mes veti. Kjo paqartësi i shërbente qëllimit të Gadafit për të ruajtur kontrollin si figura kryesore, ndërkohë që shmangte dukshmërinë e drejtpërdrejtë në një kohë kur pakënaqësitë ndaj represionit po rriteshin. Këshilli i Komandës Revolucionare u shpërbë formalisht dhe qeveria u organizua sërish në komitete popullore. Një Komitet i ri i Përgjithshëm i Popullit (pra kabineti qeveritar) u përzgjodh, dhe çdo “sekretar” u bë drejtues i një komiteti popullor përkatës. Përjashtim bënin vetëm sekretariatet e naftës, punëve të jashtme dhe industrisë së rëndë, të cilat nuk kishin komitete popullore. Një tjetër propozim ishte krijimi i një “ushtrie të popullit”, duke zëvendësuar ushtrinë kombëtare me një milici kombëtare që po formohej në fund të viteve 1970. Edhe pse ideja u rikthye në fillim të vitit 1982, ajo nuk u afrua asnjëherë me realizimin praktik. === '''Politikat për gratë''' === Gadafi kërkoi gjithashtu të sfidonte kufizimet e rrepta shoqërore ndaj grave të vendosura nga regjimi i mëparshëm. Ai themeloi Formacionin Revolucionar të Grave për të nxitur reformat. Në vitin 1970 u miratua një ligj që garantonte barazi gjinore dhe barazi pagash. Në vitin 1971 ai mbështeti krijimin e Federatës së Përgjithshme të Grave Libiane. Në vitin 1972 u miratua një ligj që ndalonte martesat e vajzave nën moshën gjashtëmbëdhjetë vjeç dhe kërkonte që pajtimi i gruas të ishte kusht i domosdoshëm për martesë. === '''Reformat Ekonomike''' === Riformimi i ekonomisë u zhvillua paralelisht me përpjekjet për të rindërtuar institucionet politike dhe shoqërore. Deri në fund të viteve 1970, ekonomia e Libisë ishte e përzier, me rol të madh të ndërmarrjeve private, përveç sektorëve të prodhimit dhe shpërndarjes së naftës, bankave dhe sigurimeve. Por sipas vëllimit të dytë të “Librit të Gjelbër” të Gaddafit, botuar në vitin 1978, tregtia private me pakicë, qiratë dhe pagat konsideroheshin forma shfrytëzimi që duheshin eliminuar. Në vend të tyre, në ndërmarrjet publike dhe private do të funksiononin komitetet e vetëmenaxhimit të punëtorëve dhe partneritete të shpërndarjes së fitimit. Një ligj mbi pronësinë ndalonte zotërimin e më shumë se një banese private, ndërsa punëtorët libianë morën kontrollin e një numri të madh kompanish, duke i kthyer ato në ndërmarrje shtetërore. Tregtia me shumicë dhe pakicë u zëvendësua nga “supermarketet popullore” të administruara nga shteti, ku, në teori, qytetarët mund të blinin gjithçka kishin nevojë me çmime të ulëta. Deri në vitin 1981, shteti kishte kufizuar edhe aksesin në llogaritë bankare personale, me qëllim përdorimin e fondeve private për projektet qeveritare. Këto masa shkaktuan pakënaqësi dhe kundërshtime nga të sapo-privuarit. Ata iu bashkuan atyre që tashmë ishin të zhgënjyer, disa prej të cilëve kishin filluar të largoheshin nga vendi. Deri në vitin 1982, rreth 50,000 deri në 100,000 libianë mund të kishin emigruar jashtë; duke qenë se shumë prej tyre ishin ndër më të ndërgjegjshmit dhe të arsimuarit, kjo përbënte një humbje të konsiderueshme të ekspertizës menaxheriale dhe teknike. Qeveria ndërtoi gjithashtu një tubacion të ujit përmes Saharasë, që sillte ujë nga akuiferët e mëdhenj drejt një rrjeti rezervuarësh dhe qyteteve si Tripoli, Sirte dhe Bengazi gjatë viteve 2006–2007. Ky ishte pjesë e projektit të madh të “Lumit të Bërë nga Njeriu”, i nisur në vitin 1984. Ai pompon burime të mëdha ujore nga Sistemi i Akuiferit të Rërës Nubiane për popullsinë urbane dhe për projekte të reja ujitjeje në të gjithë vendin. Libia vazhdoi të përballej me mungesën e fuqisë punëtore të kualifikuar, të cilën e importonte bashkë me një gamë të gjerë mallrash konsumi, të gjitha të financuara nga të ardhurat e naftës. Vendi renditej vazhdimisht si shteti afrikan me indeksin më të lartë të zhvillimit njerëzor (HDI), me një vlerë prej 0.755 në vitin 2010, që ishte 0.041 më e lartë se vendi i dytë në Afrikë atë vit. Barazia gjinore ishte një nga arritjet më të mëdha të regjimit të Gaddafit. Sipas Lisa Anderson, presidente e Universitetit Amerikan në Kajro dhe eksperte për Libinë, nën Gaddafin më shumë gra ndiqnin universitetin dhe kishin “ndjeshëm” më shumë mundësi punësimi sesa në shumicën e vendeve arabe. Që në vitin 1969, Gadafi nisi një fushatë kundër Çadit. Studiuesi Gérard Prunier pohon se një pjesë e armiqësisë së tij kishte të bënte me faktin që presidenti i Çadit, François Tombalbaye, ishte i krishterë. Libia ishte gjithashtu e përfshirë në një mosmarrëveshje territoriale — shpesh të dhunshme — me Çadin fqinj për Rripin e Aouzou-së, të cilin Libia e pushtoi në vitin 1973. Kjo përplasje çoi përfundimisht në pushtimin e Çadit nga Libia. Ndërhyrja e gjatë e trupave libiane në Rripin e Aouzou-së, në veri të Çadit, u zmbraps përfundimisht në vitin 1987, kur ndihma e madhe nga Shtetet e Bashkuara dhe Franca për forcat rebele të Çadit, si dhe për qeverinë e drejtuar nga ish-Ministri i Mbrojtjes Hissein Habré, solli një fitore për Çadin në atë që më vonë u quajt “Lufta e Toyotave”. Konflikti përfundoi me një armëpushim në vitin 1987. Pas një vendimi të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë më 13 shkurt 1994, Libia u tërhoq nga Çadi po atë vit dhe mosmarrëveshja u zgjidh. Shumë qytetarë libianë ishin kundër këtij konflikti, duke marrë parasysh faktin që mijëra nxënës gjimnazistë u nxorën nga shkollat dhe u dërguan me forcë në front nga regjimi i Gadafit. Kjo situatë la shumë familje të tronditura e të shqetësuara për fatin e fëmijëve që nuk u kthyen më në shtëpi nga shkolla. Në vitin 1977, Gadafi dërgoi ushtrinë e tij përtej kufirit drejt Egjiptit, por forcat egjiptiane iu kundërpërgjigjën, duke hyrë në luftë me Libinë. Të dyja vendet ranë dakord për një armëpushim, me ndërmjetësimin e Presidentit të Algjerisë, Houari Boumediene. === '''Legjioni Islamik''' === Në vitin 1972, Gadafi krijoi të ashtuquajturin ''Legjioni Islamik'' si një mjet për të bashkuar dhe arabizuar rajonin. Prioriteti i legjionit ishte fillimisht Çadi, e më pas Sudani. Në Darfur, një provincë perëndimore e Sudanit, Gadafi mbështeti krijimin e grupit ''Tajammu al-Arabi'', të cilin Gérard Prunier e përshkruan si “një organizatë militantisht raciste dhe panarabiste që këmbëngulte në karakterin ‘arab’ të kësaj province.” Këto dy organizata ndanin anëtarë dhe burime mbështetëse, dhe shpesh nuk bëhej dallim i qartë mes tyre. Ky ''Legjion Islamik'' përbëhej kryesisht nga emigrantë të ardhur nga vendet më të varfra të rajonit Sahel, por gjithashtu, sipas një burimi, përfshinte mijëra pakistanezë të rekrutuar në vitin 1981 me premtime të rreme për punë civile në Libi. Në përgjithësi, anëtarët e Legjionit ishin emigrantë që kishin ardhur në Libi me idenë për të gjetur punë civile, por u detyruan të bëhen ushtarë pa trajnim të mjaftueshëm dhe pa ndonjë përkushtim të vërtetë. Një gazetar francez, duke folur për forcat e Legjionit në Çad, i përshkroi si “të huaj, arabë apo afrikanë, mercenarë kundër dëshirës së tyre, fatkeqë që kishin ardhur në Libi duke shpresuar për një punë civile, por përfunduan të rekrutuar me ose pa dëshirë për të luftuar në një shkretëtirë që nuk e njihnin fare.” Në fillim të ofensivës libiane në Çad më 1987, Legjioni mbante një forcë prej rreth 2,000 trupash në Darfur. Sulmet e vazhdueshme përtej kufirit ndihmuan ndjeshëm në përshkallëzimin e një konflikti të brendshëm etnik në Darfur, i cili solli rreth 9,000 viktima midis viteve 1985 dhe 1988. Grupi ''Janjaweed'' — i akuzuar nga SHBA për kryerjen e gjenocidit në Darfur gjatë viteve 2000 — u shfaq në vitin 1988 dhe disa nga udhëheqësit e tij ishin ish-anëtarë të Legjionit Islamik. === '''Përpjekjet për armë bërthamore dhe kimike''' === Në vitin 1972, Gadafi tentoi të blinte një bombë bërthamore nga Kina. Më pas u përpoq të siguronte një bombë nga Pakistani, por Pakistani i ndërpreu marrëdhëniet me të para se të përfundonte ndërtimin e armës. Në vitin 1978, Gadafi iu drejtua rivalit të Pakistanit, Indisë, për ndihmë në ndërtimin e një bombe bërthamore. Në korrik të po atij viti, Libia dhe India nënshkruan një memorandum mirëkuptimi për bashkëpunim në aplikime paqësore të energjisë bërthamore, si pjesë e politikës indiane “Atomi i Paqes”. Në vitin 1991, kryeministri i atëhershëm pakistanez, Nawaz Sharif, bëri një vizitë zyrtare në Libi për të diskutuar promovimin e një Marrëveshjeje Tregtare të Lirë mes dy vendeve. Megjithatë, Gadafi u përqendrua në kërkesën që Pakistanit t’i shitej një bombë bërthamore, çka habiti shumë prej anëtarëve të delegacionit dhe gazetarëve. Kur Sharif refuzoi kërkesën, Gadafi e fyeu publikisht, duke e quajtur “politikan i korruptuar”, një term që e zemëroi dhe e befasoi kryeministrin. Si reagim, Sharif anuloi bisedimet, u kthye në Pakistan dhe dëboi ambasadorin libian nga vendi. Ndërkohë, Tajlanda raportoi se qytetarët e saj kishin ndihmuar në ndërtimin e objekteve të ruajtjes së gazit nervor në Libi. Në Gjermani, një biznesmen me emrin Jürgen Hippenstiel-Imhausen u dënua me pesë vite burg për përfshirjen e tij në programin kimik të Libisë. Inspektorët e Konventës për Armët Kimike verifikuan në vitin 2004 se Libia kishte një stok prej 23 tonësh gaz mustardë dhe mbi 1,300 ton kimikate pararendëse. === '''Incidentet në Gjirin e Sidrës dhe bombardimet amerikane''' === Kur Libia po përballej me tensione ndërkombëtare, më 19 gusht 1981 ndodhi një përplasje ajrore mbi Gjirin e Sidrës në Detin Mesdhe. Avionët luftarakë amerikanë F-14 Tomcat qëlluan me raketa ajrore dhe rrëzuan dy avionë libianë Su-22. Ngjarja lidhej me pretendimet libiane për ujërat territoriale dhe konfliktin e mëparshëm. Një tjetër përplasje ndodhi më 4 janar 1989, ku avionët amerikanë nga një aeroplanmbajtëse rrëzuan dy avionë të tjerë libianë MIG-23 në të njëjtën zonë. Më 23 mars 1986, avionët amerikanë ndërmorën një tjetër operacion në të njëjtën zonë, duke sulmuar forcat detare dhe disa pozicione tokësore të mbrojtjes ajrore libiane. SHBA shkatërroi disa njësi lëshimi raketash dhe mbyti disa anije luftarake, duke vrarë 35 marinarë. Ky sulm ishte një hakmarrje për ngjarjet terroriste që kishin ndodhur mes qershorit dhe dhjetorit 1985. Më 5 prill 1986, ndodhi një shpërthim në klubin “La Belle” në Berlinin Perëndimor, ku humbën jetën tre persona dhe u plagosën 229 të tjerë. Plani u zbulua nga disa agjenci të inteligjencës, dhe më vonë u konfirmua me dokumente të marra nga arkivat e Stasit. Autorët, të cilët shumë qeveri perëndimore i identifikuan si agjentë të urdhëruar nga Gadafi, u dënuan nga gjykatat e Gjermanisë së ribashkuar në vitet ’90. Si përgjigje ndaj këtij sulmi, më 15 prill 1986 SHBA kreu sulme ajrore të koordinuara nga Forcat Ajrore, Marina dhe Trupat Detare kundër Libisë, në një operacion të quajtur “El Dorado Canyon”. U sulmuan baza ushtarake, sisteme mbrojtjeje ajrore dhe dy aeroporte në Tripoli dhe Bengazi. Gadafi shpëtoi, por humbi disa dhjetëra oficerë të ushtrisë. Propaganda e regjimit pretendoi se ishte vrarë “vajza e birësuar” e tij dhe se të gjitha viktimat ishin “civile”. Edhe pse këto versione ndryshonin, një pjesë e madhe e shtypit perëndimor i raportoi ato si fakte. Pas bombardimeve, Gadafi intensifikoi mbështetjen për grupe anti-amerikane. Ai financoi fraksionin ''Al-Rukn'' të bandës ''Black P. Stones'' në Çikago, duke e inkurajuar të shndërrohej në një lëvizje të armatosur revolucionare kundër Amerikës. Anëtarët e Al-Rukn u arrestuan në vitin 1986 për planifikimin e sulmeve terroriste në SHBA në këmbim të pagesave nga Libia, përfshirë shpërthime dhe rrëzime avionësh. Në vitin 1987 ata u dënuan për përpjekje për të kryer sulme dhe vrasje në tokën amerikane për llogari të Libisë. Po ashtu, televizioni shtetëror libian njoftoi në 1986 se Libia po stërviste skuadra vetëvrasëse për të goditur interesa amerikane dhe evropiane. Gadafi rifilloi financimin e IRA-së si shenjë hakmarrje ndaj Britanisë për lejimin e avionëve luftarakë amerikanë në bazat e saj. Pas këtyre ngjarjeve, Gadafi deklaroi me krenari se kishte arritur një “fitore spektakolare ushtarake” ndaj SHBA-së dhe vendi u riemërtua zyrtarisht si “Xhamahiria e Madhe Popullore Socialiste Arabe e Libisë”. Por fjalimi i tij nuk ngjalli entuziazëm dhe as kremtimet “fituese” nuk dukeshin të sinqerta. Kritikat ndaj tij u bënë më të hapura nga vetë qytetarët, siç ishte rastet e vandalizimit të posterëve të tij. Bombardimet kishin sjellë regjimin e tij në pikën më të dobët pas 17 vitesh në pushtet. === '''Lufta e Parë Civile Libiane dhe Rrëzimi i Regjimit të Gaddafit (2011)'''<ref>{{Cite news|date=2011-03-09|title=Loyalists Batter Libyan Rebels Near Strategic Oil Town (Published 2011)|language=en|url=https://www.nytimes.com/2011/03/10/world/africa/10libya.html|access-date=2025-08-04}}</ref> === Lufta e parë civile shpërtheu gjatë lëvizjeve të Pranverës Arabe, të cilat rrëzuan udhëheqësit e Tunizisë dhe Egjiptit. Në Libi, protestat kundër regjimit të Muammar Gaddafit nisën më 15 shkurt 2011, ndërsa kryengritja në përmasa të plota filloi më 17 shkurt. Regjimi autoritar i drejtuar nga Gaddafi tregoi një rezistencë shumë më të ashpër krahasuar me regjimet e rrëzuara në Egjipt dhe Tunizi. Ndërsa në këto dy vende përmbysja e pushtetit ndodhi relativisht shpejt, në Libi fushata e Gaddafit pengoi ndjeshëm përparimin e kryengritjes. Shfaqja e parë e një autoriteti politik rival ndodhi në internet, ku u shpall Këshilli Kombëtar i Tranzicionit të Përkohshëm si qeveri alternative. Një nga këshilltarët më të lartë të Gaddafit reagoi duke postuar një mesazh në Twitter, në të cilin shpallte dorëheqjen, kalimin në anën e opozitës dhe i bënte thirrje Gaddafit të largohej. Deri më 20 shkurt, trazirat ishin përhapur edhe në Tripoli. Më 27 shkurt 2011, u themelua Këshilli Kombëtar i Tranzicionit për të administruar zonat e vendit nën kontrollin e forcave rebele. Më 10 mars 2011, Shtetet e Bashkuara dhe shumë vende të tjera e njohën zyrtarisht këtë këshill, me në krye Mahmoud Jibril, si kryeministër të përkohshëm dhe si përfaqësuesin legjitim të popullit libian, duke tërhequr njohjen e regjimit të Gaddafit. Forcat pro-Gaddafit arritën të reagojnë ushtarakisht ndaj avancimeve të rebelëve në Libinë Perëndimore dhe nisën një kundërofensivë përgjatë bregdetit në drejtim të Bengazit, që ishte qendra de facto e kryengritjes. Qyteti Zawiya, rreth 48 kilometra larg Tripolit, u bombardua nga avionët e forcave ajrore dhe tanket e ushtrisë dhe u pushtua nga trupat e Jamahirisë, të cilat ushtruan, sipas raporteve, “një nivel brutaliteti që nuk ishte parë më parë gjatë konfliktit”. Organizatat e Kombeve të Bashkuara, përfshirë Sekretarin e Përgjithshëm të OKB-së Ban Ki-moon, si dhe Këshillin për të Drejtat e Njeriut të Kombeve të Bashkuara, dënuan ashpër shtypjen e dhunshme të protestave, duke e konsideruar atë si shkelje të ligjit ndërkombëtar. Këshilli i të Drejtave të Njeriut e përjashtoi Libinë nga radhët e tij – një veprim i pashembullt në historinë e tij. Më 17 mars 2011, Këshilli i Sigurimit i OKB-së miratoi Rezolutën 1973 me 10 vota pro dhe pesë abstenime (përfshirë Rusinë, Kinën, Indinë, Brazilin dhe Gjermaninë). Kjo rezolutë autorizoi vendosjen e një zone ndalim-fluturimi mbi Libinë dhe përdorimin e “të gjitha mjeteve të nevojshme” për të mbrojtur civilët. Më 19 mars, aleatët e NATO-s nisën zbatimin e rezolutës duke sulmuar mbrojtjen ajrore libiane; avionët ushtarakë francezë hynë në hapësirën ajrore libiane në një mision zbulimi që shënoi fillimin e goditjeve ndaj objektivave të regjimit. Në javët në vijim, forcat amerikane udhëhoqën operacionet e NATO-s kundër Libisë. Mbi 8,000 ushtarakë amerikanë të vendosur në anije dhe avionë morën pjesë në operacion, ku u goditën të paktën 3,000 objektiva gjatë 14,202 misioneve sulmuese, nga të cilat 716 në Tripoli dhe 492 në Brega. Fushata ajrore amerikane përfshiu edhe fluturime të bombarduesve të tipit B-2 Stealth, secili i pajisur me gjashtëmbëdhjetë bomba prej 2,000 paundësh, të cilët niseshin dhe ktheheshin në bazën e tyre në Missouri, SHBA. Mbështetja e forcave ajrore të NATO-s luajti një rol vendimtar në suksesin përfundimtar të revolucionit. Më 22 gusht 2011, luftëtarët rebelë hynë në Tripoli dhe pushtuan Sheshin e Gjelbër, të cilin më pas e riemëruan si Sheshi i Dëshmorëve, në nder të atyre që u vranë që nga 17 shkurti 2011. Më 20 tetor 2011 përfundoi përleshja e fundit e rëndësishme e kryengritjes në qytetin e Sirtes. Beteja e Sirtes ishte njëkohësisht beteja vendimtare dhe përmbyllëse e Luftës së Parë Civile në Libi, ku Gaddafi u kap dhe u vra nga forcat e mbështetura nga NATO. Sirte ishte bastioni i fundit i mbështetësve të Gaddafit dhe vendlindja e tij. Fitorja ndaj forcave besnike u festua më 23 tetor 2011, tre ditë pas rënies së qytetit. Gjatë luftës civile u vranë të paktën 30,000 libianë, ndërsa Këshilli Kombëtar i Tranzicionit vlerësoi se mbi 50,000 të tjerë u plagosën. == Politika == Kushtetuta daton nga 1 shtator 1969 si rrjedhë e statutit të po këtij viti që kishte ushtruesi fuqiplotë i Këshillit të Revolucionit. Më 23 nëntor 1976, me pëlqimin e disa ndryshimeve të formuluara në një ligj nga ana e Kongresit të Përgjithshëm Popullor, Kryetar shteti është Prisi i Këshillit të Revolucionit, të cilit përkrahë tij ka një Sekretar Gjeneral dhe një Sekretare. Ligji krijonte një Demokraci Direkte Popullore në bazë të Kongresit Popullor, të Komitetit Popullor, të Sindikatave si dhe organeve përfaqësuese të larta të Kongresit të Përgjithshëm Popullor. Stema ka një shirit në të cilin, në gjuhën arabe është shkruar emri i Federatës së Republikave Arabe. Grada e ish-Mbretit ka disa nivele, ''Urdhri Idris-I'' (1947, i klasës I-rë), ''Urdhri Mohammed-ibn-Ali-el-Senussi'' (1951, i klasës IV-të), ''Urdhri i Pavarësisë'' (''Istiqlal'' - 1952, i klasës V-të), ''Urdhri i Republikës'' (1969, i klasës I-rë), ''Urdhri i Trimërisë'' (1969, i klasës I-rë). Ushtrimi i administratës shtetërore lokale në Libi, ushtrohet nëpërmjet 10 provincave. E drejta civile është futur me ligj në vitin 1945, kodifikuar sipas shëmbëlltyrës nga Egjipti. Sa i përket të drejtës familjare dhe asaj të trashëgimisë, në fuqi është e drejta islame për myslimanët sipas ritit malekitiçëve, dhe zbatohet nëpërmjet gjyqeve të sheriatit. Forca ushtarake për bazë ka obligimin e përgjithshëm ushtarak 4 vjeçar. Numri i përgjithëshem i trupave diku rreth 37 000 vetë. Në armat 30 000 trupa që në dispozicion ndër tjera kanë po nja 2000 tankse sovjetike të tipeve T-54-55 dhe T-62. Por si duket për to nuk ka trupa vetjake të nevojshme. Forcat ajrore përbëhet nga 4000 trupa (me ta edhe rezervistët) të cilët në dispozicion kanë po nja 178 aeroplan luftarak modern të vitetve 1980, si nga lindja dhe perëndimi. Ndër ta dallohen ata rus të tipit "MiG-23", dhe francez të tipit "Mirage III É". Po ashtu forcat ajrore janë të pajisura edhe me 3-re regjimente raketore kundërajrore. Thuhet që modernizimi i pajisieve ka qenë në nivelin e shteteve arabe (38 aeroplan të porositur të tipit "Mirage F-1). Forcat detare përbëhen nga 3000 trupa që kanë 3 Fregata moderne ('78), 3 Nëndetëse, 8 anije të shpejta të pajisura me raketa dhe 12 njësi të vogla manovruese ('80, janë porositur 19 anije të pajisura me raketa). Ndër tjera, furnizimi me pajise e sisteme të mëdha i forcave të armatosura të Libisë nga ana sovjetike ka qenë po thuja se i rregullt. == Njësitë administrative == {{Empty section}} == Gjeografia == {{Main|Gjeografia e Libisë}}[[Skeda:See Um el Maa in Libyen.jpg|120px|parapamje|See Um el Maa]]Sipërfaqja e përgjithshme e Libisë është 1,759,540 km² dhe shtrihet rreth koordinatave gjeografike 25 00 '''V''', 17 00 '''L'''. Libia ka një bregdet të gjatë 1.770 km në detin Mesdhe dhe vijë kufitare tokësore 4.348 km. Klima e Libisë është mesdhetare përgjatë bregdetit dhe shumë e nxehtë në pjesën shkretinore. Relievi i Libisë është i djerrët, përbëhet nga fushat e gjëra shkretinore të cilat ngritën dhe ulen në forma valore. Pika më e ultë e relievit është -47 m në vendin e quajtur Sabkhat Guzauil ([[Gjuha Angleze|ang.]]:Sabkhat Ghuzayyil) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,267 metrave në endin e quajtur "Biku Biti" ([[Gjuha Angleze|ang.]]:Bikku Bitti). == Ekonomia == [[Skeda:Tripoli Airport.jpg|280px|parapamje|Aeroporti i Tripolit.]] Libia pas vitit 1958 nga një vend i vobektë e i prapambetur u ngrit si një vend i rëndësishëm eksportues i naftës. Nëpërmjet angazhimit të të ardhurave nga eksporti i naftës, në zhvillimin e industrisë dhe bujqësisë, shteti kërkonte pavarësimin e tyre dhe të vetë nga eksportimi i lëndës së parë. Kështu prodhimi i përgjithshëm i brendshëm ''brutto'' nga viti 1973 që ishte 2246 milion, në vitin 1975 arriti në 3897 milion dollar. Në përbërje të kësaj hynte ekonomia ruale me 2,7 %, me rreth 26,9 % të të zënëve në punë, xehtaria dhe rrethina e saj ekonomike 50,6 %, me rreth 1,8 % të të zënëve në punë, ndërtimtaria me 11,6 %, me ~12,6 % të të punësuarve. Nga 691 000 të punësuar në ekonomin e Libisë, sa kishte në maj të vitit 1976, 224 800 persona ishin punëtorë mysafirë. Angazhimi i tyre ishte pasojë e mungesës së madhe të punëtoreve pasi që siq thuhet popullsia vendase ishte e angazhuar më shumë në shërbimin ushtarak. Plani qendrorë për zhvillim u fut në përdorim që nga viti 1963. Thuhet që të jetë vepruar me planë pesë vjeçar së paku deri në vitin 1980. Buxheti shtetëror në vitin 1975 kishte të hyra rreth 1997,6 milion dollar, (vaj mineral 1284 m.D), të dalurat 2323,5 milion dollar. Libia është anëtare e OPEC-ut dhe e OAPEC. Për agrokultur nuk mund të flitet, ka një ekonomi ruale e cila për shkaqe natyrore të pa përshtatshme (mungesa e ujit, vite thatësie të shpeshta, fryma dhe rëra e shkretëtirës, kriposja, mundësit e vogla të transportit) edhe është vështirë të përparojë. Vetëmbajtaj me ushqim të produkteve nga kjo ekonomi ruale është e pamundshme. Rreth 60 % e ushqimit primar importohet, vetem 1 % përqind e siprfaqes mund të shfrytëzohej për qëllime kultivimi të bujqësisë. Një e dheta e sipërfaqes është, si të thuhet e përdorshme, 80 % janë shketëtirë, 0,3% pyje. Ka ca ndërmarrje të vogla vendore, disa pakësa më të mëdha të ngrituara nga italianët, u shtetëzuan më 1970. Për përfitimin e ujit të përdorshem dhe të pijshëm, janë ndërtuar pendale buzë detit, në të cilat bëhet filtrimi i ujit të detit. Është gjetur një zgjidhje e till që për këtë filtrim përdoren qendra energjetike. Pjesa tokësore me të mbjellura ndodhet përgjatë bregdetit dhe atë kryesish në rrethinën e Tripolit, Bengasit si dhe ca oazave. Mbillet disa sorte të veqanta të dridhërave, thekrës, misrit, kallamoqit pastaj mbillet edhe patate, ullinjtë, disa fara të quajtuara kokrra të ''mandelës'', ''datelnës'', ''fikut'', ''agrumeve'', ''kikiriki'', si dhe duhani. Mbajtja e gjedheve bëhet kryesisht nga endacakët nomad në veri në anët e stepeve si dhe aty ku është i mundshëm punimi i tokës. Mund të vërehet mos përdorimi i brigjeve të pasura me peshkë. Thuhet të jenë pregatitur plane për ndërhyrje të shtetit edhe në këtë segment të ekonomisë. '''Pasurit nëntokësore''' shquhen për rezervat e tyre të mëdha të naftës me përqindje të vogël squlfuri, rezerva këto që shtrihen kryesish tek barkusha ''Syrt'' dhe që me çmim të volitëshem mund të transportohen. Nafta, gjegjësish rezervat e gjetura në vitin 1958, kanë filluar të përdoren që nga viti 1961. Në vitin 1970 thuhet të jetë arritur një pikë kulminante e nxjerrjes e cila arrinte në 159,2 milion tonelata. Më pas ka pësu ramje, kështu që më 1977 është regjistruar shuma prej 100,7 milion tonelatave. Në vitin 1970 u themelua edhe korporata e quajtur "Libyan National Oil Corp", një vit më vonë vije deri te shtetëzimi i saj. Vende të derivimit, përpunimit të lëngut të nxjerrur bëhet në rafineritë e pakta që kryesisht ndodhen në vendin e quajtur "Sauija" në afërsi të limanit të naftës "Suwaitina", tek Misreta. Në "fushat" e naftës gjenden edhe rezerva të gazit. Një godin me sistemin për sjelljen e gazit në gjendje të lëngët ndodhet në Marsa el-Brega. Si pasuri nëntokësore tjera dallohet edhe xehe hekuri, gur kalku, mella, kripa e kalkut dhe e gurit si dhe rezerva squlfuri. Thuhet të ketë edhe rezerva me fosfate dhe uran. '''Industria''' merret kryesish me përpunimin e ushqimit, më tej edhe pakë me përpunimin e duhanit, të drurit, të bojërave si dhe dallohet dhe punimi i oredive. Vërehet zgjerimi i industrisë edhe në drejtime dhe segmente tjera si b.f. në petrokiminë. Zona apo hapësira të dalluara industriale merren të jenë në Bengasi, Sauija dhe Tripolis. Shumica e ndërmarrjeve janë transportuese. Sundon një veprimtari e rrall, jo e shpeshtë e ndërtimit. Për furnizimin me rrym elektrike shërbejnë termocentralet. '''Tregëtia''' e jashtme mund të paramendohet, importuese e makinave të qëndrueshme dhe transportuese, importe ushqimore, si dhe më 1976 vërehet fillimi i importimit të çelikut dhe hekurit. Vlera e mallrave të importuara në vitin 1976 kapte shumën 3950 milion dollar amerikan. Mallrat e importuar vinin kryesisht nga Italia, Republika Federale Gjermane, Franca, Japonia. Eksporti në këtë periudhë regjistronte shumën në vlerë prej 8438 milion dollar amerikan, kryesisht naftë në drejtim të ShBA-së, Italisë dhe RFGj-së. [[Skeda:The_first_Locomotive_arrived_in_Tripoli_Harbor.jpg|200px|right]] Rrjeti i '''komunikacionit''' të personave dhe mallrave nuk dallon shumë. Vijë rrugësh të asfaltuara llogaritet të ishin 8700 kilometra duke përfshirë edhe pistat e ndryshme 20 000&nbsp;km. Këto shtrihen kryesish në anën e bregdetit, vërehet magësia në brendi të sipërfaqes së Libisë. Vija hekurudhore e vetme që kishte, pushoj së punuari më 1964. Ka një rrjetë koxha të mirë të përquesëve të lëngjeve nëntokësore. Porte detare të dalluara ndodhen në Tobruk, Tripolis, Bengasi dhe Darna. Pos tyre ka dhe porte të specializuara për ngarkim shkarkim të naftës. Nga viti 1972, Libia ka dhe flotën e tankerëve. Në Tripoli dhe Bengasi janë ngritur portet ajrore ndëkomtare, ndërsa në Sabha një port ajror për qëllime të brendshëm. Anash këtyre ka dhe pista aterrimi. Ka një shoqëri të fluturimeve të quajtur "Libyan Arab Airlines" që daton nga viti 1965. == Demografia == [[Skeda:C- Libya.jpg|150px|left]] Si arab identifikohen rreth 34 % e popullsisë së përgjithshme, 30 % identifikohen si arab bërëbër që dallonin për nga disa zakone të jetës dhe përnga gjuha. Dallime që sot duket të jenë zhdukur. Këto dy grupe përbëjnë pjesën kryesore të popullsisë e cila njëherit është e koncentruar në brigje të detit. Fiset bërëbër, gjegjësisht 25 % e tyre, janë të përqendruar në pjesën e pjellëshme në veri (ndër tjera në Djebe Nefusa), e më tej shpërbëhen nëpër oaza. Në Fessan enden nomadët e fiseve Tuareg dhe Tubu qendra e të cilëve duket të jetë në Tibesti. Më poshtë jetojnë fise të tjera negride. Nëpër qytete italianët (shumica nga 120 000 vetëve sa ishin më 1939 ja kanë therë më 1945 prej atyhi), arabët e Maghrebit dhe të Egjiptit. Nga viti 1960 vërehet një lëvizje e grekëve dhe egjiptianëve në drejtim të Libisë. Jahudit me vendqëndrim në veri, kryesisht në e përreth Tripolit, ja kanë ther në Izrael që nga viti 1948. Rritja e popullsi brenda vitit, në periudhen 1963-72, ishte 3,7 %, dhe radhitej ndër më të lartat në planet. Po thuaj se 50 % e popullsisë së Libis në këtë periudhë ishte nën moshën 15 vjeçare. == Kultura == Arsimi i përgjithshëm obligativ fillon nga mosha 6 vjeçare deri në moshën 15 vjeçare. Ka një sistem edukimi federal me 6 vite shkollë fillore dhe shkollë kuranore, 6 vite shkollë të përgjithshme sekondare (nga 3 vite, të mesme dhe të lartë). 2-4 vite shkollë të orientuar në zanate, si dhe shkolla të larta teknike nën ombredhen e dy universiteteve në Tripolis (them. 1973) dhe në Bengasi (them. 1955). Kuota e analfabetizmit në vitet '80-ta sillej rreth 61,6 (1973). Shuma e të dhënave materiale për çështje publike të edukimit në vitin 1975 kapte shumën 128 milion dollar (9,1% e Buxhetit të përgjithëshem shtetror). Feja e myslimanëve sunit si më e përhapur në Libi njëherit është e deklaruar edhe si fe e shtetit. Bërëbërët janë të pëkatësis Ibadite (Çarixhitë). Me ndikim është "Vëllazëria Senussi". Pakica e krishtertë pas ikjes së italianëve po thuaj se është shuar. *[[Telekomunikacioni i Shteteve - {{PAGENAME}}|Telekomunikacioni]] *[[Transporti i Shteteve - {{PAGENAME}}|Transporti]] *[[Ushtria e Shteteve - {{PAGENAME}}|Ushtria]] *[[Turizmi i Shteteve - {{PAGENAME}}|Turizmi]] == Shih edhe == * [[Libianët]] == Lidhje të jashtme == {{Commons}} * [http://www.photos-libye.com/ Photos of Libya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050421002708/http://www.photos-libye.com/ |date=21 prill 2005 }} {{VendeAfrikane}}{{Cung}} [[Kategoria:Libi|*]] n0v1hxv99reyxkc0olwtdq4z1r7nx77 2985661 2985660 2026-05-30T16:42:42Z أوس 184754 /* Historia */ 2985661 wikitext text/x-wiki {{coord|27|N|17|E|source:wikidata|display=title}} {{për përmirësim}} {{Infobox country|conventional_long_name=Shteti i Libisë|native_name=دولة ليبيا (Dawlat Lībiyā)|common_name=Libia|image_flag=Flag_of_Libya.svg|alt_flag=Flamuri i Libisë|image_coat=Seal_of_the_Government_of_National_Unity_(Libya).svg|alt_coat=Stema e Libisë|national_motto=|national_anthem=Libya, Libya, Libya (Libia, Libia, Libia)|image_map=Location_Libya_AU_Africa.svg|map_caption=Vendi i Libisë në Afrikë|capital=Tripoli|largest_city=Tripoli|official_languages=Arabisht|regional_languages=Berberisht (Amazigh)|ethnic_groups=Arabë 97%, Berberë 2%, të tjerët 1%|ethnic_groups_year=2020|demonym=Libian|government_type=Republikë tranzitore|leader_title1=Kryetar i Këshillit Presidencial|leader_name1=Mohamed al-Menfi|leader_title2=Kryeministër|leader_name2=Abdul Hamid Dbeibeh|legislature=Kuvendi i Përfaqësuesve|area_rank=16|area_magnitude=|area_km2=1,759,540|area_sq_mi=679,362|percent_water=<1|population_census=6,871,292|population_census_year=2022|population_density_km2=3.9|population_density_sq_mi=10.1|GDP_PPP=$106.8 miliardë|GDP_PPP_year=2022|GDP_PPP_per_capita=$15,533|GDP_nominal=$42.8 miliardë|GDP_nominal_year=2022|GDP_nominal_per_capita=$6,229|Gini=|Gini_year=|HDI=0.718|HDI_year=2021|HDI_rank=115|currency=Dinar libian|currency_code=LYD|time_zone=EET|utc_offset=+2|time_zone_DST=Nuk ka orë verore|utc_offset_DST=|date_format=dd/mm/yyyy|drives_on=e djathta|calling_code=+218|iso3166code=LY|cctld=.ly}} '''Libia''' ndodhet në pjesën veriore të [[Afrika|Afrikës]] dhe përgjatë pjesën veriore të vendit ka dalje në [[Deti Mesdhe|Detin Mesdhe]]. Përndryshe sipërfaqja e këtij vendi kufizohet në lindje me [[Egjipti]]n, në jug-perëndim një pjesë të vogël me [[Sudani]]n, në jug me [[Çadi]]n e [[Nigeri]]n, në pjesën perëndimore me [[Algjeria|Algjerin]] dhe në pjesën veri-perëndimore me [[Tunizi]]në pas së cilit vije vija bregdetare në Detin Mesdhe. == Historia == Në historinë e Libisë, një nga kapitujt më të hershëm është periudha e Egjiptit të Lashtë, ku Libia ishte e njohur si "Tjehenu" dhe më vonë "Lehu". Këto emra u përdorën për të përshkruar popujt dhe rajonet përgjatë bregdetit libian. Në shekullin e 7-të para Krishtit, fenikasit themeluan kolonitë e tyre në Libi, me Kartagjenën që u bë qendra kryesore e tyre. Kjo ndikoi në kulturën dhe zhvillimin e Libisë së hershme, duke sjellë ndikime nga [[Mesopotamia]] dhe [[Greqia e Lashtë]]. Libia, e njohur edhe si "Afrika" nga grekët antikë, u bë një zonë e rëndësishme tregtare dhe strategjike. Pas rënies së Kartagjenës në 146 para Krishtit, romakët e pushtuan Libinë, duke e bërë atë pjesë të provincës së tyre të Afrikës. Qyteti i [[Oea]], i njohur sot si Tripoli, dhe [[Leptis Magna]] u bënë qendra të rëndësishme urbane dhe kulturore gjatë perandorisë romake. Me kalimin e shekujve, Libia u përfshi në luftërat mes romakëve dhe [[Vandaleve]], dhe më vonë u bë pjesë e Perandorisë Bizantine. Në shekullin e 7-të, ekspansioni i [[Kalifatit Islamik]] solli islamizimin dhe arabizimin e Libisë, duke ndryshuar përgjithmonë demografinë dhe kulturën e rajonit. Në mesjetë, Libia u qeveris nga një varg dinastish arabe dhe më vonë u bë pjesë e [[Perandorisë Osmane]] në shekullin e 16-të, e cila dominoi për rreth 350 vjet. Periudha osmane shënoi një kohë relative të qetësisë dhe zhvillimit në Libi, por gjithashtu solli konflikte me fuqitë europiane, veçanërisht me Italinë, e cila pushtoi Libinë në 1911. Pas Luftës së Dytë Botërore, Libia fitoi pavarësinë e saj në 1951 nën mbretin [[Idris I]], por një revolucion në 1969, i udhëhequr nga [[Muammar Gaddafi|Muamer Gadafi]], solli një ndryshim të madh në qeverisje dhe politikë të jashtme, duke e bërë Libinë një shtet me ndikim në politikën botërore të asaj kohe. Ndryshimet në udhëheqjen libiane që prej vitit 1976 kulmuan në mars të vitit 1979, kur Kongresi i Përgjithshëm i Popullit shpalli se “dorëzimi i pushtetit te masat” dhe “ndarja e shtetit nga revolucioni” ishin përfunduar. Qeveria u nda në dy sektorë: “sektori i Xhamahirisë” dhe “sektori revolucionar”. Sektori i Xhamahirisë përbëhej nga Kongresi i Përgjithshëm Popullor, Komiteti i Përgjithshëm Popullor dhe Kongreset Bazë Popullore lokale. Gadafi hoqi dorë nga posti i sekretarit të përgjithshëm të Kongresit të Përgjithshëm Popullor, dhe në vend të tij u emërua Abdul Ati al-Obeidi, i cili kishte shërbyer si kryeministër që nga viti 1977. Megjithatë, sektori i Xhamahirisë mbikëqyrej nga sektori revolucionar, i cili drejtohej nga Gadafi me titullin “Udhëheqës i Revolucionit” (Qā’id) dhe nga anëtarët e mbetur të Këshillit të Komandës Revolucionare. Udhëheqësit e këtij sektori nuk zgjidheshin nga populli, pasi legjitimiteti i tyre buronte nga roli që kishin pasur në grushtin e shtetit të vitit 1969. Ata kishin në dorë komitetet revolucionare, të cilat në teori ishin struktura bazë që synonin të mbanin popullin të angazhuar. Si pasojë, ndonëse Gadafi pas vitit 1979 nuk mbante më funksione formale qeveritare, ai vazhdonte të kishte kontroll të plotë mbi qeverinë dhe vendin. Po ashtu, Gadafi mbeti komandant suprem i forcave të armatosura.<ref>{{Cite web|title=Domain Inquiry|url=https://www.markmonitor.com/domain-inquiry/|access-date=2025-08-02|website=Markmonitor|language=en-US}}</ref> === '''Reformat administrative''' === E gjithë pushteti legjislativ dhe ekzekutiv i takonte Kongresit të Përgjithshëm të Popullit (KPP). Megjithatë, kjo strukturë delegonte shumicën e autoritetit të saj tek sekretari i përgjithshëm dhe Sekretariati i Përgjithshëm, si dhe tek Komiteti i Përgjithshëm i Popullit. Gadafi, si sekretar i përgjithshëm i KPP-së, vazhdonte të ishte vendimmarrësi kryesor, ashtu si më parë kur ishte kryetar i Këshillit të Komandës Revolucionare. Të gjithë të rriturit kishin të drejtë dhe detyrë të merrnin pjesë në diskutimet e Kongresit Bazë Popullor (KBP) të zonës së tyre, ku vendimet kalonin më pas për shqyrtim dhe zbatim në nivel kombëtar nga KPP-ja. KBP-të, në teori, përfaqësonin autoritetin më të lartë politik, duke mishëruar atë që Gadafi e quante “pushteti i drejtpërdrejtë i popullit”. Deklarata e vitit 1977 dhe rezolutat që e shoqëronin atë përbënin një rishikim rrënjësor të shpalljes kushtetuese të vitit 1969, sidomos në lidhje me strukturën dhe organizimin e pushtetit në nivel kombëtar dhe lokal. === '''Komitetet revolucionare dhe kontrolli politik''' === Në kuadër të transformimeve të vazhdueshme, Gadafi krijoi një element të ri politik: komitetet revolucionare, të cilat nisën të organizoheshin që në vitin 1977 me misionin e “mbikëqyrjes absolute revolucionare të pushtetit popullor”. Ato kishin për detyrë të drejtonin komitetet popullore, të ngrinin ndërgjegjen politike dhe të nxitnin përkushtimin ndaj idealeve revolucionare. Në praktikë, këto komitete shërbenin si një rrjet i gjerë survejimi dhe represioni kundër çdo forme kundërshtimi ndaj pushtetit autokratik të Gadafit. Sipas disa burimeve, nga 10% deri në 20% e qytetarëve libianë kishin lidhje me survejimin në emër të komiteteve, një përqindje që krahasohet me atë të Irakut Ba’athist dhe Koresë së Veriut. Të mbushura me militantë politikë, komitetet revolucionare morën nën kontroll zgjedhjet për Kongreset Bazë Popullore në vitin 1979. Edhe pse nuk ishin institucione zyrtare të shtetit, ato u shndërruan në një shtyllë qendrore të jetës politike brenda vendit. Si edhe me komitetet popullore dhe risitë e tjera administrative që nga revolucioni, këto komitete nuk zëvendësuan strukturat ekzistuese por i shtuan një tjetër shtresë sistemit, duke krijuar një rrjet kompleks dhe të paqartë autoritetesh që shpesh përplaseshin mes veti. Kjo paqartësi i shërbente qëllimit të Gadafit për të ruajtur kontrollin si figura kryesore, ndërkohë që shmangte dukshmërinë e drejtpërdrejtë në një kohë kur pakënaqësitë ndaj represionit po rriteshin. Këshilli i Komandës Revolucionare u shpërbë formalisht dhe qeveria u organizua sërish në komitete popullore. Një Komitet i ri i Përgjithshëm i Popullit (pra kabineti qeveritar) u përzgjodh, dhe çdo “sekretar” u bë drejtues i një komiteti popullor përkatës. Përjashtim bënin vetëm sekretariatet e naftës, punëve të jashtme dhe industrisë së rëndë, të cilat nuk kishin komitete popullore. Një tjetër propozim ishte krijimi i një “ushtrie të popullit”, duke zëvendësuar ushtrinë kombëtare me një milici kombëtare që po formohej në fund të viteve 1970. Edhe pse ideja u rikthye në fillim të vitit 1982, ajo nuk u afrua asnjëherë me realizimin praktik. === '''Politikat për gratë''' === Gadafi kërkoi gjithashtu të sfidonte kufizimet e rrepta shoqërore ndaj grave të vendosura nga regjimi i mëparshëm. Ai themeloi Formacionin Revolucionar të Grave për të nxitur reformat. Në vitin 1970 u miratua një ligj që garantonte barazi gjinore dhe barazi pagash. Në vitin 1971 ai mbështeti krijimin e Federatës së Përgjithshme të Grave Libiane. Në vitin 1972 u miratua një ligj që ndalonte martesat e vajzave nën moshën gjashtëmbëdhjetë vjeç dhe kërkonte që pajtimi i gruas të ishte kusht i domosdoshëm për martesë. === '''Reformat Ekonomike''' === Riformimi i ekonomisë u zhvillua paralelisht me përpjekjet për të rindërtuar institucionet politike dhe shoqërore. Deri në fund të viteve 1970, ekonomia e Libisë ishte e përzier, me rol të madh të ndërmarrjeve private, përveç sektorëve të prodhimit dhe shpërndarjes së naftës, bankave dhe sigurimeve. Por sipas vëllimit të dytë të “Librit të Gjelbër” të Gaddafit, botuar në vitin 1978, tregtia private me pakicë, qiratë dhe pagat konsideroheshin forma shfrytëzimi që duheshin eliminuar. Në vend të tyre, në ndërmarrjet publike dhe private do të funksiononin komitetet e vetëmenaxhimit të punëtorëve dhe partneritete të shpërndarjes së fitimit. Një ligj mbi pronësinë ndalonte zotërimin e më shumë se një banese private, ndërsa punëtorët libianë morën kontrollin e një numri të madh kompanish, duke i kthyer ato në ndërmarrje shtetërore. Tregtia me shumicë dhe pakicë u zëvendësua nga “supermarketet popullore” të administruara nga shteti, ku, në teori, qytetarët mund të blinin gjithçka kishin nevojë me çmime të ulëta. Deri në vitin 1981, shteti kishte kufizuar edhe aksesin në llogaritë bankare personale, me qëllim përdorimin e fondeve private për projektet qeveritare. Këto masa shkaktuan pakënaqësi dhe kundërshtime nga të sapo-privuarit. Ata iu bashkuan atyre që tashmë ishin të zhgënjyer, disa prej të cilëve kishin filluar të largoheshin nga vendi. Deri në vitin 1982, rreth 50,000 deri në 100,000 libianë mund të kishin emigruar jashtë; duke qenë se shumë prej tyre ishin ndër më të ndërgjegjshmit dhe të arsimuarit, kjo përbënte një humbje të konsiderueshme të ekspertizës menaxheriale dhe teknike. Qeveria ndërtoi gjithashtu një tubacion të ujit përmes Saharasë, që sillte ujë nga akuiferët e mëdhenj drejt një rrjeti rezervuarësh dhe qyteteve si Tripoli, Sirte dhe Bengazi gjatë viteve 2006–2007. Ky ishte pjesë e projektit të madh të “Lumit të Bërë nga Njeriu”, i nisur në vitin 1984. Ai pompon burime të mëdha ujore nga Sistemi i Akuiferit të Rërës Nubiane për popullsinë urbane dhe për projekte të reja ujitjeje në të gjithë vendin. Libia vazhdoi të përballej me mungesën e fuqisë punëtore të kualifikuar, të cilën e importonte bashkë me një gamë të gjerë mallrash konsumi, të gjitha të financuara nga të ardhurat e naftës. Vendi renditej vazhdimisht si shteti afrikan me indeksin më të lartë të zhvillimit njerëzor (HDI), me një vlerë prej 0.755 në vitin 2010, që ishte 0.041 më e lartë se vendi i dytë në Afrikë atë vit. Barazia gjinore ishte një nga arritjet më të mëdha të regjimit të Gaddafit. Sipas Lisa Anderson, presidente e Universitetit Amerikan në Kajro dhe eksperte për Libinë, nën Gaddafin më shumë gra ndiqnin universitetin dhe kishin “ndjeshëm” më shumë mundësi punësimi sesa në shumicën e vendeve arabe. Që në vitin 1969, Gadafi nisi një fushatë kundër Çadit. Studiuesi Gérard Prunier pohon se një pjesë e armiqësisë së tij kishte të bënte me faktin që presidenti i Çadit, François Tombalbaye, ishte i krishterë. Libia ishte gjithashtu e përfshirë në një mosmarrëveshje territoriale — shpesh të dhunshme — me Çadin fqinj për Rripin e Aouzou-së, të cilin Libia e pushtoi në vitin 1973. Kjo përplasje çoi përfundimisht në pushtimin e Çadit nga Libia. Ndërhyrja e gjatë e trupave libiane në Rripin e Aouzou-së, në veri të Çadit, u zmbraps përfundimisht në vitin 1987, kur ndihma e madhe nga Shtetet e Bashkuara dhe Franca për forcat rebele të Çadit, si dhe për qeverinë e drejtuar nga ish-Ministri i Mbrojtjes Hissein Habré, solli një fitore për Çadin në atë që më vonë u quajt “Lufta e Toyotave”. Konflikti përfundoi me një armëpushim në vitin 1987. Pas një vendimi të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë më 13 shkurt 1994, Libia u tërhoq nga Çadi po atë vit dhe mosmarrëveshja u zgjidh. Shumë qytetarë libianë ishin kundër këtij konflikti, duke marrë parasysh faktin që mijëra nxënës gjimnazistë u nxorën nga shkollat dhe u dërguan me forcë në front nga regjimi i Gadafit. Kjo situatë la shumë familje të tronditura e të shqetësuara për fatin e fëmijëve që nuk u kthyen më në shtëpi nga shkolla. Në vitin 1977, Gadafi dërgoi ushtrinë e tij përtej kufirit drejt Egjiptit, por forcat egjiptiane iu kundërpërgjigjën, duke hyrë në luftë me Libinë. Të dyja vendet ranë dakord për një armëpushim, me ndërmjetësimin e Presidentit të Algjerisë, Houari Boumediene. === '''Legjioni Islamik''' === Në vitin 1972, Gadafi krijoi të ashtuquajturin ''Legjioni Islamik'' si një mjet për të bashkuar dhe arabizuar rajonin. Prioriteti i legjionit ishte fillimisht Çadi, e më pas Sudani. Në Darfur, një provincë perëndimore e Sudanit, Gadafi mbështeti krijimin e grupit ''Tajammu al-Arabi'', të cilin Gérard Prunier e përshkruan si “një organizatë militantisht raciste dhe panarabiste që këmbëngulte në karakterin ‘arab’ të kësaj province.” Këto dy organizata ndanin anëtarë dhe burime mbështetëse, dhe shpesh nuk bëhej dallim i qartë mes tyre. Ky ''Legjion Islamik'' përbëhej kryesisht nga emigrantë të ardhur nga vendet më të varfra të rajonit Sahel, por gjithashtu, sipas një burimi, përfshinte mijëra pakistanezë të rekrutuar në vitin 1981 me premtime të rreme për punë civile në Libi. Në përgjithësi, anëtarët e Legjionit ishin emigrantë që kishin ardhur në Libi me idenë për të gjetur punë civile, por u detyruan të bëhen ushtarë pa trajnim të mjaftueshëm dhe pa ndonjë përkushtim të vërtetë. Një gazetar francez, duke folur për forcat e Legjionit në Çad, i përshkroi si “të huaj, arabë apo afrikanë, mercenarë kundër dëshirës së tyre, fatkeqë që kishin ardhur në Libi duke shpresuar për një punë civile, por përfunduan të rekrutuar me ose pa dëshirë për të luftuar në një shkretëtirë që nuk e njihnin fare.” Në fillim të ofensivës libiane në Çad më 1987, Legjioni mbante një forcë prej rreth 2,000 trupash në Darfur. Sulmet e vazhdueshme përtej kufirit ndihmuan ndjeshëm në përshkallëzimin e një konflikti të brendshëm etnik në Darfur, i cili solli rreth 9,000 viktima midis viteve 1985 dhe 1988. Grupi ''Janjaweed'' — i akuzuar nga SHBA për kryerjen e gjenocidit në Darfur gjatë viteve 2000 — u shfaq në vitin 1988 dhe disa nga udhëheqësit e tij ishin ish-anëtarë të Legjionit Islamik. === '''Përpjekjet për armë bërthamore dhe kimike''' === Në vitin 1972, Gadafi tentoi të blinte një bombë bërthamore nga Kina. Më pas u përpoq të siguronte një bombë nga Pakistani, por Pakistani i ndërpreu marrëdhëniet me të para se të përfundonte ndërtimin e armës. Në vitin 1978, Gadafi iu drejtua rivalit të Pakistanit, Indisë, për ndihmë në ndërtimin e një bombe bërthamore. Në korrik të po atij viti, Libia dhe India nënshkruan një memorandum mirëkuptimi për bashkëpunim në aplikime paqësore të energjisë bërthamore, si pjesë e politikës indiane “Atomi i Paqes”. Në vitin 1991, kryeministri i atëhershëm pakistanez, Nawaz Sharif, bëri një vizitë zyrtare në Libi për të diskutuar promovimin e një Marrëveshjeje Tregtare të Lirë mes dy vendeve. Megjithatë, Gadafi u përqendrua në kërkesën që Pakistanit t’i shitej një bombë bërthamore, çka habiti shumë prej anëtarëve të delegacionit dhe gazetarëve. Kur Sharif refuzoi kërkesën, Gadafi e fyeu publikisht, duke e quajtur “politikan i korruptuar”, një term që e zemëroi dhe e befasoi kryeministrin. Si reagim, Sharif anuloi bisedimet, u kthye në Pakistan dhe dëboi ambasadorin libian nga vendi. Ndërkohë, Tajlanda raportoi se qytetarët e saj kishin ndihmuar në ndërtimin e objekteve të ruajtjes së gazit nervor në Libi. Në Gjermani, një biznesmen me emrin Jürgen Hippenstiel-Imhausen u dënua me pesë vite burg për përfshirjen e tij në programin kimik të Libisë. Inspektorët e Konventës për Armët Kimike verifikuan në vitin 2004 se Libia kishte një stok prej 23 tonësh gaz mustardë dhe mbi 1,300 ton kimikate pararendëse. === '''Incidentet në Gjirin e Sidrës dhe bombardimet amerikane''' === Kur Libia po përballej me tensione ndërkombëtare, më 19 gusht 1981 ndodhi një përplasje ajrore mbi Gjirin e Sidrës në Detin Mesdhe. Avionët luftarakë amerikanë F-14 Tomcat qëlluan me raketa ajrore dhe rrëzuan dy avionë libianë Su-22. Ngjarja lidhej me pretendimet libiane për ujërat territoriale dhe konfliktin e mëparshëm. Një tjetër përplasje ndodhi më 4 janar 1989, ku avionët amerikanë nga një aeroplanmbajtëse rrëzuan dy avionë të tjerë libianë MIG-23 në të njëjtën zonë. Më 23 mars 1986, avionët amerikanë ndërmorën një tjetër operacion në të njëjtën zonë, duke sulmuar forcat detare dhe disa pozicione tokësore të mbrojtjes ajrore libiane. SHBA shkatërroi disa njësi lëshimi raketash dhe mbyti disa anije luftarake, duke vrarë 35 marinarë. Ky sulm ishte një hakmarrje për ngjarjet terroriste që kishin ndodhur mes qershorit dhe dhjetorit 1985. Më 5 prill 1986, ndodhi një shpërthim në klubin “La Belle” në Berlinin Perëndimor, ku humbën jetën tre persona dhe u plagosën 229 të tjerë. Plani u zbulua nga disa agjenci të inteligjencës, dhe më vonë u konfirmua me dokumente të marra nga arkivat e Stasit. Autorët, të cilët shumë qeveri perëndimore i identifikuan si agjentë të urdhëruar nga Gadafi, u dënuan nga gjykatat e Gjermanisë së ribashkuar në vitet ’90. Si përgjigje ndaj këtij sulmi, më 15 prill 1986 SHBA kreu sulme ajrore të koordinuara nga Forcat Ajrore, Marina dhe Trupat Detare kundër Libisë, në një operacion të quajtur “El Dorado Canyon”. U sulmuan baza ushtarake, sisteme mbrojtjeje ajrore dhe dy aeroporte në Tripoli dhe Bengazi. Gadafi shpëtoi, por humbi disa dhjetëra oficerë të ushtrisë. Propaganda e regjimit pretendoi se ishte vrarë “vajza e birësuar” e tij dhe se të gjitha viktimat ishin “civile”. Edhe pse këto versione ndryshonin, një pjesë e madhe e shtypit perëndimor i raportoi ato si fakte. Pas bombardimeve, Gadafi intensifikoi mbështetjen për grupe anti-amerikane. Ai financoi fraksionin ''Al-Rukn'' të bandës ''Black P. Stones'' në Çikago, duke e inkurajuar të shndërrohej në një lëvizje të armatosur revolucionare kundër Amerikës. Anëtarët e Al-Rukn u arrestuan në vitin 1986 për planifikimin e sulmeve terroriste në SHBA në këmbim të pagesave nga Libia, përfshirë shpërthime dhe rrëzime avionësh. Në vitin 1987 ata u dënuan për përpjekje për të kryer sulme dhe vrasje në tokën amerikane për llogari të Libisë. Po ashtu, televizioni shtetëror libian njoftoi në 1986 se Libia po stërviste skuadra vetëvrasëse për të goditur interesa amerikane dhe evropiane. Gadafi rifilloi financimin e IRA-së si shenjë hakmarrje ndaj Britanisë për lejimin e avionëve luftarakë amerikanë në bazat e saj. Pas këtyre ngjarjeve, Gadafi deklaroi me krenari se kishte arritur një “fitore spektakolare ushtarake” ndaj SHBA-së dhe vendi u riemërtua zyrtarisht si “Xhamahiria e Madhe Popullore Socialiste Arabe e Libisë”. Por fjalimi i tij nuk ngjalli entuziazëm dhe as kremtimet “fituese” nuk dukeshin të sinqerta. Kritikat ndaj tij u bënë më të hapura nga vetë qytetarët, siç ishte rastet e vandalizimit të posterëve të tij. Bombardimet kishin sjellë regjimin e tij në pikën më të dobët pas 17 vitesh në pushtet. === '''Lufta e Parë Civile Libiane dhe Rrëzimi i Regjimit të Gaddafit (2011)'''<ref>{{Cite news|date=2011-03-09|title=Loyalists Batter Libyan Rebels Near Strategic Oil Town (Published 2011)|language=en|url=https://www.nytimes.com/2011/03/10/world/africa/10libya.html|access-date=2025-08-04}}</ref> === Lufta e parë civile shpërtheu gjatë lëvizjeve të Pranverës Arabe, të cilat rrëzuan udhëheqësit e Tunizisë dhe Egjiptit. Në Libi, protestat kundër regjimit të Muammar Gaddafit nisën më 15 shkurt 2011, ndërsa kryengritja në përmasa të plota filloi më 17 shkurt. Regjimi autoritar i drejtuar nga Gaddafi tregoi një rezistencë shumë më të ashpër krahasuar me regjimet e rrëzuara në Egjipt dhe Tunizi. Ndërsa në këto dy vende përmbysja e pushtetit ndodhi relativisht shpejt, në Libi fushata e Gaddafit pengoi ndjeshëm përparimin e kryengritjes. Shfaqja e parë e një autoriteti politik rival ndodhi në internet, ku u shpall Këshilli Kombëtar i Tranzicionit të Përkohshëm si qeveri alternative. Një nga këshilltarët më të lartë të Gaddafit reagoi duke postuar një mesazh në Twitter, në të cilin shpallte dorëheqjen, kalimin në anën e opozitës dhe i bënte thirrje Gaddafit të largohej. Deri më 20 shkurt, trazirat ishin përhapur edhe në Tripoli. Më 27 shkurt 2011, u themelua Këshilli Kombëtar i Tranzicionit për të administruar zonat e vendit nën kontrollin e forcave rebele. Më 10 mars 2011, Shtetet e Bashkuara dhe shumë vende të tjera e njohën zyrtarisht këtë këshill, me në krye Mahmoud Jibril, si kryeministër të përkohshëm dhe si përfaqësuesin legjitim të popullit libian, duke tërhequr njohjen e regjimit të Gaddafit. Forcat pro-Gaddafit arritën të reagojnë ushtarakisht ndaj avancimeve të rebelëve në Libinë Perëndimore dhe nisën një kundërofensivë përgjatë bregdetit në drejtim të Bengazit, që ishte qendra de facto e kryengritjes. Qyteti Zawiya, rreth 48 kilometra larg Tripolit, u bombardua nga avionët e forcave ajrore dhe tanket e ushtrisë dhe u pushtua nga trupat e Jamahirisë, të cilat ushtruan, sipas raporteve, “një nivel brutaliteti që nuk ishte parë më parë gjatë konfliktit”. Organizatat e Kombeve të Bashkuara, përfshirë Sekretarin e Përgjithshëm të OKB-së Ban Ki-moon, si dhe Këshillin për të Drejtat e Njeriut të Kombeve të Bashkuara, dënuan ashpër shtypjen e dhunshme të protestave, duke e konsideruar atë si shkelje të ligjit ndërkombëtar. Këshilli i të Drejtave të Njeriut e përjashtoi Libinë nga radhët e tij – një veprim i pashembullt në historinë e tij. Më 17 mars 2011, Këshilli i Sigurimit i OKB-së miratoi Rezolutën 1973 me 10 vota pro dhe pesë abstenime (përfshirë Rusinë, Kinën, Indinë, Brazilin dhe Gjermaninë). Kjo rezolutë autorizoi vendosjen e një zone ndalim-fluturimi mbi Libinë dhe përdorimin e “të gjitha mjeteve të nevojshme” për të mbrojtur civilët. Më 19 mars, aleatët e NATO-s nisën zbatimin e rezolutës duke sulmuar mbrojtjen ajrore libiane; avionët ushtarakë francezë hynë në hapësirën ajrore libiane në një mision zbulimi që shënoi fillimin e goditjeve ndaj objektivave të regjimit. Në javët në vijim, forcat amerikane udhëhoqën operacionet e NATO-s kundër Libisë. Mbi 8,000 ushtarakë amerikanë të vendosur në anije dhe avionë morën pjesë në operacion, ku u goditën të paktën 3,000 objektiva gjatë 14,202 misioneve sulmuese, nga të cilat 716 në Tripoli dhe 492 në Brega. Fushata ajrore amerikane përfshiu edhe fluturime të bombarduesve të tipit B-2 Stealth, secili i pajisur me gjashtëmbëdhjetë bomba prej 2,000 paundësh, të cilët niseshin dhe ktheheshin në bazën e tyre në Missouri, SHBA. Mbështetja e forcave ajrore të NATO-s luajti një rol vendimtar në suksesin përfundimtar të revolucionit. Më 22 gusht 2011, luftëtarët rebelë hynë në Tripoli dhe pushtuan Sheshin e Gjelbër, të cilin më pas e riemëruan si Sheshi i Dëshmorëve, në nder të atyre që u vranë që nga 17 shkurti 2011. Më 20 tetor 2011 përfundoi përleshja e fundit e rëndësishme e kryengritjes në qytetin e Sirtes. Beteja e Sirtes ishte njëkohësisht beteja vendimtare dhe përmbyllëse e Luftës së Parë Civile në Libi, ku Gaddafi u kap dhe u vra nga forcat e mbështetura nga NATO. Sirte ishte bastioni i fundit i mbështetësve të Gaddafit dhe vendlindja e tij. Fitorja ndaj forcave besnike u festua më 23 tetor 2011, tre ditë pas rënies së qytetit. Gjatë luftës civile u vranë të paktën 30,000 libianë, ndërsa Këshilli Kombëtar i Tranzicionit vlerësoi se mbi 50,000 të tjerë u plagosën. == Politika == Kushtetuta daton nga 1 shtator 1969 si rrjedhë e statutit të po këtij viti që kishte ushtruesi fuqiplotë i Këshillit të Revolucionit. Më 23 nëntor 1976, me pëlqimin e disa ndryshimeve të formuluara në një ligj nga ana e Kongresit të Përgjithshëm Popullor, Kryetar shteti është Prisi i Këshillit të Revolucionit, të cilit përkrahë tij ka një Sekretar Gjeneral dhe një Sekretare. Ligji krijonte një Demokraci Direkte Popullore në bazë të Kongresit Popullor, të Komitetit Popullor, të Sindikatave si dhe organeve përfaqësuese të larta të Kongresit të Përgjithshëm Popullor. Stema ka një shirit në të cilin, në gjuhën arabe është shkruar emri i Federatës së Republikave Arabe. Grada e ish-Mbretit ka disa nivele, ''Urdhri Idris-I'' (1947, i klasës I-rë), ''Urdhri Mohammed-ibn-Ali-el-Senussi'' (1951, i klasës IV-të), ''Urdhri i Pavarësisë'' (''Istiqlal'' - 1952, i klasës V-të), ''Urdhri i Republikës'' (1969, i klasës I-rë), ''Urdhri i Trimërisë'' (1969, i klasës I-rë). Ushtrimi i administratës shtetërore lokale në Libi, ushtrohet nëpërmjet 10 provincave. E drejta civile është futur me ligj në vitin 1945, kodifikuar sipas shëmbëlltyrës nga Egjipti. Sa i përket të drejtës familjare dhe asaj të trashëgimisë, në fuqi është e drejta islame për myslimanët sipas ritit malekitiçëve, dhe zbatohet nëpërmjet gjyqeve të sheriatit. Forca ushtarake për bazë ka obligimin e përgjithshëm ushtarak 4 vjeçar. Numri i përgjithëshem i trupave diku rreth 37 000 vetë. Në armat 30 000 trupa që në dispozicion ndër tjera kanë po nja 2000 tankse sovjetike të tipeve T-54-55 dhe T-62. Por si duket për to nuk ka trupa vetjake të nevojshme. Forcat ajrore përbëhet nga 4000 trupa (me ta edhe rezervistët) të cilët në dispozicion kanë po nja 178 aeroplan luftarak modern të vitetve 1980, si nga lindja dhe perëndimi. Ndër ta dallohen ata rus të tipit "MiG-23", dhe francez të tipit "Mirage III É". Po ashtu forcat ajrore janë të pajisura edhe me 3-re regjimente raketore kundërajrore. Thuhet që modernizimi i pajisieve ka qenë në nivelin e shteteve arabe (38 aeroplan të porositur të tipit "Mirage F-1). Forcat detare përbëhen nga 3000 trupa që kanë 3 Fregata moderne ('78), 3 Nëndetëse, 8 anije të shpejta të pajisura me raketa dhe 12 njësi të vogla manovruese ('80, janë porositur 19 anije të pajisura me raketa). Ndër tjera, furnizimi me pajise e sisteme të mëdha i forcave të armatosura të Libisë nga ana sovjetike ka qenë po thuja se i rregullt. == Njësitë administrative == {{Empty section}} == Gjeografia == {{Main|Gjeografia e Libisë}}[[Skeda:See Um el Maa in Libyen.jpg|120px|parapamje|See Um el Maa]]Sipërfaqja e përgjithshme e Libisë është 1,759,540 km² dhe shtrihet rreth koordinatave gjeografike 25 00 '''V''', 17 00 '''L'''. Libia ka një bregdet të gjatë 1.770 km në detin Mesdhe dhe vijë kufitare tokësore 4.348 km. Klima e Libisë është mesdhetare përgjatë bregdetit dhe shumë e nxehtë në pjesën shkretinore. Relievi i Libisë është i djerrët, përbëhet nga fushat e gjëra shkretinore të cilat ngritën dhe ulen në forma valore. Pika më e ultë e relievit është -47 m në vendin e quajtur Sabkhat Guzauil ([[Gjuha Angleze|ang.]]:Sabkhat Ghuzayyil) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,267 metrave në endin e quajtur "Biku Biti" ([[Gjuha Angleze|ang.]]:Bikku Bitti). == Ekonomia == [[Skeda:Tripoli Airport.jpg|280px|parapamje|Aeroporti i Tripolit.]] Libia pas vitit 1958 nga një vend i vobektë e i prapambetur u ngrit si një vend i rëndësishëm eksportues i naftës. Nëpërmjet angazhimit të të ardhurave nga eksporti i naftës, në zhvillimin e industrisë dhe bujqësisë, shteti kërkonte pavarësimin e tyre dhe të vetë nga eksportimi i lëndës së parë. Kështu prodhimi i përgjithshëm i brendshëm ''brutto'' nga viti 1973 që ishte 2246 milion, në vitin 1975 arriti në 3897 milion dollar. Në përbërje të kësaj hynte ekonomia ruale me 2,7 %, me rreth 26,9 % të të zënëve në punë, xehtaria dhe rrethina e saj ekonomike 50,6 %, me rreth 1,8 % të të zënëve në punë, ndërtimtaria me 11,6 %, me ~12,6 % të të punësuarve. Nga 691 000 të punësuar në ekonomin e Libisë, sa kishte në maj të vitit 1976, 224 800 persona ishin punëtorë mysafirë. Angazhimi i tyre ishte pasojë e mungesës së madhe të punëtoreve pasi që siq thuhet popullsia vendase ishte e angazhuar më shumë në shërbimin ushtarak. Plani qendrorë për zhvillim u fut në përdorim që nga viti 1963. Thuhet që të jetë vepruar me planë pesë vjeçar së paku deri në vitin 1980. Buxheti shtetëror në vitin 1975 kishte të hyra rreth 1997,6 milion dollar, (vaj mineral 1284 m.D), të dalurat 2323,5 milion dollar. Libia është anëtare e OPEC-ut dhe e OAPEC. Për agrokultur nuk mund të flitet, ka një ekonomi ruale e cila për shkaqe natyrore të pa përshtatshme (mungesa e ujit, vite thatësie të shpeshta, fryma dhe rëra e shkretëtirës, kriposja, mundësit e vogla të transportit) edhe është vështirë të përparojë. Vetëmbajtaj me ushqim të produkteve nga kjo ekonomi ruale është e pamundshme. Rreth 60 % e ushqimit primar importohet, vetem 1 % përqind e siprfaqes mund të shfrytëzohej për qëllime kultivimi të bujqësisë. Një e dheta e sipërfaqes është, si të thuhet e përdorshme, 80 % janë shketëtirë, 0,3% pyje. Ka ca ndërmarrje të vogla vendore, disa pakësa më të mëdha të ngrituara nga italianët, u shtetëzuan më 1970. Për përfitimin e ujit të përdorshem dhe të pijshëm, janë ndërtuar pendale buzë detit, në të cilat bëhet filtrimi i ujit të detit. Është gjetur një zgjidhje e till që për këtë filtrim përdoren qendra energjetike. Pjesa tokësore me të mbjellura ndodhet përgjatë bregdetit dhe atë kryesish në rrethinën e Tripolit, Bengasit si dhe ca oazave. Mbillet disa sorte të veqanta të dridhërave, thekrës, misrit, kallamoqit pastaj mbillet edhe patate, ullinjtë, disa fara të quajtuara kokrra të ''mandelës'', ''datelnës'', ''fikut'', ''agrumeve'', ''kikiriki'', si dhe duhani. Mbajtja e gjedheve bëhet kryesisht nga endacakët nomad në veri në anët e stepeve si dhe aty ku është i mundshëm punimi i tokës. Mund të vërehet mos përdorimi i brigjeve të pasura me peshkë. Thuhet të jenë pregatitur plane për ndërhyrje të shtetit edhe në këtë segment të ekonomisë. '''Pasurit nëntokësore''' shquhen për rezervat e tyre të mëdha të naftës me përqindje të vogël squlfuri, rezerva këto që shtrihen kryesish tek barkusha ''Syrt'' dhe që me çmim të volitëshem mund të transportohen. Nafta, gjegjësish rezervat e gjetura në vitin 1958, kanë filluar të përdoren që nga viti 1961. Në vitin 1970 thuhet të jetë arritur një pikë kulminante e nxjerrjes e cila arrinte në 159,2 milion tonelata. Më pas ka pësu ramje, kështu që më 1977 është regjistruar shuma prej 100,7 milion tonelatave. Në vitin 1970 u themelua edhe korporata e quajtur "Libyan National Oil Corp", një vit më vonë vije deri te shtetëzimi i saj. Vende të derivimit, përpunimit të lëngut të nxjerrur bëhet në rafineritë e pakta që kryesisht ndodhen në vendin e quajtur "Sauija" në afërsi të limanit të naftës "Suwaitina", tek Misreta. Në "fushat" e naftës gjenden edhe rezerva të gazit. Një godin me sistemin për sjelljen e gazit në gjendje të lëngët ndodhet në Marsa el-Brega. Si pasuri nëntokësore tjera dallohet edhe xehe hekuri, gur kalku, mella, kripa e kalkut dhe e gurit si dhe rezerva squlfuri. Thuhet të ketë edhe rezerva me fosfate dhe uran. '''Industria''' merret kryesish me përpunimin e ushqimit, më tej edhe pakë me përpunimin e duhanit, të drurit, të bojërave si dhe dallohet dhe punimi i oredive. Vërehet zgjerimi i industrisë edhe në drejtime dhe segmente tjera si b.f. në petrokiminë. Zona apo hapësira të dalluara industriale merren të jenë në Bengasi, Sauija dhe Tripolis. Shumica e ndërmarrjeve janë transportuese. Sundon një veprimtari e rrall, jo e shpeshtë e ndërtimit. Për furnizimin me rrym elektrike shërbejnë termocentralet. '''Tregëtia''' e jashtme mund të paramendohet, importuese e makinave të qëndrueshme dhe transportuese, importe ushqimore, si dhe më 1976 vërehet fillimi i importimit të çelikut dhe hekurit. Vlera e mallrave të importuara në vitin 1976 kapte shumën 3950 milion dollar amerikan. Mallrat e importuar vinin kryesisht nga Italia, Republika Federale Gjermane, Franca, Japonia. Eksporti në këtë periudhë regjistronte shumën në vlerë prej 8438 milion dollar amerikan, kryesisht naftë në drejtim të ShBA-së, Italisë dhe RFGj-së. [[Skeda:The_first_Locomotive_arrived_in_Tripoli_Harbor.jpg|200px|right]] Rrjeti i '''komunikacionit''' të personave dhe mallrave nuk dallon shumë. Vijë rrugësh të asfaltuara llogaritet të ishin 8700 kilometra duke përfshirë edhe pistat e ndryshme 20 000&nbsp;km. Këto shtrihen kryesish në anën e bregdetit, vërehet magësia në brendi të sipërfaqes së Libisë. Vija hekurudhore e vetme që kishte, pushoj së punuari më 1964. Ka një rrjetë koxha të mirë të përquesëve të lëngjeve nëntokësore. Porte detare të dalluara ndodhen në Tobruk, Tripolis, Bengasi dhe Darna. Pos tyre ka dhe porte të specializuara për ngarkim shkarkim të naftës. Nga viti 1972, Libia ka dhe flotën e tankerëve. Në Tripoli dhe Bengasi janë ngritur portet ajrore ndëkomtare, ndërsa në Sabha një port ajror për qëllime të brendshëm. Anash këtyre ka dhe pista aterrimi. Ka një shoqëri të fluturimeve të quajtur "Libyan Arab Airlines" që daton nga viti 1965. == Demografia == [[Skeda:C- Libya.jpg|150px|left]] Si arab identifikohen rreth 34 % e popullsisë së përgjithshme, 30 % identifikohen si arab bërëbër që dallonin për nga disa zakone të jetës dhe përnga gjuha. Dallime që sot duket të jenë zhdukur. Këto dy grupe përbëjnë pjesën kryesore të popullsisë e cila njëherit është e koncentruar në brigje të detit. Fiset bërëbër, gjegjësisht 25 % e tyre, janë të përqendruar në pjesën e pjellëshme në veri (ndër tjera në Djebe Nefusa), e më tej shpërbëhen nëpër oaza. Në Fessan enden nomadët e fiseve Tuareg dhe Tubu qendra e të cilëve duket të jetë në Tibesti. Më poshtë jetojnë fise të tjera negride. Nëpër qytete italianët (shumica nga 120 000 vetëve sa ishin më 1939 ja kanë therë më 1945 prej atyhi), arabët e Maghrebit dhe të Egjiptit. Nga viti 1960 vërehet një lëvizje e grekëve dhe egjiptianëve në drejtim të Libisë. Jahudit me vendqëndrim në veri, kryesisht në e përreth Tripolit, ja kanë ther në Izrael që nga viti 1948. Rritja e popullsi brenda vitit, në periudhen 1963-72, ishte 3,7 %, dhe radhitej ndër më të lartat në planet. Po thuaj se 50 % e popullsisë së Libis në këtë periudhë ishte nën moshën 15 vjeçare. == Kultura == Arsimi i përgjithshëm obligativ fillon nga mosha 6 vjeçare deri në moshën 15 vjeçare. Ka një sistem edukimi federal me 6 vite shkollë fillore dhe shkollë kuranore, 6 vite shkollë të përgjithshme sekondare (nga 3 vite, të mesme dhe të lartë). 2-4 vite shkollë të orientuar në zanate, si dhe shkolla të larta teknike nën ombredhen e dy universiteteve në Tripolis (them. 1973) dhe në Bengasi (them. 1955). Kuota e analfabetizmit në vitet '80-ta sillej rreth 61,6 (1973). Shuma e të dhënave materiale për çështje publike të edukimit në vitin 1975 kapte shumën 128 milion dollar (9,1% e Buxhetit të përgjithëshem shtetror). Feja e myslimanëve sunit si më e përhapur në Libi njëherit është e deklaruar edhe si fe e shtetit. Bërëbërët janë të pëkatësis Ibadite (Çarixhitë). Me ndikim është "Vëllazëria Senussi". Pakica e krishtertë pas ikjes së italianëve po thuaj se është shuar. *[[Telekomunikacioni i Shteteve - {{PAGENAME}}|Telekomunikacioni]] *[[Transporti i Shteteve - {{PAGENAME}}|Transporti]] *[[Ushtria e Shteteve - {{PAGENAME}}|Ushtria]] *[[Turizmi i Shteteve - {{PAGENAME}}|Turizmi]] == Shih edhe == * [[Libianët]] == Lidhje të jashtme == {{Commons}} * [http://www.photos-libye.com/ Photos of Libya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050421002708/http://www.photos-libye.com/ |date=21 prill 2005 }} {{VendeAfrikane}}{{Cung}} [[Kategoria:Libi|*]] kdddkrxw2ot56dx9fl98nvt5eundqzm 2985662 2985661 2026-05-30T16:43:20Z أوس 184754 /* Kultura */ 2985662 wikitext text/x-wiki {{coord|27|N|17|E|source:wikidata|display=title}} {{për përmirësim}} {{Infobox country|conventional_long_name=Shteti i Libisë|native_name=دولة ليبيا (Dawlat Lībiyā)|common_name=Libia|image_flag=Flag_of_Libya.svg|alt_flag=Flamuri i Libisë|image_coat=Seal_of_the_Government_of_National_Unity_(Libya).svg|alt_coat=Stema e Libisë|national_motto=|national_anthem=Libya, Libya, Libya (Libia, Libia, Libia)|image_map=Location_Libya_AU_Africa.svg|map_caption=Vendi i Libisë në Afrikë|capital=Tripoli|largest_city=Tripoli|official_languages=Arabisht|regional_languages=Berberisht (Amazigh)|ethnic_groups=Arabë 97%, Berberë 2%, të tjerët 1%|ethnic_groups_year=2020|demonym=Libian|government_type=Republikë tranzitore|leader_title1=Kryetar i Këshillit Presidencial|leader_name1=Mohamed al-Menfi|leader_title2=Kryeministër|leader_name2=Abdul Hamid Dbeibeh|legislature=Kuvendi i Përfaqësuesve|area_rank=16|area_magnitude=|area_km2=1,759,540|area_sq_mi=679,362|percent_water=<1|population_census=6,871,292|population_census_year=2022|population_density_km2=3.9|population_density_sq_mi=10.1|GDP_PPP=$106.8 miliardë|GDP_PPP_year=2022|GDP_PPP_per_capita=$15,533|GDP_nominal=$42.8 miliardë|GDP_nominal_year=2022|GDP_nominal_per_capita=$6,229|Gini=|Gini_year=|HDI=0.718|HDI_year=2021|HDI_rank=115|currency=Dinar libian|currency_code=LYD|time_zone=EET|utc_offset=+2|time_zone_DST=Nuk ka orë verore|utc_offset_DST=|date_format=dd/mm/yyyy|drives_on=e djathta|calling_code=+218|iso3166code=LY|cctld=.ly}} '''Libia''' ndodhet në pjesën veriore të [[Afrika|Afrikës]] dhe përgjatë pjesën veriore të vendit ka dalje në [[Deti Mesdhe|Detin Mesdhe]]. Përndryshe sipërfaqja e këtij vendi kufizohet në lindje me [[Egjipti]]n, në jug-perëndim një pjesë të vogël me [[Sudani]]n, në jug me [[Çadi]]n e [[Nigeri]]n, në pjesën perëndimore me [[Algjeria|Algjerin]] dhe në pjesën veri-perëndimore me [[Tunizi]]në pas së cilit vije vija bregdetare në Detin Mesdhe. == Historia == Në historinë e Libisë, një nga kapitujt më të hershëm është periudha e Egjiptit të Lashtë, ku Libia ishte e njohur si "Tjehenu" dhe më vonë "Lehu". Këto emra u përdorën për të përshkruar popujt dhe rajonet përgjatë bregdetit libian. Në shekullin e 7-të para Krishtit, fenikasit themeluan kolonitë e tyre në Libi, me Kartagjenën që u bë qendra kryesore e tyre. Kjo ndikoi në kulturën dhe zhvillimin e Libisë së hershme, duke sjellë ndikime nga [[Mesopotamia]] dhe [[Greqia e Lashtë]]. Libia, e njohur edhe si "Afrika" nga grekët antikë, u bë një zonë e rëndësishme tregtare dhe strategjike. Pas rënies së Kartagjenës në 146 para Krishtit, romakët e pushtuan Libinë, duke e bërë atë pjesë të provincës së tyre të Afrikës. Qyteti i [[Oea]], i njohur sot si Tripoli, dhe [[Leptis Magna]] u bënë qendra të rëndësishme urbane dhe kulturore gjatë perandorisë romake. Me kalimin e shekujve, Libia u përfshi në luftërat mes romakëve dhe [[Vandaleve]], dhe më vonë u bë pjesë e Perandorisë Bizantine. Në shekullin e 7-të, ekspansioni i [[Kalifatit Islamik]] solli islamizimin dhe arabizimin e Libisë, duke ndryshuar përgjithmonë demografinë dhe kulturën e rajonit. Në mesjetë, Libia u qeveris nga një varg dinastish arabe dhe më vonë u bë pjesë e [[Perandorisë Osmane]] në shekullin e 16-të, e cila dominoi për rreth 350 vjet. Periudha osmane shënoi një kohë relative të qetësisë dhe zhvillimit në Libi, por gjithashtu solli konflikte me fuqitë europiane, veçanërisht me Italinë, e cila pushtoi Libinë në 1911. Pas Luftës së Dytë Botërore, Libia fitoi pavarësinë e saj në 1951 nën mbretin [[Idris I]], por një revolucion në 1969, i udhëhequr nga [[Muammar Gaddafi|Muamer Gadafi]], solli një ndryshim të madh në qeverisje dhe politikë të jashtme, duke e bërë Libinë një shtet me ndikim në politikën botërore të asaj kohe. Ndryshimet në udhëheqjen libiane që prej vitit 1976 kulmuan në mars të vitit 1979, kur Kongresi i Përgjithshëm i Popullit shpalli se “dorëzimi i pushtetit te masat” dhe “ndarja e shtetit nga revolucioni” ishin përfunduar. Qeveria u nda në dy sektorë: “sektori i Xhamahirisë” dhe “sektori revolucionar”. Sektori i Xhamahirisë përbëhej nga Kongresi i Përgjithshëm Popullor, Komiteti i Përgjithshëm Popullor dhe Kongreset Bazë Popullore lokale. Gadafi hoqi dorë nga posti i sekretarit të përgjithshëm të Kongresit të Përgjithshëm Popullor, dhe në vend të tij u emërua Abdul Ati al-Obeidi, i cili kishte shërbyer si kryeministër që nga viti 1977. Megjithatë, sektori i Xhamahirisë mbikëqyrej nga sektori revolucionar, i cili drejtohej nga Gadafi me titullin “Udhëheqës i Revolucionit” (Qā’id) dhe nga anëtarët e mbetur të Këshillit të Komandës Revolucionare. Udhëheqësit e këtij sektori nuk zgjidheshin nga populli, pasi legjitimiteti i tyre buronte nga roli që kishin pasur në grushtin e shtetit të vitit 1969. Ata kishin në dorë komitetet revolucionare, të cilat në teori ishin struktura bazë që synonin të mbanin popullin të angazhuar. Si pasojë, ndonëse Gadafi pas vitit 1979 nuk mbante më funksione formale qeveritare, ai vazhdonte të kishte kontroll të plotë mbi qeverinë dhe vendin. Po ashtu, Gadafi mbeti komandant suprem i forcave të armatosura.<ref>{{Cite web|title=Domain Inquiry|url=https://www.markmonitor.com/domain-inquiry/|access-date=2025-08-02|website=Markmonitor|language=en-US}}</ref> === '''Reformat administrative''' === E gjithë pushteti legjislativ dhe ekzekutiv i takonte Kongresit të Përgjithshëm të Popullit (KPP). Megjithatë, kjo strukturë delegonte shumicën e autoritetit të saj tek sekretari i përgjithshëm dhe Sekretariati i Përgjithshëm, si dhe tek Komiteti i Përgjithshëm i Popullit. Gadafi, si sekretar i përgjithshëm i KPP-së, vazhdonte të ishte vendimmarrësi kryesor, ashtu si më parë kur ishte kryetar i Këshillit të Komandës Revolucionare. Të gjithë të rriturit kishin të drejtë dhe detyrë të merrnin pjesë në diskutimet e Kongresit Bazë Popullor (KBP) të zonës së tyre, ku vendimet kalonin më pas për shqyrtim dhe zbatim në nivel kombëtar nga KPP-ja. KBP-të, në teori, përfaqësonin autoritetin më të lartë politik, duke mishëruar atë që Gadafi e quante “pushteti i drejtpërdrejtë i popullit”. Deklarata e vitit 1977 dhe rezolutat që e shoqëronin atë përbënin një rishikim rrënjësor të shpalljes kushtetuese të vitit 1969, sidomos në lidhje me strukturën dhe organizimin e pushtetit në nivel kombëtar dhe lokal. === '''Komitetet revolucionare dhe kontrolli politik''' === Në kuadër të transformimeve të vazhdueshme, Gadafi krijoi një element të ri politik: komitetet revolucionare, të cilat nisën të organizoheshin që në vitin 1977 me misionin e “mbikëqyrjes absolute revolucionare të pushtetit popullor”. Ato kishin për detyrë të drejtonin komitetet popullore, të ngrinin ndërgjegjen politike dhe të nxitnin përkushtimin ndaj idealeve revolucionare. Në praktikë, këto komitete shërbenin si një rrjet i gjerë survejimi dhe represioni kundër çdo forme kundërshtimi ndaj pushtetit autokratik të Gadafit. Sipas disa burimeve, nga 10% deri në 20% e qytetarëve libianë kishin lidhje me survejimin në emër të komiteteve, një përqindje që krahasohet me atë të Irakut Ba’athist dhe Koresë së Veriut. Të mbushura me militantë politikë, komitetet revolucionare morën nën kontroll zgjedhjet për Kongreset Bazë Popullore në vitin 1979. Edhe pse nuk ishin institucione zyrtare të shtetit, ato u shndërruan në një shtyllë qendrore të jetës politike brenda vendit. Si edhe me komitetet popullore dhe risitë e tjera administrative që nga revolucioni, këto komitete nuk zëvendësuan strukturat ekzistuese por i shtuan një tjetër shtresë sistemit, duke krijuar një rrjet kompleks dhe të paqartë autoritetesh që shpesh përplaseshin mes veti. Kjo paqartësi i shërbente qëllimit të Gadafit për të ruajtur kontrollin si figura kryesore, ndërkohë që shmangte dukshmërinë e drejtpërdrejtë në një kohë kur pakënaqësitë ndaj represionit po rriteshin. Këshilli i Komandës Revolucionare u shpërbë formalisht dhe qeveria u organizua sërish në komitete popullore. Një Komitet i ri i Përgjithshëm i Popullit (pra kabineti qeveritar) u përzgjodh, dhe çdo “sekretar” u bë drejtues i një komiteti popullor përkatës. Përjashtim bënin vetëm sekretariatet e naftës, punëve të jashtme dhe industrisë së rëndë, të cilat nuk kishin komitete popullore. Një tjetër propozim ishte krijimi i një “ushtrie të popullit”, duke zëvendësuar ushtrinë kombëtare me një milici kombëtare që po formohej në fund të viteve 1970. Edhe pse ideja u rikthye në fillim të vitit 1982, ajo nuk u afrua asnjëherë me realizimin praktik. === '''Politikat për gratë''' === Gadafi kërkoi gjithashtu të sfidonte kufizimet e rrepta shoqërore ndaj grave të vendosura nga regjimi i mëparshëm. Ai themeloi Formacionin Revolucionar të Grave për të nxitur reformat. Në vitin 1970 u miratua një ligj që garantonte barazi gjinore dhe barazi pagash. Në vitin 1971 ai mbështeti krijimin e Federatës së Përgjithshme të Grave Libiane. Në vitin 1972 u miratua një ligj që ndalonte martesat e vajzave nën moshën gjashtëmbëdhjetë vjeç dhe kërkonte që pajtimi i gruas të ishte kusht i domosdoshëm për martesë. === '''Reformat Ekonomike''' === Riformimi i ekonomisë u zhvillua paralelisht me përpjekjet për të rindërtuar institucionet politike dhe shoqërore. Deri në fund të viteve 1970, ekonomia e Libisë ishte e përzier, me rol të madh të ndërmarrjeve private, përveç sektorëve të prodhimit dhe shpërndarjes së naftës, bankave dhe sigurimeve. Por sipas vëllimit të dytë të “Librit të Gjelbër” të Gaddafit, botuar në vitin 1978, tregtia private me pakicë, qiratë dhe pagat konsideroheshin forma shfrytëzimi që duheshin eliminuar. Në vend të tyre, në ndërmarrjet publike dhe private do të funksiononin komitetet e vetëmenaxhimit të punëtorëve dhe partneritete të shpërndarjes së fitimit. Një ligj mbi pronësinë ndalonte zotërimin e më shumë se një banese private, ndërsa punëtorët libianë morën kontrollin e një numri të madh kompanish, duke i kthyer ato në ndërmarrje shtetërore. Tregtia me shumicë dhe pakicë u zëvendësua nga “supermarketet popullore” të administruara nga shteti, ku, në teori, qytetarët mund të blinin gjithçka kishin nevojë me çmime të ulëta. Deri në vitin 1981, shteti kishte kufizuar edhe aksesin në llogaritë bankare personale, me qëllim përdorimin e fondeve private për projektet qeveritare. Këto masa shkaktuan pakënaqësi dhe kundërshtime nga të sapo-privuarit. Ata iu bashkuan atyre që tashmë ishin të zhgënjyer, disa prej të cilëve kishin filluar të largoheshin nga vendi. Deri në vitin 1982, rreth 50,000 deri në 100,000 libianë mund të kishin emigruar jashtë; duke qenë se shumë prej tyre ishin ndër më të ndërgjegjshmit dhe të arsimuarit, kjo përbënte një humbje të konsiderueshme të ekspertizës menaxheriale dhe teknike. Qeveria ndërtoi gjithashtu një tubacion të ujit përmes Saharasë, që sillte ujë nga akuiferët e mëdhenj drejt një rrjeti rezervuarësh dhe qyteteve si Tripoli, Sirte dhe Bengazi gjatë viteve 2006–2007. Ky ishte pjesë e projektit të madh të “Lumit të Bërë nga Njeriu”, i nisur në vitin 1984. Ai pompon burime të mëdha ujore nga Sistemi i Akuiferit të Rërës Nubiane për popullsinë urbane dhe për projekte të reja ujitjeje në të gjithë vendin. Libia vazhdoi të përballej me mungesën e fuqisë punëtore të kualifikuar, të cilën e importonte bashkë me një gamë të gjerë mallrash konsumi, të gjitha të financuara nga të ardhurat e naftës. Vendi renditej vazhdimisht si shteti afrikan me indeksin më të lartë të zhvillimit njerëzor (HDI), me një vlerë prej 0.755 në vitin 2010, që ishte 0.041 më e lartë se vendi i dytë në Afrikë atë vit. Barazia gjinore ishte një nga arritjet më të mëdha të regjimit të Gaddafit. Sipas Lisa Anderson, presidente e Universitetit Amerikan në Kajro dhe eksperte për Libinë, nën Gaddafin më shumë gra ndiqnin universitetin dhe kishin “ndjeshëm” më shumë mundësi punësimi sesa në shumicën e vendeve arabe. Që në vitin 1969, Gadafi nisi një fushatë kundër Çadit. Studiuesi Gérard Prunier pohon se një pjesë e armiqësisë së tij kishte të bënte me faktin që presidenti i Çadit, François Tombalbaye, ishte i krishterë. Libia ishte gjithashtu e përfshirë në një mosmarrëveshje territoriale — shpesh të dhunshme — me Çadin fqinj për Rripin e Aouzou-së, të cilin Libia e pushtoi në vitin 1973. Kjo përplasje çoi përfundimisht në pushtimin e Çadit nga Libia. Ndërhyrja e gjatë e trupave libiane në Rripin e Aouzou-së, në veri të Çadit, u zmbraps përfundimisht në vitin 1987, kur ndihma e madhe nga Shtetet e Bashkuara dhe Franca për forcat rebele të Çadit, si dhe për qeverinë e drejtuar nga ish-Ministri i Mbrojtjes Hissein Habré, solli një fitore për Çadin në atë që më vonë u quajt “Lufta e Toyotave”. Konflikti përfundoi me një armëpushim në vitin 1987. Pas një vendimi të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë më 13 shkurt 1994, Libia u tërhoq nga Çadi po atë vit dhe mosmarrëveshja u zgjidh. Shumë qytetarë libianë ishin kundër këtij konflikti, duke marrë parasysh faktin që mijëra nxënës gjimnazistë u nxorën nga shkollat dhe u dërguan me forcë në front nga regjimi i Gadafit. Kjo situatë la shumë familje të tronditura e të shqetësuara për fatin e fëmijëve që nuk u kthyen më në shtëpi nga shkolla. Në vitin 1977, Gadafi dërgoi ushtrinë e tij përtej kufirit drejt Egjiptit, por forcat egjiptiane iu kundërpërgjigjën, duke hyrë në luftë me Libinë. Të dyja vendet ranë dakord për një armëpushim, me ndërmjetësimin e Presidentit të Algjerisë, Houari Boumediene. === '''Legjioni Islamik''' === Në vitin 1972, Gadafi krijoi të ashtuquajturin ''Legjioni Islamik'' si një mjet për të bashkuar dhe arabizuar rajonin. Prioriteti i legjionit ishte fillimisht Çadi, e më pas Sudani. Në Darfur, një provincë perëndimore e Sudanit, Gadafi mbështeti krijimin e grupit ''Tajammu al-Arabi'', të cilin Gérard Prunier e përshkruan si “një organizatë militantisht raciste dhe panarabiste që këmbëngulte në karakterin ‘arab’ të kësaj province.” Këto dy organizata ndanin anëtarë dhe burime mbështetëse, dhe shpesh nuk bëhej dallim i qartë mes tyre. Ky ''Legjion Islamik'' përbëhej kryesisht nga emigrantë të ardhur nga vendet më të varfra të rajonit Sahel, por gjithashtu, sipas një burimi, përfshinte mijëra pakistanezë të rekrutuar në vitin 1981 me premtime të rreme për punë civile në Libi. Në përgjithësi, anëtarët e Legjionit ishin emigrantë që kishin ardhur në Libi me idenë për të gjetur punë civile, por u detyruan të bëhen ushtarë pa trajnim të mjaftueshëm dhe pa ndonjë përkushtim të vërtetë. Një gazetar francez, duke folur për forcat e Legjionit në Çad, i përshkroi si “të huaj, arabë apo afrikanë, mercenarë kundër dëshirës së tyre, fatkeqë që kishin ardhur në Libi duke shpresuar për një punë civile, por përfunduan të rekrutuar me ose pa dëshirë për të luftuar në një shkretëtirë që nuk e njihnin fare.” Në fillim të ofensivës libiane në Çad më 1987, Legjioni mbante një forcë prej rreth 2,000 trupash në Darfur. Sulmet e vazhdueshme përtej kufirit ndihmuan ndjeshëm në përshkallëzimin e një konflikti të brendshëm etnik në Darfur, i cili solli rreth 9,000 viktima midis viteve 1985 dhe 1988. Grupi ''Janjaweed'' — i akuzuar nga SHBA për kryerjen e gjenocidit në Darfur gjatë viteve 2000 — u shfaq në vitin 1988 dhe disa nga udhëheqësit e tij ishin ish-anëtarë të Legjionit Islamik. === '''Përpjekjet për armë bërthamore dhe kimike''' === Në vitin 1972, Gadafi tentoi të blinte një bombë bërthamore nga Kina. Më pas u përpoq të siguronte një bombë nga Pakistani, por Pakistani i ndërpreu marrëdhëniet me të para se të përfundonte ndërtimin e armës. Në vitin 1978, Gadafi iu drejtua rivalit të Pakistanit, Indisë, për ndihmë në ndërtimin e një bombe bërthamore. Në korrik të po atij viti, Libia dhe India nënshkruan një memorandum mirëkuptimi për bashkëpunim në aplikime paqësore të energjisë bërthamore, si pjesë e politikës indiane “Atomi i Paqes”. Në vitin 1991, kryeministri i atëhershëm pakistanez, Nawaz Sharif, bëri një vizitë zyrtare në Libi për të diskutuar promovimin e një Marrëveshjeje Tregtare të Lirë mes dy vendeve. Megjithatë, Gadafi u përqendrua në kërkesën që Pakistanit t’i shitej një bombë bërthamore, çka habiti shumë prej anëtarëve të delegacionit dhe gazetarëve. Kur Sharif refuzoi kërkesën, Gadafi e fyeu publikisht, duke e quajtur “politikan i korruptuar”, një term që e zemëroi dhe e befasoi kryeministrin. Si reagim, Sharif anuloi bisedimet, u kthye në Pakistan dhe dëboi ambasadorin libian nga vendi. Ndërkohë, Tajlanda raportoi se qytetarët e saj kishin ndihmuar në ndërtimin e objekteve të ruajtjes së gazit nervor në Libi. Në Gjermani, një biznesmen me emrin Jürgen Hippenstiel-Imhausen u dënua me pesë vite burg për përfshirjen e tij në programin kimik të Libisë. Inspektorët e Konventës për Armët Kimike verifikuan në vitin 2004 se Libia kishte një stok prej 23 tonësh gaz mustardë dhe mbi 1,300 ton kimikate pararendëse. === '''Incidentet në Gjirin e Sidrës dhe bombardimet amerikane''' === Kur Libia po përballej me tensione ndërkombëtare, më 19 gusht 1981 ndodhi një përplasje ajrore mbi Gjirin e Sidrës në Detin Mesdhe. Avionët luftarakë amerikanë F-14 Tomcat qëlluan me raketa ajrore dhe rrëzuan dy avionë libianë Su-22. Ngjarja lidhej me pretendimet libiane për ujërat territoriale dhe konfliktin e mëparshëm. Një tjetër përplasje ndodhi më 4 janar 1989, ku avionët amerikanë nga një aeroplanmbajtëse rrëzuan dy avionë të tjerë libianë MIG-23 në të njëjtën zonë. Më 23 mars 1986, avionët amerikanë ndërmorën një tjetër operacion në të njëjtën zonë, duke sulmuar forcat detare dhe disa pozicione tokësore të mbrojtjes ajrore libiane. SHBA shkatërroi disa njësi lëshimi raketash dhe mbyti disa anije luftarake, duke vrarë 35 marinarë. Ky sulm ishte një hakmarrje për ngjarjet terroriste që kishin ndodhur mes qershorit dhe dhjetorit 1985. Më 5 prill 1986, ndodhi një shpërthim në klubin “La Belle” në Berlinin Perëndimor, ku humbën jetën tre persona dhe u plagosën 229 të tjerë. Plani u zbulua nga disa agjenci të inteligjencës, dhe më vonë u konfirmua me dokumente të marra nga arkivat e Stasit. Autorët, të cilët shumë qeveri perëndimore i identifikuan si agjentë të urdhëruar nga Gadafi, u dënuan nga gjykatat e Gjermanisë së ribashkuar në vitet ’90. Si përgjigje ndaj këtij sulmi, më 15 prill 1986 SHBA kreu sulme ajrore të koordinuara nga Forcat Ajrore, Marina dhe Trupat Detare kundër Libisë, në një operacion të quajtur “El Dorado Canyon”. U sulmuan baza ushtarake, sisteme mbrojtjeje ajrore dhe dy aeroporte në Tripoli dhe Bengazi. Gadafi shpëtoi, por humbi disa dhjetëra oficerë të ushtrisë. Propaganda e regjimit pretendoi se ishte vrarë “vajza e birësuar” e tij dhe se të gjitha viktimat ishin “civile”. Edhe pse këto versione ndryshonin, një pjesë e madhe e shtypit perëndimor i raportoi ato si fakte. Pas bombardimeve, Gadafi intensifikoi mbështetjen për grupe anti-amerikane. Ai financoi fraksionin ''Al-Rukn'' të bandës ''Black P. Stones'' në Çikago, duke e inkurajuar të shndërrohej në një lëvizje të armatosur revolucionare kundër Amerikës. Anëtarët e Al-Rukn u arrestuan në vitin 1986 për planifikimin e sulmeve terroriste në SHBA në këmbim të pagesave nga Libia, përfshirë shpërthime dhe rrëzime avionësh. Në vitin 1987 ata u dënuan për përpjekje për të kryer sulme dhe vrasje në tokën amerikane për llogari të Libisë. Po ashtu, televizioni shtetëror libian njoftoi në 1986 se Libia po stërviste skuadra vetëvrasëse për të goditur interesa amerikane dhe evropiane. Gadafi rifilloi financimin e IRA-së si shenjë hakmarrje ndaj Britanisë për lejimin e avionëve luftarakë amerikanë në bazat e saj. Pas këtyre ngjarjeve, Gadafi deklaroi me krenari se kishte arritur një “fitore spektakolare ushtarake” ndaj SHBA-së dhe vendi u riemërtua zyrtarisht si “Xhamahiria e Madhe Popullore Socialiste Arabe e Libisë”. Por fjalimi i tij nuk ngjalli entuziazëm dhe as kremtimet “fituese” nuk dukeshin të sinqerta. Kritikat ndaj tij u bënë më të hapura nga vetë qytetarët, siç ishte rastet e vandalizimit të posterëve të tij. Bombardimet kishin sjellë regjimin e tij në pikën më të dobët pas 17 vitesh në pushtet. === '''Lufta e Parë Civile Libiane dhe Rrëzimi i Regjimit të Gaddafit (2011)'''<ref>{{Cite news|date=2011-03-09|title=Loyalists Batter Libyan Rebels Near Strategic Oil Town (Published 2011)|language=en|url=https://www.nytimes.com/2011/03/10/world/africa/10libya.html|access-date=2025-08-04}}</ref> === Lufta e parë civile shpërtheu gjatë lëvizjeve të Pranverës Arabe, të cilat rrëzuan udhëheqësit e Tunizisë dhe Egjiptit. Në Libi, protestat kundër regjimit të Muammar Gaddafit nisën më 15 shkurt 2011, ndërsa kryengritja në përmasa të plota filloi më 17 shkurt. Regjimi autoritar i drejtuar nga Gaddafi tregoi një rezistencë shumë më të ashpër krahasuar me regjimet e rrëzuara në Egjipt dhe Tunizi. Ndërsa në këto dy vende përmbysja e pushtetit ndodhi relativisht shpejt, në Libi fushata e Gaddafit pengoi ndjeshëm përparimin e kryengritjes. Shfaqja e parë e një autoriteti politik rival ndodhi në internet, ku u shpall Këshilli Kombëtar i Tranzicionit të Përkohshëm si qeveri alternative. Një nga këshilltarët më të lartë të Gaddafit reagoi duke postuar një mesazh në Twitter, në të cilin shpallte dorëheqjen, kalimin në anën e opozitës dhe i bënte thirrje Gaddafit të largohej. Deri më 20 shkurt, trazirat ishin përhapur edhe në Tripoli. Më 27 shkurt 2011, u themelua Këshilli Kombëtar i Tranzicionit për të administruar zonat e vendit nën kontrollin e forcave rebele. Më 10 mars 2011, Shtetet e Bashkuara dhe shumë vende të tjera e njohën zyrtarisht këtë këshill, me në krye Mahmoud Jibril, si kryeministër të përkohshëm dhe si përfaqësuesin legjitim të popullit libian, duke tërhequr njohjen e regjimit të Gaddafit. Forcat pro-Gaddafit arritën të reagojnë ushtarakisht ndaj avancimeve të rebelëve në Libinë Perëndimore dhe nisën një kundërofensivë përgjatë bregdetit në drejtim të Bengazit, që ishte qendra de facto e kryengritjes. Qyteti Zawiya, rreth 48 kilometra larg Tripolit, u bombardua nga avionët e forcave ajrore dhe tanket e ushtrisë dhe u pushtua nga trupat e Jamahirisë, të cilat ushtruan, sipas raporteve, “një nivel brutaliteti që nuk ishte parë më parë gjatë konfliktit”. Organizatat e Kombeve të Bashkuara, përfshirë Sekretarin e Përgjithshëm të OKB-së Ban Ki-moon, si dhe Këshillin për të Drejtat e Njeriut të Kombeve të Bashkuara, dënuan ashpër shtypjen e dhunshme të protestave, duke e konsideruar atë si shkelje të ligjit ndërkombëtar. Këshilli i të Drejtave të Njeriut e përjashtoi Libinë nga radhët e tij – një veprim i pashembullt në historinë e tij. Më 17 mars 2011, Këshilli i Sigurimit i OKB-së miratoi Rezolutën 1973 me 10 vota pro dhe pesë abstenime (përfshirë Rusinë, Kinën, Indinë, Brazilin dhe Gjermaninë). Kjo rezolutë autorizoi vendosjen e një zone ndalim-fluturimi mbi Libinë dhe përdorimin e “të gjitha mjeteve të nevojshme” për të mbrojtur civilët. Më 19 mars, aleatët e NATO-s nisën zbatimin e rezolutës duke sulmuar mbrojtjen ajrore libiane; avionët ushtarakë francezë hynë në hapësirën ajrore libiane në një mision zbulimi që shënoi fillimin e goditjeve ndaj objektivave të regjimit. Në javët në vijim, forcat amerikane udhëhoqën operacionet e NATO-s kundër Libisë. Mbi 8,000 ushtarakë amerikanë të vendosur në anije dhe avionë morën pjesë në operacion, ku u goditën të paktën 3,000 objektiva gjatë 14,202 misioneve sulmuese, nga të cilat 716 në Tripoli dhe 492 në Brega. Fushata ajrore amerikane përfshiu edhe fluturime të bombarduesve të tipit B-2 Stealth, secili i pajisur me gjashtëmbëdhjetë bomba prej 2,000 paundësh, të cilët niseshin dhe ktheheshin në bazën e tyre në Missouri, SHBA. Mbështetja e forcave ajrore të NATO-s luajti një rol vendimtar në suksesin përfundimtar të revolucionit. Më 22 gusht 2011, luftëtarët rebelë hynë në Tripoli dhe pushtuan Sheshin e Gjelbër, të cilin më pas e riemëruan si Sheshi i Dëshmorëve, në nder të atyre që u vranë që nga 17 shkurti 2011. Më 20 tetor 2011 përfundoi përleshja e fundit e rëndësishme e kryengritjes në qytetin e Sirtes. Beteja e Sirtes ishte njëkohësisht beteja vendimtare dhe përmbyllëse e Luftës së Parë Civile në Libi, ku Gaddafi u kap dhe u vra nga forcat e mbështetura nga NATO. Sirte ishte bastioni i fundit i mbështetësve të Gaddafit dhe vendlindja e tij. Fitorja ndaj forcave besnike u festua më 23 tetor 2011, tre ditë pas rënies së qytetit. Gjatë luftës civile u vranë të paktën 30,000 libianë, ndërsa Këshilli Kombëtar i Tranzicionit vlerësoi se mbi 50,000 të tjerë u plagosën. == Politika == Kushtetuta daton nga 1 shtator 1969 si rrjedhë e statutit të po këtij viti që kishte ushtruesi fuqiplotë i Këshillit të Revolucionit. Më 23 nëntor 1976, me pëlqimin e disa ndryshimeve të formuluara në një ligj nga ana e Kongresit të Përgjithshëm Popullor, Kryetar shteti është Prisi i Këshillit të Revolucionit, të cilit përkrahë tij ka një Sekretar Gjeneral dhe një Sekretare. Ligji krijonte një Demokraci Direkte Popullore në bazë të Kongresit Popullor, të Komitetit Popullor, të Sindikatave si dhe organeve përfaqësuese të larta të Kongresit të Përgjithshëm Popullor. Stema ka një shirit në të cilin, në gjuhën arabe është shkruar emri i Federatës së Republikave Arabe. Grada e ish-Mbretit ka disa nivele, ''Urdhri Idris-I'' (1947, i klasës I-rë), ''Urdhri Mohammed-ibn-Ali-el-Senussi'' (1951, i klasës IV-të), ''Urdhri i Pavarësisë'' (''Istiqlal'' - 1952, i klasës V-të), ''Urdhri i Republikës'' (1969, i klasës I-rë), ''Urdhri i Trimërisë'' (1969, i klasës I-rë). Ushtrimi i administratës shtetërore lokale në Libi, ushtrohet nëpërmjet 10 provincave. E drejta civile është futur me ligj në vitin 1945, kodifikuar sipas shëmbëlltyrës nga Egjipti. Sa i përket të drejtës familjare dhe asaj të trashëgimisë, në fuqi është e drejta islame për myslimanët sipas ritit malekitiçëve, dhe zbatohet nëpërmjet gjyqeve të sheriatit. Forca ushtarake për bazë ka obligimin e përgjithshëm ushtarak 4 vjeçar. Numri i përgjithëshem i trupave diku rreth 37 000 vetë. Në armat 30 000 trupa që në dispozicion ndër tjera kanë po nja 2000 tankse sovjetike të tipeve T-54-55 dhe T-62. Por si duket për to nuk ka trupa vetjake të nevojshme. Forcat ajrore përbëhet nga 4000 trupa (me ta edhe rezervistët) të cilët në dispozicion kanë po nja 178 aeroplan luftarak modern të vitetve 1980, si nga lindja dhe perëndimi. Ndër ta dallohen ata rus të tipit "MiG-23", dhe francez të tipit "Mirage III É". Po ashtu forcat ajrore janë të pajisura edhe me 3-re regjimente raketore kundërajrore. Thuhet që modernizimi i pajisieve ka qenë në nivelin e shteteve arabe (38 aeroplan të porositur të tipit "Mirage F-1). Forcat detare përbëhen nga 3000 trupa që kanë 3 Fregata moderne ('78), 3 Nëndetëse, 8 anije të shpejta të pajisura me raketa dhe 12 njësi të vogla manovruese ('80, janë porositur 19 anije të pajisura me raketa). Ndër tjera, furnizimi me pajise e sisteme të mëdha i forcave të armatosura të Libisë nga ana sovjetike ka qenë po thuja se i rregullt. == Njësitë administrative == {{Empty section}} == Gjeografia == {{Main|Gjeografia e Libisë}}[[Skeda:See Um el Maa in Libyen.jpg|120px|parapamje|See Um el Maa]]Sipërfaqja e përgjithshme e Libisë është 1,759,540 km² dhe shtrihet rreth koordinatave gjeografike 25 00 '''V''', 17 00 '''L'''. Libia ka një bregdet të gjatë 1.770 km në detin Mesdhe dhe vijë kufitare tokësore 4.348 km. Klima e Libisë është mesdhetare përgjatë bregdetit dhe shumë e nxehtë në pjesën shkretinore. Relievi i Libisë është i djerrët, përbëhet nga fushat e gjëra shkretinore të cilat ngritën dhe ulen në forma valore. Pika më e ultë e relievit është -47 m në vendin e quajtur Sabkhat Guzauil ([[Gjuha Angleze|ang.]]:Sabkhat Ghuzayyil) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 2,267 metrave në endin e quajtur "Biku Biti" ([[Gjuha Angleze|ang.]]:Bikku Bitti). == Ekonomia == [[Skeda:Tripoli Airport.jpg|280px|parapamje|Aeroporti i Tripolit.]] Libia pas vitit 1958 nga një vend i vobektë e i prapambetur u ngrit si një vend i rëndësishëm eksportues i naftës. Nëpërmjet angazhimit të të ardhurave nga eksporti i naftës, në zhvillimin e industrisë dhe bujqësisë, shteti kërkonte pavarësimin e tyre dhe të vetë nga eksportimi i lëndës së parë. Kështu prodhimi i përgjithshëm i brendshëm ''brutto'' nga viti 1973 që ishte 2246 milion, në vitin 1975 arriti në 3897 milion dollar. Në përbërje të kësaj hynte ekonomia ruale me 2,7 %, me rreth 26,9 % të të zënëve në punë, xehtaria dhe rrethina e saj ekonomike 50,6 %, me rreth 1,8 % të të zënëve në punë, ndërtimtaria me 11,6 %, me ~12,6 % të të punësuarve. Nga 691 000 të punësuar në ekonomin e Libisë, sa kishte në maj të vitit 1976, 224 800 persona ishin punëtorë mysafirë. Angazhimi i tyre ishte pasojë e mungesës së madhe të punëtoreve pasi që siq thuhet popullsia vendase ishte e angazhuar më shumë në shërbimin ushtarak. Plani qendrorë për zhvillim u fut në përdorim që nga viti 1963. Thuhet që të jetë vepruar me planë pesë vjeçar së paku deri në vitin 1980. Buxheti shtetëror në vitin 1975 kishte të hyra rreth 1997,6 milion dollar, (vaj mineral 1284 m.D), të dalurat 2323,5 milion dollar. Libia është anëtare e OPEC-ut dhe e OAPEC. Për agrokultur nuk mund të flitet, ka një ekonomi ruale e cila për shkaqe natyrore të pa përshtatshme (mungesa e ujit, vite thatësie të shpeshta, fryma dhe rëra e shkretëtirës, kriposja, mundësit e vogla të transportit) edhe është vështirë të përparojë. Vetëmbajtaj me ushqim të produkteve nga kjo ekonomi ruale është e pamundshme. Rreth 60 % e ushqimit primar importohet, vetem 1 % përqind e siprfaqes mund të shfrytëzohej për qëllime kultivimi të bujqësisë. Një e dheta e sipërfaqes është, si të thuhet e përdorshme, 80 % janë shketëtirë, 0,3% pyje. Ka ca ndërmarrje të vogla vendore, disa pakësa më të mëdha të ngrituara nga italianët, u shtetëzuan më 1970. Për përfitimin e ujit të përdorshem dhe të pijshëm, janë ndërtuar pendale buzë detit, në të cilat bëhet filtrimi i ujit të detit. Është gjetur një zgjidhje e till që për këtë filtrim përdoren qendra energjetike. Pjesa tokësore me të mbjellura ndodhet përgjatë bregdetit dhe atë kryesish në rrethinën e Tripolit, Bengasit si dhe ca oazave. Mbillet disa sorte të veqanta të dridhërave, thekrës, misrit, kallamoqit pastaj mbillet edhe patate, ullinjtë, disa fara të quajtuara kokrra të ''mandelës'', ''datelnës'', ''fikut'', ''agrumeve'', ''kikiriki'', si dhe duhani. Mbajtja e gjedheve bëhet kryesisht nga endacakët nomad në veri në anët e stepeve si dhe aty ku është i mundshëm punimi i tokës. Mund të vërehet mos përdorimi i brigjeve të pasura me peshkë. Thuhet të jenë pregatitur plane për ndërhyrje të shtetit edhe në këtë segment të ekonomisë. '''Pasurit nëntokësore''' shquhen për rezervat e tyre të mëdha të naftës me përqindje të vogël squlfuri, rezerva këto që shtrihen kryesish tek barkusha ''Syrt'' dhe që me çmim të volitëshem mund të transportohen. Nafta, gjegjësish rezervat e gjetura në vitin 1958, kanë filluar të përdoren që nga viti 1961. Në vitin 1970 thuhet të jetë arritur një pikë kulminante e nxjerrjes e cila arrinte në 159,2 milion tonelata. Më pas ka pësu ramje, kështu që më 1977 është regjistruar shuma prej 100,7 milion tonelatave. Në vitin 1970 u themelua edhe korporata e quajtur "Libyan National Oil Corp", një vit më vonë vije deri te shtetëzimi i saj. Vende të derivimit, përpunimit të lëngut të nxjerrur bëhet në rafineritë e pakta që kryesisht ndodhen në vendin e quajtur "Sauija" në afërsi të limanit të naftës "Suwaitina", tek Misreta. Në "fushat" e naftës gjenden edhe rezerva të gazit. Një godin me sistemin për sjelljen e gazit në gjendje të lëngët ndodhet në Marsa el-Brega. Si pasuri nëntokësore tjera dallohet edhe xehe hekuri, gur kalku, mella, kripa e kalkut dhe e gurit si dhe rezerva squlfuri. Thuhet të ketë edhe rezerva me fosfate dhe uran. '''Industria''' merret kryesish me përpunimin e ushqimit, më tej edhe pakë me përpunimin e duhanit, të drurit, të bojërave si dhe dallohet dhe punimi i oredive. Vërehet zgjerimi i industrisë edhe në drejtime dhe segmente tjera si b.f. në petrokiminë. Zona apo hapësira të dalluara industriale merren të jenë në Bengasi, Sauija dhe Tripolis. Shumica e ndërmarrjeve janë transportuese. Sundon një veprimtari e rrall, jo e shpeshtë e ndërtimit. Për furnizimin me rrym elektrike shërbejnë termocentralet. '''Tregëtia''' e jashtme mund të paramendohet, importuese e makinave të qëndrueshme dhe transportuese, importe ushqimore, si dhe më 1976 vërehet fillimi i importimit të çelikut dhe hekurit. Vlera e mallrave të importuara në vitin 1976 kapte shumën 3950 milion dollar amerikan. Mallrat e importuar vinin kryesisht nga Italia, Republika Federale Gjermane, Franca, Japonia. Eksporti në këtë periudhë regjistronte shumën në vlerë prej 8438 milion dollar amerikan, kryesisht naftë në drejtim të ShBA-së, Italisë dhe RFGj-së. [[Skeda:The_first_Locomotive_arrived_in_Tripoli_Harbor.jpg|200px|right]] Rrjeti i '''komunikacionit''' të personave dhe mallrave nuk dallon shumë. Vijë rrugësh të asfaltuara llogaritet të ishin 8700 kilometra duke përfshirë edhe pistat e ndryshme 20 000&nbsp;km. Këto shtrihen kryesish në anën e bregdetit, vërehet magësia në brendi të sipërfaqes së Libisë. Vija hekurudhore e vetme që kishte, pushoj së punuari më 1964. Ka një rrjetë koxha të mirë të përquesëve të lëngjeve nëntokësore. Porte detare të dalluara ndodhen në Tobruk, Tripolis, Bengasi dhe Darna. Pos tyre ka dhe porte të specializuara për ngarkim shkarkim të naftës. Nga viti 1972, Libia ka dhe flotën e tankerëve. Në Tripoli dhe Bengasi janë ngritur portet ajrore ndëkomtare, ndërsa në Sabha një port ajror për qëllime të brendshëm. Anash këtyre ka dhe pista aterrimi. Ka një shoqëri të fluturimeve të quajtur "Libyan Arab Airlines" që daton nga viti 1965. == Demografia == [[Skeda:C- Libya.jpg|150px|left]] Si arab identifikohen rreth 34 % e popullsisë së përgjithshme, 30 % identifikohen si arab bërëbër që dallonin për nga disa zakone të jetës dhe përnga gjuha. Dallime që sot duket të jenë zhdukur. Këto dy grupe përbëjnë pjesën kryesore të popullsisë e cila njëherit është e koncentruar në brigje të detit. Fiset bërëbër, gjegjësisht 25 % e tyre, janë të përqendruar në pjesën e pjellëshme në veri (ndër tjera në Djebe Nefusa), e më tej shpërbëhen nëpër oaza. Në Fessan enden nomadët e fiseve Tuareg dhe Tubu qendra e të cilëve duket të jetë në Tibesti. Më poshtë jetojnë fise të tjera negride. Nëpër qytete italianët (shumica nga 120 000 vetëve sa ishin më 1939 ja kanë therë më 1945 prej atyhi), arabët e Maghrebit dhe të Egjiptit. Nga viti 1960 vërehet një lëvizje e grekëve dhe egjiptianëve në drejtim të Libisë. Jahudit me vendqëndrim në veri, kryesisht në e përreth Tripolit, ja kanë ther në Izrael që nga viti 1948. Rritja e popullsi brenda vitit, në periudhen 1963-72, ishte 3,7 %, dhe radhitej ndër më të lartat në planet. Po thuaj se 50 % e popullsisë së Libis në këtë periudhë ishte nën moshën 15 vjeçare. == Kultura == Arsimi i përgjithshëm obligativ fillon nga mosha 6 vjeçare deri në moshën 15 vjeçare. Ka një sistem edukimi federal me 6 vite shkollë fillore dhe shkollë kuranore, 6 vite shkollë të përgjithshme sekondare (nga 3 vite, të mesme dhe të lartë). 2-4 vite shkollë të orientuar në zanate, si dhe shkolla të larta teknike nën ombredhen e dy universiteteve në Tripolis (them. 1973) dhe në Bengasi (them. 1955). Kuota e analfabetizmit në vitet '80-ta sillej rreth 61,6 (1973). Shuma e të dhënave materiale për çështje publike të edukimit në vitin 1975 kapte shumën 128 milion dollar (9,1% e Buxhetit të përgjithëshem shtetror). Feja e myslimanëve sunit si më e përhapur në Libi njëherit është e deklaruar edhe si fe e shtetit. Bërëbërët janë të pëkatësis Ibadite (Çarixhitë). Me ndikim është "Vëllazëria Senussi". Pakica e krishtertë pas ikjes së italianëve po thuaj se është shuar. *Telekomunikacioni *Transporti *Ushtria *Turizmi == Shih edhe == * [[Libianët]] == Lidhje të jashtme == {{Commons}} * [http://www.photos-libye.com/ Photos of Libya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050421002708/http://www.photos-libye.com/ |date=21 prill 2005 }} {{VendeAfrikane}}{{Cung}} [[Kategoria:Libi|*]] 4auivr7fiys7k057igg5cc497uu4abi 0 5932 2985883 2982735 2026-05-31T08:29:56Z Arianit 106 U kthye versioni 2982735 i bërë nga [[Special:Contributions/Automoderatori|Automoderatori]] ([[User talk:Automoderatori|diskutimet]]) 2985883 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Struga | official_name = | native_name = Струга | other_name = Strugë | settlement_type = Qytet | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/2/2/2/2 | total_width = 250 | image1 = Aerial view of Struga, Lake Ohrid & Black Drin (7).jpg | image2 = Struga X8.JPG | image3 = Struga 447.jpg | footer = Nga lart: pamje ajrore e Strugës, rruga kryesore, monumenti i Nënë Terezës me minaren e Xhamisë Mustafa Çelebi në sfond }} | image_flag = Flag of Struga Municipality.svg | image_shield = Coat of arms of Struga Municipality.svg | pushpin_map = North Macedonia | pushpin_map_caption = Vendndodhja në Maqedoninë e Veriut | coordinates = {{coord|41|10|N|20|40|E|region:MK|display=inline}} | subdivision_type = Shteti | subdivision_name = [[Maqedonia e Veriut]] | subdivision_type1 = Rajoni | subdivision_name1 = [[Rajoni Jugperëndimor]] | subdivision_type2 = Komuna | subdivision_name2 = [[Komuna e Strugës|Struga]] | leader_title = | leader_name = | area_total_km2 = | elevation_m = 693 | elevation_ft = 2273 | population_total = 50,980 | population_as_of = 2021 | population_footnotes = <ref name="CityPopulationSettlement">{{cite web |title=Struga in Struga, Southwest Region, North Macedonia |url=https://www.citypopulation.de/en/northmacedonia/jugozapaden/jugozapaden/415588__struga/ |website=CityPopulation.de |publisher=Thomas Brinkhoff |access-date=20 maj 2026}}</ref> | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_note = Popullsia e vendbanimit (15,009) | leader_title = Kryetar | leader_name = Mendi Qyra, i pavarur | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 6330 | area_code = +389 46 | website = {{URL|http://www.struga.gov.mk/}} | timezone = [[Koha e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Koha Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | blank_name_sec1 = Targat e automjeteve | blank_info_sec1 = SU | blank1_name = Klima | blank1_info = Cfb }} '''Struga''' ([[Gjuha maqedonase|maqedonisht]]: Струга; [[Gjuha shqipe|shqip]]: Strugë) është [[qytet]] dhe destinacion i njohur turistik në rajonin jugperëndimor të [[Maqedonia e Veriut|Maqedonisë së Veriut]], i vendosur në bregun e [[Liqeni i Ohrit|Liqenit të Ohrit]]. Qyteti i Strugës është selia e [[Komuna e Strugës|Komunës së Strugës]]. == Emri == Emri Struga përmendet për herë të parë në shekullin XI.<ref>Димитър Атанасов (2009) Македонска тетрадка, Изд-во "СМ", стр. 82, {{ISBN|9549229033}}.</ref> Ai është me prejardhje sllave.<ref>{{Cite book |last=Ilin |first=Dušica |title=The golden garland of the Struga nights of poetry |year=1982 |pages=326 |quote=СТРУГА се наоѓа на западниот дел на Охридското Езеро, на 14 - иот километар од ОХРИДА. Што значи што Старото име на Струга е Енхалон, јагула. По доаrањето на Словените градот го добива името Струга, значи: корито на река STRUGA is located on the western part of Lake Ohrid, 14km from OHRID. Which means struga's old name is Enhalon, an eel. After the Slavs came, the city was named Struga, meaning: riverbed.}}</ref><ref>{{Cite book |last=Институт за национална историја |url=https://books.google.com/books?id=RxZXAAAAYAAJ |title=Гласник на Институтот за национална историја |year=1996 |volume=40 |pages=112}}</ref> dhe do të thotë “shtrat lumi”.<ref>{{Cite book |last1=Krek |first1=Simon |title=The Slovene Language in the Digital Age |last2=Uszkoreit |first2=Hans |year=2012 |pages=51}}</ref><ref>{{Cite book |last=Humar |first=Marjeta |title=Planinski terminološki slovar |year=2002 |pages=220}}</ref> [[File:Struška čaršija 01.JPG|thumb|280px|Bulevardi i vjetër i Strugës.]] Emri antik i qytetit është '''Enhalon''' (Εγχαλών), fjalë e lashtë greke për [[ngjala|ngjalë]], që mund të lidhet me fisin ilir Enkelej, i cili dihet se ka jetuar në këtë rajon. Sipas E. Hamp, lidhja me fjalën shqipe “ngjalë” e bën të mundshme që emri Enkelej të ketë prejardhje nga termi ilir për ngjalat, i cili në lashtësi mund të ketë qenë i lidhur me greqishten dhe thjesht i përshtatur me shqiptimin grek. Te [[Polibi]] fjala “Enchele” shkruhet me tingullin e pazëshëm të aspiruar ''kh'', ''Enchelanes'', ndërsa te [[Mnaseas]] u zëvendësua me tingullin e zëshëm ''ng'', ''Engelanes'', veçori tipike e maqedonishtes së lashtë dhe e gjuhëve veriore paleo-ballkanike.{{sfn|Šašel Kos|1993|p=119}} == Historia == Në kohët e lashta, rajoni i [[Liqeni i Ohrit|Liqenit të Ohrit]], përfshirë Enhalonin, emrin antik të Strugës së sotme, banohej nga fiset ilire Enkelej dhe Dasaretë.<ref>{{cite book |last1=Dervishi |first1=Nebi |title=Etnokultura e Fushëgropës së Ohrit |date=2005 |publisher=Çabej |location=Tetovë |page=175 |access-date=24 tetor 2021 |url=https://www.botimpex.com/index.php?p=liber&l=4042}}</ref>{{sfn|Wilkes|1992|pp=98–99}}{{sfn|Hammond|1982|p=265}}<ref name=Strabo>Strabo, Geography, book 7, chapter 7.</ref> [[Via Egnatia]] kalonte nëpër rajonin e Liqenit të Ohrit dhe besohet se kalonte në perëndim të Enhalonit.<ref>{{cite book |last1=Dervishi |first1=Nebi |title=Etnokultura e Fushëgropës së Ohrit |date=2005 |publisher=Çabej |location=Tetovë |page=33 |access-date=24 tetor 2021 |url=https://www.botimpex.com/index.php?p=liber&l=4042}}</ref> Etimologu Qemal Murati mendon se emri Strugë-a fillimisht është përdorur si emër fshati; ky emër u përdor në një dokument të [[Car Dushani|Car Dushanit]] në shekullin XIV në formën Struga. Më vonë, në shekujt XVI–XVII, në Kodikun e Slepçanit u përdor emri “Strugi”.<ref>{{cite book |last1=Dervishi |first1=Nebi |title=Etnokultura e Fushëgropës së Ohrit |date=2005 |publisher=Çabej |location=Tetovë |page=24 |access-date=24 tetor 2021 |url=https://www.botimpex.com/index.php?p=liber&l=4042}}</ref> Në shekullin XVI qyteti u vizitua nga ambasadori venedikas Lorenzo Bernardo, i cili e përshkroi si një qytet në Bullgari që i ngjante më shumë një fshati të vogël. Ai e përshkroi vendbanimin si një destinacion të rëndësishëm për transportin e grurit dhe si një vend me fusha e lugina pjellore, ndërsa foli me vlerësim për ngjalën dhe troftën vendase.<ref>{{cite web |title=1591 Lorenzo Bernardo: Journey of the Venetian Ambassador |url=http://www.albanianhistory.net/texts16-18/AH1591.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20130322124223/http://www.albanianhistory.net/texts16-18/AH1591.html |archive-date=22 mars 2013 |website=www.albanianhistory.net/texts16-18/AH1591.html |access-date=4 shtator 2022 |quote=We had excellent eel and trout from Lake Ohrid, which, we were told, also produced carp. In Struga we found good wine and a caravanserai for the horses. Although they call Struga a town, it is more like a village and is the first settlement in Bulgaria after leaving Albania. Through it flows a small river (13) which is said to arise in Lake Ohrid and to be the source of the river of Lezha. One crosses a bridge separating the border between Albania and Bulgaria shortly before one enters the plain of Struga, which is almost totally cultivated and which is very fertile. The Bulgarians speak Slavic and are of Greek rite. Storks make their nests on the roofs of their houses. All the people respect the birds and believe that they bring good luck to those on whose houses their nests are built.}}</ref> Struga u vizitua nga [[Henry Fanshawe Tozer]] gjatë udhëtimeve të tij në Perandorinë Osmane. Ai foli me vlerësim për rajonin dhe [[Liqeni i Ohrit|Liqenin e Ohrit]], të cilin e krahasoi me liqenet italiane dhe me vende biblike si Deti i Galilesë. Ai e konsideroi Strugën si qendër të peshkimit në Turqinë Evropiane dhe shkroi se peshkimi në Strugë ishte pronë e sulltanit osman, i cili ua jepte atë me qira banorëve vendas për një shumë të madhe. Ai foli me vlerësim edhe për troftën endemike të Ohrit. Sipas tij, kënetat në rajon u kthyen në zonë të banueshme nga [[Car Samuili|Car Samuili i Bullgarisë]] në kohën kur ai e bëri [[Ohri|Ohrin]] kryeqytet bullgar. Ai vizitoi një shkollë të madhe vendase bullgare dhe përmendi admirimin që princesha bizantine [[Ana Komnena]] kishte për qindra kanale, diga dhe rrjedha ujore në qytet.<ref>{{cite web |title=1865 Henry Fanshawe Tozer: Researches in the Highlands of Turkey |url=http://www.albanianhistory.net/1865_Tozer/index.html |website=www.albanianhistory.net |access-date=4 shtator 2022}}</ref> Në fund të shekullit XIX dhe në fillim të shekullit XX, Struga ishte pjesë e [[Vilajeti i Manastirit|Vilajetit të Manastirit]] të [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]]. Struga është qyteti i [[Vëllezërit Miladinov|vëllezërve Miladinov]], poetë që luajtën rol të rëndësishëm në rilindjen kombëtare bullgare dhe për nder të të cilëve mbahen [[Mbrëmjet Strugane të Poezisë]].<ref>{{cite web |title=STRUGA POETRY EVENINGS |url=http://svp.org.mk/en/history.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20010306005644/http://svp.org.mk/en/history.html |archive-date=6 mars 2001 |website=svp.org.mk |access-date=4 shtator 2022 |quote=In 1961, on the occasion of the centennial of the publication of the Collection of Folk Songs compiled by the Miladinov brothers, a literary reading was held in Struga on July 15th by a group of Macedonian authors. It was then that the idea was born: a poetry festival. At one of its meetings, the National Board of the Struga district appointed the first festival council consisting of seven members. Its first president was Aco Shopov.}}</ref> Struga ishte gjithashtu vendlindje e disa revolucionarëve të IMARO-s, si [[Hristo Matov]]. [[File:Flag_of_the_Struga_insurgents.jpg|thumb|left|alt=Flamuri i kryengritësve të Strugës, 1903|Flamuri i kryengritësve të Strugës, 1903]] Në Strugë lindi më 1865 [[Ibrahim Temo]], i cili më vonë u bë mjek dhe një nga themeluesit e lëvizjes reformiste osmane të njohur si [[Komiteti Bashkim dhe Përparim]].<ref>{{Cite book|title=İbrahim Temo'nun İttihad ve Terakki Anıları|last=Temo|first=İbrahim|publisher=Arba|year=1987|location=İstanbul|pages=5}}</ref> Struga ishte pjesë e [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|Republikës Socialiste Federative të Jugosllavisë]] që nga viti 1945, si pjesë e [[Republika Socialiste e Maqedonisë|Republikës Socialiste të Maqedonisë]], deri në referendumin për pavarësinë e Maqedonisë në vitin 1991, kur Maqedonia u shkëput në mënyrë paqësore nga federata. Pas pavarësisë së Maqedonisë së Veriut në vitin 1991, Struga mbeti qendër administrative e Komunës së Strugës dhe një vendbanim i rëndësishëm urban në bregun veriperëndimor të Liqenit të Ohrit. Në periudhën pas pavarësisë, qyteti vazhdoi të funksionojë si qendër lokale administrative, kulturore dhe turistike për zonën përreth liqenit. == Gjeografia == Struga ndodhet në bregun verior të [[Liqeni i Ohrit|Liqenit të Ohrit]], në pjesën jugperëndimore të Maqedonisë së Veriut. Lumi [[Drini i Zi]] del nga liqeni në Strugë dhe e ndan qytetin në dy pjesë. Qyteti shtrihet në një luginë të hapur dhe është pjesë e [[Rajoni Jugperëndimor|Rajonit Jugperëndimor]]. == Demografia == Gjatë shekullit XVI, Struga ndodhej në Sanxhakun e Ohrit të [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]]. Ajo ishte regjistruar si fshat i krishterë në Nahijen e Ohrit me 184 familje të krishtera, 20 burra të pamartuar dhe 36 vejusha, si dhe 8 familje myslimane.<ref>{{cite book |last1=Dervishi |first1=Nebi |title=Etnokultura e Fushëgropës së Ohrit |date=2005 |publisher=Çabej |location=Tetovë |page=113 |access-date=24 tetor 2021 |url=https://www.botimpex.com/index.php?p=liber&l=4042}}</ref> Në statistikat e mbledhura nga Vasil Kançov në vitin 1900, Struga kishte 4,570 banorë, prej të cilëve 3,000 bullgarë të krishterë, 1,000 turq, 350 shqiptarë myslimanë dhe 220 romë.<ref>Vasil Kanchov (1900). ''[http://www.promacedonia.org/vk/vk_2_39.htm Macedonia: Ethnography and Statistics]''. Sofia. p. 252.</ref> Studiuesi bullgar [[Vasil Kançov]] shkroi në vitin 1900 se shumë shqiptarë deklaroheshin si turq. Jordan Ivanov, profesor në Universitetin e Sofjes, shkroi në vitin 1915 se shqiptarët, për shkak të mungesës së një vetëdijeje të konsoliduar kombëtare dhe nën ndikimin e fesë dhe propagandës së huaj, shpesh deklaroheshin si turq, grekë ose bullgarë.<ref>Salajdin SALIHI. "DISA SHËNIME PËR SHQIPTARËT ORTODOKSË TË REKËS SË EPËRME". FILOLOGJIA - International Journal of Human Sciences 19:85-90.</ref> Sipas regjistrimit shqiptar të vitit 1943, Struga kishte 2,876 maqedonas ortodoksë, 2,063 shqiptarë myslimanë, 443 aromunë, 14 serbë dhe 10 rusë.<ref>{{Cite web |url=http://pop-stat.mashke.org/alb-historic/1943-struga-ethnicrel-loc.htm |title=Ethnic/religious composition of Struga district |website=pop-stat.mashke.org |access-date=22 maj 2023}}</ref> Sipas regjistrimit të vitit 2021, vendbanimi i Strugës kishte 15,009 banorë, krahasuar me 16,559 banorë në regjistrimin e vitit 2002.<ref name="CityPopulationSettlement" /> Për të dhënat demografike në nivel komunal, shih [[Komuna e Strugës]]. {| class="wikitable" |+ Përbërja etnike e vendbanimit të Strugës, regjistrimi 2021 |- ! Grupi etnik ! Popullsia ! % |- | Maqedonas | align="right" | 6,517 | align="right" | 43.4 |- | Shqiptarë | align="right" | 4,903 | align="right" | 32.7 |- | Turq | align="right" | 810 | align="right" | 5.4 |- | Romë | align="right" | 141 | align="right" | 0.9 |- | Vllehë/Aromunë | align="right" | 431 | align="right" | 2.9 |- | Serbë | align="right" | 49 | align="right" | 0.3 |- | Boshnjakë | align="right" | 23 | align="right" | 0.2 |- | Të tjerë | align="right" | 574 | align="right" | 3.8 |- | Persona për të cilët të dhënat janë marrë nga burime administrative | align="right" | 1,561 | align="right" | 10.4 |- ! Gjithsej ! align="right" | 15,009 ! align="right" | 100.0 |} {| class="wikitable" |+ '''Popullsia e qytetit të Strugës sipas grupit etnik 1948–2021<ref name="Censuses of population 1948–2002">[http://makstat.stat.gov.mk/pxweb2007bazi/Database/Censuses/Censuses%20of%20population%201948-2002/Censuses%20of%20population%201948-2002.asp Censuses of population 1948 – 2002] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131014071758/http://makstat.stat.gov.mk/pxweb2007bazi/Database/Censuses/Censuses%20of%20population%201948-2002/Censuses%20of%20population%201948-2002.asp |date=14 tetor 2013 }}</ref><ref name="CityPopulationSettlement" />''' |-bgcolor="#e0e0e0" ! rowspan="2" | Grupi<br />etnik ! colspan="2" | regjistrimi 1948 ! colspan="2" | regjistrimi 1953 ! colspan="2" | regjistrimi 1961 ! colspan="2" | regjistrimi 1971 ! colspan="2" | regjistrimi 1981 ! colspan="2" | regjistrimi 1994 ! colspan="2" | regjistrimi 2002 ! colspan="2" | regjistrimi 2021 |-bgcolor="#e0e0e0" ! Numri ! % ! Numri ! % ! Numri ! % ! Numri ! % ! Numri ! % ! Numri ! % ! Numri ! % ! Numri ! % |- | Maqedonas | align="right" | .. | align="right" | .. | align="right" | 2,194 | align="right" | 43.9 | align="right" | 3,423 | align="right" | 49.9 | align="right" | 6,215 | align="right" | 54.2 | align="right" | 8,002 | align="right" | 55.9 | align="right" | 9,433 | align="right" | 58.9 | align="right" | 8,901 | align="right" | 53.8 | align="right" | 6,517 | align="right" | 43.4 |- | Shqiptarë | align="right" | .. | align="right" | .. | align="right" | 1,109 | align="right" | 22.2 | align="right" | 1,649 | align="right" | 24.1 | align="right" | 3,508 | align="right" | 30.6 | align="right" | 4,149 | align="right" | 29.0 | align="right" | 4,330 | align="right" | 27.0 | align="right" | 5,293 | align="right" | 32.0 | align="right" | 4,903 | align="right" | 32.7 |- | Turq | align="right" | .. | align="right" | .. | align="right" | 927 | align="right" | 18.6 | align="right" | 994 | align="right" | 14.5 | align="right" | 730 | align="right" | 6.4 | align="right" | 832 | align="right" | 5.8 | align="right" | 887 | align="right" | 5.5 | align="right" | 927 | align="right" | 5.6 | align="right" | 810 | align="right" | 5.4 |- | Romë | align="right" | .. | align="right" | .. | align="right" | 141 | align="right" | 2.8 | align="right" | 0 | align="right" | 0.0 | align="right" | 12 | align="right" | 0.1 | align="right" | 421 | align="right" | 2.9 | align="right" | 114 | align="right" | 0.7 | align="right" | 97 | align="right" | 0.6 | align="right" | 141 | align="right" | 0.9 |- | Vllehë/Aromunë | align="right" | .. | align="right" | .. | align="right" | 536 | align="right" | 10.7 | align="right" | 0 | align="right" | 0.0 | align="right" | 0 | align="right" | 0.0 | align="right" | 337 | align="right" | 2.4 | align="right" | 462 | align="right" | 2.9 | align="right" | 550 | align="right" | 3.3 | align="right" | 431 | align="right" | 2.9 |- | Serbë | align="right" | .. | align="right" | .. | align="right" | 42 | align="right" | 0.9 | align="right" | 54 | align="right" | 0.8 | align="right" | 106 | align="right" | 0.9 | align="right" | 84 | align="right" | 0.6 | align="right" | 91 | align="right" | 0.6 | align="right" | 72 | align="right" | 0.4 | align="right" | 49 | align="right" | 0.3 |- | Boshnjakë | align="right" | .. | align="right" | .. | align="right" | 0 | align="right" | 0.0 | align="right" | 0 | align="right" | 0.0 | align="right" | 0 | align="right" | 0.0 | align="right" | 0 | align="right" | 0.0 | align="right" | 0 | align="right" | 0.0 | align="right" | 16 | align="right" | 0.1 | align="right" | 23 | align="right" | 0.2 |- | Të tjerë/të padeklaruar | align="right" | .. | align="right" | .. | align="right" | 47 | align="right" | 1.0 | align="right" | 737 | align="right" | 10.8 | align="right" | 904 | align="right" | 7.9 | align="right" | 500 | align="right" | 3.5 | align="right" | 720 | align="right" | 4.5 | align="right" | 723 | align="right" | 4.4 | align="right" | 574 | align="right" | 3.8 |- | Persona për të cilët të dhënat janë marrë nga burime administrative | colspan="14" | | align="right" | 1,561 | align="right" | 10.4 |- style="background:#e0e0e0;" ! align="left" | Gjithsej ! colspan="2" | 4,923 ! colspan="2" | 4,996 ! colspan="2" | 6,857 ! colspan="2" | 11,475 ! colspan="2" | 14,325 ! colspan="2" | 16,037 ! colspan="2" | 16,559 ! colspan="2" | 15,009 |} Sipas regjistrimit të vitit 2002, përbërja fetare e qytetit ishte: * Të krishterë ortodoksë, 9,197 (55.5%) * Myslimanë, 7,075 (42.7%) * të tjerë, 287 (1.7%) Dialektet gege dhe toske të shqipes fliten të dyja nga shqiptarët në Strugë, me folës të ndarë historikisht në vendbanim nga [[Drini i Zi]]. Shqiptja e folur në Strugë është përshkruar si kalimtare midis gegërishtes qendrore dhe toskërishtes veriore, me dallime kryesisht në fonetikë dhe morfologji.<ref>{{cite journal |last1=Qamili |first1=Ajten |title=Tosk and Geg in the Spoken Albanian of Struga |journal=Folia linguistica et litteraria |date=2011 |volume=3/4 |pages=109–117 |url=https://www.researchgate.net/profile/Marijana-Jelec/publication/328675918_Die_Funktion_der_Erzahlperspektiven_in_Uwe_Tellkamps_Roman_Der_Eisvogel/links/5ca39c22458515f7851fc349/Die-Funktion-der-Erzahlperspektiven_in_Uwe_Tellkamps_Roman_Der_Eisvogel.pdf#page=109}}</ref> Deri në dekadat e fundit të shekullit XX, toskërishtja shqiptare, veçanërisht varianti gjeografikisht qendror i dialektit, mbizotëronte ndër folësit e shqipes në Strugë.<ref name="Murtishi21">{{cite book |last=Murtishi |first=Kaim |title=Ladorishti: Histori dhe Tradita |year=2001 |publisher=Asdreni |url=https://books.google.com/books?id=Ee85HQAACAAJ&q=Ladorishti |pages=21}}</ref> Popullsia vendase rome dhe turke e Strugës është përshkruar gjithashtu si folëse dhe kënduese në dialektin jugor tosk të shqipes.<ref name="Murtishi21" /> == Personalitete == {{main|Lista e njerëzve nga Struga}} Ndër personalitetet e njohura nga Struga përfshihen vëllezërit Miladinov, poetë të lidhur me rilindjen letrare maqedonase dhe bullgare, si dhe Ibrahim Temo, një nga themeluesit e Komitetit Bashkim dhe Përparim. == Kultura == [[File:Kalishtafrescoes.JPG|thumb|Afreske nga kisha shkëmbore në manastirin e Kalishtës.]] <!-- Deleted image removed: [[File:Struga Poetry Evenings logo Macedonia.png|thumb|left|[[Struga Poetry Evenings]] international festival logo.]] --> Struga është gjithashtu vend me rëndësi të madhe kulturore në Maqedoninë e Veriut, pasi është vendlindja e poetëve Konstantin dhe Dimitar Miladinov. Ngjarja kryesore e jetës kulturore në Strugë janë [[Mbrëmjet Strugane të Poezisë]], një nga tubimet më të mëdha poetike në botë, laureatë të së cilës kanë qenë disa fitues të Çmimit Nobel për Letërsi, si: * [[Joseph Brodsky]], * [[Eugenio Montale]], * [[Pablo Neruda]], * [[Seamus Heaney]], * [[Fazıl Hüsnü Dağlarca]] dhe shumë të tjerë që nga viti 1966. Në Strugë dhe në rrethinën e saj ka disa monumente kulturore, si: * Manastiri i [[Kalishta|Kalishtës]], disa kilometra larg qendrës së qytetit, në bregun e Liqenit të Ohrit. Besohet se daton nga shekulli XVI, me afreske nga shekujt XIV dhe XV. * Një tjetër kishë shkëmbore gjendet në fshatin fqinj [[Radozhda]], me afreske nga shekujt XIII dhe XIV. * Kisha e Shën Bogorodicës, ose Shën Mërisë, në [[Vranishta|Vranishtë]], besohet se është vendi ku është kurorëzuar Car Samuili. {{citation needed|date=tetor 2013}} * Kisha e Shën Gjergjit ndodhet gjithashtu në qytet; ajo është ndërtuar mbi kishën e Samuilit dhe ka shumë ikona nga shekujt XIV, XV dhe XVI. * Pranë fshatit Radolishtë është zbuluar një [[bazilikë]] nga shekulli IV, {{when|date=tetor 2013}} me një [[mozaik]]. Arkitektura e vjetër e Strugës daton nga shekujt XVIII dhe XIX. {{citation needed|date=tetor 2013}} == Sporti == Futbolli është një nga sportet kryesore në Strugë. [[FC Struga]], i njohur edhe si Struga Trim-Lum, ka garuar në Ligën e Parë të Futbollit të Maqedonisë dhe ka fituar dy tituj radhazi të kampionatit kombëtar në sezonet 2022–23 dhe 2023–24. [[FK Karaorman]] është një tjetër klub futbolli nga qyteti dhe gjithashtu ka luajtur në Ligën e Parë të Futbollit të Maqedonisë. [[KF Vllaznimi Struga|Vllaznimi]] garon në Ligën e Tretë të Maqedonisë. == Ekonomia == Ekonomia lokale është e lidhur ngushtë me turizmin për shkak të vendndodhjes së Strugës në Liqenin e Ohrit. Veprimtari të tjera ekonomike në qytet dhe rreth tij përfshijnë shërbimet, bizneset e vogla, tregtinë dhe veprimtaritë e lidhura me turizmin. === Turizmi === [[File:Crni Drim Struga.jpg|left|thumb|Lumi [[Drini i Zi]] duke rrjedhur përmes qytetit.]] Një pjesë e madhe e të ardhurave të qytetit vjen nga turizmi i brendshëm. Vendndodhja e Strugës në [[Liqeni i Ohrit|Liqenin e Ohrit]] e bën atë një përvojë disi më të qetë dhe më paqësore sesa [[Ohri]] më i gjallë. Gjatë vizitës në këtë qytet të qetë të [[Maqedonia e Veriut|Maqedonisë së Veriut]], ka edhe disa vende të tjera që tregojnë bukurinë dhe kulturën, si shtëpia e vëllezërve Miladinovci, {{Who|date=tetor 2013}} çarshia e vjetër, kishat dhe xhamitë shekullore. Para mbrëmjeve mund të shijohen tri lloje plazhesh të quajtura “Plazhi i Meshkujve” (maška plaža), “Plazhi i Femrave” (Ženska plaža) dhe [[Pulëbardha|Galeb]] (“Plazhi i Pulëbardhës”), të vendosura para grykëderdhjes së lumit [[Drini i Zi]] në rrjedhën e tij, midis dy plazheve të mëparshme. Përballë “Plazhit të Meshkujve”, në grykëderdhjen e lumit [[Drini i Zi]], ndodhet hoteli më i madh me 5 yje, Hotel Drim në Strugë. Jashtë qytetit ka edhe një vend tjetër turistik pranë liqenit, i quajtur Biser, ku ndodhet gjithashtu një hotel. Çdo gusht, [[Mbrëmjet Strugane të Poezisë]] mbahen te “Ura e Poezisë” dhe ndiqen nga poetë, shkrimtarë dhe artistë nga e gjithë bota. {{citation needed|date=tetor 2013}} ;Kisha<ref>''Jелена Павловска, Наташа Ниќифоровиќ и Огнен Коцевски (2011). Валентина Божиновска. уред (на македонски). "Карта на верски објекти во Македонија". Менора – Скопје: Комисија за односи во верските заедници и религиозните групи. {{ISBN|978-608-65143-2-7}}''</ref> * Kisha e Shën Gjergjit – nga shekulli XIII; * Kisha e Shën Nikollës; * Kisha e Grave Miraprurëse. == Marrëdhëniet ndërkombëtare == {{See also|Lista e qyteteve binjake dhe motra në Maqedoninë e Veriut}} === Qytete të binjakëzuara – qytete motra === Struga është e binjakëzuar me: * [[Büyükçekmece]], Turqi<ref>{{Cite web|title=Kardeş Şehirlerimiz|url=https://www.bcekmece.bel.tr/kardes-sehirler|access-date=13 shtator 2021|website=www.bcekmece.bel.tr}}</ref> * [[Mangalia]], Rumani<ref>{{Cite web|title=Orase infratite Arhive|url=https://mangalia.ro/index.php/categorie/oras/city-info/orase-infratite/|access-date=13 shtator 2021|website=Mangalia|language=ro-RO}}</ref> * [[Waterbury, Connecticut]], Shtetet e Bashkuara<ref>{{cite web|url=http://www.waterburyobserver.org/node/1864|title=''Waterbury and Struga Agree To Become Sister Cities, O'Leary To Visit Macedonia Next Summer''|publisher=The Waterbury Observer|access-date=23 janar 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140128130822/http://www.waterburyobserver.org/node/1864|archive-date=28 janar 2014|url-status=dead}}</ref> * [[Famagusta]], [[Qiproja Veriore]]<ref>{{Cite web |title=Gazimağusa Belediyesi |url=https://www.gazimagusabelediyesi.org/ |access-date=20 maj 2023 |website=Gazimağusa Belediyesi |language=tr}}</ref> == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [http://www.struga.gov.mk/ Komuna e Strugës] * [http://www.struga.org/eng/points_interest.htm Vende me interes në Strugë] * [http://www.visit-struga.com Portali turistik i Strugës] {{coord|41|10|39|N|20|40|44|E|region:MK_type:city(15009)|display=title}} [[Category:Struga| ]] [[Category:Qytete në Maqedoninë e Veriut]] tq2cz5hm4w7la9yzlskgg29273oonek 0 8519 2985885 2941225 2026-05-31T10:27:24Z Nezir Nebihi 150080 /* */ 2985885 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Lufta në Kosovë | partof = [[Luftërat në Jugosllavi|Luftërave Jugosllave]] | image = [[Skeda:Kosovo War header.jpg|300px]] | caption = '''Kah ora, nga lart-majtas:''' Shtabi i përgjithshëm i Ushtrisë Jugosllave në Beograd i shkatërruar nga [[NATO]]; Një veturë Yugo Zastava nën rrënoja; Memorial i komandantëve të UÇK-së; Një [[McDonnell Douglas F-15 Eagle|F-15E]] i USAF-it duke u ngritur nga Baza ajrore e NATO-s | date = 28 shkurt 1998 – 11 qershor 1999<br>(1 vjet, 3 muaj dhe 2 javë) | place = [[Kosovë]], [[Republika Federale e Jugosllavisë]], (sot [[Republika e Kosovës]]) '''Jashtë Kosovës''' *[[Shqipëri]] | territory = Nuk ka ndryshime territoriale sipas [[Rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit|Rezolutës 1244]], ndarje e menjëhershme politike dhe ekonomike e [[Kosovës]] nga [[Jugosllavia]] nën [[UNMIK|administrimin e OKB-së]]. | result = [[Marrëveshja e Kumanovës]] *Fitore e Kosovës *Ushtria Jugosllave dhe Policia Serbe largohen nga Kosova, vendi bëhet protektorat i [[Kombet e Bashkuara|Kombeve të Bashkuara]] *Refugjatët shqiptarë kthehen në Kosovë nëpër shtëpitë e tyre *[[Rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit|Rezoluta 1244 e Kombeve të Bashkuara]]<br> *[[Bombardimi i NATO-s mbi Jugosllavi|Ndërhyrja e NATO-s]] debatohet<br> *Veteranët e [[UÇK]]-së bashkohen me [[Ushtria Çlirimtare për Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc|UÇPMB]]-në, në [[Lufta në Luginën e Preshevës (1999–2001)|Luftën e Luginës së Preshevës]] *[[Shpallja e Pavarësisë së Kosovës]] në vitin 2008 | combatant1 = [[File:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Ushtria Çlirimtare e Kosovës]] *[[File:Flag of Kosova (1991–1999).svg|25px|border]] [[Forcat e Armatosura të Republikës së Kosovës (1998-1999)|FARK]]<br>'''Mbështetur nga''':<br>[[File:Flag of Albania (1992–2002).svg|25px|border]] [[Shqipëria]]<br>{{small|(Vullnetarë dhe armë)}}<br>[[File:Flag of Croatia.svg|25px|border]] [[Kroacia]]<br>{{small|(Armë të lehta)}}<br>[[File:Flag of NATO.svg|25px|border]] [[NATO]]<br>{{small|(Mbështetje Ajrore)}}<br> | combatant2 = [[File:Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Jugosllavia]]<br>'''Mbështetur nga''':<br>[[File:Flag of Russia.svg|25px|border]] [[Rusia]]<br>{{small|(Vullnetarë)}}<br>[[File:Flag of Ukraine.svg|25px|border]] [[Ukraina]]<br>{{small|(Vullnetarë)}}<br>[[File:Flag of Greece.svg|25px|border]] [[Greqia]]<br>{{small|(Vullnetarë)}}<br>[[File:Flag of Israel.svg|25px|border]] [[Izraeli]]<br>{{small|(Armë)}}<ref>Bromley, Mark (2007). "United Nations Arms Embargoes Their Impact on Arms Flows and Target Behaviour: Case study: Federal Republic of Yugoslavia, 1998–2001" (PDF). sipri.org. p. 8.</ref> | commander1 = [[File:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Adem Jashari]]{{KIA}}<br>[[File:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Zahir Pajaziti]]{{KIA}}<br>[[File:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Hamëz Jashari]]{{KIA}} <br>[[File:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Sylejman Selimi]]<br>[[File:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Agim Çeku]]<br>[[File:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Nezir Nebihi]]<br>[File:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Ramush Haradinaj]]<br>[[File:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Hashim Thaçi]]<br>[[File:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Fatmir Limaj]]<br>[[File:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Kadri Veseli]]<br>[[File:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Rrustem Berisha]]<br>[[Skeda:Flag of Kosova (1991–1999).svg|25px|border]] [[Anton Quni]]<br>[[Skeda:Flag of Kosova (1991–1999).svg|25px|border]] [[Agim Ramadani]] {{KIA}}<br>[[Skeda:Flag of Kosova (1991–1999).svg|25px|border]] [[Sali Çekaj|Sali Çeku]] {{KIA}}<br>[[File:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Bekim Berisha]] {{KIA}}<br>[[File:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Tahir Sinani]] <br>[[File:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Fadil Nimani]] <br>[[File:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] [[Jakup Krasniqi]]<br>[[Skeda:Flag of Kosova (1991–1999).svg|25px|border]] [[Ahmet Krasniqi]] <br>[[Skeda:Flag of Kosova (1991–1999).svg|25px|border]] [[Tahir Zemaj]] <br>[[Skeda:Flag of Kosova (1991–1999).svg|25px|border]] [[Bujar Bukoshi]] | commander2 = [[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Sllobodan Millosheviç]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Pavlle Bullatoviç]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Dragoljub Ojdaniç]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Svetozar Marjanoviç]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Nebojsha Pavkoviç]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Vllastimir Gjorgjeviç]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Vladimir Llazareviç]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Radovan Llazareviç]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Bozhidar Deliç]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Dragan Zhivanoviç]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Radosllav Mirkoviç]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Millorad Nisaviç]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Millorad Ulemek]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Ljubinko Gjurkoviç]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Goran Radosllavjeviç]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Sreten Lukiç]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Zhivko Trajkoviç]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Dushko Slivançanin]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Vidoje Kovaçeviç]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Stojan Konjikovac]]<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] [[Dragutin Dimçevski]] | strength1 = [[File:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] 17,000 – 20,000 luftëtarë të [[Ushtria Çlirimtare e Kosovës|UÇK-së]]<br> [[File:Flag of Kosova (1991–1999).svg|25px|border]] 3,000 luftëtarë të [[Forcat e Armatosura të Republikës së Kosovës (1998-1999)|FARKU-t]]<br> [[File:Flag of Albania (1992–2002).svg|25px|border]] 100–150 ushtarë nga [[Forcat e Armatosura të Shqipërisë]]<br> [[File:Flag of NATO.svg|25px|border]] 80 avionë<br>{{small|([[Operacioni Eagle Eye (1999)|Operacioni "Syri i Shqiponjës"]])}}<br> [[File:Flag of NATO.svg|25px|border]] 1,031 avionë<br>{{small|([[Bombardimi i Jugosllavisë nga NATO|Operacioni "Forcat Aleate"]])}}<br> [[File:Flag of NATO.svg|25px|border]] 30 anije luftarake dhe nëndetëse <br> | strength2 = [[File:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px]] 85,000 ushtarë (përfshirë 40,000 brenda dhe rreth Kosovës)<br>[[File:Patch of the Serbian Police (1994–2002).svg|25px]] 20,000 policë<br> [[File:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px]] 100 Raketa SAM<br> [[File:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px]] 1,400 artileri<br>{{small|(Mbrojtje Tokësore dhe Ajrore)}}<br> [[File:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px]] 240 avionë<br> [[File:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px]] 2,032 tanke dhe autoblinda<br> [[File:Flag of Serbia (1992–2004).svg|25px|border]] Njësi paraushtarake serbe ([[Çakallët (paraushtarakë)|Çakallët]] dhe [[Akrepat (paraushtarakë)|Akrepat]])<br> [[File:Flag of Russia.svg|25px|border]] Qindra mercenarë rusë | casualties1 = [[File:Flag of the Kosovo Liberation Army.svg|25px|border]] 1,500 luftëtarë të vrarë<br> [[File:Flag of NATO.svg|25px|border]] 2 ushtarë të vrarë (jo në luftë)<br> [[File:Flag of USA.svg|25px|border]] 3 ushtarë amerikanë të kapur nga forcat serbe<br> [[File:Flag of NATO.svg|25px|border]] 47 avionë UAV të rrëzuar<br> [[File:Flag of NATO.svg|25px|border]] 2 helikopterë AH-64 Apache të përplasur<br> [[File:Flag of USA.svg|25px|border]] 1 avion F-117A i rrëzuar<br> [[File:Flag of USA.svg|25px|border]] 1 avion F-117A i dëmtuar<br> [[File:Flag of USA.svg|25px|border]] 1 avion [[F-16 Fighting Falcon|F-16C]] i rrëzuar<br> [[File:Flag of USA.svg|25px|border]] 2 avionë A-10 të rrëzuar<br> [[File:Flag of USA.svg|25px|border]] 2 avionë A-10 të dëmtuar<br> [[File:Flag of USA.svg|25px|border]] 1 avion AV-17 i përplasur<br> | casualties2 = '''Të shkaktuara nga [[UÇK]]:'''<br>[[File:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px]] 659 ushtarë të vrarë<br> [[File:Patch of the Serbian Police (1994–2002).svg|25px|border]] 349 policë të vrarë<br> [[File:Flag of Russia.svg|25px|border]] 4 mercenarë rusë të vrarë<br> [[File:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px]] 26 tanke të shkatërruara<br>'''Të shkaktuara nga [[NATO]]:'''<br>[[File:Flag of Serbia and Montenegro; Flag of Yugoslavia (1992–2003).svg|25px|border]] 5,000 ushtarë dhe policë të vrarë<br> [[File:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px]] 14 tanke të shkatërruara<br>[[File:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px]] 18 autoblinda të shkatërruara<br> [[File:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px]] 20 artileri të shkatërruara<br> [[File:Seal of the Army of Serbia and Montenegro.svg|25px]] 121 avionë dhe helikopterë të shkatërruar | casualties3 = '''Në Kosovë:'''<br> [[File:Flag of Kosova (1991–1999).svg|25px|border]] 8,676 civilë [[Shqiptarë të Kosovës]] të vrarë dhe të zhdukur <br> [[File:Flag of Kosova (1991–1999).svg|25px|border]] 848,000 [[Shqiptarë të Kosovës]] të shpërngulur <br>[[File:Flag of Serbia (1992–2004).svg|25px|border]] 1,196 civilë [[Serbët e Kosovës|Serbë të Kosovës]] të vrarë dhe të zhdukur <br> [[File:Flag of Serbia (1992–2004).svg|25px|border]] 200,000 [[Serbët e Kosovës|Serbë të Kosovës]] të shpërngulur <br> '''Jashtë Kosovës:''' <br> [[File:Flag of Serbia (1992–2004).svg|25px|border]] 489–528 civilë të vrarë nga bombardimet e [[NATO]]-s në [[Serbi]] <br> [[File:Flag of China.svg|25px|border]] 3 gazetarë [[Kina|Kinezë]] të vrarë gjatë bombardimit të Ambasadës Kineze në [[Beograd]] nga [[NATO]] }} '''Lufta e Kosovës''' ishte një [[Lufta|konflikt i armatosur]] në [[Kosova|Kosovë]] (në atë kohë [[Serbia dhe Mali i Zi]]) ndërmjet [[Ushtria Çlirimtare e Kosovës|Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës]] (UÇK-së) dhe [[Forcat e Armatosura të Serbisë dhe Malit të Zi|Ushtrisë së Jugosllavisë]], të mbështetur nga [[Policia e Serbisë]] ([[Ministria e Punëve të Brendshme (Serbi)|MUP]]) e cila filloi më [[28 Shkurt]] [[1998]], pas sulmeve jugosllave në fshatrat [[Likashani|Likoshan]], [[Çirezi|Qirez]] dhe [[Prekazi i Epërm|Prekaz]] të [[Drenica|rajonit të Drenicës]] dhe përfundoi me nënshkrimin e [[Marrëveshja e Kumanovës|Marrëveshjes së Kumanovës]] më [[11 Qershor]] [[1999]]. Lufta përfundoi kur [[NATO|Organizata e Traktatit të Atlantikut të Veriut]] (NATO) ndërhyri duke filluar sulmet ajrore kundër [[Serbia|Serbisë]] më [[24 Mars]] [[1999]], të cilat rezultuan me tërheqjen e forcave serbo–jugosllave nga Kosova. UÇK-ja u formua në fillim të viteve '90 për të luftuar kundër [[Diskriminimi|diskriminimit]] të [[Shqiptarët|shqiptarëve]] dhe shtypjes së disidencës politike nga autoritetet serbe, e cila filloi pas shtypjes së [[Krahina Autonome e Kosovës dhe Dukagjinit|autonomisë së Kosovës]] nga presidenti serb [[Sllobodan Millosheviç]] në vitin 1989. UÇK-ja e filloi fushatën e parë në vitin 1995, pasi çështja e Kosovës u la jashtë [[Marrëveshja e Dejtonit|Marrëveshjes së Dejtonit]] dhe ishte bërë e qartë se strategjia e rezistencës paqësore e presidentit [[Ibrahim Rugova]] nuk kishte arritur ta sjellë Kosovën në agjendën ndërkombëtare. Në qershor të vitit 1996, grupet e UÇK-së morën përgjegjësinë për aktet e sulmeve që synonin stacionet policore serbe në Kosovë. UÇK-ja bleu një sasi të madhe armësh përmes kontrabandës së armëve nga [[Shqipëria]], pas [[Rebelimi i vitit 1997|Rebelimit të vitit 1997]]. Në fillim të vitit 1998, sulmet e UÇK-së që synonin autoritetet serbo–jugosllave në Kosovë rezultuan në një prani të shtuar të paraushtarakëve dhe ushtrisë serbe, të cilët më pas filluan të ndjekin një fushatë hakmarrëse që synonte simpatizantët e UÇK-së dhe kundërshtarët politikë. Në këtë fushatë u vranë 1.500 deri në 2.000 civilë shqiptarë dhe luftëtarë të UÇK-së, dhe u shpërngulën 370.000 shqiptarë të Kosovës deri në mars të vitit 1999. Më 20 mars 1999, forcat serbo–jugosllave filluan një fushatë masive shtypje dhe [[Deportimi|dëbimi]] të shqiptarëve të Kosovës pas tërheqjes së Misionit Verifikues të [[Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë|OSBE]]-së në Kosovë dhe dështimit të [[Marrëveshja e Rambujesë|Marrëveshjes së propozuar të Rambujesë]]. Si përgjigje ndaj kësaj, NATO ndërhyri me një [[Bombardimi i Jugosllavisë nga NATO|fushatë bombardimi ajror]] që filloi më 24 mars. Lufta përfundoi me Marrëveshjen e Kumanovës, të nënshkruar më 9 qershor, me forcat serbo-jugosllave që ranë dakord të tërhiqeshin nga Kosova për t'i hapur rrugë një pranie ndërkombëtare. Forcat e NATO-s hynë në Kosovë më 12 qershor. Në vitin 2001, një Gjykatë Supreme, me seli në Kosovë dhe e administruar nga [[Organizata e Kombeve të Bashkuara|Kombet e Bashkuara]], konstatoi se kishte pasur "një fushatë sistematike terrori, duke përfshirë vrasje, përdhunime, zjarrvënie dhe keqtrajtime të rënda", por se trupat serbo–jugosllave [[Operacioni Patkoi|ishin përpjekur ta dëbonin dhe jo ta zhduknin]] popullsinë shqiptare. Pas luftës, u përpilua një listë e cila dokumentoi se mbi 13.500 njerëz u vranë ose u zhdukën gjatë konfliktit dy vjeçar. Forcat jugosllave shkaktuan shpërnguljen e 1.2-1.45 milionë shqiptarëve të Kosovës. Ushtria Çlirimtare e Kosovës u shpërbë menjëherë pas përfundimit të luftës, ku disa nga pjesëtarët e saj vazhduan të luftonin për [[Ushtria Çlirimtare e Preshevës, Medvegjës dhe Bujanocit|UÇPMB]]-në në Luginën e Preshevës dhe të tjerë iu bashkuan [[Ushtria Çlirimtare Kombëtare|Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare]] (UÇK) dhe [[Armata Kombëtare Shqiptare|Armatës Kombëtare Shqiptare]] (AKSH) gjatë [[Lufta e vitit 2001 në Maqedoni|konfliktit të armatosur etnik në Maqedoni]], ndërsa të tjerë i'u bashkuan [[Policia e Kosovës|Policisë së Kosovës]]. == Prapaskena == === Kosova nën Jugosllavinë e Titos (1945–1980) === Tensionet ndërmjet serbëve dhe shqiptarëve u rritën përgjatë shek. 20-të, veçanërisht gjatë [[Lufta e Parë Ballkanike|Luftës së Parë Ballkanike]], [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], dhe [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Qeveria socialiste e [[Josip Broz Tito]] shtypte sistematikisht çdo manifestim nacionalizmi në Jugosllavisë, duke u siguruar që asnjë republikë apo kombësi të mos krijojë dominancë mbi të tjerat. Në veçanti, fuqia e [[Republika Socialiste e Serbisë|Serbisë]]—republika më e madhe dhe më e populluar—dobësohej nga krijimi i qeverive autonome të [[Vojvodina|Vojvodinës]] në veri dhe [[Krahina Socialiste Autonome e Kosovës]] në jug. Kufijtë e Kosovës nuk ishin përcaktuar në bazë të popullsisë autonome shqiptare (shumë shqiptarë mbeteshin jashtë në Maqedoni, në Malin e Zi dhe Serbi. Autonomia formale e Kosovës, e krijuar me kushtetutën e 1945 së Jugosllavisë, ishte një gjë pa vlerë. [[UDBA|Policia sekrete]] i goditi rëndë nacionalistët. Në 1956, shumë shqiptarë u gjykuan në Kosovë me akuzat e spiunazhit dhe pëmbysjes së regjimit. Kërcënimi i separatizmit ishte i ulët, shumë pak grupe kishin qëllim të bashkoheshin me Shqipërinë (për shkak të situatës në Shqipëri). Por impakti i tyre afatgjatë ishte shumë i kryqëzor, sidomos me Lëvizjen Revolucionare për Unitetin Shqiptar, e themeluar nga [[Adem Demaçi]], të cilat do të krijonin bërthamën e [[Ushtria Çlirimtare e Kosovës|UÇK]]-së. Demaçi u burgos në 1964 bashkë me shumë atdhetarë të tjerë. Demonstratat dhe trazirat e studentëve në [[Beograd]] në qershor 1968 u shpërndanë edhe në Kosovë në nëntor të atij viti, por u shtypën nga forcat e sigurisë Jugosllave. Por shumë pak të drejta iu dhanë shqiptarëve nga Tito, përfaqësim më të madh në trupat shtetërorë të Serbisë dhe Jugosllavisë, dhe njohje më të madhe të gjuhës shqipe. U krijuaa [[Universiteti i Prishtinës]] në 1970 si një institucion i pavarur. Shqipërimi i edukimit në Kosovës vuante nga mungesa e materialeve edukuese në gjuhën shqipe në Jugosllavi, kështu që u firmos në marrëveshje me [[Republika Popullore e Shqipërisë|Shqipërië]] për furnizimin me libra. Në 1969, [[Kisha ortodokse serbe]] urdhëron klerin të marrë të dhëna mbi popullsinë serbe në Kosovë, dhe rritjen e presionit të qeverisë së Beogradit të mbrojë më shumë interesat e serbëve. Në 1974, statusi politik i Kosovës u përmirësua pas daljes së kushtetutës së re të Jugosllavisë. Bashkë me [[Vojvodina|Vojvodinën]], Kosova [[Krahina Socialiste Autonome e Kosovës|u deklarua krahinë]] dhe fitoi shumë nga fuqitë që kishte një republikë: një vend në presidencën federale dhe kuvendin e saj, forcë policore, dhe bankë kombëtare.<ref>{{cite book|last=Judah|first=Tim|author-link=Tim Judah|title=Kosovo: War and Revenge|url=http://books.google.ca/books?id=sVf1na3FN_UC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|accessdate=26 nën 2012|year=2000|publisher=Yale University Press|location=New Haven and London|isbn=978-0-300-08313-2|page=38}}</ref> === Pas vdekjes së Titos (1980–1986) === Vdekja e Titos në 4 maj 1980 nisi një instabilitet të gjatë politik, i përkeqësuar nga nga kriza ekonomike dhe protestat nacionaliste. Protesta e parë madhore u bë në [[Prishtinë]], [[Demonstratat e `81-shit|demonstratat filluan]] si një lëvizje spontane e studentëve të Kosovës të cilat u mbajtën në Prishtinë me 4 mars 1981 për kushte më të mira në mensën e studentëve në Prishtinë, por ne fakt ishte shkendija në një zinxhir mbi mllëfin e akumuluar prej vitesh. Kjo shkaktoi demonstrata masive në mbarë Kosovën. Demonstratat u shtypën nga [[Presidenca e Jugosllavisë]] duke shpallur gjendjen e emergjencës, duke dërguar në demonstrata policinë dhe ushtrinë, të cilat shkaktuan shumë të vrarë. Kosova duroi një prani të madhe të policisë sekrete gjatë gjithë viteve 1980, duke shtypur pa mëshirë çdo manifestim nacionalist. Sipas një raporti të reporterit [[Mark Thompson]], rreth 580,000 banorë të Kosovës u arrestuan, u morën në pyetje, dhe u internuan. Mijëra prej këtyre humbën punën ose u përjashtuan nga institucionet arsimore. Gjatë kësaj kohe tensionet vazhdonin të rriteshin. Në shkurt 1982, një grup priftërinjsh nga Serbia i bën peticion pëshkopëve të tyre se "pse Kisha Serbe është e qetë" dhe pse nuk bënte fushatë kundër "shkatërrimit, zjarrvënies dhe sakrilegjit të vendeve të shenjta në Kosovë". Këto fjalë tërhoqën interes në Beograd. Dolën histori se serbët dhe malazezët po persekutoheshin. Ndërmjet nacionalistëve serbë thuhej se serbët po dëboheshin nga Kosova. Por në fakt situata ishte ndryshe, Kosova ishte rajoni më i varfër në Jugosllavi: të ardhurat mesatare vjetore për frymë ishin 795 [[USD]], krahasuar me mesataren kombëtare prej 2,635 [[Dollari i Shteteve të Bashkuara|USD]]. Serbia u përpoq të ulte fuqinë e shqiptarëve në rajon, me fushata popaganduese që pohonin se serbët po dëboheshin nga Kosova për shkak të rritjes së popullsisë shqiptare, dhe jo nga situata e keqe ekonomike.<ref name="Ramet2010">{{cite book|last=Ramet|first=Sabrina P.|title=Central and Southeast European Politics Since 1989|url=http://books.google.com/books?id=oFXdiS25N78C&pg=PA361|accessdate=9 mars 2012|date=18 shkurt 2010|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-71616-1|page=361}}</ref> === Kosova dhe ngritja Sllobodan Millosheviçit (1986–1990) === Në 1987, ndodhi masakra e Paraćin pasi një ushtar shqiptar në Ushtrinë Kombëtare Jugosllave (UKJ) vrau katër ushtarë serbë, kjo ngjarje i rriti akoma më tej tensionet.<ref name="NYDB">''[[The New York Times]]'', November 1, 1987, Late City Final Edition (p.14) -"[http://www.nytimes.com/1987/11/01/world/in-yugoslavia-rising-ethnic-strife-brings-fears-of-worse-civil-conflict.html In Yugoslavia, Rising Ethnic Strife Brings Fears of Worse Civil Conflict] By David Binder</ref> Pas këtyre ngjarjeve [[Sllobodan Millosheviç]]i, akuzoi Dragisa Pavlovic, si kryetar i organizatës së partisë në Beograd, se ishte paqësor me shqiptarët dhe ishte i butë me radikalët shqiptarë.<ref name="NYDB"/> Sipas disa artikujve, Sekretari Federal i Mbrojtjes Kombëtare, Admirali i Flotës Branko Mamula, thoshte se "nga 1981 deri në 1987, 216 organizata ilegale shqiptare me 1,435 anëtarë u zbuluan brenda UKJ". Mamula thoshte se shqiptarët etnikë po pregatiteshin për të "vrarë oficerë dhe ushtarë, duke helmuar ushqimin dhe ujin, sabotim, hapjen e arsenaleve të armëve dhe vjedhjen e armëve dhe municioneve, dezertim dhe shkaktim i trazirave nacionaliste brenda njësive të ushtrisë".<ref name="NYDB"/> Në një memorandum iu kushtua vëmendje speciale Kosovës, duke thënë që në atë rajon serbët po përballeshin me "genocid fizik, politik, ligjor dhe kulturor" dhe ishin në një "luftë të hapur dhe totale" që vazhdonte nga vjeshta e vitit 1981. Në këtë propagandë thuhej se statusi i Kosovës në 1986 ishte humbja më e madhe historike e serbëve që prej çlirimit nga osmanët në 1804, duke e renditur si më të rëndë se pushtimi Nazist dhe se pushtimi i Serbisë nga [[Austro-Hungaria]] në Luftën e Parë Botërore. Autorët e Memorandumit pretendonin se 200,000 serbë janë larguar nga rajoni përgjatë njëzet viteve. Memorandumi kërkonte kthimin e serbëve të larguarve dhe rritjen e sigurisë dhe kushteve të serbëve në Kosovë. Memorandumi SANU provokoi shumë reagime: Shqiptarët e shikonin si një përpjekje për rritjen e supremacisë serbe, duke thënë që ata pak serbë që u larguan (rreth 2000-5000) u larguan vetë për arsye ekonomike, ndërkohë që Sllovenët dhe Kroatët, e panë si kërcënim. Serbët e pritën mirë por disa prej komunistëve të vjetër e kundërshtuan ashpër. Në nëntor 1988, kryetari i komitetit rajonal të Kosovës u arrestua. Në mars 1989, Millosheviçi prezantoi "[[Rasti Jogurt revulucionit|revolucionin anti-burokratik]]" në Kosovë dhe Vojvodinë, duke ia zvogëluar autonominë dhe duke vendosur shtetrrethim dhe gjendje emergjente në Kosovë për shkak të protestave, ku humbën jetën 24 njerëz. Millosheviçi dhe qeveria e tij pretendonin se këto ndryshime ishin për të mbrojtur serbët e mbetur në Kosovë nga shumica shqiptare. ===Amendamentet kushtetuese (1989–1994)=== ====Ngjarjet==== Në 17 nëntor 1988, [[Kaqusha Jashari]] dhe [[Azem Vllasi]] u detyruan të hiqnin dorë nga drejtimi i [[Lidhja e Komunistëve të Kosovës|Lidhjes së Komunistëve të Kosovës]].<ref>{{cite book|title=The International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia 1997–1999|first1=André|last1=Klip|first2=Göran|last2=Sluiter|page=12|series=Annotated Leading Cases of International Criminal Tribunals|volume=3|isbn=978-90-5095-141-8|url=http://books.google.com/books?id=kwR88-rsWaoC&pg=PA12}}</ref><ref>{{cite book|title=Yugoslavia: A Concise History|last=Benson|first=Leslie|year=2001|page=149|isbn=978-0-333-79241-4|url=http://books.google.com/books?id=iw9PHRR1oe4C&pg=PA149}}</ref><ref name="Branka1993p208">{{cite book|title=The Destruction of Yugoslavia: Tracking the Break-Up 1980–92|first=Branka|last=Magaš|year=1993|page=208|isbn=978-0-86091-593-5|url=http://books.google.com/books?id=d5np99Vgc0YC&pg=PA208}}</ref> Në fillim të 1989 Kuvendi Serb propozoi amendamentet kushtetuese ku do të hiqej fjala "Socialiste" nga titulli Republika e Serbisë, krijim i sistemit shumëpartiak, heqjen e pavarësisë së institucineve të rajoneve autonome siç ishte Kosova, dhe riemërimin e Kosovës si [[Provinca Autonome e Kosovës dhe Metohisë]].<ref name="Europa2001p347"/> Në shkurt shqiptarët u ngritën në protestë kundër propozimit.<ref name="Branka1993p208"/> Në 8 maj 1989 Millosheviçi u bë President i Presidencës së Serbisë, e cila u konfirmua në 6 dhjetor. Në 22 janar 1990 kongresi i 14-të i [[Lidhja e Komunistëve të Jugosllavisë|Lidhjes së Komunistëve të Jugosllavisë]] (LKJ) ndryshoi pozitën e e partisë si partia e vetme në Jugosllavi. Në janar 1990 qeveria Jugosllave njoftoi se do të vazhdonte me krijimin e sistemit shumë-partiak. Në 26 qershor 1990 autoritetet serbe pezulluan Kuvendin e Kosovës për shkak të disa rrethanave speciale. Në 1 ose 2 korrik 1990 Serbia aprovoi amendamentet kushtetuese me referendum.<ref name="Trifunovska1994p237"/> Në [[2 korrik 1990|2 korrik]], 114 nga 180 anëtarë shqiptarë të kuvendit të Kosovës shpallën pavarësinë e Kosovës si shtet i pavarur brenda Jugosllavisë. Në 5 korrik Kuvendi Serb shpërbëu Kuvendin e Kosovës. Serbia gjithashtu shpërbëu këshillin ekzekutiv provincial dhe mori kontrillin e plotë të drejtpërdrejtë të Kosovës.<ref name="Ramet2006p360">{{cite book|title=The Three Yugoslavias: State-Building and Legitimation, 1918–2005|last=Ramet|first=Sabrina P.|year=2006|pages=350–360|isbn=978-0-253-34656-8|url=http://books.google.com/books?id=FTw3lEqi2-oC&pg=PA360}}</ref> Serbia mori menaxhimin e medias kryesore shqiptare në Kosovë dhe i ndaloi të gjitha transmetimet në ghjuhën shqipe.<ref name="Ramet2006p360"/> Në 4 shtator 1990 shqiptarët e Kosovës mbajtën një grevë të përgjithshme 24-orëshe, duke paralizuar totalisht të gjithë Kosovën.<ref name="Ramet2006p360"/> Në 16 ose 17 korrik 1990, [[Lidhja e Komunistëve të Serbisë]] (LKS) e kombinuar me Aleancën Socialiste të Popullit Punëtor të Serbisë krijuan [[Partia Socialiste e Serbisë|Partinë Socialiste të Serbisë]] (PSS), dhe Millosheviçi u bë kryetari i saj i parë. Në 8 gusht 1990 shumë amendamente të Kushtetutës së Republikës Socialiste Federale të Jugosllavisë (RSFJ) u adaptuan dhe u krijua sistemi shumë-partiak.<ref name="Trifunovska1994p237">{{cite book|title=Yugoslavia Through Documents: From its creation to its dissolution|last=Trifunovska|first=Snežana|year=1994|page=237|isbn=978-0-7923-2670-0|url=http://books.google.com/books?id=PvjLRzgyKKkC&pg=PA237}}</ref> Në 7 shtator 1990 Kushtetuta e Republikës së Kosovës u shpall nga Kuvendi i Kosovës.<ref name="Trifunovska1994p237"/> Millosheviçi u përgjigj duke urdhëruar arrestimin e deputetëve të Kuvendit të Kosovës i cili ishte shpërbërë më parë.<ref name="Ramet2006p360"/> Kushtetuta e re kontroverse Serbe u shpall në 28 shtator 1990.<ref name="Europa2001p347">{{cite book|title=A Political Chronology of Europe|author=Europa Publications Limited|year=2001|page=347|series=Political Chronologies of the World|volume=1|publisher=Psychology Press|isbn=978-1-85743-113-1|url=http://books.google.com/books?id=vv_j--ahNJwC&pg=PA347|ref={{harvid|Europa|2001}}}}</ref> Zgjedhje të reja shumë-partiake u mbajtën në Serbi në 9 dhe 26 dhjetor 1990 ku si rezultat Millosheviçi u shpall President i Serbisë. Në shtator 1991 shqiptarët e Kosovës mbajtën një referendum unanim për pavarësi. Në 24 maj 1992 shqiptarët e Kosovës mbajtën zgjerdhjet për Kuvend dhe President të Republikës së Kosovës. Në 5 gusht 1991 Kuvendi i Kosovës ndaloi botimin e gazetës ditore ''[[Rilindja (gazetë)|Rilindja]]'',<ref name="Ramet2006p360"/><ref>{{cite book|title=Information Freedom and Censorship: World Report 1991|author1=Article 19 (Organization)|author2=American Library Association|year=1991|page=346|series=Article 19 International Centre on Censorship|isbn=978-0-8389-2156-2}}</ref> në bazë të ligjit të informimit publik të 29 marsit 1991. [[Raportues Special i OKB|Raportuesi Special i OKB]]-së [[Tadeusz Mazowiecki]] raportoi në 26 shkurt 1993 se policia ka intensifikuar shtypjen e popullsisë shqiptare që prej 1990, duke i privuar nga të drejtat e tyre bazë, duke shkatërruar sistemin arsimor, dhe largime politike nga puna të punonjësve publikë. ==Shpërthimi i Luftës== ===Rruga drejt luftës (1995–1998)=== {{Lufta e Kosovës}} Politikat e rezistencës pacifiste të [[Ibrahim Rugova|Ibrahim Rugovës]] bënë që Kosova të ishte në qetësi gjatë luftës në [[Slloveni]], dhe në [[Kroaci]] dhe [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnje]] gjatë fillimit të viteve 1990. Gjithësesi, u pa krijimi i [[UÇK]]-së, si rezultat i acarimit të popullsisë shqiptare ndaj shtypjes së shtetit serb. Në mesin e viteve 1990, Rugova kërkoi që në Kosovë të vendosej një forcë paqeruajtëse nën komandën e [[OKB]]-së. Në 1997, Millosheviçi u ngrit në presidencën e [[Republika Federale Jugosllave|Republikës Federale Jugosllave]] (e përbërë nga [[Serbia]] dhe [[Mali i Zi]] që prej krijimit në prill 1992). Vazhdimi i shtypjes së popullsisë i bindi shqiptarët se vetëm rezistenca e armatosur do ta ndryshonte situatën e rënduar. Në 22 prill 1996, u ndërmorrën katër sulme ndaj personelit të sigurisë serbe në disa pjesë të Kosovës. Sulmet u morën përsipër nga një organizatë e panjohur në atë kohë e quajtur "[[Ushtria Çlirimtare e Kosovës]]" (UÇK). Natyra e [[UÇK]]-së mbetej e panjohur nga ndërkombëtarët. Kryesisht ndihmat e para financiare dhe materiale UÇK i mori nga diaspora shqiptare.<ref>{{cite web|url=http://www.kosovo.net/judah2.html|title=Kosovo: Peace Now|publisher=kosovo.net, originally from b92.net|author=Tim Judah|date=1999-08-12|accessdate=2008-05-31|archive-date=29 prill 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080429015834/http://www.kosovo.net/judah2.html|url-status=dead}}</ref><ref name="interpol"/> Në fillim të vitit 1997, qeveria e shqipërisë u rrëzua si pasojë e armatosjes së popullsisë dhe hapjes së rezervave të armatimeve të Ushtrisë shqiptare. Një pjesë e rezervave përfunduan në duar të bandat kriminale ndërsa një pjesë tjetër ndihmoi në armatosjen e arsenalit të UÇK. [[Bujar Bukoshi]], Kryeministri në ekzil (në [[Zyrih]], Zvicër), krijoi FARK-un ([[Forcat e Armatosura të Republikës së Kosovës]]) e cila u absorbua në shumicën e anëtarëve të saj në UÇK. Qeveria jugosllave e konsideronte UÇK-në si "terroristë" të cilët sulmonin policët dhe civilët. Në 1998, Departamenti Amerikan i Shtetit e listoi UÇK-në si organizatë terroriste,<ref name="interpol">{{cite web|url=http://judiciary.house.gov/Legacy/muts1213.htm|title=The Threat Posed by the Convergence of Organized Crime, Drugs Trafficking and Terrorism.|author=written Testimony of Ralf Mutschke Assistant Director, Criminal Intelligence Directorate International Criminal Police Organization&nbsp;— Interpol General Secretariat before a hearing of the Committee on the Judiciary Subcommittee on Crime|publisher=U.S. House Judiciary Committee|date=2000-12-13|accessdate=2008-05-31|quote=In 1998, the U.S. State Department listed the KLA as a terrorist organization|archive-date=26 shkurt 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050226123208/http://judiciary.house.gov/legacy/muts1213.htm|url-status=dead}}</ref> dhe në 1999 Komiteti i Politikave të [[Partia Republikane (ShBA)|Republikanëve]] në [[Senati i Shteteve të Bashkuara|Senatin e Shteteve të Bashkuara]] shprehu shqetësimin për "aleancën efektive" të administratës [[Partia Demokratike (ShBA)|Demokrate]] të Klintonit me UÇK-në për shkak të "shumë raporteve nga burime të besueshme jozyrtare".<ref name="senate"/> Në 2004, John Pilger tha se për gjashte vjet deri në 1998, UÇK-ja është trajtuar nga [[ShBA]] si grup terrorist<ref>{{cite web|author=John Pilger|date=2004-12-13|work=[[New Statesman]]|url=http://www.newstatesman.com/200412130010|title=John Pilger reminds us of Kosovo}}</ref> Në vitin 2000, një artikull [[BBC]] shkruan ''Nato at War'' (Nato në Luftë) ku shkruan se si Shtetet e Bashkuara, të cilat e quajtën UÇK-në si "terroriste", tani kishin marrëdhënie me grupin.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/674056.stm|title=Behind the Kosovo crisis|author=Allan Little|publisher=BBC|date=2000-03-12}}</ref> Ndërkohë që SHBA zyrtarisht e quante UÇK-në terroriste, autori Alastair MacKenzie thotë se UÇK stërvitej nga aleati më i mash i SHBA-së në NATO, Mbretëria e Bashkuar, e cila që prej vitit 1998 stëvitej në një kamp stërvitjeje në fshatrat në veri të [[Bajram Curri (qytet)|Bajram Curri]]t.<ref>[Alastair MacKenzie 2011. Special Force: The Untold Story of 22nd Special Air Service Regiment (SAS). I.B. Tauris s. 229]</ref> Ndërkohë, ShBA mbante një "mur të jashtëm sanksionesh" ndaj Jugosllavisë të cilës i krijoi shumë probleme. Ato u mbajtën pavarësisht marrëveshjes në Dejton për heqjen e sanksioneve. Kriza u përshkallëzua në dhjetor 1997 në takimin e Këshillit të Implementimit të Paqes në Bon, ku komuniteti ndërkombëtar (siç u quajt në [[Marrëveshja e Dejtonit|Marrëveshjen e Dejtonit]]) pranoi ti japë përfaqësuesit të lartë në Bosnje dhe Hercegovinë fuqi pastruese, duke përfshirë shkarkimin e liderëve të zgjedhur. Në të njëjtën kohë, diplomatët perëndimorë këmbëngulën që të diskutohej çështja e Kosovës, dhe që Jugosllavia ti përgjigjej kërkesave të shqiptarëve. Delegacioni jugosllav u largua nga mbledhja menjëherë në protestë.<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/1997/12/11/world/serbs-pull-out-of-talks-on-bosnia-to-protest-warning-on-kosovo.html|title=Serbs Pull Out of Talks on Bosnia to Protest Warning on Kosovo|work=New York Times|author=Alan Cowell|date=1999-08-12|accessdate=2008-05-31}}</ref> Kjo u ndoq nga kthimi i Grupit të Kontaktit që pa fazën e fundit të konfliktit në Bosnje dhe deklaratat e fuqive Europiane ku i kërkohej Jugosllavisë të zgjidhte problemin me Kosovën. ===Lufta fillon=== Sulmet e UÇK-së shtohen, me në qendër luginën e [[Drenica|Drenicës]] në afërsi të banesës së [[Adem Jashari]]t. Disa ditë pasi Robert Gelbard e quajti UÇK-në grup terrorist, policia serbe sulmon UÇK-në në zonën e [[Likoshani]]t, dhe ndoqën disa prej luftëtarëve deri në Cirez, duke vrarë 16 luftëtarë shqiptarë<ref>[http://www.bmlv.gv.at/pdf_pool/publikationen/01_kse1_02_tck.pdf Stefan Troebst: THE KOSOVO CONFLICT, 1998. (Serbian Raid against Drenica, February to March)]</ref> dhe u vranë 4 policë serbë.<ref>{{cite web|url=http://www.fco.gov.uk/Files/kfile/koschron.pdf|format=PDF|title=Kosovo Chronology: From 1997 to the end of the conflict|date=qershor 1999|publisher=[[British Parliament]]|access-date=24 shtator 2014|archive-date=31 korrik 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20030731142318/http://www.fco.gov.uk/Files/kfile/koschron.pdf|url-status=dead}}</ref> Pvarësisht akuzave për vrasje selektive dhe vrasjes së civilëve, dënimet e kryeqyteteve perëndimore nuk ishin aq të ashpra sa do të bëheshin më vonë. Policia serbe ndoqi Jasharin dhe bashkëluftëtarët e tij deri në fshatin [[Prekazi i Poshtëm]]. Një sulm masiv mbi shtëpinë e Jasharit solli masakrimin e 60 shqipëtarëve, shumica familarë të [[Adem Jashari]]t, nga të cilët 18 ishin gra dhe 10 fëmijë.<ref>{{cite web|url=http://hrw.org/campaigns/kosovo98/timeline.shtml|title=Kosovo War Crimes Chronology|publisher=[[Human Rights Watch]]}}</ref> Ngjarja e 5 marsit 1998 shkaktoi irritim të thellë në kryeqytetet perëndimore. [[Madeleine Albright]] tha se tashmë "kjo krizë nuk është një çështje e brendshme RFJ". Në 24 mars forcat Jugosllave rrethuan fshatin e Glloxhanit dhe sulmuan luftëtarët e UÇK-së.<ref>{{cite web|url=http://www.iwpr.net/?p=tri&s=f&o=235663&apc_state=henitri2005|title=Ramush Haradinaj|author=Stacy Sullivan|date=2005-03-11|publisher=[[Institute for War and Peace Reporting|IWPR]]}}</ref> Pavarësisht fuqisë më të madhe të zjarrit, forcat jugosllave dështuan në shkatërrimin e njësisë së UÇK-së i cili ishte objektivi i tyre. Megjithëse kishte disa të vdekur dhe shumë të plagosur nga UÇK, [[Beteja e Gllogjanit|Beteja e Glloxhanit]] ishte një rezistencë e suksesshme. Një qeveri e re u formua në Jugosllavi, e drejtuar nga [[Partia Socialiste e Serbisë]] dhe [[Partia Radikale Serbe]]. Kryertari i Partisë Ultra-nacionaliste Radikale [[Vojisllav Sheshel]] u bë zëvendës kryeministër. Kjo shtoi pakënaqësinë në pozicionin e vendit ndërmjet diplomatëve perëndimorë. Në fillim të prillit, Serbia organizoi një [[Referendumi serb për ndërhyrje të jashtme në Kosovë, 1998|referendum]] për çështjen e ndërhyrjes së jashtme në Kosovë. Votuesit serbë refuzuan vendosshmërisht kundër ndërhyrjes së huaj në këtë krizë.<ref>[http://www.sudd.ch/event.php?lang=en&id=rs011998 Serbien (Jugoslawien), 23. April 1998 : Internationale Beobachter für Kosovo] Direct Democracy</ref> Ndërkohë, UÇK fitoi shumë territor përreth [[Deçan]]it dhe kishte territore nën kontroll në Glloxhan. Kështu që, në 31 maj 1998, Ushtria Jugosllave dhe policia e Ministrisë së Brendshme serbe filluan operacionin për spastrimin e kufirit të kontrolluar nga UÇK. Përgjigjja e NATOs ndaj kësaj ofensive ishte operacioni i mesit të qershorit i quajtur Operation Determined Falcon (Operacioni Fajkoi i Vendosur), një parakalim ajëror mbi kufijtë Jugosllavë.<ref>{{cite web|author=John Pike|url=http://www.globalsecurity.org/military/ops/determined_falcon.htm|title=Operation Determined Falcon|publisher=Globalsecurity.org|accessdate=2012-05-06}}</ref> Gjatë kësaj kohe, Presidenti Jugosllav Millosheviç arriti një marrëveshje me Presidentin e Rusisë [[Boris Jelcin]] për ndalimin e operacioneve ofensive dhe pregatitjen e bisedimeve me Shqiptarët. Ku më pas u arrit takimi midis Millosheviçit dhe Ibrahim Rugovës në 15 maj në Beograd, dy ditë pasi u njoftua nga [[Richard Holbrooke]]. Një muaj më vonë, Holbrooke, pas një udhëtimi në Beograd ku ai kërcënoi Millosheviçin që nëse nuk bindeshte, "çfarë ka mbetur nga vendi juaj do të shpërthejë", ai vizitoi zonat kufitare të prekura nga luftimet në fillim të qershorit, nga ku u fotografua me ushtarët e UÇK-së. Publikimi i këtyre imazheve fotografike i dërgoi një sinjal UÇK-së, mbështetësve dhe simpatizantëve, dhe vëzhguesve në veçanti, se SHBA-të do të mbështesnin vendosshmërisht UÇK-në dhe popullsinë shqiptare në Kosovë. Marrëveshja e Jelcinit përfshinte lejimin nga Millosheviçi të përfaqësuesve ndërkombëtarë të ngrinin një mision në Kosovë në mënyrë që të monitoronin situatën. Ky ishte [[Kosovo Diplomatic Observer Mission]] (KDOM), (Misioni Diplomatik Vëzhgues në Kosovë), i cili filloi të veprojë në fillim të korrikut. Qeveria amerikane e mirëpriti këtë marrëveshje, por denoncoi thirrjen e iniciativës për armëpushim të përbashkët. Pasi Amerikanët kërkonin tërheqjen e trupave jugosllave. Gjatë gjith qershorit dhe deri në mes të korrikut, UÇK-ja mbajti avantazhin e vet. UÇK rrethoi [[Peja|Pejën]], [[Gjakova|Gjakovën]], dhe kishte caktuar kryeqytet provizor qytetin e [[Malisheva|Malishevës]]. Trupat e UÇK-së u futën në [[Theranda|Therandë]] (''[[Suharekë]]''), dhe në veri-perëndim të Prishtinës. Më pas u futën në [[Rahoveci|Rahovec]] dhe në fshatrat përreth. Pas disa sulmeve të UÇK-së në mes të gushtit, trupat jugosllave nisën operacione ofensive në jug të rrugës Prishtinë-Pejë. UÇK filloi një ofensivë në 1 shtator në rrethinat e [[Prizreni]]t, duke rritur aktivitetin usharak të ushtrisë jugosllave. Në [[Pejë]], një ofensivë jugosllave rrezikoi një karvan njerëzish të dëbuar, veprim i cili u dënua nga oficerët ndërkombëtarë. Në mes të shtatorit, për herë të parë UÇK-ja arriti në veri të Kosovës përreth [[Podujeva|Podujevës]]. Në fund, në fund të shtatorit, një përpjekje e vendosur nga jugosllavët nisi për largimin e UÇK-së nga veriu dhe qëndra e Kosovës po ashtu edhe nga lugina e Drenicës. Gjatë kësaj kohe shumë kryeqytete perëndimore dënuan sulmin, por sulmet u intensifikuan. Në 28 shtator, kur u gjetën kufomat e gjymtuara të një familjeje nga KDOM jashtë fshatit [[Abria e Epërme]]. Pikërisht [[Masakra në Abri të Epërme]] siguroi ndërkombëtarët për genocidin ndaj shqiptarëve në Kosovë, ky imazh i gjakosur shtyu luftën në një nivel tjetër. ==== Morali ==== Kur u tërhoqën nga Kosova pas ndërhyrjes së NATOs, njësitë jugosllave dukeshin me moral të lartë dhe paisjet në përdorim të tyre kishin një dëm minimal.<ref>{{cite book|last=Nardulli, Perry, Pirnie, Gordon, McGinn|title=Disjointed War: Military Operations in Kosovo, 1999|page=54}}</ref> Disa javë para përfundimit të konfliktit, David Fromkin shkroi se ˝dukej më e mundur që uniteti i NATOs mund të thyej para se morali i jugosllavëve të rrëzohej.˝<ref>[http://books.google.pt/books?id=XR61G7jU09kC&pg=PA364&dq=yugoslav+morale+high+kosovo&hl=pt-BR&sa=X&ei=FQd6VPzxMcqr7Ab5y4DgCQ&ved=0CD4Q6AEwBA#v=onepage&q=yugoslav%20morale%20high%20kosovo&f=false The Strategic Triangle] by Helga Haftendorn, pag 364</ref> Kur Klintoni lajmëroi që nuk do të dislokonte trupa tokësore, kjo i dha një rritje jashtëzakonshme moralit të ushtarëve serbë.<ref>[http://books.google.pt/books?id=0tEFBAAAQBAJ&pg=PA275&dq=yugoslav+morale+kosovo+war&hl=pt-BR&sa=X&ei=fAt6VJblMKyV7Aa2uoCoBQ&ved=0CEcQ6AEwBQ#v=onepage&q=yugoslav%20morale%20kosovo%20war&f=false The Balkans Since the Second World] by R. J. Crampton, pag. 275</ref> Në kontrast, të tjera burime raportonin se morali ishte një problem për forcat serbe; studime të inteligjencës zbuluan se shumë ushtarë nuk ishin dakord me veprimet e shokëve të tyre. Një komandant tanku serb raporton:<ref>{{cite book|url=http://books.google.com/books?id=B4YbP0fPcMYC&lpg=PA332|page=332|title=The Serbs: History, Myth, and the Destruction of Yugoslavia|first=Tim|last=Judah|publisher=Yale University Press|year=2000|ISBN=0300085079}}</ref> {{quotation|Gjatë gjithë kohës që isha në Kosovë, nuk pashë kurrë një ushtar armik dhe njësia ime nuk u përfshi asnjëherë në konflikt me armikun. Tanket të cilat kushtonin 2.5 milionë [[USD]] secili u përdorën për të masakruar fëmijët shqiptarë... më vjen turp.}} [[Skeda:General Clark meeting with Asst Secretary of Defense Hamre, Dec 1998.jpg|parapamje|Gjenerali Klark takohet me Ndihmës Sekretarin e Mbrojtjes Hamre.]] === [[OKB]], [[NATO]], dhe [[OSBE]] (1998–1999) === [[Skeda:SACEUR visits Headquarters NATO Kosovo Forces DVIDS487012.jpg|parapamje|SACEUR.]] Në 9 korrik 1998, Presidenti i SHBA [[Bill Clinton]] deklaroi "emergjencën kobëtare" (''gjendje e jashtëzakonshme'') për shkak të "kërcënimit të pazakontë dhe të jashtëzakonshëm të sigurisë kombëtare dhe politikave ndërkombëtare të Shteteve të Bashkuara" imponuar nga Jugosllavia dhe Serbia mbi Luftën e Kosovës.<ref>[https://en.wikisource.org/wiki/Executive_Order_13088 Urdhër ekzekutiv i SHBA Nr.13088] i 9 korrikut 1998. Blocking Property of the Governments of the Federal Republic of Yugoslavia (Serbia and Montenegro), the Republic of Serbia, and the Republic of Montenegro, and Prohibiting New Investment in the Republic of Serbia in Response to the Situation in Kosovo. {{USFR|63|32109}} (June 12, 1998). "I, WILLIAM J. CLINTON, President of the United States of America, find that the actions and policies of the Governments of the Federal Republic of Yugoslavia (Serbia and Montenegro) and the Republic of Serbia with respect to Kosovo, by promoting ethnic conflict and human suffering, threaten to destabilize countries of the region and to disrupt progress in Bosnia and Herzegovina in implementing the Dayton peace agreement, and therefore constitute an unusual and extraordinary threat to the national security and foreign policy of the United States, and hereby declare a national emergency to deal with that threat."</ref> Në 23 shtator 1998 nën [[Kapitulli VII i Kartës së OKB|Kapitullin VII të Kartës së OKB]]-së [[Këshilli i Sigurimit i Organizatës së Kombeve të Bashkuara]] pranoi [[Rezoluta 1199 e Këshillit të Sigurimit të OKB|Rezolutën 1199]]. Kjo shprehte një 'shqetësim të madh' me raportet që i arrinin Sekretarit të Përgjithshëm që mbi 230,000 njerëz janë dëbuar nga shtëpitë e tyre nga 'përdorimi i forcës së tepërt dhe diskriminuese nga forcat e sigurisë serbe dhe Ushtria Jugosllave',<ref>[http://www.un.org/ga/search/view_doc.asp?symbol=S/RES/1199(1998) UNSCR 1199]</ref> duke kërkuar që të gjitha palët në Kosovë dhe në Republikën Federale tl Jugosllavisë (Serbia dhe Mali i Zi) të ndalojnë armiqësinë dhe të mbajnë një armëpushim. Në 24 shtator [[Këshilli i Atlantikut të Veriut]] (NAC) i [[NATO]]s lëshoi një "paralajmërim aktivizimi" (ACTWARN) duke e çuar NATOn në një nivel më të lartë gatishmërie ushtarake si për një mundësi të limituar ajërore ashtu edhe për një fushatë ajërore me faza në Kosovë.<ref>{{cite press release|title=Statement by the Secretary General following the ACTWARN decision|date=24 shtator 1998|publisher=NATO|url=http://www.nato.int/docu/pr/1998/p980924e.htm}}</ref> Problemi i madh për ata që shihnin si zgjidhjen e vetme përdorimin e forcës ishin mbi 250,000 shqiptarë të dëbuar, 30,000 prej të cilëve ishin në qiell të hapur në pyje, pa veshmbathje apo strehim, dhe me dimrin që afrohej shpejt. Ndërkohë, ambasadori amerikan në [[Republika e Maqedonisë|Republikën e Maqedonisë]], [[Christopher R. Hill|Christopher Hill]], po drejtonte diplomacinë ndërmjet delegacionit shqiptar, i drejtuar nga Rugova, dhe autoritetet jugosllave dhe serbe. Në këto mbledhje po bëhej një plan paqeje pas planifikimit të NATOs për pushtimin e Kososvës. Gjatë një periudhe prej dy javësh , kërcënimet u shtuan, duke kulmuar në dhënien nga NATO të Urdhërit të Aktivizimit. NATO ishte gati të fillonte sulmet ajërore, dhe Richard Holbrooke shkoi në Beograd me shpresën se do të arrinte një marrëveshje me Millosheviçin. Zyrtarisht, komuniteti ndërkombëtar kërkoi të ndaloheshin luftimet. Specifikisht kërkohej që Jugosllavia të pushonte ofensivën ndaj UÇK-së ndërkohë që përpiqej që të bindte UÇK-në të heqë dorë nga pavarësia. Më tepër, u bënë përpjekje për të bindur Millosheviçin të lejonte trupat paqeruajtëse të NATOs të hynin në Kosovë. Në 13 tetor 1998, [[Këshilli i Atlantikut të Veriut]] lëshoi urdhërat e aktivizimit (ACTORD) për ekzekutimin e sulmeve të limituara ajërore po ashtu edhe fushatë ajërore me faza në Jugosllavi e cila do të fillonte përafërsisht për 96 orë.<ref>{{cite press release|title=Statement to the Press by the Secretary General Following Decision on the ACTORD|date=13 tetor 1998|publisher=NATO|url=http://www.nato.int/docu/speech/1998/s981013a.htm}}</ref> Në 15 tetor Marrëveshja e [[Misioni i Verfikimit në Kosovë|Misionit të Verfikimit në Kosovë]] (KVM) i NATOs për armëpushim u firmos, dhe afati i fundit për tërheqjen u zgjat për në 27 tetor.<ref name="gs_oee">{{cite web|title=Operation Eagle Eye|publisher=GlobalSecurity.org|url=http://www.globalsecurity.org/military/ops/eagle_eye.htm}}</ref><ref name="nato_oaf">{{cite web|title=Operation Allied Force|publisher=NATO|url=http://www.afsouth.nato.int/archives/operations/detforce/force.htm|access-date=26 nëntor 2014|archive-date=27 shtator 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927191114/http://www.afsouth.nato.int/archives/operations/detforce/force.htm|url-status=dead}}</ref> Tërheqja serbe filloi në ose rreth 25 tetorit 1998, dhe [[Operacioni Syri i Shqiponjës]] (Eagle Eye) filloi në 30 tetor.<ref name="gs_oee" /><ref name="nato_oaf" /> KVM ishte një kontigjent i madh i monitoruesve të paarmatosur të paqes nga [[OSBE]] (të njohur zyrtarisht si verifikues) të cilët u futën në Kosovë. Pamjaftueshmëria e tyre ishte e dukshme që në fillim. Ata u quajtën me nofkën "clockwork oranges" (me kuptimin në zhargon anglisht si diçka e pavend dhe të panevojshme) si referencë për makinat me ngjyrë portokalli që përdornin. Luftimet filluan sërisht në dhjetor 1998 pasi armëpushimi u thye,<ref name="Maisonneuve">{{cite web|last=Brigadier-General Maisonneuve|title=THE OSCE KOSOVO VERIFICATION MISSION|url=http://www.journal.forces.gc.ca/vo1/no1/doc/49-54-eng.pdf|work=Canadian Military Journal|accessdate=2 korrik 2012}}</ref> dhe gjatë luftimeve u vra Zvonko Bojanić, kryebashkiaku serb i [[Fushë Kosova|Fushë Kosovës]]. Autoritetet jugosllave u përgjigjën me masa të ashpra ndaj ushtarëve të UÇK-së.<ref>{{cite news|work=The New York Times|url=http://www.nytimes.com/1998/12/19/world/serbian-mayor-slain-in-kosovo-new-sweep-on-rebels-ordered.html|title=Serbian Mayor Slain in Kosovo; New Sweep on Rebels Ordered|date=19 dhjetor 1998|accessdate=3 mars 2013}}</ref> Nga janari në mars 1999 lufta solli pasiguri në zonat urbane, duke përfshirë bombardime dhe vrasje. Të tilla sulme u kryen edhe gjatë bisedimeve ne Rambuje në shkurt dhe ndërkohë që Marrëveshja e Verifikimit në Kosovë u zgjidh në mars. Vrasjet në rrugë vazhduan dhe u rritën. Kishte përplasje ushtarake në [[Vushtrria|Vushtrri]] në shkurt dhe zonë e paprekur deri tani në luftime në [[Kaçaniku|Kaçanik]] në fillim të marsit. Në 15 janar 1999 ndodhi [[Masakra e Reçakut]] ku "45 fermerë shqiptarë u rrethuan, u drejtuan drejt një kodre dhe u masakruan.<ref>{{cite news|title=Massacre that started long haul to justice|last=Strauss|first=Julius|date=30 qershor 2001|work=The Daily Telegraph|url=http://www.telegraph.co.uk/news/1312900/Massacre-that-started-long-haul-to-justice.html|location=London}}</ref> Trupat u zbuluan nga monitoruesit e OSBE-së, duke përfshirë edhe Kryetarin e Misionit [[William Walker]], dhe të dërguarit e huaj të shtypit ndërkombëtar.<ref>{{cite news|title=Racak massacre haunts Milosevic trial|last=Silverman|first=Jon|date=14 shkurt 2002|publisher=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1812847.stm}}</ref><ref name="ustrans">{{citation|title=TRANSCRIPT: AMB. WALKER PRESS CONFERENCE AFTER MASSACRE IN KOSOVO|date=26 janar 1999|publisher=Embassy of the United States Tel Aviv, Israel|url=http://www.usembassy-israel.org.il/publish/press/security/archive/1999/january/ds1127.htm|access-date=26 nëntor 2014|archive-date=6 dhjetor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081206154406/http://www.usembassy-israel.org.il/publish/press/security/archive/1999/january/ds1127.htm|url-status=dead}}</ref> Jugosllavia e mohoi masakrën.<ref name="ustrans" /> Masakra e Reçakut ishte kulmimi i sulmeve të UÇK-së dhe reprezaljes së jugosllavëve që vazhduan përgjatë gjithë dimrit 1998–1999. Masakra u ndëshkua nga vendet perëndimore dhe nga [[Këshilli i Sigurimit i Organizatës së Kombeve të Bashkuara]], dhe më vonë u bë baza e një nga akuzave për krime lufte ndaj Millosheviçit dhe zyrtarëve të tij më të lartë. Kjo masakër ishte një pkë kthese e luftës. [[NATO]] vendosi se konflikti mund të zgjidhej vetëm duke vendosur një mision paqeruajtës ushtarak nën komandën e NATOs. Prishtina u bë subjekt i përleshjeve me armë dhe dëbimit të popullsisë sipas raporteve të OSBE-së.<ref name="ReferenceB">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/271316.stm|title=Pristina waits for war|publisher=BBC News|date=1999-02-03|accessdate=2012-11-08}}</ref> === Konferenca e Rambujesë (janar–Mars 1999) === Në 30 janar 1999 NATO lëshoi një deklaratë ku [[Këshilli i Atlantikut të Veriut]] kishte pranuar që "Sekretari i Përgjithshëm i NATOs mund të autorizojë sulme ajërore kundër shënjestrave në territorin e RFJ" në mënyrë që të arrihej një marrëveshje politike".<ref>{{cite press release|title=Statement by the North Atlantic Council on Kosovo|date=30 janar 1999|publisher=NATO|url=http://www.nato.int/docu/pr/1999/p99-012e.htm}}</ref> Ndërkohë që kjo ishte më shumë një kërcënim për qeverinë e Millosheviçit, ajo po ashtu ishte një sprovë për të gjithë faktorin politik shqiptar. Po ashtu në 30 janar 1999 Grupi i Kontaktit lëshoi një set "principesh të panegociueshme" e cila krijoi një paketë të njohur si "Status Quo Plus"—efektivisht rikthimin e autonomisë së Kosovës si para vitit 1990 brenda Serbisë, plus futjen e demokracisë dhe vëzhgim nga organizatat ndërkombëtare. Po ashtu kërkohej një konferencë paqeje e cila protej të mbahej në shkurt 1999 në kështjellën [[Château de Rambouillet]], jashtë Parisit në Francë. [[Marrëveshja e Rambujesë|Bisedimet e Rambujesë]] filluan në 6 shkurt 1999, me [[Sekretari i Përgjithshëm i NATO|Sekretarin e NATOs]] [[Javier Solana]] i cili negocionte me të dyja palët. Ato ishin përcaktuar të përfundonin në 19 shkurt. Delegacioni jugosllav drejtohej nga presidenti i Serbisë [[Milan Milutinović]], ndërkohë që Millosheviçi qëndronte në Beograd. Kjo ishte në kontrast me [[Marrëveshja e Dejtonit|konferencën e Dejtonit]] në 1995 e cila përfundoi luftën në Bosnje, ku Millosheviçi negocioi personalisht. Mungesa e Millosheviçit u interpretua si shenjë se vendimet e vërteta po bëheshin në Beograd, një lëvizje që e rriti kriticizmin në Jugosllavi dhe jashtë saj; peshkopi serb i Kosovës [[Artemije Radosavljeviç|Artemije]] udhëtoi në Rambuje për të protestuar për faktin se delegacioni ishte tejet i papërfaqësuar. Gjatë asaj kohe spekulohej për një padi të mundshme për krime lufte ndaj Millosheviçit, kështu që mungesa e tij mund të jetë motivuar nga frika për arrestimin e tij. [[File:72nd Special Brigade equipment 1999, Belgrade Military Museum .jpg|thumb|upright|Pajisjet e [[Brigada e 72-të për Operacione Speciale (Serbi)|Brigadës Speciale të 72]]-të të [[Forcat e Armatosura të Serbisë dhe Malit të Zi|Ushtrisë jugosllave]] të përdorura në Luftën e Kosovës.]] Në fazën e parë negociatat ishin të suksesshme. Në veçanti, një deklaratë e lëshuar nga bashkë-kryetari i Gruit të Kontaktit në 23 shkurt 1999 se negociatat "kanë arritur një ''konsensus'' për një autonomi për Kosovën, duke përfshirë mekanizma për zgjedhje të lira dhe të ndershme për institucione demokratike. Ndërkohë që marrëveshja nuk i kënaqi plotësisht shqiptarët, sipas jugosllavëve ata ishin shumë radikalë, të cilët u përgjigjën duke ndryshuar në mënyrë drastike tekstin të cilën edhe Rusia (aleat i RFJ) e quajti të papranueshëm. Ata kërkonin të rishikonin me kujdes statusin politik të Kosovës dhe larguan të gjitha masat e propozuara për implementim. Ndërmjet gjithë këtyre ndryshimeve në versionin e ri të propozuar, eleminohej komplet kapitulli për ndihmën humanitare dhe rindërtim, hiqej komplet mbikëqyrja ndërkombëtare dhe nuk përmendej "vullneti i popullit të Kosovës" në vendosjen e statusit përfundimtar të Kosovës. Në 18 mars 1999, delegacionet shqiptare, amerikane dhe britanike firmosën atë që u bë [[Marrëveshja e Rambujesë]] ndërkohë që delegacionet jugosllave dhe ruse nuk pranuan. Marrëveshja kërkonte për administrimin e Kosovës nga NATO si një provincë autonome brenda Jugosllavisë, një forcë prej 30,000 trupash të NATOs për mbajtjen e rregullit në Kosovë; të drejtën e kalimit të papenguar të trupave të NATOs në territorin jugosllav, përfshirë Kosovën; dhe imunitet për NATOn dhe agjentët e saj nga ligji jugosllav. Do të lejohej një prani e vazhdueshme e ushtrisë jugosllave me 1,500 trupa për vëzhgimin e kufirit, të mbështetura nga 1,000 trupa për qëllime komande dhe mbështetje, po ashtu edhe një numër të vogël policie kufitare, 2,500 njerëz nga Ministria e Brendshme për qëllime sigurie të përgjithshme, dhe 3,000 policë lokalë.<ref>{{cite book|last=Charles|first=Ingrao|title=Confronting the Yugoslav Controversies: A Scholars' Initiative|year=2012|publisher=Purdue University Press|location=Indiana|isbn=978-1-61249-228-5|page=330|url=http://docs.lib.purdue.edu/cgi/viewcontent.cgi?filename=10&article=1027&context=purduepress_ebooks&type=additional|edition=2nd}}</ref> Megjithëse qeveria jugosllave citoi dispozitat ushtarake të Shtojcës B të dispozitave të Rambujesë si arsyen e kundërshtimeve të tyre, duke thënë se ishte një dhunim i papranueshëm i sovranitetit të Jugosllavisë, këto dispozita ishin thelbësisht të njëjta me ato të zbatuara në Bosnje për misionin [[SFOR]] (Stabilisation Force) pas Marrëveshjes së Dejtonit në 1995. Dy palët nuk i diskutuan problemet me detaje për shkak të mosmarrëveshjeve më thelbësore.<ref>[http://www.publications.parliament.uk/pa/cm199900/cmselect/cmfaff/28/2809.htm#a21 U.K. Parliamentary report] THE KOSOVO CRISIS AFTER MAY 1997</ref> Në veçanti, pala sebe nuk e pranonte idenë e pranisë së trupave të NATOs në Kosovë duke zëvendësuar forcën e tyre të sigurisë, duke preferuar më mirë vëzhgues të paarmatosur të OKB-së. Vetë Millosheviçi refuzoi të diskutojë shtojcën pasi informoi NATOn që ishte e papranueshme, edhe pasi atij iu ofrua të propozojë amendamente për dispozitat në mënyrë që të bëheshin të pranueshme.<ref>{{cite book|last=Ingrao|first=Charles|title=Confronting the Yugoslav Controversies: A Scholars' Initiative|year=2012|publisher=Purdue University Press|location=Indiana|isbn=978-1-61249-228-5|pages=332–333}}</ref> Ngjarjet rrodhën shpejt pas dështimit në Rambuje dhe pas propozimit alternativ jugosllav.<ref name="Caraccilo2011p44">{{cite book|title=Beyond Guns and Steel: A War Termination Strategy|first=Dominic J.|last=Caraccilo|year=2011|page=44|publisher=[[ABC-CLIO]]|isbn=978-0-313-39149-1|url=http://books.google.com/books?id=FDA8dQyaQ9MC&pg=PA44}}</ref> Monitoruesit ndërkombëtarë të [[OSBE]]-së u tërhoqën më 22 mars, për frikën për sigurinë e monitoruesve që i paraprinte fushatës bombarduese të NATOs.<ref name="Caraccilo2011p44" /> Në 23 mars, kuvendi serb pranoi principin e autonomisë për Kosovën dhe pjesën jo-ushtarake të marrëveshjes, duke refuzuar praninë e trupave të NATOs.<ref name="Caraccilo2011p44" /><ref>{{cite web|url=http://www.serbia-info.com/news/1999-03/24/10030.html|title=Conclusions of Serbian parliament|publisher=[[Government of Serbia]]|date=1999-03-24|access-date=3 dhjetor 2014|archive-date=11 prill 2000|archive-url=https://web.archive.org/web/20000411180110/http://www.serbia-info.com/news/1999-03/24/10030.html|url-status=dead}}</ref> == Bombardimi nga NATO == [[Skeda:Tomahawk-launch.jpg|parapamje|majtas|upright|Një [[Tomahawk (raketë)|Raketë Tomahawk]] lëshohet nga direku i raketave të [[USS Gonzalez|USS ''Gonzalez'']], 31 Mars 1999.]] [[Skeda:F-117 Allied Force.jpg|parapamje|Një [[Lockheed F-117 Nighthawk|F-117 Nighthawk]] i [[Forca Ajrore e Shteteve të Bashkuara|USAF]] pregatitet për nisje nga [[Baza Ajrore Aviano|baza ajrore në Aviano]], [[Italia|Itali]], 24 Mars 1999.]] {{Main|Bombardimi nga NATO i Jugosllavisë}} Në 23 mars 1999 në orën 22:30 UTC+1 [[Richard Holbrooke]] u rikthye në Bruksel dhe lajmëroi se bisedimet e paqes dështuan dhe i dorëzoi çështjen formalisht NATOs për veprime ushtarake.<ref name="bbc23mar99">{{cite news|title=Nato poised to strike|date=23 mars 1999|publisher=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/301900.stm}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.usembassy-israel.org.il/publish/press/state/archive/1999/march/sd4324.htm|title=Transcript: Holbrooke statement at NATO headquarters March 23|publisher=Usembassy-israel.org.il|date=1999-03-23|accessdate=2012-05-06|archive-date=14 prill 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120414235900/http://www.usembassy-israel.org.il/publish/press/state/archive/1999/march/sd4324.htm|url-status=dead}}</ref> Disa orë para lajmërimit, Jugosllavia lajmëroi në televizionin kombëtar se ka deklaruar gjendjen e emergjencës duke cituar një kërcënim të afërt lufte dhe filloi një mobilizim të madh trupash dhe resurshesh.<ref name="bbc23mar99" /><ref name="wp99mar24">{{cite news|title=NATO Mobilizes for Attack / Yugoslavia declares state of emergency|last=Gellman|first=Barton|date=24 mars 1999|publisher=San Francisco Chronicle|work=[[Washington Post]]|url=http://articles.sfgate.com/1999-03-24/news/17681243_1_nato-secretary-general-javier-solana-kosovo-s-ethnic-albanian-rebels-yugoslav-army|access-date=3 dhjetor 2014|archive-date=4 janar 2013|archive-url=https://archive.today/20130104164612/http://articles.sfgate.com/1999-03-24/news/17681243_1_nato-secretary-general-javier-solana-kosovo-s-ethnic-albanian-rebels-yugoslav-army|url-status=dead}}</ref> Në 23 mars 1999 në orën 23:17 [[Sekretari i Përgjithshëm i NATO]]s, [[Javier Solana]], lajmëroi se kishte urdhëruar [[Komandanti Suprem Aleat i Europës|Komandantin Suprem Aleat të Europës]] (SACEUR), Gjeneralin e Ushtrisë Amerikane [[Wesley Clark]], që të "nisë operacionet ajërore në Republikën Federale të Jugosllavisë."<ref name="wp99mar24" /><ref>{{cite press release|title=Press Statement by Dr. Javier Solana, Secretary General of NATO|date=23 mars 1999|publisher=NATO|url=http://www.nato.int/docu/pr/1999/p99-040e.htm}}</ref> Në 24 mars në orën 20:00 NATO nisi fushatën bombarduese kundër Jugosllavisë.<ref>{{cite book|title=The Kosovo Report: Conflict, International Response, Lessons Learned|author=Independent International Commission on Kosovo|year=2000|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-924309-9|url=http://books.google.com/books?id=m3uS1o4IFXEC&pg=PA85}}</ref><ref>{{cite press release|title=Press Statement by Dr. Javier Solana, NATO Secretary General following the Commencement of Air Operations|date=24 mars 1999|publisher=NATO|url=http://www.nato.int/docu/pr/1999/p99-041e.htm}}</ref> Fushata bombarduese e NATOs zgjati nga 24 marsi deri në 11 qershor 1999, duke përfshirë mbi 1,000 avionë që vepronin kryesisht nga bazat në [[Itali]] dhe në aeroplan-mbajtëset të stacionuara në [[AdriatiK]]. Raketat kruiz [[BGM-109 Tomahawk|Tomahawk]] u përdorën gjërësisht, të lëshuara nga avionët, anijet, dhe nëndetëset. Me përjashtim të Greqisë, të gjithë anëtarët e NATOs u përfshinë sadopak. Në mbi dhjetë javet e konfliktit, avionët e NATOs fluturuan mbi 38,000 misione luftimi. Për [[Forcat Ajrore Gjermane]] (''Luftwaffe''), ishte hera e dytë kishte marrë pjesë në një konflikt që prej Luftës së Dytë Botërore pas Luftës së Bosnjes. Qëllimi i paracaktuar i NATOs u përmblodh nga zëdhëndësit e saj si "serbët jashtë, paqeruajtësit brenda, refugjatët të kthehen". Kjo ishte, trupat jugosllave duhej të largoheshin nga Kosova dhe do të zëvendësoheshin nga paqeruajtësit ndërkombëtarë në mëyrë që siguronin që refugjatët shqiptarë të ktheheshin në shtëpi. Fushata u caktua në fillim për shkatërrimin e mbrojtjes ajërore jugosllave dhe shënjestra ushtarake me vlerë të lartë. Nuk shkoi dhe aq mirë në fillim, pasi moti i keq i pengonte shumë misionet. NATO e nënvlerësoi seriozisht faktin se Millosheviçi do të rezistonte: shumë pak në Bruksel mendonin se fushata do të zgjaste më shumë se pak ditë, dhe megjithëse bombardimet fillestare nuk ishin me intensitet të ulët, por nuk e arritën intensitetin e bombardimit të Bagdadit në 1991. [[Skeda:Sremska mitrovica all force.jpg|parapamje|Dëmet pas bombardimit të një depoje armatimi në [[Mitrovica e Sremit|Mitrovicën e Sremit]], [[Serbia|Serbi]].]] Operacionet ushtarake të NATOs ndryshuan thelbësisht në sulmin e njësive tokësore jugosllave, duke goditur shënjestra si tanket dhe artilerinë, ndërkohë që vazhdohej me bombardimin strategjik. Ky aktivitet gjithësesi, ishte shumë i përmbajtur nga politika, pasi çdo shënjestër duhej të aprovoheshte nga të gjithë 19 shtetet anëtare. [[Mali i Zi]] u bombardua në disa raste por NATO eventualisht pushoi së përkrahuri pozicionin e pasigurt të liderit të saj anti-Millosheviç, [[Milo Gjukanoviç]]. Përveç shënjestrave të drejtpërdrejta ushtarake u sulmuan edhe shënjestra që mund ti hynin në dihmë ushtrisë, siç ishin ura përgjatë [[Danubi]]t, fabrika, centrale energjie, shkolla, shtëpi, spitale, impiante telekomunikimi dhe shtabi i përgjithshëm i të majtëve të Jugosllavisë një parti e drejtuar nga gruaja e Millosheviçit dhe kulla e transmetimit të [[Radio Televizioni Serb|RTS]]. Në fillim të majit, një avion i NATOs sulmoi një karvan refugjatësh shqiptarë, duke menduar se ishte një karvan ushtarak jugosllav, duke vrarë rreth 50 njerëz. NATO e pranoi fajin pesë ditë më vonë dhe jugosllavët akuzuan NATOn për sulm me vetëdije ndaj refugjatëve. Një raport i mëvonshëm i hartuar nga [[Gjykata Ndërkombëtare Kriminale për ish Jugosllavinë]] ('''ICTY''') me titull "Raporti Përfundimtar për Prokurorin nga Komiteti i Caktuar për Rishikimin e e Fushatës Bombarduese të NATOs Kundër Republikës Federale të Jugosllavisë"<ref name="ICTYReport">{{cite web|title=Final Report to the Prosecutor by the Committee Established to Review the NATO Bombing Campaign Against the Federal Republic of Yugoslavia|url=http://www.icty.org/sid/10052#IVB4|publisher=UNICTY}}</ref> ku thuhej se "civilët nuk u sulmuan me dashje në këtë incident" dhe se "as ekuipazhi dhe as komandantët nuk treguan të pamatur për të marrë masa parandaluese të cilat do tu hiqnin akuzat kriminale." Në 7 maj, disa bomba të NATOs godasin ambasadën kineze në Beograd, duke vrarë tre gazetarë kinezë dhe duke egërsuar opinionin publik kinez. Shtetet e Bashkuara dhe NATO më vonë kërkuan falje për bombardimin, duke thënë se ishte një gabim i shkaktuar nga një hartë e pasaktë e para shumë viteve. Një tjetër incident ishte masakra e burgut të Dubravës në maj 1999, ku qeveria jugosllave akuzoi për vrasjen e 85 civilëve pas bombardimit nga NATO të kompleksit.<ref name="HRW">{{cite book|title=Under Orders:War Crimes in Kosovo|publisher=UNHCR|isbn=1-56432-264-5|page=244|url=http://books.google.com/books?id=1n8DrZg2rb8C&pg=PA244&lpg=PA244&dq=Dubrava+Prison+massacre&source=bl&ots=DDz3m5wShH&sig=ruQx6R7Ux4BTX4BAVDpmxdf8nfM&hl=en&ei=KrABS9ztJ5L44AbL79mEDA&sa=X&oi=book_result&ct=result&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|author-link=Human Rights Watch}}</ref> Një raport i mëvonshëm i [[Human Rights Watch]] arriti në përfundimin se rreth 19 të burgosur dhe gardianë u vranë nga bombardimi, por që një numër i pasaktë – ndoshta më shumë se 70 shqiptarë – u vranë nga forcat qeveritare serbe në ditët që kaluan pas bombardimit.<ref name="HRW" /> [[Skeda:Нато бомбе изазивале еколошку катастрофу у Новом Саду.jpeg|parapamje|Tymi në [[Novi Sadi|Novi Sad]] pas bombardimeve të NATO's.]] Nga fillimi i prillit, konflikti ishte shumë larg zgjidhjes dhe vendet e NATOs filluan të mendonin seriozisht për operacione tokësore në Kosovë. Kryeministri Britanik [[Tony Blair]] ishte avokat i fortë për sulm me trupa tokësore dhe i bënte presion Shteteve të Bashkuara që të pranonin; qëndrimi i tij i ashpër shkaktoi pak alarm në Uashington pasi forcat amerikane duhej të ishin me të larta në numër në çdo mësymje.<ref name="Marr, Andrew page 550">Marr, Andrew; ''A History of Modern Britain'' (2008 printing); page 550</ref> Presidenti i SHBA-ve [[Bill Clinton]] ishte shumë vendosur për sulm tokësor të drejtuar nga forcat amerikane. Por në vend të kësaj, Clinton autorizoi një operacion të [[CIA]]s për të gjetur metoda destabilizimi për dobësimin e qeverisë jugosllave pa nevojën e trajnimit të UÇK-së.<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/WORLD/europe/9905/24/kosovo.01/|title=CIA reportedly authorized to develop ways to 'destabilize' Yugoslavian government|publisher=CNN|author=Walter Rodgers, Carl Rochelle and Matthew Chance|date=1999-05-24|accessdate=2008-07-22}}</ref> Në të njëjtën kohë, negociatorët [[Finlanda|finlandezë]] dhe [[Rusia|rusë]] nisën të provojnë të bindnin Milloshviçin të tërhiqej. Tony Blair do të urdhëronte 50,000 ushtarë britanikë të bëheshin gati për mësymje tokësore.<ref name="Marr, Andrew page 550" /> Millosheviçi më në fund kuptoi se Rusia nuk do të ndërhynte të mbronte Jugosllavinë pavarësisht retorikës së fortë anti-NATO të Moskës. Kështu që ai pranoi kushtet e ofruara nga ekipit të ndërhyrjes Finlandezo-Rus dhe pranoi një prani ushtarake në Kosovë të drejtuar nga OKB, por me pjesëmarrjen edhe të trupave të NATOs. Forcat speciale norvegjeze [[Hærens Jegerkommando]] dhe [[Forsvarets Spesialkommando]] bashkëpunuan me UÇK-në në mbledhjen informacioneve të inteligjencës. Duke u pregatitur për pushtim në 12 qershor, forcat speciale [[Norvegjia|Norvegjeze]] punuan së bashku me UÇK në zonat malore kufitare me Maqedoninë dhe kryesisht merreshim me zbulim për të monitoruar ngjarjet në Kosovë. Bashkë me forcat speciale britanike, forcat speciale norvegjeze ishin të parat që kaluan kufirin për në Kosovë. Sipas gazetarit të Sky News Keith Graves, norvegjezët ishin futur në Kosovë dz ditë para marshimit të forcave të tjera dhe ishin ndër të parët që u futën në Prishtinë.<ref>{{cite web|url=http://www.vg.no/nyheter/utenriks/artikkel.php?artid=8665264|title=UCK hjalp norsk spesialstyrke|work=NTB|author=Lise Åserud and Gunnar Nyquist|date=1999-06-21|accessdate=2008-10-08|language=No}}</ref> Detyrat e Hærens Jegerkommando dhe Forsvarets Spesialkommando ishte të pastronin rrugën dhe të qetësonin palët serbëve dhe shqiptarëve.<ref>{{cite web|url=http://www.aftenposten.no/english/local/article254448.ece?service=print|title=Norway has forces in Afghanistan|work=Aftenposten English Web Desk|author=Nina Berglund|date=2002-01-08|accessdate=2008-10-08}} (Mentions work in Kosovo / Pristina)</ref><ref>{{cite book|author=Tom Bakkeli|title=Norges Hemmelige Krigere / Norway's secret Warriors|isbn=978-82-489-0722-0|language=No|work=Kagge Forlag|year=2007|accessdate=2008-10-08}}</ref> == Tërheqja e ushtrisë jugosllave dhe futja e [[KFOR]] == Më 3 qershor 1999, Millosheviçi pranoi kushtet e një plani ndërkombëtar paqeje për të ndaluar luftimet, ku në kuvendin kombëtar po pranoheshin propozimet pavarësisht debateve të ashpra dhe përleshjeve me grushta në disa raste.<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/WORLD/europe/9906/03/kosovo.peace.04/|publisher=CNN|title=Milosevic accepts peace plan, Finnish envoy says|date=3 qershor 1999|accessdate=7 maj 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=http://nytimes.com/1999/06/04/opinion/the-kosovo-peace-plan.html|work=The New York Times|title=The Kosovo Peace Plan|date=4 qershor 1999|accessdate=7 maj 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110605034712/http://nytimes.com/1999/06/04/opinion/the-kosovo-peace-plan.html|archive-date=5 qershor 2011|url-status=dead}}</ref> Në 10 qershor [[Komiteti i Atlantikut të Veriut]] ratifikoi marrëveshjen dhe pezulloi operacionet ajërore.<ref>{{cite press release|title=Press statement by NATO Secretary General|publisher=NATO|date=10 qershor 1999|url=http://www.nato.int/kosovo/press/p990610a.htm}}</ref> [[Skeda:990628-M-5696S-025 - U.S. Marines march with local children down street of Zegra, Kosovo.jpg|parapamje|210px|[[Trupat e Marinës së Shteteve të Bashkuara|Marinsat amerikanë]] marshojnë së bashku me fëmijët shqiptarë në rrugët kryesore të [[Zhegra|Zhegrës]], 28 Qershor 1999.]] Më 12 qershor, pasi Millosheviçi pranoi kushtet, misioni i drejtuar nga NATO [[Kosovo Force]] ('''KFOR''') filloi të futej në Kosovë. KFOR ishte pregatitur të kryente operacione luftarake, por në fund, misioni i tij mbeti vetëm paqeruajtja. KFOR ishte i bazuar nën shtabin e [[Allied Rapid Reaction Corps]] (Trupat e Reagimit të Shpejtë Aleate) të komanduara nga Gjeneral Lejtnant [[Mike Jackson]] i [[Ushtria Britanike|Ushtrisë Britanike]]. Ku konsistonte në trupa britanike (një brigadë e ndërtuar nga brigada e IV e blinduar dhe brigada e V e parashutistëve), një brigadë e [[Ushtria Franceze|Ushtrisë Franceze]], një brigadë e [[Ushtria Gjermane|Ushtrisë Gjermane]], të cilat hynë nga perëndimi ndërkohë të gjitha forcat e tjera avancuan nga jugu, me një brigadë e [[Ushtria Italiane|Ushtrisë Italiane]] dhe një brigadë e [[Forcat tokësore të SHBA|Ushtrisë Amerikane]]. Trupat e para të NATOs që u futën në Prishtinë në 12 qershor 1999 ishin forcat speciale [[Norvegjia|Norvegjeze]] FSK [[Forsvarets Spesialkommando]] dhe forcat speciale ajrore [[Mbretëria e Bashkuar|Britanike]] S.A.S. 22 [[Special Air Service]], pavarësisht se trupat ruse ishin të pranishme më parë në aeroportin e Prishtinës. Ushtarët norvegjezë të FSK [[Forsvarets Spesialkommando]] ishin të parat që ranë kontakt me trupat ruse në aeroport. Misioni i FSK ishte të implementonte paqen ndërmjet palëve shqiptare dhe serbe.<ref>{{Cite web|url=http://www.norli.no/webapp/wcs/stores/servlet/ProductDisplay?urlRequestType=Base&catalogId=10051&categoryId=&productId=1085065&errorViewName=ProductDisplayErrorView&urlLangId=-101&langId=-101&top_category=&parent_category_rn=&storeId=10651|title=Kopje e arkivuar|url-status=dead|access-date=9 dhjetor 2014|archive-date=7 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307042943/http://www.norli.no/webapp/wcs/stores/servlet/productdisplay?catalogid=10051&categoryid=&errorviewname=productdisplayerrorview&langid=-101&parent_category_rn=&productid=1085065&storeid=10651&top_category=&urllangid=-101&urlrequesttype=base}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.norli.no/webapp/wcs/stores/servlet/ProductDisplay?urlRequestType=Base&catalogId=10051&categoryId=&productId=286391&errorViewName=ProductDisplayErrorView&urlLangId=-101&langId=-101&top_category=&parent_category_rn=&storeId=10651|title=Kopje e arkivuar|url-status=dead|access-date=9 dhjetor 2014|archive-date=21 prill 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140421051414/http://www.norli.no/webapp/wcs/stores/servlet/ProductDisplay?urlRequestType=Base&catalogId=10051&categoryId=&productId=286391&errorViewName=ProductDisplayErrorView&urlLangId=-101&langId=-101&top_category=&parent_category_rn=&storeId=10651}}</ref><ref>http://www.vg.no/nyheter/utenriks/serbia-og-montenegro/britisk-og-norske-soldater-i-pristina/a/3978724/</ref><ref>http://www.vg.no/nyheter/utenriks/norske-elitesoldater-skamroses/a/6450899/</ref> Kontributi i SHBA, i njohur si Initial Entry Force (Forca Fillestare Hyrëse), u drejtua nga Divizioni i I-rë i Blinduar, i komanduar nga Gjeneral Brigade Peterson, e udhëhequr nga një togë nga Batalioni i II-të dhe nga Regjimenti Parashutisht i 505-të i Këmbësorisë i bashkuar me Forcat Britanike. Të tjera njësi përfshinin Batalionet I dhe II nga Grupi i Forcave Speciale(parashutiste) nga Stuttgarti, Gjermani dhe Fort Carson, Colorado dhe shumë njësi të tjera të Ushtrisë Amerikane të vendosura në Europë dhe SHBA. Forcat fillestare të SHBA e vendosën zonën e veprimit përreth qyteteve të [[Ferizaj]]t, më vonë [[Kampi Bondsteel]], dhe [[Gjilan]], në [[Kampi Monteith|Kampin Monteith]]. [[Skeda:Defense.gov News Photo 990726-A-9985E-012.jpg|parapamje|majtas|200px|Një ushtarë amerikan shoqëron një civil serb pasi iu gjet një armë automatike, 26 Korrik 1999.]] Gjatë mësymjes fillestare, ushtarët e SHBA u përshëndetën nga shqiptarët me brohoritje dhe lule gjatë kohës që KFOR kalonte nëpër fshatra. Megjithëse nuk kishte aspak rezistencë, tre ushtarë amerikanë humbën jetën në aksidente.<ref>Sergeant William Wright&nbsp;— B Company 9th Engineers (17 July 1999); Specialist Sherwood Brim&nbsp;— B Company 9th Engineers (17 July 1999); Private First Class Benjamin McGill&nbsp;— C Company 1st Battalion 26th Infantry (5 August 1995).</ref> Më 1 tetor 1999, përafërsisht 150 parashutistë të SHBA u parashutuan në [[Ferizaj]] si pjesë e Operation Rapid Guardian (Operacioni Gardiani i Shpejtë). Qëllimi i misionit ishte kryesisht për të paralajmëruar Presidentin e Jugosllavisë Sllobodan Millosheviç për aftësinë e shpejtë të veprimit dhe kapacitetet e NATOs në Kosovë. Një ushtar amerikan humbi jetën gjatë uljes pasi parashuta e tij nuk u hap. Më 15 dhjetor 1999, një ushtar amerikan humbi jetën, pasi mjeti [[HMMWV]] ku ai ishte pasagjer ra në një minë. Pas fushatës ushtarake, përfshirja e paqeruajtësve rusë rezultoi shumë e tendosur dhe sfiduese për KFOR. Rusët prisnin të kishin një sektor të pavarur të Kosovës, por u surprizuan kur misioni filloi nën komandën e NATOs. Pa komunikuar paraprakisht ose koordinim me NATOn, paqeruajtësit rusë hynë në Kosovë nga [[Bosnja dhe Hercegovina]] dhe pushtuan [[Aeroporti i Prishtinës|Aeroportin e Prishtinës]] para ardhjes së forcave të NATOs. Gjë e cila rezultoi në [[Incidenti në Aeroportin e Prishtinës|Incidentin në Aeroportin e Prishtinës]] ku dëshira e Komandantit Suprem të NATOs [[Wesley Clark]] ishte të bllokonte pistën e aeroportit me mjete të NATOs, për të parandaluar përforcimet ruse, por u refuzua nga komandanti i KFOR Gjenerali [[Mike Jackson]].<ref name="jackson">{{cite book|title=Soldier|url=https://archive.org/details/soldierautobiogr00jack|first=Jackson|last=Mike|publisher=Transworld Publishers|year=2007|pages=[https://archive.org/details/soldierautobiogr00jack/page/255 255]–275|isbn=978-0-593-05907-4}}</ref> Më 2010, [[James Blunt]] përshkroi në një intervistë se si njësisë së tij i ishte dhënë detyra për sigurimin e Prishtinës gjatë avancimit të forcës paqeruajtëse prej 30,000 trupash dhe se si ushtria ruse ishte futur dhe kishte marrë kontrollin e aeroportit të Prishtinës para se njësia e tij të arrinte. Blunt ndau një pjesë të detyrës e cila mund të rezultonte një incident i dhunshëm ndërkombëtar. Sipas njohurive të Blunt kishte një përballje pa armë me rusët, dhe Komandanti Suprem i NATOs, Wesley Clark, dha urdhra paraprake për ti mposhtur rusët. Ndërkohë që kishte një tërheqje nga Blunt, urdhri u tërhoq nga Gjenerali Jackson, me shprehjen tashmë të famshme, "Nk do ti bëj ushtarët e mi përgjegjës për nisjen e Luftës së Tretë Botërore."<ref>{{cite news|title=Singer James Blunt 'prevented World War III'|publisher=BBC|date=14 nëntor 2010}}</ref> == Reagimet për luftën == Për shkak të ligjeve censuruese të medias, media jugosllave nuk mbulonte ngjarje që ndodhnin në Kosovë, po ashtu edhe sjellja e vendeve ndaj katastrofës humanitare që po ndodhte atje. Kështu që, shumë pak nga publiku jugosllav prisnin ndërhyrjen e NATO, por mendohej gjërësisht se do të arrihej një marrëveshje diplomatike.<ref>{{cite book|last=Judah|title=The Serbs|year=2009|url=https://archive.org/details/serbshistorymyth0000juda_3rdedition|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-15826-7|page=[https://archive.org/details/serbshistorymyth0000juda_3rdedition/page/327 327]}}</ref> === Mbështetësit e luftës === Mbështetja për Luftën e Kosovës dhe, në veçanti, ligjshmëria për fushatën bombarduese të NATOs vinte nga burime të ndryshme. Në një artikull në 2009, David Clark shkruante se "Çdo anëtar i NATO, çdo vend i BE, dhe shumica e fqinjëve të Jugosllavisë, mbështesnin veprimet ushtarake"<ref name="Guardian" /> me deklarata nga liderët [[Bill Clinton]], [[Václav Havel]] dhe [[Tony Blair]] respektivisht e përshkruanin luftën si, "një sulm me tanke dhe artileri mbi një popullsi të pambrojtur liderët e të cilëve kishin pranuar paqen,"<ref>{{cite web|last=Clinton|first=Bill|title=Statement on Kosovo (March 24, 1999)|url=http://millercenter.org/president/speeches/detail/3932|publisher=Miller Center at the University of Virginia}}</ref> "lufta e parë për vlera"<ref name="Guardian">{{cite news|last=Clark|first=David|title=Kosovo was a just war, not an imperialist dress rehearsal|url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2009/apr/16/clark-kosovo-war-crimes|newspaper=The Guardian|date=16 prill 2009|location=London}}</ref> dhe "për të shmangur atë që mund të bëhej një katastrofë humanitare në Kosovë.".<ref>{{cite news|last=Blair|first=Tony|title=Blair: 'We must act – to save thousands of innocent men, women and children'|url=http://www.guardian.co.uk/world/1999/mar/23/balkans.tonyblair|newspaper=The Guardian|date=23 mars 1999|location=London}}</ref> Të tjerë si sekretari i përgjithshëm i OKB [[Kofi Annan]] i cili i quante veprimet e NATO si të drejta<ref name="CAForces">{{cite journal|last=Legault|first=Albert|title=NATO INTERVENTION IN KOSOVO: THE LEGAL CONTEXT*|journal=Canadian Military Journal|date=pranverë 2000|pages=64|url=http://www.journal.forces.gc.ca/vo1/no1/doc/63-66-eng.pdf}}</ref> i cili theksoi se në disa raste përdorimi i forcës është i nevojshëm për të sjellë paqen<ref name="BBC">{{cite news|last=Devenport|first=Mark|title=Kofi Annan's delicate balance|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/special_report/1999/03/99/kosovo_strikes/318104.stm|publisher=BBC|date=13 prill 1999}}</ref> megjithëse [[Kofi Annan|Annan]] tha se "Këshilli duhej të përfshihej në vendimet për përdorimin e forcës."<ref name="BBC" /> Në një raport të [[Komisioni Ndërkombëtar i pavarur në Kosovë|Komisionit Ndërkombëtar të pavarur në Kosovë]], me titull '''The Kosovo Report''',<ref name="KosovoReport">{{cite web|title=The Kosovo Report|url=http://sitemaker.umich.edu/drwcasebook/files/the_kosovo_report_and_update.pdf|publisher=U Michigan|access-date=10 dhjetor 2014|archive-date=8 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140808211326/http://sitemaker.umich.edu/drwcasebook/files/the_kosovo_report_and_update.pdf|url-status=dead}}</ref> i cili zbuloi se: {{quotation|forcat [jugosllave] nisën një fushatë terrori të planifikuar mirë dhe dëbimin e shqiptarëve të Kosovës. Kjo fushatë përshkruhet shpesh si "pastrim etnik", me qëllimin për të larguar shumë, në mos të gjithë, shqiptarët nga Kosova, për të shkatërruar shoqërinë e tyre, dhe përtë parandaluar rikthimin e tyre.}} Ku përfundoi se "ndërhyrja e NATOs ishte ilegale por e nevojshme",<ref name="UMich">{{cite web|title=The Kosovo Report|url=http://sitemaker.umich.edu/drwcasebook/files/the_kosovo_report_and_update.pdf|publisher=U Michigan|pages=2–3, 58–66|access-date=10 dhjetor 2014|archive-date=8 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140808211326/http://sitemaker.umich.edu/drwcasebook/files/the_kosovo_report_and_update.pdf|url-status=dead}}</ref> Një tjetër raport u publikuar nga Zyra e Informacionit dhe e Shtypit të NATOs<ref>{{cite web|last=Kumbaro|first=Dajena|title=THE KOSOVO CRISIS IN AN INTERNATIONAL LAW PERSPECTIVE: SELF-DETERMINATION, TERRITORIAL INTEGRITY AND THE NATO INTERVENTION|url=http://www.nato.int/acad/fellow/99-01/kumbaro.pdf|publisher=NATO Office of Information and Press|date=16 qershor 2001}}</ref> i cili raportoi se, "shkeljet e të drejtave të njeriut në shkallë të gjerë në Kosovë japin një terren të pakundërshtueshëm reference për aspektin humanitar të ndërhyrjes së NATO."<ref>{{cite web|last=Kumbaro|first=Dajena|title=THE KOSOVO CRISIS IN AN INTERNATIONAL LAW PERSPECTIVE: SELF-DETERMINATION, TERRITORIAL INTEGRITY AND THE NATO INTERVENTION|url=http://www.nato.int/acad/fellow/99-01/kumbaro.pdf|publisher=NATO Office of Information and Press|date=16 qershor 2001|page=63}}</ref> Disa kritikë shtojnë se NATO nuk kishte mbështetjen e [[Këshilli i Sigurimit i Organizatës së Kombeve të Bashkuara|Këshillit të Sigurimit të OKB]] që dë të thotë se nuk kishte bazë ligjore, por sipas disa shkollarëve të njohur, "nuk kishte asnjë bazë të sigurtë ligjore për atë veprim, i cili u justifikua."<ref name="CAForces" /> Përveç politikanëve dhe diplomatëve, komentuesit dhe intelektualët po ashtu mbështesnin luftën. [[Michael Ignatieff]] e quajti ndërhyrjen e NATOs një "përgjigjje moralisht e justifikueshme ndaj spastrimit etnik dhe vërshimit të refugjatëve, dhe jo si shkak për vërshimin e emigrantëve"<ref>{{cite journal|last=Mellon|first=James G.|title=Review Essays: Ethics, Diplomacy and Intervention in Kosovo|journal=Journal of Conflict Studies|date=dimër 2001|volume=XXI|issue=2}}</ref> ndërkohë që [[Christopher Hitchens]] tha se NATO ndërhyri vetëm, "kur forcat serbe filluan të dëbimet masive dhe një spastrim etnik me shkallë të gjerë."<ref>{{cite news|last=Hitchens|first=Christopher|title=South Ossetia Isn't Kosovo|url=http://www.slate.com/articles/news_and_politics/fighting_words/2008/08/south_ossetia_isnt_kosovo.html|newspaper=Slate|date=18 gush 2008}}</ref> Duke shkruar tek ''[[The Nation]]'', [[Richard A. Falk]] shkroi se, "fushata e NATO arriti heqjen e forcave ushtarake jugosllave nga Kosova dhe më e rëndësishmja largimin e njësive paraushtarake dhe policore serbe".<ref>{{cite news|last=Falk|first=Richard|title=Kosovo Revisited|url=http://www.thenation.com/article/kosovo-revisited|newspaper=The Nation|date=22 mars 2000}}</ref> === Kritikët e luftës === Disa kritikuan ndërhyrjen e NATO si shmangie taktike politike, pasi erdhi direkt pas [[Skandali Levinski|skandalit të Monica Lewinsky]], duke nënvizuar se media amerikane zëvendësoi vëmendjen tek lufta.<ref name="Foerstel">[http://books.google.com/books?id=HorHFYH0NsoC&pg=PA132&lpg=PA132&dq=Who+tied+the+lewinski+scandal+to+the+Kosovo+war?&source=bl&ots=fbLzfRczrr&sig=MkE8rIfEEy2EyPqFuwngtmSojxs&hl=en&ei=qx47TYXbKY36swOA_bzVAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CB0Q6AEwAQ#v=onepage&q&f=false From Watergate to Monicagate: ten controversies in modern journalism and media] By Herbert N. Foerstel, pg 131–135.</ref> Gjithashtu, disa theksojnë se para bombardimit, në vend që të ishte një konflikt i përgjakshëm, UÇK nuk përfshi në luftën civile ndaj forcave jugosllave dhe se shifrat e të vrarëve (përfshirë edhe shqiptarët) u rritën pas ndërhyrjes së NATO.<ref name="Foerstel" /> Gjithësesi, mungesa e luftës nuk do të thoshte se kishte paqe mes serbëve dhe shqiptarëve, siç kanë theksuar burime të tjera, duke cituar vdekjen e 1,500 shqiptarëve dhe dëbimin e 270,000 të tjerëve para ndërhyrjes së NATO<ref name="Guardian" /> dhe represionin dramatik të popullsisë shqiptare<ref>{{cite web|title=The Kosovo Report|url=http://sitemaker.umich.edu/drwcasebook/files/the_kosovo_report_and_update.pdf|publisher=U Michigan|pages=12–13, 18|access-date=10 dhjetor 2014|archive-date=8 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140808211326/http://sitemaker.umich.edu/drwcasebook/files/the_kosovo_report_and_update.pdf|url-status=dead}}</ref> pavarësisht ndryshimeve kushtetuese të regjimit<ref name="CNN">{{cite news|title=Milosevic accused of 'apartheid'|url=http://articles.cnn.com/2002-02-18/world/milosevic.address_1_yugoslav-leader-mahmut-bakalli-kosovar-albanians?_s=PM:WORLD|publisher=CNN|date=18 shkurt 2002}}{{Lidhje e thyer}}</ref> të Millosheviçit që impononte një "aparteid" në Kosovë.<ref name="CNN" /><ref>{{cite news|title=Horrors of Kosovo revealed|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/551875.stm|publisher=BBC|date=6 dhjetor 1999}}</ref> Presidenti i SHBA Clinton dhe administrata e tij u akuzuan se kishin rritur numrin e të vrarëve shqiptarë nga forcat shtetërore serbe.<ref>{{cite news|author=Phyllis Schlafly|date=1999-10-19|title=Numbers Game in Kosovo|work=[[Washington Times]]}}</ref> Pas bombardimit të ambasadës kineze në Beograd, Kryeministri kinez Jiang Zemin tha se SHBA po përdorte superioritetin ekonomik dhe ushtarak për të rritur progresivisht influencën në vende të tjera. Liderët kinezë e quajtën fushatën e NATO një precedent i agresionit lakuriq, një formë e re e kolonializmit, një luftë agresive e pabazë në moral dhe ligj. U pa si një komplot i SHBA për të shkatërruar Jugosllavinë, të zgjerohej në lindje dhe të kontrollojë të gjithë Europën.<ref name="Frederking2007">{{cite book|last=Frederking|first=Brian|title=The United States and the Security Council: Collective Security Since the Cold War|url=http://books.google.com/books?id=kzNFT_7HcR4C&pg=PA148|accessdate=17 shkurt 2014|year=2007|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-77076-7|page=148}}</ref> [[Karta e Kombeve të Bashkuara]] nuk lejon ndërhyrjet ushtarake në vende të tjera sovrane me disa përjashtime të cilat, në përgjithësi, duhej të vendoseshin nga Këshilli i Sigurimit të OK; kjo çështje ligjore provoi të ishte kontroverse ndërmjet shumë<ref name="CAForces" /><ref name="KosovoReport" /><ref name="UMich" /> shkollarëve ligjorë të cilët debatojnë se megjithëse Lufta e Kosovës ishte ilegale, ishte sërisht e drejtë. Çështja u soll në Këshillin e Sigurimit të OKB nga Rusia, në një projekt-rezolutë e cila, ''inter alia'', do të konfirmote "se përdorimi i forcës nga vetëm një palë konstituon në një shkelje flagrante të Kartës së Kombeve të Bashkuara". [[Kina]], [[Namibia]], dhe [[Rusia]] votuan për rezolutën, anëtarët e tjerë dolën kundër, kështu që dështoi.<ref>{{cite web|url=http://www.un.org/News/Press/docs/1999/19990326.sc6659.html|date=1999-03-26|publisher=United Nations|title=Security Council Rejects Demand for Cessation of Use of Force Against Federal Republic of Yugoslavia}}</ref> Lufta la shumë të vrarë. Që prej marsit 1999, luftimet dhe shënjestrimi i ndërtesave civile la rreth 1,500–2,000 civilë dhe luftëtarë të vrarë.<ref name="HRW1">{{cite web|url=http://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/undword-03.htm|title=Under Orders: War Crimes in Kosovo|publisher=[[Human Rights Watch]]}}</ref> Numri përfundimtar i të vrarëve nuk është isigurtë për çdo palë. == Humbjet == === Humbjet civile === Në qershor të vitit 2000, [[Kryqi i Kuq dhe Gjysmëhëna e Kuqe|Kryqi i Kuq]] raportoi për 3,368 civilë (2,500 shqiptarë, 400 serbë, dhe 100 romë) ende të humbur, afërsisht një vit pas konfliktit.<ref name="BBC-missing">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/781310.stm|publisher=BBC|title=3,000 missing in Kosovo|date=2000-06-07}}</ref> Një studim i kërkuesve të [[Center for Disease Control and Prevention]] (Qëndra e Kontrollit dhe Parandalimit të Sëmundjeve) në [[Atlanta]], Gjeorgjia publikoi në vitin 2000 në një gazetë mjekësore [[the Lancet]] se ka pasur rreth "12,000 të vdekur në të gjithë popullsinë" të cilat kanë si shkak luftën.<ref>{{cite web|url=http://pdf.thelancet.com/pdfdownload?uid=llan.355.9222.original_research.1004.1&x=x.pdf|format=PDF|title=Casualties in Kosovo|work=[[The Lancet]]|date=2000-06-24|access-date=11 dhjetor 2014|archive-date=16 prill 2005|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20050416071947/http://pdf.thelancet.com/pdfdownload?uid=llan.355.9222.original_research.1004.1&x=x.pdf|url-status=dead}}</ref> Ky numër u arrit gjatë vëzhgimit të 1,197 shtëpive nga shkurti 1998 deri në qershor 1999. 67 nga 105 vdekje të raportuara në popullsinë e përgjithshme kishin si shkak [[Trauma fizike|trauma]] të shkaktuara nga lufta, nga kjo del shifra e 12,000 të vdekurve nëse zbatohet kjo shkallë vdekshmërie në të gjithë popullsinë e Kosovës. Shkalla më e lartë e vdekshmërisë ishte te meshkujt nga 15 deri 49 vjeç (5,421 viktima të luftës) si edhe për meshkujt mbi 50 vjeç (5,176 viktima). Për personat nën 15, përafërsisht 160 viktima për meshkujt dhe 200 për femrat. Për femrat nga 15–49 vjeç rreth 510 viktima; më të mëdhaja se 50 vjeç rreth 541 viktima. Autorët gjithashtu shkruan se nuk mund të ndahen humbjt civile nga ato ushtarake pasi u kryen shumë vrasje ndaj njerëzve të paarmatosur. Në një studim të vitit 2008 nga Humanitarian Law Center (Qëndra Ligjore Humanitare), Komisionit Ndërkombëtar të Njerëzve të Humbur, dhe Komisionit të Njerëzve të Humbur të Serbisë bënë një listë emër për emër për viktimat gjatë dhe pas luftës. Sipas Librit të Kujtimit të Kosovës, 13,421 njerëz u vranë në Kosovë gjatë konfliktit, nga 1 janari 1998 deri në dhjetor 2000. Nga ajo shifër, 10,533 ishin shqiptarë, 2,238 serbë, 126 romë, 100 boshnjakë dhe të tjerë.<ref name="kosovomemorybook">{{cite web|publisher=The Kosovo Memory Book|url=http://www.kosovomemorybook.org/?page_id=2884&lang=de|title=Public review of data on victims, killed and missing – Presentation in Belgrade|accessdate=21 qershor 2012}}</ref> ==== Civilët e vrarë nga sulmet ajrore të NATO ==== Jugosllavia raportoi se sulmet e NATOs shkaktuan nga 1,200 deri në 5,700 të vrarë. Sekretai i Përgjithshëm i NATOs Lord Robertson, shkroi se pas luftës "numri i saktë i të vrarëve nuk do të njihet kurrë me saktësi" por gjithashtu ai i dha disa shifra të dhëna nga një raport i [[Human Rights Watch]] si përafrimi më i saktë. Ky raport numëronte nga 488 deri në 527 civilë të vrarë (90 deri në 150 prej tyre u vranë nga përdorimi i bombave thërrmuese) në 90 incidente të ndryshme, më i keqi nga të cilat ishte rasti i 87 shqiptarëve refugjatë në afërsi të [[Korisha|Korishës]].<ref>{{cite web|url=http://www.nato.int/kosovo/repo2000/conduct.htm#TopOfPage|title=Kosovo One Year On: Achievement and Challenge, by Lord Robertson of Port Ellen, Secretary General of NATO|publisher=[[NATO]]|date=mars 2000}}</ref> Sulmet në Kosovë ishin në përgjithësi më shumë vdekjeprurëse për shkak të situatës ngatërruese me lëvizjet e shumta të refugjatëve, vetëm një e treta e incidenteve numëronin më shumë se gjysmën e viktimave.<ref>{{cite web|url=http://www.hrw.org/reports/2000/nato/index.htm#TopOfPage|title=Civilian Deaths in the NATO Air Campaign|publisher=[[Human Rights Watch]]|date=shkurt 2000}}</ref> ==== Civilët e vrarë nga forcat jugosllave ==== [[Skeda:RCMP in Kosovo.jpg|parapamje|Oficerë të policisë kanadeze duke hetuar për një [[Varri masiv|varr masiv]], në prani të Marinsave amerikanë.]] Numra të ndryshëm janë dhënë për vrasjet e shkaktuara nga forcat jugosllave përgjatë viteve. Rreth 800,000 shqiptarë të Kosovës u dëbuan dhe rreth 7,000 deri në 9,000 u vranë, sipas ''[[The New York Times]]''.<ref>{{cite news|work=The New York Times|url=http://www.nytimes.com/2006/07/10/world/europe/10iht-serbia.2166700.html|author=Marlise Simons|title=Tribunal focuses on Serbia's Kosovo war|accessdate=2 janar 2013|date=1969-12-31}}</ref> [[USA|Departamenti Amerikan i Shtetit]] numëron rreth 10,000 të vrarë, e cila citoi abuzimet e të drejtave të njeriut si shkaku kryesor i sulmimit të Jugosllavisë.<ref name="state.gov-ethnic">{{cite web|url=http://www.state.gov/www/global/human_rights/kosovoii/homepage.html|title=Ethnic Cleansing in Kosovo: An Accounting|publisher=[[U.S. Department of State]]}}</ref> Ekspertët statistikorë që punonin për [[Gjykata Ndërkombëtare Kriminale për ish Jugosllavinë|Gjykatën Ndërkombëtare Kriminale për ish Jugosllavinë]] ('''ICTY''') raportojnë për një numër total të vrarësh prej rreth 10,000 njerëzish.<ref>{{citeweb|url=http://shr.aaas.org/kosovo/icty_report.pdf|format=PDF|title=Killings and Refugee Flow in Kosovo|date=2002-01-03}}</ref> Eric Fruits, profesor i Universitetit Shtetëror të Portland, debatoi se analizat e ekspertëve janë bazuar në të dhëna me gabime dhe se asnjë prej përfundimeve të tyre nuk mbështetet nga ndonjë analizë statistike.<ref>{{Cite web|url=http://pdx.academia.edu/documents/0035/5846/ICTY_Fruits_expert_report_final_080203.pdf|title=Expert Report to the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia, Milutinovic et al., Case No. IT-05-87 PT|url-status=dead|access-date=11 dhjetor 2014|archive-date=15 qershor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100615111726/http://pdx.academia.edu/documents/0035/5846/ICTY_Fruits_expert_report_final_080203.pdf}}</ref> ;Varret masive të njohura:<ref>{{cite web|url=http://english.aljazeera.net/news/europe/2010/05/201051082239918404.html|title=Serbia uncovers 'Kosovo mass grave'|publisher=Al Jazeera English|date=10 maj 2010|accessdate=2012-05-06}}</ref> * Në 2001, 800 trupa ende të paidentifikuar u gjetën në gropa në një terren stërvitor të policisë jashtë Beogradit dhe në lindje të Serbisë. * Të paktën 700 trupa u zbuluan në një varr masiv i gjendur në një kompleks të një njësie policore speciale anti-terroriste në periferi të Batajnicës. * 77 trupa u gjetën në qytetin lindor të Serbisë Petrovo Selo. * 50 trupa u gjetën në qytetin perëndimor të Serbisë Peručac. === Humbjet e NATO === [[Skeda:F16 equipment and F117 fragments.jpg|parapamje|majtas|upright|Pajisjet e një piloti avioni [[General Dynamics F-16 Fighting Falcon|F-16C]] dhe pjesë të avionit [[Lockheed F-117 Nighthawk|F-117A]] të rrëzuar në Serbi më 1999 të ekspozuar në [[Muzeu i Beogradit|muzeun e Beogradit]].]] Humbjet ushtarake të [[NATO]]s ishin të ulëta. Sipas raporteve zyrtare, aleanca nuk pësoi asjnë të vdekur si shkak i luftimeve direkte. Gjithësesi, në orët e para të mëngjesit të 5 majit, një helikopter ushtarak amerikan [[AH-64 Apache]] u rrëzua afër kufirit mes Shqipërisë dhe Serbisë.<ref name="NATOlosses">{{Cite web|url=http://www.aeronautics.ru/official/losthelicopters.htm|title=Officially confirmed/documented NATO helicopter losses|url-status=dead|access-date=15 dhjetor 2014|archive-date=23 shkurt 2001|archive-url=https://web.archive.org/web/20010223043114/http://www.aeronautics.ru/official/losthelicopters.htm}}</ref> Një tjetër helikopter amerikan [[AH-64 Apache]] u rrëzua 64&nbsp;km larg Tiranës, shumë afër kufirit Shqipëri/Kosovë.<ref name="Apache">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/335709.stm|title=Two die in Apache crash|publisher=BBC|date=1999-05-05}}</ref> Të dy pilotët amerikanë të helikopterit ndërruan jetë në atë incident. Ata ishin të vdekurit e vetëm të NATOs gjatë luftës, sipas deklaratave zyrtare të NATOs. Pati disa të vdekur pas luftës, kryesisht për shkak të minave të tokës. Gjatë luftës, aleanca raportoi humbjen e patë të një avioni ''stealth'' (i padukshëm nga radari) i [[USAF]] (një [[F-117 Nighthawk]]), i vetmi rast ku një avion i tillë është rrëzuar në luftime.<ref>{{cite web|url=http://www.airpower.maxwell.af.mil/airchronicles/apj/apj02/sum02/lambeth.html|title=Kosovo and the Continuing SEAD Challenge|accessdate=30 tetor 2006|author=Benjamin S. Lambeth|date=2006-06-03|work=Aerospace Power Journal|publisher=[[United States Air Force]]|quote="On the fourth night of air operations, an apparent barrage of SA-3s downed an F-117 at approximately 2045 over hilly terrain near Budanovci, about 28 miles northwest of Belgrade- marking the first combat loss ever of a stealth aircraft."|archive-date=10 tetor 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061010133641/http://www.airpower.maxwell.af.mil/airchronicles/apj/apj02/sum02/lambeth.html|url-status=dead}}</ref> Më tej një avion luftarak [[F-16]] u rrëzua afër qyteti të [[Šabac]]t dhe 32 UAV (mjeta ajërore pa pilot) nga vende të ndryshme u rrëzuan.<ref>{{Cite web|url=http://www.muzejrv.mod.gov.rs/|title=Kopje e arkivuar|access-date=15 dhjetor 2014|archive-date=27 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210227001432/http://www.muzejrv.mod.gov.rs/|url-status=dead}}</ref> Mbetjet e UAV-ve të rrëzuara jepeshin në televizionet e Serbisë gjatë luftës. Disa burime amerikane tregojnë për një tjetër F-117A të dëmtuar rëndë, dhe megjithëse u kthye vetë në bazë, ai avion nuk fluturoi më.<ref>{{cite web|url=http://www.pogo.org/m/dp/dp-fa22-Riccioni-03082005.pdf|format=PDF|last=Riccioni|first=Everest E., Colonel, USAF, retired|title=Description of our Failing Defense Acquisition System|date=2005-03-08|work=Project on government oversight|access-date=15 dhjetor 2014|archive-date=16 tetor 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20051016233746/http://www.pogo.org/m/dp/dp-fa22-Riccioni-03082005.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>[http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AT&p_theme=at&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EADA4695E8E4162&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM#profF-117 "Damage said attributed to full moon."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110609004521/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=AT&p_theme=at&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EADA4695E8E4162&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM#profF-117 |date=9 qershor 2011 }} ''Nl.newsbank.com,'' 6 May 1999</ref> Avionë [[A-10 Thunderbolt]] u raportuan si humbje, me dy të rrëzuar<ref name="ejection-history1">{{cite web|url=http://www.ejection-history.org.uk/Aircraft_by_Type/A-10_Thunderbolt_II.htm|title=A-10 Thunderbolt II|publisher=Ejection-history.org.uk|accessdate=2012-02-20|archive-date=19 janar 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120119090754/http://www.ejection-history.org.uk/Aircraft_by_Type/A-10_Thunderbolt_II.htm|url-status=dead}}</ref> dhe dy të tjerë të dëmtuar.<ref name="ejection-history1" /> Tre ushtarë amerikan në një [[Humvee]] në një patrullë rutinë u kapën nga Forcat Speciale Jugosllave në kufirin me [[Maqedonia|Maqedoninë]].<ref name="John Pike">{{cite web|author=John Pike|url=http://www.globalsecurity.org/military/ops/allied_force.htm|title=Operation Allied Force|publisher=Globalsecurity.org|accessdate=2012-02-28}}</ref><ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/daily/april99/soldiers040299.htm 'We're Trapped . . . We Can't Get Out']. The Washington Post, 2 April 2014</ref> === Humbjet ushtarake jugosllave === [[Skeda:Bosnia mig29.jpg|parapamje|Mbetjet e një avioni luftarak jugosllav [[Mikojan MiG-29|MiG-29]] të rrëzuar më 27 mars 1999, jashtë qytetit [[Ugljevik]], [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnje dhe Hercegovinë]].]] [[Skeda:Destroyed-t-55-tank-Kosovo.jpg|parapamje|majtas|Një Tank serb i shkatërruar afër [[Prizreni|Prizrenit]].]] NATO nuk lëshoi asnjë deklaratë mbi humbjet në njerëz nga ana e serbëve. Sipas autoriteteve jugosllave 462 ushtarë u vranë dhe 299 u plagosën nga sulmet ajërore të NATO.<ref name="syzlgikbtgfzp1999">{{cite book|url=http://books.google.com/?id=-OhPTJn8ZWoC&pg=PA323&lpg=PA323&dq=civilian+deaths+in+1999+bombing|title=The Kosovo Conflict and International Law: An Analytical Documentation 1974–1999|first=Heike|last=Krieger|accessdate=2009-04-19|page=323|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-80071-6|year=2001}}</ref> Emrat e të vrarëve jugollavë u shënuan në një "libër kujtimi". Përsa i përket pajisjeve ushtarake, NATO shkatërroi rreth 50 avionë jugosllavë duke përfshirë 6 [[MiG-29]] të shkatërruara në luftime ajër-ajër. Disa G-4 Super Galeb u shkatërruan që në strehën e tyre nën bunker pas një zjarri të shkaktuar nga një bombë anti-bunker. Në fund të luftës, NATO zyrtarisht raportoi se ka shkatërruar 93 tanke jugosllave. Jugosllavia pranonte vetëm 3 tanke të shkatërruar. Shifrat më vonë u verifikuan nga inspektorët Europianë kur Jugosllavia iu bashkua marrëveshjes së Dejtonit, duke llogaritur numrin e tankeve atëherë dhe gjatë inspektimit në 1995. NATO raportoi se Ushtria Jugosllave humbi 93 tanke ([[M-84]] dhe [[T-55]]), 132 APC (transportues personeli të blinduar ose Autoblinda), dhe 52 copë artilerie.<ref name="one-six-one.fifthinfantrydivision.com">{{cite web|url=http://one-six-one.fifthinfantrydivision.com/airpwr.htm|title=Kosovo Coverup|publisher=One-six-one.fifthinfantrydivision.com|date=2000-05-15|accessdate=2012-05-06}}</ref> Shumë burime i kundërshtonin këto shifra duke thënë se një pjesë e tankeve ishin karrema prej kartoni ose tanke të luftës së dytë botërore të përdorur si shënjestra. Vetëm mbrojtja kundër-ajërore nuk u prek për të mos u rrezikuar pasi avionët e NATOs shpesh sulmonin në lartësi të sigurta prej 5,000 m. Gjithësesi, humbjet më të rënda për Ushtrinë Jugosllave ishte infrastruktura e dëmtuar dhe e shkatërruar. Pothuaj të gjitha bazat ajërore ushtarake dhe pistat ajërore (Batajnicë, Ladevci, Aeroporti Sllatina, Golubovci dhe Aeroporti i Gjakovës) dhe shumë ndërtesa ushtarake dhe komplekse të shkatërruara dhe të dëmtuara rëndë. Përveç këtyre edhe industria e mbrojtjes u dëmtua rëndë ([[Utva]], fabrika [[Zastava Arms]], qëndra riparuese e forcave ajërore Moma Stanojlović, qëndrat riparuese në Čačak dhe Kragujevac). Moreover, në përpjekje për të dobësuar Ushtrinë Jugosllave, NATO shënjestroi edhe disa komplekse të rëndësishme civile (rafineria e naftës në Pančevo,<ref>{{cite web|url=http://www.davidbudbill.com/jme14.html|title=NATO BOMBS LEAVE TOXIC SLOUGH|work=Washington Post|access-date=15 dhjetor 2014|archive-date=25 janar 2001|archive-url=https://web.archive.org/web/20010125073100/http://www.davidbudbill.com/jme14.html|url-status=dead}}</ref> rafineria e naftës në Novi Sad, ura, hekurudha, etj.) === Humbjet e UÇK === [[Skeda:UCKmartyrsofks1999.JPG|parapamje|Memoriali i [[Ushtria Çlirimtare e Kosovës|UÇK]]-së në Smirë, Kosovë.]] Humbjet e Ushtrisë Çlirimtarë të Kosov[s ishin të vështirë për tu llogaritur. Sipas shumë raporteve rreth 1,000 të vrarë në rradhët e UÇK-së. Vështirësitë rriteshin në llogaritjen e shifrave të sakta. Gjërat komplikoheshin pasi ishte e vështirë të përcaktohej se cili ishte anëtar i UÇK dhe kush jo pasi e gjithë popullsia shqiptare e mbështeste luftën e tyre dhe shumë bashkoheshin edhe pa pasur një uniformë ushtarake të përshtatshme. Për shembull, jugosllavët konsideronin çdo shqiptar të armatosur si anëtar të UÇK, pavarësish se mund të ishte një punonjës i armatosur me leje. Edhe për shkak të diferencës së madhe në armatim dhe numër me jugosllvët, UÇK detyrohej të bënte luftë guerrilase dhe në zona informale dhe shpesh luftëtarë mund të jenë vrarë por nuk janë raportuar pasi nuk kishin mjete identifikimi. === Pasojat === Brenda tre javësh, mbi 500,000 shqiptarë u kthyen në shtëpi. Nga nëntori 1999, sipas [[UNHCR]], 848,100 nga 1,108,913 refugjatë u kthyen. Sipas censusit jugosllav të 1991 kishte rreth 194,190 serbë dhe 45,745 romë në Kosovë.<ref name="Political Parties of Eastern Europe">{{cite book|last=Bugajski|first=Janusz|title=Political Parties of Eastern Europe: A Guide to Politics in the Post-Communist Era|year=2002|publisher=The Center for Strategic and International Studies|location=New York|isbn=1-56324-676-7|page=479|url=http://books.google.co.uk/books?id=9gGKtLTQlUcC&printsec=frontcover&dq=Political+Parties+of+Eastern+Europe:+A+Guide+to+Politics+in+the+Post&hl=en&sa=X&ei=9aJUUebACILM0QWwpIC4Bg&ved=0CDIQ6AEwAA}}</ref> Sipas [[Human Rights Watch]], 200,000 serbë dhe mijëra romë ikën nga Kosova gjatë dhe pas lufte.<ref>{{cite web|url=http://hrw.org/english/docs/2004/03/18/serbia8129.htm|title=Kosovo/Serbia: Protect Minorities from Ethnic Violence|publisher=[[Human Rights Watch]]}}</ref> Sipas disa shifrave të tjera nga Kosova ikën 164,000 serbë por pas rikthimit të qetësisë nga KFOR një pjesë u kthyen.<ref>[http://www.hrw.org/en/reports/1999/08/01/abuses-against-serbs-and-roma-new-kosovo Abuses against Serbs and Roma in the New Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129014620/http://www.hrw.org/en/reports/1999/08/01/abuses-against-serbs-and-roma-new-kosovo |date=29 nëntor 2014 }}, Human rights watch</ref> == Krimet e luftës == {{Main|Krimet e Luftës në Kosovë|Shkatërrimi i trashëgimisë shqiptare në Kosovë}} === Krimet e luftës nga serbët === Qeveria e Serbisë ka bërë shumë pak për tu përballur me serbët të akuzuar për krime lufte; bashkëpunimi me [[Gjykata Ndërkombëtare Kriminale për ish Jugosllavinë|Gjykatën Ndërkombëtare Kriminale për ish Jugosllavinë]] ende "quhet si detyrim stresues, çmim i nevojshëm për tu futur në Bashkimin Europian".<ref>{{cite news|url=http://www.balkaninsight.com/en/article/uncomfortable-truths-war-crimes-in-the-balkans|title=Uncomfortable Truths: War Crimes in the Balkans|date=16 nëntor 2011|work=Balkan Insight|accessdate=1 prill 2013}}</ref> Presidenti Jugosllav [[Sllobodan Millosheviç]], bashkë me [[Milan Milutinović]], [[Nikola Šainović]], [[Dragoljub Ojdanić]] dhe [[Vlajko Stojiljković]] u akuzuan nga ICTY për krime kundër njerëzimit dhe duke përfshirë vrasje, zhvendosje me forcë, deportim, dhe "persekutim për shkaqe politike, rraciale dhe fetare". Në 2001, Presidenti [[Vojsllav Koshtunica]] "luftoi me dhëmbë e me thonj" kundër përpjekjeve për të vënë Milloshviçin para një gjykate ndërkombëtare por nuk mundi ta parandalonte këtë gjë pas daljes në skenë të provave të tmerrshme të luftës.<ref>{{cite book|last=Judah|first=Tim|title=The Serbs|url=https://archive.org/details/serbshistorymyth0000juda_3rdedition|edition=3rd|year=2009|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-15826-7|page=[https://archive.org/details/serbshistorymyth0000juda_3rdedition/page/346 346]}}</ref> Në tetor 2003, u shtuan akuzat për ish-shefin e shtabit të forcave të armatosura [[Nebojša Pavković]], ish-komandantin e truave të ushtrisë [[Vladimir Lazarević]], ish oficerin e policisë [[Vlastimir Đorđević]], dhe [[Sreten Lukić]]. Të gjithë u akuzuan për krime kundër njerëzimit dhe thyerje të ligjeve dhe rregullave të luftës. Më vonë, [[Gjykata Ndërkombëtare Kriminale për ish Jugosllavinë]] e [[OKB]]-së (ICTY) zbuloi ligjërisht se Serbia "përdor(i) dhunën dhe terrorin për të larguar me forcë shqiptarët e Kosovës nga shtëpitë e tyre përtej kufirit, në mënyrë që autoritet të merrnin kontrollin mbi Kosovën ... Kjo fushatë u drejtua nga Ushtria dhe forcat policore (MUP) të Ministrisë së Brendshme nën kontrollin e RFJ dhe autoriteteve serbe, të cilat ishin përgjegjëse për dëbimet masive të civilëve shqiptarë nga shtëpitë e tyre, po ashtu edhe incidente vrasjesh, sulme seksuale, dhe shkatërrimit me dëshirë të xhamive."<ref name="Five Senior Serb Officials Convicted">{{cite news|title=Five Senior Serb Officials Convicted of Kosovo Crimes, One Acquitted|url=http://www.icty.org/sid/10070|accessdate=1 prill 2013|publisher=[[International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia]]|date=26 shkurt 2009}}</ref><ref>[http://www.beepworld.de/members/pashtriku/barbaret.htm Barbarët e fundshekullit XX!] - Sheradin BERISHA , 28.04.2007</ref> <gallery> Skeda:Defense.gov News Photo 990521-F-5920L-006.jpg|Kamp refugjatësh në [[Fier]], Shqipëri. Skeda:Perdhunimfemrerroba....jpg|Përdhunimet nga [[Doktrina e shenjtë serbe]]. Skeda:War in kosovo 1999 2.jpg|Rrënojat e [[Pazari i vjetër, Gjakovë|Çarshisë së Madhe në Gjakovë]], e rrënuar nga ushtria serbe 1999, me [[Xhamia e Hadumit|Xhaminë e Hadumit]] në sfond. </gallery> {{Historia e Kosovës}} === Krimet e luftës nga shqiptarët === ICTY po ashtu niveloi akuzat duke akuzuar anëtarët e UÇK-së [[Fatmir Limaj]], [[Haradin Bala]], [[Isak Musliu]], dhe [[Agim Murtezi]] për krime kundër njerëzimit. Ata u arrestuan më 17 dhe 18 shkurt 2003. Akuzat Agim Murtezit u rrëzuan menjëherë për shkaë të një ngatërrese në identitet, ndërkohë që Fatmir Limaj u lirua nga të gjitha akuzat në 30 nëntor 2005 dhe u la i lirë. Akuzat ishin në lidhje me kampin e burgut të drejtuar nga të akuzuarit në Llapushnik nga maji deri në korrik të 1998. Në 2008, [[Carla Del Ponte]] publikoi një libër ku aludonte se, në fund të luftës në 1999, shqiptarët e Kosovës trafikonin organe të serbëve nga një fshat në Shqipëri.<ref>{{cite news|last=Champion|first=Marc|url=http://online.wsj.com/article/SB120812796372611429.html?mod=googlenews_wsj|title=Horrors Alleged in Kosovo|work=Wall Street Journal|date=2008-04-14|accessdate=2012-05-06}}</ref> ICTY dhe Gjykata Serbe e Krimeve të Luftës po hetojnë mbi historitë e shkruara në një libër artistik, por ende asnjë provë nuk ka dalë në dritë. Në mars 2005, një gjykatë e OKB-së akuzoi Kryeministrin e Kosovës [[Ramush Haradinaj]] për krime kundra serbëve. Në 8 mars, ai dha dorëheqjen me dëshirën e tij për tju përgjigjur akuzave në gjykatë. Haradinaj, një shqiptar etnik, ishte komandant i cili drejtoi njësitë e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe u votua Kryeministër në zgjedhjet parlamentare në dhjetor 2004. Haradinaj u lirua nga të gjitha akuzat bashkë me të gjithë bashkëluftëtarët të UÇK [[Idriz Balaj]] dhe [[Lahi Brahimaj]]. Zyra e prokurorit e apeloi çështjen por përsëri të tre u liruan nga akuzat në 29 nëntor 201.<ref name="Haradinaj cleared">{{cite news|title=Kosovo ex-PM Ramush Haradinaj cleared of war crimes|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-20536318|accessdate=29 nëntor 2012|publisher=BBC News|date=29 nëntor 2012}}</ref> === Krimet e luftës nga NATO === Qeveria jugosllave dhe disa gruper presioni ndërkombëtare (si [[Amnesty International]]) thoshin se NATO kishte kryer krime lufte gjatë konfliktit, ku veçohej bombardimi i selisë së televizionit serb në Beograd në 23 prill 1999, ku u vranë 16 njerëz dhe u plagosën 16 të tjerë. Sian Jones nga Amnesty tha se, "Bombardimi i selisë së televizionit shtetëror serb ishte një sulm i qëllimshëm ndaj një objekti civil ndaj dhe konsiderohet si krim lufte".<ref>[http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5iI-Ix5tQ59McTX8NyBF1R120X4dAD97O8IRO0 Amnesty: NATO bombing of Serbian TV 'war crime']{{Lidhje e vdekur}}</ref> Gjithësesi, në një raport të mëvonshëm të ICTY me titull '''Raporti përfundimtar për Prokurorinë nga Komiteti i Ngritur për të Rishikuar Fushatën Bombarduese të NATOs ndaj Republikës Federale të Jugosllavisë''' ishte i njëjtë me versionin e dhënë nga NATO mbi sulmin, duke shkruar "Sulmi kishte si qëllim shkatërrimin e rrjetitr të komunikimit, dhe është ligjërisht e pranueshme" dhe se, "NATO nuk e sulmoi ndërtesën për qëllime propagande por aksidentale pasi qëllimi ishte shkatërrimi i sistemit të komandimit, aparatin që mbante në fuqi Millosheviçin."<ref name="ICTYReport" /> In regards to civilian casualties, it further stated that though they were, "unfortunately high, they do not appear to be clearly disproportionate."<ref name="ICTYReport" /> ==Reagimet ndërkombëtare mbi ndërhyrjen e NATO's== ===Afrika=== * {{LBY}} – Lideri Libian Jamahiriya, [[Muammar Gaddafi]] e kundërshtoi fushatën dhe i bënte thirrje liderëve botërorë të mbështeste të drejtën e ligjshme të Jugosllavisë për të mbrojtur liritë dhe integritetin e saj territorial nga një agresion i mundshëm.'<ref name="news.bbc.co.uk">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/303446.stm|publisher=BBC News|title=Nato air strikes – the world reacts|date=1999-03-25}}</ref> ===Azia=== * {{KHM}} – ishte kundër fushatës.<ref name="http">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/303671.stm|publisher=BBC News|title=Mixed Asian reaction to NATO strikes|date=1999-03-25}}</ref> * {{CHN}} – e dënoi rëndë bombardimin, duke thënë se ishte një vepër agresioni ndaj serbëve, sidomos kur NATO bombardoi ambasadën e Kinës në Beograd në 7 maj 1999, ku u raportuan protesta dhe demonstrata kundër SHBA dhe Britanisë së Madhe, u kunërshtua sulmi dhe operacioni në përgjithësi.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/338599.stm|publisher=BBC News|title=Bombing fuels Chinese hostility|date=1999-05-08}}</ref> [[Jiang Zemin]], Presidenti i vendit në atë kohë, kërkoi që të ndaloheshin menjëherë sulmet ajërore dhe të nisnin bisedimet paqësore.<ref name="news.bbc.co.uk" /> * {{IND}} – e dënoi bombardimin.<ref name="http" /> Ministria e jashtme indiane deklaroi gjithashtu se duhet të ndalohen të gjitha veprimet ushtarake menjëherë dhe se Jugosllavia duhet ti zgjidhë vetë problemet e saj të brendshme.'<ref name="news.bbc.co.uk" /> * {{INA}} – ishte kundër fushatës.<ref name="http" /> * {{JPN}} – Kryeministri [[Keizō Obuchi]] e mbrojti bombardimin, duke thënë se Jugosllavia kishte një 'sjellje pa kompromis.'<ref name="http" /> Për më tepër, ministri i jashtëm Japonez [[Masahiko Kōmura]] tha se, 'Japonia e kupton përdorimin e forcës nga NATO si masa që duhej të merrej për të parandaluar katastrofën humanitare.'<ref name="news.bbc.co.uk" /> * {{MYS}} – e mbështeti bombardimin, duke nënvizuar se 'ishte e nevojshme për të parandaluar genocidin në Kosovë.'<ref name="http" /> * {{PAK}} – ishte i shqetëshur për zhvillimin e situatës në Kosovë dhe kërkoi [[Rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit|ndërhyrjen e OKB-së]].<ref name="http" /> * {{VIE}} – ishte kundër fushatës.<ref name="http" /> ===Europa=== * {{ALB}} – e mbështeti fuqishëm fushatën bombarduese. Marrëdhëniet diplomatike mes Shqipërisë dhe Jugosllavisë u ndërprenë, Jugosllavia e akuzonte qeverinë e Shqipërisë se kishte strehuar dhe armatosur ushtarët e UÇK-së. * {{FRA}} – si shtet pjesëmarrës në luftime e mbështeste bombardimin, pjesa më e madhe e francezëve ishin pro-bombardimeve vetëm të majtët ekstremë dhe të djathët ekstremë e kundërshtuan atë.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/327457.stm|title=French pilots fly for Nato|publisher=BBC News|date=1999-04-24|accessdate=2013-04-22}}</ref> * {{FRY}} – [[Sllobodan Millosheviç]], presidenti i [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|Jugosllavisë]] i quajti bombardimet, një 'vepër terrorizmi e paligjshme' dhe 'çelës për të kolonizuar Jugosllavinë'. Popullata jugosllave gjithashtu e kundërshtonte ashpër bombardimin. Millosheviçi tha gjithashtu se 'i vetmi vendim i drejtë që ne mund të bënim ishte të refuzonim trupat e huaja në territorin tonë.'<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/monitoring/302775.stm|title=Monitoring &#124; Milosevic's statement: 'Defend the country'|publisher=BBC News|date=1999-03-24|accessdate=2012-11-08}}</ref> Jugosllavët që kundërshtonin Millosheviçin gjithashtu kundërshtonin edhe bombardimin, duke thënë se 'më shumë e mbështet Millosheviçin se sa e sulmon atë.' * {{GRE}} – nuk morri pjesë në fushatën e NATO's dhe 96% e popullsisë greke e kundërshtoi bombardimin e NATO's.<ref>Takis Michas:"Unholy Alliance: Greece and Milošević's Serbia" p.121</ref> * {{ITA}} – Kishte reagime të përziera rreth bombardimeve në [[Italia|Itali]]. Pas vendimit të Kryeministrit [[Romano Prodi]] për të autorizuar përdorimin e bazave ajrore dhe infrastrukturës ushtarake nga forcat e koalicionit, qeveria e qëndrës së majtë e [[Massimo D'Alema]] autorizoi pjesëmarrjen e vendit në fushatën ajrore.<ref>{{cite news|url=http://archiviostorico.corriere.it/2004/febbraio/25/guerra_del_Kosovo_Parisi_scelte_co_9_040225038.shtml|title=La guerra del Kosovo, Parisi e le scelte di Prodi e D' Alema'|publisher=Corriere della Sera|date=2004-02-25|accessdate=2014-09-12}}</ref> [[Silvio Berlusconi]] bashkë me qendrën e djathë e mbështesnin bombardimin<ref>{{cite news|url=http://www.corriere.it/Primo_Piano/Editoriali/2007/03_Marzo/28/errore_cavaliere_battista.shtml|title=L'errore del Cavaliere'|publisher=Corriere della Sera|date=2007-03-28|accessdate=2014-09-12}}</ref> ndërkohë partia e të majtës ekstreme [[Lega Nord]] e [[Umberto Bossi]]t e kundërshtonte fuqishëm fushatën. * {{RUS}} – e dënoi fuqishëm fushatën. Presidenti [[Boris Jellcin|Boris Jelcin]] deklaroi se, 'Rusia është shumë e mërzitur nga veprimet ushtarake të NATO ndaj Jugosllavisë sovrane, gjë që është asgjë më tepër se një agresion i hapur.'<ref name="news.bbc.co.uk" /> Ata gjithashu dënuan [[NATO|NATO']]n në [[Organizata e Kombeve të Bashkuara|OKB]] duke thënë se sulmet ajrore të NATO's në Serbi ishin veprime të paligjshme.'<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/303127.stm|publisher=BBC News|title=Russia condemns Nato at UN|date=1999-03-25}}</ref> Disa rusë dolën vullnetarë për të shkuar në Kosovë, jo vetëm të luftonin kundër [[UÇK]]-së, por edhe të kundërshtonin [[NATO|NATO']]n.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/348340.stm|publisher=BBC News|title=Fighting for a foreign land|date=1999-05-20}}</ref> * {{UK}} – Si njëra nga kontribuesit kryesorë, Mbretëria e Bashkuar e mbështeste fuqishëm fushatën bombarduese, ashtu si dhe shumica e popullsisë britanike.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/306010.stm|title=Britons 'support Nato strikes'|publisher=BBC News|date=1999-03-28|accessdate=2012-11-08}}</ref> * {{CZE}} – Pavarësisht bashkëpunimit, Çekia, si e sapoardhur në NATO, e mbështeti bombardimin. Përfaqësuesi i Çekisë nuk donte të kritikonte veprimet e NATO's, megjithëse shumica e popullsisë ishte kundër. [[Václav Havel]] përdori termin "Bombardim humanitar" për këtë fushatë të cilën ai e quajti sjellëse paqeje për rajonin. * {{BUL}} – Pavarësisht ambicies të Bullgarisë për tu futur në NATO dhe Bashkimin Evropian, bullgarët mbajtën protesta masive në [[Sofja|Sofje]] kundër bombardimit, si shkak i simpatisë ndaj fqinjëve serbë, si Sllavë dhe si të Krishterë Ortodoksë. Partitë e majta bllokuan një ligj në parlament për lejimin e avionëve të NATO's në hapësirën ajrore bullgare, duke shkaktuar probleme në anëtarësimin e Bullgarisë në NATO.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/331127.stm|title=Sofia hit by Nato missile|publisher=BBC News|date=1999-04-29|accessdate=2014-11-25}}</ref> ===Oqeania=== * {{AUS}} – e mbështeti fushatën. Kryeministri [[John Howard]] deklaroi se, "historia na ka mësuar se nëse rri pa vepruar, paguan një çmim më të madh më vonë."<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/303446.stm|title=Nato air strikes – the world reacts|publisher=BBC News|date=1999-03-25|accessdate=2012-11-08}}</ref> ===Kombet e Bashkuara=== * {{flamuri|OKB}} – [[OKB]] kishte reagime të përziera rreth bombardimeve, pasi ishte ndërmarrë pa autorizimin e saj,<ref>{{cite news|author=Doug Saunders|url=http://www.theglobeandmail.com/news/world/in-syria-is-bloody-history-repeating-itself/article4464412/?cmpid=rss1|title=In Syria, is bloody history repeating itself?|work=The Globe and Mail|date=6 gusht 2012|accessdate=2012-11-08|location=Toronto}}</ref> gjithësesi, [[Kofi Annan]], [[Sekretari i Përgjithshëm i Kombeve të Bashkuara|Sekretari i Përgjithshëm i OKB]]-së tha se, "Është me të vërtetë tragjike që diplomacia dështoi, por ka kohë kur përdorimi i forcës është i nevojshëm për të ndjekur paqen."<ref name="news.bbc.co.uk" /> [[Skeda:UCK memorial, Rr Fehmi Agani, Pristina.jpg|parapamje|Memorial i UÇK-së.]] ==Pasojat ushtarake dhe politike== [[File:Kla members.jpg|thumb|Ushtarë të UÇK-së dorëzojnë paqësisht armët tek Marinsat amerikanë.]] Lufta e Kosovës kishte shumë pasoja përsa i përket pasojave ushtarake dhe politike. Tashmë Kosova është një shtet i pavarur pavarësisht mospranimit të saj nga Serbia. Negociatat ndërkombëtare për të përcaktuar nivelin e autonomisë së Kosovës siç ishte parashikuar në bazë të [[Rezoluta 1244 e Këshillit të Sigurimit|Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit]] në 2006. Pas pavarësisë së Kosovës, Kosova vazhdon të jetë nën asistencën e [[EULEX]] për të forcuar shtetin ligjor. [[File:Seized uniform.JPG|thumb|right|Uniforma dhe pajisje ushtarake amerikane të konfiskuara më 1999.]] [[File:DM-SD-01-04516 - Yugoslav EPWs in Kosovo being escorted by U.S. Marines over to Yugoslav authorities (3 July 1999).jpg|thumb|Marinsat amerikanë kapën ushtarë jugosllavë më 3 Korrik 1999 gjatë armëpushimit dhe implementimit të [[Marrëveshja e Kumanovës|Traktatit të Kumanovës]] më 9 Qershor.]] Bisedimet e drejtuara nga [[OKB]], nga i Dërguari Special [[Martti Ahtisaari]], filluan në shkurt 2006. Edhe pse u bë një progres, sërish palët nuk ishin dakord për sa i përket statusit.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6034567.stm|title=UN frustrated by Kosovo deadlock|publisher=BBC|date=2006-10-09}}</ref> Në shkurt 2007, Ahtisaari dorëzoi projekt statusin liderëve në Beograd dhe Prishtinë, kjo ishte baza e një projekt rezolute të Këshillit të SIgurimit, e cila propozonte "pavarësi të mbikqyrur" për Kosovën. Nga korriku 2007, projekt rezoluta, e cila ishte mbështetur nga SHBA, Mbretëria e Bashkuar, dhe anëtarët e tjerë europianë të Këshillit zë Sigurimit, u rishkruajt 4 herë për të kënaqur rusët të cilët nuk pranonin pavarësi për Kosovën.<ref>{{cite web|url=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/newsbriefs/setimes/newsbriefs/2007/06/29/nb-07|title=Russia reportedly rejects fourth draft resolution on Kosovo status|date=2007-06-29|work=[[Southeast European Times]]}}</ref> Rusia, e cila ka të drejtën e vetos në KS e OKB-së , deklaronte se pa i kënaqur të dyja palët nuk do të pranonte.<ref>{{cite web|url=http://www.setimes.com/cocoon/setimes/xhtml/en_GB/newsbriefs/setimes/newsbriefs/2007/07/10/nb-02|title=UN Security Council remains divided on Kosovo|date=2007-10-07|publisher=[[Southeast European Times]]}}</ref> Fushata ekspozoi disa dobësi të vogla në arsenalin e SHBA, të cilat u përpoqën ti rregullonin gjatë konflikteve në vazhdim si [[Lufta në Afganistan]] dhe [[Lufta e Irakut]]. Helikopterët e sulmit [[AH-64 Apache]] dhe [[AC-130 Spectre]] u sollën në front por nuk u përdorën më pas aksidenteve gjatë trajnimit në malet e Shqipërisë. Stogjet e raketave të preçizionit u reduktuan në nivele të ulëta. Për avionët luftarakë, operacionet e vazhdueshme bënë të neglizhoheshte programi i mirëmbajtjes, dhe shumë avionë u hoqën nga shërbimi në pritje të pjesëve të këmbimit ose shërbimit.<ref>{{cite web|url=http://www.aeronautics.ru/nws002/theobserver04.htm|title=Hundreds of crippled jets put RAF in crisis|author=Antony Barnett|date=2000-01-23|access-date=17 dhjetor 2014|archive-date=5 janar 2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20020105123907/http://www.aeronautics.ru/nws002/theobserver04.htm|url-status=dead}}</ref> Gjithashtu, shumë armatime të drejtuara në preçizion treguan që ishin të paafta me motin e Ballkanit, pasi retë bllokonin sistemin e drejtimit me rreze lazer. Kjo çoi në pajisjen e bombave me pajisje drejtimi satelitore [[GPS]] (Sistemi i Pozicionimit Global), të cilat ishin imune ndaj motit të keq. Megjithëse avionët e survejimit pa pilot u përdorën gjërësisht, shpesh avionët e sulmit nuk mund të silleshin shpejt në kohë për të qëlluar shënjestrat në momentin e duhur. Kjo çoi në pajisjen e avionëve pa pilot (dronë) Predator me raketa në Afganistan, duke e reduktuar kohën nga "ndijori tek goditësi" në zero. Kosova gjithashtu tregoi se disa taktika të teknologjisë së ulët mund të ulnin impaktin e një force të teknologjisë së lartë siç ishte NATO. Qeveria e Millosheviçit bashkëpunoi me regjimin e [[Saddam Hussein]]it në Irak, duke treguar shumë mësime të pësuara nga serbët.<ref>{{cite web|url=http://www.globeandmail.com/servlet/ArticleNews/front/RTGAM/20021120/wless1120/Front/homeBN/breakingnews|title=NATO attack on Yugoslavia gave Iraq good lessons|work=[[Globe and Mail]]|access-date=17 dhjetor 2014|archive-date=22 nëntor 2002|archive-url=https://web.archive.org/web/20021122163917/http://www.globeandmail.com/servlet/ArticleNews/front/RTGAM/20021120/wless1120/Front/homeBN/breakingnews|url-status=dead}}</ref> Ushtria Jugosllave kishte pritur gjatë për një sulm të një fuqie të madhe si [[Bashkimi Sovjetik]] dhe [[NATO]], gjatë [[Lufta e ftohtë|Luftës së ftohtë]] dhe kishte zhvilluar disa taktika sadopak efektive si: taktikat e mashtrimit dhe maskimit ose fshehjes. Megjithëse këto taktika do të ishin të papërfillshme nga NATO në një sulm me shkallë të gjerë të plotë, por thjesht do të mashtronte avionet në rrezen e shikimit ose satelitët. Ndër këto taktika ishin: * Avionet stealth amerikanë u gjurmuan me radarë me gjatësi vale të lartë. Nëse avionët stealth lageshin ose hapnin dyert e hambarëve të bombave, ata bëheshin të dukshëm në ekranët e radarëve. Një [[F-117 Nighthawk]] i rrëzuar me raketë mund të jetë zbuluar nga kjo arsye.<ref>{{cite web|url=http://www.airpower.maxwell.af.mil/airchronicles/apj/apj02/sum02/lambeth.html|title=Kosovo and the Continuing SEAD Challenge|accessdate=28 maj 2011|author=Benjamin S. Lambeth|date=2006-06-03|work=Aerospace Power Journal|publisher=[[United States Air Force]]|quote=Serb air defenders could have employed low-frequency radars for the best chance of getting a snap look at the aircraft. Former F-117 pilots and several industry experts acknowledged that the aircraft is detectable by such radars when viewed from the side or directly below.|archive-date=10 tetor 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061010133641/http://www.airpower.maxwell.af.mil/airchronicles/apj/apj02/sum02/lambeth.html|url-status=dead}}</ref> * Shënjestrat imituese si ura fallco, pista dhe avionët karrema u përdorën gjërësisht. Tanket bëheshin duke përdorur goma makine të përdorura, mbështjellëse plastike dhe drurë, dhe me pak zjarr nëpër kanoçe për të imituar nxehtësinë e motorrit. Këto mashtruan pilotët e NATOs në rreth 25 raste nga 974 goditje të suksesshme, një shifër e papeshë.<ref name="fooled">{{cite web|url=http://www.afa.org/magazine/june2000/0600kosovo.asp|date=qershor 2000|title=Nine Myths About Kosovo|author=Rebecca Grant|access-date=17 dhjetor 2014|archive-date=29 qershor 2003|archive-url=https://web.archive.org/web/20030629000133/http://www.afa.org/magazine/June2000/0600kosovo.asp|url-status=dead}}</ref> Pavarësisht shumë imitimeve NATO deklaroi se avionët gjatë fluturimit nuk mund të imitoheshin ndaj dhe forcat ajrore jugosllave u shkatërruan. "Të dhënat zyrtare tregojnë se ushtria jugosllave në Kosovë humbi 26 përqind të tankeve, 34 përqind të autoblindave (APC) dhe 47 përqind të artilerisë për shkak të fushatës ajrore." == Dekoratat ushtarake == Si rezultat i luftës së Kosovës, Organizata e Traktatit të Atlantikut të Veriut krijoi një medalje të dytë NATO, Medalja NATO për Shërbimin në Kosovë, një dekoratë ushtarake ndërkombëtare. Më vonë, NATO krijoi një medalje për shërbimin në Ballkan e kombinuar për ata që ishin në operacionet jugosllave dhe kosovare.<ref>{{cite web|url=http://www.defense.gov/releases/release.aspx?releaseid=2449|title=News Release: Kosovo Campaign Medal Approved|publisher=Defense.gov|date=19 maj 2000|accessdate=2012-05-06|archive-date=2 mars 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100302012133/http://www.defense.gov/releases/release.aspx?releaseid=2449|url-status=dead}}</ref> Për shkak të përfshirjes së [[Forcat e Armatosura të Shteteve të Bashkuara të Amerikës|Forcave të Armatosura të Shteteve të Bashkuara të Amerikës]], u krijua një medalje e veçantë e njohur si Kosovo Campaign Medal (Medalja e Fushatës së Kosovës),e cila u krijua nga Presidenti [[Bill Clinton]] në vitin 2000. Kosovo Campaign Medal (KCM) është një çmim i Forcave të Armatosura të Shteteve të Bashkuara të Amerikës i ligjëruar me Urdhërin Ekzekutiv 13154 të Presidentit Bill Clinton në 3 maj 2000. Medalja njeh shërbimin ushtarak të kryer në Kosovë nga 24 marsi 1999 deri në 31 dhjetor 2013. == Armatimet dhe mjetet e përdorura == Shumë lloje armësh u përdorën nga forcat e sigurisë jugosllave dhe Ushtria Çlirimtare Kosovare, NATO përdori vetëm avionë dhe disa njësi detare gjatë konfliktit. ;Forcat jugosllave të sigurisë Armët e përdorura nga qeveria jugosllave janë listuar më poshtë. Shumica prej tyre ishin prodhim jugosllav, ndërkohë që të gjitha njësitë KA ishin prodhim sovjetik. {{col-begin}} {{col-break}} * [[BOV (APC)|BOV]] * [[BVP M-80]] * [[D-20]] * [[D-30]] * [[MiG-21]] * [[MiG-29]] * [[M80 Zolja]] * [[M-84]] * [[S-125 Neva/Pechora|SA-3]] * [[Strela 2|SA-7]] * [[9K31 Strela-1|SA-9]] * [[9K35 Strela-10|SA-13]] {{col-break}} * [[Soko J-22 Orao]] * [[Aérospatiale Gazelle|Soko Gazelle]] * [[T-54/55]] * [[Zastava M70]] * [[Zastava M72]] * [[Zastava M76]] * [[Zastava M84]] * [[Zastava M90]] * [[Zastava M91]] * [[2K12 Kub]] * [[2S1 Gvozdika]] {{col-end}} ;Ushtria Çlirimtare e Kosovës Armët e përdorura nga UÇK janë listuar më poshtë. Shumica konsistonin në Kallashnikovë sovjetikë, derivatët e prodhuara në Shqipëri dhe Kinë, dhe pak armatim perëndimor. * [[AKM]] * [[AK-47]] * [[Armsel Striker]] * [[D-1]] * [[RPK]] * [[SKS]] * [[Tipi 56]] * [[Zastava M70]] * [[Zastava M76]] ;NATO Avionët e NATO's janë listuar më poshtë: {{col-begin}} {{col-break}} * [[A-10 Thunderbolt]] * [[AC-130 Spooky]] * [[AH-64 Apache]] * [[AV-8B Harrier]] * [[B-1 Lancer]] * [[B-2 Spirit]] * [[B-52 Stratofortress]] * [[E-3 Sentry]] * [[E-8 JSTARS]] * [[EA-6B Prowler]] * [[F-104 Starfighter]] * [[F-117 Nighthawk]] * [[F/A-18 Hornet]] {{col-break}} * [[F-14 Tomcat]] * [[F-15 Eagle]] * [[F-15 Strike Eagle]] * [[F-16 Fighting Falcon]] * [[F-4 Phantom]] * [[Harrier Jump Jet]] * [[Lockheed L-1011 TriStar|L-1011 TriStar]]<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/special_report/1998/kosovo2/304015.stm#land|publisher=BBC News|title=Kosovo crisis – military hardware|date=1999-03-25}}</ref> *[[Dassault Mirage 2000|Mirage 2000]] *[[General Atomics MQ-1 Predator|MQ-1 Predator]] *[[Panavia Tornado]] *[[Panavia Tornado ADV]] *[[SEPECAT Jaguar]] {{col-end}} Raketa të drejtuara: [[AIM-9 Sidewinder]], [[ALARM]] dhe [[Tomahawk]] == Fotoalbumi == <gallery> Kukes Refugee Camp.jpg|Kamp refugjatësh në [[Kukës]], Shqipëri. USS Theodore Roosevelt launches F-18.jpg|[[USS Theodore Roosevelt (CVN-71)|USS Theodore Roosevelt]] duke lëshuar një [[F/A-18 Hornet]]. Humvee (Belgrade Military Museum).JPG|[[Humvee]] i kapur i ushtrisë së SHBA nga divizioni I-rë. Gvodzika.jpg|Mbetjet e një [[2S1 Gvozdika]] afër Glogovacit. Predator uav.JPG|[[MQ-1 Predator]] i rrëzuar në Serbi. F-117 canopy.jpg|Fragmente të një F-117 në muze. Defense.gov News Photo 990409-F-3128G-004.jpg|Avion luftarak F-15 në bazën ajërore Aviano, Itali në 9 prill 1999. Defense.gov News Photo 990421-F-5009P-006.jpg|F-16 Fighting Falcon gjatë pregatitjes për operacionet NATO, 21 prill 1999. Графити на новосадским улицама током Нато бомбардовања СР Југославија.jpeg|Gjatë bombardimit të NATOs së [[Novi Sad]]it në 1999. </gallery> == Shiko dhe == * [[Kryengritja në Kosovë (1995–1998)]] * [[Përfshirja e Malit të Zi në Luftën e Kosovës]] * [[Republika e Parë e Kosovës]] * [[Shpallja e Pavarësisë së Kosovës]] * [[Kryengritja në Luginën e Preshevës]] * [[Lufta e vitit 2001 në Maqedoni]] == Referime == {{reflist|colwidth=30em}} {{DEFAULTSORT:Lufta e Kosoves}} [[Kategoria:Lufta e Kosovës| ]] [[Kategoria:Luftëra]] [[Kategoria:Historia ushtarake e Kosovës]] [[Kategoria:Luftëra që përfshijnë Shqipërinë]] [[Kategoria:Luftëra që përfshijnë NATO-n]] [[Kategoria:Përndjekje e shqiptarëve]] [[Kategoria:Luftëra që përfshijnë Kosovën]] 6234vfrx8vvh779rtj9yfzb5ge8nb77 1 15711 2985856 2981121 2026-05-31T04:16:25Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Shtetet e Bashkuara të Amerikës/Arkivi 1]] 2985856 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Shtetet e Bashkuara të Amerikës/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} {{WikiProjekti Shtetet e Bashkuara |klasa=AP |rëndësia=më të lartë }} d5ub8w41v8o4stwigq8f7hfwgez4sxr 0 16737 2985766 2978295 2026-05-30T22:17:58Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985766 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Ulqini |native_name = Улцињ |native_name_lang = cnr |settlement_type = Qytet |image_skyline = Ulcinj, Montenegro - Sept. 2010.jpg |imagesize = |image_alt = |image_caption = |image_flag = Flag of Ulcinj.svg |flag_alt = |image_seal = |seal_alt = |image_shield = Coat of Arms of Ulcinj.svg |shield_alt = |shield_link = Stema e Ulqinit |etymology = |nickname = |motto = |image_map = Ulqini_Harta.png |map_alt = |map_caption = Plani i qytetit |pushpin_map = Mali i Zi |pushpin_map_alt = |pushpin_map_caption = |pushpin_label_position = left |coordinates = {{coord|41|55|12|N|19|12|0|E|type:adm1st_region:ME_dim:100000|display=}} |coor_pinpoint = |coordinates_footnotes = |subdivision_type = [[Lista e shteteve|Shteti]] |subdivision_name = {{flagicon|MNE}} [[Mali i Zi]] |subdivision_type1 = [[Njësitë administrative të Malit të Zi|Komuna]] |subdivision_name1 = {{flagicon|Ulcinj}} [[Komuna e Ulqinit|Ulqin]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |established_title = Themeluar |established_date = [[Shekulli V p.e.s.]] |founder = |seat_type = |seat = |government_footnotes = |government_type = |governing_body = |leader_party = |leader_title = [[Lista e kryetarëve të Ulqinit|Kryetari]] |leader_name = Genc Nimanbegu |leader_title1 = Kuvendi |leader_name1 = [[Kuvendi i Komunës së Ulqinit]] |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |unit_pref = Metric <!-- ALL fields with measurements have automatic unit conversion --> <!-- for references: use<ref>tags --> |area_footnotes = |area_urban_footnotes = <!-- --> |area_rural_footnotes = <!-- --> |area_metro_footnotes = <!-- --> |area_note = |area_water_percent = |area_rank = |area_blank1_title = |area_blank2_title = <!-- square kilometers --> |area_total_km2 = 255 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_urban_km2 = |area_rural_km2 = |area_metro_km2 = |area_blank1_km2 = |area_blank2_km2 = <!-- hectares --> |area_total_ha = |area_land_ha = |area_water_ha = |area_urban_ha = |area_rural_ha = |area_metro_ha = |area_blank1_ha = |area_blank2_ha = |length_km = |width_km = |dimensions_footnotes = |elevation_footnotes = |elevation_m = | population_footnotes = | elevation_m = | population_as_of = 2011 | population_blank1_title = Komuna | population_blank1 = 19921 | population_density_blank1_km2 = 79.5 | population_blank2_title = Qyteti | population_blank2 = 10707 |population_demonym = [[Ulqinakët|Ulqinakë]] ([[Mashkullorë|m]])<br /> [[Ulqinakët|Ulqinake]] ([[Femerorë|f]]) |timezone1 = [[ZKEQ]] ([[UTC+1]]) |utc_offset1 = |timezone1_DST = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|OVEQ]] ([[UTC+2]]) |utc_offset1_DST = |postal_code_type = Kodet postare |postal_code = 85360, 85361, 85362 |area_code_type = |area_code = <small>+382</small> (0)30 |area_codes = <!-- for multiple area codes --> |iso_code = ME-20 |registration_plate = '''UL''' |website = {{URL|http://ul-gov.me|ul-gov.me}} |module = |footnotes = }} '''Ulqini''' ([[Gjuha malazeze|malazisht]]: ''Ulcinj ''dhe ''Улцињ'', [[Gjuha italiane|italisht]]: ''Dulcigno'') është [[Qyteti|qytet]] bregdetar në jugun e [[Mali i Zi|Malit të Zi]], i cili ka dalje në [[Deti Adriatik|Detin Adriatik]]. Është një pikë turistike e rëndësishme dhe qyteti me rrethinën e tij posedon një pasuri të madhe kulturoro-historike dhe natyrore. Ulqini është themeluar rreth shekullit V p.e.s. nga [[ilirët]]. Në vitin 163 p.e.s. u pushtua nga [[Romakët|Perandoria Romake]] dhe pas ndarjes së perandorisë i takon [[Perandoria Bizantine|Perandorisë Bizantine]]. Gjatë mesjetës ishte nën udhëheqjen [[Sllavët|sllave]] dhe pastaj nën atë të [[Balshajt dhe Principata e Shkodrës|Balshajve]]. Në këtë kohë ishte qendër e rëndësishme e pushtuesve të rinjë. Më 1405 u morr nga [[Republika e Veneciës|Republika e Venedikut]] e pasaj më 1571 nga [[Perandoria Osmane]]. Në Ulqinin osman jetoi vitet e fundit të jetës edhe "mesia i rremë", [[Sabataj Cevi]]. Më 1880 e pushton [[Mali i Zi|Principata e Malit të Zi]]. Gjatë gjysmës së dytë të shekullit XX, Ulqini do të përjetoj edhe epokën e tij të artë, që u ngrit nga turizmi i nivelit të lartë. Ulqini është qendra e [[Komuna e Ulqinit|Komunës së Ulqinit]] dhe e [[Shqiptarët në Mal të Zi|bashkësisë shqiptare në Mal të Zi]]. Sipas regjistrimit të fundit të popullsisë, Ulqini numëron 10,707 banorë, ndërsa komuna numëron 19,921 banorë.<ref name="monstat.org">Zavod za statistiku Crne Gore - MONSTAT:[http://www.monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/saopstenje(1).pdf Stanovništvo Crne Gore prema polu, tipu naselja, nacionalnoj, odnosno etničkoj pripadnosti, vjeroispovijesti i maternjem jeziku po opštinama u Crnoj Gori]. Podgoricë, 2011 ^{(malazezisht dhe anglisht)}</ref> == Etimologjia == Dëshmia e parë në formë të shkruar për emrin e lashtë të Ulqinit ndeshet tek [[Plini Plak]], i cili në veprën e tij ''Naturali Historiae'', pohon se ''Olciniumi'' (Ulqini i lashtë) më parë është quajtur ''Col-Chinium'', pra ''Kolkin'' ose ''Kolhin'', sipas kolkasve apo kolhëve, themeluesve të parë të tij. Sipas një hipoteze, emri më i hershëm ''Colchinium ''ka të bëj me kolkët apo kolhët nga Azia, si themelues të këtij qyteti, në mbështetje edhe të të dhënës mbi poetin helen Apolonin nga Rodosi i cili, kur këndon për argonautët, thotë se kolkët janë vendosur në trvat ilire. Mdërsa historiani dhe gjeografi kroat Grga Novak pohon se banorët e vjetër të Ulqinit i kanë takuar fisit ilir të [[Taulantët|Taulantëve]]. Shkencëtarët gjerogjianë emrin e Kolhidës ose Kolkidës e vënë në raport me emrin ''Κολχισ ''që ndeshet te Ptolemeu, përkatësisht me stacionet ''Colchis'' dhe ''Colchion ''nga ''[[Tabula Peuntingeriane|Tabula Peuntingeriana]]''. [[Tit Livi]] e përmend Ulqinin si ''Olcinium'', ndërsa banorët si ''Olciniatas'', për të cilët ka mendime se i përkisnin fisit ilir të [[Labeatët|labeatëve]], i cili shtrihej rreth Liqenit të Shkodrës, dikur i quajtur ''Liqeni i Labeatëve'' ([[Latinish|lat.]] ''Palus Labeatis''). Udhëpërshkruesi arab al-Idrirzi përmend Ulqinin si ''Duljîna ''në veprën e tij ''Nuzhat al-mushtāq fi'khtirāq al-āfāq'', të vitit 1154,<ref>{{cite web|last1=Elsie|first1=Robert|title=Muhammad al-Idrisi: The Book of Roger (1154)|url=http://www.albanianhistory.net/en/texts1000-1799/AH1154.html|website=http://www.albanianhistory.net/|accessdate=10 korrik 2014|archive-date=7 janar 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160107050957/http://www.albanianhistory.net/en/texts1000-1799/AH1154.html|url-status=dead}}</ref> pelegrini anglo-irlandez Symon Semeonis e përmend si ''Dulcynam'' në vitin 1322,<ref>{{cite web|last1=Elsie|first1=Robert|title=Simon Fitzsimons: Itinerary from Ireland to the Holy (1322) Land|url=http://www.albanianhistory.net/en/texts1000-1799/AH1322.html|website=http://www.albanianhistory.net/|accessdate=10 korrik 2014|archive-date=23 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140323105557/http://www.albanianhistory.net/en/texts1000-1799/AH1322.html|url-status=dead}}</ref> ndërsa në vitin 1497 udhëtari gjerman [[Arnold von Harfi]], që kaloi nëpër Ulqin, e quajti ''Dulcina'',<ref name=":0">{{cite web|last1=Elsie|first1=Robert|title=Arnold von Harff: Pilgrimage from Cologne (1497)|url=http://www.albanianhistory.net/en/texts1000-1799/AH1497.html|website=http://www.albanianhistory.net/|accessdate=10 korrik 2014|archive-date=12 mars 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140312021655/http://www.albanianhistory.net/en/texts1000-1799/AH1497.html|url-status=dead}}</ref> kurse gjeografi dhe kartografi i famshëm [[Piri Reisi|Piri Reis]], në veprën e tij ''Bahriye'' e përmend me emrin shumë të përhapur ''Dulcigno''.<ref>{{cite web|last1=Elsie|first1=Robert|title=Piri Re'is: 'Bahriye', a Sailor's Handbook (1521)|url=http://www.albanianhistory.net/en/texts1000-1799/AH1521.html|website=http://www.albanianhistory.net/|accessdate=10 korrik 2014|archive-date=19 shkurt 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150219022546/http://www.albanianhistory.net/en/texts1000-1799/AH1521.html|url-status=dead}}</ref> [[Evlia Çelebiu]] e përmend me emrin turk ''Ülgün ''në veprën e tij ''Seyahatname,'' të vitit 1662.<ref>{{cite web|last1=Elsie|first1=Robert|title=Evliya Chelebi: Seyahatname - a Journey through Northern Albania and Montenegro (1662)|url=http://www.albanianhistory.net/en/texts1000-1799/AH1662.html|website=http://www.albanianhistory.net/|accessdate=10 korrik 2014|archive-date=13 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313071805/http://albanianhistory.net/en/texts1000-1799/AH1662.html|url-status=dead}}</ref> Me një emër më pak të përhapur, historiani serb Ilarion Ruvarac e thekson Ulqinin si ''Оцињ'' (''Ocinj''), në vitin 1899.<ref>[[#Ruvarac-1899|Ruvarac (1899)]] fq. 72</ref> [[Klaudio Ptolomeu]] në veprën e tij ''Geographia ''për Ulqinin shënon trajtën Ulkinion ([[Greqishtja e lashtë|gre.]] ''Ουλκίνιον''),<ref>[http://books.google.gr/books?id=BKJA_GDRGT4C&lpg=PA134&ots=3txTaNWX8Y&dq=%22%CE%94%CF%81%CE%AF%CE%BB%CF%89%CE%BD%22&pg=PA134#v=onepage&q=%22%CE%94%CF%81%CE%AF%CE%BB%CF%89%CE%BD%22&f=false Claudii Ptolemaei Geographia edidit Carolus Fridericus Augustus Nobbe], Volumi 1, sumptibus et typis Caroli Tauchnitii, 1843, faqja 134, Libri 2, kapitulli 16, paragrafi 5: '''Ουλκίνιον με μα'''</ref> e cila ka shërbyer si mështetje kryesore dijetarëve, siç janë [[Johann Georg von Hahn|Hahn]], Majer dhe [[Eqrem Çabej|Çabej]], që emrin e Ulqinit ta lidhnin me bazën i.e. *''ulkuos'', pra me emrin e "ujkut", që në shqip është ruajtur edhe si ulk, sipas shtazës-totem të tij.<ref>[[#OOuSI-2003|OOuSI (2003)]], fq. 227</ref><ref>[[#Rymut-1981|Rymut (1981)]], fq. 562</ref> Lidhja e emrit të Ulqinit me ujkun gjendet edhe tek fjala sllave ''vlk'' që vetëm ndryshon nga shkronja ''u ''dhe ''v'', ndrësa sot ujku në [[Gjuha serbokroate|gjuhëm serbokroate]] njihet si ''vuk''. Si gjurmë më e afërt me trajtën e vjetër ''Ulkinion'', ''Olkinion'', ''Olcinium'', shërben trajta ''OLCHINII ''(Olkinii) në gjinoren e [[Latinishtja|latinishtes]], e gdhendur në pragun e portës së Kishës së Shën Mërisë (sot [[Kisha-Xhami e Ulqinit|Kishë-Xhamisë]]) në [[Kalaja e Ulqinit|Kalanë e Ulqinit]], ku bëhej fjalë për rindërtimin e këtij objekti në vitin 1569.<ref>[[#Ushaku-2010|Ushaku (2010)]], fq. 17</ref> Gjatë mesjetës, emri i Ulqinit, ndeshet në variante të ndryshme si Licinium (746), Ulcinium (1022), Dulcinium (1288) dhe Dulcignum (1302).<ref>[[#Ushaku-2010|Ushaku (2010)]], fq. 38</ref> Gjatë sundimit osman, është njohur si ''Ülgün'' ([[Osmanishtja|osmanisht]]: اولکون), gjëgjësisht ''Ylgyn'', ''Ylqyn'' dhe ''Ylqin''. Emrat ''Dolcigno Vecchio'', ''Dulcigno Vecchio'' dhe ''Alt Dulcigno'' (sq. ''Ulqini i Vjetër'') lidhen me një qytet të lashtë, ''Oleopolisin'', i cili mund të ketë ekzistuar në afërsi të [[Ishulli Ulqini i Vjetër|Ishullit të Ulqinit të Vjetër]] ose Adës së Krruçit. === Emrat === * [[gjuha shqipe|Shqip]]: ''Ulqin'' * [[Gjuha serbokroate|Serbokroatisht]]: ''Ulcinj ''dhe ''Улцињ'' * [[Gjuha italiane|Italisht]]: ''Dulcigno'' * [[Latinishtja|Latinisht]]: ''Olcinium ''dhe ''Ulcinium '' * [[Turqisht]]: ''Ülgün'' * [[Greqishtja|Greqisht]]: ''Ολοκαίνιον'' ose ''Olokénion'' == Historia == {{Shiko gjithashtu|Kronologjia e Ulqinit}} {{Quote box |width=22em |align=right |bgcolor=#B0C4DE |title=Përkatësia ''de facto'' historike |fontsize=90% |quote= <span style="padding-left:{{{size|20px}}};">&nbsp;</span> [[Perandoria Romake]] 163 p.K.-395<br> <span style="padding-left:{{{size|20px}}};">&nbsp;</span> [[Perandoria Bizantine]] 395-1040<br> <span style="padding-left:{{{size|20px}}};">&nbsp;</span> [[Dukla|Principata e Duklës]] 1040-1183<br> <span style="padding-left:{{{size|20px}}};">&nbsp;</span> [[Rashka|Principata e Madhe Serbe]] 1183-1217<br> [[Skeda:Flag_of_Serbia_1281.svg|20px|border]] [[Serbia|Mbretëria e Serbisë]] 1217-1346<br> [[Skeda:Flag of the Serbian Empire, reconstruction.svg|20px|border]] [[Perandoria Serbe]] 1346-1360<br> <span style="padding-left:{{{size|20px}}};">&nbsp;</span> [[Zeta|Principata e Zetës]] 1360-1405<br> {{flagicon|Republika e Venecias}} [[Republika e Veneciës|Republika e Venedikut]] 1405-1571<br> [[Skeda:Ottoman_flag_alternative_2.svg|20px|border]] [[Perandoria Osmane]] 1571-1880<br> {{flagicon|the Principality of Montenegro}} [[Mali i Zi|Principata e Malit të Zi]] 1880-1910<br> {{flagicon|the Kingdom of Montenegro}} [[Mali i Zi|Mbretëria e Malit të Zi]] 1910-1916<br> {{flagicon|Austria-Hungary (1869-1918)}} [[Perandoria Austro-Hungareze]] 1916-1918<br> {{flagicon|Italy (1861-1946)}} [[Mbretëria e Italisë]] 1918-1920<br> [[Skeda:Flag of the Kingdom of Yugoslavia.svg|20px|border]] [[Jugosllavia|Mbretëria e Jugosllavisë]] 1920-1941<br> [[Skeda:Flag of Albania (1939-1943).svg|20px|border]] [[Shqipëria gjatë Luftës së Dytë Botërore|Mbretëria Shqiptare]] 1941-1944<br> {{flagicon|YUG}} [[RSFJ|RSF e Jugosllavisë]] 1944-1992<br> {{flagicon|Serbia and Montenegro}} [[Serbia dhe Mali i Zi]] 1992-2006<br> {{flagicon|Montenegro}} [[Mali i Zi]] 2006-sot }} Ulqini është njëri ndër qytetet më të vjetra në bregdetin e Adriatikut. Treva e Ulqinit deshmohet si vendbanim qe nga periudha parahistorike. Në të ndeshen gjurma të jetës dhe të vendbanimeve ilire që nga epoka e bronzit,siç janë dyshemetë e dheut,tumullat dhe sëpatat të ashtuquajtura të tipit Shkodran-Dalmatin. Në rrugëtimin e jetës urbane mbi dymijëvjeçare, janë ndërruar stinë e mote të panumërta, të shoqëruara me bukuri joshëse të ”kohëve të arta legjendare” por edhe me furtuna e rrëbeshe të kohëpaskohshme që kanë kanosur egzistencën dhe jetën e këtij qyteti.<ref>[[#Ushaku-2010|Ushaku (2010)]], fq. 7</ref> Që në kohët e lashta e deri në fund të [[shekulli XIX|shekullit XIX]], për shkak të pozitës së vet gjeografike, ishte në shënjestër të pushtuesve të popujve të ndryshëm. Disa qëndruan më gjatë në këtë gytet, disa më shkurt, por të gjithë edhe kanë lënë nga diçka në të. Qytet me histori të bujshme dhe traditë të shkëlqyer. I ngritur mbi shkrepa, i përngjanë anijes që është duke u hyrë në det, qyteti i vjetër që më shumë se dy mijë e gjysmë vjet sfidon valët e detit. Askush nuk mundi ta pushtojë nga deti, edhe pse valët e detit e rrahin atë nga tri anë. Qytetin e vjetër e kanë sulmuar shumë pushtues, të cilët me të shkuar pas vehtes kanë lënë gjurmët e civilizimit të tyre. Qyteti, muret e të cilit janë të "thurura" nga gurët iliro-ciklopik, pas çdo pushtimi bëhej gjthnjë e më i pasur nga ana shpirtërore dhe kulturore, duke mos humbur asgjë nga origjinaliteti dhe papërsëritshmërija e tij. Ulqini, ''Olciniumi'' antik, ''Dulcigno'' i mesjetës është qytet i historisë së bujshme dhe të tashmes së qetë, i stolisur me arkitekturë rromake, gotike dhe orientale. Në breg të liqenit të Zogajve, në lokalitetin Qerret, janë zbuluar gjurmët e jetës më të vjetër të Ulqinit. Me rastin e sanimit të truallit për ndërtimin e Kripores, u gjetën dysheme dheu të vendbanimeve ilire që nga koha e bronzit. Nga kjo periudhë janë edhe dy tumulla të dheut (varre) - mënyra e varrimit të ilirëve derisa jetonin në rrafshe, të cilat u zbuluan në fshatin Zogaj, në lokalitetin Kodra e Kuqe. Nga koha kur, për shkak të rrezikut nga armiku, ilirët u larguan nga rrafshi dhe kaluan në bjeshkë, janë zbuluar dy grumbuj gurësh (gjithashtu objekte për varrim) mbi grykën e Megjureçit dhe në lokalitetin Gjat në shpatin verilindor të Malit të Brisë. Nga epoka e bronzit në fshatin [[Katërkolla|Katërkollë]] dhe në Ulqin janë gjetur sëpata të të ashtuquajturit tipit shkodrano-dalmatin. Në shekullin V para erës së re mendohet se aty kanë jetuar kolonistët grekë nga Kolhida, të cilët i dhanë emrin Kolhinium. Në shekullin e II para erës së re vëndbanimet e tyre i kanë pushtuar rromakët. Pastaj qyteti hyri në kuadër të Bizantit, e me vonë u bë pjesë e shtetit të Zetës. Aty mund të shihni gërmallat e qytetit të vjetër të Svaçit, qëndrës mesjetare të mbretërisë së Gentës, qytetit në të cilin, simbas gojdhënave, kishte aq kisha, sa ditë ka viti! === Ulqini nën Perandorinë Romake dhe Bizantine (163 p.e.s.–1040) === Në vitin 163 p.e.s., [[Romakët]] e pushtuan Ulqinin nga [[ilirët]] dhe e emëruan qytetin ''Olcinium ''(si dhe ''Ulcinium''). Nën sundimin romak, qyteti ka fituar statusin ''Oppidum Civium Romanorum'' (Qytet me privilegje të veçanta), ndërsa më vonë statusin ''Municipium'' (Qytet i pavarur).<ref name="Rellie">{{cite book|title=Montenegro|last=Rellie|first=Annalisa|year=2012|publisher=The Globe Pequot Press Inc|location=Bradt Travel Guides Ltd, IDC House, The Vale, Chalfront St Peter, Bucks SL9 9RZ, England|isbn=978 1 84162 381 8|pages=207–208|url=http://books.google.com.au/books?id=L0Apj11ifqUC&pg=PA206&dq=Ulcinj&hl=en&sa=X&ei=GrbBUZ2lLqWkigK9l4DADA&ved=0CFcQ6AEwBw|accessdate=2013-06-20}} </ref> Pas ndarjes së [[Perandoria Romake|Perandorisë Romake]], Ulqini u bë pjesë e [[Perandoria Bizantine|provincës bizantine]] të Prevalisë dhe popullsia përqafoi [[krishterimi]]n. Nga kohët mesjetare u konsiderua si një qendër e rëndësishme tregtare dhe detare, duke e ruajtur statusin qytetit autonom.<ref name="Rellie" /> Në shekullin IX, ''Olciniumi ''u bë<span> pjesë e temës (provincës ushtarako-civile) së Durrësit ([[Greqishtja e lashtë|gre.]] θέμα Δυρραχίου), që ishte pjesë e sistemit të ri administrativ të </span>[[Bizanti|Perandorisë Bizantine]]<span>.</span> Në vitin 1010, Cari i Bulgarisë [[Samoili]] dështoi ta pushtojë qytetin gjatë luftës kundër Bizantit. === Ulqini nën sundimin sllav dhe të Balshajve (1040–1405) === [[Skeda:Kulla e Ballshajve.JPG|parapamje|[[Kulla e Balshajve]]]] Ulqini për herë të parë ra nën sundimin sllav në vitin 1040, kur ''arkoni'' Stefan Vojislavi e pushtoi qytetin dhe rrethinën e tij. Në vitin 1183, ''zhupani i lartë i Rashkës'' (Serbisë) [[Stefan Nemanja]] pushtoi [[Shasi]]n dhe Ulqinin, dhe nën sundimin e tij, Ulqini u bë një ndër qytetet më të rëndësishëm të zhupanisë së tij. [[Mongolët]], nën udhëheqjen e Batu Kanit në vitin 1242, dështuan ta pushtojnë qytetin e Ulqinit, dhe për këtë arsye shkatërruan Shasin dhe vrarë popullsinë e tij.<ref>{{Cite web|url=http://www.visit-montenegro.com/cities-ulcinj-h.htm|title=ULCINJ - HISTORY|access-date=7 shtator 2014|archive-date=19 gusht 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819153026/http://www.visit-montenegro.com/cities-ulcinj-h.htm|url-status=dead}}</ref> Më 1280, Ulqini kishte kryetar komune një venedikas (''comes Marcus Pollani'').<ref name=":12">{{Cite book|title=Serbët dhe shqiptarët|last=Shuflaj|first=Milan|publisher=Toena|year=2004|origyear=1925|isbn=99927-1-854-4|location=Tiranë|pages=57|translator=Hasan Çipuri}}</ref> Ulqini mbeti në duart e [[Nemanjiqët|Nemanjiqëve]] deri me vdekjen e ''car'' Dushanit (viti 1355). Pas vdekjes së tij, rajoni i Zetës, ku bënte pjesë dhe Ulqini, u vendos nën mbikëqyrjen e ''gospodin ''Zharkos, një vojvodë i ''car'' Uroshit. Me vdekjen e Zharkos (viti 1360) këto toka i takuan [[Balshajt|Balshajve]]. Nën sundimin e Balshajve, Ulqini vazhdonte të ishte një qytet i rëndësishëm dhe kishte valutën e vet. Nga viti 1385 deri në vitin 1403, kur në krye të dinastisë së Balshajve qëndronte Gjergji II, Ulqini ishte kryeqyteti i [[Principata e Zetës|Principatës së Zetës]]. Pas vdekjes, Gjergjin e II e varrosën në kishën e Shën Katrinës në Ulqin dhe kryeqytet i Zetës u bë [[Tivari]]. [[Kulla e Balshajve]] në pjesën e epërme të [[Kalaja e Ulqinit|Kalasë]] u ndërtua nga [[Balshajt]] në fundin e shekullit XIV. === Ulqini nën Republikën e Venedikut (1405–1571) === [[Skeda:Hartë.jpg|parapamje|djathtas| image_skyline e ''Albaniæ Veneta'']] Në verën e vitit 1405, së bashku me [[Budua|Buduën]] dhe [[Tivari]]n, Ulqinin e pushtoi [[Republika e Venedikut]]. Nën sundimin venedikas qyteti u emërua ''Dulcigno,'' në [[Italishtja|italisht]], dhe u bë pjesë e [[Arbëria Venedikase|Arbërisë Venedikase]]. Nga viti 1413 deri në vitin 1421, sërisht Ulqini u sundua nga dinastia e Balshajve. Në [[Kalaja e Ulqinit|Kalanë e Ulqinit]] u futën elementë të kulturës dhe të urbanizmit venedikas, që pasqyrohen në rindërtimet dhe ndërtimet e bedenave, portave, kullave, pallateve, kishave dhe shesheve. Si gjurmë nga ajo kohë, ndër të tjera, ka mbetur një mur i lartë mbi sheshin tek hyrja veriore e Kalasë, në platonë më të lartë të quajtur shpesh ''Shkalaja ''(ose ''Citadela''), ku dallohet një mbishkrim prej tjegullave të kuqe të murosura dhe mund të lexohet IOHANI BOLANI (Johani Bolani).<ref>[[#Ushaku-2010|Ushaku (2010)]], fq. 33</ref> Pranë këtij muri gjendet edhe Kisha e Shën Mërisë, e ndërtuar në vitin 1510. Sot, kjo ndërtesë njihet si [[Kisha-Xhami e Ulqinit]].<ref>[[#LTKU-1989|LTKU (1989)]], fq. 18</ref> Kalorësi gjerman [[Arnold von Harfi]], që kaloi nëpër Ulqin në vitin 1496, mblodhi një fjalor shqip-gjermanisht, që ka rëndësi të madhe për historinë e [[Gjuha shqipe|shqipes]] dhe që vërteton se shqiptarët janë popullsi autoktone në Ulqin.<ref>[[#Ushaku-2010|Ushaku (2010)]], fq. 36 - 37</ref> === Ulqini nën Perandorinë Osmane (1571–1878) === [[Skeda:Provincia di Albania (1571).jpg|parapamje|Hartë venedikase e Arbërisë në vitit 1571, Ulqini shquhet në të majtë]] [[Skeda:Dulcingo Pinargenti 1573.jpg|parapamje|Hartë e Ulqinit në vitit 1573, nga Simon Pinargenti]] Ulqini u bë pjesë e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]] në vitin 1571, kur [[Osmanllinjtë|osmanët]] e pushtuan qytetin me ndihmën e kusarëve berberë, të cilët nuk e lëshuan qytetin pas pushtimit.<ref name="Rellie2">{{cite book|url=https://books.google.com.au/books?id=L0Apj11ifqUC&pg=PA206&dq=Ulcinj&hl=en&sa=X&ei=GrbBUZ2lLqWkigK9l4DADA&ved=0CFcQ6AEwBw|title=Montenegro|last=Rellie|first=Annalisa|publisher=The Globe Pequot Press Inc|accessdate=2013-06-20|year=2012|isbn=978 1 84162 381 8|location=Bradt Travel Guides Ltd, IDC House, The Vale, Chalfront St Peter, Bucks SL9 9RZ, England|pages=207–208}}</ref> Kjo ndodhi pas [[Beteja e Lepantit|betejës së Lepantit]] (në vitin 1571), kur kapedani i kusarëve Uruç Ali fitoi nga sulltani lejen të vëndoset në Ulqin me 40 kusarë. Plaçkitësit e detit iu rebeluan [[Cavtat]]it deri në [[Peloponezi|Peloponez]] deri në fillim të shek. 19-të. Kusarët binin nga Afrika djem zezakë dhe i ushtronin ata për shërbim në sofër. Të rriturit i vishnin në rroba me ngjyra të theksuara dhe gjatë sulmeve plaçkitëse i detyronin që të parët të kërcenin në bash të anijes-viktimë, gjë që shkaktonte panik tek ekuipazhi. Ulqini qe një strofkë piratësh deri kur [[Mehmed pashë Bushatlliu]] u bë Pasha i Shkodrës dhe i dha fund piraterisë.<ref name=":1">[http://illyriapress.com/trashegimia-historike-dhe-kulturore-e-ulqinit/ Trashëgimia historike dhe kulturore e Ulqinit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161229035336/http://illyriapress.com/trashegimia-historike-dhe-kulturore-e-ulqinit/ |date=29 dhjetor 2016 }} nga Cafo Boga</ref> Në vitin 1696, [[Republika e Veneciës|venedikasit]] sulmuan Ulqinin por dështuan ta pushtojnë. E njjëjta gjë ndodhi dhe më 24 korrik 1718, kur venedikasit sulmuan Ulqinin pas një rrethimi të pasuksesshëm të [[Tivari i Vjetër|Tivarit]].<ref name=":2">[https://core.ac.uk/download/pdf/35314654.pdf T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH ANABİLİMDALI II. ABDÜLHAMİD DÖNEMİ OSMANLI -KARADAĞ SİYASİ İLİŞKİLERİ DOKTORA TEZİ UĞUR ÖZCAN Tez Danışmanı: PROF. DR. FAHRETTİN TIZLAK ISPARTA, 2009]</ref>  Nën sundimin osman, Ulqini fitoi një pamje orientale. Filloi ndërtimin i [[Xhamitë e Ulqinit|xhamive]], hamameve, krojve të ujit të pijshëm, kullave të vrojtimit, dhe strukturave të tjera. Qyteti filloi të zhvillojë përsëri traditat e tij të vjetra tregëtare e detare. Ulqini arriti një kulm të ri gjatë shekujve 17 dhe 19, e sipas gjeografit dhe këshilltarit politik italian, [[Antonio Baldacci]], kishte një flotë që numëronte 500 mjete lundrimi, të cilat tregtonin mes porteve të brigjeve të [[Deti Adriatik|Adriatikut]] dhe [[Deti Mesdhe|Mesdheut]].<ref name=":1" /> Në Kullën e Blashajve në Kala, nga mesi i shek. XVII ka jetuar [[mesia]] i vetëshpallur hebre dhe prijësi i njohur i lëvizjes së hebrenjëve në Perandorinë Osmane, reformatori dhe komentuesi i Talmudit, [[Sabataj Cevi]]. Ai u [[Syrgjyni|syrgjynos]] në Ulqin në vitin 1666, ndërsa pranoi [[islami]]n në vitin 1676, vit në të cilin edhe vdiq me emrin Mehmed Efendija. Ai u varros në oborrin e një shtëpie [[myslyman]]e, varri i të cilit ende ruhet si një tyrbe.<ref name="Rellie2" /> Në vitin 1867, Ulqini u bë kaza e [[Sanxhaku i Shkodrës|Sanxhakut të Shkodrës]]. Sipas gojëdhënave vendase, në Ulqin kaloi plotë pesë vjet në robëri spanjolli [[Miguel de Cervantes|Miguel de Servantes]], që më vonë u bë shkrimtar i famshëm. Ai në Ulqin gjeti modelin e të dashurës së [[Don Kishoti i Mançës|Don Kishotit]] të cilës në roman i dha emrin ''Dulqinja'', sipas emrit të atëhershëm të qytetit.<ref name=":1" /> === Dorëzimi i Ulqinit (1878–1880) === {{Artikull i veçantë|Lufta e Ulqinit}} [[Skeda:Ulqini.jpeg|thumb|Ulqini, nga një hartë e Universitetit hebre të Jeruzalemit]] Një rebelim në Hercegovinë shkaktoi një seri rebelimesh dhe kryengritjesh kundër forcave osmane në [[Evropë]]. Kjo ishte arsyeja që Mali i Zi dhe Serbia i shpallën luftë [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]], më 18 qershor 1876. Në këtë luftë forcat malazeze hynë në Ulqinin më 19 janar 1878.<ref name=":2" /><ref name="Canka 2012">[[#Canka-2012|Canka (2012)]], fq. 185</ref> Nën komandën e ''popit'' Ilija Plamenac, malazezët dogjën [[Çarshia e Ulqinit|Çarshinë]] dhe Qafë Larjen (që nga atëherë Mëhalla e Re).<ref name="Canka 2012"/> Me [[Traktati i Shën Stefanit|Traktatin e paqes së Shën Stefanit]] të nënshkruar nga [[Rusia|Perandoria Ruse]] dhe [[Perandoria Osmane]] për përfundimin e Luftës Ruso-Turke të viteve 1877–1878, më 3 mars 1878, u vendos që Ulqini ti mbesi Malit të Zi.<ref name="Canka 2012"/> Por, Fuqitë e Mëdha ishin të pakënaqura me vendimet e Traktatit të Shën Stefanit dhe më 13 qershor deri më 13 korrik të vitit 1878 mbajtën [[Kongresi i Berlinit|Kongresin e Berlinit]]. Në Kongresin e Berlinit u vendos që Ulqini me rrethinë duhet ti kthehet Perandorisë Osmane,<ref name="ReferenceA">[[#Canka-2012|Canka (2012)]], fq. 186</ref><ref>[http://archive.thetablet.co.uk/article/20th-july-1878/11/the-treaty-of-berlin THE TREATY OF BERLIN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150919031355/http://archive.thetablet.co.uk/article/20th-july-1878/11/the-treaty-of-berlin |date=19 shtator 2015 }} Article 29. ...''The districts situated to the south of this territory, according to the delimitation above laid down, as far as the Boyana, Dulcigno included, shall be restored to Turkey''...</ref><ref>[http://mne.ul-info.com/ulcinj-nije-pripao-crnoj-gori-odlukama-berlinskog-kongresa/ ULCINJ NIJE PRIPAO CRNOJ GORI ODLUKAMA BERLINSKOG KONGRESA], ul-info.me, 2014</ref> prandaj më 8 shkurt 1879 malazezët u tërhoqën nga Ulqini.<ref name="ReferenceA"/> Dy vjet pas Kongresit të Berlinit, çështja e kufirit midis Perandorisë Osmane dhe Malit të Zi ishte ende e hapur. Me propozim të [[Perandoria Austro-Hungareze|Austro-Hungarisë]] hidhet ideja që Malit të Zi t'i jepet qyteti i Ulqinit me rrethinë, sepse edhe pozita e tij gjeografike ishte më e favorshme se krahinat e mëparshme, të cilat ishin malore.<ref>[[#Rexha-1998|Rexha (1998)]], fq. 82-83</ref> Princi Nikolla i Malit të Zi shqetësohet shumë nga gjendja e paparashikuar dhe nxiton të sigurojë shqiptarët se nuk dëshiron aspak të sulmojë më Shqipërinë. Por Lidhja tejkalon tashmë vetveten dhe jep urdhër të sulmohet Mali i Zi. Vetëm ndërhyrja e Fuqive të Mëdha do të jetë agjenti i jashtëm që do të shpëtojë Malin e Zi nga mësymja shqiptare.<ref>[[Ulqini#Belegu-1939|Belegu (1939)]], fq. 98</ref> Pasi merr miratimin e fuqive të mëdha, ushtria e Malit të Zi lëviz drejt qytetit të Ulqinit, e organizuar në 22 batalione.<ref>[[#Belegu-1939|Belegu (1939)]], fq. 113</ref> Lidhja, nga ana e saj, ngarkon degën e Shkodrës për organizimin e mbrojtjes së qytetit. Thirrjes i përgjigjen menjëherë 270 shkodranë dhe pas tyre niset dhe komandanti i përgjithshëm i caktuar nga Lidhja për mbrojtjen e Ulqinit, Jusuf agë Sokoli me 500 shkodranë të tjerë. Këtij i bashkohen edhe 300 shqiptarë të tjerë nën komandën e Haxhi Mehmet Becit e Mehmet Gjylit.<ref>[[#Belegu-1939|Belegu (1939)]], fq. 110-111</ref> Shtabi i Lidhjes e kishte organizuar mbrojtjen dhe kishte ndarë forcat e saj në katër pika strategjike nga ku mund të vinin ushtritë malazeze, por edhe trupat osmane. Në pikën e parë, në bregun verior të Bunës, ishin vendosur qindra shqiptarë nën komandën e Hysen Shasit. Në pikën e dytë, të quajtur Kodra e Kuqe, në afërsi të kufirit me Malin e Zi, ishin vendosur rreth 1,000 luftëtarë nën komandën e vetë Shtabit të Lidhjes. Pika tjetër ishte mali i Mozhurit në verilindje të Ulqinit, ku ishte pozicionuar Mehmet Gjyli. Në Ulqin qëndronte kontigjenti i fundit shqiptar që duhej të zhvillonte dhe qëndresën e fundit.<ref>[[#Rexha-1998|Rexha (1998)]], fq. 183</ref> Brenda në qytet ndodheshin gjithashtu edhe forca osmane, rreth 7 batalione të ushtrisë së rregullt perandorake, por që 3 prej të cilave ishin të përbëra nga shqiptarë.<ref>[[#Belegu-1939|Belegu (1939)]], fq. 115</ref> Përballja e parë e forcave shqiptare ishte me ushtrinë osmane, e cila kërkonte që shqiptarët të lëshonin pozicionet. Një batalion osman u vu në lëvizje për "pastrimin" e kampit të Bardhokut. 22 Forcat shqiptare ishin më të pakta në numër dhe me armatim modest në krahasim me pajimin e ushtrisë osmane.<ref>[[#Rexha-1998|Rexha (1998)]], fq. 189</ref> Dervish Pasha, komandanti i operacionit osman për mundjen e kryengritësve shqiptarë, kishte mundur të merrte pozicionin e Bardhokut dhe tanimë kishte hyrë në Ulqin dhe bëhej gati t'ia dorëzonte këtë Malit të Zi. Forcat shqiptare ndodheshin pothuajse të rrethuara, nga deti ishin anijet e flotës ndërkombëtare, në Tivar ushtria malazeze, në Ulqin Dervish Pasha me rreth 1300 trupa osmane, dhe dy anije luftarake osmane (''İstanbul'' dhe ''Mecidiye'') në grykën e Bunës.<ref name=":2" /><ref>[[#Rexha-1998|Rexha (1998)]], fq. 195</ref> Ndeshja kryesore e osmanëve dhe shqiptarëve u bë në grykën e Mozhurës. Edhe pse të pakët në numër, shqiptarët të komanduar nga Jusuf Sokoli ishin pozicionuar mirë dhe mundën t'i zbrapsin disa herë sulmet e osmanëve. Por komanda ushtarake shqiptare ishte pëçarë: [[Hodo Sokoli|Hodo bej Sokoli]] kishte kaluar në shtabin osman të Dervish Pashës. Forcat osmane do ta çajnë përfundimisht vijën shqiptare më 23 nëntor 1880 dhe do të hyjnë në qytet duke ia dorëzuar natën mes 26 dhe 27 nëntorit qytetin malazezëve.<ref name=":2" /><ref>[[#Buda-1986|Buda (1986)]], fq. 172</ref> Po atë natë, Asım Pasha bëri me dije konsujt e [[Fuqitë e mëdha|Fuqive të mëdha]] për dorëzimin e Ulqinit dhe më 5 dhjetor 1880 mbaruan demostratat navale.<ref name=":2" /> === Ulqini në shekullin XX === [[Skeda:Ulcinj Bazaar and Namazgjah Mosque (1908).jpg|parapamje|[[Çarshia e Ulqinit]] dhe [[Xhamia e Namazgjahut]] në vitin 1908.]] Gjatë shekullit XX Ulqini ka mbijetuar rënie të rënda dhe ngritje të çuditshme. Nga qyteti i dytë i [[Mali i Zi|Malit të Zi]] në vitin 1880, kur u bashkëngjit këtij vendi, mbas pak më shumë se tre dekada ka mbërritur në vendin e gjashtë me zhvillim ekonomik dhe numër të banorëve (mbas Podgoricës, Nikshiqit, Cetinës, Tivarit dhe Plavës). Detaria dhe tregtia e tij kanë pasë një ecuri gjithnjë e më dobët, kështu që qyteti është amulluar. Gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]] u pushtua nga [[Austro-Hungaria]] më 22 janar 1916 dhe nga [[Italia]] më 4 nëntor 1918,<ref>{{Cite web|last=Dresden|first=SLUB|title=Leipziger Volkszeitung : 24.01.1916|url=http://digital.slub-dresden.de/id394414608-19160124/1|access-date=2023-01-30|website=digital.slub-dresden.de|language=de-DE}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://augusto.digitpa.gov.it/gazzette/index/download/id/1918261_PM|title=Gazzetta Ufficiale del Regno d'Italia N. 261 del 6 Novembre 1918|date=6 nëntor 1918|work=Gazzetta Ufficiale del Regno d'Italia|access-date=5 maj 2019}}</ref> ndërsa nga viti 1920 ishte pjesë e Mbretërisë Serbo-Kroato-Sllovene, e cila do të njihet më vonë si [[Jugosllavia|Mbretëria e Jugosllavisë]]. Si qyteti më jugor i bregdetit të [[Jugosllavia|Mbretërisë së Jugosllavisë]], përjeton në vitet tridhjetë të shekullit XX një kthesë të fuqishme. Konkretisht, në atë periudhë u ndërtua [[Kriporja e Ulqinit|Kriporja]] dhe hotelet ''Republika'', ''Jadran'' dhe ''Koop'' (më vonë ''Galeb''), të cilët Ulqinin shumë shpejt e bënë qendër ekonomike dhe turistike të vendit. Mirëpo, [[Lufta e Dytë Botërore]] e ndali vrullin ekonomik në mënyrë të menjëhershme. Prej vitit 1941 deri më 1944 Ulqini ishte nën administratën [[Shqipëria gjatë Luftës së Dytë Botërore|shqiptare]]. Më 7 nëntor 1943 Ulqini do të [[Bombardimi i Ulqinit (1943)|bombardohet nga forcat aleate]], ku do të humbin jetën mbi 46 persona dhe shumë të tjerë do të plagosen. Forcat partizane marrin Ulqinin më 26 nëntor 1944 dhe kështu bëhet pjesë e [[RSFJ|Jugosllavisë Socialiste]].<ref>[[#LTKU-1989|LTKU (1989)]], fq. 46</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.cdm.me/politika/cetkovic-dps-i-forca-hoce-da-brisu-istoriju-ulcinja|title=Ćetković: DPS i Forca hoće da brišu istoriju Ulcinja|url-status=dead|access-date=22 gusht 2014|archive-date=13 shkurt 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130213061508/http://www.cdm.me/politika/cetkovic-dps-i-forca-hoce-da-brisu-istoriju-ulcinja}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.visit-ulcinj.com/blog/2014/03/19/ruzna-strana-lepote-ulcinja/ |title=Ružna strana lepote Ulcinja |access-date=22 gusht 2014 |archive-date=9 prill 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250409182249/https://www.visit-ulcinj.com/blog/2014/03/19/ruzna-strana-lepote-ulcinja/ |url-status=dead }}</ref> Periudhën më të ngritur në këtë shekull Ulqini e përjetoi dy dekada nga përfundimi i luftës. Ndërtimi i një sërë hotelesh moderne në qytet dhe [[Plazhi i Madh i Ulqinit|Plazh të Madh]], si dhe i kolektivave të mëdha ekonomike (NHT "Riviera e Ulqinit", "Agroulqini", Ndërmarrja ndërtimore "Primorje", "Otrantkomerc", "Ultep" dhe të tjerë) solli zhvillim fantastik. Ulqini në fund të viteve tetëdhjetë kishte rreth 40 për qind të qarkullimit turistik në Mal të Zi, ndërsa dy të tretat e mysafirëve ishin të huaj, kryesisht gjermanë. Në [[Tërmeti në Mal të Zi (1979)|tërmetin katastrofik me 15 prill të vitit 1979]] qyteti u dëmtua rëndë, mirëpo mbas vetëm disa viteve, me solidaritetin e qytetarëve të mbarë Jugosllavisë, është rinovuar shpejt. Gjatë [[Lufta e Kosovës|Luftës në Kosovë]], në vitet 1998 dhe 1999, mijëra [[shqiptarë të Kosovës]] u dyndën për në Ulqin dhe në rrethinat e tij, ku u pritën me kushtet më të mira të mundshme nga popullsia shqiptare etnike e Ulqinit dhe e rrethinës. == Gjeografia == [[Skeda:Panorama e Ulqinit (2).jpg|thumb|400x400px| image_skyline panoramike e Ulqinit dhe [[Kalaja e Ulqinit|kalasë së tij]], nga [[kepi i Sukës]].]] Ulqini gjendet në pjesën jugore të Malit të Zi dhe është qyteti më jugor i tij. Qyteti laget nga [[Deti Adriatik]] dhe lartësia e tij mbidetare është rreth 7 metra. Në veriperendim dhe veri ka masive malore dhe kodrinore kuse në juglindje dhe lindje të tij gjenden fusha pjellore, në të cilat kultivohen pemë dhe perime të ndryshme. Në afërsi të Ulqinit gjendet [[Liqeni i Shasit]], të cilin ornitologët e quajnë "miniatura e [[Liqeni i Shkodrës|liqenit të Shkodrës]]", i pasur me peshq dhe zogj uji, si dhe Fusha e Shtoji, tërheqje e veçantë në bregdetin Adriatik për gjahtarë. Si pasuri tjetër hidrografike është edhe [[Lumi Buna]]. Legjenda thotë se në mesjetë asnjë beqar nuk mund të martohej, përderisa nuk i mbjellte së paku dhjetë fidane ulliri. Ulqini është qytet i ullinjëve, bimëve ekzotike të Adriatikut jugorë dhe specijalistë për kultivimin e ullinjëve. Në periferinë e tij gjindet ullishta më e madhe në vend, ku ka trungje të vjetër edhe me qindra vite. Të gjitha që i kemi përmëndur janë vetëm një reflektim i zbehtë i pasurive të begatshme natyrore të këtij vendi, ajri i të cilit është përplot me erë të mendrës, lavandës së egër, luleve për kullotjen e bletëve. Dashuria në shikim të parë për rajonin me natyrë madhështore të paprekur, për detin e pastër dhe të kthjellët të Adriatikut, ka lënë gjurmë të thella në zemrat e shumë poetëve dhe mëndimtarëve, siç janë [[Lord Bajroni]], [[Xhorxh Bernard Shou]], laureatit të çmimit Nobel për letërsi Ivo Andriqi dhe i ka inspiruar të thurin vargje për bukurinë e këtyre viseve. Karakteristikat gjeografike më të njohura të Ulqinit janë: [[Lumi Buna]], [[Liqeni i Shasit]], [[Liqeni i Adës]], [[Ishulli Ada e Bunës]], [[Ishulli Ulqini i Vjetër]], [[Guri i Gjeranave]], [[Valdanosi]], [[Kanali Milena]], [[Kepi i Sukës]], [[Plazhi i Madh i Ulqinit|Plazhi i Madh]], [[Plazhi i Vogël]]. === Klima === Ulqini karakterizohet me variantin Adriatik të klimës mesdhetare dhe me vegjetacionin subtropikal. Ulqini ka klimë të përshtatshme dhe nga ky aspekt mundë të krahasohet me qendrat më të njohura turistike të [[Mesdheu]]t. Temperatura mesatare gjatë vitit është 16&nbsp;°C. Muaji më i ftohtë është janari me një mesatare prej 8.6&nbsp;°C e më i nxehti është korriku me mesatare 26&nbsp;°C. Mesatarja ditore e temperaturës e matur në ora 13 është 18.5&nbsp;°C Mesatarja e temperaturës se ajrit sipas stinëve te vitit është: në dimër 9.6&nbsp;°C, në pranverë 14.5&nbsp;°C, në verë 24.4&nbsp;°C dhe në vjeshtë 17.5&nbsp;°C. Temperatura maksimale absolute është 38.5&nbsp;°C në korrik ndërsa temperature absolute minimale është -8.4&nbsp;°C në janar.  Temperatura e ajrit në Ulqin është e përshtatshme për rrëzitje dhe larje ne det, dhe zgjatë gjashtë muaj, prej majit deri ne tetor, poashtu në ketë periudhë, temperaturës i përgjigjet temperatura e ujit. Ulqini bën pjesë ne vendet më me diell të bregdetit Adriatik. Mesatarja e ditëve me diell ne Ulqin është 218 ditë, qe do te thotë mesatarisht 2,706 orë ne vit, ose 7.4 orë në ditë. Gjatë verës Ulqini ka ma shumë ore me diell, rreth 11,5 orë në ditë. Erërat me karakteristike janë bura, jugu dhe maestrali. Bura fryn nga verilindja dhe atë në vjeshtën e vonë dhe dimrit dhe është erë e ftohët. Jugu paraqitet në pranverë, vjeshtë dhe dimër dhe sjell shi, ndërsa në det shkakton valë të mëdha. Maestrali vjen prej perëndimit dhe jug-prendimi. Është erë e mirëseardhur sepse sjell freski ne orët më të nxehta te ditës. Me një intenzitet prej 10 m/sek, që ka në mes te orës 14 dhe 15. Të reshurat janë kryesisht në forme shiu në një mesatare prej 1344mm/m², kurse dëbora është fenomen shumë i rrallë.<ref>{{Cite web|url=http://www.ulcinj.montenegro.travel/me/geografski-polo%C5%BEaj-klima-ulcinj|title=Geografski položaj, klima - Ulcinj|url-status=dead|access-date=20 gusht 2014|archive-date=10 tetor 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151010002608/http://www.ulcinj.montenegro.travel/me/geografski-polo%C5%BEaj-klima-ulcinj}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ulcinj.travel/al/pozita-gjeografike-dhe-klima|title=Pozita gjeografike dhe klima|url-status=dead|access-date=20 gusht 2014|archive-date=20 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140220085534/http://www.ulcinj.travel/al/pozita-gjeografike-dhe-klima}}</ref> {{Klima | TABELA = | DIAGRAMI I TEMPETATURES = | DIAGRAMI I RESHJEVE = | DIAGRAMI I RESHJEVE LARTESIA = 170 | BURIMI = [http://195.66.163.23/misc.php?text=27&sektor=1 Enti për hidrometeologji dhe seizmologji i Malit të Zi] | Titulli = | Vendi = Ulqini <!-- temperatura mesatare maksimale për muajin në ° C --> | maks_jan = 11.2 | maks_shk = 11.4 | maks_mar = 14.6 | maks_pri = 17.9 | maks_maj = 22.1 | maks_qer = 26.2 | maks_korr = 29.2 | maks_gush = 29.2 | maks_shta = 26.1 | maks_tet = 21.3 | maks_nën = 16.1 | maks_dhje = 11.8 <!-- temperatura mesatare minimale për muajin në ° C --> | min_jan = 4.1 | min_shk = 4.7 | min_mar = 6.2 | min_pri = 10.1 | min_maj = 14.1 | min_qer = 17.7 | min_korr = 21.2 | min_gush = 21.1 | min_shta = 17.3 | min_tet = 13.1 | min_nën = 9.0 | min_dhje = 4.6 <!-- temperatura mesatare për muajin në ° C --> | mes_jan = | mes_shk = | mes_mar = | mes_pri = | mes_maj = | mes_qer = | mes_korr = | mes_gush = | mes_shta = | mes_tet = | mes_nën = | mes_dhje = <!-- reshje mesatare për muajin në mm --> | reshje_jan = 149 | reshje_shk = 138 | reshje_mar = 116 | reshje_pri = 115 | reshje_maj = 67 | reshje_qer = 46 | reshje_korr = 25 | reshje_gush = 49 | reshje_shta = 85 | reshje_tet = 148 | reshje_nën = 174 | reshje_dhje = 146 <!-- Numri mesatar i orëve të përditshme me diell për muajin në h / d --> | orë_diell_jan = 4 | orë_diell_shk = 4.5 | orë_diell_mar = 5.5 | orë_diell_pri = 6.8 | orë_diell_maj = 8.7 | orë_diell_qer = 9.9 | orë_diell_korr = 11.3 | orë_diell_gush = 10.4 | orë_diell_shta = 8.4 | orë_diell_tet = 6.4 | orë_diell_nën = 4.4 | orë_diell_dhje = 3.7 <!-- Temperatura mesatare e ujit (oqeaneve, liqene, etj) për muajin në ° C --> | uji_jan = | uji_shk = | uji_mar = | uji_pri = | uji_maj = | uji_qer = | uji_korr = | uji_gush = | uji_shta = | uji_tet = | uji_nën = | uji_dhje = <!-- Ditë me diell mesatare për muajin e në d --> | ditë_diell_jan = | ditë_diell _shk = | ditë_diell _mar = | ditë_diell _pri = | ditë_diell _maj = | ditë_diell _qer = | ditë_diell _korr = | ditë_diell _gush = | ditë_diell _shta = | ditë_diell _tet = | ditë_diell _nën = | ditë_diell _dhje = <!-- Lagështia mesatare për muajin në %--> | lagështia_jan = | lagështia_shk = | lagështia_mar = | lagështia_pri = | lagështia_maj = | lagështia_qer = | lagështia_korr = | lagështia_gush = | lagështia_shta = | lagështia_tet = | lagështia_nën = | lagështia_dhje = }} === Vendbanimet === {{Artikull i veçantë|Lista e vendbanimeve të Ulqinit}} {| class="wikitable" style="width:100%;" |- | rowspan="14" width="25%" align="center" bgcolor="#fff" |[[Skeda:VendbanimetUL.png|250px|Vendbanimet e Ulqinit]]|| width="25%" |1.Ulqini {{REDDOT}}|| width=25% |15.[[Krytha e Ulqinit]] {{REDDOT}} || width="25%" |29.Selita |- |2.[[Kodra]] {{REDDOT}}  || 16.[[Kërruçi]] {{REDDOT}}  || 30.[[Sukubina]] {{REDDOT}}    |- |3.[[Shtoji i Poshtëm]] {{REDDOT}}  |17.[[Mali i Bardhë]] {{REDDOT}}   |31.[[Dragaj]] {{REDDOT}}  |- |4.[[Shtoji i Sipërm]] {{REDDOT}} || 18.[[Mali i Brinjës]] {{REDDOT}}  || 32.[[Brajsha]] {{REDDOT}} |- |5.[[Reçi]] {{REDDOT}}  || 19.[[Sutjelli]] {{REDDOT}} || 33.[[Kosiqi]] {{REDDOT}}  |- |6.[[Shëngjergji (Ulqin)|Shëngjergji]] {{REDDOT}}|| 20.[[Fraskanjelli]] {{REDDOT}}  || 34.[[Milla]] {{REDDOT}}  |- |7.[[Qurkaj]] {{REDDOT}}  || 21.[[Shtodhra]] {{REDDOT}}   || 35.[[Kalimani]] {{REDDOT}} |- |8.[[Darza]] {{BLUDOT}}   || 22.[[Amulli]] {{REDDOT}}   || 36.[[Leskoci]] {{GREDOT}}    |- |9.[[Zogaj]] {{REDDOT}} || 23.[[Shasi]] {{REDDOT}} || 37.[[Megjureçi]] {{REDDOT}} |- |10.[[Pistulli]] {{REDDOT}}  || 24.[[Këllezna e Poshtme]] {{REDDOT}}  || 38.[[Bojka]] {{REDDOT}} |- |11.[[Mozhuri]] {{BLADOT}}   || 25.[[Këllezna e Sipërme]] {{REDDOT}}  || 39.[[Rashtisha]] {{REDDOT}}    |- |12.[[Kolonza|Kollomza]] {{REDDOT}}|| 26.[[Krytha|Krytha e Katërkollës]] {{REDDOT}} || 40.[[Kravari (Ulqin)|Kravari]] ^{[[File:Location dot vivid red.svg|5px]]} |-   |13.[[Bratica]] {{REDDOT}}   || 27.[[Katërkolla]] {{REDDOT}}  || |-   |14.[[Salçi]] {{REDDOT}} || 28.[[Lisna Bora]] {{REDDOT}}|| |- bgcolor=#ffffdd | align="center" | image_map || colspan="3" align="center" | Vendbanime të reja: Gjerana, Zenji dhe Suma (2011)<ref>[http://www.sluzbenilist.me/SluzbeniListDetalji.aspx?tag={5E3B707F-15BE-4B99-95DC-36090D505C01}Ligji për organizimin territorial të Malit të Zi]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}} Gazeta Zyrtare e Malit të Zi 54/2011 ^{(malazezisht)}</ref>. |- bgcolor=#eeffff | colspan="2" align="center" | ''Shenja'' ^{[[File:Location dot vivid red.svg|5px]]} ''tregon se vendbanimi është me shumicë shqiptare.'' <br/> ''Shenja'' ^{[[File:MarkePunktBlau.svg|5px]]} ''tregon se vendbanimi është me shumicë malazeze.''<br/> | colspan="2" align="center" | ''Shenja'' ^{[[File:Location dot green.svg|5px]]} ''tregon se vendbanimi është me shumicë boshnjake.''<br/> ''Shenja'' ^{[[File:Location dot black.svg|5px]]} ''tregon se vendbanimi është aktualisht pa banorë.''<br/> |} == Demografia == {| align="right" |- bgcolor=#ddd ! colspan="2" align="center" | Përkatësia etnike sipas censusit 2011 |- bgcolor=#ddd |{{bar box |width=220px |title=Komuna |titlebar=#ddd |caption=Gjithsej: 19 921 banorë |bars= {{bar percent|[[Shqiptarët në Mal të Zi|Shqiptarë]]|black|70.66}} {{bar percent|[[Malazezët|Malazezë]] |red |12.44}} {{bar percent|[[Serbët|Serbë]] |blue |5.75}} {{bar percent|[[Myslimanët (kombësi)|Myslimanë]] |olive|3.87}} {{bar percent|[[Boshnjakët në Mal të Zi|Boshnjakë]]|green|2.25}} {{bar percent|[[Romët|Romë]]/[[Egjiptianët|Egjiptianë]]|brown|1.17}} {{bar percent|Tjetër|gray|3.86}} }} |{{bar box |width=220px |title=Qyteti |titlebar=#ddd |caption=Gjithsej: 10 707 banorë |bars= {{bar percent|[[Shqiptarët në Mal të Zi|Shqiptarë]]|black|60.89}} {{bar percent|[[Malazezët|Malazezë]] |red |17.07}} {{bar percent|[[Serbët|Serbë]] |blue |8.54}} {{bar percent|[[Myslimanët (kombësi)|Myslimanë]] |olive|5.05}} {{bar percent|[[Boshnjakët në Mal të Zi|Boshnjakë]]|green|2.25}} {{bar percent|[[Romët|Romë]]/[[Egjiptianët|Egjiptianë]]|brown|2.12}} {{bar percent|Tjetër|gray|4.08}} }} |- bgcolor=#ddd ! colspan="2" align="center" | Gjuha amtare sipas censusit 2011 |- bgcolor=#ddd |{{bar box |width=220px |title=Komuna |titlebar=#ddd |caption=Gjithsej: 19 921 banorë |bars= {{bar percent|Shqip|black|72.04}} {{bar percent|Serbisht|blue|11.97}} {{bar percent|Malazezisht|red|10.73}} {{bar percent|Bosnjakisht|green|1.04}} {{bar percent|Tjetër|gray|4.22}} }} |{{bar box |width=220px |title=Qyteti |titlebar=#ddd |caption=Gjithsej: 10 707 banorë |bars= {{bar percent|Shqip|black|62.29}} {{bar percent|Serbisht|blue|18.18}} {{bar percent|Malazezisht|red|13.73}} {{bar percent|Bosnjakisht|green|1.19}} {{bar percent|Tjetër|gray|4.61}} }} |- bgcolor=#ddd ! colspan="2" align="center" | Përkatësia fetare sipas censusit 2011 |- bgcolor=#ddd |{{bar box |width=220px |title=Komuna |titlebar=#ddd |caption=Gjithsej: 19 921 banorë |bars= {{bar percent|[[Islami|Myslimanë]]|MediumSeaGreen|71.82}} {{bar percent|[[Ortodoks|Ortodoksë]]|DarkTurquoise|14.88}} {{bar percent|[[Katolikë]] |#9966CC |11.02}} {{bar percent|Tjetër|gray|2.28}} }} |{{bar box |width=220px |title=Qyteti |titlebar=#ddd |caption=Gjithsej: 10 707 banorë |bars= {{bar percent|[[Islami|Myslimanë]]|MediumSeaGreen|68.15}} {{bar percent|[[Ortodoks|Ortodoksë]]|DarkTurquoise|22.65}} {{bar percent|[[Katolikë]] |#9966CC |6.45}} {{bar percent|Tjetër|gray|2.75}} }} |- bgcolor=#ddd | colspan="2" align="center" | Burimi: [http://www.monstat.org/cg/ Zavod za statistiku Crne Gore - MONSTAT] |} Ulqini ka 10,707 banorë sipas Censusit të 2011, ndërsa e gjithë [[Komuna e Ulqinit|Komuna]] ka 19,921 banorë.<ref name="monstat.org"/> Banorët e Ulqinit quhen [[Ulqinakët|ulqinakë]]. === Etnitë === Ulqini është një qytet multi-etnik, ku përqindjen më të madhe të banorëve e përbëjn [[shqiptarët]], të cilët janë banorët autokton të Ulqinit. Ulqini është qendra e [[Shqiptarët në Mal të Zi|komunitetit shqiptar në Mal të Zi]] dhe në të gjendet selia e [[Këshilli Kombëtar i Shqiptarëve|Këshillit Kombëtar të Shqiptarëve]] (KKSH) në Mal të Zi. Etni të tjera që bashkjetojnë me shqiptarët në Ulqin janë: [[malazezët]], [[serbët]], [[boshnjakët]], myslimanët (sipas kombësisë), [[romët]], [[egjiptianët]] dhe etni të tjera me numër më të vogël anëtarësh. Edhe njerëz të racës negroide kanë qenë pjesë përbërëse e këtij komunitetit, që nga koha e [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]], më saktësisht pas Luftës së Kandisë. === Gjuha === Në përdorim zyrtarë në Komunën e Ulqinit janë: [[gjuha malazeze]] dhe [[gjuha shqipe]].<ref>[http://ul-gov.me/upload/document/statuti_i_komuns-_final_1.pdf Statuti i Komunës së Ulqinit] – Neni 17</ref> Sipas statutit të Komunës të dy këto gjuhë me alfabetët e tyre janë të barabarta. Komuna e Ulqinit është e vetmja komunë e Malit të Zi ku gjuhët sllave janë në pakicë. Sipas censusit 2011, 22.12% e popullsisë mbi 15 vjet flet [[Anglishtja|anglishten]] si gjuhë të huaj, 13.06% [[Gjermanishtja|gjermanishten]], 3.67% [[Italishtja|italishten]], 1.91% [[Rusishtja|rusishten]] dhe 1.36% [[Frëngjishtja|frëngjishten]].<ref>[http://www.monstat.org/userfiles/file/popis2011/saopstenje/znanje%20stranih%20jezika.pdf MONSTAT - ''Stanovništvo prema stranim jezicima kojima se služi, po opštinama u Crnoj Gori'']</ref> === Feja === [[Islami]] është feja më e përhapur në Ulqin, që pasohet nga [[Krishterimi]]. Të krishterët janë të ndarë në [[Kisha ortodokse|ortodoks]] dhe [[Kisha Katolike|katolikë]]. Pothuajse të gjithë [[Myslimani|myslimanët]] e Ulqinit janë sunitë, ndërsa një numër shumë i vogël i takojnë [[Tarikati|urdhërave sufiste]]. === Statistikat === ''Lëvizja e popullsisë gjat shekullit të XX-të'' {| {{Sortable|40}} |- ! Viti !! Banorë !! Grafiku |- | [[1948]] || 4385 || rowspan="8"| [[Skeda:Lëvizja e pop. së Ulqinit gjat shek XX-të.png|290px]] |- | [[1953]] || 4919 |- | [[1961]] || 5705 |- | [[1971]] || 7459 |- | [[1981]] || 9149 |- | [[1991]] || 11144 |- | [[2003]] || 12827 |- | [[2011]] || 10828 |} == Ekonomia == Ulqini sot përbën një nga qytetet me investimet më të vogla në Mal të Zi. Megjithatë turizmi po përjeton rritje lineare falë resurseve të papërshkrueshme dhe unike të cilat i posedon. Sektori privat mundëson strehimin e mijëra turistëve në të njëjtën kohë. Kualiteti i strehimit çdo vit e më shumë po rritet duke e rritur edhe perspetivën. Ajo çka vërehet lehtë është edhe interesimi i biznesmenëve botërorë për investime kapitale në Ulqin. Nga 19,921 banorët e Komunës së Ulqinit, 6207 janë popullsi aktive, ndërsa 9840 janë popullsi joaktive, të tjerët janë nën 15 vjet. Nga popullsia aktive vetëm 4848 janë të punësuar, ndërsa 1359 të pa punë. {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:center;" |- ! colspan="12" align="center" | population_total e punësuar sipas grupeve të profesioneve, censusi 2011 |- ! Gjithësej të punësuar | Profesione ushtarake || Drejtorë, funksionerë dhe ligjvënës || Ekspertë dhe artistë || Bashkpunëtorë profesional dhe teknikë || Zyrtarë për punë administrative || Profesione në shërbim dhe tregëti || Profesione në bujqësi, pylltari dhe peshkim || Profesione zejtare dhe të ngjajshme || Operatorë të impianteve, makinerive, montues dhe shoferë || Profesione elementare || Nuk janë përgjigjur |- ! 4848 | 23 || 267 || 632 || 550 || 426 || 1,475 || 105 || 483 || 304 || 548 || 35 |} == Politika == <div class="infobox float-right" style="background: #fff; padding: 3px;"> '''{{center|Anëtarët në Kuvendin Komunal}}''' <timeline> ImageSize = width:220 height:300 PlotArea = left:50 right:0 bottom:40 top:10 Legend = columns:2 left:15 top:25 columnwidth:60 DateFormat = yyyy Period = from:1 till:33 TimeAxis = orientation:vertical format:yyyy ScaleMajor = unit:year increment:4 start:1 Colors= id:FORCA value:blue legend:Pozita id:PDS value:red id:UDSH value:red legend:Opozita id:PD value:blue id:PSD value:red id:FD value:red id:MZP value:blue id:PSP value:red id:LDMZ value:blue id:IQP value:blue PlotData= bar:Leaders width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:S from:start till:9 shift:(25,0) color:PDS text:[[Partia Demokratike e Socialistëve|PDS]] (9 anëtarë) from:9 till:17 shift:(25,0) color:FORCA text:[[Forca e Re Demokratike|FORCA]] (8 anëtarë) from:17 till:21 shift:(25,0) color:PD text:[[Partia Demokratike (Ulqin)|PD]] (4 anëtarë) from:21 till:24 shift:(25,0) color:UDSH text:[[Unioni Demokratik i Shqiptarëve|UDSH]] (3 anëtarë) from:24 till:26 shift:(25,0) color:PDS text:[[Partia Social Demokrate e Malit të Zi|PSD]] (2 anëtarë) from:26 till:28 shift:(25,0) color:MZP text:[[Mali i Zi Pozitiv|MZP]] (2 anëtarë) from:28 till:30 shift:(25,0) color:IQP text:[[Iniciativa Qytetare Perspektiva|IQP]] (2 anëtarë) from:30 till:31 shift:(25,0) color:LDMZ text:[[Lidhja Demokratike në Mal të Zi|LD në MZ]] (1 anëtar) from:31 till:32 shift:(25,0) color:PSP text:[[Partia Socialiste Popullore|PSP]] (1 anëtar) from:32 till:33 shift:(25,0) color:FD text:[[Fronti Demokratik|FD]] (1 anëtar) TextData= fontsize:S pos:(10,-100) </timeline> </div> {{Artikull i veçantë|Lista e kryetarëve të Ulqinit|Kuvendi i Komunës së Ulqinit|Zgjedhjet lokale në Ulqin}} [[Komuna e Ulqinit]], si njësi administrative, ka [[Lista e kryetarëve të Ulqinit|Kryetarin e Komunës]] dhe [[Kuvendi i Komunës së Ulqinit|Kuvendin e Komunës]], të përbërë prej 33 anëtarësh. Kryetari aktual është Nazif Cungu, i [[Forca e Re Demokratike|Forcës së Re Demokratike]], ndërsa Kryetari i Kuvendit është Loro Nrekiq, i [[Partia Demokratike e Socialistëve|Partisë Demokratike të Socialistëve]]. Koalicioni udhëheqës përbëhet nga [[Forca e Re Demokratike]], [[Partia Demokratike (Ulqin)|Partia Demokratike]], Lëvizja Qytetare Perspektiva, [[Partia Demokratike e Socialistëve]] dhe [[Unioni Demokratik i Shqiptarëve]]. Partitë në opozitë janë: [[Partia Social Demokrate e Malit të Zi|Partia Socialdemokrate]], [[Lidhja Demokratike në Mal të Zi|Lidhja Demokratike]], [[Partia Socialiste Popullore]], [[Fronti Demokratik]] dhe dy këshilltarë të pavarur. Partia që nuk arriti të futej në Kuvendin Komunal në zgjedhjet e fundit është Partia Boshnjake. Skena politike lokale karakterizohet nga një fragmentim i theksuar, me një numër të madh partish politike, çka reflektohet shpesh edhe me vështirësi në arritjen e konsensusit për pika të caktuara. == Marrëdhëniet ndërkombëtare == === Qytetet binjake === {{col-begin|width=auto}} {{col-break}} : {{flagicon|AUT}} – [[:en:Liesing|'''Liesingu''']] <small>(Distrikti i 23-të i [[Vjena|Vjenës]])</small>, [[Austria|Austri]] <small>''(viti 2008)''</small><ref name="uom.me" /><ref>{{Cite web|url=http://m.wien.gv.at/politik/international/netzwerke/bezirkspartnerschaften.html|title=Bezirkspartnerschaften der Stadt Wien|url-status=dead|access-date=6 gusht 2014|archive-date=23 mars 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200323090556/http://m.wien.gv.at/politik/international/netzwerke/bezirkspartnerschaften.html}}</ref> : {{flagicon|Bosnia and Herzegovina}} – '''[[Llukavaci]]''', [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnje dhe Hercegovinë]] <small>''(viti 2014)''</small><ref>{{Cite web|url=http://lukavac.ba/opcina-lukavac/saradnja-opcina-lukavac-i-ulcinj/|title=“Bratimljenje” Lukavca i Ulcinja od posebne važnosti za privrednu saradnju|url-status=dead|access-date=12 korrik 2014|archive-date=18 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518100042/http://lukavac.ba/opcina-lukavac/saradnja-opcina-lukavac-i-ulcinj/}}</ref> : {{flagicon|Bosnia and Herzegovina}} – '''[[Sarajeva|Qyteti i Vjetër i Sarajevës]]''', [[Bosnja dhe Hercegovina|Bosnje dhe Hercegovinë]] <small>''(viti 2009)''</small><ref name="uom.me" /><ref>{{Cite web|url=http://www.starigrad.ba/bs2/vijest.php?id=90|title=POTPISAN SPORAZUM O SARADNJI OPŠTINA/OPĆINA ULCINJ I STARI GRAD SARAJEVO|url-status=dead|access-date=12 korrik 2014|archive-date=18 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518090006/http://www.starigrad.ba/bs2/vijest.php?id=90}}</ref> : {{flagicon|Kosovo}} – '''[[Deçani]]''', [[Kosovë]] <small>''(viti 2015)''</small><ref>{{Cite web|url=https://kk.rks-gov.net/decan/Lajmet/Decani-dhe-Ulqini-binjakezohen.aspx|title=Deçani dhe Ulqini binjakëzohen – kk.rks-gov.net|url-status=dead|access-date=19 shtator 2015|archive-date=9 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160309135553/https://kk.rks-gov.net/decan/Lajmet/Decani-dhe-Ulqini-binjakezohen.aspx}}</ref> : {{flagicon|Kosovo}} – '''[[Prizreni]]''', [[Kosovë]] : {{flagicon|Ukraina}} – '''[[:en:Uzhhorod|Uzhgorodi]]''', [[Ukraina|Ukrainë]]<ref name="uom.me">{{Cite web|url=http://www.uom.co.me/wp-content/uploads/2013/01/bratimljenje-m2-3.pdf|title=Bratimljenje gradova Crne Gore|access-date=12 korrik 2014|archive-date=18 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518092613/http://www.uom.co.me/wp-content/uploads/2013/01/bratimljenje-m2-3.pdf|url-status=dead}}</ref> {{col-break}} : {{flagicon|Albania}} – '''[[Berati]]''', [[Shqipëri]]<ref name="uom.me" /> : {{flagicon|Albania}} – '''[[Durrësi]]''', [[Shqipëri]]<ref name="uom.me" /> : {{flagicon|Albania}} – '''[[Tirana]]''', [[Shqipëri]] : {{flagicon|USA}} – '''[[:en:Stamford, Connecticut|Stamfordi]]''' <small>([[Konektikati|Konektikat]])</small>, [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]<ref name="uom.me" /> : {{flagicon|Turkey}} – '''[[:en:Serik|Seriku]]''', [[Turqi]] <small>''(viti 2014)''</small><ref>[http://ul-info.com/vizita-neser-binjakezimi-i-ulqinit-dhe-serikut/ Vizita: NESËR BINJAKËZIMI I ULQINIT DHE SERIKUT]</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.antalyagazetesi.com.tr/6652-guncel-ulcinjli-yeni-kardesler-serikten-memnun-kaldi.html|title=Ulcinj’li yeni kardeşler Serik’ten memnun kaldı|url-status=dead|access-date=5 shtator 2014|archive-date=18 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150518083204/http://www.antalyagazetesi.com.tr/6652-guncel-ulcinjli-yeni-kardesler-serikten-memnun-kaldi.html}}</ref><ref>[http://ul-info.com/ceremonia-ne-serik-nenshkruhet-protokolli-per-binjakezim/ Ceremonia në Serik: NËNSHKRUHET PROTOKOLLI PËR BINJAKËZIM]</ref> : {{flagicon|Italy}} – '''[[Provinca e Teramos|Silvi]]''', [[Italia|Itali]] <small>''(viti 2022)''</small><ref>{{Cite web|url=https://www.comune.silvi.te.it/home/notizie-eventi-avvisi/notizie/2022/02/Consiglio-Comunale-del-10.02.2022.html|title=Consiglio Comunale del 10.02.2022 (në italisht)|access-date=22 qershor 2022|archive-date=19 qershor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220619222022/https://www.comune.silvi.te.it/home/notizie-eventi-avvisi/notizie/2022/02/Consiglio-Comunale-del-10.02.2022.html|url-status=dead}}</ref> {{col-end}} == Komunikacioni == [[Skeda:License_plate_of_Montenegro_since_2008.jpg|thumb| Regjistracionet e automobilave. ]][[Skeda:Muriqan.jpg|thumb| Pika kufitare nërmjet Malit të Zi dhe Shqipërisë: [[Sukubina|Sukubinë]]-[[Muriqan (Shkodër)|Muriqan]]. ]] [[Komunikacioni automobilistik|Transporti tokësor]] është forma më e përdour e transportit në Ulqin. Rruga kryesore që kalon në Ulqin është'' Magjistralja M-2.4'', që fillon nga Petrovci, kalon në Tivar, pastaj në Ulqin dhe përfundon në pikën kufitare [[Sukobini|Sukobinë]]'' ''(që lidh Ulqinin me [[Shqipëria|Shqipëri]]), kjo magjistrale është pjesë e Rrugës evropiane E752. Ndërsa ''Rruga regjionale R-17'' fillon në Ulqin, kalon paralel me [[Plazhi i Madh i Ulqinit|Plazhin e Madh]] dhe përfundon në [[Ishulli Ada e Bunës|Adën e Bunës]].<ref>{{Cite web|url=http://www.dzscg.com/images1/Karta%20magistr%20i%20reg%20puteva%20u%20CG.jpg|title=Karta magistralnih i regionalnih puteva Crne Gore|url-status=dead|access-date=10 korrik 2014|archive-date=22 shtator 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140922220506/http://dzscg.com/images1/Karta%20magistr%20i%20reg%20puteva%20u%20CG.jpg}}</ref> Rrugët kryesore për qarkullim në qytet janë: Hafiz Ali Ulqinaku, Gjergj Kastrioti Skenderbeu, e Kosovës, Nëna Terezë, Sami Frashëri dhe Detarët e Ulqinit. Mjete të transportit publik janë furgonët, që në lokal njihen si ''kombi''. Stacioni i autobusave në Ulqin gjendet në lagjen Totosh të Ulqinit. Regjistrimet e tabelave ne Komunën e Ulqinit janë të shenuara me '''UL'''. [[Transporti detar e lumor|Transporti detar]] është prezent vetëm gjatë sezonit veror. Ulqini nuk ka një port të mirëfillët detar por vetëm një marinë detare të vogël, ndërsa porti më i afërt detar është [[Tivari|i Tivarit]] 25&nbsp;km, anijet nga ky port kryejn destinacionet ''Tivar - [[Bari (Itali)|Bari]] - Tivar ''dhe'' Tivar - [[Ankona]] - Tivar''. [[Porti i Shëngjinit]] është 80&nbsp;km largë. [[Transporti hekurudhor]] nuk është prezent në Ulqin. Stacioni më i afërt hekurudhor është [[Tivari|i Tivarit]] 25&nbsp;km, i cili është stacioni fillestar i ''Hekurudhës [[Tivari|Tivar]] - [[Beogradi|Beograd]].'' [[Komunikacioni ajror|Transporti ajror]] i rregulluar nuk është gjithashtu prezent në Ulqin, por në Fushën e Ulqinit gjendet një pistë e thjeshtë, e gjatë 1&nbsp;km me sipërfaqe bari. Kjo pistë përdoret vetëm nga aeroplanët e vogël që kryen fluturime ''charter'', gjithashtu përdoret edhe si vend uljeje për helikopterë. Aeroportet që kanë destinacione të rregullta më të afërt me Ulqinin janë: [[Podgorica|i Podgoricës]] 70&nbsp;km, i Tivatit 84&nbsp;km, [[Dubrovniku|i Dubrovnikut]] 125&nbsp;km, [[Aeroporti Nënë Tereza|i Tiranës]] 135&nbsp;km dhe [[Aeroporti i Prishtinës|i Prishtinës]] 280&nbsp;km. === Detaria === {{Artikull i veçantë|Detaria e Ulqinit}} Detaria në qytetin e [[Ulqin]]it ka qenë gjithmonë prezente duke filluar që nga kohrat e [[Iliria|Ilirisë]] e deri në ditët e sotme. Ky qytet 2 mijëvjeçar e gjysëm i vjetër ka dhënë, është duke dhënë dhe do të jap detarë të shkathtë. Sot në Ulqin nuk mund të shihen anije të mëdha me vela-''velanije'' për shkak se historia e ka vendosur këtë por ka shumë anije të madhësive të vogla dhe të mesme. Nën ''Kala'' (Qytetin e Vjetër) gjendet mini-marina e quajtur "Kacema" e ndërtuar në vitin 2011 që nuk është plotësisht funksionale dhe praktike. Ka propozime tek qeveria malaziase dhe qeveria lokale për hapjen e shkollës së mesme të detarisë në Ulqin dhe ndërtimin e një marine plotësisht funksionale në [[Valdanosi|Gjirin e Valdanosit]]. Distanca nga Ulqini në marinat e tjera të Malit të Zi, të japura në mila (1 Nm = 1,852 metra ). {| class="wikitable" | Marina | ''Tivari'' | ''Petrovci'' | ''Budva'' | ''Herceg Novi'' | ''Zellenika'' | ''Risani'' | ''Kotorri'' | ''Tivari'' |- | '''Ulqini''' | 12 | 22 | 28 | 45 | 46 | 54 | 56 | 50 |} == Arsimi == Arsimi në Ulqin zhvillohet në shkollimin parashkollor, fillor dhe të mesëm, ndërsa nga viti shkollor 2014/15 edhe në shkollimin e lartë. Arsimi fillor zhvillohet në katër shkolla fillore, ku dy janë në qytet ([[Shkolla Fillore "Boshko Strugar"|SHF ''Boshko Strugar'']] dhe [[Shkolla Fillore "Marshalli Tito"|SHF ''Marshalli Tito'']]) dhe dy në rrethinë ([[Shkolla Fillore "Bedri Elezaga"|SHF ''Bedri Elezaga'']] në [[Katërkolla|Katërkollë]] dhe [[Shkolla Fillore "Mark Nuculloviq"|SHF ''Mark Nuculloviq'']] në [[Shtoji i Sipërm|Shtoj]]). Arsimin e mesëm e ushtrojnë [[Shkolla e Mesme e Kombinuar "Vëllazërim-Bashkim"|Shkolla e Mesme e Kombinuar ''Vëllazërim-Bashkim'']] dhe [[Gjimnazi "Drita"|Gjimnazi ''Drita'']]. SHMK ''Vëllazërim-Bashkim ''përmban profilet arsimore: gjimnaz i përgjithshëm dhe teknik i turizmit (shkalla e IV), kamarier, gjellëbërës, shitës, elekromekanik i makinave dhe paisjeve, automekanik, autollamarier dhe frizer (shkalla e III). Gjimnazi privat ''Drita ''ka vetëm një profil arsimor: gjimnaz i përgjithshëm (shkalla e IV).<ref>{{Cite web|url=http://www.gjimnazidrita.com/Rrethnesh.html|title=Rreth nesh – Gjimnazi "Drita"|access-date=10 prill 2015|archive-date=4 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221736/http://www.gjimnazidrita.com/Rrethnesh.html|url-status=dead}}</ref> Nga viti shkollor 2014/15, filloi punën institucioni i vetëm i shkollimit të lartë në Ulqin, gjëgjsisht ''Fakulteti i studimeve afariste mesdhetare në Tivat''.<ref>''Ul-info.com'', [http://ul-info.com/nga-shtatori-ne-ulqin-hapet-fakulteti/ Nga shtatori në Ulqin: HAPET FAKULTETI!]</ref> Ky fakultet është privat dhe përmban pesë programe studimore themelore (Menaxhmenti i sigurisë së marinave dhe jahteve; Menaxhmenti në dogana, shpedicion dhe agjenci; Menaxhmenti në turizmin, sportin dhe rekreacionin nautik; Nautika; Makineria e anijeve) dhe dy programe studimore postdiplomike (Specialistika në turizmin nautik; Magjistratura në fushën e turizmit nautik). Të gjithë diplomat janë të shkallës ''Bachelor''. Në Ulqin gjendet edhe [[Shkolla e Muzikës (Ulqin)|Shkolla për Arsimim Fillor Muzikor]]. == Arti dhe kultura == {{Artikull i veçantë|Muzeu i Ulqinit|Kostumet e Ulqinit}} Ulqin është shumë i pasur nga pikpamjet etno-kulturore. Nëpër Ulqin por edhe në rrethinë dallohen disa kostume popullore: kostumi i shqiptarëve mysliman të Ulqinit (i ashtëquajturi ''Kostumi i Qytetit''), kostumi i shqiptarëve mysliman të Anës së Malit, kostumi i bregacorëve, kostumi i Shestanit, kostumi i malësorëve, kostumi i goranëve (ose i ''mërrkojeviqëve'') dhe kostumi i [[Malazezët|malazezëve]]. Të gjithë këto kostume rëndësi më të madhe i kushtojnë veshjeve të femrës.<ref>ulqini.de: [http://www.ulqini.de/Kostymet_e_Ulqinit.htm Kostymet e Ulqinit]</ref> Institucioni më i rëndësishëm për kulturë është Qendra për kulturë. Në kuadër të saj veprojnë këto njësi organizative: # [[Biblioteka Popullore (Ulqin)|Biblioteka]] # [[Muzeu i qytetit (Ulqin)|Muzeu]] # Kinemaja [[Muzeu i qytetit (Ulqin)|Muzeu i Ulqinit]] i themeluar në vitin 1975. Muzeu ndodhet brenda kalasë dhe kryen evidentimin, hulumtimet sistematike, mbledhja e eksponateve të ndryshme, mbrojtjen e specializuar dhe përpunimin e materialit të gjetur, eksponimim e ekspozitave me vlera kulturore, shkencore dhe artistike. Pranë Muzeut punon reparti arkeologjik (në ndërtesën e [[Kisha-Xhami e Ulqinit|Kishë-Xhamisë]]) dhe reparti etnologjik si dhe Galeria e Arteve (në [[Kulla e Ballshajve|Kullën e Ballshajve]]). Ulqini posedon një pasuri të madhe arkitektonike që kanë vlera të mëdha kulturore. Ndër ta bëjnë pjesë kishat, xhamitë, krojtë dhe mbetjet arkeologjike. === Xhamitë === {{Artikull i veçantë|Lista e xhamive në Ulqin}} Në Qytet gjenden 6 [[Xhamia|xhami]] dhe shumë të tjera në rrethinë. Xhamitë e qytetit janë: [[Xhamia e Pashës]], [[Xhamia e Detarëve]], [[Xhamia e Lamit]], [[Xhamia e Bregut]], [[Xhamia e Kryepazarit]] (ose e Majapazarit) dhe [[Xhamia e Namazgjahut]] (ose e Mezgjahut).<ref>http://www.bosnjaci.net: [http://www.bosnjaci.net/prilog.php?pid=19003 DZAMIJE I IMAMI ISLAMSKE ZAJEDNICE – ULCINJ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312042214/http://bosnjaci.net/prilog.php?pid=19003 |date=12 mars 2016 }}</ref> == Sporti dhe rekreacioni == {{Shiko gjithashtu|Lista e shoqërive sportive të Ulqinit}} Sporti është pjese e pandashme e jetës së përditshme të shumë banorëve të Ulqinit. Në këtë qytet janë aktive shumë klube të sporteve të ndyshme. Sportet më të njohura janë [[Futbolli]], [[Hendbolli]], [[Basketbolli]], [[Tenisi]]; por edhe sportet ushtarake si [[Karate]], [[Kickbox|Kick-boxing]] dhe Tekuando. Janë të pranishme disa fusha futbollistike, disa fusha tenisi, një pistë atletike, disa salla dhe fusha të hapura për indoor sporte (basketboll, hendboll, volejboll, mini-futboll). Sporte që luhen vetem në verë për shkak të kushteve atmosferike janë vaterpolo, [[Volejboll|beach volley]] dhe [[noti]], por edhe sporte ekstreme si kite surfing dhe surfing. === Futbolli === [[Skeda:Stadion_Safari.JPG|thumb| Një ndër fushat e futbollit që gjinden pranë [[Plazhi i Madh i Ulqinit|Plazhit të madh]]. ]] Futbolli është një ndër sportet më të njohur në Ulqin. Klubi i parë sportiv në Ulqin është hapur me 1921 me emrin ''Olcinium'' (emër latin, [[shqip]]: ''Ulqini''), pastaj pas [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]] ka marrë emrin ''Bjelogorac''''' '''(emër [[Gjuha serbokroate|serbokroat]], [[shqip]]:''' '''''Malabardhë''). Prej vitit 1983 është emëruar ''Otrant'', që do të zgjasë deri më 2013 kur klubi do të mbyllet për shkak të borxheve të mëdha financiare. Prej vitit 2013 deri në vitin 2014, edhe kur mbyllet përfundimisht, si klubi përfaqësues i Ulqinit qëndroi klubi privat [[OFK Federal|''Federalli'']], që është formuar më 2008 si klub për të rinjë. Gjatë viteve të fundit kanë qenë prezent edhe klube të tjera futbollistike për të rinjë si: ''Ulqini ''dhe ''Bellevue'', por për shkaqe finaciare janë mbyllur. Për lojtaret femra është hapur klubi i quajtur ''Ulqini'' që merr pjesë në [[Liga e Parë për Femra e Malit të Zi|Ligën e Parë të Malit të Zi për Femra]]. Në Ulqin gjendet një stadium që përmbush kushtet për organizimin e ndeshjeve zyrtare: [[Stadiumi "Olympic"|Stadiumi Olympic.]] Përveç këtij stadiumi në Ulqin gjende edhe disa fusha të tjera futbolli, të vendosura pranë [[Plazhi i Madh i Ulqinit|Plazhit të madh]]. === Basketbolli === Është një sport që në vitet e fundit sa vjen e bëhet më i njohur. [[KB Ulqini|''KB Ulqini'']] është klubi kryesor në Ulqin, që është formuar më 1976. KB Ulqini merr pjesë në Ligën e Parë të Basketbollit në Malit të Zi. Ndeshjet i luan në Sallën sportive të Sh.M.K. ''Vllazërim-Bashkim'', që është restauruar më 2009. === Hendbolli === Si një ndër sportet më të sukseshme në historinë sportive të Ulqinit gradualisht pas rënies së [[Jugosllavia|Jugosllavisë]] ka pësuar rënie. Por me formimin e [[KH Ulqini|''KH Ulqini'']]'' ''në vitin 2010 ky sport ka hyrë në skenën e sporteve më përfaqësuese të qytetit. Tani marrin pjesë në Ligën e Parë të Hendbollit të Malit të Zi. Përkrah këtij klubi qëndron edhe Klubi i Hendbollit për Femra ''Ulqini''. Ndeshjet i luajnë në Sallën sportive të Sh.F. ''Marshall Tito''. === Varterpolli === Sporti i vaterpolit zhvillohet vetëm si sport argëtues gjatë sezonit verorë. Në vitin 1954 për herë të parë është hapur klubi i vaterpollit ''Gusar''. Klubi merr pjesë tetë vite me rradhë në Kampionatin e Malit të Zi në Vaterpollo, ku në vitin 1962 do të pushoj së ekzistuari. === Sportet argëtuese === Treva e Ulqinit jep në mundësi të madhe për sporte argëtuesi si: zhytje pran anijeve dhe gërmadhave nën-detare, kitesurfing në [[Plazhi i Madh i Ulqinit|Plazhin e Madhë]] dhe Adë të Bunës, çiklizëm malorë, hiking, orientim, çiklizëm nëpr Ullishtë, Valdanos dhe Pyllin e Pishave, ecje nëpër [[Plazhi i Madh i Ulqinit|Plazhin e Madhë]] dhe Adë të Bunës, peshkimi detar në [[Detin Adriatik]], peshkimi liqenor në [[Liqeni i Shasit|Liqenin e Shasit]] dhe peshkimi lumor në [[Lumi Buna|Lumin Buna]], gjuetia në Shtoj, Zogaj dhe Kënetë. == Turizmi == {{Shiko gjithashtu|Lista e plazheve në Ulqin}} Ulqini është një destinacion i njohur turistit gjatë verës. Edhe pse në masë të madhe i panjohur nga turistë të vende të mëdha, turistët që e kanë këtë vend destinacion kyç dhe rritja e numrit të turistëve që vijnë për herë të parë e bëjnë këtë qytet një pikë të nxehtë për pushuesit përgjatë muajve maj deri shtator. Është i njohur veçmas për plazhet e tija me rërë. Plazhi më i njohur i Ulqini është [[Plazhi i Madh i Ulqinit|Plazhi i Madhë]], që është një plazh ranor 12&nbsp;km i gjatë, plazhi më i gjatë në Mal të Zi. Si miniaturë e Plazhit të Madhë, në qytet qendet Plazhi i Vogël (Rana), që është një plazh ranor 376m i gjatë dhe gjatë sezonit veror arrin kapacitetin maksimal. Plazhi i Grave është një ndër plazhet shkëmbore më të njohura të Ulqini, në këtë plazh gjinden burime të sulfurit dhe radiumit që së bashku me kripën e detit krijojnë ujëra me karakter shëndetsorë. Sipas kulturës vendase ky plazh ka ndikim në rritjen e fertilitetit tek femra, është i rrethuar nga Pylli i Pishave. Për turistë që dëshirojnë paqën dhe një atmosferë unike si mundësi kanë ishullin Ada e Bunës. Në ishull është i vendosur edhe nj kamp naturistësh. Si simbol kryesor arkitektonik i Ulqini është Kalaja (Qyteti i vjetër) që është bërthama e të gjithë qytetit. Ajo që dallon Ulqinin nga qytetet tjera bregdetare, është sigurisht, pazari i cili gjindet në rrugën kryesore të qytetit. Këtu, sidomos të martëve dhe të premteve, ditëve të pazarit, mund të bleni prodhimet autentike vendase. Në çdo kohë mund të gjeni qumështin e freskët vendas, djathin, vezët, pemët dhe perimet, ullinjët, vajin e udhinjëve, kurse duhanxhinjët e apasionuar, aty mund të gjejnë duhanin e Ostrosit, prodhimin më të mirë të këti lloji në Mal të Zi. Dëshmia më e mirë se në pazarin e Ulqinit dominojnë prodhimet vendase, është, sigurisht, sfilata e veshjeve kombëtare nga rrethina e Ulqinit, me të cilat janë të veshura shumica e shitseve. Duke ofruar prodhimet e veta, ato me veshjen e tyre na e bëjnë të ditur se prej cilit rajon vijnë dhe vetë ky fakt paraqet garancionin më të sigurtë për kualitetin e mallit. [[Shqip|<nowiki/>]] Një karakterstikë tjetër e Ulqinit është se është ndër qytetet e rralla në Evropë ku mund të gjendet uji i njelmët (deti) dhe uji i ëmbël (liqe dhe lumenj). Ekzistojnë shumë pika interesante të cilat ia vlen të shikohen në Ulqin. Spikasin plazhet e shumta me rërë të hollë por nuk mungojnë as ata me shkëmbinj. Në rajonin e plazhit të madh "siparin" e hap plazhi Otrant, për të vazhduar pastaj me plazhin Lido, Bellvi, Evropa etj. Nëse jeni në kërkim të plazheve me gurë atëherë edhe atë mund ta gjeni. Plazhet në pjesën e teritorit nga plazhi i madh tek plazhi i vogël përbëjnë perla të plazheve me gurë. Adhuruesit e hedhjeve nga shkëmbijtë e lartë kanë mundësi që të testojnë adrenalinën e tyre në këtë pjesë. Për ata që preferojnë ujin e ëmbël atëherë si alternativë vjen Liqeni i Shasit. Xhiro me varkë, restaurant i mirë peshku dhe gjelbërim pa kufi, kjo është më e pakta që mund të gjesh afër Liqenit të Shasit. Afër liqenit për ata që e kanë qef historinë, mund të vizitohet kalaja e dikur Qytetit të Shasit. Përveç kësaj aty janë të vendosura edhe disa kisha që datojnë mjaft herët. == Njerëz të famshëm == {{Artikull i veçantë|Lista e ulqinakëve}} Më poshtë janë disa nga personalitet më të famshëm që kanë lindur në Ulqin ose e kanë kaluar shumicën e jetës në Ulqin: *[[Cafo Beg Ulqini]], Kryetare i Komunes, Regjent i Shqiperise, [[Kalores]] I [[Urdhëri i Skënderbeut]] *[[Adrian Lulgjuraj]],këngëtar, fitues i Festivalit të Këngës 51. *Donika Çapriqi *[[Hana Cakuli]], këngëtare. *[[Pjetër Gjoka]], aktor i dekoruar me Artist i popullit. *[[Mujo Ulqinaku]], oficer në Marinën Luftarake të Shqipërisë dhe Hero i Popullit. *[[Gjon Buzuku]], Meshtar katolik, autor i Mesharit. *[[Rizo Shurdha]], fotograf dhe boksier i njohur me prejardhje afrikane. *[[Hajro Ulqinaku]], shkrimtar. *[[Skender Pelivani]], magjistar dhe pelivan me famë europiane. === Vizitorët e famshëm === *[[Kolë Idromeno]], piktor shqiptar (1877 - 1880) *[[Sabbatai Zevi]], rabin sefardi dhe kabalist (1673 - 1676) *[[Arnold von Harfi]], udhëpershkrues gjerman *[[Josip Broz Tito]], president i ish-[[Jugosllavia|Jugosllavisë]] (1959) == Galeria == <gallery mode="packed" heights="150"> Skeda:Ulqin qershor 2018.jpg|Plazha e vogel Skeda:Muri ciklopik, Ulqin.jpg| Muri ciklopik ilir Skeda:Kulla e Ballshajve.JPG| [[Kulla e Balshajve]] Skeda:18 Ulcinj wieza zegarowa.jpg|Kulla e sahatit Skeda:MN, Ulcinj 044.jpg| Bedenet e [[Kalaja e Ulqinit|Kalasë]] Skeda:Pallati i Venedikut.jpg| Pallati i Venedikut Skeda:Kuvendi, Ulqin.jpg| [[Kuvendi i Komunës së Ulqinit|Kuvendi i Ulqinit]] Skeda:Ulcinj, mosque.jpg| [[Xhamia e Pashës]] Skeda:MN, Ulcinj 003.jpg| [[Xhamia e Namazgjahut]] Skeda:Ulcinj, orthodox church.jpg| Kisha ortodokse Shën Nikolla Skeda:Dolcinium kitesurf.jpg| [[Plazhi i madh i Ulqinit|Plazhi i madh]] Skeda:Ulcinj - Mala Plaza.jpg| [[Plazhi i Vogël|Plazhi i vogël]] Skeda:Zenskaplaza.jpg| [[Plazhi i grave (Ulqin)|Plazhi i grave]] Skeda:Ulqini qershor 2018.jpg| image_skyline e Ulqinit Skeda:Свјетлопис Улциња 2.8.2015.jpg| Skeda:Свјетлопис Улциња-2, 2.8.2015.jpg| Skeda:Свјетлопис Улциња-3, 2.8.2015.jpg| Skeda:Свјетлопис Улциња-4, 2.8.2015.jpg| Skeda:Свјетлопис Улциња-5, 2.8.2015.jpg| Skeda:Свјетлопис Улциња-6, 2.8.2015.jpg| Skeda:Свјетлопис Улциња-7, 2.8.2015.jpg| Skeda:Свјетлопис Улциња-8, 2.8.2015.jpg| Skeda:Свјетлопис Улциња-9, 2.8.2015.jpg| Skeda:Свјетлопис Улциња-10, 2.8.2015.jpg| Skeda:Свјетлопис Улциња-11, 2.8.2015.jpg| </gallery> == Shiko dhe == {{UlqiniPortal}} * [[Shqiptarët në Mal të Zi]] * [[Lista e qyteteve shqiptare]] * [[Plazhi i Madh i Ulqinit|Plazhi i Madh]] * [[Kongresi i Berlinit]] == Referime == {{Reflist|2}} == Literatura == * {{wikicite | ref = Ushaku-2010 | reference = {{cite book|last=Ushaku|first=Ruzhdi|title=Ulqini: në përmasa kërkimi dhe frymëzimi|date=2010|publisher=Fondacioni Lika|location=Ulqin|isbn=978-86-908739-2-0|accessdate=10 korrik 2014|ref=Ushaku}} }} * {{wikicite | ref = Canka-2012 | reference = {{cite book|last=Canka|first=Mustafa|title=Ulqini në Perandorinë Osmane|date=2012|publisher=Asociacioni Ulqini, Almanah|location=Ulqin|isbn=978-9940-570-10-1|accessdate=22 gusht 2014|ref=Canka}} }} * {{wikicite | ref = OOuSI-2003 | reference = {{Cite book|author=Stafi i OOuSI|year=2003|url=http://books.google.com/books?id=IENpAAAAMAAJ&q=Ulcinj+%2B+wolf&dq=Ulcinj+%2B+wolf|title=Österreichische Osthefte|volume=45:1-2|publisher=Österreichisches Ost- und Südosteuropa-Institut|page=227|accessdate=10 korrik 2014}} }} * {{wikicite | ref = Rymut-1981 | reference = {{Cite book|last=Rymut|first=Kazimierz|year=1981|title=Gegenstand und Methoden der Onomastik|isbn=978-83-04-00227-2|page=56|url=http://books.google.com/books?id=vznVAAAAMAAJ&dq=Ulqin+%2B+ujk&q=expliqua+aussi+beaucoup+d'autres+toponymes+%C3%A0+l'aide+de+la+langue+albanaise,+comme+le+nom+de+la+ville+de+Ulqin,+avec+le+mot+albanais+ulk,+ujk-loup#search_anchor|publisher=Ossolineum|accessdate=10 korrik 2014}} }} * {{wikicite | ref = Belegu-1939 | reference = Xhafer Belegu: ''Lidhja e Prizrenit''. Tiranë, 1939}} * {{wikicite | ref = Rexha-1998 | reference = Riza Rexha: ''[[Ulqini në vitet e Lidhjes Shqiptare të Prizrenit 1878-1881]]''. Art Club, Ulqin, 1998}} * {{wikicite | ref = Buda-1986 | reference = Aleks Buda: ''Shkrime Historike 2''. Shtëpia botuese 8 nëntori, Tiranë, 1986}} * {{wikicite | id =Ruvarac-1899 | reference ={{cite book|last=Ruvarac|first=Ilarion|title=Montenegrina : prilošci istoriji Crne Gore|date=1899|publisher=Štamparija Jovana Puljo|location=Zemun|url=http://ubsm.bg.ac.rs/engleski/dokument/1553/montenegrina-prilosci-istoriji-crne-gore-napisao-ilarion-ruvarac|accessdate=10 korrik 2014|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029133039/http://ubsm.bg.ac.rs/engleski/dokument/1553/montenegrina-prilosci-istoriji-crne-gore-napisao-ilarion-ruvarac|url-status=dead}}}} * {{wikicite | ref = LTKU-1989 | reference = Lidhja Turistike e Komunës së Ulqinit: ''Ulcinj''. Zagreb, 1989}} == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == {{UlqiniSister}} * [http://ul-gov.me/index.php?lang=sq ul-gov.me] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141222165702/http://ul-gov.me/index.php?lang=sq |date=22 dhjetor 2014 }} — faqja zyrtare e Ulqinit * [http://www.ulcinj.travel/al/ ulcinj.travel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171015202027/http://www.ulcinj.travel/al/ |date=15 tetor 2017 }} — faqja zyrtare turistike e Ulqinit * [http://www.fallingrain.com/world/MJ/00/Ulcinj.html Vendndodhja] * [http://www.ulqini.de/shqip.htm ulqini.de] —'' Ulqini ''(portal) * [http://www.visit-ulcinj.com/blog/ visit-ulcinj.com ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101115173551/http://www.visit-ulcinj.com/blog/ |date=15 nëntor 2010 }} — ''Lajme nga Ulqini ''(portal) * [http://ul-info.com/ ul-info.com] — ''UL Info ''(portal) * [http://www.ulqini-online.com/ ulqini-online.com] — ''Ulqini Online ''(portal) {{Lokacioni | width = auto | Veriperëndim = [[Mali i Bardhë]] | Veri = [[Bratica]] | Verilindje = [[Kodra (Ulqin)|Kodra]] | Perëndim = ''[[Deti Adriatik]]'' | Lindje = [[Kriporja e Ulqinit|Kriporja]] | Në mes = Ulqini | Jugperëndim = ''[[Deti Adriatik]]'' | Jug = ''[[Deti Adriatik]]'' | Juglindje = Gjerana }} {{Lokacioni | width = auto | Veriperëndim = {{flagicon|Montenegro}} <br/> [[Komuna e Tivarit]] | Veri = {{flagicon|Montenegro}} <br/> [[Komuna e Tivarit]] | Verilindje = {{flagicon|Albania}} <br/> [[Qarku i Shkodrës]] | Perëndim = ''[[Deti Adriatik]]'' | Lindje = {{flagicon|Albania}} <br/> [[Qarku i Shkodrës]] | Në mes = Komuna e Ulqinit | Jugperëndim = ''[[Deti Adriatik]]'' | Jug = ''[[Deti Adriatik]]'' | Juglindje = {{flagicon|Albania}} <br/> [[Qarku i Shkodrës]] }} {{Ulqini}} {{Komuna e Ulqinit}} {{Artikull i mirë|dita=12|muaj=07|viti=2016}} [[Kategoria:Artikuj të mirë]] [[Kategoria:Shqipëria etnike]] [[Kategoria:Qytete në Mal të Zi]] [[Kategoria:Ulqin|*]] [[Kategoria:Vendbanime në Ulqin|*]][[Kategoria:Vendbanime në Ulqin]] 2oobj6shyo757ammhmylga42ll69m0q 0 23004 2985806 2899289 2026-05-31T00:59:43Z Leutrim.P 113691 2985806 wikitext text/x-wiki {{pa referenca}} {{pp}} [[Skeda:Brain model - Insula.jpg|thumb|250px|Truri i [[njeriu]]t.]] [[Skeda:Mouse brain.jpg|thumb|80px|Truri i [[miu]]t.]] [[Skeda:User-FastFission-brain.gif|parapamje]] '''Truri''' ([[Latinishtja|lat]]. ''cerebrum'' dhe [[Greqisht|greq]]. ἐγκέφαλον - ''enkefalon'' - "në kokë" ) tek [[njeriu]] dhe [[Kafsha|kafshët]] [[Kurrizorët|kurrizore]] është pjesa e [[trupi]]t që gjendet në [[Koka|kokë]] i mbrojtur nga [[kafka]] dhe [[cipa trunore]] dhe që shërben për kapjen, përpunimin dhe ruajtjen e njoftimeve të marra (në një nivel të lartë) nëpërmjet [[Organi|organeve]] [[Shqisa|shqisore]] ([[Syri|syve]], [[Veshi|veshëve]], etj.) për t´i shndërruar në lëvizje që janë mjeti i ndërveprimit me mjedisin e jashtëm. Truri është qendra e kontrollit të [[Sistemi nervor qendror|sistemit nervor qendror]]. Truri te shumica e kafshëve është i vendosur në kokë pranë aparatit shqisor dhe gojës. Kafshët [[Jokurrizorët|jokurrizore]] nuk zotërojnë një tru qendror apo një grumbull të veçuar [[Ganglioni|ganglionesh]]. Truri është një organ tejet i ndërlikuar. [[Truri i njeriut]], p.sh. përbëhet nga më shumë se 10.000.000.000.000 [[Neuroni|neurone]], secili i lidhur me mëse 1.000 të tjerë. [[Neuroshkenca]] është studimi shkencor i trurit dhe gjithë sistemit nervor. Truri ndahet ne disa grupe: -Arrçi Është pjesa e fundit e trurit e lidhur me palcën kurrizore.Është qendër për rregullimin e procesit të frymëmarrjes, të zemrës, gëlltitjes, të tkurrjes dhe zgjerimit të enëve të gjakut. -Truri i vogël Është i zhvilluar mirë sidomos tek gjitarët, dhe te shumë llojeve të peshqve.Ai është qendër e drejtpeshimit, lëvizjes dhe koordinimit të punës së muskujve.Tek amfibet dhe zvarranikët është i zhvilluar pak. -Truri i mesëm Është i vendosur në mes të trurit të madh dhe palcës kurrizore.Tek rruazorët primitiv truri i mesëm është vendi kryesor i lidhjes mes ngacmimeve dhe grupeve të muskujve. -Truri i ndërmjetëm Është i vogël. Në pjesën e poshtme të tij gjendet hipofiza e lidhur me hipotalamusin si qendër kontrolluese e metabolizmit, temperaturës së trupit, procesin e gjumit dhe funksione të tjera, ndërsa në pjesën e sipërme epifiza si gjëndër me tajim. -Truri i përparmë Te truri i përparmë ndodhen lobet ballore, janë të vendosura direkt pas ballit. Lobet ballore janë lobet më të mëdha në trurin e njeriut dhe janë gjithashtu rajoni më i zakonshëm i dëmtimit traumatik të trurit. Lobet ballore janë të rëndësishme për lëvizjen e vullnetshme, gjuhën shprehëse dhe për menaxhimin e funksioneve ekzekutive të nivelit më të lartë. Funksionet ekzekutive i referohen një koleksioni aftësish njohëse, duke përfshirë aftësinë për të planifikuar, organizuar, iniciuar, vetë-monitoruar dhe kontrolluar përgjigjet e dikujt për të arritur një qëllim. Lobet ballore konsiderohen qendra jonë e sjelljes dhe e kontrollit emocional dhe shtëpia e personalitetit tonë. Nuk ka asnjë pjesë tjetër të trurit ku lezionet mund të shkaktojnë një shumëllojshmëri kaq të gjerë simptomash Pjesa më e madhe e tërë trurit i takon trurit të madh,që peshon rreth 1400 g. Gjendet në pjesën e përparme,ky është i formuar nga 2 hemisfera të lidhura përmes traut truror (corpus calosum) Edhe te ky dallojmë 2 substanca, të përhimtë nga jasht dhe të bardhë nga brenda. Masa e përhimtë ndërton koren trurore (cortex cerebri) dhe masën e përhimtë subkortikale -ganglionet bazale. Masa e bardhë është e përbërë nga fijet e shumta asociastive, komisurale dhe projekcionale.Sipërfaqja == Zona e frikës ne tru == Frika herë pas here na vë zjarrin nën këmbë dhe ndonjeherë tjetër na jep kurajo për të përballuar një rrezik. Tre reagime të ndryshme që nuk i zgjedhim me ndërgjegje por që vendosen nga disa neurone të veçanta që quhen qeliza të tipit I, të pranishme në zonën cerebrale të amigdalës. Shkencëtarët kanë zbuluar jo vetëm zonën e trurit por edhe specifikat e qelizave që vendosin reagimin e minjve. Ata kanë monitoruar aktivitetin e qelizave në trurin e minjve pasi iu nënshtruan stresit dhe frikës. == Ndodhja e "busullës morale" == [[Skeda:Busulla morale e trurit.jpg|thumb|right|250px|]] Kohët e fundit shkencëtarët kanë zbuluar "busullën morale" në trurin e njeriut, në zonën prapa veshit të djathtë, e cila konsiderohet se kontrollon vlerësimin e sjelljeve ndaj njerëzve të tjerë. Gjerësisht, zona e vendosur prapa veshit të djathtë aktivizohet atëherë kur ne mendojmë për gabimet apo veprat e mira të njerëzve te tjerë. Shkencëtaret zbuluan se etika jonë dhe dallimi i të mirës nga e keqja nuk është vetëm një çështje e arsimimit, por ato janë të shkruara në tru. Hulumtuesit kanë arritur që me anë të valës magnetike ta “ç’kyçin busullën morale" tek disa njerëz, gjë e cila u bëri të pamundur ketyre njerezve ndarjen e veprimeve të mira nga ato të këqija. Eksperimenti është kryer ashtu nga 12 vullnetarë qe kanë marrë nga 192 mini-skenarë dhe detyra e tyre ishte që të vlerësojnë sjelljet e heroit të këtyre skenarëve në një shkallë nga 1 (sjellje të paligjshme) deri 7 (sjellje të pranueshme). Skenarët e njëjta u janë dhënë atyre gjatë dhe pas ekspozimit të një fushe magnetike, dhe përgjigjet e tyre ishin të ndryshme. Menaxhere e Projektit, Dr Liane Young, tha se ishte e mahnitshme për të parë se si fusha magnetike ndryshon krejtësisht gjykimin e njerëzve. Përndryshe, kjo nuk është hera e parë që shkencëtarët në tru gjetën qendra përgjegjëse për, siç besohej, gjërat në lidhje me arsimimin. Vitin e kaluar, shkencëtarët amerikan gjithashtu pohuan se kanë gjetur "pikën e Zotit", d.m.th. një pjesë të trurit që rregullon ndjenjat dhe besimet fetare. == Ndërtimi == Truri i njeriut është truri me i përsosur Truri i njeriut është i përbere nga 5 pjese: truri i madh, truri i mesëm, truri i ndërmjetëm, truri i vogël dhe palca kurrizore. Truri Tek fëmijët e posalindur është 400 g ndërsa tek njeriu i rritur 1400 g prej te cilëve 1200 g i përkasin trurit te madh. == Truri i një Gjeniu == Çfarë e bën gjeniun gjeni? Kjo ishte pyetja qe motivoi Dr. Tomas Harvein për te izoluar trurin e fizikanit Albert Ajnshtajn (1879-1955) kur ai vdiq. Harvei e copëtoi trurin e Ajnshtajnit ne 240 pjese. Hulumtimet treguan edhe pse truri i Ajnshtajnit kishte mase me te vogël se truri mesatar ai kishte perqendrim te larte te qelizave nervore ne koren trunore.Gjithashtu u konstatuan rrudha jo te zakonshme ne pjesen e trurit qe eshte qender per logjike matematikore. == A e dini se...! == Truri juaj ndalet se rrituri ne moshën 15-vjeçare ! Por te mesuarit nuk ndalet kurre ! Qelizat nervore te trurit tuaj gjate gjithe jetes formojne lidhje te reja. Truri juaj shfrytëzon shume fuqi (energji) sa edhe një poç elektrik i fuqise 10 watt. Pesha e trurit te femijes se posalindur eshte 400 gram kurse te njeriu i rritur truri peshon 1400gram ,ku prej tyre 1200 i perkasin trurit te madh. Truri i njeriut ka kater lobe. Ato janë: * 1-Lobi frontal * 2-Lobi parietal * 3-Lobi oksiptal * 4-Lobi temporal. == Referenca == {{reflist}} [[Kategoria:Neuroshkencë]] [[Kategoria:Anatomi]] [[Kategoria:Organe]] sxutkjay72sf2v717xni7ujsrf5k68e 10 25556 2985753 2205242 2026-05-30T21:37:02Z Edukatori 112234 2985753 wikitext text/x-wiki <br clear="all" /> <div style="background:white" class="NavFrame"> <div style="background:#ffdddd" "color=black" class="NavHead">[[Komuna e Kërçovës]]</div> <div class="NavContent" style="font-size: 90%;"> Selia: [[Kërçova]] dhe vendbanimet: [[Atishta]] | [[Baçishti]] | [[Bellica]] | [[Berikova]] | [[Bërzhdani]] | [[Bigori Dolenci]] | [[Bukojçani]] | [[Ceri]] | [[Cërska e Madhe]] | [[Cërska e Vogël]] | [[Cërvica]] | [[Çellopeci]] | [[Dipjani]] | [[Dollenca (Komuna Kërçovë)|Dollenca]] | [[Dollenca (Kërçovë)|Dollenca]] | [[Dobrenoeci i Epërm]] | [[Dobrenoeci i Poshtëm]] | [[Drogomishti i Madh]] | [[Drogomishti i Vogël]] | [[Drugova]] | [[Dushkubica e Epërme]] | [[Dushkubica e Poshtme]] | [[Ehlloveci]] | [[Garana]] | [[Greshnica (Kërçovë)|Greshnica]] | [[Haranjelli]] | [[Ivançishti]] | [[Izvori (Kërçovë)|Izvori]] | [[Jagolli]] | [[Javoreci]] | [[Knezhina]] | [[Karbunica]] | [[Klladniku]] | [[Kllenoeci]] | [[Kolibara]] | [[Kollara]] | [[Koziçina]] | [[Kozica]] | [[Krushica (Kërçovë)|Krushica]] | [[Leshnica (Kërçovë)|Leshnica]] | [[Llapkidolli]] | [[Llavçani]] | [[Llazeroci]] | [[Mahmutaj]] | [[Miokazi]] | [[Mallkoeci]] | [[Manastirska]] | [[Milinca]] | [[Novosella (Kërçovë)|Novosella]] | [[Orllanca (Kërçovë)|Orllanca]] | [[Osllomeji]] | [[Osoji (Kërçovë)|Osoji]] | [[Pateci]] | [[Podvisi]] | [[Popoeci]] | [[Popojani]] | [[Popollzhani]] | [[Prapadishti]] | [[Premka]] | [[Prostranja]] | [[Qafa (Kërçovë)|Qafa]] | [[Rabetina]] | [[Rashtani (Kërçovë)|Rashtani]] | [[Reçani (Kërçovë)|Reçani]] | [[Reçani (Komuna Kërçovë)|Reçani]] | [[Staroeci]] | [[Sërbica]] | [[Sërbjani]] | [[Strellca]] | [[Svetoraçi]] | [[Svinjishta]] | [[Shutova]] | [[Tajmishti]] | [[Trapçidolli]] | [[Tuhini]] | [[Vidrani]] | [[Vraneshtica]] | [[Zajazi]] | [[Zhubrina]] </div><div class="NavEnd">&nbsp;</div></div> <noinclude>[[Kategoria:Stampa Maqedoninë e Veriut]] </noinclude> cskql7e3xwjt0s86osvkrsigjr43adg 0 29306 2985657 2409740 2026-05-30T16:13:48Z Zbulimi 166213 2985657 wikitext text/x-wiki [[File:20 Franka Ari 1926 obv.JPG|thumb|300px]] '''20 Franka Ari''' është kartëmonedhë e emetuar nga [[Banka e Shqipërisë]] në vitin [[1926]]. ==Shiko dhe këtë== *[[Kartëmonedha|Kartëmonedha e lëshuara]] [[Kategoria:Banka e Shqipërisë]] ckd6mr0to9mmzg4prffpbyufo7guh44 0 33641 2985749 2350180 2026-05-30T21:34:32Z Edukatori 112234 Edukatori zhvendosi faqen [[Bigori]] te [[Bigori Dolenci]] 2350180 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = '''{{PAGENAME}}''' | native_name = Бигор Доленци | settlement_type = Fshat | image_flag = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | flag_link = | image_seal = <!--Pa ''Skeda:'' në fillim--> | seal_link = |Stema_gjerësia = | image_skyline = Поглед на Бигор Доленци.jpg | image_caption = <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = [[Rajoni jugperëndimor (Maqedoni)|Jugperëndimor]] |Komuna = [[Komuna e Kërçovës|Kërçovë]] |Kryetari i Komunës = |Partia udhëheqëse = <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = | population_total = 156 | population_total_viti = 2002 |Dendësia = <!-- Të dhëna dhe statistika --> | population_demonym = |Krahina = |Lartësia = 916 |Zona Kohore = [[Zona Kohore e Evropës Qendrore|CET]]([[UTC+1]]) |Ora Verore = [[Ora Verore e Evropës Qendrore|CEST]]([[UTC+2]]) | postal_code = 6258 |Prefiksi = (+389) 045 | registration_plate = KL | website = |E-Posta = <!--Harta--> | image_map = Republika e Maqedonisë <!--Parametri të mos ndërrohet--> | image_map_fizike = Yes | image_map = | image_map_shënimi = | map_caption = | image_map_gjerësi = |CoordAddon = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g=41 | gjer_m=29 | gjer_s=08 | gjer_dr =N | gjat_g=21 | gjat_m=00 | gjat_s=00 | gjat_dr =E <!--Koordinatat Mënyra #2--> |gjerësi = |gjatësi = }} <!-- == Gjeografia == --> <!-- == Demografia == --> <!-- == Ekonomia == --> <!-- == Kultura == --> <!-- == Historia == --> <!-- == Shih edhe == --> <!-- == Burimet == --> {{reflist}} <!-- == Lidhje të jashtme == --> {{Komuna e Kërçovës}} [[Kategoria:Kërçovë]] [[Kategoria:Fshatra në komunën e Kërçovës]] {{MKD-gjeo-cung}} dh4wj9lkx7bc0ucwife7rapr8ep4dvg 0 38461 2985672 2984030 2026-05-30T17:00:50Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985672 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Tivari | native_name = Бар | native_name_lang = cnr | settlement_type = Qytet | image_skyline = {{Photomontage | position = center | photo1a = Stari Bar, Montenegro, 2014-04-18, DD 03.JPG | photo2a = Bar - panorama.jpg | photo2b = Порт города Бар. 4 июня 2019.jpg | photo3a = King Nikola's Palace.jpg | photo3b = The wall of Stari Bar.jpg | size = 300 | spacing = 2 | color = #FFFFFF | border = 0 | foot_montage = }} | image_flag = Flag of Bar, Montenegro.svg | image_shield = Coat of Arms of Bar Montenegro.svg | pushpin_map = Mali i Zi | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = right | coordinates = {{Coord|42|06|00|N|19|06|00|E|type:adm1st_region:ME_dim:100000|display=}} | subdivision_type = [[Shteti]] | subdivision_name = {{flag|Mali i Zi}} | subdivision_type1 = [[Njësitë administrative të Malit të Zi|Komuna]] | subdivision_name1 = [[Komuna e Tivarit|Tivari]] | government_type = Kryetar–kuvend komunal | leader_title = Kryetar | leader_name = Dušan Raičević | leader_party = [[Partia Demokratike e Socialistëve|DPS]] | area_total_km2 = 598 | elevation_m = 5 | population_as_of = 2023 | population_total = 45812 | population_footnotes = <ref name="monstat-pop">{{cite web |url=https://monstat.org/uploads/files/popis%202021/saopstenja/SAOPSTENJE_Popis%20stanovnistva%202023%20I_ENG.pdf |title=The 2023 Census of Population, Households, and Dwellings: Population of Montenegro by Sex and Age |publisher=MONSTAT |date=15 tetor 2024 |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> | timezone = [[Koha e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Koha Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 85000 | area_code = +382 30 | blank_name = Targat | blank_info = BR | website = {{URL|https://bar.me/}} }} '''Tivari''' ([[Gjuha malazeze|malazezisht]]: ''Bar''; [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''Бар''; historikisht në [[Gjuha italiane|italisht]]: ''Antivari'') është qytet bregdetar dhe qendër komunale në jug të [[Mali i Zi|Malit të Zi]]. Ai ndodhet në bregun e [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]], ndërmjet [[Budua|Buduës]] dhe [[Ulqini|Ulqinit]], në rrëzë të malit [[Rumija]] dhe në afërsi të [[Liqeni i Shkodrës|Liqenit të Shkodrës]]. Tivari është një nga qendrat kryesore portuale, turistike dhe ekonomike të Malit të Zi. Qyteti njihet për portin detar, hekurudhën Beograd–Tivar, Tivarit të Vjetër, ullishtat, Stara Maslinën, plazhet dhe trashëgiminë shumëkulturore të lidhur me periudhat bizantine, mesjetare, veneciane, osmane dhe malazeze. Në regjistrimin e vitit 2023, komuna e Tivarit kishte 45.812 banorë.<ref name="monstat-pop" /> Vendbanimi urban i Tivarit kishte 14.823 banorë.<ref name="monstat-naselja">{{cite web |url=https://www.monstat.org/uploads/files/popis%202021/podaci/naselja%20popis%202023.xlsx |title=Stanovništvo po naseljima, Popis 2023 |publisher=MONSTAT – Uprava za statistiku Crne Gore |access-date=26 maj 2026 |language=sr |archive-date=23 nëntor 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251123190248/http://www.monstat.org/uploads/files/popis%202021/podaci/naselja%20popis%202023.xlsx |url-status=dead }}</ref> == Gjeografia == Tivari ndodhet në bregdetin jugor të Malit të Zi, ndërmjet Detit Adriatik dhe masivit të Rumijës. Komuna ka sipërfaqe 598 km² dhe shtrihet nga bregu adriatik deri në zonën e Liqenit të Shkodrës.<ref name="strategjik">{{cite web |url=https://bar.me/wp-content/uploads/2020/02/STRATESKI-PLAN-RAZVOJA-OPSTINE-BAR-2020-2025-nacrt.pdf |title=Strateški plan razvoja Opštine Bar 2020–2025 |publisher=Opština Bar |access-date=26 maj 2026 |language=sr}}</ref> Territori i komunës përfshin bregdetin e Tivarit, qytetin modern pranë portit, Tivarit të Vjetër në rrëzë të Rumijës, vendbanimet bregdetare Sutomore, Čanj, Dobre Vode dhe Utjeha, si edhe zonat e brendshme të Crmnicës dhe të Virpazarit pranë Liqenit të Shkodrës. Pozicioni i Tivarit është i rëndësishëm për komunikimet detare dhe tokësore. Qyteti lidhet me [[Podgorica|Podgoricën]], [[Ulqini|Ulqinin]], [[Budua|Buduën]] dhe [[Cetinë|Cetinën]], ndërsa porti dhe hekurudha Beograd–Tivar e lidhin atë me brendësinë e Ballkanit. Klima është mesdhetare, me dimra të butë dhe vera të ngrohta e të thata. Bregdeti, ullishtat dhe hapësirat përreth Rumijës krijojnë një peizazh të ndërthurur ndërmjet detit, malit dhe zonës liqenore. == Historia == === Lashtësia dhe mesjeta === Zona e Tivarit ka gjurmë të hershme banimi. Vendbanimi historik lidhet me emrat ''Antibarium'' dhe ''Antivari'', që shpjegohen zakonisht si “përballë Barit”, për shkak të pozitës në anën tjetër të Adriatikut ndaj qytetit italian të [[Bari (Itali)|Barit]]. Tivari i Vjetër përmendet në burime historike që nga shekulli X, ndërsa mendohet se në këtë hapësirë ka ekzistuar një bërthamë më e hershme e fortifikuar që në periudhën e vonë antike.<ref name="unesco">{{cite web |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5562/ |title=Old Town of Bar |publisher=UNESCO World Heritage Centre |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> Qyteti u zhvillua si qendër e fortifikuar në një pozitë natyrisht të mbrojtur, në shpatet e Rumijës, larg bregut të hapur. Në [[Mesjeta|mesjetë]], Tivari ishte një nga qendrat më të rëndësishme urbane dhe kishtare të bregdetit adriatik jugor. Ai lidhej me Duklën, Zetën dhe formacionet politike mesjetare të rajonit. Argjipeshkvia e Tivarit pati rol të rëndësishëm në jetën fetare dhe politike të zonës, ndërsa qyteti zhvilloi institucione komunale, tregti, zeje dhe marrëdhënie me qendrat e tjera adriatike. === Sundimi venecian dhe osman === Në periudhën mesjetare të vonë, Tivari kaloi nën ndikimin e familjeve sunduese vendase, të Venedikut dhe të fuqive të tjera rajonale. Nga viti 1443 deri në vitin 1571 qyteti ishte nën sundimin e [[Republika e Venedikut|Republikës së Venedikut]], periudhë gjatë së cilës u forcua karakteri i tij adriatik dhe mesdhetar. Në vitin 1571, Tivari u pushtua nga [[Perandoria Osmane]]. Sundimi osman zgjati deri në vitin 1878 dhe la gjurmë të rëndësishme në strukturën urbane, arkitekturën, jetën fetare dhe përbërjen e popullsisë. Në këtë periudhë qyteti kishte xhami, hamame, kulla, shtëpi tradicionale dhe një rrjet të zhvilluar të çarshisë. Pas [[Kongresi i Berlinit|Kongresit të Berlinit]] të vitit 1878, Tivari iu bashkua [[Principata e Malit të Zi|Principatës së Malit të Zi]]. Marrja e qytetit pati rëndësi të veçantë për Malin e Zi, sepse i siguroi shtetit dalje të drejtpërdrejtë në det. === Shekulli XX === Në fillim të shekullit XX, qendra moderne e qytetit u zhvillua pranë bregut dhe portit, ndërsa Tivari i Vjetër mbeti bërthamë historike në brendësi. Porti i Tivarit u bë një element kyç i zhvillimit ekonomik dhe strategjik të qytetit. Gjatë [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], Tivari u përfshi në operacionet ushtarake në Adriatik. Pas luftës, qyteti u bë pjesë e [[Mbretëria Jugosllave|Mbretërisë së Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve]], më vonë e Jugosllavisë. Në fund të [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], në Tivar ndodhi [[Masakra e Tivarit]], një nga episodet më të rënda të dhunës ndaj [[Shqiptarët e Kosovës|shqiptarëve të Kosovës]] në pranverën e vitit 1945. Rekrutë shqiptarë nga Kosova, të mobilizuar nga autoritetet jugosllave dhe të dërguar drejt frontit adriatik, u vranë në Tivar nga njësi jugosllave partizane. Numri i viktimave mbetet objekt debatesh në historiografi, por ngjarja zë vend të rëndësishëm në kujtesën historike shqiptare dhe në studimet për fundin e Luftës së Dytë Botërore në Kosovë e Mal të Zi.<ref name="elsie">{{cite journal |last=Elsie |first=Robert |title=Kosovo and the Bar Tragedy of March 1945 |journal=Südost-Forschungen |volume=71 |year=2012 |pages=390–400 |url=https://www.elsie.de/pdf/articles/A2012BarTragedy.pdf |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref><ref name="nikolic">{{cite journal |last=Nikolić |first=Goran |title=O masakru u Baru 1945. |journal=Vojnoistorijski glasnik |year=2019 |url=https://scindeks.ceon.rs/article.aspx?artid=0554-19561944087N |access-date=26 maj 2026 |language=sr}}</ref> Në [[Republika Socialiste Federative e Jugosllavisë|periudhën socialiste]], Tivari u zhvillua si qendër portuale, industriale, turistike dhe transporti. Hekurudha Beograd–Tivar, e hapur në vitin 1976, e forcoi rolin e qytetit si nyje kryesore ndërmjet Adriatikut dhe brendësisë së Jugosllavisë. Tërmeti i vitit 1979 shkaktoi dëme të mëdha në qytet dhe sidomos në Tivarit të Vjetër. Pas tërmetit u ndërmorën punime konservimi, restaurimi dhe prezantimi të disa prej strukturave më të rëndësishme historike. === Periudha bashkëkohore === Pas [[Referendumi për pavarësinë e Malit të Zi|pavarësisë së Malit të Zi]] në vitin 2006, Tivari mbeti një nga qendrat më të rëndësishme ekonomike dhe portuale të vendit. Porti, turizmi, lidhjet hekurudhore, shërbimet, tregtia dhe bujqësia mesdhetare vazhdojnë të kenë rol të rëndësishëm në zhvillimin e qytetit. Tivari i Vjetër është përfshirë në listën paraprake të [[UNESCO]]-s si një nga lokalitetet më të rëndësishme arkeologjike dhe urbane mesjetare në Ballkan.<ref name="unesco" /> == Administrimi == Tivari është qendra administrative e komunës me të njëjtin emër. Komuna drejtohet nga kryetari i komunës dhe kuvendi komunal. Kryetari aktual është Dušan Raičević, i cili u rizgjodh kryetar i komunës në vitin 2022.<ref name="kryetari">{{cite web |url=https://bar.me/novosti/dusan-raicevic-izabran-je-danas-ponovo-za-predsjednika-opstine-bar/ |title=Dušan Raičević izabran je danas ponovo za predsjednika Opštine Bar |publisher=Opština Bar |access-date=26 maj 2026 |language=sr}}</ref> Administrata komunale merret me zhvillimin urban, turizmin, portin, infrastrukturën, mbrojtjen e mjedisit, shërbimet publike, kulturën, sportin dhe bashkëpunimin ndërkombëtar. Për shkak të pozitës bregdetare dhe portuale, planifikimi urban, trafiku, zhvillimi turistik dhe menaxhimi i zonës bregdetare kanë rëndësi të veçantë për komunën. == Demografia == Sipas regjistrimit të vitit 2023, komuna e Tivarit kishte 45.812 banorë, nga të cilët 22.258 burra dhe 23.554 gra.<ref name="monstat-pop" /> === Përbërja etnike === Përbërja kryesore etnike e komunës së Tivarit në regjistrimin e vitit 2023 ishte si më poshtë:<ref name="monstat-etni">{{cite web |url=https://monstat.org/uploads/files/popis%202021/saopstenja/SAOPSTENJE_Popis%20stanovnistva%202023%20II_ENG.pdf |title=The 2023 Census of Population, Households, and Dwellings: Population of Montenegro by National, i.e. Ethnical Affiliation, Religion, Mother Tongue, and Language a Person Usually Speaks |publisher=MONSTAT |date=15 tetor 2024 |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" ! Grupi etnik !! Numri !! Përqindja |- | [[Malazezët|Malazezë]] || 19.361 || 42,26% |- | [[Serbët e Malit të Zi|Serbë]] || 11.968 || 26,12% |- | [[Boshnjakët|Boshnjakë]] || 3.901 || 8,52% |- | [[Rusët|Rusë]] || 2.733 || 5,97% |- | [[Shqiptarët|Shqiptarë]] || 1.919 || 4,19% |- | [[Myslimanët|Myslimanë]] || 1.565 || 3,42% |- | [[Ukrainasit|Ukrainas]] || 924 || 2,02% |- | Të padeklaruar || 1.478 || 3,23% |} === Gjuha === Në regjistrimin e vitit 2023, gjuhët më të përdorura zakonisht në komunën e Tivarit ishin malazishtja, serbishtja, rusishtja, boshnjakishtja dhe shqipja.<ref name="monstat-etni" /> {| class="wikitable" ! Gjuha e përdorur zakonisht !! Numri !! Përqindja |- | [[Gjuha malazeze|Malazisht]] || 19.686 || 42,97% |- | [[Gjuha serbe|Serbisht]] || 15.987 || 34,90% |- | [[Gjuha ruse|Rusisht]] || 3.014 || 6,58% |- | [[Gjuha boshnjake|Boshnjakisht]] || 1.835 || 4,01% |- | [[Gjuha shqipe|Shqip]] || 1.378 || 3,01% |- | [[Gjuha serbokroate|Serbokroatisht]] || 657 || 1,43% |- | [[Gjuha ukrainase|Ukrainisht]] || 529 || 1,15% |- | Të padeklaruar || 980 || 2,14% |} === Feja === Shumica e popullsisë së komunës i përket krishterimit ortodoks, ndërsa komunitetet myslimane dhe katolike kanë gjithashtu prani të rëndësishme historike dhe shoqërore.<ref name="monstat-etni" /> {| class="wikitable" ! Feja !! Numri !! Përqindja |- | [[Ortodoksia Lindore|Ortodoksë]] || 25.208 || 55,02% |- | [[Islami|Myslimanë]] || 14.640 || 31,96% |- | [[Kisha Katolike Romake|Katolikë]] || 2.801 || 6,11% |- | [[Ateizmi|Ateistë]] || 1.147 || 2,50% |- | Të padeklaruar || 1.319 || 2,88% |- | Të krishterë të tjerë || 283 || 0,62% |} == Ekonomia == Ekonomia e Tivarit mbështetet në port, turizëm, shërbime, tregti, transport, bujqësi mesdhetare dhe veprimtari të lidhura me detin. Porti i Tivarit është një nga objektet më të rëndësishme ekonomike të Malit të Zi dhe ka rol të madh në transportin e mallrave, logjistikë dhe lidhjet ndërkombëtare.<ref name="porti">{{cite web |url=https://lukabar.me/en/ |title=Port of Bar |publisher=Luka Bar AD |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> Turizmi është një sektor tjetër i rëndësishëm. Bregdeti i komunës përfshin plazhe, hotele, vendbanime turistike, marina dhe zona rekreative. Sutomore, Čanj, Dobre Vode dhe Utjeha janë ndër qendrat më të njohura turistike të komunës. Bujqësia mesdhetare, veçanërisht kultivimi i ullirit, ka traditë të gjatë në zonën e Tivarit. Stara Maslina në Mirovicë, e konsideruar mbi 2.000-vjeçare, është një nga simbolet më të njohura natyrore dhe kulturore të qytetit. == Trashëgimia kulturore == Trashëgimia kulturore e Tivarit është ndër më të pasurat në bregdetin malazez. Tivari i Vjetër është lokaliteti më i rëndësishëm historik dhe arkeologjik i qytetit. Ai shtrihet në një sipërfaqe prej rreth 4,5 hektarësh dhe ruan mbetjet e rreth 600 ndërtesave publike e private, që dëshmojnë faza të ndryshme ndërtimi nga periudhat mesjetare, veneciane dhe osmane.<ref name="unesco" /> Ndër monumentet dhe vendet kryesore përmenden: * [[Tivari i Vjetër]]; * muret, kullat dhe bastionet e qytetit të vjetër; * Kulla e Sahatit; * ujësjellësi i Tivarit të Vjetër; * Kisha e Shën Nikollës; * Kisha e Shën Gjergjit; * hamami osman; * Pallati i Mbretit Nikolla; * Stara Maslina në Mirovicë; * Manastiri i Ratacit; * Xhamia e Omerbashiqëve; * Kisha e Shën Jovan Vladimirit. Tivari i Vjetër pasqyron ndërthurjen e ndikimeve bizantine, romane, gotike, veneciane, osmane dhe malazeze. Pas tërmetit të vitit 1979, pjesë të rëndësishme të lokalitetit u hulumtuan, konservuan dhe u përshtatën për vizita kulturore.<ref name="unesco" /> == Kultura == Jeta kulturore e Tivarit lidhet me trashëgiminë historike të qytetit, me traditat detare, me shumëkulturalizmin e komunës dhe me aktivitetet verore. Në qytet zhvillohen koncerte, ekspozita, veprimtari letrare, shfaqje teatrale dhe manifestime të lidhura me sezonin turistik. Qendra kulturore, muzeu lokal, Pallati i Mbretit Nikolla dhe hapësirat e Tivarit të Vjetër përdoren për programe artistike, ekspozita dhe aktivitete publike. Trashëgimia e komuniteteve malazeze, shqiptare, boshnjake, myslimane, serbe dhe katolike ka ndikuar në identitetin kulturor të qytetit. == Turizmi == Tivari është një nga destinacionet kryesore turistike të bregdetit jugor të Malit të Zi. Qyteti dhe komuna ofrojnë turizëm bregdetar, kulturor, natyror, fetar dhe sportiv. Ndër atraksionet kryesore turistike përmenden: * Tivari i Vjetër; * Stara Maslina; * Pallati i Mbretit Nikolla; * Porti dhe marina e Tivarit; * Sutomore; * Čanj; * Dobre Vode; * Utjeha; * Rumija; * Virpazari; * Liqeni i Shkodrës; * plazhi i Veliki Pijesakut; * manastiret dhe kishat e zonës së bregdetit. Pozicioni ndërmjet detit, malit Rumija dhe Liqenit të Shkodrës e bën komunën të përshtatshme për turizëm të larmishëm: plazh, ecje malore, vizita kulturore, gastronomi, peshkim, shëtitje me varkë dhe itinerare drejt zonës së Crmnicës. == Transporti == Tivari është nyje e rëndësishme transporti në Mal të Zi. Porti i Tivarit është porta kryesore detare e vendit dhe ka rëndësi për mallrat, tragetet, logjistikën dhe lidhjet me portet e tjera të Adriatikut.<ref name="porti" /> Hekurudha Beograd–Tivar e lidh qytetin me [[Podgorica|Podgoricën]], veriun e Malit të Zi dhe [[Serbia|Serbinë]]. Linja u hap në vitin 1976 dhe mbetet një nga infrastrukturat më të rëndësishme të transportit në Ballkanin perëndimor.<ref>{{cite web |url=https://www.zicg.me/ |title=Željeznička infrastruktura Crne Gore |publisher=ŽICG |access-date=26 maj 2026 |language=sr}}</ref> Qyteti lidhet me rrugë me Ulqinin, Buduën, Podgoricën dhe pjesë të tjera të bregdetit. Tuneli i Sozinës ka përmirësuar ndjeshëm lidhjen ndërmjet Tivarit dhe Podgoricës. Aeroportet më të afërta ndërkombëtare janë [[Aeroporti i Podgoricës]] dhe [[Aeroporti i Tivatit]]. == Sporti == Sporti në Tivar lidhet me futbollin, basketbollin, volejbollin, sportet ujore, atletikën dhe aktivitetet rekreative. Një nga klubet më të njohura të qytetit është [[KK Mornar Bar]], klub basketbolli që ka marrë pjesë në garat malazeze dhe rajonale.<ref>{{cite web |url=https://www.aba-liga.com/team/21/24/1/0/mornar-barsko-zlato/ |title=Mornar Barsko zlato |publisher=ABA Liga |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> Në futboll, qyteti përfaqësohet nga klube lokale, ndërsa infrastruktura sportive përfshin stadiume, palestra, fusha të hapura dhe objekte për sporte shkollore e rekreative. Pozicioni bregdetar krijon kushte për sporte detare, not, vela, peshkim sportiv dhe aktivitete të tjera në natyrë. Rumija, Liqeni i Shkodrës dhe bregdeti ofrojnë gjithashtu mundësi për ecje, çiklizëm dhe turizëm sportiv. == Shih edhe == * [[Mali i Zi]] * [[Ulqini]] * [[Budua]] * [[Liqeni i Shkodrës]] * [[Tivari i Vjetër]] * [[Masakra e Tivarit]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == {{Commons category|Bar, Montenegro|Tivari}} * {{Official website|https://bar.me/}} * [https://lukabar.me/en/ Porti i Tivarit] * [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5562/ Tivari i Vjetër në listën paraprake të UNESCO-s] [[Kategoria:Tivari]] [[Kategoria:Qytete në Mal të Zi]] ig3ddl6jay9kcjuvh99s7ro0hhpjafe 1 38615 2985767 2872597 2026-05-30T22:18:00Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985767 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Ulqini/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} Për qytete nuk ka nevojë kutia. Sepse nuk ka përkufizim të saktë se çka është "[[qyteti|qytet]]" e çka "nuk është qytete". Fjala qytet mund të merret vetem për qendren "city" por edhe për më gjërë për bashkësit lokale, për fshatrat që janë të lidhura me ifrastrukturen ekonomike, politike e urbane të qendrës dhe mund të shkojë aq larg sa të flitet edhe për disa "qytete" të lidhura për një qender, në këto raste përdoren terma metropole. Në kohën më të re gjitha komunat janë një lloj qyteti. Amo, njerzit nuk i marrin si të tilla përderia të plotësohen disa kushte të cilat varren nga standarti i shoqëris. Po mendojë se për qytete mjafzojnë hartat me një pikë që tregojnë qendren. Nëse ka ndonjë simbol ajo qender atëher është mirë të paraqitet aty. Statistikat shkruhen te komunat (departamentet, rrethet etj) . Dihet që secili kryetar i qytetit është edhe kretar i komunës (Njësis administrative qender e së cilës është ai qytet). Edhe në Shqipëri nuk ka komuna.--[[Përdoruesi diskutim:Dan|Hipi Zhdripi]] 27 Mars 2007 01:02 (UTC) :Dan mirë se erdhe prap në Wiki. Tash kritika :) Në shqipëri definitivisht ka komuna shiko këtu [[Wikipedia:Ndarja administrative - Shqipëria]]. Mvaret si e shikon ti te qytetet nuk është patjetër të ket kutia, por edhe nëse ka nuk prish punë. E kam pa në wikin anglisht dhe gjermanisht, secili vendbanim ka nga një Kuti përkatëse, pavarësisht a është qytetet i vogël apo i madh, apo komun. Ka tash mundësi që të shfaqen informacinet që gjenden kutiat pjesa pa informacion zhduket vetë dmth nuk duket përlexuesit. Unë jam që qytet të ken kutia, ka mundësi për kutia më të mira dhe më parktike. tung --[[Përdoruesi:Bet 0|bet_0]] 27 Mars 2007 14:23 (UTC) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ulqini]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985766 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250409182249/https://www.visit-ulcinj.com/blog/2014/03/19/ruzna-strana-lepote-ulcinja/ për lidhjen http://www.visit-ulcinj.com/blog/2014/03/19/ruzna-strana-lepote-ulcinja/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101115173551/http://www.visit-ulcinj.com/blog/ për lidhjen http://www.visit-ulcinj.com/blog/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 00:18 (CEST) i49xnuoayqo8xkwdyfh5irp2alc374g 0 43564 2985747 2983957 2026-05-30T21:25:05Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985747 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Tuzi | native_name = Тузи | native_name_lang = cnr | settlement_type = Qytet | image_skyline = Decic Hill and Dinaric Alps Prokletije.jpg | image_flag = Flag of Tuzi.svg | image_shield = Coat of arms of Tuzi.svg | pushpin_map = Mali i Zi | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = left | coordinates = {{Coord|42|21|56|N|19|19|53|E|type:adm1st_region:ME_dim:100000|display=}} | subdivision_type = [[Shteti]] | subdivision_name = {{flag|Mali i Zi}} | subdivision_type1 = [[Njësitë administrative të Malit të Zi|Komuna]] | subdivision_name1 = [[Komuna e Tuzit|Tuzi]] | government_type = Kryetar–kuvend komunal | leader_title = Kryetar | leader_name = Lindon Gjelaj | leader_party = [[Alternativa Shqiptare]] | area_total_km2 = 246.8 | elevation_m = 43 | population_as_of = 2023 | population_total = 12979 | population_footnotes = <ref name="monstat-pop">{{cite web |url=https://monstat.org/uploads/files/popis%202021/saopstenja/SAOPSTENJE_Popis%20stanovnistva%202023%20I_ENG.pdf |title=The 2023 Census of Population, Households, and Dwellings: Population of Montenegro by Sex and Age |publisher=MONSTAT |date=15 tetor 2024 |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> | timezone = [[Koha e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Koha Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 81206 | area_code = +382 20 | blank_name = Targat | blank_info = TZ | website = {{URL|https://tuzi.org.me/}} }} '''Tuzi''' ([[Gjuha malazeze|malazezisht]]: ''Tuzi''; [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''Тузи'') është qytet në juglindje të [[Mali i Zi|Malit të Zi]] dhe qendra administrative e komunës me të njëjtin emër. Ai ndodhet rreth 10 km në juglindje të [[Podgorica|Podgoricës]], pranë rrugës që lidh kryeqytetin malazez me pikën kufitare të Bozhajt dhe me [[Shqipëria|Shqipërinë]]. Tuzi është qendra kryesore e pjesës së [[Malësia|Malësisë]] që ndodhet brenda Malit të Zi. Qyteti dhe komuna përreth kanë rëndësi të veçantë për [[Shqiptarët e Malit të Zi|komunitetin shqiptar në Mal të Zi]], si edhe për trashëgiminë kulturore, fetare dhe historike të Malësisë. Zona njihet për malin e Deçiqit, lumin Cem, fushën e Tuzit, afërsinë me [[Liqeni i Shkodrës|Liqenin e Shkodrës]], traditat shqiptare dhe lidhjet historike me [[Hoti (fis)|Hotin]], [[Gruda (fis)|Grudën]], [[Trieshi (fis)|Trieshin]] dhe [[Koja e Kuçit|Kojën]]. Në regjistrimin e vitit 2023, komuna e Tuzit kishte 12.979 banorë.<ref name="monstat-pop" /> Vendbanimi urban i Tuzit kishte 5.051 banorë.<ref name="monstat-naselja">{{cite web |url=https://www.monstat.org/uploads/files/popis%202021/podaci/naselja%20popis%202023.xlsx |title=Stanovništvo po naseljima, Popis 2023 |publisher=MONSTAT – Uprava za statistiku Crne Gore |access-date=26 maj 2026 |language=sr |archive-date=23 nëntor 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251123190248/http://www.monstat.org/uploads/files/popis%202021/podaci/naselja%20popis%202023.xlsx |url-status=dead }}</ref> == Gjeografia == Tuzi ndodhet në juglindje të Malit të Zi, në një zonë kalimtare ndërmjet fushës së Podgoricës, [[Liqeni i Shkodrës|Liqenit të Shkodrës]] dhe masiveve malore përgjatë kufirit me Shqipërinë. Komuna ka sipërfaqe 246,8 km², që përbën rreth 1,79% të territorit të Malit të Zi.<ref name="opsti">{{cite web |url=https://investintuzi.me/me/opsti-podaci/ |title=Opšti podaci |publisher=Opština Tuzi |access-date=26 maj 2026 |language=sr}}</ref> Territori i komunës kufizohet në veri dhe perëndim me [[Podgorica|Podgoricën]], në jug me Liqenin e Shkodrës dhe në lindje me Shqipërinë. Në territorin e saj ndodhet pika kufitare e Bozhajt, ndërsa qyteti i Tuzit është rreth 40 km larg [[Deti Adriatik|Detit Adriatik]] dhe rreth 14 km larg kufirit shqiptar.<ref name="opsti" /> Komuna përfshin qytetin e Tuzit dhe një numër të madh vendbanimesh të Malësisë, ndër të cilat [[Vranja]], [[Vllana]], [[Dinosha]], [[Mileshi i Poshtëm]], [[Mileshi i Sipërm]], [[Sukruqi]], [[Vuksanlekaj]], [[Traboini]], [[Dushiqi]], [[Dreshaj]], [[Kodërbudani]], [[Cemi]], [[Bardhaj (Tuz)|Bardhaj]], [[Bëkaj]], [[Arrëza (Tuz)|Arrëza]], [[Poprati]], [[Prifti (Tuz)|Prifti]], Pikalja, Rudina dhe vendbanime të tjera.<ref name="opsti" /> Një nga elementet më të rëndësishme natyrore është [[Lumi i Cemit|lumi Cem]], i njohur në malazisht si Cijevna. Lumi rrjedh nga zona malore shqiptare dhe kalon nëpër territorin e komunës, duke krijuar kanione, ujëvara dhe hapësira rekreative. Zona jugore e komunës lidhet me ekosistemin e Liqenit të Shkodrës, një nga hapësirat më të rëndësishme ujore dhe ornitologjike në Ballkan. == Historia == === Mesjeta dhe origjina e vendbanimit === Tuzi përmendet në burime [[Mesjeta|mesjetare]] në lidhje me bashkësitë baritore dhe fisnore shqiptare të zonës. Emri i vendbanimit lidhet shpesh me Llesh Tuzin, figurë e traditës lokale, ndërsa në burime të mëvonshme emri u përdor për vendbanimin që u zhvillua në fushën ndërmjet Podgoricës, Cemit dhe malit të Deçiqit. Gjatë mesjetës, zona përreth Tuzit lidhej me rrugët që bashkonin [[Shkodra|Shkodrën]], Zetën, Podgoricën dhe hapësirat malore të Malësisë. Popullsia vendase ishte e organizuar në bashkësi fisnore dhe ruante lidhje të forta me krahinat e Hotit, Grudës, Trieshit dhe Kojës. === Periudha osmane === Gjatë [[Shqipëria nën Perandorinë Osmane|periudhës osmane]], Tuzi dhe Malësia përreth u përfshinë në strukturat administrative të [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]], por ruajtën karakter të fortë lokal dhe fisnor. Zona kishte rëndësi strategjike për shkak të afërsisë me Shkodrën, Podgoricën dhe kalimet malore drejt Shqipërisë veriore. Në këtë periudhë u zhvilluan bashkësi të ndryshme fetare dhe kulturore. Në zonën e Tuzit dhe vendbanimet përreth bashkëjetuan komunitete katolike dhe myslimane shqiptare, si edhe grupe të tjera të popullsisë. Qendra e qytetit ruan edhe sot objekte fetare që pasqyrojnë këtë trashëgimi, përfshirë xhaminë e qytetit dhe kishën katolike të Shën Antonit. === Kryengritja e Malësisë dhe Deçiqi === Tuzi dhe mali i Deçiqit kanë rëndësi të veçantë në historinë moderne shqiptare. Në vitin 1911, gjatë [[Kryengritja e Malësorëve|Kryengritjes së Malësisë]], forcat shqiptare të udhëhequra nga [[Dedë Gjo Luli]] ngritën flamurin shqiptar në Deçiq, një ngjarje që zë vend të rëndësishëm në kujtesën kombëtare shqiptare dhe në historinë e lëvizjeve kundërosmane në Malësi. Kryengritja e vitit 1911 u zhvillua në kontekstin e kërkesave për të drejta politike, administrative, gjuhësore dhe kombëtare të shqiptarëve brenda Perandorisë Osmane. Zona e Tuzit, Hotit, Grudës dhe vendbanimeve përreth ishte një nga qendrat kryesore të kësaj lëvizjeje. === Shekulli XX === Pas [[Luftërat Ballkanike|Luftërave Ballkanike]] dhe ndryshimeve kufitare të fillimit të shekullit XX, Tuzi u përfshi në shtetin malazez dhe më pas në hapësirën jugosllave. Kufiri i ri me Shqipërinë ndikoi në ndarjen e hapësirës historike të Malësisë dhe në lidhjet e saj tradicionale me Shkodrën dhe krahinat përreth. Gjatë shekullit XX, Tuzi u zhvillua si qendër lokale tregtare, arsimore dhe administrative për vendbanimet e Malësisë. Për një kohë të gjatë ai ishte pjesë e komunës së Podgoricës, me status të veçantë si komunë urbane. Më 1 shtator 2018, Tuzi u bë komunë e pavarur me të drejta të plota, pas ndryshimeve në organizimin territorial të Malit të Zi. Ky zhvillim pati rëndësi të madhe politike dhe administrative për banorët e Malësisë dhe për komunitetin shqiptar në Mal të Zi.<ref name="opsti" /> == Administrimi == Tuzi është qendra administrative e komunës me të njëjtin emër. Komuna drejtohet nga kryetari i komunës dhe kuvendi komunal. Kryetari aktual është Lindon Gjelaj.<ref name="kryetari">{{cite web |url=https://tuzi.org.me/cg/predsjednik-opstine/ |title=Predsjednik Opštine |publisher=Opština Tuzi |access-date=26 maj 2026 |language=sr}}</ref> Gjelaj ka qenë më parë profesor, drejtor i Shkollës së Mesme të Përzier “25 Maji” në Tuz, këshilltar në Kuvendin e Komunës së Tuzit dhe nënkryetar i komunës.<ref name="kryetari" /> Ai është përfaqësues i [[Alternativa Shqiptare|Alternativës Shqiptare]]. Administrata komunale merret me zhvillimin lokal, infrastrukturën, arsimin, kulturën, turizmin, bujqësinë, shërbimet publike, mbrojtjen e mjedisit dhe bashkëpunimin ndërkufitar. Për shkak të pozitës pranë Shqipërisë dhe të përbërjes shumëetnike, bashkëpunimi rajonal dhe përfaqësimi i komuniteteve lokale kanë rëndësi të veçantë për komunën. == Demografia == Sipas regjistrimit të vitit 2023, komuna e Tuzit kishte 12.979 banorë, nga të cilët 6.712 burra dhe 6.267 gra.<ref name="monstat-pop" /> === Përbërja etnike === Përbërja kryesore etnike e komunës së Tuzit në regjistrimin e vitit 2023 ishte si më poshtë:<ref name="monstat-etni">{{cite web |url=https://monstat.org/uploads/files/popis%202021/saopstenja/SAOPSTENJE_Popis%20stanovnistva%202023%20II_ENG.pdf |title=The 2023 Census of Population, Households, and Dwellings: Population of Montenegro by National, i.e. Ethnical Affiliation, Religion, Mother Tongue, and Language a Person Usually Speaks |publisher=MONSTAT |date=15 tetor 2024 |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" ! Grupi etnik !! Numri !! Përqindja |- | [[Shqiptarët|Shqiptarë]] || 8.119 || 62,55% |- | [[Malazezët|Malazezë]] || 1.964 || 15,13% |- | [[Boshnjakët|Boshnjakë]] || 1.772 || 13,65% |- | [[Myslimanët|Myslimanë]] || 363 || 2,80% |- | [[Serbët e Malit të Zi|Serbë]] || 258 || 1,99% |- | [[Romët|Romë]] || 118 || 0,91% |- | Të padeklaruar || 206 || 1,59% |- | Kombësi të tjera || 43 || 0,33% |} === Gjuha === Në regjistrimin e vitit 2023, gjuha më e përdorur zakonisht në komunën e Tuzit ishte shqipja, e ndjekur nga malazishtja, boshnjakishtja dhe serbishtja.<ref name="monstat-etni" /> {| class="wikitable" ! Gjuha e përdorur zakonisht !! Numri !! Përqindja |- | [[Gjuha shqipe|Shqip]] || 7.123 || 54,88% |- | [[Gjuha malazeze|Malazisht]] || 3.903 || 30,07% |- | [[Gjuha boshnjake|Boshnjakisht]] || 1.011 || 7,79% |- | [[Gjuha serbe|Serbisht]] || 392 || 3,02% |- | Shqip-malazisht || 92 || 0,71% |- | Boshnjakisht || 89 || 0,69% |- | Malazisht-shqip || 51 || 0,39% |- | Të padeklaruar || 175 || 1,35% |} === Feja === Komuna e Tuzit ka përbërje të rëndësishme myslimane dhe katolike, me prani më të vogël ortodokse. Në regjistrimin e vitit 2023, përbërja kryesore fetare ishte si më poshtë:<ref name="monstat-etni" /> {| class="wikitable" ! Feja !! Numri !! Përqindja |- | [[Islami|Myslimanë]] || 7.097 || 54,68% |- | [[Kisha Katolike Romake|Katolikë]] || 5.150 || 39,68% |- | [[Ortodoksia Lindore|Ortodoksë]] || 542 || 4,18% |- | Të krishterë të tjerë || 37 || 0,29% |- | [[Ateizmi|Ateistë]] || 15 || 0,12% |- | Të padeklaruar || 113 || 0,87% |- | Të tjerë || 25 || 0,19% |} == Ekonomia == Ekonomia e Tuzit lidhet me bujqësinë, tregtinë, shërbimet, transportin, ndërtimin, prodhimin ushqimor, diasporën dhe bashkëpunimin ndërkufitar. Pozicioni pranë Podgoricës, kufirit me Shqipërinë, Liqenit të Shkodrës dhe korridoreve rrugore i jep komunës rëndësi të veçantë ekonomike. Bujqësia ka rol tradicional në fushën e Tuzit dhe në vendbanimet përreth. Tokat pjellore, klima e butë dhe afërsia me tregjet e Podgoricës e kanë bërë zonën të përshtatshme për perime, pemë, vreshtari, blegtori dhe prodhime të tjera lokale. Diaspora shqiptare e Malësisë ka ndikim të rëndësishëm në zhvillimin ekonomik dhe shoqëror të komunës. Ajo ka kontribuar në ndërtim, investime familjare, mbështetje kulturore dhe lidhje ndërkombëtare të komunitetit lokal. == Trashëgimia natyrore == Trashëgimia natyrore e Tuzit lidhet me lumin Cem, malin e Deçiqit, Liqenin e Shkodrës, fushën e Tuzit dhe peizazhet malore të Malësisë. Këto hapësira krijojnë një ndërthurje të veçantë midis zonës fushore, ujore dhe malore. Ndër vendet kryesore natyrore përmenden: * lumi Cem; * kanioni i Cemit; * ujëvarat e Cemit; * mali i Deçiqit; * Liqeni i Shkodrës; * Vitoja; * Korita; * Rikavaci; * zona e Zatrijebaçit; * fushat bujqësore të Tuzit. Cemi është një nga atraksionet më të njohura natyrore të komunës. Ai ka rëndësi për peizazhin, rekreacionin, turizmin lokal, peshkimin dhe kujtesën kulturore të banorëve të Malësisë. == Trashëgimia kulturore == Trashëgimia kulturore e Tuzit pasqyron historinë shqiptare të Malësisë, bashkëjetesën fetare, arkitekturën lokale, traditat fisnore, folklorin dhe kujtesën historike të kryengritjeve. Në qytet dhe në vendbanimet përreth gjenden kisha, xhami, varreza të vjetra, kulla, shtëpi tradicionale dhe vende përkujtimore. Ndër objektet dhe vendet kryesore përmenden: * mali i Deçiqit; * Kisha e Shën Antonit; * Xhamia e Tuzit; * Qendra Informative Kulturore “Malësia”; * vendet përkujtimore të Kryengritjes së Malësisë; * shtëpitë dhe kullat tradicionale në fshatrat përreth; * objektet fetare në Hot, Grudë, Triesh dhe Kojë; * varrezat dhe monumentet lokale; * hapësirat kulturore të diasporës malësore. Mali i Deçiqit ka vlerë të veçantë historike dhe simbolike për shkak të ngjarjeve të vitit 1911. Ai lidhet me Kryengritjen e Malësisë, me figurën e Dedë Gjo Lulit dhe me ngritjen e flamurit shqiptar gjatë luftës kundër pushtetit osman. == Kultura == Jeta kulturore e Tuzit lidhet ngushtë me identitetin e Malësisë, traditat shqiptare, folklorin, gjuhën shqipe, institucionet lokale dhe aktivitetet e diasporës. Qendra Informative Kulturore “Malësia” është një nga institucionet kryesore kulturore të qytetit dhe shërben si hapësirë për koncerte, ekspozita, promovime librash, shfaqje dhe veprimtari artistike. Një nga manifestimet më të njohura është “Karnevali Koret”, i cili organizohet çdo vit dhe përfaqëson një nga traditat më të veçanta të komunës.<ref name="opsti" /> Në qytet zhvillohen edhe festa lokale, veprimtari folklorike, aktivitete përkujtimore, programe shkollore dhe ngjarje kulturore të lidhura me diasporën. Traditat e Malësisë përfshijnë këngët, vallet, veshjet, lahutën, instrumentet popullore, mikpritjen, zakonet familjare dhe kuzhinën lokale. Këto elemente luajnë rol të rëndësishëm në identitetin kulturor të Tuzit dhe të vendbanimeve përreth. == Turizmi == Turizmi në Tuz lidhet me natyrën, kulturën shqiptare të Malësisë, lumin Cem, Liqenin e Shkodrës, Deçiqin, traditat lokale dhe pozitën ndërkufitare me Shqipërinë. Komuna ka potencial për turizëm natyror, kulturor, rural, gastronomik dhe aktiv. Ndër atraksionet kryesore turistike përmenden: * lumi Cem; * kanioni i Cemit; * mali i Deçiqit; * Liqeni i Shkodrës; * Vitoja; * Korita; * Rikavaci; * vendbanimet e Hotit, Grudës, Trieshit dhe Kojës; * objektet fetare të qytetit; * Karnevali Koret; * kuzhina tradicionale e Malësisë. Platforma turistike e komunës promovon, ndër të tjera, kanionin e Cemit, Liqenin e Shkodrës, shëtitjet në natyrë dhe trashëgiminë kulturore lokale.<ref>{{cite web |url=https://tuzi.travel/brochures/ |title=Brochures |publisher=Tuzi Travel |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> == Transporti == Tuzi ndodhet përgjatë rrugës që lidh Podgoricën me kufirin shqiptar dhe me [[Shkodra|Shkodrën]]. Pika kufitare e Bozhajt, në territorin e komunës, ka rëndësi të madhe për lëvizjen e njerëzve, mallrave, turistëve dhe diasporës ndërmjet Malit të Zi dhe Shqipërisë. Afërsia me Podgoricën e bën Tuzin të lidhur ngushtë me kryeqytetin në aspektin ekonomik, arsimor dhe administrativ. Aeroporti më i afërt ndërkombëtar është [[Aeroporti i Podgoricës]], ndërsa për lidhjet me Shqipërinë përdoret rruga drejt Hanit të Hotit dhe Shkodrës. Komuna ka rëndësi edhe për lëvizjen lokale ndërmjet vendbanimeve të Malësisë, Liqenit të Shkodrës dhe zonave malore përgjatë kufirit. == Sporti == Sporti në Tuz lidhet veçanërisht me futbollin, basketbollin, aktivitetet shkollore dhe sportet rekreative. Klubi më i njohur është [[FK Deçiq]], një nga klubet kryesore të futbollit në Mal të Zi, i cili luan ndeshjet në stadiumin e qytetit në Tuz.<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/nationalassociations/teams/2604065--decic/ |title=Dečić |publisher=UEFA |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> Në qytet veprojnë edhe klube dhe shoqata të tjera sportive, ndërsa sporti ka rol të rëndësishëm në jetën e të rinjve të Malësisë. Basketbolli dhe aktivitetet shkollore janë gjithashtu të pranishme, ndërsa lumi Cem, Deçiqi dhe zonat përreth ofrojnë mundësi për ecje, çiklizëm dhe aktivitete rekreative në natyrë. == Shih edhe == * [[Mali i Zi]] * [[Komuna e Tuzit]] * [[Malësia e Madhe]] * [[Dedë Gjo Luli]] * [[Deçiqi]] * [[Cemi]] * [[Liqeni i Shkodrës]] * [[Podgorica]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == * {{Official website|https://tuzi.org.me/}} * [https://tuzi.travel/ Organizata turistike e Tuzit] * [https://investintuzi.me/ Invest in Tuzi] [[Kategoria:Tuz]] [[Kategoria:Qytete shqiptare]] [[Kategoria:Komunitete shqiptare në Mal të Zi]] [[Kategoria:Qytete në Mal të Zi]] ddkmj21t29p6tn2u5r40df7odcmqxmc 0 57756 2985658 2293829 2026-05-30T16:30:08Z ~2026-32197-24 188382 2985658 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement| height="200" | image_skyline=[[Skeda:noimage.png|140px]] | name= Fundënë | komuna= [[Komuna e Tuzit|Tuz]] | krahina= Kojë | population_total= | posta= | telefoni= | lartësia=758 metra | gjerësia=42° 26' 30 Veri | gjatësia=19° 22' 0 Lindje | web= }} '''Fundënë''', ''([[gjuha malazeze|malazezisht]]: Фундина/Fundina)'' është vendbanim në [[Komuna e Tuzit|komunën e Tuzit]] në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. == Etimologjia == Emri Fundëna rrjedh nga shqipja që do të thotë fjalë për fjalë "fund ose pikë mbarimi" nga prapashtesa "fund" (fund) dhe "inë/ina". == Demografia == Sipas regjistrimit të vitit 2011, popullsia e saj ishte 237 banorë. <ref>{{cite web|title=Tabela N1. Stanovništvo prema nacinalnoj odnosno etničkoj pripadnosti po naseljima, Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Crnoj Gori 2011. godine|url=http://www.monstat.org/cg/page.php?id=536&pageid=322|publisher=[[Statistical Office of Montenegro]]|access-date=January 27, 2012|language=}}</ref> {| class="wikitable" |+ Struktura etnike në vitin 2011 !Etnia !Numër !Përqindja |- |Shqiptarët |156 |65.8% |- |Malazezët |39 |16.5% |- |Serbët |34 |14.3% |- |të tjera/të padeklaruara |8 |3.4% |- |'''Totali''' |'''237''' |'''100%''' |} == Shih edhe == * [[Komuna e Podgoricës]] * [[Shqiptarët e Malit të Zi]] == Lidhje të jashtme == *[http://www.fallingrain.com/world/MJ/00/Fundina.html vendndodhja] == Referime == {{reflist}} {{MNE-gjeo-cung}} {{Komuna e Tuzit}} [[Kategoria:Fshatra në Mal të Zi]] ll9u5t7bzsw7vdnfobkmf5rpn6xp5oi 10 65432 2985676 2065204 2026-05-30T17:18:41Z ~2026-32197-24 188382 këto fshatra kanë munguar 2985676 wikitext text/x-wiki <div style="background:white" class="NavFrame"> <div style="background:#ffdddd" "color=black" class="NavHead">[[Komuna e Podgoricës]]</div> <div class="NavContent" style="font-size: 90%;"> '''Kryeqyteti''': [[Podgorica]] dhe fshatrat: [[Baloçi]] | [[Begova Glavica]] | [[Beri]] | [[Bezjova]] | [[Bigori]] | [[Bioça]] | [[Blizna]] | [[Bolesestra]] | [[Brezhina]] | [[Brigje]] | [[Brskut]] | [[Buronji]] | [[Crnci]] | [[Crvena Paprat]] | [[Cvilini]] | [[Qafa (Podgoricë)|Qafa]] | [[Ćepetići]] | [[Dolovi]] | [[Donje Stravče]] | [[Donji Kokoti]] | [[Drazhevina]] | [[Dučići]] | [[Duga (Podgoricë)|Duga]] | [[Dushke]] | [[Đurkovići]] | [[Farmaci]] | [[Gojmadhi]] | [[Gornje Stravče]] | [[Gornji Kokoti]] | [[Gradac]] | [[Grbavci]] | [[Grbi Do]] | [[Kiselica (Podgoricë)|Kiselica]] | [[Klopoti]] | [[Kopile]] | [[Korneti]] | [[Kosori]] | [[Kruse]] | [[Krzhanja]] | [[Lekiçi]] | [[Lijeshnje]] | [[Lijeshta]] | [[Lijeva Rijeka]] | [[Lopate]] | [[Lutova]] | [[Luzhnica (Podgoricë)|Luzhnica]] | [[Meduni]] | [[Milleti]] | [[Momče]] | [[Mrke]] | [[Opasanica]] | [[Orahova]] | [[Oraovice]] | [[Orasi]] | [[Ozhezi]] | [[Parci]] | [[Pelev Brijeg]] | [[Petroviçi]] | [[Prisoja]] | [[Progonoviçi]] | [[Raçi]] | [[Radeça]] | [[Radovçe]] | [[Releza]] | [[Reka Piperit]] | [[Seoca (Podgoricë)|Seoca]] | [[Seoshtica]] | [[Sjenica (Podgoricë)|Sjenica]] | [[Slacko]] | [[Staniseliçi]] | [[Stanjevića Rupa]] | [[Stijena (Podgoricë)|Stijena]] | [[Stupovi]] | [[Trmanje]] | [[Tuzi Ljevorečke]] | [[Ubalac]] | [[Ubli]] | [[Velje Brdo]] | [[Verusha]] | [[Vidijenje]] | [[Vilac]] | [[Vrbica]] | [[Zagreda]] | [[Zaugao]] </div> <div class="NavEnd">&nbsp;</div></div> <noinclude>[[Kategoria:Stampa Mali i Zi]]</noinclude> ek4eypxspnmna74lwi2afbtrvbx4c7u 2985677 2985676 2026-05-30T17:19:51Z ~2026-32197-24 188382 2985677 wikitext text/x-wiki <div style="background:white" class="NavFrame"> <div style="background:#ffdddd" "color=black" class="NavHead">[[Komuna e Podgoricës]]</div> <div class="NavContent" style="font-size: 90%;"> '''Kryeqyteti''': [[Podgorica]] dhe fshatrat: [[Baloçi]] | [[Begova Glavica]] | [[Beri]] | [[Bezjova]] | [[Bigori]] | [[Bioça]] | [[Blizna]] | [[Bolesestra]] | [[Brezhina]] | [[Brigje]] | [[Brskut]] | [[Buronji]] | [[Crnci]] | [[Crvena Paprat]] | [[Cvilini]] | [[Qafa (Podgoricë)|Qafa]] | [[Ćepetići]] | [[Dolovi]] | [[Donje Stravče]] | [[Donji Kokoti]] | [[Drazhevina]] | [[Dučići]] | [[Duga (Podgoricë)|Duga]] | [[Dushke]] | [[Đurkovići]] | [[Farmaci]] | [[Gojmadhi]] | [[Gornje Stravče]] | [[Gornji Kokoti]] | [[Gradac]] | [[Grbavci]] | [[Grbi Do]] | [[Kiselica (Podgoricë)|Kiselica]] | [[Klopoti]] | [[Kopile]] | [[Korneti]] | [[Kosori]] | [[Kruse]] | [[Krzhanja]] | [[Lekiçi]] | [[Lijeshnje]] | [[Lijeshta]] | [[Lijeva Rijeka]] | [[Lopate]] | [[Lutova]] | [[Luzhnica (Podgoricë)|Luzhnica]] | [[Meduni]] | [[Milleti]] | [[Momče]] | [[Mrke]] | [[Opasanica]] | [[Orahova]] | [[Oraovica]] | [[Orasi]] | [[Ozhezi]] | [[Parci]] | [[Pelev Brijeg]] | [[Petroviçi]] | [[Prisoja]] | [[Progonoviçi]] | [[Raçi]] | [[Radeça]] | [[Radovçe]] | [[Releza]] | [[Reka Piperit]] | [[Seoca (Podgoricë)|Seoca]] | [[Seoshtica]] | [[Sjenica (Podgoricë)|Sjenica]] | [[Slacko]] | [[Staniseliçi]] | [[Stanjevića Rupa]] | [[Stijena (Podgoricë)|Stijena]] | [[Stupovi]] | [[Trmanje]] | [[Tuzi Ljevorečke]] | [[Ubalac]] | [[Ubli]] | [[Velje Brdo]] | [[Verusha]] | [[Vidijenje]] | [[Vilac]] | [[Vrbica]] | [[Zagreda]] | [[Zaugao]] </div> <div class="NavEnd">&nbsp;</div></div> <noinclude>[[Kategoria:Stampa Mali i Zi]]</noinclude> 2891c0f9e7yfj57kef7jtdn5hdd3tkx 2985746 2985677 2026-05-30T21:15:58Z ~2026-32197-24 188382 2985746 wikitext text/x-wiki <div style="background:white" class="NavFrame"> <div style="background:#ffdddd" "color=black" class="NavHead">[[Komuna e Podgoricës]]</div> <div class="NavContent" style="font-size: 90%;"> '''Kryeqyteti''': [[Podgorica]] dhe fshatrat: [[Baloçi]] | [[Begova Glavica]] | [[Beri]] | [[Bezjova]] | [[Bigori]] | [[Bioça]] | [[Blizna]] | [[Bolesestra]] | [[Brezhina]] | [[Brigje]] | [[Brskut]] | [[Buronji]] | [[Crnci]] | [[Crvena Paprat]] | [[Cvilini]] | [[Qafa (Podgoricë)|Qafa]] | [[Çepetiçi]] | [[Dolovi]] | [[Donje Stravče]] | [[Donji Kokoti]] | [[Drazhevina]] | [[Duçiçi]] | [[Duga (Podgoricë)|Duga]] | [[Dushke]] | [[Gjurkoviçi]] | [[Farmaci]] | [[Gojmadhi]] | [[Gornje Stravče]] | [[Gornji Kokoti]] | [[Gradac]] | [[Grbavci]] | [[Grbi Do]] | [[Kiselica (Podgoricë)|Kiselica]] | [[Klopoti]] | [[Kopile]] | [[Korneti]] | [[Kosori]] | [[Kruse]] | [[Krzhanja]] | [[Lekiçi]] | [[Lijeshnje]] | [[Lijeshta]] | [[Lijeva Rijeka]] | [[Lopate]] | [[Lutova]] | [[Luzhnica (Podgoricë)|Luzhnica]] | [[Meduni]] | [[Milleti]] | [[Momče]] | [[Mrke]] | [[Opasanica]] | [[Orahova]] | [[Oraovica]] | [[Orasi]] | [[Ozhezi]] | [[Parci]] | [[Pelev Brijeg]] | [[Petroviçi]] | [[Prisoja]] | [[Progonoviçi]] | [[Raçi]] | [[Radeça]] | [[Radovçe]] | [[Releza]] | [[Reka Piperit]] | [[Seoca (Podgoricë)|Seoca]] | [[Seoshtica]] | [[Sjenica (Podgoricë)|Sjenica]] | [[Slacko]] | [[Staniseliçi]] | [[Stanjevića Rupa]] | [[Stijena (Podgoricë)|Stijena]] | [[Stupovi]] | [[Trmanje]] | [[Tuzi Ljevorečke]] | [[Ubalac]] | [[Ubli]] | [[Velje Brdo]] | [[Verusha]] | [[Vidijenje]] | [[Vilac]] | [[Vrbica]] | [[Zagreda]] | [[Zaugao]] </div> <div class="NavEnd">&nbsp;</div></div> <noinclude>[[Kategoria:Stampa Mali i Zi]]</noinclude> jxdllo2l2a0kb211tgq812q7x5av389 0 79022 2985755 2711530 2026-05-30T21:48:10Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Lista]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985755 wikitext text/x-wiki == Kizilburun, [[Turqia|Turqi]] == Zbulohet një anije e [[Shekulli I p.e.s.|shek. I para Krishtit]] me 8 shtylla mermeri. Anija u mbyt 40 milje larg tempullit të [[Apolonia|Apollonit]] në Klaros, ku gjendej një orakull i famshëm si ai i Delfit. Mendohet që mermeri vinte nga guroret e Marmarasë. == Liqeni Ontario, [[New York|Nju Jork]] == Në vitin [[2008]] u zbulua anija më e vjetër në liqenin e [[Ontario]]s. Anija u mbyt në liqen gjatë një tufani të papritur në [[31 tetor]] të vitit [[1780]] me më shumë se 120 pasagjerë në bord, duke përfshirë dhe 30 amerikanë, të burgosur lufte. == [[Deti i Kuq]], [[Egjipti|Egjipt]] == Rreth 3500 vjet më parë faraonia Hatshepsut porositi ndërtimin e pesë anijeve për një udhëtim në Detin e Kuq. Tanimë një ekip nga Universiteti i [[Florida|Floridës]] ka ndeshur në këto ujëra një anije të këtij lloji, ndërtuar gjatë dinastisë XVIII. == Swink, [[Oklahoma]] == Në lumin e kuq në Oklahoma është gjetur avullorja më e hershme, mjet lundrimi ky që revolucionarizoi [[transporti]]n lumor dhe tregtar në [[Amerika|Amerikë]]. I përket vitit [[1838]] dhe ishte ndërtuar për qëllime ushtarake. == Bregdeti shqiptar == Gjatë ekspeditave të fundit në ujërat e [[Joni]]t, pranë brigjeve të [[Saranda|Sarandës]], janë zbuluar mbetje anijesh korinthase, të cilat transportonin amfora dhe tjegulla, nga [[Korinti|Korinthi]] në kolonitë greke përgjatë vijës shqiptare. == Kios, [[Greqia|Greqi]] == Nëse mendohej se ujërat e detit ishin shkatërrueset e gjurmëve gjenetike, këtë e hodhën poshtë kërkimet pranë ishullit grek të Kios. Në amforat e një anijeje të mbytur 2400 vjet më parë janë zbuluar gjurmë vaji, erëzash dhe rrëshire peme. == Lumi Bach Dang, [[Vietnami|Vietnam]] == Një ekip arkeologësh kanë gjetur në zonën përreth këtij lumi, mbetjet e flotës së humbur të perandorit mongol, Khubilai Khan të shpartalluar nga ushtria vietnameze. Pas këtij zbulimi, studiuesit po mundohen të kuptojnë si u realizua mbytja e rreth 400 anijeve. == Gjiri Pensacola, [[Florida]] == Në vitin [[1990]] u zbulua një nga anijet e fisnikut spanjoll, Don Tristán de Luna, i cili në vitin [[1559]] zbarkoi në Florida me 11 anijet e tij, me shpresën që kishte zbuluar të parën koloni evropiane. Por një stuhi shkatërroi anijet e tij. == [[Kartagjena (qytet)|Kartagjenas]], [[Spanja|Spanjë]] == Në juglindje të Spanjës janë gjetur mbetjet e një anije të mbytur fenikase të [[Shekulli VI p.e.s.|shekullit të gjashtë para Krishtit]], e cila udhëtonte drejt Gadishullit Iberik me mallra të çmuara si fildish, qelibar, etj. == Gjiri i Izmirit, [[Turqia|Turqi]] == Është zbuluar një nga limanet më të vjetra, i quajtur "Liman Tepe", një nga vendqëndrimet më të rëndësishme qysh në epokën e bronzit. Gërmimet e para nisën në [[1979]], por në vitin [[2000]], arkeologët e Universitetit të [[Ankara]]së filluan të nxirrnin limanin e varrosur. [[Kategoria:Lista të fatkeqësive detare]] [[Kategoria:Fatkeqësi detare]] [[Kategoria:Lista]] 3de6psf86atvvn38m0vj50ndxcewa73 0 96211 2985824 2944529 2026-05-31T01:20:11Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dekolonizim]] te [[Kategoria:Shkolonizim]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2985824 wikitext text/x-wiki {{Ky artikull|konceptit filozofik|partinë kosovare|Lëvizja Vetëvendosje}}[[File:Kosova_independence_Vienna_17-02-2008_b.jpg|lidhja=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Kosova_independence_Vienna_17-02-2008_b.jpg|parapamje|200x200px|Festimi i [[Shpallja e Pavarësisë së Kosovës|Shpalljes së Pavarësisë]] së [[Kosova|Kosovës]] në vitin 2008.]]'''Vetëvendosja<ref>{{Cite web|title=Self determination (international law)|url=https://www.law.cornell.edu/wex/self_determination_(international_law)|access-date=2022-09-19|website=LII / Legal Information Institute|language=en}}</ref>'''<ref>{{Cite web|title=Kuptimi i fjalës Vetëvendosje ‹ FJALË|url=https://fjale.al/vet%C3%ABvendosje|access-date=2024-08-30|website=fjale.al|language=sq}}</ref> i referohet të drejtës së një [[populli]] për të formuar njësinë e vet politike, dhe vetëvendosja e brendshme është e drejta për një [[Qeveria|qeveri]] përfaqësuese me të drejtë të plotë të votës.<ref>{{cite book|last=Forsyth|first=Tim|title=Encyclopedia of International Development|date=2018|publisher=Taylor & Francis|location=United Kingdom|quote="External" self-determination refers to a people's right to form its own political entity, and "internal" self-determination refers to the right to have a representative government with effective participation in the political process...The right to self-determination was at first limited to colonial territories' right to external self-determination. The right was made secondary to territorial integrity and national unity, effective "locking" colonial boundaries. In 1970, the right to self-determination was expanded to apply beyond colonial situations. This declaration linked self-determination's internal and external aspects by suggesting that a racial or religious group denied equal participation in the political process would be entitled to external self-determination, voiding the principle that territorial integrity or national unity should not be threatened in extreme cases. The Vienna Declaration (1993) broaded this argument to include ethnic groups denied effective political participation. While representation and effective participation is usually enough to satisfy a people's right to self-determination, a people may have the right to external self-determination when those conditions are not met.}}</ref><ref>Alexander, Yonah, and Friedlander, Robert A. Self-determination: National, Regional, And Global Dimensions. United Kingdom, Taylor & Francis, 2019.</ref> Vetëvendosja është një parim kardinal në të drejtën ndërkombëtare moderne, i detyrueshëm, si i tillë, për Kombet e Bashkuara si një interpretim autoritar i normave të Kartës.<ref>''See'': [[wikisource:United Nations General Assembly Resolution 1514|United Nations General Assembly Resolution 1514]] in [[Wikisource]] states</ref><ref>{{cite book|last=McWhinney|first=Edward|title=Self-Determination of Peoples and Plural-Ethnic States in Contemporary International Law: Failed States, Nation-Building and the Alternative, Federal Option|url=https://archive.org/details/selfdeterminatio0000mcwh|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|year=2007|isbn=978-9004158351|page=[https://archive.org/details/selfdeterminatio0000mcwh/page/8 8]|author-link=Edward McWhinney}}</ref> Parimi nuk përcakton se si duhet të merret vendimi, as cili duhet të jetë rezultati (qoftë pavarësia, federata, mbrojtja, ndonjë formë e autonomisë apo [[Asimilimi kulturor|asimilimi]] i plotë), megjithatë,<ref>{{cite book|title=Encyclopedia of International Relations and Global Politics|date=2013|publisher=Taylor & Francis|editor1-last=Griffiths|editor1-first=Martin|location=United Kingdom|quote=Since the end of decolonization, it has become clear that the diplomatic compromises that facilitated the transfer of political authority during that era are now obsolete. Today, the principle of self-determination lacks both definition and applicability. Saving it from a complete descent into incoherence will require a renewal of the links between autonomy, democracy, human rights and the right to self-determination. Central to cultivating this renewal should be the adoption of a more liberal and expansive interpretation of the meaning of self-determination. Self-determination does not have to mean irredentism, secession and the violent renegotiation of territorial frontiers. The promotion of minority rights, devolution, federalism and greater acknowledgement of the legitimacy of cultural self-expression are all expressions of self-determination.}}</ref> dhe e drejta e vetëvendosjes nuk përfshin domosdoshmërisht një e drejta për një shtet të pavarur për çdo grup etnik brenda një territori ish-kolonial. Më tej, asnjë e drejtë për shkëputje nuk njihet sipas ligjit ndërkombëtar.<ref>{{cite web|title=Legal Aspects of Self-Determination|url=https://pesd.princeton.edu/node/511|website=The Princeton Encyclopedia of Self-Determination|publisher=Princeton University}}</ref><ref>{{cite book|title=Encyclopedia of Democratic Thought|date=2003|publisher=Taylor&Francis|editor1-last=Foweraker|editor1-first=Joe|location=United Kingdom|page=655|quote=At present, international law is ambiguous regarding the right to secede. Some documents assert that self-determination is a fundamental right, but in practice the United Nations and other international organisations have very rarely recognized breakaway states, and the trend at the turn of the millennium seems to be toward increasing the opposition to separatism, largely as a result of the grave effects observable in most cases where it has been attempted. One ICJ judge, Rosalyn Higgins, has writter that there is no legal right of secession where there is representative government. However, some other experts disagree, adding that self-determination is justifiable where there is representative government but the minority nevertheless faces severe human rights violations.|editor2-last=Clarke|editor2-first=Paul Barry}}</ref> Koncepti u shfaq me ngritjen e nacionalizmit në shekullin e 19-të dhe hyri në përdorim të dukshëm në vitet 1860, duke u përhapur me shpejtësi më pas.<ref name="Fisch">{{cite book|author=Jörg Fisch|url=https://books.google.com/books?id=PETjCgAAQBAJ&pg=PA118|title=A History of the Self-Determination of Peoples: The Domestication of an Illusion|date=9 dhjetor 2015|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-107-03796-0|page=118}}</ref> Gjatë dhe pas Luftës së Parë Botërore, parimi u inkurajua nga Kryeministri Sovjetik Vladimir Lenin dhe Presidenti i Shteteve të Bashkuara [[Woodrow Wilson]].<ref name="Fisch" /> Pasi shpalli Katërmbëdhjetë Pikat e tij më 8 janar 1918, më 11 shkurt 1918, Wilson deklaroi: "Aspiratat kombëtare duhet të respektohen; njerëzit tani mund të dominohen dhe qeverisen vetëm me pëlqimin e tyre. "Vetëvendosje" nuk është një frazë e thjeshtë; është një parimi imperativ i veprimit”.<ref>{{cite web|date=11 shkurt 1918|title=President Wilson's Address to Congress, Analyzing German and Austrian Peace Utterances (Delivered to Congress in Joint Session on February 11, 1918)|url=http://www.gwpda.org/1918/wilpeace.html|access-date=5 shtator 2014|website=gwpda.org}}</ref> Gjatë [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], parimi u përfshi në [[Karta e Atlantikut|Kartën e Atlantikut]], të deklaruar bashkërisht më 14 gusht 1941 nga [[Franklin D. Roosevelt]], President i Shteteve të Bashkuara dhe [[Winston Churchill]], Kryeministër i Mbretërisë së Bashkuar, i cili u zotua për Tetë pikat kryesore të Kartës.<ref>''See'': Clause 3 of the [[Atlantic Charter]] reads: "Third, they respect the right of all people to choose the form of government under which they will live; and they wish to see sovereign rights and self government restored to those who have been forcibly deprived of them" then became one of the eight cardinal principal points of the Charter all people had a right to self-determination.</ref> Ajo u njoh si një e drejtë ligjore ndërkombëtare pasi u rendit në mënyrë eksplicite si e drejtë në [[Karta e Kombeve të Bashkuara|Kartën e OKB]]-së.<ref>{{Cite web|last1=Daniel|first1=Thürer|last2=Thomas|first2=Burri|date=2008|title=Self-Determination|url=https://opil.ouplaw.com/view/10.1093/law:epil/9780199231690/law-9780199231690-e873|website=Oxford Public International Law|doi=10.1093/law:epil/9780199231690/e873|isbn=978-0-19-923169-0}}</ref> Zbatimi i së drejtës për vetëvendosje mund të jetë politikisht i vështirë, pjesërisht sepse ka interpretime të shumta se çfarë përbën një popull dhe cilat grupe mund të pretendojnë në mënyrë legjitime të drejtën për vetëvendosje.<ref name="Unterberger">Betty Miller Unterberger, [https://web.archive.org/web/20080220083041/http://findarticles.com/p/articles/mi_gx5215/is_2002/ai_n19132482 "Self-Determination"], ''Encyclopedia of American Foreign Policy,'' 2002.</ref> Siç tha gjyqtari i Gjykatës Botërore [[Ivor Jennings]]: "populli nuk mund të vendosë derisa dikush të vendosë se kush është populli".<ref>{{cite book|last1=Mayall|first1=James|title=The Oxford Handbook of the History of Nationalism|date=2013|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-876820-3|editor1-last=Breuilly|editor1-first=John|location=Oxford|page=542|chapter=International Society, State Sovereignty, and National Self-Determination}}</ref> == Shiko edhe == * [[Pavarësia]] == Referime == [[Kategoria:Koncepte filozofike]] [[Kategoria:Teori politike]] [[Kategoria:E drejta ndërkombëtare]] [[Kategoria:Komb]] [[Kategoria:Lëvizje për Pavarësi]] [[Kategoria:Të drejtat e njeriut sipas çështjes]] [[Kategoria:Sovranitet]] [[Kategoria:Decentralizim]] [[Kategoria:Shkolonizim]] 0tv8qt39xvtyq219fnpre1ztlxejot2 0 102319 2985840 2982640 2026-05-31T02:40:04Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985840 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Xabi Alonso | image = Xabi Alonso FCB.jpg | caption = | fullname = Xabier Alonso Olano<ref>{{cite web|title=FIFA World Cup South Africa 2010: List of Players|url=http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf|publisher=FIFA|language=en|accessdate=13 shtator 2013|page=29|format=PDF|date=4 qershor 2010|archive-date=17 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200517205300/https://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/22/85/78/fwc_2010_squadlists.pdf|url-status=dead}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|25|11|1981|df=y}} | birth_place = [[Tolosa, Spain|Tolosa]], [[Spanja|Spanjë]] | height = 1.83 m<ref>{{Cite web|url=http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/1202777506538/jugador/Jugador/Xabi_Alonso.htm|title=Official Real Madrid profile|language=en|url-status=dead|access-date=1 maj 2011|archive-date=8 prill 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120408132651/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/1202777506538/jugador/Jugador/Xabi_Alonso.htm}}</ref> | position = [[Mesfushor]] | currentclub = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] (trajner) | youthyears1 = 1990–1999 | youthclubs1 = [[Antiguoko]] | years1 = 1999–2000 | clubs1 = [[Real Sociedad B]] | caps1 = 39 | goals1 = 2 | years2 = 2000–2004 | clubs2 = [[Real Sociedad]] | caps2 = 114 | goals2 = 9 | years3 = 2000–2001 | clubs3 = → [[SD Eibar|Eibar]] (huazim) | caps3 = 14 | goals3 = 0 | years4 = 2004–2009 | clubs4 = [[Liverpool F.C.|Liverpool]] | caps4 = 143 | goals4 = 15 | years5 = 2009–2014 | clubs5 = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] | caps5 = 158 | goals5 = 4 | years6 = 2014–2017 | clubs6 = [[FC Bayern München|Bayern München]] | caps6 = 79 | goals6 = 5 | totalcaps = 547 | totalgoals = 35 | nationalyears1 = 2000 | nationalteam1 = [[Kombëtarja spanjolle nën-18 e futbollit|Spanja U18]] | nationalcaps1 = 1 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2002–2003 | nationalteam2 = [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|Spanja U21]] | nationalcaps2 = 9 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2003–2014 | nationalteam3 = [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] | nationalcaps3 = 114 | nationalgoals3 = 16 | nationalyears4 = 2001–2012 | nationalteam4 = [[Kombëtarja baske e futbollit|Shteti Bask]] | nationalcaps4 = 5 | nationalgoals4 = 0 | manageryears1 = 2019–2022 | managerclubs1 = [[Real Sociedad B]] | manageryears2 = 2022–2025 | managerclubs2 = [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] | manageryears3 = 2025– | managerclubs3 = [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] }} '''Xabier "Xabi" Alonso Olano''' (i lindur më [[25 nëntor]] [[1981]]) është një trajner spanjoll futbolli dhe ish futbollist profesionist i cili aktualisht është trajneri i klubit spanjoll [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]]. Ai konsiderohet një nga [[Mesfushori|mesfushorët]] më të mirë të gjeneratës së tij dhe dallohej për pasimet dhe gjuajtjet nga distanca. Alonso gjithashtu konsiderohet një nga trajnerët e rinjë më të mirë në botë. Alonso filloi karrierën e tij me [[Real Sociedad]], skuadra e shtëpisë së tij në [[Gipuzkoa]]. Pasi u huazua për një kohë të shkurtër tek [[SD Eibar|Eibar]], ai u rikthyue tek Real Sociedad ku u bë edhe [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] nga trajneri [[John Toshack]]. Alonso ishte i suksesshëm në rolin e tij, duke e çuar ekipin në vendin e dytë në [[2002–03 La Liga|sezonin 2002–03]]. Ai u transferua tek [[Liverpool F.C.|Liverpooli]] në gusht 2004 për 10.5 milion [[Paund sterlina|£]]. Ai fitoi [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]] që në sezonin e parë me klubin, duke shënuar edhe golin e barazimit në [[2005 Finalja e UEFA Ligës së Kampioneve|finale]]. Në sezonin tjetër, ai fitoi [[FA Cup]] dhe [[FA Community Shield]]. Alonso u transferua tek [[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] në fillim të [[2009–10 La Liga|sezonit 2009–10]] për 30 milion [[Paund sterlina|£]]. Pasi fitoi disa trofe si kampionatin në vitin [[2011–12 La Liga|2012]] dhe Ligën e Kampioneve në vitin 2014 gjatë pesë sezoneve në [[Madridi|Madrid]], ai u ble nga klubi gjerman [[FC Bayern Munich|Bayern Munich]] në një marrëveshje dy-vjeçare. Kontrata u zgjat edhe me një vit, me Alonson që më pas u pensionua në verën e vitit 2017, më moshën 35 vjeçare, duke fituar [[Bundesliga|Bundesligën]] në tre sezonet e luajtura me klubin. Ai bëri debutimin e tij me [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjën]] në prill 2003 në fitoren 4–0 kundër [[Kombëtarja ekuadoriane e futbollit|Ekuadorit]]. Gjatë kohës me ekipin, Alonso ka fituar [[UEFA Euro 2008|Euro 2008]], [[UEFA Euro 2012|Euro 2012]] dhe [[2010 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2010]], dhe gjithashtu ka përfaqsuar kombëtaren e tij në [[UEFA Euro 2004|Euro 2004]] dhe [[2006 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2006]]. Më 23 qershor 2012, Alonso luajti ndeshjen e tij të 100të me kombëtaren në çerek-finalen e Euro 2012 kundër [[Kombëtarja franceze e futbollit|Francës]]; ai e festoi këtë arritje duke shënuar të dy golat e ndeshjes që dërguan ekipin më tej në turnament. Pas eliminimit të shpejtë të Spanjës në [[2014 FIFA Kupa e Botës|Kupën e Botës 2014]], Alonso u pensionua nga futbolli ndërkombëtarë. Me 114 ndeshje, ai renditet i shtati në listën e lojtarëve me më shumë ndeshje në kombëtare. ==Karriera me klube== ===Real Sociedad=== Alonso e nisi karrierën e tij në vitin 1990 me klubin bask [[Antiguoko]], e cila ishte pjesë e [[Real Sociedad]]it. Ai i ngjiti me shpejtësi ekipet zinxhirë në akademi, duke u bërë pjesë e ekipit B në vitin 1999 në moshën 18 vjeç.<ref name="GB0"/> Në dhjetor 1999, Alonso bëri debutimin e tij me ekipin e parë në një ndeshje të [[Copa del Rey|Kupës së Mbretit]] kundër [[CD Logroñés|Logroñés]].<ref name="LFCProfile">{{cite web|title=Xabi Alonso Profile|publisher=Liverpool F.C.|language=en|url=http://www.liverpoolfc.tv/team/squad/alonso/|access-date=11 gusht 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080804215916/http://www.liverpoolfc.tv/team/squad/alonso/|archive-date=4 gusht 2008}}</ref> Kjo ishte ndeshja e tij e vetme për këtë sezon. Ai u huazua te [[SD Eibar|Eibari]] në [[Segunda División]] në fillimin e sezonit 2000–01 për të fituar më shumë përvojë. Kjo lëvizje u mbështet edhe nga babai i tij, i cili besoi se e bëri Alonson një lojtar më të mirë.<ref name="GB0"/> Alonso ishte pjesë e Eibarit vetëm në gjysmën e parë të sezonit, pasi në janar 2001 u thirr nga trajneri i ri i Sociedadit, [[John Toshack]]. Gjatë asaj kohe, ekipi renditej në vendin e fundit në renditje dhe kishte ndërruar trajner dy herë. Toshack gjithashtu mori një vendim të guxishëm duke e bërë Alonson, në atë kohë vetëm 20 vjeç, [[Kapiteni (futboll)|kapitenin]] e ekipit.<ref name="GB0"/> Në fund të sezonit, Sociedadi arriti të mbijetojë duke e mbyllur kampionatin në vendin e 14të.<ref>{{cite web|author=Juan Pedro Andrados|title=Primera División 2000/01|publisher=RSSSF|language=en|date=10 nëntor 2001|url=https://www.rsssf.org/tabless/span01.html|access-date=11 nëntor 2016}}</ref> Alonso, i cili u aktivizua në 18 ndeshje, mori lëvdadat e Toshack, i cili deklaroi se spanjolli i kishte lënë ekipit një përshtypje të jashtëzakonshme, veçanërisht për një lojtar nga ekipi i të rinjëve.<ref name="GB0"/> Nën drejtimin e Toshack, Sociedadi me Alonson si kapiten mori rezultate më të mira në sezonin e ardhshëm. Trajneri i'u përkushtua veçanërisht stërvitjes së Alonsos, duke u përqëndruar te kontrolli i topit.<ref>{{cite web|author=Paul Abbandonato|title=It's the Real deal for Toshack|publisher=Wales Online ([[Western Mail (Wales)|Western Mail]])|language=en|date=3 korrik 2008|url=http://www.walesonline.co.uk/footballnation/football-in-wales/2008/07/03/it-s-the-real-deal-for-toshack-91466-21218919/|access-date=12 gusht 2008}}</ref> Ai ishte titullar i rregullt gjatë sezonit 2001–02, të cilën ekipi e mbylli në vendin e 13të. Gjatë këtij sezoni, Alonso shënoi tre golat e tij të parë si profesionist si dhe u aktivizua në 30 ndeshje në La Liga. Në verën e vitit 2002, Toshack u zëvëndësua nga [[Raynald Denoueix]], nën drejtimin e të cilit Alonso e ruajti vendin e tij në formacion.<ref>{{cite news|author=Sid Lowe|title=Sociedad enjoy ride of their lives|newspaper=[[The Guardian]]|language=en|date=4 nëntor 2002|url=https://www.theguardian.com/football/2002/nov/04/europeanfootball.sport|access-date=11 gusht 2008}}</ref> Sezoni 2002–03 ishte më i miri për klubin që nga sezoni 1981–82, kur ata fituan kampionatin. Në këtë sezon, Sociedadi e mbylli kampionatin në vendin e dytë vetëm dy pikë larg [[Real Madrid C.F.|Real Madridit]] kampion,<ref>{{cite news|title=Real seal Spanish title|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/3007132.stm|publisher=BBC Sport|language=en|date=22 qershor 2003|access-date=23 qershor 2012}}</ref> duke vendosur një rekord klubi për numrin e pikëve si dhe duke siguruar kualifikimin në [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligën e Kampionëve]] për herë të parë.<ref>{{cite news|title=Champions League Soccer : Juventus and Real Sociedad show mettle|author=Rob Hughes|url=https://www.nytimes.com/2003/10/02/sports/02iht-soccer_ed3_.html?pagewanted=all|publisher=The New York Times|language=en|date=2 tetor 2003|access-date=23 qershor 2012}}</ref> Alonso u vlerësua gjërësisht për kontributin e tij në këtë sezon dhe u nderua me çmimin "lojtari më i mirë spanjoll" nga revista spanjolle sportive ''[[Don Balón]]''.<ref>{{cite web|author=Emilio Pla Diaz|title=Spain&nbsp;– Footballer of the Year|date=28 janar 2004|publisher=RSSSF|language=en|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/spanpoy.html|access-date=12 gusht 2008}}</ref> Ndryshe nga sezonet e kaluar, Alonso kontriboi më shumë në fazën e sulmit, duke shënuar plot 12 gola.<ref name="Sinnott">{{cite news|author=John Sinnott|title=Alonso the pass master|publisher=BBC Sport|language=en|date=21 gusht 2004|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/3552474.stm|access-date=12 gusht 2008}}</ref> Performancat e tij në këtë sezon bënë që të thirrej për herë të parë në [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|kombëtaren spanjolle]].<ref name="FDB">{{cite web|title=Xabi Alonso Profile|publisher=Football Database|language=en|url=http://footballdatabase.com/index.php?page=player&Id=550&pn=Xabier_Alonso_Olona|archive-url=https://web.archive.org/web/20101215152525/http://footballdatabase.com/index.php?page=player&Id=550&pn=Xabier_Alonso_Olona|archive-date=15 dhjetor 2010|access-date=12 gusht 2008}}</ref> Trajneri i kombëtares, [[Iñaki Sáez]], e lavdëroi Alonson duke thënë: "Ai ka një gamë fantastike pasimesh të sakta [dhe] e sheh futbollin me një qartësi të jashtëzakonshme."<ref name="GB1"/> Sezoni 2003–04 u karakterizua me ulje-ngritje për Alonson dhe Real Sociedadin. Ai pati mundësi të debutonte në Ligën e Kampionëve, duke u aktivizuar në të gjashtë ndeshjet e fazës së grupeve, me ekipin që u kualifikua në fazën me eliminim direkt. Ekipi vuajti presionin e kohës shtesë dhe u eliminua nga [[Olympique Lyonnais|Lyoni]] në raundin e 16-tave; ata gjithashtu e mbyllën kampionatin në vendin e 15të.<ref name="Sinnott"/> Performancat pozitive të Alonsos përgjatë sezonit nisën zërat për një largim të tijin nga [[San Sebastián]]. Pavarësisht interesimit konkret të Real Madridit, Alonso vazhdoi të ishte i angazhuar me Sociedadin. Klubi kryeqytetas nuk ofroi shumën 13 milion £ të vendosur nga presidenti i klubit [[José Luis Astiazarán]], duke bërë që tratativa të dështonte.<ref name="Sinnott"/><ref name="GB1"/> Merkatoja e verës pa mbërritjen e shokut të fëmijërisë së Alonsos, [[Mikel Arteta]], te Sociedadi.<ref name="Drop">{{cite news|title=Real Sociedad drop Alonso|publisher=BBC Sport|language=en|date=11 gusht 2004|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/3552128.stm|access-date=12 gusht 2008}}</ref> Arteta ishte i motivuar për të luajtur me Alonson në mesfushë por gëzimi i tij zgjati pak.<ref name="FieldBB"/> Alonso nuk u përfshi në ekip për ndeshjet miqësore para-sezonale pasi klubi po merrte në konsideratë ofertën e Liverpoolit.<ref name="Drop"/> Më 20 gusht 2004, tratativa u krye me sukses dhe Sociedadi njoftoi se klubet kishin arritur një marrëveshje për transferimin e Alonsos në Angli për shumën 10.7 milion £.<ref name="LFCProfile"/><ref name="AnfieldMove">{{cite news|title=Alonso makes Anfield move|publisher=BBC Sport|language=en|date=20 gusht 2004|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/3569648.stm|access-date=12 gusht 2008}}</ref> ===Liverpool=== ====2004–2005: Triumfi në Ligën e Kampionëve==== Më 20 gusht 2004, Alonso u transferua te [[Liverpool F.C.|Liverpooli]] sëbashku me spanjollin tjetër [[Luis García (footballer, born 1978)|Luis García]], duke shënuar një epokë të re në [[Anfield]].<ref>{{cite news|author=Enrique Ortego|title=La 'Rafalution' entra en la historia del Liverpool|newspaper=[[Diario AS]]|language=es|date=3 nëntor 2008|url=http://www.as.com/futbol/articulo/futbol-rafalution-entra-historia-liverpool/dasftb/20081103dasdaiftb_31/Tes|access-date=18 nëntor 2008}}</ref> Ata ishin blerjet e para të trajnerit të ri [[Rafael Benítez]], i cili kërkonte t'i impononte ekipit taktikat dhe stilin e tij të lojës, duke zgjedhur Alonson dhe Garcían si lojtarët e duhur për këtë ndryshim.<ref>{{cite news|title=Liverpool grab Garcia|publisher=BBC Sport|language=en|date=20 gusht 2004|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/3582406.stm|access-date=14 gusht 2008}}</ref> Alonso bëri debutimin e tij në [[Premier League|Premier Ligë]] në ndeshjen kundër [[Bolton Wanderers F.C.|Bolton Wanderers]] më 29 gusht. Paraqitja e tij u lavdërua pavarësisht se Liverpooli u mposht 1–0.<ref>{{cite news|title=Bolton 1–0 Liverpool|work=BBC Sport|language=en|date=29 gusht 2004|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/3586112.stm|access-date=14 gusht 2008}}</ref> Më 17 tetor, ai u aktivizua si zëvëndësues në pjesën e dytë të ndeshjes kundër [[Fulham F.C.|Fulhamit]] dhe ndihmoi ekipin të fitonte 4–2 me përmbysje, duke shënuar golin e parë në Angli me një goditje dënimi.<ref>{{cite news|author=Gerry Cox|title=Alonso inspires a change of fortune|newspaper=[[The Observer]]|language=en|date=17 tetor 2004|url=https://www.theguardian.com/football/2004/oct/17/match.sport11|access-date=14 gusht 2008}}</ref><ref>{{cite news|title=Fulham 2–4 Liverpool|publisher=BBC Sport|language=en|date=16 tetor 2004|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/3724106.stm|access-date=14 gusht 2008}}</ref> Alonso vazhdoi të ishte protagonist në ekip, duke shënuar disa gola të rëndësishëm,<ref>{{cite news|date=3 dhjetor 2004|title=Alonso happy to be at Anfield|url=http://news.bbc.co.uk/player/sol/newsid_4060000/newsid_4062700/4062717.stm?bw=bb&mp=wm&news=1&bbcws=1#|language=en|publisher=BBC Sport|access-date=15 gusht 2008}}</ref> përfshirë një gol në fitoren 2–1 kundër [[Arsenal F.C.|Arsenalit]]; ky ishte goli i tij i parë në Anfield.<ref>{{cite news|title=Liverpool 2–1 Arsenal|publisher=BBC Sport|language=en|date=28 nëntor 2004|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/4028103.stm|access-date=15 gusht 2008}}</ref> Kjo ndeshje gjithashtu shënoi rikthimin e kapitenit [[Steven Gerrard]] nga dëmtimi. Partneriteti i tyre i shumëpritur në mesfushë u ndal në ditën e parë të vitit 2005 ku Alonso theu kyçin e këmbës pas një ndërhyrje të rëndë nga [[Frank Lampard]] në humbjen 1–0 kundër [[Chelsea F.C.|Çelsit]];<ref>{{cite news|title=Liverpool 0–1 Chelsea|publisher=BBC Sport|language=en|date=1 janar 2005|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/4114653.stm|access-date=15 gusht 2008}}</ref> ai qëndroi jashtë fushave për tre muaj.<ref>{{cite news|title=Alonso sidelined for three months|publisher=BBC Sport|language=en|date=5 janar 2005|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/4139747.stm|access-date=15 gusht 2008}}</ref> Alonso u rikthye nga dëmtimi në ndeshjen e parë çerek-finale të Ligës së Kampionëve kundër [[Juventus F.C.|Juventusit]]. Pavarësisht se nuk ishte në formë të mirë fizike, ai luajti 90 minuta të plota, kjo edhe për shkak të mungesës së Gerrard për shkak dëmtimi. Ndeshja u mbyll në barazim pa gola<ref>{{cite news|title=Juventus 0–0 Liverpool|publisher=BBC Sport|language=en|date=13 prill 2005|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/4431795.stm|access-date=15 gusht 2008}}</ref> por Liverpooli u kualifikua në gjysëm-finale pasi fitoi në ndeshjen e kthimit. Paraqitja e tij në Itali u lavdërua nga media angleze.<ref>{{cite news|author=Kevin McCarra|title=Liverpool set up Chelsea clash|newspaper=[[The Guardian]]|language=en|date=14 prill 2005|url=https://www.theguardian.com/football/2005/apr/14/match.sport1|access-date=15 gusht 2008}}</ref> Në ndeshjen e parë gjysëm-finale kundër Çelsit, Alonso u ndëshkua me karton të verdhë, duke humbur ndeshjen e kthimit.<ref>{{cite news|author=Kevin McCarra|title=Red resistance tips the balance|newspaper=[[The Guardian]]|language=en|date=28 prill 2005|url=https://www.theguardian.com/football/2005/apr/28/match.sport1|access-date=15 gusht 2008}}</ref> Ai e protestoi fuqimisht gjyqtarin në momentin kur mori kartonin e verdhë.<ref name="Sublime">{{cite news|author=Phil Shaw|title=Alonso adds touch of the sublime to Anfield armada|publisher=The Independent|language=en|date=25 maj 2005|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/alonso-adds-touch-of-the-sublime-to-anfield-armada-6145471.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140903110644/http://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/alonso-adds-touch-of-the-sublime-to-anfield-armada-6145471.html|url-status=dead|archive-date=3 shtator 2014|access-date=1 dhjetor 2011}}</ref><ref>{{cite news|title=Alonso tells of Reds heartbreak|publisher=BBC Sport|language=en|date=28 prill 2005|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/4493135.stm|access-date=16 gusht 2008}}</ref> Liverpooli fitoi minimalisht në ndeshjen e kthimit falë golit të Garcías, duke u kualifikuar në finalen e madhe ndaj [[A.C. Milan|Milanit]].<ref>{{cite news|author=Henry Winter|title=Glorious Liverpool a big noise again|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|language=en|date=4 maj 2005|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/2359108/Glorious-Liverpool-a-big-noise-again.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/2359108/Glorious-Liverpool-a-big-noise-again.html|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|access-date=15 gusht 2008}}{{cbignore}}</ref> Në finalen e luajtur në [[Stamboll]], Liverpooli e mbylli pjesën e parë në disavantazhin e tre golave, por arriti një përmbysje historike në pjesën e dytë.<ref>{{cite news|author=Frank Keogh|title=Why it was the greatest cup final|publisher=BBC Sport|language=en|date=25 maj 2005|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/4582357.stm|access-date=16 gusht 2008}}</ref> Ekipi fitoi një penallti në momentin që rezultati ishte 3–2 në favor të Milanit. Alonso mori përsipër gjuajtjen e penalltisë, e cila u prit nga portieri [[Nélson de Jesus Silva|Dida]] por spanjolli shënoi pas kthimit të topit.<ref>{{cite news|author=Kevin McCarra|title=Grit, spirit and the ultimate glory|newspaper=[[The Guardian]]|language=en|date=26 maj 2005|url=https://www.theguardian.com/football/2005/may/26/match.acmilan|access-date=16 gusht 2008}}</ref> Liverpooli fitoi trofeun me rezultatin 3–2 pas gjuajtjeve të penalltive.<ref>{{cite news|title=AC Milan 3–3 Liverpool (aet)|publisher=BBC Sport|language=en|date=25 maj 2005|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/4573159.stm|access-date=16 gusht 2008}}</ref> Pas përfundimit të ndeshjes, ndikimi i Alonsos në përmbysjen e rezultatit u lavdërua nga media si dhe nga trajneri Benítez.<ref>{{cite news|author=Dominic Fifield|title=Gerrard inspires Liverpool by sheer willpower|newspaper=[[The Guardian]]|language=en|date=26 maj 2005|url=https://www.theguardian.com/football/2005/may/26/newsstory.championsleague|access-date=16 gusht 2008}}</ref><ref>{{cite news|title=Benítez's brave change of tack leaves Milan in reverse gear|newspaper=[[The Guardian]]|language=en|date=26 maj 2005|url=https://www.theguardian.com/football/2005/may/26/championsleague2|access-date=16 gusht 2008}}</ref><ref>{{cite news|title=Benítez demands trophy defence for Reds|newspaper=[[The Guardian]]|language=en|date=26 maj 2005|url=https://www.theguardian.com/football/2005/may/26/newsstory.championsleague200405|access-date=16 gusht 2008}}</ref> Alonso e konsideroi këtë sukses si "momentin e tij më të mirë si futbollist profesionist"<ref>{{cite news|title=Benítez stunned by epic comeback|publisher=BBC Sport|language=en|date=26 maj 2006|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/europe/4582585.stm|access-date=22 gusht 2008}}</ref> kurse ndeshja u etiketua me emrin "Mrekullia e Stambollit".<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/football/2005/may/29/newsstory.sport12|title=The miracle of Istanbul|language=en|date=29 maj 2005|newspaper=The Guardian|access-date=9 mars 2019|issn=0261-3077}}</ref> ====2005–2006: Suksesi në FA Cup==== Alonso luajti 53 ndeshje në të gjitha kompeticionet në sezonin e tij e dytë në Anfield, duke shmangur dëmtimet që kishin kushtëzuar sezonin e tij të parë. Vendi i tij në formacionin titullar fillimisht u kërcënua nga mbërritja e [[Mohamed Sissoko]]s,<ref>{{cite news|title=Sissoko completes Liverpool move|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/l/liverpool/4668005.stm|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=11 dhjetor 2014|date=13 korrik 2005}}</ref> megjithatë, dëmtimet e vazhdueshme të Gerrard si dhe formacioni 4–5–1 i preferuar nga Benítez bënë që Alonso të vazhdonte të ishte titullar.<ref>{{cite news|title=Crouch defends Liverpool tactics|publisher=BBC Sport|language=en|date=19 shtator 2005|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/4261110.stm|access-date=22 gusht 2008}}</ref> Në Ligën e Kampionëve, Liverpooli u eliminua nga ekipi portugez [[S.L. Benfica|Benfica]] në raundin e 16-tave.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/4778418.stm|title=Liverpool 0-2 Benfica (agg 0-3)|publisher=BBC Sport|language=en|date=8 mars 2006|access-date=23 korrik 2025}}</ref> Më 7 janar 2006, në ndeshjen e raundit të tretë të FA Cup, Alonso shenoi dy gola nga distanca në fitoren 5–3 me përmbysje kundër [[Luton Town F.C.|Luton Town]]; goli i tij i dytë u shënua nga 60 metra distancë.<ref>{{cite web|author=Jamie Bradbury|title=Reds edge classic|publisher=Federata Angleze e Futbollit|language=en|date=7 janar 2006|url=http://www.thefa.com/TheFACup/TheFACup/NewsAndFeatures/Postings/2006/01/FACup3rdRd_LutonLiverpool.htm|archive-url=https://archive.today/20081123024907/http://www.thefa.com/TheFACup/TheFACup/NewsAndFeatures/Postings/2006/01/FACup3rdRd_LutonLiverpool.htm|url-status=dead|archive-date=23 nëntor 2008|access-date=12 nëntor 2008}}</ref><ref>{{cite news|author=Kevin McCarra|title=Echoes of another epic as Liverpool forced to treat Luton like Milan|newspaper=[[The Guardian]]|language=en|date=9 janar 2006|url=https://www.theguardian.com/football/2006/jan/09/match.lutontown|access-date=12 nëntor 2008}}</ref> Ky gol i fitoi një tifozi 25,000 £, i cili kishte vënë një bast me 200 £ se Alonso do të shënonte nga gjysma e tij e fushës.<ref>{{cite news|title=Fan makes £25,000 on dream goal|publisher=BBC Sport|language=en|date=10 janar 2006|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/berkshire/4598198.stm|access-date=14 gusht 2008}}</ref> Alonso u dëmtua në fitoren 3–1 në gjysëm-finalen kundër [[Portsmouth F.C.|Portsmouth]], duke e vendosur prezencën e tij në finale në pikëpyetje.<ref>{{cite web|title=Portsmouth 1–3 Liverpool|publisher=BBC Sport|language=en|date=8 maj 2006|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/4957462.stm|access-date=1 shkurt 2011}}</ref> Megjithatë, ai u rikuperua në kohë dhe e nisi finalen kundër [[West Ham United F.C.|West Ham United]] si titullar; në minutën e 54të, me Liverpoolin në disavantazh të një goli, Alonso dërgoi një krosim në zonë që u finalizua nga Gerrard, duke barazuar rezultatin. Ai më pas u zëvëndësua në minutën e 67të dhe Liverpooli fitoi me penallti, duke fituar një tjetër trofe.<ref>{{cite news|title=Liverpool 3–3 West Ham (aet)|publisher=BBC Sport|language=en|date=13 maj 2006|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/fa_cup/4756045.stm|access-date=22 gusht 2008}}</ref> ====2006–2009: Rinovimi i kontratës dhe sezonet e fundit në Anfield==== Më 20 shtator 2006, Alonso shënoi një gol nga gjysma e tij e fushës në suksesin 2–0 kundër [[Newcastle United F.C.|Newcastle]] në kampionat.<ref name="70Y">{{cite news|author=Ian Hughes|title=Liverpool 2–0 Newcastle|publisher=BBC Sport|language=en|date=20 shtator 2006|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/5351794.stm|access-date=14 gusht 2008}}</ref> Goli u lavdërua gjerësisht nga media angleze; [[BBC]] e quajti golin "të jashtëzakonshëm" kurse gazatari Andy Hunter i ''[[The Independent]]'' e quajti "si një nga golat më të çmëndur të historisë së pasur 115-vjeçare të Anfield".<ref>{{cite news|author=Andy Hunter|title=Liverpool 2 Newcastle United 0: Alonso hits 70-yard wonder goal to thrill Reds|newspaper=[[The Independent]]|language=en|date=21 shtator 2006|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/liverpool-2-newcastle-united-0-alonso-hits-70yard-wonder-goal-to-thrill-reds-416922.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/liverpool-2-newcastle-united-0-alonso-hits-70yard-wonder-goal-to-thrill-reds-416922.html|archive-date=7 maj 2022|url-access=subscription|url-status=live|access-date=11 nëntor 2008}}{{cbignore}}</ref> I pyetur për golin e shënuar nga rreth 70 metra distancë, Alonso deklaroi se ishte gol me fat si dhe shtoi se ai praktikonte gjuajtjet nga distanca si pjesë e stërvitjes së tij.<ref>{{cite news|author=Ian Winrow|title=Alonso denies his long shots are a gamble|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|language=en|date=22 shtator 2006|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/2346331/Alonso-denies-his-long-shots-are-a-gamble.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/2346331/Alonso-denies-his-long-shots-are-a-gamble.html|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|access-date=16 gusht 2008}}{{cbignore}}</ref> Ky ishte goli i tij i parë me klubin që nga goli i shënuar kundër Luton sezonin e kaluar, po nga gjysëm fusha, duke e bërë Alonson lojtarin e parë në histori që shënonte dy gola rresht nga gjysma e fushës së tij.<ref>{{cite news|title=Newcastle goal my best|newspaper=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]|language=en|date=22 shtator 2006|url=http://www.thedailystar.net/2006/09/22/d60922041537.htm|access-date=16 gusht 2008}}</ref><ref name="70Y"/> Më 8 qershor 2007, Alonso firmosi një kontratë të re pesë-vjeçare me klubin, duke deklaruar: "E dija që kishte interes nga klube të tjera por kam qënë gjithmonë me idenë për të qëndruar këtu. Jam këtu prej tre sezonsh dhe kam ndjenja të veçanta për klubin dhe tifozët. E kuptoj se çfarë do të thotë Liverpooli për këto tifozë. Është një klub shumë i veçante dhe nuk doja të largohesha."<ref>{{cite web|title=Alonso commits to five more years at Liverpool|publisher=The Guardian|language=en|url=https://www.theguardian.com/football/2007/jun/08/newsstory.sport|date=8 qershor 2007|access-date=1 dhjetor 2011}}</ref> Ai pati një nisje pozitive të sezonit 2007–08, duke luajtur në një rol më të avancuar për shkak të mungesës së Gerrard; ai shënoi dygolëshin e parë në Premier Ligë më 2 shtator në fitoren 6–0 kundër ekipit të sapongjitur [[Derby County F.C.|Derby County]].<ref>{{cite news|author=Jamie Jackson|title=Benítez has Liverpool dreaming of a new tilt at the title|newspaper=The Guardian|language=en|date=2 shtator 2007|url=https://www.theguardian.com/football/2007/sep/02/match.derbycounty|access-date=15 tetor 2008}}</ref><ref>{{cite news|title=Liverpool 6 Derby County 0: Torres and Alonso lead Rams to the slaughter|author=Ronald Atkin|newspaper=[[The Independent]]|language=en|date=2 shtator 2007|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/liverpool-6-derby-county-0-torres-and-alonso-lead-rams-to-the-slaughter-401179.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/liverpool-6-derby-county-0-torres-and-alonso-lead-rams-to-the-slaughter-401179.html|archive-date=7 maj 2022|url-access=subscription|url-status=live|access-date=1 dhjetor 2011}}{{cbignore}}</ref> Megjithatë, Alonso pësoi një dëmtim në ndeshjen nga Portsmouthit e cila u përkeqësua në një seancë stërvitore, duke bërë që koha e rikuperimit të tij të ishte gjashtë javë.<ref>{{cite web|title=Bad breaks put Xabi Alonso and Daniel Agger out for six weeks|publisher=[[Liverpool Daily Post]]|language=en|date=20 shtator 2007|url=http://www.liverpooldailypost.co.uk/liverpool-fc/liverpool-fc-news/2007/09/20/bad-breaks-put-xabi-alonso-and-daniel-agger-out-for-six-weeks-64375-19818267/|archive-url=https://web.archive.org/web/20120806214302/http://www.liverpooldailypost.co.uk/sport/liverpool-fc/liverpool-fc-news/2007/09/20/bad-breaks-put-xabi-alonso-and-daniel-agger-out-for-six-weeks-64375-19818267/|archive-date=6 gusht 2012|access-date=15 tetor 2008}}</ref><ref>{{cite web|title=Xabi Alonso speaks of his Liverpool injury hell|publisher=[[Liverpool Daily Post]]|language=en|date=19 dhjetor 2007|url=http://www.liverpooldailypost.co.uk/liverpool-fc/liverpool-fc-news/2007/12/19/xabi-alonso-speaks-of-his-liverpool-injury-hell-64375-20268762/|archive-url=https://web.archive.org/web/20120806214318/http://www.liverpooldailypost.co.uk/sport/liverpool-fc/liverpool-fc-news/2007/12/19/xabi-alonso-speaks-of-his-liverpool-injury-hell-64375-20268762/|archive-date=6 gusht 2012|access-date=15 tetor 2008}}</ref> Alonso u rikthye nga dëmtimi në dhjetor 2007 dhe me vazhdimin e sezonit u përball me konkurencën e [[Javier Mascherano]]s and [[Lucas Leiva|Lucas]] për një vend titullari në mesfushë.<ref>{{cite news|author=Tony Barrett|title=Steven Gerrard out of cup clash as Xabi Alonso returns|newspaper=[[Liverpool Echo]]|language=en|date=18 dhjetor 2007|url=http://www.liverpoolecho.co.uk/liverpool-fc/liverpool-fc-news/2007/12/18/steven-gerrard-out-of-cup-clash-as-xabi-alonso-returns-100252-20264834/|access-date=13 nëntor 2008}}</ref><ref>{{cite news|author=Henry Winter|title=Torres ensures Liverpool place in Fab Four|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|language=en|date=12 mars 2008|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/columnists/henrywinter/2294248/Torres-ensures-Liverpool-place-in-Fab-Four.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/sport/columnists/henrywinter/2294248/Torres-ensures-Liverpool-place-in-Fab-Four.html|archive-date=11 janar 2022|url-access=subscription|url-status=live|access-date=13 nëntor 2008}}{{cbignore}}</ref> Megjithatë, vendi i tij në mesfushën me pesë të trajnerit Benítez ishte i sigurtë; Benítez vetë e etiketoi Alonson si "një lojtar i klasit botëror",<ref>{{cite news|author=Phil McNulty|title=Liverpool may fall short in title tilt|publisher=BBC Sport|language=en|date=14 gusht 2008|url=https://www.bbc.co.uk/blogs/philmcnulty/2008/08/liverpool_could_fall_short_aga.html|access-date=13 nëntor 2008}}</ref> duke shtuar se ai kishte aftësinë për të ndryshuar lojën dhe të thyente mbrojtjen kundërshtare.<ref>{{cite news|title=Rafa Benítez: "Xabi Alonso es un jugador de clase superior"|newspaper=[[Marca (gazetë)|Marca]]|language=es|date=27 tetor 2007|url=http://www.marca.com/edicion/marca/futbol/internacional/es/desarrollo/1051158.html|access-date=13 nëntor 2008}}</ref> Më 12 janar 2008, Alonso luajti ndeshjen e tij të 100të në Premier Ligë kundër [[Middlesbrough F.C.|Middlesbrough]].<ref>{{cite web|author=Paul Hassall|title=Xabi's sweeper dream|publisher=Liverpool F.C.|language=en|date=12 janar 2008|url=http://www.liverpoolfc.tv/news/archivedirs/news/2008/jan/14/N158402080114-1217.htm|access-date=15 dhjetor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080430152622/http://www.liverpoolfc.tv/news/archivedirs/news/2008/jan/14/N158402080114-1217.htm|archive-date=30 prill 2008}}</ref> Merkatoja e verës së vitit 2008 solli zërat për një largim të Alonsos nga Liverpooli, të cilat u shtuan me nisjen e negociatave nga klubi me mesfushorin anglez [[Gareth Barry]].<ref>{{cite web|title=Liverpool still want Gareth Barry|publisher=[[Liverpool Daily Post]]|language=en|date=29 korrik 2008|url=http://www.liverpooldailypost.co.uk/liverpool-fc/liverpool-fc-news/2008/07/29/liverpool-fc-still-want-gareth-barry-64375-21426760/|archive-url=https://web.archive.org/web/20120806214339/http://www.liverpooldailypost.co.uk/sport/liverpool-fc/liverpool-fc-news/2008/07/29/liverpool-fc-still-want-gareth-barry-64375-21426760/|archive-date=6 gusht 2012|access-date=6 tetor 2008}}</ref> Pavarësisht negociatave të gjata, as Barry dhe as Alonso nuk kishin ndryshuar ekip, me spanjollin i cili nuk ishte më i sigurt për rolin e tij në ekip.<ref>{{cite news|author=Chris Barrett|title=Juventus end pursuit of Alonso|newspaper=[[The Guardian]]|language=en|date=16 korrik 2008|url=https://www.theguardian.com/football/2008/jul/16/liverpool.premierleague|access-date=6 tetor 2008}}</ref><ref>{{cite web|title=Alonso admits summer sorrow|publisher=Sky Sports|language=en|date=4 tetor 2008|url=http://www.skysports.com/story/0,19528,11661_4243844,00.html|access-date=6 tetor 2008}}</ref> Alonso e nisi sezonin 2008–09 në formë pozitive, duke u vlerësuar nga media për ndikimin e tij në nisjen pozitive të ekipit në kampionat.<ref>{{cite web|title=Gerrard tribute to Xabi Alonso|publisher=Liverpool F.C.|language=en|date=15 shtator 2008|url=http://www.liverpoolfc.tv/news/media-watch/gerrard-tribute-to-xabi-alonso|access-date=1 dhjetor 2011|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20120804140937/http://www.liverpoolfc.tv/news/media-watch/gerrard-tribute-to-xabi-alonso|archive-date=4 gusht 2012}}</ref> Ai shënoi golin e parë të sezonit më 26 tetor 2008 në fitoren minimale 1–0 në transfertë kundër Çelsit; kjo ishte fitorja e parë e Liverpoolit në Stamford Bridge pas 10 vitesh.<ref>{{cite web|title=Alonso Fires Reds Clear at the Top|publisher=Liverpool F.C.|language=en|date=26 tetor 2008|url=http://www.liverpoolfc.tv/match/season/2008-2009/oct//681/finalwhistle.htm|access-date=4 nëntor 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081030084318/http://www.liverpoolfc.tv/match/season/2008-2009/oct/681/finalwhistle.htm|archive-date=30 tetor 2008}}</ref> Më 25 prill 2009, ai shënoi golin e fundit si lojtar i Liverpoolit në fitoren 3–1 kundër [[Hull City A.F.C.|Hull Cityt]].<ref>{{cite news|author=Mandeep Sanghera|title=Hull 1–3 Liverpool|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/8000571.stm|access-date=29 gusht 2014|publisher=BBC Sport|language=en|date=25 prill 2009}}</ref> ===Real Madrid=== Më 5 gusht 2009, Alonso u transferua te [[Real Madrid C.F.|Real Madridi]] për rreth 30 milion £.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/8184444.stm|title=Alonso completes £30m Real move|publisher=BBC Sport|language=en|date=5 gusht 2009|access-date=25 prill 2011}}</ref> Media angleze raportoi se ai nuk kishte dëshirë të largohej nga Anfield dhe se ndarja erdhi pas mosmarrëveshjeve me trajnerin Benítez.<ref>{{cite news|author=James Pearce|title=Liverpool's Xabi Alonso hands in transfer request|newspaper=[[Liverpool Echo]]|language=en|url=http://www.liverpoolecho.co.uk/liverpool-fc/liverpool-fc-news/2009/07/30/liverpool-fc-s-xabi-alonso-hands-in-transfer-request-100252-24275822/|access-date=30 korrik 2009}}</ref><ref>{{cite web|author=Paul Eaton|title=Liverpool agree Alonso Deal|publisher=Liverpool F.C.|language=en|url=http://www.liverpoolfc.tv/news/latest-news/liverpool-agree-alonso-deal|access-date=1 dhjetor 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100717183353/http://www.liverpoolfc.tv/news/latest-news/liverpool-agree-alonso-deal|archive-date=17 korrik 2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/teams/l/liverpool/8184444.stm|title=Alonso completes £30m Real move|publisher=BBC Sport|language=en|date=5 gusht 2009|access-date=5 gusht 2009}}</ref> Disa kohë më pas, kapiteni Gerrard deklaroi se ishte "i shkatërruar" nga largimi i Alonsos si dhe shtoi se largimi i tij ishte një nga faktorët e nisjes së keqe të sezonit 2009–10 nga Liverpooli.<ref>{{cite web|title=Gerrard 'devastated' by Alonso exit|publisher=ESPN FC|language=en|url=http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=693666&sec=england&cc=5901|access-date=4 mars 2009|archive-date=9 nëntor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091109180917/http://soccernet.espn.go.com/news/story?id=693666&sec=england&cc=5901|url-status=dead}}</ref> Alonso mori fanellën me numrin 22 dhe u vendos në rolin e mesfushorit-mbrojtës nën urdhërat e trajnerit [[Manuel Pellegrini]], duke u aktivizuar si titullar sa herë që ishte i disponueshëm në ndeshjet e kampionatit dhe të Ligës së Kampionëve.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=13842&cc=3888|archive-url=https://archive.today/20120717005644/http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=13842&cc=3888|url-status=dead|archive-date=17 korrik 2012|title=Xabi Alonso statistics|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=19 maj 2010}}</ref> Ai shënoi golin e parë me klubin me penallti në fitoren 6–2 kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]] më 21 shkurt 2010.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/gamecast/275756/gamecast.html|title=Real Madrid 6–2 Villarreal|date=21 shkurt 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=29 korrik 2014}}</ref> Alonso e mbylli sezonin 2009–10 të La Ligës me 34 ndeshje dhe 3 gola, duke ndihmuar Realin të grumbullonte 96 pikë.<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/tables?league=esp.1&season=2009&seasonType=1&cc=3888|title=Spanish Primera División Table 2009-2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=19 maj 2010|archive-date=21 tetor 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021093623/http://soccernet.espn.go.com/tables?league=esp.1&season=2009&seasonType=1&cc=3888|url-status=dead}}</ref> Pavarësisht se nuk e fituan kampionatin, klubi vendosi një rekord të ri për numrin e pikëve të mbledhura në një sezon;<ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/708610-92-points-not-good-enough-for-real-madrid-to-win-la-liga|title=92 Points Not Good Enough for Real Madrid to Win La Liga|publisher=Bleacher Report|language=en|access-date=11 qershor 2024|archive-date=19 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220719102716/https://bleacherreport.com/articles/708610-92-points-not-good-enough-for-real-madrid-to-win-la-liga|url-status=live}}</ref> kjo ishte hera e tretë në karrierën e Alonsos ku ai kishte ndihmuar ekipet e tij të vendosinin rekord të ri pikësh duke përfunduar të dytët (Real Sociedad në sezonin 2003–04 dhe Liverpooli në sezonin 2008–09).<ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=787862&sec=europe&root=europe&cc=3888|archive-url=https://web.archive.org/web/20100522034339/http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=787862&sec=europe&root=europe&cc=3888|archive-date=22 maj 2010|title=At the end of the day...|author=Phil Ball|date=17 maj 2010|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=19 maj 2010}}</ref> Në përfundim të sezonit, Alonso u zgjodh në Ekipin e Vitit të La Ligës nga lexuesit e gazetës Marca dhe ESPN FC.<ref>{{cite news|title=Seis azulgranas, en el once ideal de la Liga|url=http://www.marca.com/2010/05/18/futbol/1adivision/1274200043.html?a=ddf97ad21ca867da264b51a1a804ee17&t=1274206042|access-date=19 maj 2010|newspaper=Marca|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=786445&sec=soccernetawards&root=soccernetawards&cc=3888|archive-url=https://web.archive.org/web/20100520065116/http://soccernet.espn.go.com/columns/story?id=786445&sec=soccernetawards&root=soccernetawards&cc=3888|archive-date=20 maj 2010|title=La Liga Team of the Season|author=Eduardo Alvarez|publisher=ESPN FC|language=en|date=17 maj 2010|access-date=19 maj 2010}}</ref> Ai ishte gjithashtu i nominuar për çmimin "Mesfushori i Sezonit" të dhënë nga [[Liga de Fútbol Profesional]].<ref>{{cite web|url=http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=73&Controltype=dn&IDNoticia=5585|archive-url=https://web.archive.org/web/20120603162721/http://www.lfp.es/Default.aspx?tabid=73&Controltype=dn&IDNoticia=5585|archive-date=3 qershor 2012|title=Finalistas Premios LPF|publisher=Liga de Fútbol Profesional|language=en|access-date=15 korrik 2010}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Alonso fitoi pseudonimin "La Barba Roja" (Mjekrra e Kuqe) nga media spanjolle dhe tifozët e Realit.<ref>{{cite news|url=http://www.elpais.com/articulo/deportes/Capitan/brazalete/elpepidep/20100223elpepidep_7/Tes|title=Capitán sin brazalete|author=Diego Torres|newspaper=El Pais|language=en|date=23 shkurt 2010|access-date=19 maj 2010}}</ref> Sezoni i dytë i Alonsos në Madrid nisi me mbërritjen e trajnerit të ri [[José Mourinho]].<ref>{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/mourinho-to-be-unveiled-at-madrid-on-monday-after-1637m-compensation-deal-1986040.html|title=Mourinho to be unveiled at Madrid on Monday after £7m compensation deal|date=28 maj 2010|publisher=The Independent|language=en|access-date=31 maj 2010|location=Londër|author=Gordon Tynan|archive-date=7 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190407205044/https://www.independent.co.uk/sport/football/european/mourinho-to-be-unveiled-at-madrid-on-monday-after-1637m-compensation-deal-1986040.html|url-status=live}}</ref> Ai mori fanellën me numrin 14 për këtë sezon pas largimit të veteranit [[José María Gutiérrez|Guti]].<ref>{{cite web|author=Ollie Irish|url=http://www.whoateallthepies.tv/kits/37525/cristiano-ronaldo-takes-rauls-no-7-shirt-at-real-madrid-benzema-moves-to-no-9-xabi-alonso-takes-no-14.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100806041418/http://www.whoateallthepies.tv/kits/37525/cristiano-ronaldo-takes-rauls-no-7-shirt-at-real-madrid-benzema-moves-to-no-9-xabi-alonso-takes-no-14.html|url-status=usurped|archive-date=6 gusht 2010|title=Cristiano Ronaldo Takes Raul's No.7 Shirt at Real Madrid, Benzema Moves To No.9, Xabi Alonso Takes No.14|publisher=Whoateallthepies.tv|language=en|access-date=1 dhjetor 2011}}</ref> Më 10 nëntor 2010, Alonso shënoi golin e parë dhe të vetëm të sezonit në fitoren 5–1 kundër [[Real Murcia C.F.|Real Murcias]] në ndeshjen e dytë të raundit të 32-tave të [[Copa del Rey|Kupës së Mbretit]].<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/308803/real-murcia-real-madrid|title=Real Madrid 5–1 Real Murcia|publisher=ESPN FC|language=en|date=10 nëntor 2010|access-date=29 korrik 2025}}</ref> Reali shkoi deri në finale, duke mposhtur [[FC Barcelona|Barcelonën]] 1–0, në një ndeshje ku Alonso luajti 120 minuta të plota, duke fituar trofeun e tij të parë me ''Los Blancos''.<ref>{{cite news|title=Ronaldo's late goal gives Real Madrid win over Barcelona in Copa del Rey|url=https://www.theguardian.com/football/2011/apr/21/real-madrid-barcelona-copa-del-rey|access-date=23 prill 2011|publisher=The Guardian|language=en|date=21 prill 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110422152519/http://www.guardian.co.uk/football/2011/apr/21/real-madrid-barcelona-copa-del-rey|archive-date=22 prill 2011|url-status=live}}</ref> Më 14 gusht 2011, Alonso shënoi në barazimin 2–2 kundër Barcelonës në ndeshjen e parë të Superkupës Spanjolle 2011.<ref>{{cite web|url=http://www.as.com/futbol/articulo/real-madrid-deja-escapar-vivo/20110814dasdasftb_46/Tes|author=Abel Romera|title=El Real Madrid deja escapar vivo al Barcelona|publisher=AS|language=es|date=14 gusht 2011|access-date=18 gusht 2011}}</ref> Në ndeshjen e kthimit në [[Camp Nou]], Reali u mposht 3–2.<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/news-media/news/0250-0c50f3e7f01e-c7b520740848-1000--messi-shines-again-as-barcelona-claim-super-cup/|title=Messi shines again as Barcelona claim Super Cup|publisher=UEFA|language=en|date=17 gusht 2011|access-date=29 korrik 2025}}</ref> Më 21 shtator 2011, ai luajti ndeshjen e 100të zyrtare në të gjitha kompeticionet me klubin në barazimin pa gola kundër [[Racing de Santander]] në kampionat.<ref>{{cite web|url=https://www.sandiegouniontribune.com/2011/09/21/real-madrid-draws-0-0-at-racing-santander/|title=Real Madrid draws 0-0 at Racing Santander|publisher=San Diego Union Tribune|language=en|date=21 shtator 2011|access-date=29 korrik 2025}}</ref> Alonso luajti 36 ndeshje në La Liga, të cilën Reali e fitoi me një rekord pikësh, duke mbledhur 100 pikë; ky ishte kampionati i parë në karrierën e tij.<ref>{{cite web|url=http://msn.foxsports.com/foxsoccer/laliga/story/jose-mourinho-real-madrid-earn-vindication-after-la-liga-conquest-051312|title=Jose Mourinho, Real Madrid earn vindication after La Liga conquest|publisher=Fox Sports|language=en|date=13 maj 2012|access-date=19 gusht 2012}}</ref> Më 4 janar 2014, Alonso firmosi një kontratë të re me klubin deri në vitin 2016.<ref>{{cite news|url=https://bleacherreport.com/articles/1915783-xabi-alonso-reportedly-signs-2-year-contract-with-real-madrid|title=Xabi Alonso Signs 2-Year Contract with Real Madrid|date=8 janar 2014|access-date=11 janar 2014|publisher=[[Bleacher Report]]|language=en}}</ref> Më 29 prill, ai luajti si titullar në fitoren 4–0 kundër [[FC Bayern München|Bayern München]] në ndeshjen e dytë të gjysëm-finales së Ligës së Kampionëve. Reali u kualifikua në finalen me rezultatin e përgjithshëm 5–0;<ref>{{cite web|url=https://www.sbnation.com/soccer/2014/4/29/5665552/bayern-munich-vs-real-madrid-2014-uefa-champions-league-final-score-result|title=Bayern Munich vs. Real Madrid: Final score 0–4 (0–5 aggregate), Blancos overwhelm Bayern, advance to the final|date=29 prill 2014|publisher=[[SB Nation]]|language=en|access-date=30 prill 2014}}</ref> Alonso u ndëshkua me karton të verdhë në pjesën e parë për një ndërhyrje të gabuar ndaj [[Bastian Schweinsteiger]], duke bërë që të mungonte në finale.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/27193338|title=Bayern Munich 0 Real Madrid 4|date=29 prill 2014|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=30 prill 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.caughtoffside.com/2014/05/01/real-madrids-xabi-alonso-and-the-21-other-players-to-miss-the-champions-league-final-via-suspension/|title=Real Madrid's Xabi Alonso And The 21 Other Players To Miss The Champions League Final Via Suspension|publisher=Caught Offside|language=en|date=1 maj 2014}}</ref> Në finalen e luajtur në [[Lisbonë]], Reali fitoi 4–1 kundër [[Atlético Madrid]]it, duke kompletuar ''La Décima'' (titulli i 10të në këtë kompeticion);<ref>{{cite news|title=Madrid finally fulfil Décima dream|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0250-0c51093bd4a7-41ccc377a75c-1000--madrid-finally-fulfil-decima-dream/|publisher=UEFA|language=en|date=24 maj 2014|access-date=24 maj 2014}}</ref> kjo ishte hera e dytë që Alonso e fitonte këtë trofe.<ref name="BBC">{{cite news|title=Real Madrid 4 Atlético Madrid 1|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/27383593|access-date=25 maj 2014|newspaper=BBC Sport|language=en}}</ref> ===Bayern München=== Më 29 gusht 2014, Alonso u transferua në Gjermani te [[FC Bayern München|Bayern München]] për një shifër të pazbuluar, duke firmosur një kontratë dy-vjeçare.<ref>{{cite web|url=http://www.realmadrid.com/en/news/2014/08/official-announcement-xabi-alonso|title=Official announcement: Xabi Alonso|date=29 gusht 2014|website=realmadrid.com|publisher=Real Madrid C.F.|language=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Xabi Alonso: Bayern Munich sign Real Madrid player|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/28964916|access-date=29 gusht 2014|publisher=BBC Sport|language=en|date=29 gusht 2014}}</ref> Ai debutoi një ditë më pas në barazimin 1–1 kundër [[FC Schalke 04|Schalke 04]] në kampionat.<ref>{{cite news|author1=Tom Coleman|title=Schalke 1–1 Bayern Munich: Howedes seals controversial point for hosts|url=http://www.goal.com/en-gb/match/schalke-04-vs-bayern-m%C3%BCnchen/1713403/report?ICID=MP_MS_5|access-date=31 gusht 2014|publisher=Goal.com|language=en|date=30 gusht 2014}}</ref> Më 27 shtator, në ndeshjen kundër [[1. FC Köln]], Alonso vendosi një rekord të ri për numrin e pasimeve në një ndeshje të [[Bundesliga|Bundesligës]], me 196 pasime.<ref>{{cite web|author1=Garry Reilly|title=5 Incredible Stats That Show How Important Xabi Alonso Is For Bayern Munich|url=http://balls.ie/football/5-incredible-stats-show-important-xabi-alonso-bayern-munich/|website=Balls.ie|language=en|date=1 tetor 2014|access-date=2 tetor 2014}}</ref> Goli i tij i parë me klubin erdhi me një goditje dënimi në fitoren 6–0 kundër [[SV Werder Bremen|Werder Bremen]] më 18 tetor.<ref>{{cite news|title=Bayern Mun 6–0 SV Werder Bremen|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/29657702|access-date=19 tetor 2014|publisher=BBC Sport|language=en|date=18 tetor 2014}}</ref> Alonso luajti ndeshjen e tij të 100të në UEFA Ligën e Kampionëve më 17 shkurt 2015 në barazimin pa gola kundër [[FC Shakhtar Donetsk|Shakhtar Donetsk]], duke u përjashtuar me karton të kuq pas dy të verdhëve në pjesën e dytë.<ref>{{cite news|author1=Luke Reddy|title=Shakhtar Donetsk v Bayern Munich|url=https://www.bbc.com/sport/live/football/31508728|access-date=17 shkurt 2015|publisher=BBC Sport|language=en|date=17 shkurt 2015}}</ref> Më 28 prill, ai ishte një katër lojtarët e ekipit, të gjithë fitues të Kupës së Botës, që humbën penalltinë në ndeshjen gjysëm-finale të kupës kundër [[Borussia Dortmund]]it; Bayerni u mposht 2–0.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/live/football/32483389|title=Bayern Munich 1–1 Borussia Dortmund|date=29 prill 2015|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> Disa muaj më pas, ai ishte i vetmi që gaboi në gjuajtjet e penalltive në ndeshjen e Superkupës Gjermane kundër [[VfL Wolfsburg]] më 1 gusht; penalltia e tij u prit nga [[Koen Casteels]].<ref>{{cite news|author1=Leander Schaerlaeckens|title=Nicklas Bendtner emerges as Wolfsburg's unlikely hero in DFL-Supercup|url=https://sports.yahoo.com/blogs/soccer-fc-yahoo/nicklas-bendtner-wolfsburg-bayern-dfl-supercup-225044544.html|access-date=2 gusht 2015|publisher=Yahoo|language=en|date=1 gusht 2015|archive-date=12 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612143046/https://sports.yahoo.com/blogs/soccer-fc-yahoo/nicklas-bendtner-wolfsburg-bayern-dfl-supercup-225044544.html|url-status=dead}}</ref> Më 18 dhjetor 2015, Alonso firmosi një marrëveshje të re me klubin deri në vitin 2017.<ref>{{cite news|date=18 dhjetor 2015|title=Der FC Bayern verlängert mit vier Superstars|url=https://www.welt.de/sport/article150112292/Der-FC-Bayern-verlaengert-mit-vier-Superstars.html|access-date=21 dhjetor 2015|newspaper=Die Welt|language=de}}</ref> Më 9 mars 2017, Alonso njoftoi se do të tërhiqej nga futbolli në përfundim të sezonit 2016–17.<ref>{{cite news|url=https://twitter.com/XabiAlonso/status/839777479426510848|title=Xabi Alonso on Twitter|date=9 mars 2017|access-date=9 mars 2017|publisher=Twitter|language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.skysports.com/football/news/11890/10795410/xabi-alonso-to-retire-at-end-of-season|title=Xabi Alonso to retire at end of season|language=en|date=9 mars 2017|access-date=9 mars 2017|publisher=SkySports}}</ref> Ai dhe kapiteni [[Philipp Lahm]] luajtën ndeshjen e tyre të fundit si profesionist më 20 maj në fitoren 4–1 kundër [[SC Freiburg|Freiburgut]]; ai asistoi golin e parë të takimit të shënuar nga [[Arjen Robben]] dhe u zëvëndësua në minutën e 82të nga [[Franck Ribéry]].<ref>{{Cite web|url=https://www.rsssf.org/players/xabialonsodata.html|title=Xabi Alonso Olano – Matches and Goals in Bundesliga|author=Matthias Arnhold|date=28 qershor 2017|publisher=RSSSF|language=en|access-date=5 korrik 2017}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== Alonso u thirr për herë të parë në [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|kombëtaren spanjolle]] nga trajneri [[Iñaki Sáez]] për ndeshjen miqësore kundër [[Kombëtarja ekuadoriane e futbollit|Ekuadorit]] më 30 prill 2003.<ref>{{cite news|title=Xabi Alonso: "Espero aprovechar esta oportunidad"|url=https://as.com/futbol/2003/04/24/mas_futbol/1051135217_850215.html|access-date=16 dhjetor 2023|publisher=Diario AS|date=24 prill 2003|language=es}}</ref> Ai luajti si titullar në fitoren 4–0 në [[Stadiumi Vicente Calderón|Stadiumin Vicente Calderón]].<ref>{{cite news|title=Xabi Alonso, la elegancia de la selección|url=https://www.rtve.es/deportes/20140827/xabi-alonso-elegancia-seleccion/1000643.shtml|access-date=16 dhjetor 2023|publisher=RTVE|date=27 gusht 2014|language=es}}</ref> Një vit më pas, Alonso u përfshi në listën e 23 lojtarëve që do të luanin në [[UEFA Euro 2004]].<ref>{{cite news|title=Spain on the defensive for finals|url=https://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/05/20/euro.spain/|access-date=16 dhjetor 2023|publisher=CNN|language=en|date=20 maj 2004|archive-date=16 dhjetor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231216132508/https://edition.cnn.com/2004/SPORT/football/05/20/euro.spain/|url-status=dead}}</ref> Ai u aktivizua si zëvëndësues në fitoren minimale 1–0 kundër [[Kombëtarja ruse e futbollit|Rusisë]] si dhe luajti si titullar në humbjen kundër [[Kombëtarja portugeze e futbollit|Portugalisë]]; Spanja u eliminua në fazën e grupeve.<ref>{{cite news|title=Spain 1–0 Russia|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/euro_2004/3787463.stm|access-date=16 dhjetor 2023|publisher=BBC Sport|language=en|date=12 qershor 2004}}</ref><ref>{{cite news|title=Spain 0–1 Portugal|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/euro_2004/3787483.stm|access-date=16 dhjetor 2023|publisher=BBC Sport|language=en|date=20 qershor 2004}}</ref> Alonso u aktivizua në gjashtë ndeshje në fushatën e suksesshme kualifikuese të [[2006 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupës së Botës 2006]]. Ai u zgjodh në listën me 23 lojtarë të trajnerit [[Luis Aragonés]]. Ai shënoi golin e parë me ekipin kombëtar më 14 qershor 2006 në fitoren 4–0 kundër [[Kombëtarja ukrainase e futbollit|Ukrainës]] në fazën e grupeve.<ref>{{cite news|author=Erica Bulman|title=David Villa scores twice as Spain reigns over Ukraine 4–0|newspaper=[[USA Today]]|language=en|date=14 qershor 2006|url=https://www.usatoday.com/sports/soccer/worldcup/2006-06-14-spain-ukraine_x.htm|access-date=22 gusht 2008}}</ref> Spanja u eliminua në raundin e 16-tave nga [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] me rezultatin 3–1.<ref>{{cite news|title=Spain 1–3 France|publisher=BBC Sport|language=en|date=26 korrik 2007|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/world_cup_2006/4991524.stm|access-date=22 gusht 2008}}</ref> Alonso e humbi vendin e tij si titullar gjatë fushatës kualifikuese të [[UEFA Euro 2008|Euro 2008]], duke u përballur me konkurencën e lojtarëve si [[David Silva]], [[Cesc Fàbregas]] dhe [[Marcos Senna]], kurse lojtarë si [[Xavi]] dhe [[Andrés Iniesta]] ishin shtylla e mesfushës.<ref>{{cite news|author=Daniel Taylor|title=Second-string Alonso displays class of Spanish squad|newspaper=[[The Guardian]]|language=en|date=19 qershor 2008|url=https://www.theguardian.com/football/2008/jun/19/euro2008.euro2008groupd1|access-date=15 dhjetor 2008}}</ref> Ai vazhdoi të ishte zëvëndësues edhe në turnament. Në ndeshjen e tretë të grupit kundër [[Kombëtarja greke e futbollit|Greqisë]], Alonso luajti si titullar dhe kapiten, kjo falë mungesës së disa lojtarëve titullar pasi Spanja e kishte siguruar kualifikimin, duke u shpallur lojtari i ndeshjes.<ref>{{cite news|author=Simon Baskett|title=Second string Spain too good for Greece|publisher=Reuters|language=en|date=18 qershor 2008|url=https://www.reuters.com/article/sportsNews/idUSL1867995520080618?sp=true|archive-url=https://web.archive.org/web/20090110051538/http://www.reuters.com/article/sportsNews/idUSL1867995520080618?sp=true|url-status=dead|archive-date=10 janar 2009|access-date=15 dhjetor 2008}}</ref> Spanja arriti të fitonte turnamentin për herë të dytë në histori, duke mposhtur Gjermaninë në finale; Alonso u aktivizua në katër nga gjashtë ndeshjet e ekipit.<ref name="SpainStats">{{cite web|title=Xabi Alonso Player Profile Euro 2008|publisher=[[Sky Sports]]|language=en|url=http://www.skysports.com/football/euro2008/player-profiles/0,23132,12024_90026,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100402194102/http://www.skysports.com/football/euro2008/player-profiles/0,23132,12024_90026,00.html|archive-date=2 prill 2010|access-date=13 nëntor 2008}}</ref> I pyetur për suksesin e arritur në Euro 2008, Alonso deklaroi se kjo ishte "një arritje e jashtëzakonshme dhe një ëndërr".<ref>{{cite web|author=Guillem Balagué|title=Exclusive Interview: Xabi Alonso|publisher=[[Guillem Balagué]]|language=en|date=30 qershor 2008|url=http://www.guillembalague.com/interview_desp.php?id=14&titulo=Exclusive%20Interview:%20Xabi%20Alonso|archive-url=https://web.archive.org/web/20120223101615/http://www.guillembalague.com/interview_desp.php?id=14&titulo=Exclusive%20Interview:%20Xabi%20Alonso|archive-date=23 shkurt 2012|access-date=4 nëntor 2008}}</ref> Më 20 gusht 2008, Alonso shënoi dygolëshin e parë me ekipin kombëtar në fitoren 3–0 në ndeshjen miqësore kundër [[Kombëtarja daneze e futbollit|Danimarkës]].<ref>{{cite news|author=Kim McLaughlin|title=UPDATE 1-Soccer-Alonso double helps Spain ease past Denmark|publisher=Reuters|language=en|date=20 gusht 2008|url=http://uk.reuters.com/article/worldFootballNews/idUKLK00223720080820?rpc=401&=undefined&sp=true|archive-url=https://web.archive.org/web/20090111230715/http://uk.reuters.com/article/worldFootballNews/idUKLK00223720080820?rpc=401&=undefined&sp=true|url-status=dead|archive-date=11 janar 2009|access-date=22 gusht 2008}}</ref> Në verën e vitit 2009, ai mori pjesë në [[FIFA Kupa e Konfederatave 2009|FIFA Kupën e Konfederatave]] në [[Republika Jugafrikane|Afrikën e Jugut]]. Spanja u eliminua në gjysëm-finale nga [[Kombëtarja amerikane e futbollit|Shtetet e Bashkuara]]. Në ndeshjen për vendin e tretë kundër Afrikës së Jugut, Alonso shënoi një gol ne goditje dënimi në minutën e 107të për t'i dhënë ekipit fitoren 3–2 pasi koha e rregullt ishte mbyllur në barazim 2–2.<ref>{{cite news|title=Spain see off South Africa in extra-time to finish third in Confederations Cup|url=https://www.theguardian.com/football/2009/jun/28/spain-south-africa-confederations-cup|access-date=16 dhjetor 2023|publisher=The Guardian|language=en|date=28 qershor 2009}}</ref> Në [[2010 FIFA Kupa e Botës|FIFA Kupën e Botës 2010]], Alonso luajti si titullar në të gjitha ndeshjet e Spanjës në turnament, duke u aktivizuar krah [[Sergio Busquets]] dhe Xavit në mesfushë. Spanja fitoi trofeun për herë të parë në histori.<ref>{{cite web|url=https://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=207528/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080612172658/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=207528/index.html|url-status=dead|archive-date=12 qershor 2008|title=FIFA player Statistics: XABI ALONSO|publisher=[[FIFA]]|language=en}}</ref> Në minutën e 28të të ndeshjes finale kundër [[Kombëtarja holandeze e futbollit|Holandës]], Alonso u godit në gjoks nga mesfushori kundërshtar [[Nigel de Jong]], i cili për këtë faull u ndëshkua vetëm me karton të verdhë nga gjyqtari [[Howard Webb]], një vendim që shkaktoi polemika të shumta. Pavarësisht se kishte dhimbje,<ref>{{cite web|url=http://www.dailyexpress.co.uk/posts/view/186572/Xabi-Alonso-in-broken-rib-fear-/|title=Xabi Alonso in broken rib fear|publisher=The Daily Express|language=en|author=Paul Joyce|access-date=15 korrik 2010}}</ref> ai vazhdoi të luante edhe për një orë para se të zëvendësohej nga Fàbregas. Alonso u aktivizua në gjashtë nga tetë ndeshjet e Grupit I në [[Kualifikueset e UEFA Euro 2012|kualifikueset e UEFA Euro 2012]], duke shënuar një gol në suksesin 2–0 kundër [[Kombëtarja çeke e futbollit|Republikës Çeke]] në [[Pragë]]. Spanja e mbylli grupin me pikë të plota, duke i fituar të gjitha ndeshjet. Në turnamentin e zhvilluar në [[Poloni]] dhe [[Ukrainë]], Alonso shënoi një dygolësh në fitoren 2–0 kundër Francës në çerek-finale në ndeshjen e tij të 100të me ekipin kombëtar.<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/euro-2012/top-stories/Xabi-Alonso-fires-Spain-to-Euro-2012-semifinals/articleshow/14365126.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20120625042250/http://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/euro-2012/top-stories/Xabi-Alonso-fires-Spain-to-Euro-2012-semifinals/articleshow/14365126.cms|archive-date=25 qershor 2012|title=Xabi Alonso fires Spain to Euro 2012 semifinals|publisher=Times of India|language=en|date=24 qershor 2012}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/18355234|title=Spain 2–0 France|publisher=BBC Sport|language=en|author1=Mandeep Sanghera|date=23 qershor 2012|access-date=26 janar 2017}}</ref> Në gjysëm-finalen kundër Portugalisë, koha e rregullt dhe shtesa u mbyllën në barazim pa gola; në gjuajtjet e penalltive, tentativa e Alonsos u prit nga [[Rui Patrício]], por Spanja arriti të fitonte 4–2, duke u kualifikuar në finale.<ref>{{cite news|url=http://www.nydailynews.com/sports/euro-2012/euro-2012-defending-champion-spain-advances-final-beating-portugal-4-2-penalties-article-1.1103477|title=Euro 2012: Defending champion Spain advances to another final after beating Portugal 4–2 on penalties|publisher=Daily News|location=Nju Jork|language=en|date=27 qershor 2012|access-date=28 qershor 2012}}</ref> Në finalen e luajtur më 10 korrik, Spanja fitoi lehtësisht 4–0 kundër [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italisë]], duke fituar edicionin e dytë rresht të Kampionatit Evropian; ky ishte trofeu i tretë madhor i Alonsos me ekipin kombëtar.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/18355496|title=Spain 4–0 Italy|publisher=BBC Sport|language=en|author1=Phil McNulty|date=1 korrik 2012|access-date=4 maj 2015}}</ref> Më 13 qershor 2014, Alonso shënoi me penallti në minutën e 27të në ndeshjen hapëse të grupit B të [[2014 FIFA Kupa e Botës|Kupës së Botës 2014]] kundër Holandës. Megjithatë, Spanja u mposht me rezultatin 5–1. Në ndeshjen e dytë kundër [[Kombëtarja kiliane e futbollit|Kilit]], Alonso e nisi si titullar dhe u zëvëndësua në pjesën e dytë, pa mundur të shmangë humbjen 2–0 dhe eliminimin e parakohshëm nga kompeticioni. Ai luajti 83 minuta si titullar në fitoren 3–0 kundër [[Kombëtarja australiane e futbollit|Australisë]] në ndeshjen e tretë dhe të fundit në grup. Alonso njoftoi tërheqjen nga ekipi kombëtar më 27 gusht 2014.<ref>{{cite news|title=Xabi Alonso: Real Madrid midfielder retires from Spain duty|url=https://www.bbc.com/sport/0/football/28959560|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=27 gusht 2014|date=27 gusht 2014}}</ref> ==Profili i lojtarit== Alonso ishte një mesfushor puntor dhe me vazhdimësi, i cili dallohej për kontributin e tij në mbrojtje dhe krijimin e aksioneve sulmuese, duke bërë që të konsiderohej gjerësisht si një nga mesfushorët më të mirë të gjeneratës së tij.<ref name="bundesliga.com_1">{{cite web|url=http://www.bundesliga.com/en/liga/news/2014/0000303084.php|title=Xabi Alonso: FC Bayern's indisputable Ballmagnet|publisher=Bundesliga|language=en|date=28 shtator 2014|access-date=3 dhjetor 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141003081720/http://www.bundesliga.com/en/liga/news/2014/0000303084.php|archive-date=3 tetor 2014|df=dmy-all}}</ref> Alonso zotëronte teknikë të mirë, vizion të shkëlqyer si dhe pasime të sakta, duke qënë i aftë të mbulonte disa pozicione në mesfushë. Ai luante kryesisht si [[Mesfushori|mesfushor qëndror]] si dhe mesfushor i tërhequr, aty ku ai shfrytëzonte topat e gjatë për të krijuar raste shënimi për shokët e ekipit.<ref>{{cite web|url=http://www.espnfc.com/blog/espn-fc-united-blog/68/post/2103551/xabi-alonso-provides-the-tempo-that-makes-bayerns-jazz-flow|title=Xabi Alonso provides the tempo that makes Bayern's jazz flow|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 tetor 2014|access-date=3 dhjetor 2014|author=Raphael Honigstein}}</ref> Përveç aftësive në ndërtimin e lojës dhe në mbrojtje, Alonso gjithashtu shquhej për gjuajtjet nga distanca, penalltitë dhe goditjet e dënimit.<ref>{{cite web|author=Stefano D'Alessio|date=16 prill 2012|title=Campioni ai Raggi X: Xabi Alonso e l'arte del passaggio|url=http://www.calciomercato.it/news/153706/Campioni-ai-Raggi-X-Xabi-Alonso-e-larte-del-passaggio.html|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150203083426/http://www.calciomercato.it/news/153706/Campioni-ai-Raggi-X-Xabi-Alonso-e-larte-del-passaggio.html|archive-date=3 shkurt 2015|access-date=3 dhjetor 2014|publisher=calciomercato.it|language=it}}</ref> Falë gjatësisë së tij, fizikut dhe pozicionimit, Alonso ishte një lojtar efikas në luftën në ajër, duke shënuar disa gola me kokë në karrierën e tij.<ref name="bundesliga.com_1"/><ref>{{cite web|author=Alfredo Pedullà|date=17 nëntor 2013|title=Pirlo e Xabi Alonso: vietato fare confusione. Inter-Milan e la potenziale nuova mappa dei direttori, Sabatini in testa. Lodi, uno da Toro. Leonardi da applausi. La tessera del tifoso: qualcuno paghi|url=http://www.tuttomercatoweb.com/editoriale/pirlo-e-xabi-alonso-vietato-fare-confusione-inter-milan-e-la-potenziale-nuova-mappa-dei-direttori-sabatini-in-testa-lodi-uno-da-toro-leonardi-da-appla-502420|access-date=3 dhjetor 2014|publisher=tuttomercatoweb.com|language=it}}</ref><ref>{{cite news|date=23 qershor 2012|title=Spagna, ci pensa Xabi Alonso Francia spenta ed eliminata|url=http://www.gazzetta.it/Europei/2012/23-06-2012/spagna-ci-pensa-xabi-alonso-francia-spenta-ed-eliminata-911621155933.shtml|access-date=3 dhjetor 2014|newspaper=La Gazzetta dello Sport|language=it}}</ref> Në rolin e tij si mesfushor-mbrojtës, Alonso u dallua për fizikun e tij, forcën, shkathtësinë, inteligjën teknike, ndërhyrjet e forta si dhe aftësinë për të lexuar lojën e kundërshtarëve.<ref>{{cite web|url=http://www.ilpost.it/2014/10/21/roma-bayern-monaco/|title=Roma-Bayern Monaco, stasera|language=it|publisher=ilpost.it|date=21 tetor 2014|access-date=3 dhjetor 2014}}</ref><ref>{{cite web|date=24 qershor 2012|title=La Spagna gioca da sola contro la Francia e si merita la semifinale|url=http://www.ilfoglio.it/articoli/v/103382/rubriche/la-spagna-gioca-da-sola-contro-la-francia-e-si-merita-la-semifinale.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150203094818/http://www.ilfoglio.it/articoli/v/103382/rubriche/la-spagna-gioca-da-sola-contro-la-francia-e-si-merita-la-semifinale.htm|archive-date=3 shkurt 2015|access-date=3 dhjetor 2014|publisher=Il Foglio|language=it}}</ref> Megjithatë, në disa raste ai është kritikuar për humbjen e përqëndrimit dhe ndërhyrjet e ashpra, duke bërë që merrte kartona të verdhë të panevojshëm dhe të humbte zotërimin e topit.<ref>{{cite web|url=http://bleacherreport.com/articles/2045834-xabi-alonso-suspended-for-champions-league-final-after-yellow-card|title=Xabi Alonso Slams UEFA Rule After Earning Suspension for Champions League Final|publisher=Bleacher Report|language=en|date=29 prill 2014|access-date=3 dhjetor 2014|author=Tim Keeney}}</ref> Lidhur me stilin e lojës së Alonsos, [[Jonathan Wilson]] vuri në dukje në një artikull të vitit 2013 për [[The Guardian]] se ai ishte një shembull i një interpretuesi më krijues të rolit të mesfushës mbrojtës, i cili, "edhe pse i aftë të bënte ndërhyrje, përqendrohej në mbajtjen e topit në lëvizje, duke dhënë herë pas here pasime të gjata në krahë për të ndryshuar këndin e sulmit si një regjizor i stilit të vjetër".<ref name="WilsonHolding13">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/football/blog/2013/dec/18/question-holding-midfielders-changing-role|title=The Question: what does the changing role of holding midfielders tell us?|author=Jonathan Wilson|author-link=Jonathan Wilson (shkrimtar)|date=18 dhjetor 2013|publisher=[[The Guardian]]|language=en|access-date=31 tetor 2014}}</ref> Roli i tij është krahasuar gjithashtu me atë të një ''metodisti'' ("qendër-mesfushor", në zhargonin italian të futbollit), për shkak të aftësisë së tij për të diktuar lojën në mesfushë, si dhe për të ndihmuar ekipin e tij në mbrojtje.<ref>{{cite web|date=22 maj 2017|title=Jorginho è l'Oro di Napoli: celebrato anche da La Gazzetta dello Sport|url=https://www.90min.com/it/posts/5036619-jorginho-e-l-oro-di-napoli-celebrato-anche-da-la-gazzetta-dello-sport|access-date=13 prill 2022|website=90min.com|language=it}}</ref> Që kur u tërhoq nga futbolli, Steven Gerrard ka thënë se beson që Alonso ishte mesfushori më i mirë me të cilin ka luajtur ndonjëherë.<ref name="hitc.com"/> Në mars 2017, ish-trajneri i tij te Bayern München, [[Pep Guardiola]], me të cilin është krahasuar herë pas here për shkak të rolit dhe stilit të tyre të ngjashëm të lojës, e përshkroi Alonson si një nga mesfushorët më të mirë që kishte parë ndonjëherë në jetën e tij.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37515638/bayern-munich-midfielder-xabi-alonso-make-good-manager-pep-guardiola|title=Bayern Munich's Xabi Alonso will make a good manager – Pep Guardiola|author1=Jonathan Smith|publisher=ESPN FC|language=en|date=10 mars 2017|access-date=28 mars 2019}}</ref><ref name="Sportreview"/> ==Karriera si trajner== ===Real Madrid U14=== Në vitin 2018, ndërsa po përfundonte kursin e tij të trajnerit UEFA Elite së bashku me ish-shokët e ekipit kombëtar [[Raúl González Blanco|Raúl]], [[Xavi]], [[Víctor Valdés]] dhe [[Joan Capdevila]], Alonso u kthye te Real Madridi ku mori një rol si trajner i ekipit nën-14 të akademisë.<ref>{{cite news|url=http://www.marca.com/en/football/real-madrid/2018/05/31/5b0f00c2e5fdea473b8b456e.html|title=Xabi Alonso will coach a Real Madrid youth team|newspaper=Marca|language=en|author1=Jose Felix Diaz|author2=Chris Winterburn|date=31 maj 2018|access-date=6 shtator 2018}}</ref> ===Real Sociedad B=== Më 1 qershor 2019, Alonso u emërua trajner i Real Sociedad B në [[Segunda División B]] dhe e nisi punën më 9 korrik.<ref>{{cite news|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/2019/06/01/5cf260ca268e3edd048b45b2.html|title=Xabi Alonso leaves Real Madrid to coach Real Sociedad's B team|newspaper=Marca|language=en|location=Madrid|date=1 korrik 2019|access-date=7 korrik 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48930834|title=Xabi Alonso: Ex-Liverpool midfielder begins role as Real Sociedad B coach|date=9 korrik 2019|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=10 korrik 2019}}</ref> Ai debutoi në barazimin 1–1 kundër [[Burgos CF|Burgos]] më 24 gusht.<ref>{{cite news|last1=Lizasoain|first1=Imanol|title=El Sanse de Alonso se estrena con un punto|url=https://real-sociedad.diariovasco.com/sanse-alonso-estrena-20190824234544-nt.html|access-date=20 maj 2023|publisher=El Diario Vasco|language=es|date=24 gusht 2019}}</ref> Në sezonin e dytë të Alonsos në pankinë, Sociedadi B u ngjit në [[Segunda División]], duke fituar ndeshjen play-off kundër [[Algeciras CF|Algeciras]] më 22 maj 2021. Kjo fitore shënoi një rikthim të ekipit B në Segunda División për herë të parë që nga sezoni 1961–62.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37617535/ex-liverpool-real-madrid-midfielder-xabi-alonso-makes-history-real-sociedad-b|title=Ex-Liverpool, Real Madrid midfielder Xabi Alonso makes history at Real Sociedad B|publisher=ESPN FC|language=en|date=23 maj 2021|access-date=29 maj 2021}}</ref> Pavarësisht se gjatë sezonit u lidh me një kalim të mundshëm në Gjermani te [[Borussia Mönchengladbach]],<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/12253456/xabi-alonso-former-liverpool-midfielder-to-become-head-coach-of-borussia-monchengladbach|title=Xabi Alonso: Former Liverpool midfielder to become head coach of Borussia Monchengladbach|publisher=Sky Sports|language=en|date=22 mars 2021|access-date=26 mars 2021}}</ref> Alonso firmosi një kontratë të re një-vjeçare me klubin.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/12257252/xabi-alonso-former-liverpool-midfielder-extends-deal-as-real-sociedad-b-head-coach-until-2022|title=Xabi Alonso: Former Liverpool midfielder extends deal as Real Sociedad B head coach until 2022|publisher=Sky Sports|language=en|date=26 mars 2021|access-date=26 mars 2021}}</ref> Në ndeshjen e tij të parë në Segunda División më 14 gusht 2021, Alonso fitoi 1–0 kundër [[CD Leganés|Leganés]] falë golit të [[Jon Karrikaburu]]t.<ref>{{cite news|author1=Paula Soroeta|title=Xabi Alonso: "Hemos jugado un partido muy serio, lo hemos madurado bien"|url=https://real-sociedad.diariovasco.com/xabi-alonso-jugado-partido-serio-20210815234208-nt.html|access-date=20 maj 2023|publisher=El Diario Vasco|date=14 gusht 2021|language=es}}</ref> Më 25 maj 2022, Real Sociedad njoftoi se Alonso do të largohej nga ekipi B në përfundim të sezonit, e cila e pa ekipin të binte nga kategoria.<ref>{{cite web|url=https://www.realsociedad.eus/es/noticias/detalle/hasta-pronto-xabi|title=Hasta pronto, Xabi|publisher=Real Sociedad|language=es|date=25 maj 2022|accessdate=1 qershor 2022}}</ref> ===Bayer Leverkusen=== Më 5 tetor 2022, Alonso u emërua trajneri i ri i [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] në një kontratë deri në qershor 2024, duke zëvëndësuar [[Gerardo Seoane]]. Në momentin e mbërritjes së tij, ekipi renditej në vendin e parafundit në [[Bundesliga|Bundesligë]] me tetë ndeshje të luajtura, duke pasur nisjen më të keqe të sezonit që nga viti 1979.<ref>{{cite news|title=Xabi Alonso handed Bayer Leverkusen manager role after Seoane sacking|url=https://www.theguardian.com/football/2022/oct/05/xabi-alonso-lands-bayer-leverkusen-manager-role-after-seoane-sacking|access-date=20 maj 2023|publisher=The Guardian|language=en|date=5 tetor 2022}}</ref> Alonso debutoi tre ditë më vonë në fitoren 4–0 në shtëpi kundër [[FC Schalke 04|Schalke 04]].<ref>{{cite news|title=Leverkusen crush Schalke 4–0 in winning debut for coach Xabi Alonso|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/leverkusen-crush-schalke-4-0-in-winning-debut-for-coach-xabi-alonso/articleshow/94730211.cms|access-date=20 maj 2023|publisher=The Times of India|language=en|date=8 tetor 2022}}</ref> Në gjysëm-finalen e parë evropiane të klubit pas 21 vitesh, ekipi u eliminua nga [[A.S. Roma|Roma]] e ish trajnerit të tij [[José Mourinho]] me rezultatin e përgjithshëm 1–0.<ref>{{cite news|title=Europa League: Roma and Sevilla advance to the final|url=https://www.lemonde.fr/en/europe/article/2023/05/19/europa-league-roma-defeats-bayer-leverkusen-on-aggregate-while-sevilla-drops-juventus-setting-up-finals-match-up_6027194_143.html|access-date=20 maj 2023|publisher=Le Monde|language=en|date=19 maj 2023}}</ref> Në përfundim të sezonit, Leverkusen u rendit në vendin e 6të në kampionat duke siguruar pjesëmarrjen në Ligën e Evropës për sezonin e ardhshëm. Në maj 2023, Alonso konfirmoi se do vazhdonte të ishte pjesë e ekipit për sezonin e ardhshëm, pavarësisht interesimit të [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]].<ref>{{cite news|author1=Jonathan Gorrie|title=Tottenham manager news: Xabi Alonso confirms Bayer Leverkusen latest|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/xabi-alonso-tottenham-next-manager-latest-news-2023-b1081780.html|access-date=20 maj 2023|publisher=Evening Standard|language=en|date=17 maj 2023}}</ref> Më 4 gusht 2023, Alonso firmosi një kontratë të re tre-vjeçare.<ref>{{cite web|url=https://www.thedailystar.net/sports/football/news/xabi-alonso-extends-deal-leverkusen-2026-3386406|title=Xabi Alonso extends deal at Leverkusen to 2026|newspaper=The Daily Star|language=en|location=Dhaka|date=4 gusht 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bayer04.de/en-us/news/bayer04/bayer-04-agree-new-deal-with-xabi-alonso|title=Bayer 04 agree new deal with Xabi Alonso|publisher=Bayer 04 Leverkusen|language=en|date=4 gusht 2023}}</ref> Gjatë merkatos verore, Alonso solli në ekip lojtarë të dalluar si [[Granit Xhaka]], [[Jonas Hofmann]], [[Alejandro Grimaldo]] dhe [[Matěj Kovář]]. Ai gjithashtu vendosi të përdorte formacionin 3–4–3 e cila do të bazohej në qarkullimin e topit dhe kundër-sulme; ekipi pësoi vetëm 5 gola në 11 ndeshjet e para.<ref>{{Cite web|date=1 dhjetor 2023|title=From 'Neverkusen' to Bundesliga title contenders: Inside Xabi Alonso's success at Bayer Leverkusen|url=https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/39015175/how-xabi-alonso-made-bayer-leverkusen-bundesliga-contenders|access-date=29 janar 2024|publisher=ESPN FC|language=en|archive-date=29 janar 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129195958/https://www.espn.co.uk/football/story/_/id/39015175/how-xabi-alonso-made-bayer-leverkusen-bundesliga-contenders|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|author1=Emma Smith|title=Bayer Leverkusen: How Xabi Alonso's 'Neverkusen' are challenging Harry Kane's Bayern Munich|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/67402898|access-date=16 dhjetor 2023|publisher=BBC Sport|language=en|date=23 nëntor 2023}}</ref> Në fazën e grupeve të Ligës së Evropës, ekipi i fitoi të gjashtë ndeshjet me 19 gola të shënuar.<ref>{{cite news|title=Perfect Leverkusen sails into last 16|url=https://www.beinsports.com/en-au/football/uefa-europa-league/articles-video/perfect-leverkusen-sails-into-last-16-2023-12-14|access-date=16 dhjetor 2023|publisher=BeIN Sports|language=en|date=14 dhjetor 2023}}</ref> Në shkurt 2024, Leverkusen regjistroi ndeshjen e 33të pa humbje në kampionat, duke thyer rekordin e Bayern München.<ref>{{cite news|agency=Reuters|date=23 shkurt 2024|title=Leverkusen extend Bundesliga lead and set 33-game unbeaten record|url=https://www.theguardian.com/football/2024/feb/23/leverkusen-extend-bundesliga-lead-and-set-33-game-unbeaten-record|access-date=25 shkurt 2024|publisher=The Guardian|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Xabi Alonso From "Leverkusen" to "Neverlosing"|url=https://www.soccersat.com/news/Xabi-Alonso-From-Leverkusen-to-Neverlosing|access-date=26 mars 2024|website=soccersat.com|language=en}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> Gjatë këtij sezoni, Alonso u lidh me një kalim të mundshëm te ish klubet e tij Bayern Müncheni, Liverpooli dhe Real Madridi. Megjithatë, më 29 mars 2024, ai konfirmoi angazhimin e tij me klubin gjerman.<ref>{{cite news|agency=FRANCE24|author=AFP|language=en|date=29 mars 2024|title=Liverpool target Xabi Alonso says staying as Leverkusen coach|url=https://www.france24.com/en/live-news/20240329-liverpool-target-xabi-alonso-says-staying-as-leverkusen-coach|access-date=29 mars 2024}}</ref> Më 14 prill, Alonso udhëhoqi ekipin drejtë një fitoreje 5–0 kundër [[SV Werder Bremen|Werder Bremenit]] në shtëpi, duke fituar titullin e parë kampion në Gjermani pesë javë nga fundi.<ref>{{cite web|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/bayer-leverkusen-werder-bremen-xabi-alonso-champions-title-free-highlights-26914|title=Bayer Leverkusen beat Werder Bremen to win the Bundesliga!|publisher=Bundesliga|language=en|date=14 prill 2024|access-date=14 prill 2024}}</ref> Më 9 maj, pas barazimit 2–2 kundër Romës në gjysëm-finalen e dytë të Ligës së Evropës, Leverkuseni vendosi një rekord të ri me 49 ndeshje pa humbje, duke thyer rekordin e [[S.L. Benfica|Benficës]] me 48 ndeshje në vitin 1965.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/68980160|title=Bayer 04 Leverkusen 2–2 Roma|publisher=BBC Sport|language=en|date=9 maj 2024}}</ref> Ekipi fitoi edhe dy ndeshjet e mbetura të Bundesligës dhe e mbylli atë pa humbje, duke e zgjeruar rekordin në 51 ndeshje pa humbje. Rekordi u ndal më 22 maj në finalen e Ligës së Evropës ku Leverkusen u mposht 3–0 nga [[Atalanta B.C.|Atalanta]].<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/match/2039971/|title=Atalanta-Leverkusen / UEFA Europa League Final|publisher=UEFA|language=en|date=22 maj 2024}}</ref><ref>{{cite web|author=Jonathan Wilson|url=https://www.theguardian.com/football/article/2024/may/22/atalanta-bayer-leverkusen-europa-league-final-match-report|title=Atalanta win Europa League as Lookman hat-trick ends Leverkusen's unbeaten run|publisher=The Guardian|language=en|date=22 mars 2024}}</ref> Klubi vendosi disa rekorde në Bundesligë gjatë këtij sezoni, përfshirë numrin e fitoreve në një sezon (28), numrin e pikëve (90), numrin e golave të shënuar (89) dhe të pësuar (24), fitoret rresht (10) dhe ndeshjet pa pësuar gol (16).<ref>{{cite web|date=19 maj 2024|title=Fußball: Leverkusen feiert historische Saison|url=https://sport.orf.at/stories/3125752/|access-date=20 maj 2024|website=sport.ORF.at|language=de}}</ref> Ata gjithashtu fituan 40 pikë më shumë sezoni i kaluar, duke barazuar rekordin e [[VfB Stuttgart|Stuttgartit]]. Më 25 maj, ekipi fitoi edhe Kupën e Gjermanisë pasi mposhti në finale [[1. FC Kaiserslautern|Kaiserslauternin]] me rezultatin 1–0.<ref name="DFB2024">{{cite web|title=Bayer Leverkusen beats Kaiserslautern in German Cup final|url=https://www.dw.com/en/bayer-leverkusen-beats-kaiserslautern-in-german-cup-final/a-69183291|publisher=DW|language=en|access-date=28 maj 2024|date=25 maj 2024}}</ref> Alonso e nisi sezonin e tretë me Leverkusenin duke fituar Superkupën e Gjermanisë kundër Stuttgartit 4–3 me penallti.<ref>{{Cite web|date=17 gusht 2024|title=Bayer Leverkusen battle back to beat VfB Stuttgart on penalties in Supercup|url=https://www.bundesliga.com/en/bundesliga/news/bayer-leverkusen-vfb-stuttgart-supercup-preview-live-blog-report-alonso-28479|access-date=17 gusht 2024|publisher=Bundesliga|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cj627k1j4j3t|title=Bayer Leverkusen 2 Stuttgart 2 (4-3 on pens)|date=17 gusht 2024|publisher=BBC Sport|language=en|accessdate=21 gusht 2024}}</ref> Mbrojtja e titullit nisi keq për ekipin që pësoi një humbje që në javën e dytë (3–2 kundër [[RB Leipzig]]), duke i dhënë fund rekordit me 51 ndeshje pa humbje në Bundesligë. Pas kësaj, ekipi mori 1 fitore dhe 5 barazime në gjashtë ndeshjet e rradhës, gjë që e la 9 pikë larg Bayernit kryesues pas 10 ndeshjesh. Në Ligën e Kampionëve, ekipi u kualifikua në fazën me eliminim direkt pasi u rendit në vendin e 6të në fazën e ligës në edicionin e parë të formatit të ri. Megjithatë, ekipi u eliminua në raundin e 16-tave nga Bayerni kurse në kupë u eliminua në gjysëm-finale nga ekipi i kategorisë së tretë [[Arminia Bielefeld]]. Më 4 maj 2022, Leverkuseni barazoi 2–2 kundër [[SC Freiburg|Freiburgut]], duke shpallur Bayernin kampion matematikisht dy javë nga fundi.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/live/cy4v5vpv04qt|title=Freiburg 2–2 Bayer Leverkusen|publisher=BBC Sport|language=en|date=4 maj 2025}}</ref> Pesë ditë më vonë, Alonso njoftoi se do të largohej nga klubi në përfundim të sezonit.<ref>{{cite web|url=https://www.bayer04.de/en-us/news/bayer04/xabi-alonso-to-leave-bayer-04-at-the-end-of-the-season|title=Xabi Alonso to leave Bayer 04 at the end of the season|publisher=Bayer 04 Leverkusen|language=en|date=9 maj 2025}}</ref> ===Real Madrid=== Më 25 maj 2025, Alonso u emërua trajneri i ri i Real Madridit në një marrëveshje tre-vjeçare.<ref>{{cite web|date=25 maj 2025|title=Official Announcement: Xabi Alonso|url=https://www.realmadrid.com/en-US/news/club/announcements/comunicado-oficial-xabi-alonso-25-05-2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250528174407/https://www.realmadrid.com/en-US/news/club/announcements/comunicado-oficial-xabi-alonso-25-05-2025|archive-date=28 maj 2025|access-date=25 maj 2025|publisher=[[Real Madrid C.F.]]|website=realmadrid.com|language=en}}</ref> Ai zëvëndësoi [[Carlo Ancelotti]]n, i cili ishte trajneri i tij te Real Madridi dhe Bayerni.<ref>{{Cite web|date=25 maj 2025|title=Xabi Alonso named new Real Madrid coach|url=https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/perfil-xabi-alonso-25-05-2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250527194037/https://www.realmadrid.com/en-US/news/football/first-team/latest-news/perfil-xabi-alonso-25-05-2025|archive-date=27 maj 2025|access-date=25 maj 2025|publisher=[[Real Madrid C.F.]]|website=realmadrid.com|language=en}}</ref> ==Profili i trajnerit== Alonso njihet për stilin e tij të zhdërvjellët të lojës si trajner, duke përdorur një sistem shumë të organizuar dhe rigoroz të bazuar në lojën pozicionale. Ai fillimisht preferonte rreshtimet 4–3–3 ose 4–2–3–1 kur ishte te Sociedadi B, por filloi të luante me rreshtimin 3–4–3 dhe 3–4–2–1 pas transferimit te Leverkuseni.<ref>{{cite news|author1=Mark Carey|author2=Tom Harris|title=Xabi Alonso worked wonders at Bayer Leverkusen. Would his tactics and style suit Real Madrid?|url=https://www.nytimes.com/athletic/6344650/2025/05/10/alonso-leverkusen-madrid-tactics-style/|access-date=10 qershor 2025|publisher=The New York Times|language=en|date=10 maj 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Xabi Alonso's coaching career analysed|url=https://learning.coachesvoice.com/cv/xabi-alonso-bayer-leverkusen-liverpool/|publisher=Coaches' Voice|language=en|access-date=10 qershor 2025|date=26 janar 2024}}</ref> Ai njihet për taktikat e tij të cilat përfshijnë presionin për rikuperimin e topit në qëndrën e fushës.<ref>{{cite web|title=From Midfield Maestro to Bundesliga Mastermind: Xabi Alonso's Leverkusen Legacy - Breaking The Lines|url=https://breakingthelines.com/opinion/from-midfield-maestro-to-bundesliga-mastermind-xabi-alonsos-leverkusen-legacy/|publisher=Breaking the Lines|language=en|access-date=10 qershor 2025|date=19 maj 2025}}</ref> Në zotërim të topit, ekipet e tij qarkollojnë topin për një periudhë të gjatë dhe ndërtojnë aksione sulmuese nga prapavija;<ref>{{cite web|url=https://m.allfootballapp.com/news/All/Xhaka-reveals-what-makes-Xabi-Alonso-a-new-generation-of-manager/3263511|title=Xhaka reveals what makes Xabi Alonso a 'new generation' of manager|publisher=All Football App|language=en|date=5 janar 2025|access-date=4 shtator 2025}}</ref> kontribut në këtë lojë ka organizatori i tërhequr, si [[Granit Xhaka]], i cili organizon lojën përpara me pasime qëndrore ose në të dyja krahët.<ref>{{cite web|title=How Xabi Alonso has improved Bayer Leverkusen 2022/23: five tactical observations|url=https://learning.coachesvoice.com/cv/xabi-alonso-tactics-bayer-leverkusen-2022-23/|publisher=Coaches' Voice|language=en|access-date=10 qershor 2025|date=18 prill 2023}}</ref> Taktikat e tij janë frymëzuar nga trajnerë të shquar si [[Pep Guardiola]], [[Carlo Ancelotti]], [[José Mourinho]], [[Rafael Benítez]], dhe [[Vicente del Bosque]].<ref>{{cite news|author1=Henry Flynn|title=Bayer Leverkusen's Xabi Alonso Could Have A Pep Guardiola-Like Effect|url=https://www.forbes.com/sites/henryflynn/2024/01/12/bayer-leverkusens-xabi-alonso-could-have-a-pep-guardiola-like-effect-on-soccer/|access-date=10 qershor 2025|publisher=Forbes|date=12 janar 2024|language=en}}</ref> Ata gjithashtu është komplimentuar për menaxhimin e lojtarëve dhe të ekipit.<ref>{{cite web|title=Years of learning from best to help Alonso at Real Madrid|url=https://www.thescore.com/news/3291075|publisher=theScore.com|language=en|access-date=10 qershor 2025|date=25 maj 2025}}</ref> ==Jeta personale== Alonso është i martuar me Nagore Aranburun dhe çifti ka tre fëmijë sëbashku: një djal (i lindur në vitin 2008) dhe dy vajza (të lindura në vitet 2010 dhe 2013).<ref>{{cite web|url=http://www.kickette.com/pitter-patter-xabi-and-nagore-welcome-baby-ane/|title=Pitter Patter: Xabi And Nagore Alonso Welcome Baby Ane|publisher=Kickette|language=en|date=31 mars 2010|access-date=30 gusht 2014|archive-date=13 korrik 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110713150351/http://www.kickette.com/pitter-patter-xabi-and-nagore-welcome-baby-ane/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.vanitatis.com/noticias/2013-12-02/xabi-alonso-y-nagore-aramburu-ya-tienen-la-familia-numerosa-con-el-nacimiento-de-emma_61637/|title=Xabi Alonso y Nagore Aranburu ya tienen la familia numerosa con el nacimiento de Emma|publisher=Vanitatis|language=es|date=2 dhjetor 2013|access-date=30 gusht 2014|author=Raoul Higuera|archive-date=8 dhjetor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131208034138/http://www.vanitatis.com/noticias/2013-12-02/xabi-alonso-y-nagore-aramburu-ya-tienen-la-familia-numerosa-con-el-nacimiento-de-emma_61637/|url-status=dead}}</ref> Në mars 2008, ai humbi një ndeshje të rëndësishme kundër [[F.C. Internazionale Milano|Interit]] në Ligën e Kampionëve me qëllim për të qëndruar pranë gruas së tij gjatë lindjes së fëmijës së tyre të parë.<ref>{{cite news|title=Xabi Alonso: "Fue un poco frustrante no jugar, pero tenía que estar con mi familia"|newspaper=[[El Mundo (Spanjë)|El Mundo]]|language=es|date=13 mars 2008|url=http://www.elmundo.es/elmundodeporte/2008/03/13/futbol/1205432606.html|access-date=4 nëntor 2008}}</ref> Vendimi i tij për t'i dhënë përparësi familjes para Liverpoolit shkaktoi një fërkim me trajnerin e Liverpoolit Benítez.<ref>{{cite news|author=Sam Wallace|title=Alonso left at home after Benítez tires of baby talk|newspaper=[[The Independent]]|language=en|date=11 mars 2008|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/alonso-left-at-home-after-benitez-tires-of-baby-talk-794019.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/sport/football/european/alonso-left-at-home-after-benitez-tires-of-baby-talk-794019.html|archive-date=7 maj 2022|url-access=subscription|url-status=live|access-date=4 nëntor 2008}}{{cbignore}}</ref><ref>{{cite news|author=Luis Martín|title=La paternidad de Xabi Alonso provoca un lío en Anfield|newspaper=[[El Pais (Madrid)|El Pais]]|language=es|date=12 mars 2008|url=http://www.elpais.com/articulo/deportes/paternidad/Xabi/Alonso/provoca/lio/Anfield/elpepidep/20080312elpepidep_1/Tes|access-date=4 nëntor 2008}}</ref> Alonso dhe [[Mikel Arteta]] ishin komshinjë në të njëjtën rrugë gjatë kohës që u rritën në San Sebastián si dhe më pas jetonin afër njëri-tjetrit kur Alonso luante për Liverpoolin dhe Arteta për [[Everton F.C.|Evertonin]].<ref>{{cite news|author=James Ducker|title=Arteta puts friendship on hold as Everton eye Europe|newspaper=[[The Times]]|language=en|date=25 mars 2006|url=https://www.thetimes.com/article/arteta-puts-friendship-on-hold-as-everton-eye-europe-nmfffl7l9xq|access-date=18 janar 2025|location=Londër}}</ref> Alonso e bindi Artetën për t'u transferuar te Liverpooli pasi i tregoi se sa i lumtur ishte me jetën në qytetin e Liverpoolit.<ref>{{cite news|author=David Prentice|title=Mikel Arteta and Xabi Alonso's special bond put on hold in Everton-Liverpool derby|newspaper=[[Liverpool Echo]]|language=en|date=26 shtator 2008|url=http://www.liverpoolecho.co.uk/everton-fc/everton-fc-news/2008/09/26/mikel-arteta-and-xabi-alonso-s-special-bond-put-on-hold-in-everton-liverpool-derby-100252-21906863/|access-date=4 nëntor 2008}}</ref><ref>{{Cite web|author=Santi Cazorla|date=8 prill 2025|title=69vn|url=https://69vnvn.net/|access-date=24 prill 2025|language=en|archive-date=25 prill 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250425110255/https://69vnvn.net/|url-status=dead}}</ref> Alonso gjithashtu ndihmoi ish shokun e ekipit te Real Sociedadi [[Juan Ugarte]] për të kaluar te [[Wrexham A.F.C.|Wrexham]].<ref name="Big1">{{cite web|author=Jimmy Rice|title=Xabi Alonso: The Big Interview|publisher=Liverpool F.C.|language=en|date=18 janar 2007|url=http://www.liverpoolfc.tv/news/features/this_season/FN11090070118-1117.htm|access-date=15 gusht 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20070918230815/http://www.liverpoolfc.tv/news/features/this_season/FN11090070118-1117.htm|archive-date=18 shtator 2007}}</ref> Vëllai i tij, [[Mikel Alonso]], ishte gjithashtu futbollist profesionist i cili luajti me disa klube në Spanjë dhe Angli. Ata kanë qënë shok ekipi te Real Sociedadi kurse në sezonin 2007–08 të dy luajtën në Premier Ligë, edhe pse Mikel nuk ka gjurmë.<ref>{{cite news|title=Alonso joins Bolton from Sociedad|publisher=BBC Sport|language=en|date=10 korrik 2007|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/b/bolton_wanderers/6290040.stm|access-date=4 nëntor 2008}}</ref> Alonso ka një tjetër vlla të përfshirë në futboll, Jon, i cili është gjyqtar.<ref>{{cite web|url=http://www.laopinion.es/secciones/noticia.jsp?pRef=2009012900_11_196509__Deportes-Tenerife-elige-Mikel-Alonso|title=El Tenerife elige a Mikel Alonso|language=es|publisher=La Opinion de Tenerife|date=28 janar 2009|access-date=30 gusht 2014|author=Manoj Daswani}}</ref> Alonso është tifoz i [[Futbolli galik|futbollit galik]].<ref>{{cite web|url=http://www.thefreelibrary.com/Gaelic+Football%3A+Meath+Kop+big+fan+in+Alonso%3B+GAELIC+WORLD.-a0173616681|title=Meath Kop big fan in Alonso|publisher=Sunday Mirror|language=en|date=20 janar 2008|access-date=29 korrik 2014}}</ref> Interesi i tij për sportin irlandez buron që nga mosha 15 vjeç, kur ai qëndroi me një familje në qytetin irlandez të Kells, në Qarkun Meath për të mësuar anglisht dhe e luante këtë sport në kohën e tij të lirë.<ref name="gaaboard">{{cite web|url=http://gaaboard.com/board/index.php?topic=6122.15|title=Reprint of aforementioned article on messageboard|publisher=GAA Board|language=en|date=3 janar 2008|access-date=29 korrik 2014}}</ref> Ai është gjithashtu tifoz i Liverpoolit, të cilën e ka deklaruar publikisht edhe kur luante për Real Madridin.<ref>{{Cite web|author=Cameron Winstanley|date=27 janar 2024|title=Xabi Alonso raised Liverpool-born son as Reds fan – 15 years after Anfield exit|url=https://www.dailystar.co.uk/sport/football/xabi-alonso-son-liverpool-fan-31982308|access-date=28 janar 2024|publisher=Daily Star|language=en}}</ref> Në një intervistë për ''[[The Times|The Times Online]]'' në vitin 2011, Alonso deklaroi: "Jam ende tifoz i Liverpoolit dhe do të jem gjithmon" si dhe shtoi se do ta rriste djalin e tij si tifoz të klubit.<ref>{{cite web|title=Alonso: My son's a Red|publisher=Liverpool F.C.|language=en|date=4 prill 2011|url=http://www.liverpoolfc.tv/news/latest-news/alonso-my-son-s-a-red|access-date=5 prill 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110406123222/http://www.liverpoolfc.tv/news/latest-news/alonso-my-son-s-a-red|archive-date=6 prill 2011}}</ref> ==Statistikat e karrierës== ===Klube=== Burimi:<ref name="nftstats">{{cite web|title=Xabi Alonso|url=http://www.national-football-teams.com/player/6255/Xabi_Alonso.html|publisher=National Football Teams|language=en|author=Benjamin Strack-Zimmermann|access-date=6 dhjetor 2016}}</ref><ref name="LFCs">{{cite web|title=Player profile – Xabi Alonso|url=http://www.lfchistory.net/players/player/profile/900|website=LFC History|language=en|access-date=6 dhjetor 2016}}</ref><ref name="FCBMs">{{cite web|url=https://www.kicker.de/xabi-alonso/spieler/bundesliga/2014-15/fc-bayern-muenchen|title=Xabi Alonso|language=de|website=kicker.de|access-date=13 maj 2017}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Ndeshjet dhe golat sipas klubit, sezonit dhe kompeticionit |- !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Sezoni !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Kupa Kombëtare !colspan="2"|Kupa e Ligës !colspan="2"|Evropa !colspan="2"|Tjetër !colspan="2"|Gjithsej |- !Divizioni!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="6"|[[Real Sociedad]] |[[1999–2000 La Liga|1999–2000]] |rowspan="5"|[[La Liga]] |0||0||1||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||colspan="2"|–||1||0 |- |[[2000–01 La Liga|2000–01]] |18||0||0||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||colspan="2"|–||18||0 |- |[[2001–02 La Liga|2001–02]] |29||3||0||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||colspan="2"|–||29||3 |- |[[2002–03 Real Sociedad season|2002–03]] |33||3||1||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||colspan="2"|–||34||3 |- |[[2003–04 Real Sociedad season|2003–04]] |34||3||0||0||colspan="2"|–||8||1||colspan="2"|–||42||4 |- !colspan="2"|Gjithsej !114!!9!!2!!0!!colspan="2"|–!!8!!1!!colspan="2"|–!!124!!10 |- |[[SD Eibar|Eibar]] (huazim) |[[2000–01 Segunda División|2000–01]] |[[Segunda División]] |14||0||0||0||colspan="2"|–||colspan="2"|–||colspan="2"|–||14||0 |- |rowspan="6"|[[Liverpool F.C.|Liverpool]] |[[2004–05 Liverpool F.C. season|2004–05]] |rowspan="5"|[[Premier League]] |24||2||0||0||0||0||8||1||colspan="2"|–||32||3 |- |[[2005–06 Liverpool F.C. season|2005–06]] |35||3||5||2||0||0||11||0||2{{efn|Një ndeshje në [[UEFA Super Kupa|UEFA Super Kupë]], një ndeshje në [[FIFA Kupa e Botës për Klube|FIFA Kupën e Botës për Klube]]}}||0||53||5 |- |[[2006–07 Liverpool F.C. season|2006–07]] |32||4||1||0||2||0||15||0||1{{efn|Ndeshje në [[FA Community Shield]]}}||0||51||4 |- |[[2007–08 Liverpool F.C. season|2007–08]] |19||2||3||0||1||0||4||0||colspan="2"|–||27||2 |- |[[2008–09 Liverpool F.C. season|2008–09]] |33||4||3||0||1||0||10||1||colspan="2"|–||47||5 |- !colspan="2"|Gjithsej !143!!15!!12!!2!!4!!0!!48!!2!!3!!0!!210!!19 |- |rowspan="7"|[[Real Madrid C.F.|Real Madrid]] |[[2009–10 Real Madrid CF season|2009–10]] |rowspan="6"|La Liga |34||3||0||0||colspan="2"|–||7||0||colspan="2"|–||41||3 |- |[[2010–11 Real Madrid CF season|2010–11]] |34||0||7||1||colspan="2"|–||11||0||colspan="2"|–||52||1 |- |[[2011–12 Real Madrid CF season|2011–12]] |36||1||4||0||colspan="2"|–||10||0||2{{efn|name=SDE|Të gjitha ndeshjet në [[Supercopa de España]]}}||1||52||2 |- |[[2012–13 Real Madrid CF season|2012–13]] |28||0||7||0||colspan="2"|–||10||0||2{{efn|name=SDE}}||0||47||0 |- |[[2013–14 Real Madrid CF season|2013–14]] |26||0||7||0||colspan="2"|–||9||0||0||0||42||0 |- |[[2014–15 Real Madrid CF season|2014–15]] |0||0||0||0||colspan="2"|–||0||0||2{{efn|name=SDE}}||0||2||0 |- !colspan="2"|Gjithsej !158!!4!!25!!1!!colspan="2"|–!!47!!0!!6!!1!!236!!6 |- |rowspan="4"|[[FC Bayern München|Bayern München]] |[[2014–15 FC Bayern Munich season|2014–15]] |rowspan="3"|[[Bundesliga]] |26||2||4||0||colspan="2"|–||10||2||0||0||40||4 |- |[[2015–16 FC Bayern Munich season|2015–16]] |26||0||4||1||colspan="2"|–||8||1||1{{efn|name=DFL|Ndeshje në [[DFL-Supercup]]}}||0||39||2 |- |[[2016–17 FC Bayern Munich season|2016–17]] |27||3||3||0||colspan="2"|–||7||0||1{{efn|name=DFL}}||0||38||3 |- !colspan="2"|Gjithsej !79!!5!!11!!1!!colspan="2"|–!!25!!3!!2!!0!!117!!9 |- !colspan="3"|Gjithsej karriera !508!!33!!50!!4!!4!!0!!128!!6!!11!!1!!701!!44 |} {{notelist}} ===Kombëtarja=== Burimi:<ref name="rsssf">{{cite web|title=Xabi Alonso Olano – Century of International Appearances|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/xabialonso-intlg.html|publisher=RSSSF|language=en|access-date=6 dhjetor 2016}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Ndeshjet dhe golat sipas ekipit kombëtar dhe vitit |- !Ekipi kombëtar!!Viti!!Ndsh!!Gola |- |rowspan="13"|[[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] |- |2003||5||0 |- |2004||11||0 |- |2005||6||0 |- |2006||11||1 |- |2007||6||0 |- |2008||14||2 |- |2009||12||4 |- |2010||16||2 |- |2011||11||3 |- |2012||14||3 |- |2013||3||0 |- |2014||5||1 |- !colspan="2"|Gjithsej!!114!!16 |} ==Trofe== ===Kombëtarja=== == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == *[http://twitter.com/XabiAlonso Xabi Alonso On Twitter] {{es icon}}/{{en icon}} *[https://web.archive.org/web/20120329050445/http://futbol.sportec.es/seleccion/ficha_jugador.asp?j=674&n=xabi%2Falonso%2Fxabier%2Falonso%2Folana National team data] {{Es icon}} *[http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/players/player=207528/index.html 2010 FIFA World Cup profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131020012245/http://www.fifa.com/worldcup/archive/southafrica2010/players/player=207528/index.html |date=20 tetor 2013 }} *[https://web.archive.org/web/20120408132651/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/1202777506538/jugador/Jugador/Xabi_Alonso.htm Alonso profile at realmadrid.com] *[http://www.bdfutbol.com/en/j/j2642.html BDFutbol profile] *[http://news.bbc.co.uk/sport1/shared/bsp/hi/football/statistics/players/a/alonso_212763.stm Profile at BBC Sport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051231161108/http://news.bbc.co.uk/sport1/shared/bsp/hi/football/statistics/players/a/alonso_212763.stm |date=31 dhjetor 2005 }} *[https://web.archive.org/web/20081204081030/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/thegame_podcasts/article2598097.ece Podcast from ''The Times'']: Mikel and Xabi Alonso interview *[http://www.lfchistory.net/player_profile.asp?player_id=900 LFCHistory.net Profile] *[http://soccernet.espn.go.com/players/profile?id=13842&cc=5739 Profile at ESPN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100429024739/http://soccernet.espn.go.com/players/profile?id=13842&cc=5739 |date=29 prill 2010 }} {{UEFA Euro 2012 Skuadra e Turnamentit}} [[Kategoria:Lindje 1981]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë spanjollë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren spanjolle]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Sociedad B]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Sociedad]] [[Kategoria:Futbollistë në SD Eibar]] [[Kategoria:Futbollistë në Liverpool F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Real Madrid C.F.]] [[Kategoria:Futbollistë në FC Bayern München]] [[Kategoria:Futbollistë në La Liga]] [[Kategoria:Futbollistë në Premier League]] [[Kategoria:Futbollistë në Bundesliga]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2004]] [[Kategoria:Futbollistë në 2006 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2008]] [[Kategoria:Futbollistë në 2010 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Futbollistë në UEFA Euro 2012]] [[Kategoria:Futbollistë në 2014 FIFA Kupën e Botës]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të FIFA Kupës së Botës]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të UEFA Kampionatit Evropian]] [[Kategoria:Lojtarë fitues të UEFA Ligës së Kampionëve]] [[Kategoria:Trajnerë spanjollë futbolli]] [[Kategoria:Trajnerë në Bayer 04 Leverkusen]] [[Kategoria:Trajnerë në Real Madrid C.F.]] [[Kategoria:Trajnerë në Bundesliga]] [[Kategoria:Trajnerë në La Liga]] ew5ew4bsiftsfe360ita817ivk03oiv 0 108209 2985756 2945190 2026-05-30T21:49:50Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Shkencë kompjuterike]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985756 wikitext text/x-wiki [[Skeda:An illustration of the dining philosophers problem.png|thumb|200px|The [[Dining philosophers problem|"Dining Philosophers"]], problemi klasik që përfshin ndarjen dhe njëkohëshmërinë e burimeve]] Në [[shkencat kompjuterike]],'''njëkohshmëria''' është një veti e sistemeve në të cilat disa procese ekzekutohen në të njëjtën kohë, dhe potencialisht ndërveprojnë me njëri-tjetrin. Këto procese mund të ekzekutohen në më tepër bërthama në çipin e njëjtë, duke e ndarë kohën në një procesor, ose të ekzekutohen në [[CPU|procesorë]] të ndarë fizikisht. Një numër i modeleve matematikore janë zhvilluar për llogaritje të përgjithshme njëkohësisht, duke përfshirë rrjetat Petri, procesi ''"calculi"'', modeli ''"Parallel Random Access Machine"'' dhe modeli ''"Actor"''. == Problemet == Për shkak se proceset në një sistem njëkohësisht mund të ndërveprojnë me njëri-tjetrin ndërsa ata janë duke u ekzekutuar, numri i rrugëve të ekzekutimit të mundshme në sistemin, mund të jetë jashtëzakonisht i madh, dhe të mund të parashikohen rezultatet e pritura. == Burimi == {{reflist}} == Lexime tjera == * {{cite book|last=Lynch|first=Nancy A.|title=Distributed Algorithms|url=https://archive.org/details/distributedalgor0000lync|publisher=Morgan Kauffman|year=1996|isbn=1558603484}} * {{cite book|author1=Andrew S. Tanenbaum|first=Andrew S.|author2=Maarten Van Steen|title=Distributed Systems: Principles and Paradigms|url=https://archive.org/details/distributedsyste0000tane_k1a9|publisher=Prentice Hall|year=2002|isbn=0-13-088893-1}} * {{cite book|last=Kurki-Suonio|first=Reino|title=A Practical Theory of Reactive Systems|url=https://archive.org/details/practicaltheoryo0000kurk|publisher=Springer|year=2005|isbn=3-540-23342-3}} * {{cite book|last=Garg|first=Vijay K.|title=Elements of Distributed Computing|url=https://archive.org/details/elementsofdistri0000garg|publisher=Wiley-IEEE Press|year=2002|isbn=0-471-03600-5}} * {{cite book|author1=Jeff Magee|author2=Jeff Kramer|title=Concurrency: State Models and Java Programming|publisher=Wiley|year=2006|isbn=0-470-09355-2}} == Lidhjet e jashtme == * [https://web.archive.org/web/20060128114620/http://vl.fmnet.info/concurrent/ Concurrent Systems] at [http://vlib.org/ The WWW Virtual Library] [[Kategoria:Shkencë kompjuterike]] bfjmg9zctv5ldu2ab5172wl8la2m1k8 0 108782 2985663 2945217 2026-05-30T16:44:41Z أوس 184754 /* */ 2985663 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Muamer el Gadafi <br/> <small>معمر محمد أبو منيار القذافي</small> | image = Muammar al-Gaddafi at the AU summit.jpg | image_size = 200px | office = [[Xhamahiria Libiane|Udhëheqësi Vëllazëror i Xhamahirisë Libiane]] | term_start = 1 shtator 1969 | term_end = 23 gusht 2011 | predecessor = ''Pozita u themelua'' | successor = ''Pozita u themelua'' | office1 = [[Kryetari i Këshillit të Komandës Revolucionare të Libisë]] | predecessor1 = [[Idrisi i Libisë|Idris I]] (si Mbreti i Libisë) | primeminister1 = {{Collapsible list|title={{nobold|''Shiko listën''}} |[[Mahmud Suleiman Maghribi]] |[[Abdessalam Jalloud]] |[[Abdul Ati al-Obeidi]] }} | successor1 = ''Vetë ai'' (si Sekretar i Përgjithshëm i GPC) | office2 = [[Kryetari i Unionit Afrikan|Kryetari i 7-të i Unionit Afrikan]] | term_start2 = 2 shkurt 2009 | term_end2 = 31 janar 2010 | predecessor2 = [[Jakaya Kikwete]] | successor2 = [[Bingu wa Mutharika]] | birth_date = <!-- His birth date does not appear to have been published in reliable sources. Please discuss on talk page. -->{{Circa|7 qershor 1942}} | birth_place = [[Kasr Ebu Hadi]], [[Libia|Libi]] | death_date = 20 tetor 2011 (68-69 vjet) | death_place = [[Sirtë]], [[Libia|Libi]] | nationality = Libian | resting_place = Në një vend të panjohur në [[Shketëtira Libiane|Shkretëtirën Libiane]] | party = {{ubl|[[Unioni Socialist Arab Libian|Bashkimi Socialist Arab]] (1971–1977)|[[Politikan i pavarur|I pavarur]] (1977–2011)}} | spouse = {{Ubl|Fatiha al-Nuri (m. 1969; div. 1970)|[[Safia Farkash]] (m. 1970)}} | children = 10 {{Collapsible list|title=Sons {{nobold|(8)}} |[[Muhamed Gadafi|Muhamed]] |[[Saif al-Islam Gaddafi|Saif al-Islam]] |[[Al-Saadi Gaddafi|Al-Saadi]] |[[Mutassim Gaddafi|Mutassim]] (ka vdekur) |[[Hannibal Gaddafi|Hannibal]] |[[Saif al-Arab Gaddafi|Saif al-Arab]] (ka vdekur) |[[Khamis Gaddafi|Khamis]] (ka vdekur)(e diskutueshme) |Milad (adopted) }} {{Collapsible list|title=Daughters {{nobold|(2)}} |[[Ayesha Gaddafi|Ayesha]] |[[Hana Gaddafi|Hana]] (adopted) }} | alma_mater = {{Plain list| * [[Universiteti i Libisë]] * [[Universiteti Akademik Ushtarak Benghazi|Akademia Ushtarake Mbretërore, Benghazi]] }} | death_cause = [[Vrasja e Muamar Gadafit|Plagosje me armë zjarri]] | allegiance = {{Plain list| * [[Skeda:Flag of Libya (1951–1969).svg|23px]] [[Mbretëria e Libisë]] (1961–1969) * [[Skeda:Flag of Libya (1969–1972).svg|23px]] [[Republika Arabe e Libisë]] (1969–1977) * [[Skeda:Flag of Libya (1977–2011).svg|23px]] [[Xhamahirija Arabe e Libisë]] (1977–2011) }} | branch = [[Ushtria Libiane (1951–2011)|Ushtria Libiane]] | serviceyears = 1961–2011 | rank = Kolonel | commands = [[Forcat e Armatosura të Xhamahirisë Arabe Libiane|Forcat e Armatosura Libiane]] | battles = {{Plain list| * [[Lufta e Jom Kipurit]] * [[Lufta e Ftohtë Arabe]] * [[Lufta Egjipto-Libiane]] * [[Konflikti Çadi-Libian]] ** [[Lufta e Toyota]] * [[Lufta Ugandë-Tanzani]] * [[Lufta e Parë Civile Liberiane]] * [[Lufta e Parë Civile Libiane]] * [[Ndërhyrja ushtarake në Libi 2011]] }} | signature = Muammar_al-Gaddafi_Signature.svg }} '''Muamer el Gadafi''' ({{circa|1942}} – 20 tetor 2011, [[Gjuha arabe|arab]]. معمر محمد أبو منيار القذافي ''Muamer Muhamed Ebu Minjar el-Gadafi''), i njohur si '''Kolonel Gadafi''', ishte revolucionar dhe politikan [[Libianët|libian]], i cili qeverisi [[Libia|Libinë]] në vitet 1969–2011. Duke marrë pushtet në një grusht shteti, ai udhëhoqi si Kryesuesi Revolucionar i [[Libia|Republikës Arabe Libiane]] në vitet 1969–1977 dhe më pas si Udhëheqësi Vëllazëror i [[Xhamaharia Libiane|Xhamaharisë së Madhe Arabe Popullore Socialiste të Libisë]] nga viti 1977 deri në vitin 2011, kur u rrëzua gjatë Luftës civile në Libi. Fillimish zhvilloi variantin e vet të [[Nacionalizmi arab|nacionalizmit arab]] dhe socializmit arab, i njohur si [[Teoria e Tretë Universale]], ndërsa më vonë përqafoi [[pan-afrikanizmi]]n dhe shërbeu si Kryetari i [[Unioni Afrikan|Unionit Afrikan]] në vitet 2009–2010. I biri i një bariut të varfër beduin, Gadafi u përfshi në politikë ndërsa ishte në shkollë në Saba, pastaj u regjistrua në Akademinë Ushtarake Mbretërore në [[Bengazi]]. Themeloi një celulë revolucionare brenda ushtrisë, me të cilën arriti në vitin 1969 të marrë pushtetin nga [[monarkia]] e [[Idrisi i Libisë|Mbretit Idris]] në një grusht shteti, ku nuk u derdh gjak. Duke u bërë Kryetari i Këshillit komandues revolucionar, Gadafi heqi monarkinë dhe shpalli Republikën. Në vitin 1977, ai shpërbëu Republikën dhe krijoi [[Xhamahiria|''Xhamahirinë'']]'','' një "shtet i masave". Duke adoptuar zyrtarisht një rol simbolik në qeverisje, ai kishte fuqi si komandant i përgjithshëm i ushtrisë dhe kreu i Komiteteve revolucionare, përgjegjës për policimin dhe shtypjen e kundërshtarëve. Duke refuzuar mendimet e tij të mëparshme ideologjike, nga viti 1999 Gadafi inkurajoi privatizimet ekonomike dhe u afrua me vendet perëndimore, edhe përkrahu pan-afrikanizmin dhe duke ndihmuar në krijimin e [[Bashkimi Afrikan]]. Në mes të [[Pranvera arabe|Pranverës arabe]], në vitin 2011 shpërtheu një kryengritje kundër Gadafit e udhëhequr nga [[Këshilli Kombëtar i Libisë|Këshilli Kombëtar i Përkohshëm]], që rezultoi në një luftë civile. NATO-ja ndërhyri ushtarakisht në anën e Këshillit, duke sjellë rënien e qeverisë së Gadafit. I tërhequr në [[Sirtë]], Gadafi u kap dhe u vra nga militantët e Këshillit Kombëtar të Përkohshëm. Gadafi ishte një figurë botërore kontroverse. Përkrahësit e tij vlerësuan qëndrimin e tij anti-imperialist dhe përkrahjen e tij për [[panafrikanizmi]]n dhe [[panarabizmi]]n, dhe ai u dekorua me mirënjohje të ndryshme. Anasjelltas, ai u dënua ndërkombëtarisht si një [[Diktatori|diktator]] dhe [[Autokracia|autokrat]], administrata autoritare e të cilit shkeli të drejtat e njeriut të [[Libianët|qytetarëve të Libisë]], dhe si mbështetës i lëvizjeve irredentiste, luftave fisnore dhe [[terrorizmi]]t në shumë vende të tjera. == Jeta e hershme == === Fëmijëria: 1940-1950 === Muamar Muhamed Ebu Minjar el-Gadafi<ref name="iccwarrant">{{cite web|title=The Prosecutor v. Muammar Mohammed Abu Minyar Gaddafi, Saif al-Islam al-Gaddafi and Abdullah al-Senussi|url=http://www.icc-cpi.int/en_menus/icc/situations%20and%20cases/situations/icc0111/related%20cases/icc01110111/Pages/icc01110111.aspx|work=ICC-01/11-01/11|publisher=International Criminal Court|language=en|access-date=5 dhjetor 2013|date=11 nëntor 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113152832/https://www.icc-cpi.int/libya/gaddafi?ln=en|archive-date=13 nëntor 2016}}</ref> lindi pranë [[Kasr Ebu Hadi]], një zonë rurale jashtë qytetit të [[Sirte]] në shkretëtirat e [[Tripolitania|Tripolitanisë]], në Libinë perëndimore italiane.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=33|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} Gaddafi ishte djali i vetëm i prindërve të tij dhe më i vogli nga katër vëllezërit e motrat. Familja e tij vinte nga një fis i vogël, relativisht pa ndikim i quajtur [[Qadhadhfa]],{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=33|3a1=Simons|3y=1996|3p=170|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=9}} të cilët ishin arabë në trashëgimi. Nëna e tij quhej Aisha bin Niran (vdiq më 1978), dhe babai i tij, Muhamed Abdul Salam bin Hamed bin Muhamed , njihej si Ebu Meniar (vdiq më 1985); ky i fundit fitonte një jetesë të pakët si bari i dhive dhe deveve.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=33|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=9}} Ashtu si fiset e tjera nomade beduine bashkëkohore, familja ishte analfabete dhe nuk mbante asnjë shënim lindjeje.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=35|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} Shumë biografë e kanë përdorur 7 qershorin; megjithatë, ditëlindja e tij nuk dihet me siguri dhe burimet e kanë vendosur atë në vitin 1942 ose në pranverën e vitit 1943,{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=35|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} edhe pse biografët e tij [[David Blundy]] dhe [[Andrew Lycett]] vunë në dukje se mund të kishte qenë para vitit 1940.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=35}} Djali i vetëm i mbijetuar i prindërve të tij, ai kishte tre motra më të mëdha.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=35|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} Edukimi i Gadafit në kulturën beduine ndikoi në shijet e tij personale për pjesën tjetër të jetës; ai preferonte shkretëtirën mbi qytetin dhe tërhiqej atje për të medituar.{{sfnm|1a1=Kawczynski|1y=2011|1p=9|2a1=St. John|2y=2012|2p=135}} Që në fëmijëri, Gadafi ishte i vetëdijshëm për përfshirjen e fuqive koloniale evropiane në Libi; kombi i tij [[Libia italiane|u pushtua nga Italia]], dhe gjatë [[Fushata e Afrikës Veriore|Fushatës së Afrikës Veriore]] të [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], ai dëshmoi një konflikt midis forcave italiane dhe britanike.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=35–37|2a1=St. John|2y=2012|2p=135}} Sipas pretendimeve të mëvonshme, gjyshi nga babai i Gadafit, Abdessalam Bouminyar, u vra nga ushtria italiane gjatë [[Lufta italo-turke|pushtimit italian të vitit 1911]].{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1p=4|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=37|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=4}} Në fund të Luftës së Dytë Botërore në vitin 1945, Libia u pushtua nga forcat britanike dhe franceze. Britania dhe Franca konsideruan ndarjen e kombit midis perandorive të tyre, por [[Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara|Asambleja e Përgjithshme]] e Kombeve të Bashkuara (OKB) vendosi që vendit t'i jepej pavarësia politike,{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=38–39|2a1=Kawczynski|2y=2011|2pp=7–9, 14|3a1=St. John|3y=2012|3p=108}} dhe në vitin 1951 krijuan [[Mbretëria e Bashkuar e Libisë|Mbretërinë e Bashkuar të Libisë]], një shtet federal nën udhëheqja e një monarku properëndimor, [[Idrisi i Libisë|Idris]], i cili ndaloi partitë politike dhe centralizoi pushtetin në duart e tij.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=38–39|2a1=Kawczynski|2y=2011|2pp=7–9, 14|3a1=St. John|3y=2012|3p=108}} === Edukimi dhe aktivizmi politik: 1950–1963 === Edukimi më i hershëm i Gadafit ishte i një natyre fetare, i dhënë nga një mësues vendas islamik.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1p=5|2a1=St. John|2y=2012|2pp=135–136}} Më pas, duke u zhvendosur në Sirte aty pranë për të ndjekur shkollën fillore, ai përparoi në gjashtë klasa në katër vjet.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1pp=5–6, 8–9|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=39|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=10|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Arsimi në Libi nuk ishte falas, por babai i tij mendonte se do të përfitonte shumë djali i tij, pavarësisht nga tendosja financiare. Gjatë javës Gadafi flinte në një xhami dhe vetëm gjatë fundjavave dhe festave ecte 20 milje (32 km) për të vizituar prindërit e tij. Edhe pse babai i Gadafit nuk ishte i arsimuar, ai bëri sakrifica të mëdha për ta dërguar djalin e tij në shkollë.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1pp=5–6, 8–9|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=39|3a1=Simons|3y=1996|3p=170|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=10|5a1=St. John|5y=2012|5p=136}} Si një beduin i varfër, ai u përball me ngacmimin dhe diskriminimin nga shokët e tij të klasës që banonin në qytet. Megjithatë, ai kishte shumë mësues egjiptianë që e informuan për ngjarjet dramatike që ndodhnin në atdheun e tyre.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1pp=5–6, 8–9|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=39|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=10|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Nga Sirte, ai dhe familja e tij u shpërngulën në qytetin tregtar të [[Sabha, Libi|Sabha]] në [[Fezzan]], Libinë jug-qendrore, ku babai i tij punoi si kujdestar për një udhëheqës fisnor, ndërsa Muamar ndoqi shkollën e mesme, diçka që asnjëri prej prindërve nuk e kishte bërë.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=39|2a1=Simons|2y=1996|2pp=170–171|3a1=Kawczynski|3y=2011|3pp=10–11|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Gadafi ishte popullor në këtë shkollë; disa miq të bërë atje morën punë të rëndësishme në administratën e tij të mëvonshme, veçanërisht shoku i tij më i mirë, [[Abdessalam Jalloud|Abdul Salam Jalloud]].{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2pp=39–40|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=11}} [[Skeda:Nasser portrait2.jpg|parapamje|majtas|150px|Presidenti egjiptian [[Gamal Abdel Naser]] ishte heroi politik i Gadafit.]] Shumë mësues në Sabha ishin egjiptianë dhe për herë të parë, Gadafi kishte hyrje në gazetat pan-arabe dhe transmetimet radiofonike, veçanërisht ''[[Zëri i Arabëve]]'' me bazë në [[Kajro]].{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=40|3a1=Kawczynski|3y=2011|3pp=11–12|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Duke u rritur, Gadafi ishte dëshmitar i ngjarjeve të rëndësishme që tronditën [[Bota arabe|botën arabe]], duke përfshirë [[Lufta Arabo-Izraelite 1948|Luftën Arabo-Izraelite të vitit 1948]], [[Revolucioni egjiptian i vitit 1952|Revolucionin Egjiptian të vitit 1952]], [[Kriza e Suezit|Krizën e Suezit]] të vitit 1956 dhe ekzistencën jetëshkurtër të [[Republika e Bashkuar Arabe|Republikës së Bashkuar Arabe]] (RBA) midis vitit 1958 dhe 1961.{{sfn|St. John|2012|p=136}} Gadafi admiroi ndryshimet politike të zbatuara në [[Egjipti|Republikën Arabe të Egjiptit]] nën heroin e tij, presidentin [[Gamal Abdel Nasser]]. Naseri argumentoi për [[Nacionalizmi arab|nacionalizmin arab]]; refuzimi i [[kolonializmi]]t perëndimor, [[neo-kolonializmi]]t dhe [[sionizmi]]t; dhe një tranzicion nga ]]kapitalizmi]] në [[Socializmi|socializëm]].{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=40|2a1=Vandewalle|2y=2008b|2p=10|3a1=Kawczynski|3y=2011|3pp=11–12|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Gadafi u ndikua nga libri i Naserit, ''Filozofia e Revolucionit'', i cili përshkruante se si të fillonte një grusht shteti.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=40|2a1=Simons|2y=1996|2p=171}} Një nga mësuesit egjiptianë të Gadafit, Mahmud Efay, thuhet se ishte dashamirës ndaj ideve politike të të rinjve dhe e këshilloi atë se një revolucion i suksesshëm do të kishte nevojë për mbështetjen e ushtrisë.{{sfn|Simons|1996|p=171}} Gadafi organizoi demonstrata dhe shpërndau postera duke kritikuar monarkinë.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=42–43|2a1=Kawczynski|2y=2011|2pp=11–12|3a1=St. John|3y=2012|3p=136}} Në tetor 1961, ai drejtoi një demonstratë që protestonte kundër shkëputjes së Sirisë nga RBA dhe mblodhi fonde për t'i dërguar kabllot mbështetëse Naserit. Njëzet studentë u arrestuan si pasojë e trazirave. Gadafi dhe shokët e tij thyen gjithashtu xhamat e një hoteli lokal që akuzohej se shërbente alkool. Për të ndëshkuar Gadafin, autoritetet e dëbuan atë dhe familjen e tij nga Sabha.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2pp=42–43|3a1=Simons|3y=1996|3pp=171–172|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=11|5a1=St. John|5y=2012|5p=136}} Gaddafi u zhvendos në [[Misrata]], ku ndoqi shkollën e mesme Misrata.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=44|3a1=Simons|3y=1996|3p=172|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=11|5a1=St. John|5y=2012|5p=137}} Duke ruajtur interesin e tij për aktivizmin nacionalist arab, ai refuzoi t'i bashkohej ndonjë prej partive politike të ndaluara aktive në qytet - duke përfshirë [[Lëvizja Nacionaliste Arabe|Lëvizjen Nacionaliste Arabe]], [[Partia Socialiste Arabe Ba'ath|Partinë Socialiste Arabe Ba'ath]] dhe [[Vëllazëria Myslimane|Vëllazërinë Myslimane]] - duke pretenduar se ai refuzonte fraksionizmin.{{sfn|St. John|2012|p=137}} Ai lexoi me pasion temat e Naserit dhe [[Revolucioni francez|Revolucionit Francez]] të vitit 1789, si dhe veprat e teoricienit politik sirian [[Michel Aflaq]] dhe biografitë e [[Abraham Lincoln]], [[Sun Yat-sen]], dhe [[Mustafa Kemal Atatürk]].{{sfn|St. John|2012|p=137}} == Republika Arabe e Libisë == == Xhamaharia e Madhe Arabe Popullore Socialiste e Libisë == == Lufta civile në Libi == == Jeta personale == == Jeta publike == [[Skeda:13th anniversary of the Revolution.jpg|parapamje|13-vjetori i Revolucionit të 1 Shtatorit në pullën postare, Libia 1982]] Sipas Vandewalle, Gaddafi "dominoi jetën politike [të Libisë]" gjatë periudhës së tij në pushtet.{{sfn|Vandewalle|2006|p=5}} Sociologu Raymond A. Hinnebusch e përshkroi libianin si "ndoshta rastin më shembullor bashkëkohor të politikës së lidershipit karizmatik", duke shfaqur të gjitha tiparet e autoritetit karizmatik të përshkruara nga sociologu [[Max Weber]].{{sfn|Hinnebusch|1984|p=59}} Sipas Hinnebusch, themelet e "autoritetit personal karizmatik" të Gadafit në Libi buruan nga bekimi që ai kishte marrë nga Naseri, shoqëruar me "arritjet nacionaliste" të tilla si dëbimi i bazave të huaja ushtarake, nxjerrja e çmimeve më të larta për naftën libiane dhe mbështetje e zëshme për kauzat palestineze dhe të tjera anti-imperialiste.{{sfn|Hinnebusch|1984|p=62}} Një [[Kulti i individit|kult i personalitetit]] kushtuar Gadafit ekzistonte në Libi gjatë pjesës më të madhe të sundimit të tij.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=283|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=20}} Biografi i tij Alison Pargeter vuri në dukje se "ai mbushi çdo hapësirë, duke formuar të gjithë vendin rreth vetes."{{sfn|Pargeter|2012|p=2}} Përshkrimet e fytyrës së tij mund të gjendeshin në të gjithë vendin, duke përfshirë pullat postare, orët dhe çantat e shkollës.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=20}} Citimet nga ''Libri i Gjelbër'' u shfaqën në një larmi vendesh, nga muret e rrugëve te aeroportet dhe stilolapsat, dhe u vendosën në muzikë pop për publikim.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=20}} Në mënyrë private, Gadafi shpesh ankohej se nuk i pëlqente ky kult i personalitetit që e rrethonte, por se e toleronte sepse populli i Libisë e adhuronin.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=20}} Kulti i shërbeu një qëllimi politik, me Gadafin që ndihmoi në sigurimin e një identiteti qendror për shtetin libian.{{sfn|Bearman|1986|p=284}} Disa biografë dhe vëzhgues e karakterizuan Gadafin si [[Popullizmi|popullist]].{{sfnm|1a1=Hinnebusch|1y=1984|1p=61|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=20}} Atij i pëlqente të merrte pjesë në sesione të gjata publike ku njerëzit ftoheshin ta pyesnin; këto shpesh transmetoheshin në televizion.{{sfn|First|1974|pp=22–23}} Në të gjithë Libinë, turma mbështetësish mbërrinin në ngjarjet publike ku ai shfaqej. Të përshkruara si "demonstrata spontane" nga qeveria, ka raste të regjistruara të grupeve që detyrohen ose paguhen për të marrë pjesë.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=16}} Ai zakonisht vonohej në ngjarje publike dhe ndonjëherë nuk arrinte.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=17}} Edhe pse Bianco mendonte se kishte një "dhuratë për oratorinë",{{Sfn|Bianco|1975|p=7}} ai u konsiderua një orator i varfër nga Blundy dhe Lycett.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=18}} Biografi [[Daniel Kawczynski]] vuri në dukje se Gaddafi ishte i famshëm për fjalimet e tij "të gjata, endacake",{{sfn|Kawczynski|2011|p=191}} të cilat zakonisht përfshinin kritikimin e Izraelit dhe SHBA-së.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=17}} Gazetari [[Ruth First]] i përshkroi fjalimet e tij si "një rrjedhë e pashtershme; didaktike, herë pas here jokoherente; e mbushur me rrëmbime mendimesh gjysmë të formuara; këshilla; besime; disa arsye të shëndosha dhe po aq paragjykime".{{sfn|First|1974|p=23}} == Trashëgimia == == Shiko dhe == * [[Xhamaharia Libiane]] * [[Teoria e Tretë Universale]] * [[Libri i Gjelbërt]] == Referime == {{Reflist|30em}} === Bibliografia === {{Refbegin|30em}} *{{cite book|last=Bearman|first=Jonathan|title=Qadhafi's Libya|url=https://archive.org/details/qadhafislibya0000bear|publisher=Zed Books|location=London|year=1986|isbn=978-0-86232-434-6}} *{{cite book|title=Gadafi: Voice from the Desert|last=Bianco|first=Mirella|publisher=Longman|location=London|translator-last=Lyle|translator-first=Margaret|isbn=978-0-582-78062-0|year=1975}} *{{cite book|title=Qaddafi and the Libyan Revolution|first1=David|last1=Blundy|author1-link=David Blundy|first2=Andrew|last2=Lycett|author2-link=Andrew Lycett|publisher=Little Brown & Co|location=Boston|isbn=978-0-316-10042-7|year=1987|url=https://archive.org/details/qaddafilibyanre00blun|url-access=limited}} *{{cite journal|last=Boyd-Judson|first=Lyn|year=2005|title=Strategic Moral Diplomacy: Mandela, Qaddafi, and the Lockerbie Negotiations|journal=Foreign Policy Analysis|volume=1|pages=73–97|doi=10.1111/j.1743-8594.2005.00004.x|doi-access=free}} *{{cite journal|last=Castro|first=Jose Esteban|title=Gaddafi and Latin America|journal=Soc|year=2011|volume=48|issue=4|pages=307–311|doi=10.1007/s12115-011-9442-7|doi-access=free}} *{{cite book|last=Cojean|first=Annick|title=Gaddafi's Harem: The Story of a Young Woman and the Abuses of Power in Libya|url=https://archive.org/details/gaddafisharem0000coje|year=2013|location=New York|publisher=Grove Press|isbn=978-1-611-85610-1}} * {{cite journal|last=Davis|first=J.|title=Qaddafi's Theory and Practice of Non-Representative Government|journal=Government and Opposition|volume=17|issue=1|year=1982|pages=61–79|doi=10.1111/j.1477-7053.1982.tb00679.x|jstor=44483404|s2cid=144831599}} * {{cite journal|last=El-Khawas|first=Mohamed|title=The New Society in Qaddafi's Libya: Can It Endure?|url=https://archive.org/details/sim_africa-today_1984_31_3/page/17|journal=Africa Today|volume=31|issue=3|year=1984|pages=17–44|jstor=4186243}} * {{cite book|last=First|first=Ruth|title=Libya: The Elusive Revolution|year=1974|publisher=Penguin|location=Harmondsworth|isbn=978-0-14-041040-2}} * {{cite book|last=Gardell|first=Matthias|title=Gods of the Blood: The Pagan Revival and White Separatism|url=https://archive.org/details/godsofbloodpagan0000gard|year=2003|publisher=Duke University Press|location=Durham and London|isbn=978-0822330714}} *{{cite journal|title=The Marxist Origins of Qadhafi's Economic Thought|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-modern-african-studies_1982-09_20_3/page/361|journal=The Journal of Modern African Studies|last=Hajjar|first=Sami G.|year=1982|volume=20|issue=3|pages=361–375|jstor=160522|doi=10.1017/s0022278x00056871|s2cid=154903399}} *{{cite book|title=Libya: Qadhafi's Revolution and the Modern State|first=Lillian Craig|last=Harris|publisher=Westview Press|location=Boulder, Colorado|isbn=978-0-8133-0075-7|year=1986|url=https://archive.org/details/libyaqadhafisrev0000harr|url-access=limited}} * {{cite journal|first=Jeff|last=Haynes|year=1990|title=Libyan Involvement in West Africa: Qadhaffi's 'Revolutionary' Foreign Policy|journal=Paradigms|volume=4|issue=1|pages=58–73|doi=10.1080/13600829008442987}} *{{cite journal|first=Raymond A.|last=Hinnebusch|year=1984|title=Charisma, Revolution, and State Formation: Qaddafi and Libya|journal=Third World Quarterly|volume=6|issue=1|pages=59–73|doi=10.1080/01436598408419755}} *{{cite book|title=Death of a Dictator: Bloody Vengeance in Sirte|author=Human Rights Watch|author-link=Human Rights Watch|year=2012|publisher=Human Rights Watch|url=https://www.hrw.org/reports/2012/10/16/death-dictator-0|isbn=978-1-56432-952-3|access-date=4 dhjetor 2016|archive-date=3 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150503103538/http://www.hrw.org/reports/2012/10/16/death-dictator-0|url-status=live}} *{{cite journal|last=Kamel|first=Amir M.|year=2016|title=Trade and Peace: The EU and Gaddafi's Final Decade|journal=International Affairs|volume=92|issue=3|pages=683–702|doi=10.1111/1468-2346.12602|s2cid=156529941|url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/52080164/AMK_Trade_and_Peace.pdf|access-date=27 gusht 2019|archive-date=27 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190827043438/https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/52080164/AMK_Trade_and_Peace.pdf|url-status=live}} * {{cite journal|last1=Karniel|first1=Yuval|first2=Amit|last2=Lavie-Dinur|first3=Tal|last3=Azran|title=Broadcast Coverage of Gaddafi's Final Hours in Images and Headlines: A Brutal Lynch or the Desired Death of a Terrorist?|journal=The International Communication Gazette|year=2015|volume=77|issue=2|pages=171–188|doi=10.1177/1748048514562686|s2cid=144642774}} *{{cite book|last=Kawczynski|first=Daniel|author-link=Daniel Kawczynski|title=Seeking Gaddafi: Libya, the West and the Arab Spring|title-link=Seeking Gaddafi|publisher=Biteback|location=London|year=2011|isbn=978-1-84954-148-0}} *{{cite book|last=Martin|first=Guy|year=2002|title=Africa in World Politics: A Pan-African Perspective|url=https://archive.org/details/africainworldpol0000mart|location=Trenton, NJ|publisher=Africa World Press|isbn=978-0-865-43858-3}} *{{cite book|last=Pargeter|first=Alice|title=Libya: The Rise and Fall of Qaddafi|url=https://archive.org/details/libyarisefallofq0000parg|publisher=Yale University Press|location=New Haven|year=2012|isbn=978-0-300-13932-7}} *{{cite book|last=Ronen|first=Yehudit|chapter=Libya|editor1-last=Shaked|editor1-first=Haim|editor2-last=Dishon|editor2-first=Daniel|title=Middle East Contemporary Survey. Volume VIII: 1983–84|location=Tel Aviv|publisher=Moshe Dayan Center for Middle Eastern and African Studies|isbn=978-965-224-006-4|year=1986|pages=578–603}} *{{cite journal|first=Maano|last=Ramutsindela|year=2009|title=Gaddafi, Continentalism and Sovereignty in Africa|journal=South African Geographical Journal|volume=91|issue=1|pages=1–3|doi=10.1080/03736245.2009.9725324|bibcode=2009SAfGJ..91....1R|s2cid=153609561}} *{{cite journal|last1=Sacerdoti|first1=Giorgio|first2=Pia|last2=Acconci|title=The Security Council's Asset Freeze against Gaddafi's Libya and its Implementation in Libya|journal=The Italian Yearbook of International Law Online|year=2011|volume=21|issue=1|pages=61–84|doi=10.1163/22116133-90000210}} *{{cite book|last=Simons|first=Geoff|author-link=Geoff Simons|title=Libya: The Struggle for Survival|publisher=Macmillan|edition=second|location=Houndmills and London|year=1996|isbn=978-0-23038-011-0}} *{{cite book|last=Simons|first=Geoff|author-link=Geoff Simons|title=Libya and the West: From Independence to Lockerbie|publisher=Centre for Libyan Studies|location=Oxford|year=2003|isbn=978-1-86064-988-2|url=https://archive.org/details/libyawestfromind00simo|url-access=limited}} *{{cite journal|last=St. John|first=Ronald Bruce|author-link=Ronald Bruce St. John|title=The Ideology of Muammar al-Qadhdhafi: Theory and Practice|url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-middle-east-studies_1983-11_15_4/page/471|journal=International Journal of Middle East Studies|volume=15|number=4|year=1983|pages=471–490|jstor=163557|doi=10.1017/S0020743800051394|s2cid=145692912}} *{{cite book|last=St. John|first=Ronald Bruce|title=Qaddafi's World Design: Libyan Foreign Policy, 1969–1987|url=https://archive.org/details/qaddafisworlddes0000stjo|location=London|publisher=Saqi Books|year=1987|isbn=978-0-86356-161-0}} *{{cite journal|last=St. John|first=Ronald Bruce|title=Redefining the Libyan Revolution: The Changing Ideology of Muammar al-Qaddafi|journal=The Journal of North African Studies|year=2008|volume=13|number=1|pages=91–106|doi=10.1080/13629380701742819|s2cid=219626768}} *{{cite book|last=St. John|first=Ronald Bruce|title=Libya: From Colony to Revolution|url=https://archive.org/details/libyafromcolonyt0000stjo_v9k5|edition=rev.|publisher=Oneworld|location=Oxford|year=2012|isbn=978-1-85168-919-4}} * {{cite book|last=Sykes|first=Alan|title=The Radical Right in Britain: Social Imperialism to the BNP|url=https://archive.org/details/radicalrightinbr0000syke|year=2005|publisher=Palgrave Macmillan|location=Basingstoke and New York|isbn=978-0333599242}} *{{cite journal|last=Tandon|first=Yash|year=2011|title=Whose Dictator Is Qaddafi? The Empire and Its Neo-Colonies|journal=[[Insight on Africa]]|volume=3|issue=1|pages=1–21|doi=10.1177/0975087814411129|s2cid=155823080}} *{{cite book|last=Vandewalle|first=Dirk|title=A History of Modern Libya|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2006|isbn=978-0-521-61554-9|url-access=registration|url=https://archive.org/details/historyofmodernl0000vand}} *{{cite book|last=Vandewalle|first=Dirk|chapter=Libya in the New Millennium|date=2008|editor-last=Vandewalle|editor-first=Dirk|title=Libya Since 1969: Qadhafi's Revolution Revisited|location=Basingstoke, England|publisher=Palgrave Macmillan|pages=215–237|doi=10.1007/978-0-230-61386-7_10|isbn=978-0-230-33750-3}} *{{cite book|last=Vandewalle|first=Dirk|chapter=Libya's Revolution in Perspective 1969–2000|date=2008|editor-last=Vandewalle|editor-first=Dirk|title=Libya Since 1969: Qadhafi's Revolution Revisited|location=Basingstoke, England|publisher=Palgrave Macmillan|pages=9–53|doi=10.1007/978-0-230-61386-7_2|isbn=978-0-230-33750-3}} *{{cite journal|last=Zoubir|first=Yahia H.|year=2009|title=Libya and Europe: Economic Realism at the Rescue of the Qaddafi Authoritarian Regime|journal=Journal of Contemporary European Studies|volume=17|issue=3|pages=401–415|doi=10.1080/14782800903339354|s2cid=153625134}} {{refend}} == Lexim më tutje == *{{Cite book|title=Libyan Sandstorm|first=John K.|last=Cooley|author-link=John K. Cooley|publisher=Sidgwick & Jackson|location=London|language=en|isbn=978-0-283-98944-5|year=1983}} *{{cite book|title=Qaddafi, Terrorism, and the Origins of the U.S. Attack on Libya|first=Brian Lee|last=Davis|publisher=Praeger|location=New York|language=en|isbn=0-275-93302-4|year=1990|url=https://archive.org/details/qaddafiterrorism00davi|url-access=limited}} *{{cite book|title=Qaddafi: His Ideology in Theory and Practice|url=https://archive.org/details/qaddafihisideolo0000elkh|first=Mohamad A.|last=El-Khawas|publisher=Amana|language=en|isbn=978-0-915597-24-6|year=1986}} * {{cite book|last=Forte|first=Maximilian|title=Slouching Towards Sirte: NATO's War on Libya and Africa|url=https://archive.org/details/slouchingtowards0000fort|year=2012|publisher=Baraka Books|language=en|isbn=978-1926824529}} *{{cite book|title=Sandstorm: Libya in the Time of Revolution|url=https://archive.org/details/sandstormlibyain0000hils|first=Lindsey|last=Hilsum|author-link=Lindsey Hilsum|publisher=Faber and Faber|location=London|year=2012|language=en|isbn=978-0-571-28803-8}} *{{cite book|title=Qaddafi: The Man and His Policies|url=https://archive.org/details/qaddafimanhispol0000mont|first1=Janice|last1=Monti-Belkaoui|first2=Ahmed|last2=Monti-Belkaoui|publisher=Avebury|language=en|isbn=978-1-85972-385-2|year=1996}} == Lidhje të jashtme == * {{YouTube|S6JaxKsK8Q0|2009 UN Security council speech from Al jazeera (English)}} <br/> {{Muamer el Gadafi}} [[Kategoria:Muamer el Gadafi| ]] [[Kategoria:Lindje 1942]] [[Kategoria:Vdekje 2011]] [[Kategoria:Krerë të shtetit të Libisë]] [[Kategoria:Kolonelë libianë]] [[Kategoria:Revolucionarë libianë]] [[Kategoria:Libianë]] [[Kategoria:Myslimanë suni libianë]] 2jn51purycfpuhn6yktx4vztiitala1 2985664 2985663 2026-05-30T16:45:02Z أوس 184754 /* */ 2985664 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Muamer el Gadafi <br/> <small>معمر محمد أبو منيار القذافي</small> | image = Muammar al-Gaddafi at the AU summit.jpg | image_size = 200px | office = [[Xhamahiria Libiane|Udhëheqësi Vëllazëror i Xhamahirisë Libiane]] | term_start = 1 shtator 1969 | term_end = 23 gusht 2011 | predecessor = ''Pozita u themelua'' | successor = ''Pozita u themelua'' | office1 = [[Kryetari i Këshillit të Komandës Revolucionare të Libisë]] | predecessor1 = [[Idrisi i Libisë|Idris I]] (si Mbreti i Libisë) | primeminister1 = {{Collapsible list|title={{nobold|''Shiko listën''}} |[[Mahmud Suleiman Maghribi]] |[[Abdessalam Jalloud]] |[[Abdul Ati al-Obeidi]] }} | successor1 = ''Vetë ai'' (si Sekretar i Përgjithshëm i GPC) | office2 = [[Kryetari i Unionit Afrikan|Kryetari i 7-të i Unionit Afrikan]] | term_start2 = 2 shkurt 2009 | term_end2 = 31 janar 2010 | predecessor2 = [[Jakaya Kikwete]] | successor2 = [[Bingu wa Mutharika]] | birth_date = <!-- His birth date does not appear to have been published in reliable sources. Please discuss on talk page. -->{{Circa|7 qershor 1942}} | birth_place = [[Kasr Ebu Hadi]], [[Libia|Libi]] | death_date = 20 tetor 2011 (68-69 vjet) | death_place = [[Sirtë]], [[Libia|Libi]] | nationality = Libian | resting_place = Në një vend të panjohur në [[Shketëtira Libiane|Shkretëtirën Libiane]] | party = {{ubl|[[Unioni Socialist Arab Libian|Bashkimi Socialist Arab]] (1971–1977)|[[Politikan i pavarur|I pavarur]] (1977–2011)}} | spouse = {{Ubl|Fatiha al-Nuri (m. 1969; div. 1970)|[[Safia Farkash]] (m. 1970)}} | children = 10 {{Collapsible list|title=Sons {{nobold|(8)}} |[[Muhamed Gadafi|Muhamed]] |[[Saif al-Islam Gaddafi|Saif al-Islam]] |[[Al-Saadi Gaddafi|Al-Saadi]] |[[Mutassim Gaddafi|Mutassim]] (ka vdekur) |[[Hannibal Gaddafi|Hannibal]] |[[Saif al-Arab Gaddafi|Saif al-Arab]] (ka vdekur) |[[Khamis Gaddafi|Khamis]] (ka vdekur)(e diskutueshme) |Milad (adopted) }} {{Collapsible list|title=Daughters {{nobold|(2)}} |[[Ayesha Gaddafi|Ayesha]] |[[Hana Gaddafi|Hana]] (adopted) }} | alma_mater = {{Plain list| * [[Universiteti i Libisë]] * [[Universiteti Akademik Ushtarak Benghazi|Akademia Ushtarake Mbretërore, Benghazi]] }} | death_cause = [[Vrasja e Muamar Gadafit|Plagosje me armë zjarri]] | allegiance = {{Plain list| * [[Skeda:Flag of Libya (1951–1969).svg|23px]] [[Mbretëria e Libisë]] (1961–1969) * [[Skeda:Flag of Libya (1969–1972).svg|23px]] [[Republika Arabe e Libisë]] (1969–1977) * [[Skeda:Flag of Libya (1977–2011).svg|23px]] [[Xhamahirija Arabe e Libisë]] (1977–2011) }} | branch = [[Ushtria Libiane (1951–2011)|Ushtria Libiane]] | serviceyears = 1961–2011 | rank = Kolonel | commands = [[Forcat e Armatosura të Xhamahirisë Arabe Libiane|Forcat e Armatosura Libiane]] | battles = {{Plain list| * [[Lufta e Jom Kipurit]] * [[Lufta e Ftohtë Arabe]] * [[Lufta Egjipto-Libiane]] * [[Konflikti Çadi-Libian]] ** [[Lufta e Toyota]] * [[Lufta Ugandë-Tanzani]] * [[Lufta e Parë Civile Liberiane]] * [[Lufta e Parë Civile Libiane]] * [[Ndërhyrja ushtarake në Libi 2011]] }} | signature = Muammar_al-Gaddafi_Signature.svg }} '''Muamer el Gadafi''' ({{circa|1942}} – 20 tetor 2011, [[Gjuha arabe|arab]]. معمر محمد أبو منيار القذافي ''Muamer Muhamed Ebu Minjar el-Gadafi''), i njohur si '''Kolonel Gadafi''', ishte revolucionar dhe politikan [[Libianët|libian]], i cili qeverisi [[Libia|Libinë]] në vitet 1969–2011. Duke marrë pushtet në një grusht shteti, ai udhëhoqi si Kryesuesi Revolucionar i [[Libia|Republikës Arabe Libiane]] në vitet 1969–1977 dhe më pas si Udhëheqësi Vëllazëror i [[Xhamaharia Libiane|Xhamaharisë së Madhe Arabe Popullore Socialiste të Libisë]] nga viti 1977 deri në vitin 2011, kur u rrëzua gjatë Luftës civile në Libi. Fillimish zhvilloi variantin e vet të [[Nacionalizmi arab|nacionalizmit arab]] dhe socializmit arab, i njohur si [[Teoria e Tretë Universale]], ndërsa më vonë përqafoi [[pan-afrikanizmi]]n dhe shërbeu si Kryetari i [[Unioni Afrikan|Unionit Afrikan]] në vitet 2009–2010. I biri i një bariut të varfër beduin, Gadafi u përfshi në politikë ndërsa ishte në shkollë në Saba, pastaj u regjistrua në Akademinë Ushtarake Mbretërore në [[Bengazi]]. Themeloi një celulë revolucionare brenda ushtrisë, me të cilën arriti në vitin 1969 të marrë pushtetin nga [[monarkia]] e Mbretit Idris në një grusht shteti, ku nuk u derdh gjak. Duke u bërë Kryetari i Këshillit komandues revolucionar, Gadafi heqi monarkinë dhe shpalli Republikën. Në vitin 1977, ai shpërbëu Republikën dhe krijoi [[Xhamahiria|''Xhamahirinë'']]'','' një "shtet i masave". Duke adoptuar zyrtarisht një rol simbolik në qeverisje, ai kishte fuqi si komandant i përgjithshëm i ushtrisë dhe kreu i Komiteteve revolucionare, përgjegjës për policimin dhe shtypjen e kundërshtarëve. Duke refuzuar mendimet e tij të mëparshme ideologjike, nga viti 1999 Gadafi inkurajoi privatizimet ekonomike dhe u afrua me vendet perëndimore, edhe përkrahu pan-afrikanizmin dhe duke ndihmuar në krijimin e [[Bashkimi Afrikan]]. Në mes të Pranverës arabe, në vitin 2011 shpërtheu një kryengritje kundër Gadafit e udhëhequr nga Këshilli Kombëtar i Përkohshëm, që rezultoi në një luftë civile. NATO-ja ndërhyri ushtarakisht në anën e Këshillit, duke sjellë rënien e qeverisë së Gadafit. I tërhequr në [[Sirtë]], Gadafi u kap dhe u vra nga militantët e Këshillit Kombëtar të Përkohshëm. Gadafi ishte një figurë botërore kontroverse. Përkrahësit e tij vlerësuan qëndrimin e tij anti-imperialist dhe përkrahjen e tij për [[panafrikanizmi]]n dhe [[panarabizmi]]n, dhe ai u dekorua me mirënjohje të ndryshme. Anasjelltas, ai u dënua ndërkombëtarisht si një [[Diktatori|diktator]] dhe [[Autokracia|autokrat]], administrata autoritare e të cilit shkeli të drejtat e njeriut të [[Libianët|qytetarëve të Libisë]], dhe si mbështetës i lëvizjeve irredentiste, luftave fisnore dhe [[terrorizmi]]t në shumë vende të tjera. == Jeta e hershme == === Fëmijëria: 1940-1950 === Muamar Muhamed Ebu Minjar el-Gadafi<ref name="iccwarrant">{{cite web|title=The Prosecutor v. Muammar Mohammed Abu Minyar Gaddafi, Saif al-Islam al-Gaddafi and Abdullah al-Senussi|url=http://www.icc-cpi.int/en_menus/icc/situations%20and%20cases/situations/icc0111/related%20cases/icc01110111/Pages/icc01110111.aspx|work=ICC-01/11-01/11|publisher=International Criminal Court|language=en|access-date=5 dhjetor 2013|date=11 nëntor 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113152832/https://www.icc-cpi.int/libya/gaddafi?ln=en|archive-date=13 nëntor 2016}}</ref> lindi pranë [[Kasr Ebu Hadi]], një zonë rurale jashtë qytetit të [[Sirte]] në shkretëtirat e [[Tripolitania|Tripolitanisë]], në Libinë perëndimore italiane.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=33|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} Gaddafi ishte djali i vetëm i prindërve të tij dhe më i vogli nga katër vëllezërit e motrat. Familja e tij vinte nga një fis i vogël, relativisht pa ndikim i quajtur [[Qadhadhfa]],{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=33|3a1=Simons|3y=1996|3p=170|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=9}} të cilët ishin arabë në trashëgimi. Nëna e tij quhej Aisha bin Niran (vdiq më 1978), dhe babai i tij, Muhamed Abdul Salam bin Hamed bin Muhamed , njihej si Ebu Meniar (vdiq më 1985); ky i fundit fitonte një jetesë të pakët si bari i dhive dhe deveve.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=33|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=9}} Ashtu si fiset e tjera nomade beduine bashkëkohore, familja ishte analfabete dhe nuk mbante asnjë shënim lindjeje.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=35|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} Shumë biografë e kanë përdorur 7 qershorin; megjithatë, ditëlindja e tij nuk dihet me siguri dhe burimet e kanë vendosur atë në vitin 1942 ose në pranverën e vitit 1943,{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=35|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} edhe pse biografët e tij [[David Blundy]] dhe [[Andrew Lycett]] vunë në dukje se mund të kishte qenë para vitit 1940.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=35}} Djali i vetëm i mbijetuar i prindërve të tij, ai kishte tre motra më të mëdha.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=35|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} Edukimi i Gadafit në kulturën beduine ndikoi në shijet e tij personale për pjesën tjetër të jetës; ai preferonte shkretëtirën mbi qytetin dhe tërhiqej atje për të medituar.{{sfnm|1a1=Kawczynski|1y=2011|1p=9|2a1=St. John|2y=2012|2p=135}} Që në fëmijëri, Gadafi ishte i vetëdijshëm për përfshirjen e fuqive koloniale evropiane në Libi; kombi i tij [[Libia italiane|u pushtua nga Italia]], dhe gjatë [[Fushata e Afrikës Veriore|Fushatës së Afrikës Veriore]] të [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], ai dëshmoi një konflikt midis forcave italiane dhe britanike.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=35–37|2a1=St. John|2y=2012|2p=135}} Sipas pretendimeve të mëvonshme, gjyshi nga babai i Gadafit, Abdessalam Bouminyar, u vra nga ushtria italiane gjatë [[Lufta italo-turke|pushtimit italian të vitit 1911]].{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1p=4|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=37|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=4}} Në fund të Luftës së Dytë Botërore në vitin 1945, Libia u pushtua nga forcat britanike dhe franceze. Britania dhe Franca konsideruan ndarjen e kombit midis perandorive të tyre, por [[Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara|Asambleja e Përgjithshme]] e Kombeve të Bashkuara (OKB) vendosi që vendit t'i jepej pavarësia politike,{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=38–39|2a1=Kawczynski|2y=2011|2pp=7–9, 14|3a1=St. John|3y=2012|3p=108}} dhe në vitin 1951 krijuan [[Mbretëria e Bashkuar e Libisë|Mbretërinë e Bashkuar të Libisë]], një shtet federal nën udhëheqja e një monarku properëndimor, [[Idrisi i Libisë|Idris]], i cili ndaloi partitë politike dhe centralizoi pushtetin në duart e tij.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=38–39|2a1=Kawczynski|2y=2011|2pp=7–9, 14|3a1=St. John|3y=2012|3p=108}} === Edukimi dhe aktivizmi politik: 1950–1963 === Edukimi më i hershëm i Gadafit ishte i një natyre fetare, i dhënë nga një mësues vendas islamik.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1p=5|2a1=St. John|2y=2012|2pp=135–136}} Më pas, duke u zhvendosur në Sirte aty pranë për të ndjekur shkollën fillore, ai përparoi në gjashtë klasa në katër vjet.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1pp=5–6, 8–9|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=39|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=10|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Arsimi në Libi nuk ishte falas, por babai i tij mendonte se do të përfitonte shumë djali i tij, pavarësisht nga tendosja financiare. Gjatë javës Gadafi flinte në një xhami dhe vetëm gjatë fundjavave dhe festave ecte 20 milje (32 km) për të vizituar prindërit e tij. Edhe pse babai i Gadafit nuk ishte i arsimuar, ai bëri sakrifica të mëdha për ta dërguar djalin e tij në shkollë.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1pp=5–6, 8–9|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=39|3a1=Simons|3y=1996|3p=170|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=10|5a1=St. John|5y=2012|5p=136}} Si një beduin i varfër, ai u përball me ngacmimin dhe diskriminimin nga shokët e tij të klasës që banonin në qytet. Megjithatë, ai kishte shumë mësues egjiptianë që e informuan për ngjarjet dramatike që ndodhnin në atdheun e tyre.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1pp=5–6, 8–9|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=39|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=10|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Nga Sirte, ai dhe familja e tij u shpërngulën në qytetin tregtar të [[Sabha, Libi|Sabha]] në [[Fezzan]], Libinë jug-qendrore, ku babai i tij punoi si kujdestar për një udhëheqës fisnor, ndërsa Muamar ndoqi shkollën e mesme, diçka që asnjëri prej prindërve nuk e kishte bërë.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=39|2a1=Simons|2y=1996|2pp=170–171|3a1=Kawczynski|3y=2011|3pp=10–11|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Gadafi ishte popullor në këtë shkollë; disa miq të bërë atje morën punë të rëndësishme në administratën e tij të mëvonshme, veçanërisht shoku i tij më i mirë, [[Abdessalam Jalloud|Abdul Salam Jalloud]].{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2pp=39–40|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=11}} [[Skeda:Nasser portrait2.jpg|parapamje|majtas|150px|Presidenti egjiptian [[Gamal Abdel Naser]] ishte heroi politik i Gadafit.]] Shumë mësues në Sabha ishin egjiptianë dhe për herë të parë, Gadafi kishte hyrje në gazetat pan-arabe dhe transmetimet radiofonike, veçanërisht ''[[Zëri i Arabëve]]'' me bazë në [[Kajro]].{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=40|3a1=Kawczynski|3y=2011|3pp=11–12|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Duke u rritur, Gadafi ishte dëshmitar i ngjarjeve të rëndësishme që tronditën [[Bota arabe|botën arabe]], duke përfshirë [[Lufta Arabo-Izraelite 1948|Luftën Arabo-Izraelite të vitit 1948]], [[Revolucioni egjiptian i vitit 1952|Revolucionin Egjiptian të vitit 1952]], [[Kriza e Suezit|Krizën e Suezit]] të vitit 1956 dhe ekzistencën jetëshkurtër të [[Republika e Bashkuar Arabe|Republikës së Bashkuar Arabe]] (RBA) midis vitit 1958 dhe 1961.{{sfn|St. John|2012|p=136}} Gadafi admiroi ndryshimet politike të zbatuara në [[Egjipti|Republikën Arabe të Egjiptit]] nën heroin e tij, presidentin [[Gamal Abdel Nasser]]. Naseri argumentoi për [[Nacionalizmi arab|nacionalizmin arab]]; refuzimi i [[kolonializmi]]t perëndimor, [[neo-kolonializmi]]t dhe [[sionizmi]]t; dhe një tranzicion nga ]]kapitalizmi]] në [[Socializmi|socializëm]].{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=40|2a1=Vandewalle|2y=2008b|2p=10|3a1=Kawczynski|3y=2011|3pp=11–12|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Gadafi u ndikua nga libri i Naserit, ''Filozofia e Revolucionit'', i cili përshkruante se si të fillonte një grusht shteti.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=40|2a1=Simons|2y=1996|2p=171}} Një nga mësuesit egjiptianë të Gadafit, Mahmud Efay, thuhet se ishte dashamirës ndaj ideve politike të të rinjve dhe e këshilloi atë se një revolucion i suksesshëm do të kishte nevojë për mbështetjen e ushtrisë.{{sfn|Simons|1996|p=171}} Gadafi organizoi demonstrata dhe shpërndau postera duke kritikuar monarkinë.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=42–43|2a1=Kawczynski|2y=2011|2pp=11–12|3a1=St. John|3y=2012|3p=136}} Në tetor 1961, ai drejtoi një demonstratë që protestonte kundër shkëputjes së Sirisë nga RBA dhe mblodhi fonde për t'i dërguar kabllot mbështetëse Naserit. Njëzet studentë u arrestuan si pasojë e trazirave. Gadafi dhe shokët e tij thyen gjithashtu xhamat e një hoteli lokal që akuzohej se shërbente alkool. Për të ndëshkuar Gadafin, autoritetet e dëbuan atë dhe familjen e tij nga Sabha.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2pp=42–43|3a1=Simons|3y=1996|3pp=171–172|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=11|5a1=St. John|5y=2012|5p=136}} Gaddafi u zhvendos në [[Misrata]], ku ndoqi shkollën e mesme Misrata.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=44|3a1=Simons|3y=1996|3p=172|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=11|5a1=St. John|5y=2012|5p=137}} Duke ruajtur interesin e tij për aktivizmin nacionalist arab, ai refuzoi t'i bashkohej ndonjë prej partive politike të ndaluara aktive në qytet - duke përfshirë [[Lëvizja Nacionaliste Arabe|Lëvizjen Nacionaliste Arabe]], [[Partia Socialiste Arabe Ba'ath|Partinë Socialiste Arabe Ba'ath]] dhe [[Vëllazëria Myslimane|Vëllazërinë Myslimane]] - duke pretenduar se ai refuzonte fraksionizmin.{{sfn|St. John|2012|p=137}} Ai lexoi me pasion temat e Naserit dhe [[Revolucioni francez|Revolucionit Francez]] të vitit 1789, si dhe veprat e teoricienit politik sirian [[Michel Aflaq]] dhe biografitë e [[Abraham Lincoln]], [[Sun Yat-sen]], dhe [[Mustafa Kemal Atatürk]].{{sfn|St. John|2012|p=137}} == Republika Arabe e Libisë == == Xhamaharia e Madhe Arabe Popullore Socialiste e Libisë == == Lufta civile në Libi == == Jeta personale == == Jeta publike == [[Skeda:13th anniversary of the Revolution.jpg|parapamje|13-vjetori i Revolucionit të 1 Shtatorit në pullën postare, Libia 1982]] Sipas Vandewalle, Gaddafi "dominoi jetën politike [të Libisë]" gjatë periudhës së tij në pushtet.{{sfn|Vandewalle|2006|p=5}} Sociologu Raymond A. Hinnebusch e përshkroi libianin si "ndoshta rastin më shembullor bashkëkohor të politikës së lidershipit karizmatik", duke shfaqur të gjitha tiparet e autoritetit karizmatik të përshkruara nga sociologu [[Max Weber]].{{sfn|Hinnebusch|1984|p=59}} Sipas Hinnebusch, themelet e "autoritetit personal karizmatik" të Gadafit në Libi buruan nga bekimi që ai kishte marrë nga Naseri, shoqëruar me "arritjet nacionaliste" të tilla si dëbimi i bazave të huaja ushtarake, nxjerrja e çmimeve më të larta për naftën libiane dhe mbështetje e zëshme për kauzat palestineze dhe të tjera anti-imperialiste.{{sfn|Hinnebusch|1984|p=62}} Një [[Kulti i individit|kult i personalitetit]] kushtuar Gadafit ekzistonte në Libi gjatë pjesës më të madhe të sundimit të tij.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=283|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=20}} Biografi i tij Alison Pargeter vuri në dukje se "ai mbushi çdo hapësirë, duke formuar të gjithë vendin rreth vetes."{{sfn|Pargeter|2012|p=2}} Përshkrimet e fytyrës së tij mund të gjendeshin në të gjithë vendin, duke përfshirë pullat postare, orët dhe çantat e shkollës.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=20}} Citimet nga ''Libri i Gjelbër'' u shfaqën në një larmi vendesh, nga muret e rrugëve te aeroportet dhe stilolapsat, dhe u vendosën në muzikë pop për publikim.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=20}} Në mënyrë private, Gadafi shpesh ankohej se nuk i pëlqente ky kult i personalitetit që e rrethonte, por se e toleronte sepse populli i Libisë e adhuronin.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=20}} Kulti i shërbeu një qëllimi politik, me Gadafin që ndihmoi në sigurimin e një identiteti qendror për shtetin libian.{{sfn|Bearman|1986|p=284}} Disa biografë dhe vëzhgues e karakterizuan Gadafin si [[Popullizmi|popullist]].{{sfnm|1a1=Hinnebusch|1y=1984|1p=61|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=20}} Atij i pëlqente të merrte pjesë në sesione të gjata publike ku njerëzit ftoheshin ta pyesnin; këto shpesh transmetoheshin në televizion.{{sfn|First|1974|pp=22–23}} Në të gjithë Libinë, turma mbështetësish mbërrinin në ngjarjet publike ku ai shfaqej. Të përshkruara si "demonstrata spontane" nga qeveria, ka raste të regjistruara të grupeve që detyrohen ose paguhen për të marrë pjesë.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=16}} Ai zakonisht vonohej në ngjarje publike dhe ndonjëherë nuk arrinte.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=17}} Edhe pse Bianco mendonte se kishte një "dhuratë për oratorinë",{{Sfn|Bianco|1975|p=7}} ai u konsiderua një orator i varfër nga Blundy dhe Lycett.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=18}} Biografi [[Daniel Kawczynski]] vuri në dukje se Gaddafi ishte i famshëm për fjalimet e tij "të gjata, endacake",{{sfn|Kawczynski|2011|p=191}} të cilat zakonisht përfshinin kritikimin e Izraelit dhe SHBA-së.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=17}} Gazetari [[Ruth First]] i përshkroi fjalimet e tij si "një rrjedhë e pashtershme; didaktike, herë pas here jokoherente; e mbushur me rrëmbime mendimesh gjysmë të formuara; këshilla; besime; disa arsye të shëndosha dhe po aq paragjykime".{{sfn|First|1974|p=23}} == Trashëgimia == == Shiko dhe == * [[Xhamaharia Libiane]] * [[Teoria e Tretë Universale]] * [[Libri i Gjelbërt]] == Referime == {{Reflist|30em}} === Bibliografia === {{Refbegin|30em}} *{{cite book|last=Bearman|first=Jonathan|title=Qadhafi's Libya|url=https://archive.org/details/qadhafislibya0000bear|publisher=Zed Books|location=London|year=1986|isbn=978-0-86232-434-6}} *{{cite book|title=Gadafi: Voice from the Desert|last=Bianco|first=Mirella|publisher=Longman|location=London|translator-last=Lyle|translator-first=Margaret|isbn=978-0-582-78062-0|year=1975}} *{{cite book|title=Qaddafi and the Libyan Revolution|first1=David|last1=Blundy|author1-link=David Blundy|first2=Andrew|last2=Lycett|author2-link=Andrew Lycett|publisher=Little Brown & Co|location=Boston|isbn=978-0-316-10042-7|year=1987|url=https://archive.org/details/qaddafilibyanre00blun|url-access=limited}} *{{cite journal|last=Boyd-Judson|first=Lyn|year=2005|title=Strategic Moral Diplomacy: Mandela, Qaddafi, and the Lockerbie Negotiations|journal=Foreign Policy Analysis|volume=1|pages=73–97|doi=10.1111/j.1743-8594.2005.00004.x|doi-access=free}} *{{cite journal|last=Castro|first=Jose Esteban|title=Gaddafi and Latin America|journal=Soc|year=2011|volume=48|issue=4|pages=307–311|doi=10.1007/s12115-011-9442-7|doi-access=free}} *{{cite book|last=Cojean|first=Annick|title=Gaddafi's Harem: The Story of a Young Woman and the Abuses of Power in Libya|url=https://archive.org/details/gaddafisharem0000coje|year=2013|location=New York|publisher=Grove Press|isbn=978-1-611-85610-1}} * {{cite journal|last=Davis|first=J.|title=Qaddafi's Theory and Practice of Non-Representative Government|journal=Government and Opposition|volume=17|issue=1|year=1982|pages=61–79|doi=10.1111/j.1477-7053.1982.tb00679.x|jstor=44483404|s2cid=144831599}} * {{cite journal|last=El-Khawas|first=Mohamed|title=The New Society in Qaddafi's Libya: Can It Endure?|url=https://archive.org/details/sim_africa-today_1984_31_3/page/17|journal=Africa Today|volume=31|issue=3|year=1984|pages=17–44|jstor=4186243}} * {{cite book|last=First|first=Ruth|title=Libya: The Elusive Revolution|year=1974|publisher=Penguin|location=Harmondsworth|isbn=978-0-14-041040-2}} * {{cite book|last=Gardell|first=Matthias|title=Gods of the Blood: The Pagan Revival and White Separatism|url=https://archive.org/details/godsofbloodpagan0000gard|year=2003|publisher=Duke University Press|location=Durham and London|isbn=978-0822330714}} *{{cite journal|title=The Marxist Origins of Qadhafi's Economic Thought|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-modern-african-studies_1982-09_20_3/page/361|journal=The Journal of Modern African Studies|last=Hajjar|first=Sami G.|year=1982|volume=20|issue=3|pages=361–375|jstor=160522|doi=10.1017/s0022278x00056871|s2cid=154903399}} *{{cite book|title=Libya: Qadhafi's Revolution and the Modern State|first=Lillian Craig|last=Harris|publisher=Westview Press|location=Boulder, Colorado|isbn=978-0-8133-0075-7|year=1986|url=https://archive.org/details/libyaqadhafisrev0000harr|url-access=limited}} * {{cite journal|first=Jeff|last=Haynes|year=1990|title=Libyan Involvement in West Africa: Qadhaffi's 'Revolutionary' Foreign Policy|journal=Paradigms|volume=4|issue=1|pages=58–73|doi=10.1080/13600829008442987}} *{{cite journal|first=Raymond A.|last=Hinnebusch|year=1984|title=Charisma, Revolution, and State Formation: Qaddafi and Libya|journal=Third World Quarterly|volume=6|issue=1|pages=59–73|doi=10.1080/01436598408419755}} *{{cite book|title=Death of a Dictator: Bloody Vengeance in Sirte|author=Human Rights Watch|author-link=Human Rights Watch|year=2012|publisher=Human Rights Watch|url=https://www.hrw.org/reports/2012/10/16/death-dictator-0|isbn=978-1-56432-952-3|access-date=4 dhjetor 2016|archive-date=3 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150503103538/http://www.hrw.org/reports/2012/10/16/death-dictator-0|url-status=live}} *{{cite journal|last=Kamel|first=Amir M.|year=2016|title=Trade and Peace: The EU and Gaddafi's Final Decade|journal=International Affairs|volume=92|issue=3|pages=683–702|doi=10.1111/1468-2346.12602|s2cid=156529941|url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/52080164/AMK_Trade_and_Peace.pdf|access-date=27 gusht 2019|archive-date=27 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190827043438/https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/52080164/AMK_Trade_and_Peace.pdf|url-status=live}} * {{cite journal|last1=Karniel|first1=Yuval|first2=Amit|last2=Lavie-Dinur|first3=Tal|last3=Azran|title=Broadcast Coverage of Gaddafi's Final Hours in Images and Headlines: A Brutal Lynch or the Desired Death of a Terrorist?|journal=The International Communication Gazette|year=2015|volume=77|issue=2|pages=171–188|doi=10.1177/1748048514562686|s2cid=144642774}} *{{cite book|last=Kawczynski|first=Daniel|author-link=Daniel Kawczynski|title=Seeking Gaddafi: Libya, the West and the Arab Spring|title-link=Seeking Gaddafi|publisher=Biteback|location=London|year=2011|isbn=978-1-84954-148-0}} *{{cite book|last=Martin|first=Guy|year=2002|title=Africa in World Politics: A Pan-African Perspective|url=https://archive.org/details/africainworldpol0000mart|location=Trenton, NJ|publisher=Africa World Press|isbn=978-0-865-43858-3}} *{{cite book|last=Pargeter|first=Alice|title=Libya: The Rise and Fall of Qaddafi|url=https://archive.org/details/libyarisefallofq0000parg|publisher=Yale University Press|location=New Haven|year=2012|isbn=978-0-300-13932-7}} *{{cite book|last=Ronen|first=Yehudit|chapter=Libya|editor1-last=Shaked|editor1-first=Haim|editor2-last=Dishon|editor2-first=Daniel|title=Middle East Contemporary Survey. Volume VIII: 1983–84|location=Tel Aviv|publisher=Moshe Dayan Center for Middle Eastern and African Studies|isbn=978-965-224-006-4|year=1986|pages=578–603}} *{{cite journal|first=Maano|last=Ramutsindela|year=2009|title=Gaddafi, Continentalism and Sovereignty in Africa|journal=South African Geographical Journal|volume=91|issue=1|pages=1–3|doi=10.1080/03736245.2009.9725324|bibcode=2009SAfGJ..91....1R|s2cid=153609561}} *{{cite journal|last1=Sacerdoti|first1=Giorgio|first2=Pia|last2=Acconci|title=The Security Council's Asset Freeze against Gaddafi's Libya and its Implementation in Libya|journal=The Italian Yearbook of International Law Online|year=2011|volume=21|issue=1|pages=61–84|doi=10.1163/22116133-90000210}} *{{cite book|last=Simons|first=Geoff|author-link=Geoff Simons|title=Libya: The Struggle for Survival|publisher=Macmillan|edition=second|location=Houndmills and London|year=1996|isbn=978-0-23038-011-0}} *{{cite book|last=Simons|first=Geoff|author-link=Geoff Simons|title=Libya and the West: From Independence to Lockerbie|publisher=Centre for Libyan Studies|location=Oxford|year=2003|isbn=978-1-86064-988-2|url=https://archive.org/details/libyawestfromind00simo|url-access=limited}} *{{cite journal|last=St. John|first=Ronald Bruce|author-link=Ronald Bruce St. John|title=The Ideology of Muammar al-Qadhdhafi: Theory and Practice|url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-middle-east-studies_1983-11_15_4/page/471|journal=International Journal of Middle East Studies|volume=15|number=4|year=1983|pages=471–490|jstor=163557|doi=10.1017/S0020743800051394|s2cid=145692912}} *{{cite book|last=St. John|first=Ronald Bruce|title=Qaddafi's World Design: Libyan Foreign Policy, 1969–1987|url=https://archive.org/details/qaddafisworlddes0000stjo|location=London|publisher=Saqi Books|year=1987|isbn=978-0-86356-161-0}} *{{cite journal|last=St. John|first=Ronald Bruce|title=Redefining the Libyan Revolution: The Changing Ideology of Muammar al-Qaddafi|journal=The Journal of North African Studies|year=2008|volume=13|number=1|pages=91–106|doi=10.1080/13629380701742819|s2cid=219626768}} *{{cite book|last=St. John|first=Ronald Bruce|title=Libya: From Colony to Revolution|url=https://archive.org/details/libyafromcolonyt0000stjo_v9k5|edition=rev.|publisher=Oneworld|location=Oxford|year=2012|isbn=978-1-85168-919-4}} * {{cite book|last=Sykes|first=Alan|title=The Radical Right in Britain: Social Imperialism to the BNP|url=https://archive.org/details/radicalrightinbr0000syke|year=2005|publisher=Palgrave Macmillan|location=Basingstoke and New York|isbn=978-0333599242}} *{{cite journal|last=Tandon|first=Yash|year=2011|title=Whose Dictator Is Qaddafi? The Empire and Its Neo-Colonies|journal=[[Insight on Africa]]|volume=3|issue=1|pages=1–21|doi=10.1177/0975087814411129|s2cid=155823080}} *{{cite book|last=Vandewalle|first=Dirk|title=A History of Modern Libya|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2006|isbn=978-0-521-61554-9|url-access=registration|url=https://archive.org/details/historyofmodernl0000vand}} *{{cite book|last=Vandewalle|first=Dirk|chapter=Libya in the New Millennium|date=2008|editor-last=Vandewalle|editor-first=Dirk|title=Libya Since 1969: Qadhafi's Revolution Revisited|location=Basingstoke, England|publisher=Palgrave Macmillan|pages=215–237|doi=10.1007/978-0-230-61386-7_10|isbn=978-0-230-33750-3}} *{{cite book|last=Vandewalle|first=Dirk|chapter=Libya's Revolution in Perspective 1969–2000|date=2008|editor-last=Vandewalle|editor-first=Dirk|title=Libya Since 1969: Qadhafi's Revolution Revisited|location=Basingstoke, England|publisher=Palgrave Macmillan|pages=9–53|doi=10.1007/978-0-230-61386-7_2|isbn=978-0-230-33750-3}} *{{cite journal|last=Zoubir|first=Yahia H.|year=2009|title=Libya and Europe: Economic Realism at the Rescue of the Qaddafi Authoritarian Regime|journal=Journal of Contemporary European Studies|volume=17|issue=3|pages=401–415|doi=10.1080/14782800903339354|s2cid=153625134}} {{refend}} == Lexim më tutje == *{{Cite book|title=Libyan Sandstorm|first=John K.|last=Cooley|author-link=John K. Cooley|publisher=Sidgwick & Jackson|location=London|language=en|isbn=978-0-283-98944-5|year=1983}} *{{cite book|title=Qaddafi, Terrorism, and the Origins of the U.S. Attack on Libya|first=Brian Lee|last=Davis|publisher=Praeger|location=New York|language=en|isbn=0-275-93302-4|year=1990|url=https://archive.org/details/qaddafiterrorism00davi|url-access=limited}} *{{cite book|title=Qaddafi: His Ideology in Theory and Practice|url=https://archive.org/details/qaddafihisideolo0000elkh|first=Mohamad A.|last=El-Khawas|publisher=Amana|language=en|isbn=978-0-915597-24-6|year=1986}} * {{cite book|last=Forte|first=Maximilian|title=Slouching Towards Sirte: NATO's War on Libya and Africa|url=https://archive.org/details/slouchingtowards0000fort|year=2012|publisher=Baraka Books|language=en|isbn=978-1926824529}} *{{cite book|title=Sandstorm: Libya in the Time of Revolution|url=https://archive.org/details/sandstormlibyain0000hils|first=Lindsey|last=Hilsum|author-link=Lindsey Hilsum|publisher=Faber and Faber|location=London|year=2012|language=en|isbn=978-0-571-28803-8}} *{{cite book|title=Qaddafi: The Man and His Policies|url=https://archive.org/details/qaddafimanhispol0000mont|first1=Janice|last1=Monti-Belkaoui|first2=Ahmed|last2=Monti-Belkaoui|publisher=Avebury|language=en|isbn=978-1-85972-385-2|year=1996}} == Lidhje të jashtme == * {{YouTube|S6JaxKsK8Q0|2009 UN Security council speech from Al jazeera (English)}} <br/> {{Muamer el Gadafi}} [[Kategoria:Muamer el Gadafi| ]] [[Kategoria:Lindje 1942]] [[Kategoria:Vdekje 2011]] [[Kategoria:Krerë të shtetit të Libisë]] [[Kategoria:Kolonelë libianë]] [[Kategoria:Revolucionarë libianë]] [[Kategoria:Libianë]] [[Kategoria:Myslimanë suni libianë]] 1npbw0bb3zfhuokfcdyxrh7axi43t43 2985665 2985664 2026-05-30T16:45:43Z أوس 184754 /* Jeta e hershme */ 2985665 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Muamer el Gadafi <br/> <small>معمر محمد أبو منيار القذافي</small> | image = Muammar al-Gaddafi at the AU summit.jpg | image_size = 200px | office = [[Xhamahiria Libiane|Udhëheqësi Vëllazëror i Xhamahirisë Libiane]] | term_start = 1 shtator 1969 | term_end = 23 gusht 2011 | predecessor = ''Pozita u themelua'' | successor = ''Pozita u themelua'' | office1 = [[Kryetari i Këshillit të Komandës Revolucionare të Libisë]] | predecessor1 = [[Idrisi i Libisë|Idris I]] (si Mbreti i Libisë) | primeminister1 = {{Collapsible list|title={{nobold|''Shiko listën''}} |[[Mahmud Suleiman Maghribi]] |[[Abdessalam Jalloud]] |[[Abdul Ati al-Obeidi]] }} | successor1 = ''Vetë ai'' (si Sekretar i Përgjithshëm i GPC) | office2 = [[Kryetari i Unionit Afrikan|Kryetari i 7-të i Unionit Afrikan]] | term_start2 = 2 shkurt 2009 | term_end2 = 31 janar 2010 | predecessor2 = [[Jakaya Kikwete]] | successor2 = [[Bingu wa Mutharika]] | birth_date = <!-- His birth date does not appear to have been published in reliable sources. Please discuss on talk page. -->{{Circa|7 qershor 1942}} | birth_place = [[Kasr Ebu Hadi]], [[Libia|Libi]] | death_date = 20 tetor 2011 (68-69 vjet) | death_place = [[Sirtë]], [[Libia|Libi]] | nationality = Libian | resting_place = Në një vend të panjohur në [[Shketëtira Libiane|Shkretëtirën Libiane]] | party = {{ubl|[[Unioni Socialist Arab Libian|Bashkimi Socialist Arab]] (1971–1977)|[[Politikan i pavarur|I pavarur]] (1977–2011)}} | spouse = {{Ubl|Fatiha al-Nuri (m. 1969; div. 1970)|[[Safia Farkash]] (m. 1970)}} | children = 10 {{Collapsible list|title=Sons {{nobold|(8)}} |[[Muhamed Gadafi|Muhamed]] |[[Saif al-Islam Gaddafi|Saif al-Islam]] |[[Al-Saadi Gaddafi|Al-Saadi]] |[[Mutassim Gaddafi|Mutassim]] (ka vdekur) |[[Hannibal Gaddafi|Hannibal]] |[[Saif al-Arab Gaddafi|Saif al-Arab]] (ka vdekur) |[[Khamis Gaddafi|Khamis]] (ka vdekur)(e diskutueshme) |Milad (adopted) }} {{Collapsible list|title=Daughters {{nobold|(2)}} |[[Ayesha Gaddafi|Ayesha]] |[[Hana Gaddafi|Hana]] (adopted) }} | alma_mater = {{Plain list| * [[Universiteti i Libisë]] * [[Universiteti Akademik Ushtarak Benghazi|Akademia Ushtarake Mbretërore, Benghazi]] }} | death_cause = [[Vrasja e Muamar Gadafit|Plagosje me armë zjarri]] | allegiance = {{Plain list| * [[Skeda:Flag of Libya (1951–1969).svg|23px]] [[Mbretëria e Libisë]] (1961–1969) * [[Skeda:Flag of Libya (1969–1972).svg|23px]] [[Republika Arabe e Libisë]] (1969–1977) * [[Skeda:Flag of Libya (1977–2011).svg|23px]] [[Xhamahirija Arabe e Libisë]] (1977–2011) }} | branch = [[Ushtria Libiane (1951–2011)|Ushtria Libiane]] | serviceyears = 1961–2011 | rank = Kolonel | commands = [[Forcat e Armatosura të Xhamahirisë Arabe Libiane|Forcat e Armatosura Libiane]] | battles = {{Plain list| * [[Lufta e Jom Kipurit]] * [[Lufta e Ftohtë Arabe]] * [[Lufta Egjipto-Libiane]] * [[Konflikti Çadi-Libian]] ** [[Lufta e Toyota]] * [[Lufta Ugandë-Tanzani]] * [[Lufta e Parë Civile Liberiane]] * [[Lufta e Parë Civile Libiane]] * [[Ndërhyrja ushtarake në Libi 2011]] }} | signature = Muammar_al-Gaddafi_Signature.svg }} '''Muamer el Gadafi''' ({{circa|1942}} – 20 tetor 2011, [[Gjuha arabe|arab]]. معمر محمد أبو منيار القذافي ''Muamer Muhamed Ebu Minjar el-Gadafi''), i njohur si '''Kolonel Gadafi''', ishte revolucionar dhe politikan [[Libianët|libian]], i cili qeverisi [[Libia|Libinë]] në vitet 1969–2011. Duke marrë pushtet në një grusht shteti, ai udhëhoqi si Kryesuesi Revolucionar i [[Libia|Republikës Arabe Libiane]] në vitet 1969–1977 dhe më pas si Udhëheqësi Vëllazëror i [[Xhamaharia Libiane|Xhamaharisë së Madhe Arabe Popullore Socialiste të Libisë]] nga viti 1977 deri në vitin 2011, kur u rrëzua gjatë Luftës civile në Libi. Fillimish zhvilloi variantin e vet të [[Nacionalizmi arab|nacionalizmit arab]] dhe socializmit arab, i njohur si [[Teoria e Tretë Universale]], ndërsa më vonë përqafoi [[pan-afrikanizmi]]n dhe shërbeu si Kryetari i [[Unioni Afrikan|Unionit Afrikan]] në vitet 2009–2010. I biri i një bariut të varfër beduin, Gadafi u përfshi në politikë ndërsa ishte në shkollë në Saba, pastaj u regjistrua në Akademinë Ushtarake Mbretërore në [[Bengazi]]. Themeloi një celulë revolucionare brenda ushtrisë, me të cilën arriti në vitin 1969 të marrë pushtetin nga [[monarkia]] e Mbretit Idris në një grusht shteti, ku nuk u derdh gjak. Duke u bërë Kryetari i Këshillit komandues revolucionar, Gadafi heqi monarkinë dhe shpalli Republikën. Në vitin 1977, ai shpërbëu Republikën dhe krijoi [[Xhamahiria|''Xhamahirinë'']]'','' një "shtet i masave". Duke adoptuar zyrtarisht një rol simbolik në qeverisje, ai kishte fuqi si komandant i përgjithshëm i ushtrisë dhe kreu i Komiteteve revolucionare, përgjegjës për policimin dhe shtypjen e kundërshtarëve. Duke refuzuar mendimet e tij të mëparshme ideologjike, nga viti 1999 Gadafi inkurajoi privatizimet ekonomike dhe u afrua me vendet perëndimore, edhe përkrahu pan-afrikanizmin dhe duke ndihmuar në krijimin e [[Bashkimi Afrikan]]. Në mes të Pranverës arabe, në vitin 2011 shpërtheu një kryengritje kundër Gadafit e udhëhequr nga Këshilli Kombëtar i Përkohshëm, që rezultoi në një luftë civile. NATO-ja ndërhyri ushtarakisht në anën e Këshillit, duke sjellë rënien e qeverisë së Gadafit. I tërhequr në [[Sirtë]], Gadafi u kap dhe u vra nga militantët e Këshillit Kombëtar të Përkohshëm. Gadafi ishte një figurë botërore kontroverse. Përkrahësit e tij vlerësuan qëndrimin e tij anti-imperialist dhe përkrahjen e tij për [[panafrikanizmi]]n dhe [[panarabizmi]]n, dhe ai u dekorua me mirënjohje të ndryshme. Anasjelltas, ai u dënua ndërkombëtarisht si një [[Diktatori|diktator]] dhe [[Autokracia|autokrat]], administrata autoritare e të cilit shkeli të drejtat e njeriut të [[Libianët|qytetarëve të Libisë]], dhe si mbështetës i lëvizjeve irredentiste, luftave fisnore dhe [[terrorizmi]]t në shumë vende të tjera. == Jeta e hershme == === Fëmijëria: 1940-1950 === Muamar Muhamed Ebu Minjar el-Gadafi<ref name="iccwarrant">{{cite web|title=The Prosecutor v. Muammar Mohammed Abu Minyar Gaddafi, Saif al-Islam al-Gaddafi and Abdullah al-Senussi|url=http://www.icc-cpi.int/en_menus/icc/situations%20and%20cases/situations/icc0111/related%20cases/icc01110111/Pages/icc01110111.aspx|work=ICC-01/11-01/11|publisher=International Criminal Court|language=en|access-date=5 dhjetor 2013|date=11 nëntor 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113152832/https://www.icc-cpi.int/libya/gaddafi?ln=en|archive-date=13 nëntor 2016}}</ref> lindi pranë Kasr Ebu Hadi, një zonë rurale jashtë qytetit të Sirte në shkretëtirat e [[Tripolica|Tripolitanisë]], në Libinë perëndimore italiane.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=33|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} Gaddafi ishte djali i vetëm i prindërve të tij dhe më i vogli nga katër vëllezërit e motrat. Familja e tij vinte nga një fis i vogël, relativisht pa ndikim i quajtur Qadhadhfa,{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=33|3a1=Simons|3y=1996|3p=170|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=9}} të cilët ishin arabë në trashëgimi. Nëna e tij quhej Aisha bin Niran (vdiq më 1978), dhe babai i tij, Muhamed Abdul Salam bin Hamed bin Muhamed , njihej si Ebu Meniar (vdiq më 1985); ky i fundit fitonte një jetesë të pakët si bari i dhive dhe deveve.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=33|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=9}} Ashtu si fiset e tjera nomade beduine bashkëkohore, familja ishte analfabete dhe nuk mbante asnjë shënim lindjeje.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=35|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} Shumë biografë e kanë përdorur 7 qershorin; megjithatë, ditëlindja e tij nuk dihet me siguri dhe burimet e kanë vendosur atë në vitin 1942 ose në pranverën e vitit 1943,{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=35|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} edhe pse biografët e tij [[David Blundy]] dhe [[Andrew Lycett]] vunë në dukje se mund të kishte qenë para vitit 1940.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=35}} Djali i vetëm i mbijetuar i prindërve të tij, ai kishte tre motra më të mëdha.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=35|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} Edukimi i Gadafit në kulturën beduine ndikoi në shijet e tij personale për pjesën tjetër të jetës; ai preferonte shkretëtirën mbi qytetin dhe tërhiqej atje për të medituar.{{sfnm|1a1=Kawczynski|1y=2011|1p=9|2a1=St. John|2y=2012|2p=135}} Që në fëmijëri, Gadafi ishte i vetëdijshëm për përfshirjen e fuqive koloniale evropiane në Libi; kombi i tij [[Libia italiane|u pushtua nga Italia]], dhe gjatë [[Fushata e Afrikës Veriore|Fushatës së Afrikës Veriore]] të [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], ai dëshmoi një konflikt midis forcave italiane dhe britanike.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=35–37|2a1=St. John|2y=2012|2p=135}} Sipas pretendimeve të mëvonshme, gjyshi nga babai i Gadafit, Abdessalam Bouminyar, u vra nga ushtria italiane gjatë [[Lufta italo-turke|pushtimit italian të vitit 1911]].{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1p=4|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=37|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=4}} Në fund të Luftës së Dytë Botërore në vitin 1945, Libia u pushtua nga forcat britanike dhe franceze. Britania dhe Franca konsideruan ndarjen e kombit midis perandorive të tyre, por [[Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara|Asambleja e Përgjithshme]] e Kombeve të Bashkuara (OKB) vendosi që vendit t'i jepej pavarësia politike,{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=38–39|2a1=Kawczynski|2y=2011|2pp=7–9, 14|3a1=St. John|3y=2012|3p=108}} dhe në vitin 1951 krijuan [[Mbretëria e Bashkuar e Libisë|Mbretërinë e Bashkuar të Libisë]], një shtet federal nën udhëheqja e një monarku properëndimor, [[Idrisi i Libisë|Idris]], i cili ndaloi partitë politike dhe centralizoi pushtetin në duart e tij.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=38–39|2a1=Kawczynski|2y=2011|2pp=7–9, 14|3a1=St. John|3y=2012|3p=108}} === Edukimi dhe aktivizmi politik: 1950–1963 === Edukimi më i hershëm i Gadafit ishte i një natyre fetare, i dhënë nga një mësues vendas islamik.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1p=5|2a1=St. John|2y=2012|2pp=135–136}} Më pas, duke u zhvendosur në Sirte aty pranë për të ndjekur shkollën fillore, ai përparoi në gjashtë klasa në katër vjet.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1pp=5–6, 8–9|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=39|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=10|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Arsimi në Libi nuk ishte falas, por babai i tij mendonte se do të përfitonte shumë djali i tij, pavarësisht nga tendosja financiare. Gjatë javës Gadafi flinte në një xhami dhe vetëm gjatë fundjavave dhe festave ecte 20 milje (32 km) për të vizituar prindërit e tij. Edhe pse babai i Gadafit nuk ishte i arsimuar, ai bëri sakrifica të mëdha për ta dërguar djalin e tij në shkollë.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1pp=5–6, 8–9|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=39|3a1=Simons|3y=1996|3p=170|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=10|5a1=St. John|5y=2012|5p=136}} Si një beduin i varfër, ai u përball me ngacmimin dhe diskriminimin nga shokët e tij të klasës që banonin në qytet. Megjithatë, ai kishte shumë mësues egjiptianë që e informuan për ngjarjet dramatike që ndodhnin në atdheun e tyre.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1pp=5–6, 8–9|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=39|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=10|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Nga Sirte, ai dhe familja e tij u shpërngulën në qytetin tregtar të [[Sabha, Libi|Sabha]] në [[Fezzan]], Libinë jug-qendrore, ku babai i tij punoi si kujdestar për një udhëheqës fisnor, ndërsa Muamar ndoqi shkollën e mesme, diçka që asnjëri prej prindërve nuk e kishte bërë.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=39|2a1=Simons|2y=1996|2pp=170–171|3a1=Kawczynski|3y=2011|3pp=10–11|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Gadafi ishte popullor në këtë shkollë; disa miq të bërë atje morën punë të rëndësishme në administratën e tij të mëvonshme, veçanërisht shoku i tij më i mirë, [[Abdessalam Jalloud|Abdul Salam Jalloud]].{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2pp=39–40|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=11}} [[Skeda:Nasser portrait2.jpg|parapamje|majtas|150px|Presidenti egjiptian [[Gamal Abdel Naser]] ishte heroi politik i Gadafit.]] Shumë mësues në Sabha ishin egjiptianë dhe për herë të parë, Gadafi kishte hyrje në gazetat pan-arabe dhe transmetimet radiofonike, veçanërisht ''[[Zëri i Arabëve]]'' me bazë në [[Kajro]].{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=40|3a1=Kawczynski|3y=2011|3pp=11–12|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Duke u rritur, Gadafi ishte dëshmitar i ngjarjeve të rëndësishme që tronditën [[Bota arabe|botën arabe]], duke përfshirë [[Lufta Arabo-Izraelite 1948|Luftën Arabo-Izraelite të vitit 1948]], [[Revolucioni egjiptian i vitit 1952|Revolucionin Egjiptian të vitit 1952]], [[Kriza e Suezit|Krizën e Suezit]] të vitit 1956 dhe ekzistencën jetëshkurtër të [[Republika e Bashkuar Arabe|Republikës së Bashkuar Arabe]] (RBA) midis vitit 1958 dhe 1961.{{sfn|St. John|2012|p=136}} Gadafi admiroi ndryshimet politike të zbatuara në [[Egjipti|Republikën Arabe të Egjiptit]] nën heroin e tij, presidentin [[Gamal Abdel Nasser]]. Naseri argumentoi për [[Nacionalizmi arab|nacionalizmin arab]]; refuzimi i [[kolonializmi]]t perëndimor, [[neo-kolonializmi]]t dhe [[sionizmi]]t; dhe një tranzicion nga ]]kapitalizmi]] në [[Socializmi|socializëm]].{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=40|2a1=Vandewalle|2y=2008b|2p=10|3a1=Kawczynski|3y=2011|3pp=11–12|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Gadafi u ndikua nga libri i Naserit, ''Filozofia e Revolucionit'', i cili përshkruante se si të fillonte një grusht shteti.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=40|2a1=Simons|2y=1996|2p=171}} Një nga mësuesit egjiptianë të Gadafit, Mahmud Efay, thuhet se ishte dashamirës ndaj ideve politike të të rinjve dhe e këshilloi atë se një revolucion i suksesshëm do të kishte nevojë për mbështetjen e ushtrisë.{{sfn|Simons|1996|p=171}} Gadafi organizoi demonstrata dhe shpërndau postera duke kritikuar monarkinë.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=42–43|2a1=Kawczynski|2y=2011|2pp=11–12|3a1=St. John|3y=2012|3p=136}} Në tetor 1961, ai drejtoi një demonstratë që protestonte kundër shkëputjes së Sirisë nga RBA dhe mblodhi fonde për t'i dërguar kabllot mbështetëse Naserit. Njëzet studentë u arrestuan si pasojë e trazirave. Gadafi dhe shokët e tij thyen gjithashtu xhamat e një hoteli lokal që akuzohej se shërbente alkool. Për të ndëshkuar Gadafin, autoritetet e dëbuan atë dhe familjen e tij nga Sabha.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2pp=42–43|3a1=Simons|3y=1996|3pp=171–172|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=11|5a1=St. John|5y=2012|5p=136}} Gaddafi u zhvendos në [[Misrata]], ku ndoqi shkollën e mesme Misrata.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=44|3a1=Simons|3y=1996|3p=172|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=11|5a1=St. John|5y=2012|5p=137}} Duke ruajtur interesin e tij për aktivizmin nacionalist arab, ai refuzoi t'i bashkohej ndonjë prej partive politike të ndaluara aktive në qytet - duke përfshirë [[Lëvizja Nacionaliste Arabe|Lëvizjen Nacionaliste Arabe]], [[Partia Socialiste Arabe Ba'ath|Partinë Socialiste Arabe Ba'ath]] dhe [[Vëllazëria Myslimane|Vëllazërinë Myslimane]] - duke pretenduar se ai refuzonte fraksionizmin.{{sfn|St. John|2012|p=137}} Ai lexoi me pasion temat e Naserit dhe [[Revolucioni francez|Revolucionit Francez]] të vitit 1789, si dhe veprat e teoricienit politik sirian [[Michel Aflaq]] dhe biografitë e [[Abraham Lincoln]], [[Sun Yat-sen]], dhe [[Mustafa Kemal Atatürk]].{{sfn|St. John|2012|p=137}} == Republika Arabe e Libisë == == Xhamaharia e Madhe Arabe Popullore Socialiste e Libisë == == Lufta civile në Libi == == Jeta personale == == Jeta publike == [[Skeda:13th anniversary of the Revolution.jpg|parapamje|13-vjetori i Revolucionit të 1 Shtatorit në pullën postare, Libia 1982]] Sipas Vandewalle, Gaddafi "dominoi jetën politike [të Libisë]" gjatë periudhës së tij në pushtet.{{sfn|Vandewalle|2006|p=5}} Sociologu Raymond A. Hinnebusch e përshkroi libianin si "ndoshta rastin më shembullor bashkëkohor të politikës së lidershipit karizmatik", duke shfaqur të gjitha tiparet e autoritetit karizmatik të përshkruara nga sociologu [[Max Weber]].{{sfn|Hinnebusch|1984|p=59}} Sipas Hinnebusch, themelet e "autoritetit personal karizmatik" të Gadafit në Libi buruan nga bekimi që ai kishte marrë nga Naseri, shoqëruar me "arritjet nacionaliste" të tilla si dëbimi i bazave të huaja ushtarake, nxjerrja e çmimeve më të larta për naftën libiane dhe mbështetje e zëshme për kauzat palestineze dhe të tjera anti-imperialiste.{{sfn|Hinnebusch|1984|p=62}} Një [[Kulti i individit|kult i personalitetit]] kushtuar Gadafit ekzistonte në Libi gjatë pjesës më të madhe të sundimit të tij.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=283|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=20}} Biografi i tij Alison Pargeter vuri në dukje se "ai mbushi çdo hapësirë, duke formuar të gjithë vendin rreth vetes."{{sfn|Pargeter|2012|p=2}} Përshkrimet e fytyrës së tij mund të gjendeshin në të gjithë vendin, duke përfshirë pullat postare, orët dhe çantat e shkollës.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=20}} Citimet nga ''Libri i Gjelbër'' u shfaqën në një larmi vendesh, nga muret e rrugëve te aeroportet dhe stilolapsat, dhe u vendosën në muzikë pop për publikim.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=20}} Në mënyrë private, Gadafi shpesh ankohej se nuk i pëlqente ky kult i personalitetit që e rrethonte, por se e toleronte sepse populli i Libisë e adhuronin.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=20}} Kulti i shërbeu një qëllimi politik, me Gadafin që ndihmoi në sigurimin e një identiteti qendror për shtetin libian.{{sfn|Bearman|1986|p=284}} Disa biografë dhe vëzhgues e karakterizuan Gadafin si [[Popullizmi|popullist]].{{sfnm|1a1=Hinnebusch|1y=1984|1p=61|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=20}} Atij i pëlqente të merrte pjesë në sesione të gjata publike ku njerëzit ftoheshin ta pyesnin; këto shpesh transmetoheshin në televizion.{{sfn|First|1974|pp=22–23}} Në të gjithë Libinë, turma mbështetësish mbërrinin në ngjarjet publike ku ai shfaqej. Të përshkruara si "demonstrata spontane" nga qeveria, ka raste të regjistruara të grupeve që detyrohen ose paguhen për të marrë pjesë.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=16}} Ai zakonisht vonohej në ngjarje publike dhe ndonjëherë nuk arrinte.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=17}} Edhe pse Bianco mendonte se kishte një "dhuratë për oratorinë",{{Sfn|Bianco|1975|p=7}} ai u konsiderua një orator i varfër nga Blundy dhe Lycett.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=18}} Biografi [[Daniel Kawczynski]] vuri në dukje se Gaddafi ishte i famshëm për fjalimet e tij "të gjata, endacake",{{sfn|Kawczynski|2011|p=191}} të cilat zakonisht përfshinin kritikimin e Izraelit dhe SHBA-së.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=17}} Gazetari [[Ruth First]] i përshkroi fjalimet e tij si "një rrjedhë e pashtershme; didaktike, herë pas here jokoherente; e mbushur me rrëmbime mendimesh gjysmë të formuara; këshilla; besime; disa arsye të shëndosha dhe po aq paragjykime".{{sfn|First|1974|p=23}} == Trashëgimia == == Shiko dhe == * [[Xhamaharia Libiane]] * [[Teoria e Tretë Universale]] * [[Libri i Gjelbërt]] == Referime == {{Reflist|30em}} === Bibliografia === {{Refbegin|30em}} *{{cite book|last=Bearman|first=Jonathan|title=Qadhafi's Libya|url=https://archive.org/details/qadhafislibya0000bear|publisher=Zed Books|location=London|year=1986|isbn=978-0-86232-434-6}} *{{cite book|title=Gadafi: Voice from the Desert|last=Bianco|first=Mirella|publisher=Longman|location=London|translator-last=Lyle|translator-first=Margaret|isbn=978-0-582-78062-0|year=1975}} *{{cite book|title=Qaddafi and the Libyan Revolution|first1=David|last1=Blundy|author1-link=David Blundy|first2=Andrew|last2=Lycett|author2-link=Andrew Lycett|publisher=Little Brown & Co|location=Boston|isbn=978-0-316-10042-7|year=1987|url=https://archive.org/details/qaddafilibyanre00blun|url-access=limited}} *{{cite journal|last=Boyd-Judson|first=Lyn|year=2005|title=Strategic Moral Diplomacy: Mandela, Qaddafi, and the Lockerbie Negotiations|journal=Foreign Policy Analysis|volume=1|pages=73–97|doi=10.1111/j.1743-8594.2005.00004.x|doi-access=free}} *{{cite journal|last=Castro|first=Jose Esteban|title=Gaddafi and Latin America|journal=Soc|year=2011|volume=48|issue=4|pages=307–311|doi=10.1007/s12115-011-9442-7|doi-access=free}} *{{cite book|last=Cojean|first=Annick|title=Gaddafi's Harem: The Story of a Young Woman and the Abuses of Power in Libya|url=https://archive.org/details/gaddafisharem0000coje|year=2013|location=New York|publisher=Grove Press|isbn=978-1-611-85610-1}} * {{cite journal|last=Davis|first=J.|title=Qaddafi's Theory and Practice of Non-Representative Government|journal=Government and Opposition|volume=17|issue=1|year=1982|pages=61–79|doi=10.1111/j.1477-7053.1982.tb00679.x|jstor=44483404|s2cid=144831599}} * {{cite journal|last=El-Khawas|first=Mohamed|title=The New Society in Qaddafi's Libya: Can It Endure?|url=https://archive.org/details/sim_africa-today_1984_31_3/page/17|journal=Africa Today|volume=31|issue=3|year=1984|pages=17–44|jstor=4186243}} * {{cite book|last=First|first=Ruth|title=Libya: The Elusive Revolution|year=1974|publisher=Penguin|location=Harmondsworth|isbn=978-0-14-041040-2}} * {{cite book|last=Gardell|first=Matthias|title=Gods of the Blood: The Pagan Revival and White Separatism|url=https://archive.org/details/godsofbloodpagan0000gard|year=2003|publisher=Duke University Press|location=Durham and London|isbn=978-0822330714}} *{{cite journal|title=The Marxist Origins of Qadhafi's Economic Thought|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-modern-african-studies_1982-09_20_3/page/361|journal=The Journal of Modern African Studies|last=Hajjar|first=Sami G.|year=1982|volume=20|issue=3|pages=361–375|jstor=160522|doi=10.1017/s0022278x00056871|s2cid=154903399}} *{{cite book|title=Libya: Qadhafi's Revolution and the Modern State|first=Lillian Craig|last=Harris|publisher=Westview Press|location=Boulder, Colorado|isbn=978-0-8133-0075-7|year=1986|url=https://archive.org/details/libyaqadhafisrev0000harr|url-access=limited}} * {{cite journal|first=Jeff|last=Haynes|year=1990|title=Libyan Involvement in West Africa: Qadhaffi's 'Revolutionary' Foreign Policy|journal=Paradigms|volume=4|issue=1|pages=58–73|doi=10.1080/13600829008442987}} *{{cite journal|first=Raymond A.|last=Hinnebusch|year=1984|title=Charisma, Revolution, and State Formation: Qaddafi and Libya|journal=Third World Quarterly|volume=6|issue=1|pages=59–73|doi=10.1080/01436598408419755}} *{{cite book|title=Death of a Dictator: Bloody Vengeance in Sirte|author=Human Rights Watch|author-link=Human Rights Watch|year=2012|publisher=Human Rights Watch|url=https://www.hrw.org/reports/2012/10/16/death-dictator-0|isbn=978-1-56432-952-3|access-date=4 dhjetor 2016|archive-date=3 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150503103538/http://www.hrw.org/reports/2012/10/16/death-dictator-0|url-status=live}} *{{cite journal|last=Kamel|first=Amir M.|year=2016|title=Trade and Peace: The EU and Gaddafi's Final Decade|journal=International Affairs|volume=92|issue=3|pages=683–702|doi=10.1111/1468-2346.12602|s2cid=156529941|url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/52080164/AMK_Trade_and_Peace.pdf|access-date=27 gusht 2019|archive-date=27 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190827043438/https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/52080164/AMK_Trade_and_Peace.pdf|url-status=live}} * {{cite journal|last1=Karniel|first1=Yuval|first2=Amit|last2=Lavie-Dinur|first3=Tal|last3=Azran|title=Broadcast Coverage of Gaddafi's Final Hours in Images and Headlines: A Brutal Lynch or the Desired Death of a Terrorist?|journal=The International Communication Gazette|year=2015|volume=77|issue=2|pages=171–188|doi=10.1177/1748048514562686|s2cid=144642774}} *{{cite book|last=Kawczynski|first=Daniel|author-link=Daniel Kawczynski|title=Seeking Gaddafi: Libya, the West and the Arab Spring|title-link=Seeking Gaddafi|publisher=Biteback|location=London|year=2011|isbn=978-1-84954-148-0}} *{{cite book|last=Martin|first=Guy|year=2002|title=Africa in World Politics: A Pan-African Perspective|url=https://archive.org/details/africainworldpol0000mart|location=Trenton, NJ|publisher=Africa World Press|isbn=978-0-865-43858-3}} *{{cite book|last=Pargeter|first=Alice|title=Libya: The Rise and Fall of Qaddafi|url=https://archive.org/details/libyarisefallofq0000parg|publisher=Yale University Press|location=New Haven|year=2012|isbn=978-0-300-13932-7}} *{{cite book|last=Ronen|first=Yehudit|chapter=Libya|editor1-last=Shaked|editor1-first=Haim|editor2-last=Dishon|editor2-first=Daniel|title=Middle East Contemporary Survey. Volume VIII: 1983–84|location=Tel Aviv|publisher=Moshe Dayan Center for Middle Eastern and African Studies|isbn=978-965-224-006-4|year=1986|pages=578–603}} *{{cite journal|first=Maano|last=Ramutsindela|year=2009|title=Gaddafi, Continentalism and Sovereignty in Africa|journal=South African Geographical Journal|volume=91|issue=1|pages=1–3|doi=10.1080/03736245.2009.9725324|bibcode=2009SAfGJ..91....1R|s2cid=153609561}} *{{cite journal|last1=Sacerdoti|first1=Giorgio|first2=Pia|last2=Acconci|title=The Security Council's Asset Freeze against Gaddafi's Libya and its Implementation in Libya|journal=The Italian Yearbook of International Law Online|year=2011|volume=21|issue=1|pages=61–84|doi=10.1163/22116133-90000210}} *{{cite book|last=Simons|first=Geoff|author-link=Geoff Simons|title=Libya: The Struggle for Survival|publisher=Macmillan|edition=second|location=Houndmills and London|year=1996|isbn=978-0-23038-011-0}} *{{cite book|last=Simons|first=Geoff|author-link=Geoff Simons|title=Libya and the West: From Independence to Lockerbie|publisher=Centre for Libyan Studies|location=Oxford|year=2003|isbn=978-1-86064-988-2|url=https://archive.org/details/libyawestfromind00simo|url-access=limited}} *{{cite journal|last=St. John|first=Ronald Bruce|author-link=Ronald Bruce St. John|title=The Ideology of Muammar al-Qadhdhafi: Theory and Practice|url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-middle-east-studies_1983-11_15_4/page/471|journal=International Journal of Middle East Studies|volume=15|number=4|year=1983|pages=471–490|jstor=163557|doi=10.1017/S0020743800051394|s2cid=145692912}} *{{cite book|last=St. John|first=Ronald Bruce|title=Qaddafi's World Design: Libyan Foreign Policy, 1969–1987|url=https://archive.org/details/qaddafisworlddes0000stjo|location=London|publisher=Saqi Books|year=1987|isbn=978-0-86356-161-0}} *{{cite journal|last=St. John|first=Ronald Bruce|title=Redefining the Libyan Revolution: The Changing Ideology of Muammar al-Qaddafi|journal=The Journal of North African Studies|year=2008|volume=13|number=1|pages=91–106|doi=10.1080/13629380701742819|s2cid=219626768}} *{{cite book|last=St. John|first=Ronald Bruce|title=Libya: From Colony to Revolution|url=https://archive.org/details/libyafromcolonyt0000stjo_v9k5|edition=rev.|publisher=Oneworld|location=Oxford|year=2012|isbn=978-1-85168-919-4}} * {{cite book|last=Sykes|first=Alan|title=The Radical Right in Britain: Social Imperialism to the BNP|url=https://archive.org/details/radicalrightinbr0000syke|year=2005|publisher=Palgrave Macmillan|location=Basingstoke and New York|isbn=978-0333599242}} *{{cite journal|last=Tandon|first=Yash|year=2011|title=Whose Dictator Is Qaddafi? The Empire and Its Neo-Colonies|journal=[[Insight on Africa]]|volume=3|issue=1|pages=1–21|doi=10.1177/0975087814411129|s2cid=155823080}} *{{cite book|last=Vandewalle|first=Dirk|title=A History of Modern Libya|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2006|isbn=978-0-521-61554-9|url-access=registration|url=https://archive.org/details/historyofmodernl0000vand}} *{{cite book|last=Vandewalle|first=Dirk|chapter=Libya in the New Millennium|date=2008|editor-last=Vandewalle|editor-first=Dirk|title=Libya Since 1969: Qadhafi's Revolution Revisited|location=Basingstoke, England|publisher=Palgrave Macmillan|pages=215–237|doi=10.1007/978-0-230-61386-7_10|isbn=978-0-230-33750-3}} *{{cite book|last=Vandewalle|first=Dirk|chapter=Libya's Revolution in Perspective 1969–2000|date=2008|editor-last=Vandewalle|editor-first=Dirk|title=Libya Since 1969: Qadhafi's Revolution Revisited|location=Basingstoke, England|publisher=Palgrave Macmillan|pages=9–53|doi=10.1007/978-0-230-61386-7_2|isbn=978-0-230-33750-3}} *{{cite journal|last=Zoubir|first=Yahia H.|year=2009|title=Libya and Europe: Economic Realism at the Rescue of the Qaddafi Authoritarian Regime|journal=Journal of Contemporary European Studies|volume=17|issue=3|pages=401–415|doi=10.1080/14782800903339354|s2cid=153625134}} {{refend}} == Lexim më tutje == *{{Cite book|title=Libyan Sandstorm|first=John K.|last=Cooley|author-link=John K. Cooley|publisher=Sidgwick & Jackson|location=London|language=en|isbn=978-0-283-98944-5|year=1983}} *{{cite book|title=Qaddafi, Terrorism, and the Origins of the U.S. Attack on Libya|first=Brian Lee|last=Davis|publisher=Praeger|location=New York|language=en|isbn=0-275-93302-4|year=1990|url=https://archive.org/details/qaddafiterrorism00davi|url-access=limited}} *{{cite book|title=Qaddafi: His Ideology in Theory and Practice|url=https://archive.org/details/qaddafihisideolo0000elkh|first=Mohamad A.|last=El-Khawas|publisher=Amana|language=en|isbn=978-0-915597-24-6|year=1986}} * {{cite book|last=Forte|first=Maximilian|title=Slouching Towards Sirte: NATO's War on Libya and Africa|url=https://archive.org/details/slouchingtowards0000fort|year=2012|publisher=Baraka Books|language=en|isbn=978-1926824529}} *{{cite book|title=Sandstorm: Libya in the Time of Revolution|url=https://archive.org/details/sandstormlibyain0000hils|first=Lindsey|last=Hilsum|author-link=Lindsey Hilsum|publisher=Faber and Faber|location=London|year=2012|language=en|isbn=978-0-571-28803-8}} *{{cite book|title=Qaddafi: The Man and His Policies|url=https://archive.org/details/qaddafimanhispol0000mont|first1=Janice|last1=Monti-Belkaoui|first2=Ahmed|last2=Monti-Belkaoui|publisher=Avebury|language=en|isbn=978-1-85972-385-2|year=1996}} == Lidhje të jashtme == * {{YouTube|S6JaxKsK8Q0|2009 UN Security council speech from Al jazeera (English)}} <br/> {{Muamer el Gadafi}} [[Kategoria:Muamer el Gadafi| ]] [[Kategoria:Lindje 1942]] [[Kategoria:Vdekje 2011]] [[Kategoria:Krerë të shtetit të Libisë]] [[Kategoria:Kolonelë libianë]] [[Kategoria:Revolucionarë libianë]] [[Kategoria:Libianë]] [[Kategoria:Myslimanë suni libianë]] hk6iww85fee2b40rbmszo1jnbtfftyz 2985666 2985665 2026-05-30T16:46:03Z أوس 184754 /* Fëmijëria: 1940-1950 */ 2985666 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Muamer el Gadafi <br/> <small>معمر محمد أبو منيار القذافي</small> | image = Muammar al-Gaddafi at the AU summit.jpg | image_size = 200px | office = [[Xhamahiria Libiane|Udhëheqësi Vëllazëror i Xhamahirisë Libiane]] | term_start = 1 shtator 1969 | term_end = 23 gusht 2011 | predecessor = ''Pozita u themelua'' | successor = ''Pozita u themelua'' | office1 = [[Kryetari i Këshillit të Komandës Revolucionare të Libisë]] | predecessor1 = [[Idrisi i Libisë|Idris I]] (si Mbreti i Libisë) | primeminister1 = {{Collapsible list|title={{nobold|''Shiko listën''}} |[[Mahmud Suleiman Maghribi]] |[[Abdessalam Jalloud]] |[[Abdul Ati al-Obeidi]] }} | successor1 = ''Vetë ai'' (si Sekretar i Përgjithshëm i GPC) | office2 = [[Kryetari i Unionit Afrikan|Kryetari i 7-të i Unionit Afrikan]] | term_start2 = 2 shkurt 2009 | term_end2 = 31 janar 2010 | predecessor2 = [[Jakaya Kikwete]] | successor2 = [[Bingu wa Mutharika]] | birth_date = <!-- His birth date does not appear to have been published in reliable sources. Please discuss on talk page. -->{{Circa|7 qershor 1942}} | birth_place = [[Kasr Ebu Hadi]], [[Libia|Libi]] | death_date = 20 tetor 2011 (68-69 vjet) | death_place = [[Sirtë]], [[Libia|Libi]] | nationality = Libian | resting_place = Në një vend të panjohur në [[Shketëtira Libiane|Shkretëtirën Libiane]] | party = {{ubl|[[Unioni Socialist Arab Libian|Bashkimi Socialist Arab]] (1971–1977)|[[Politikan i pavarur|I pavarur]] (1977–2011)}} | spouse = {{Ubl|Fatiha al-Nuri (m. 1969; div. 1970)|[[Safia Farkash]] (m. 1970)}} | children = 10 {{Collapsible list|title=Sons {{nobold|(8)}} |[[Muhamed Gadafi|Muhamed]] |[[Saif al-Islam Gaddafi|Saif al-Islam]] |[[Al-Saadi Gaddafi|Al-Saadi]] |[[Mutassim Gaddafi|Mutassim]] (ka vdekur) |[[Hannibal Gaddafi|Hannibal]] |[[Saif al-Arab Gaddafi|Saif al-Arab]] (ka vdekur) |[[Khamis Gaddafi|Khamis]] (ka vdekur)(e diskutueshme) |Milad (adopted) }} {{Collapsible list|title=Daughters {{nobold|(2)}} |[[Ayesha Gaddafi|Ayesha]] |[[Hana Gaddafi|Hana]] (adopted) }} | alma_mater = {{Plain list| * [[Universiteti i Libisë]] * [[Universiteti Akademik Ushtarak Benghazi|Akademia Ushtarake Mbretërore, Benghazi]] }} | death_cause = [[Vrasja e Muamar Gadafit|Plagosje me armë zjarri]] | allegiance = {{Plain list| * [[Skeda:Flag of Libya (1951–1969).svg|23px]] [[Mbretëria e Libisë]] (1961–1969) * [[Skeda:Flag of Libya (1969–1972).svg|23px]] [[Republika Arabe e Libisë]] (1969–1977) * [[Skeda:Flag of Libya (1977–2011).svg|23px]] [[Xhamahirija Arabe e Libisë]] (1977–2011) }} | branch = [[Ushtria Libiane (1951–2011)|Ushtria Libiane]] | serviceyears = 1961–2011 | rank = Kolonel | commands = [[Forcat e Armatosura të Xhamahirisë Arabe Libiane|Forcat e Armatosura Libiane]] | battles = {{Plain list| * [[Lufta e Jom Kipurit]] * [[Lufta e Ftohtë Arabe]] * [[Lufta Egjipto-Libiane]] * [[Konflikti Çadi-Libian]] ** [[Lufta e Toyota]] * [[Lufta Ugandë-Tanzani]] * [[Lufta e Parë Civile Liberiane]] * [[Lufta e Parë Civile Libiane]] * [[Ndërhyrja ushtarake në Libi 2011]] }} | signature = Muammar_al-Gaddafi_Signature.svg }} '''Muamer el Gadafi''' ({{circa|1942}} – 20 tetor 2011, [[Gjuha arabe|arab]]. معمر محمد أبو منيار القذافي ''Muamer Muhamed Ebu Minjar el-Gadafi''), i njohur si '''Kolonel Gadafi''', ishte revolucionar dhe politikan [[Libianët|libian]], i cili qeverisi [[Libia|Libinë]] në vitet 1969–2011. Duke marrë pushtet në një grusht shteti, ai udhëhoqi si Kryesuesi Revolucionar i [[Libia|Republikës Arabe Libiane]] në vitet 1969–1977 dhe më pas si Udhëheqësi Vëllazëror i [[Xhamaharia Libiane|Xhamaharisë së Madhe Arabe Popullore Socialiste të Libisë]] nga viti 1977 deri në vitin 2011, kur u rrëzua gjatë Luftës civile në Libi. Fillimish zhvilloi variantin e vet të [[Nacionalizmi arab|nacionalizmit arab]] dhe socializmit arab, i njohur si [[Teoria e Tretë Universale]], ndërsa më vonë përqafoi [[pan-afrikanizmi]]n dhe shërbeu si Kryetari i [[Unioni Afrikan|Unionit Afrikan]] në vitet 2009–2010. I biri i një bariut të varfër beduin, Gadafi u përfshi në politikë ndërsa ishte në shkollë në Saba, pastaj u regjistrua në Akademinë Ushtarake Mbretërore në [[Bengazi]]. Themeloi një celulë revolucionare brenda ushtrisë, me të cilën arriti në vitin 1969 të marrë pushtetin nga [[monarkia]] e Mbretit Idris në një grusht shteti, ku nuk u derdh gjak. Duke u bërë Kryetari i Këshillit komandues revolucionar, Gadafi heqi monarkinë dhe shpalli Republikën. Në vitin 1977, ai shpërbëu Republikën dhe krijoi [[Xhamahiria|''Xhamahirinë'']]'','' një "shtet i masave". Duke adoptuar zyrtarisht një rol simbolik në qeverisje, ai kishte fuqi si komandant i përgjithshëm i ushtrisë dhe kreu i Komiteteve revolucionare, përgjegjës për policimin dhe shtypjen e kundërshtarëve. Duke refuzuar mendimet e tij të mëparshme ideologjike, nga viti 1999 Gadafi inkurajoi privatizimet ekonomike dhe u afrua me vendet perëndimore, edhe përkrahu pan-afrikanizmin dhe duke ndihmuar në krijimin e [[Bashkimi Afrikan]]. Në mes të Pranverës arabe, në vitin 2011 shpërtheu një kryengritje kundër Gadafit e udhëhequr nga Këshilli Kombëtar i Përkohshëm, që rezultoi në një luftë civile. NATO-ja ndërhyri ushtarakisht në anën e Këshillit, duke sjellë rënien e qeverisë së Gadafit. I tërhequr në [[Sirtë]], Gadafi u kap dhe u vra nga militantët e Këshillit Kombëtar të Përkohshëm. Gadafi ishte një figurë botërore kontroverse. Përkrahësit e tij vlerësuan qëndrimin e tij anti-imperialist dhe përkrahjen e tij për [[panafrikanizmi]]n dhe [[panarabizmi]]n, dhe ai u dekorua me mirënjohje të ndryshme. Anasjelltas, ai u dënua ndërkombëtarisht si një [[Diktatori|diktator]] dhe [[Autokracia|autokrat]], administrata autoritare e të cilit shkeli të drejtat e njeriut të [[Libianët|qytetarëve të Libisë]], dhe si mbështetës i lëvizjeve irredentiste, luftave fisnore dhe [[terrorizmi]]t në shumë vende të tjera. == Jeta e hershme == === Fëmijëria: 1940-1950 === Muamar Muhamed Ebu Minjar el-Gadafi<ref name="iccwarrant">{{cite web|title=The Prosecutor v. Muammar Mohammed Abu Minyar Gaddafi, Saif al-Islam al-Gaddafi and Abdullah al-Senussi|url=http://www.icc-cpi.int/en_menus/icc/situations%20and%20cases/situations/icc0111/related%20cases/icc01110111/Pages/icc01110111.aspx|work=ICC-01/11-01/11|publisher=International Criminal Court|language=en|access-date=5 dhjetor 2013|date=11 nëntor 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113152832/https://www.icc-cpi.int/libya/gaddafi?ln=en|archive-date=13 nëntor 2016}}</ref> lindi pranë Kasr Ebu Hadi, një zonë rurale jashtë qytetit të Sirte në shkretëtirat e [[Tripolica|Tripolitanisë]], në Libinë perëndimore italiane.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=33|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} Gaddafi ishte djali i vetëm i prindërve të tij dhe më i vogli nga katër vëllezërit e motrat. Familja e tij vinte nga një fis i vogël, relativisht pa ndikim i quajtur Qadhadhfa,{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=33|3a1=Simons|3y=1996|3p=170|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=9}} të cilët ishin arabë në trashëgimi. Nëna e tij quhej Aisha bin Niran (vdiq më 1978), dhe babai i tij, Muhamed Abdul Salam bin Hamed bin Muhamed , njihej si Ebu Meniar (vdiq më 1985); ky i fundit fitonte një jetesë të pakët si bari i dhive dhe deveve.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=33|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=9}} Ashtu si fiset e tjera nomade beduine bashkëkohore, familja ishte analfabete dhe nuk mbante asnjë shënim lindjeje.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=35|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} Shumë biografë e kanë përdorur 7 qershorin; megjithatë, ditëlindja e tij nuk dihet me siguri dhe burimet e kanë vendosur atë në vitin 1942 ose në pranverën e vitit 1943,{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=35|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} edhe pse biografët e tij David Blundy dhe Andrew Lycett vunë në dukje se mund të kishte qenë para vitit 1940.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=35}} Djali i vetëm i mbijetuar i prindërve të tij, ai kishte tre motra më të mëdha.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=35|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} Edukimi i Gadafit në kulturën beduine ndikoi në shijet e tij personale për pjesën tjetër të jetës; ai preferonte shkretëtirën mbi qytetin dhe tërhiqej atje për të medituar.{{sfnm|1a1=Kawczynski|1y=2011|1p=9|2a1=St. John|2y=2012|2p=135}} Që në fëmijëri, Gadafi ishte i vetëdijshëm për përfshirjen e fuqive koloniale evropiane në Libi; kombi i tij [[Libia italiane|u pushtua nga Italia]], dhe gjatë [[Fushata e Afrikës Veriore|Fushatës së Afrikës Veriore]] të [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], ai dëshmoi një konflikt midis forcave italiane dhe britanike.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=35–37|2a1=St. John|2y=2012|2p=135}} Sipas pretendimeve të mëvonshme, gjyshi nga babai i Gadafit, Abdessalam Bouminyar, u vra nga ushtria italiane gjatë [[Lufta italo-turke|pushtimit italian të vitit 1911]].{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1p=4|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=37|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=4}} Në fund të Luftës së Dytë Botërore në vitin 1945, Libia u pushtua nga forcat britanike dhe franceze. Britania dhe Franca konsideruan ndarjen e kombit midis perandorive të tyre, por [[Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara|Asambleja e Përgjithshme]] e Kombeve të Bashkuara (OKB) vendosi që vendit t'i jepej pavarësia politike,{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=38–39|2a1=Kawczynski|2y=2011|2pp=7–9, 14|3a1=St. John|3y=2012|3p=108}} dhe në vitin 1951 krijuan [[Mbretëria e Bashkuar e Libisë|Mbretërinë e Bashkuar të Libisë]], një shtet federal nën udhëheqja e një monarku properëndimor, [[Idrisi i Libisë|Idris]], i cili ndaloi partitë politike dhe centralizoi pushtetin në duart e tij.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=38–39|2a1=Kawczynski|2y=2011|2pp=7–9, 14|3a1=St. John|3y=2012|3p=108}} === Edukimi dhe aktivizmi politik: 1950–1963 === Edukimi më i hershëm i Gadafit ishte i një natyre fetare, i dhënë nga një mësues vendas islamik.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1p=5|2a1=St. John|2y=2012|2pp=135–136}} Më pas, duke u zhvendosur në Sirte aty pranë për të ndjekur shkollën fillore, ai përparoi në gjashtë klasa në katër vjet.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1pp=5–6, 8–9|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=39|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=10|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Arsimi në Libi nuk ishte falas, por babai i tij mendonte se do të përfitonte shumë djali i tij, pavarësisht nga tendosja financiare. Gjatë javës Gadafi flinte në një xhami dhe vetëm gjatë fundjavave dhe festave ecte 20 milje (32 km) për të vizituar prindërit e tij. Edhe pse babai i Gadafit nuk ishte i arsimuar, ai bëri sakrifica të mëdha për ta dërguar djalin e tij në shkollë.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1pp=5–6, 8–9|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=39|3a1=Simons|3y=1996|3p=170|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=10|5a1=St. John|5y=2012|5p=136}} Si një beduin i varfër, ai u përball me ngacmimin dhe diskriminimin nga shokët e tij të klasës që banonin në qytet. Megjithatë, ai kishte shumë mësues egjiptianë që e informuan për ngjarjet dramatike që ndodhnin në atdheun e tyre.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1pp=5–6, 8–9|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=39|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=10|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Nga Sirte, ai dhe familja e tij u shpërngulën në qytetin tregtar të [[Sabha, Libi|Sabha]] në [[Fezzan]], Libinë jug-qendrore, ku babai i tij punoi si kujdestar për një udhëheqës fisnor, ndërsa Muamar ndoqi shkollën e mesme, diçka që asnjëri prej prindërve nuk e kishte bërë.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=39|2a1=Simons|2y=1996|2pp=170–171|3a1=Kawczynski|3y=2011|3pp=10–11|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Gadafi ishte popullor në këtë shkollë; disa miq të bërë atje morën punë të rëndësishme në administratën e tij të mëvonshme, veçanërisht shoku i tij më i mirë, [[Abdessalam Jalloud|Abdul Salam Jalloud]].{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2pp=39–40|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=11}} [[Skeda:Nasser portrait2.jpg|parapamje|majtas|150px|Presidenti egjiptian [[Gamal Abdel Naser]] ishte heroi politik i Gadafit.]] Shumë mësues në Sabha ishin egjiptianë dhe për herë të parë, Gadafi kishte hyrje në gazetat pan-arabe dhe transmetimet radiofonike, veçanërisht ''[[Zëri i Arabëve]]'' me bazë në [[Kajro]].{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=40|3a1=Kawczynski|3y=2011|3pp=11–12|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Duke u rritur, Gadafi ishte dëshmitar i ngjarjeve të rëndësishme që tronditën [[Bota arabe|botën arabe]], duke përfshirë [[Lufta Arabo-Izraelite 1948|Luftën Arabo-Izraelite të vitit 1948]], [[Revolucioni egjiptian i vitit 1952|Revolucionin Egjiptian të vitit 1952]], [[Kriza e Suezit|Krizën e Suezit]] të vitit 1956 dhe ekzistencën jetëshkurtër të [[Republika e Bashkuar Arabe|Republikës së Bashkuar Arabe]] (RBA) midis vitit 1958 dhe 1961.{{sfn|St. John|2012|p=136}} Gadafi admiroi ndryshimet politike të zbatuara në [[Egjipti|Republikën Arabe të Egjiptit]] nën heroin e tij, presidentin [[Gamal Abdel Nasser]]. Naseri argumentoi për [[Nacionalizmi arab|nacionalizmin arab]]; refuzimi i [[kolonializmi]]t perëndimor, [[neo-kolonializmi]]t dhe [[sionizmi]]t; dhe një tranzicion nga ]]kapitalizmi]] në [[Socializmi|socializëm]].{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=40|2a1=Vandewalle|2y=2008b|2p=10|3a1=Kawczynski|3y=2011|3pp=11–12|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Gadafi u ndikua nga libri i Naserit, ''Filozofia e Revolucionit'', i cili përshkruante se si të fillonte një grusht shteti.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=40|2a1=Simons|2y=1996|2p=171}} Një nga mësuesit egjiptianë të Gadafit, Mahmud Efay, thuhet se ishte dashamirës ndaj ideve politike të të rinjve dhe e këshilloi atë se një revolucion i suksesshëm do të kishte nevojë për mbështetjen e ushtrisë.{{sfn|Simons|1996|p=171}} Gadafi organizoi demonstrata dhe shpërndau postera duke kritikuar monarkinë.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=42–43|2a1=Kawczynski|2y=2011|2pp=11–12|3a1=St. John|3y=2012|3p=136}} Në tetor 1961, ai drejtoi një demonstratë që protestonte kundër shkëputjes së Sirisë nga RBA dhe mblodhi fonde për t'i dërguar kabllot mbështetëse Naserit. Njëzet studentë u arrestuan si pasojë e trazirave. Gadafi dhe shokët e tij thyen gjithashtu xhamat e një hoteli lokal që akuzohej se shërbente alkool. Për të ndëshkuar Gadafin, autoritetet e dëbuan atë dhe familjen e tij nga Sabha.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2pp=42–43|3a1=Simons|3y=1996|3pp=171–172|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=11|5a1=St. John|5y=2012|5p=136}} Gaddafi u zhvendos në [[Misrata]], ku ndoqi shkollën e mesme Misrata.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=44|3a1=Simons|3y=1996|3p=172|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=11|5a1=St. John|5y=2012|5p=137}} Duke ruajtur interesin e tij për aktivizmin nacionalist arab, ai refuzoi t'i bashkohej ndonjë prej partive politike të ndaluara aktive në qytet - duke përfshirë [[Lëvizja Nacionaliste Arabe|Lëvizjen Nacionaliste Arabe]], [[Partia Socialiste Arabe Ba'ath|Partinë Socialiste Arabe Ba'ath]] dhe [[Vëllazëria Myslimane|Vëllazërinë Myslimane]] - duke pretenduar se ai refuzonte fraksionizmin.{{sfn|St. John|2012|p=137}} Ai lexoi me pasion temat e Naserit dhe [[Revolucioni francez|Revolucionit Francez]] të vitit 1789, si dhe veprat e teoricienit politik sirian [[Michel Aflaq]] dhe biografitë e [[Abraham Lincoln]], [[Sun Yat-sen]], dhe [[Mustafa Kemal Atatürk]].{{sfn|St. John|2012|p=137}} == Republika Arabe e Libisë == == Xhamaharia e Madhe Arabe Popullore Socialiste e Libisë == == Lufta civile në Libi == == Jeta personale == == Jeta publike == [[Skeda:13th anniversary of the Revolution.jpg|parapamje|13-vjetori i Revolucionit të 1 Shtatorit në pullën postare, Libia 1982]] Sipas Vandewalle, Gaddafi "dominoi jetën politike [të Libisë]" gjatë periudhës së tij në pushtet.{{sfn|Vandewalle|2006|p=5}} Sociologu Raymond A. Hinnebusch e përshkroi libianin si "ndoshta rastin më shembullor bashkëkohor të politikës së lidershipit karizmatik", duke shfaqur të gjitha tiparet e autoritetit karizmatik të përshkruara nga sociologu [[Max Weber]].{{sfn|Hinnebusch|1984|p=59}} Sipas Hinnebusch, themelet e "autoritetit personal karizmatik" të Gadafit në Libi buruan nga bekimi që ai kishte marrë nga Naseri, shoqëruar me "arritjet nacionaliste" të tilla si dëbimi i bazave të huaja ushtarake, nxjerrja e çmimeve më të larta për naftën libiane dhe mbështetje e zëshme për kauzat palestineze dhe të tjera anti-imperialiste.{{sfn|Hinnebusch|1984|p=62}} Një [[Kulti i individit|kult i personalitetit]] kushtuar Gadafit ekzistonte në Libi gjatë pjesës më të madhe të sundimit të tij.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=283|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=20}} Biografi i tij Alison Pargeter vuri në dukje se "ai mbushi çdo hapësirë, duke formuar të gjithë vendin rreth vetes."{{sfn|Pargeter|2012|p=2}} Përshkrimet e fytyrës së tij mund të gjendeshin në të gjithë vendin, duke përfshirë pullat postare, orët dhe çantat e shkollës.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=20}} Citimet nga ''Libri i Gjelbër'' u shfaqën në një larmi vendesh, nga muret e rrugëve te aeroportet dhe stilolapsat, dhe u vendosën në muzikë pop për publikim.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=20}} Në mënyrë private, Gadafi shpesh ankohej se nuk i pëlqente ky kult i personalitetit që e rrethonte, por se e toleronte sepse populli i Libisë e adhuronin.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=20}} Kulti i shërbeu një qëllimi politik, me Gadafin që ndihmoi në sigurimin e një identiteti qendror për shtetin libian.{{sfn|Bearman|1986|p=284}} Disa biografë dhe vëzhgues e karakterizuan Gadafin si [[Popullizmi|popullist]].{{sfnm|1a1=Hinnebusch|1y=1984|1p=61|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=20}} Atij i pëlqente të merrte pjesë në sesione të gjata publike ku njerëzit ftoheshin ta pyesnin; këto shpesh transmetoheshin në televizion.{{sfn|First|1974|pp=22–23}} Në të gjithë Libinë, turma mbështetësish mbërrinin në ngjarjet publike ku ai shfaqej. Të përshkruara si "demonstrata spontane" nga qeveria, ka raste të regjistruara të grupeve që detyrohen ose paguhen për të marrë pjesë.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=16}} Ai zakonisht vonohej në ngjarje publike dhe ndonjëherë nuk arrinte.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=17}} Edhe pse Bianco mendonte se kishte një "dhuratë për oratorinë",{{Sfn|Bianco|1975|p=7}} ai u konsiderua një orator i varfër nga Blundy dhe Lycett.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=18}} Biografi [[Daniel Kawczynski]] vuri në dukje se Gaddafi ishte i famshëm për fjalimet e tij "të gjata, endacake",{{sfn|Kawczynski|2011|p=191}} të cilat zakonisht përfshinin kritikimin e Izraelit dhe SHBA-së.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=17}} Gazetari [[Ruth First]] i përshkroi fjalimet e tij si "një rrjedhë e pashtershme; didaktike, herë pas here jokoherente; e mbushur me rrëmbime mendimesh gjysmë të formuara; këshilla; besime; disa arsye të shëndosha dhe po aq paragjykime".{{sfn|First|1974|p=23}} == Trashëgimia == == Shiko dhe == * [[Xhamaharia Libiane]] * [[Teoria e Tretë Universale]] * [[Libri i Gjelbërt]] == Referime == {{Reflist|30em}} === Bibliografia === {{Refbegin|30em}} *{{cite book|last=Bearman|first=Jonathan|title=Qadhafi's Libya|url=https://archive.org/details/qadhafislibya0000bear|publisher=Zed Books|location=London|year=1986|isbn=978-0-86232-434-6}} *{{cite book|title=Gadafi: Voice from the Desert|last=Bianco|first=Mirella|publisher=Longman|location=London|translator-last=Lyle|translator-first=Margaret|isbn=978-0-582-78062-0|year=1975}} *{{cite book|title=Qaddafi and the Libyan Revolution|first1=David|last1=Blundy|author1-link=David Blundy|first2=Andrew|last2=Lycett|author2-link=Andrew Lycett|publisher=Little Brown & Co|location=Boston|isbn=978-0-316-10042-7|year=1987|url=https://archive.org/details/qaddafilibyanre00blun|url-access=limited}} *{{cite journal|last=Boyd-Judson|first=Lyn|year=2005|title=Strategic Moral Diplomacy: Mandela, Qaddafi, and the Lockerbie Negotiations|journal=Foreign Policy Analysis|volume=1|pages=73–97|doi=10.1111/j.1743-8594.2005.00004.x|doi-access=free}} *{{cite journal|last=Castro|first=Jose Esteban|title=Gaddafi and Latin America|journal=Soc|year=2011|volume=48|issue=4|pages=307–311|doi=10.1007/s12115-011-9442-7|doi-access=free}} *{{cite book|last=Cojean|first=Annick|title=Gaddafi's Harem: The Story of a Young Woman and the Abuses of Power in Libya|url=https://archive.org/details/gaddafisharem0000coje|year=2013|location=New York|publisher=Grove Press|isbn=978-1-611-85610-1}} * {{cite journal|last=Davis|first=J.|title=Qaddafi's Theory and Practice of Non-Representative Government|journal=Government and Opposition|volume=17|issue=1|year=1982|pages=61–79|doi=10.1111/j.1477-7053.1982.tb00679.x|jstor=44483404|s2cid=144831599}} * {{cite journal|last=El-Khawas|first=Mohamed|title=The New Society in Qaddafi's Libya: Can It Endure?|url=https://archive.org/details/sim_africa-today_1984_31_3/page/17|journal=Africa Today|volume=31|issue=3|year=1984|pages=17–44|jstor=4186243}} * {{cite book|last=First|first=Ruth|title=Libya: The Elusive Revolution|year=1974|publisher=Penguin|location=Harmondsworth|isbn=978-0-14-041040-2}} * {{cite book|last=Gardell|first=Matthias|title=Gods of the Blood: The Pagan Revival and White Separatism|url=https://archive.org/details/godsofbloodpagan0000gard|year=2003|publisher=Duke University Press|location=Durham and London|isbn=978-0822330714}} *{{cite journal|title=The Marxist Origins of Qadhafi's Economic Thought|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-modern-african-studies_1982-09_20_3/page/361|journal=The Journal of Modern African Studies|last=Hajjar|first=Sami G.|year=1982|volume=20|issue=3|pages=361–375|jstor=160522|doi=10.1017/s0022278x00056871|s2cid=154903399}} *{{cite book|title=Libya: Qadhafi's Revolution and the Modern State|first=Lillian Craig|last=Harris|publisher=Westview Press|location=Boulder, Colorado|isbn=978-0-8133-0075-7|year=1986|url=https://archive.org/details/libyaqadhafisrev0000harr|url-access=limited}} * {{cite journal|first=Jeff|last=Haynes|year=1990|title=Libyan Involvement in West Africa: Qadhaffi's 'Revolutionary' Foreign Policy|journal=Paradigms|volume=4|issue=1|pages=58–73|doi=10.1080/13600829008442987}} *{{cite journal|first=Raymond A.|last=Hinnebusch|year=1984|title=Charisma, Revolution, and State Formation: Qaddafi and Libya|journal=Third World Quarterly|volume=6|issue=1|pages=59–73|doi=10.1080/01436598408419755}} *{{cite book|title=Death of a Dictator: Bloody Vengeance in Sirte|author=Human Rights Watch|author-link=Human Rights Watch|year=2012|publisher=Human Rights Watch|url=https://www.hrw.org/reports/2012/10/16/death-dictator-0|isbn=978-1-56432-952-3|access-date=4 dhjetor 2016|archive-date=3 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150503103538/http://www.hrw.org/reports/2012/10/16/death-dictator-0|url-status=live}} *{{cite journal|last=Kamel|first=Amir M.|year=2016|title=Trade and Peace: The EU and Gaddafi's Final Decade|journal=International Affairs|volume=92|issue=3|pages=683–702|doi=10.1111/1468-2346.12602|s2cid=156529941|url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/52080164/AMK_Trade_and_Peace.pdf|access-date=27 gusht 2019|archive-date=27 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190827043438/https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/52080164/AMK_Trade_and_Peace.pdf|url-status=live}} * {{cite journal|last1=Karniel|first1=Yuval|first2=Amit|last2=Lavie-Dinur|first3=Tal|last3=Azran|title=Broadcast Coverage of Gaddafi's Final Hours in Images and Headlines: A Brutal Lynch or the Desired Death of a Terrorist?|journal=The International Communication Gazette|year=2015|volume=77|issue=2|pages=171–188|doi=10.1177/1748048514562686|s2cid=144642774}} *{{cite book|last=Kawczynski|first=Daniel|author-link=Daniel Kawczynski|title=Seeking Gaddafi: Libya, the West and the Arab Spring|title-link=Seeking Gaddafi|publisher=Biteback|location=London|year=2011|isbn=978-1-84954-148-0}} *{{cite book|last=Martin|first=Guy|year=2002|title=Africa in World Politics: A Pan-African Perspective|url=https://archive.org/details/africainworldpol0000mart|location=Trenton, NJ|publisher=Africa World Press|isbn=978-0-865-43858-3}} *{{cite book|last=Pargeter|first=Alice|title=Libya: The Rise and Fall of Qaddafi|url=https://archive.org/details/libyarisefallofq0000parg|publisher=Yale University Press|location=New Haven|year=2012|isbn=978-0-300-13932-7}} *{{cite book|last=Ronen|first=Yehudit|chapter=Libya|editor1-last=Shaked|editor1-first=Haim|editor2-last=Dishon|editor2-first=Daniel|title=Middle East Contemporary Survey. Volume VIII: 1983–84|location=Tel Aviv|publisher=Moshe Dayan Center for Middle Eastern and African Studies|isbn=978-965-224-006-4|year=1986|pages=578–603}} *{{cite journal|first=Maano|last=Ramutsindela|year=2009|title=Gaddafi, Continentalism and Sovereignty in Africa|journal=South African Geographical Journal|volume=91|issue=1|pages=1–3|doi=10.1080/03736245.2009.9725324|bibcode=2009SAfGJ..91....1R|s2cid=153609561}} *{{cite journal|last1=Sacerdoti|first1=Giorgio|first2=Pia|last2=Acconci|title=The Security Council's Asset Freeze against Gaddafi's Libya and its Implementation in Libya|journal=The Italian Yearbook of International Law Online|year=2011|volume=21|issue=1|pages=61–84|doi=10.1163/22116133-90000210}} *{{cite book|last=Simons|first=Geoff|author-link=Geoff Simons|title=Libya: The Struggle for Survival|publisher=Macmillan|edition=second|location=Houndmills and London|year=1996|isbn=978-0-23038-011-0}} *{{cite book|last=Simons|first=Geoff|author-link=Geoff Simons|title=Libya and the West: From Independence to Lockerbie|publisher=Centre for Libyan Studies|location=Oxford|year=2003|isbn=978-1-86064-988-2|url=https://archive.org/details/libyawestfromind00simo|url-access=limited}} *{{cite journal|last=St. John|first=Ronald Bruce|author-link=Ronald Bruce St. John|title=The Ideology of Muammar al-Qadhdhafi: Theory and Practice|url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-middle-east-studies_1983-11_15_4/page/471|journal=International Journal of Middle East Studies|volume=15|number=4|year=1983|pages=471–490|jstor=163557|doi=10.1017/S0020743800051394|s2cid=145692912}} *{{cite book|last=St. John|first=Ronald Bruce|title=Qaddafi's World Design: Libyan Foreign Policy, 1969–1987|url=https://archive.org/details/qaddafisworlddes0000stjo|location=London|publisher=Saqi Books|year=1987|isbn=978-0-86356-161-0}} *{{cite journal|last=St. John|first=Ronald Bruce|title=Redefining the Libyan Revolution: The Changing Ideology of Muammar al-Qaddafi|journal=The Journal of North African Studies|year=2008|volume=13|number=1|pages=91–106|doi=10.1080/13629380701742819|s2cid=219626768}} *{{cite book|last=St. John|first=Ronald Bruce|title=Libya: From Colony to Revolution|url=https://archive.org/details/libyafromcolonyt0000stjo_v9k5|edition=rev.|publisher=Oneworld|location=Oxford|year=2012|isbn=978-1-85168-919-4}} * {{cite book|last=Sykes|first=Alan|title=The Radical Right in Britain: Social Imperialism to the BNP|url=https://archive.org/details/radicalrightinbr0000syke|year=2005|publisher=Palgrave Macmillan|location=Basingstoke and New York|isbn=978-0333599242}} *{{cite journal|last=Tandon|first=Yash|year=2011|title=Whose Dictator Is Qaddafi? The Empire and Its Neo-Colonies|journal=[[Insight on Africa]]|volume=3|issue=1|pages=1–21|doi=10.1177/0975087814411129|s2cid=155823080}} *{{cite book|last=Vandewalle|first=Dirk|title=A History of Modern Libya|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2006|isbn=978-0-521-61554-9|url-access=registration|url=https://archive.org/details/historyofmodernl0000vand}} *{{cite book|last=Vandewalle|first=Dirk|chapter=Libya in the New Millennium|date=2008|editor-last=Vandewalle|editor-first=Dirk|title=Libya Since 1969: Qadhafi's Revolution Revisited|location=Basingstoke, England|publisher=Palgrave Macmillan|pages=215–237|doi=10.1007/978-0-230-61386-7_10|isbn=978-0-230-33750-3}} *{{cite book|last=Vandewalle|first=Dirk|chapter=Libya's Revolution in Perspective 1969–2000|date=2008|editor-last=Vandewalle|editor-first=Dirk|title=Libya Since 1969: Qadhafi's Revolution Revisited|location=Basingstoke, England|publisher=Palgrave Macmillan|pages=9–53|doi=10.1007/978-0-230-61386-7_2|isbn=978-0-230-33750-3}} *{{cite journal|last=Zoubir|first=Yahia H.|year=2009|title=Libya and Europe: Economic Realism at the Rescue of the Qaddafi Authoritarian Regime|journal=Journal of Contemporary European Studies|volume=17|issue=3|pages=401–415|doi=10.1080/14782800903339354|s2cid=153625134}} {{refend}} == Lexim më tutje == *{{Cite book|title=Libyan Sandstorm|first=John K.|last=Cooley|author-link=John K. Cooley|publisher=Sidgwick & Jackson|location=London|language=en|isbn=978-0-283-98944-5|year=1983}} *{{cite book|title=Qaddafi, Terrorism, and the Origins of the U.S. Attack on Libya|first=Brian Lee|last=Davis|publisher=Praeger|location=New York|language=en|isbn=0-275-93302-4|year=1990|url=https://archive.org/details/qaddafiterrorism00davi|url-access=limited}} *{{cite book|title=Qaddafi: His Ideology in Theory and Practice|url=https://archive.org/details/qaddafihisideolo0000elkh|first=Mohamad A.|last=El-Khawas|publisher=Amana|language=en|isbn=978-0-915597-24-6|year=1986}} * {{cite book|last=Forte|first=Maximilian|title=Slouching Towards Sirte: NATO's War on Libya and Africa|url=https://archive.org/details/slouchingtowards0000fort|year=2012|publisher=Baraka Books|language=en|isbn=978-1926824529}} *{{cite book|title=Sandstorm: Libya in the Time of Revolution|url=https://archive.org/details/sandstormlibyain0000hils|first=Lindsey|last=Hilsum|author-link=Lindsey Hilsum|publisher=Faber and Faber|location=London|year=2012|language=en|isbn=978-0-571-28803-8}} *{{cite book|title=Qaddafi: The Man and His Policies|url=https://archive.org/details/qaddafimanhispol0000mont|first1=Janice|last1=Monti-Belkaoui|first2=Ahmed|last2=Monti-Belkaoui|publisher=Avebury|language=en|isbn=978-1-85972-385-2|year=1996}} == Lidhje të jashtme == * {{YouTube|S6JaxKsK8Q0|2009 UN Security council speech from Al jazeera (English)}} <br/> {{Muamer el Gadafi}} [[Kategoria:Muamer el Gadafi| ]] [[Kategoria:Lindje 1942]] [[Kategoria:Vdekje 2011]] [[Kategoria:Krerë të shtetit të Libisë]] [[Kategoria:Kolonelë libianë]] [[Kategoria:Revolucionarë libianë]] [[Kategoria:Libianë]] [[Kategoria:Myslimanë suni libianë]] t7vg3xp89vjvemj0gdl52nlruocmcyq 2985667 2985666 2026-05-30T16:46:20Z أوس 184754 /* Edukimi dhe aktivizmi politik: 1950–1963 */ 2985667 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Muamer el Gadafi <br/> <small>معمر محمد أبو منيار القذافي</small> | image = Muammar al-Gaddafi at the AU summit.jpg | image_size = 200px | office = [[Xhamahiria Libiane|Udhëheqësi Vëllazëror i Xhamahirisë Libiane]] | term_start = 1 shtator 1969 | term_end = 23 gusht 2011 | predecessor = ''Pozita u themelua'' | successor = ''Pozita u themelua'' | office1 = [[Kryetari i Këshillit të Komandës Revolucionare të Libisë]] | predecessor1 = [[Idrisi i Libisë|Idris I]] (si Mbreti i Libisë) | primeminister1 = {{Collapsible list|title={{nobold|''Shiko listën''}} |[[Mahmud Suleiman Maghribi]] |[[Abdessalam Jalloud]] |[[Abdul Ati al-Obeidi]] }} | successor1 = ''Vetë ai'' (si Sekretar i Përgjithshëm i GPC) | office2 = [[Kryetari i Unionit Afrikan|Kryetari i 7-të i Unionit Afrikan]] | term_start2 = 2 shkurt 2009 | term_end2 = 31 janar 2010 | predecessor2 = [[Jakaya Kikwete]] | successor2 = [[Bingu wa Mutharika]] | birth_date = <!-- His birth date does not appear to have been published in reliable sources. Please discuss on talk page. -->{{Circa|7 qershor 1942}} | birth_place = [[Kasr Ebu Hadi]], [[Libia|Libi]] | death_date = 20 tetor 2011 (68-69 vjet) | death_place = [[Sirtë]], [[Libia|Libi]] | nationality = Libian | resting_place = Në një vend të panjohur në [[Shketëtira Libiane|Shkretëtirën Libiane]] | party = {{ubl|[[Unioni Socialist Arab Libian|Bashkimi Socialist Arab]] (1971–1977)|[[Politikan i pavarur|I pavarur]] (1977–2011)}} | spouse = {{Ubl|Fatiha al-Nuri (m. 1969; div. 1970)|[[Safia Farkash]] (m. 1970)}} | children = 10 {{Collapsible list|title=Sons {{nobold|(8)}} |[[Muhamed Gadafi|Muhamed]] |[[Saif al-Islam Gaddafi|Saif al-Islam]] |[[Al-Saadi Gaddafi|Al-Saadi]] |[[Mutassim Gaddafi|Mutassim]] (ka vdekur) |[[Hannibal Gaddafi|Hannibal]] |[[Saif al-Arab Gaddafi|Saif al-Arab]] (ka vdekur) |[[Khamis Gaddafi|Khamis]] (ka vdekur)(e diskutueshme) |Milad (adopted) }} {{Collapsible list|title=Daughters {{nobold|(2)}} |[[Ayesha Gaddafi|Ayesha]] |[[Hana Gaddafi|Hana]] (adopted) }} | alma_mater = {{Plain list| * [[Universiteti i Libisë]] * [[Universiteti Akademik Ushtarak Benghazi|Akademia Ushtarake Mbretërore, Benghazi]] }} | death_cause = [[Vrasja e Muamar Gadafit|Plagosje me armë zjarri]] | allegiance = {{Plain list| * [[Skeda:Flag of Libya (1951–1969).svg|23px]] [[Mbretëria e Libisë]] (1961–1969) * [[Skeda:Flag of Libya (1969–1972).svg|23px]] [[Republika Arabe e Libisë]] (1969–1977) * [[Skeda:Flag of Libya (1977–2011).svg|23px]] [[Xhamahirija Arabe e Libisë]] (1977–2011) }} | branch = [[Ushtria Libiane (1951–2011)|Ushtria Libiane]] | serviceyears = 1961–2011 | rank = Kolonel | commands = [[Forcat e Armatosura të Xhamahirisë Arabe Libiane|Forcat e Armatosura Libiane]] | battles = {{Plain list| * [[Lufta e Jom Kipurit]] * [[Lufta e Ftohtë Arabe]] * [[Lufta Egjipto-Libiane]] * [[Konflikti Çadi-Libian]] ** [[Lufta e Toyota]] * [[Lufta Ugandë-Tanzani]] * [[Lufta e Parë Civile Liberiane]] * [[Lufta e Parë Civile Libiane]] * [[Ndërhyrja ushtarake në Libi 2011]] }} | signature = Muammar_al-Gaddafi_Signature.svg }} '''Muamer el Gadafi''' ({{circa|1942}} – 20 tetor 2011, [[Gjuha arabe|arab]]. معمر محمد أبو منيار القذافي ''Muamer Muhamed Ebu Minjar el-Gadafi''), i njohur si '''Kolonel Gadafi''', ishte revolucionar dhe politikan [[Libianët|libian]], i cili qeverisi [[Libia|Libinë]] në vitet 1969–2011. Duke marrë pushtet në një grusht shteti, ai udhëhoqi si Kryesuesi Revolucionar i [[Libia|Republikës Arabe Libiane]] në vitet 1969–1977 dhe më pas si Udhëheqësi Vëllazëror i [[Xhamaharia Libiane|Xhamaharisë së Madhe Arabe Popullore Socialiste të Libisë]] nga viti 1977 deri në vitin 2011, kur u rrëzua gjatë Luftës civile në Libi. Fillimish zhvilloi variantin e vet të [[Nacionalizmi arab|nacionalizmit arab]] dhe socializmit arab, i njohur si [[Teoria e Tretë Universale]], ndërsa më vonë përqafoi [[pan-afrikanizmi]]n dhe shërbeu si Kryetari i [[Unioni Afrikan|Unionit Afrikan]] në vitet 2009–2010. I biri i një bariut të varfër beduin, Gadafi u përfshi në politikë ndërsa ishte në shkollë në Saba, pastaj u regjistrua në Akademinë Ushtarake Mbretërore në [[Bengazi]]. Themeloi një celulë revolucionare brenda ushtrisë, me të cilën arriti në vitin 1969 të marrë pushtetin nga [[monarkia]] e Mbretit Idris në një grusht shteti, ku nuk u derdh gjak. Duke u bërë Kryetari i Këshillit komandues revolucionar, Gadafi heqi monarkinë dhe shpalli Republikën. Në vitin 1977, ai shpërbëu Republikën dhe krijoi [[Xhamahiria|''Xhamahirinë'']]'','' një "shtet i masave". Duke adoptuar zyrtarisht një rol simbolik në qeverisje, ai kishte fuqi si komandant i përgjithshëm i ushtrisë dhe kreu i Komiteteve revolucionare, përgjegjës për policimin dhe shtypjen e kundërshtarëve. Duke refuzuar mendimet e tij të mëparshme ideologjike, nga viti 1999 Gadafi inkurajoi privatizimet ekonomike dhe u afrua me vendet perëndimore, edhe përkrahu pan-afrikanizmin dhe duke ndihmuar në krijimin e [[Bashkimi Afrikan]]. Në mes të Pranverës arabe, në vitin 2011 shpërtheu një kryengritje kundër Gadafit e udhëhequr nga Këshilli Kombëtar i Përkohshëm, që rezultoi në një luftë civile. NATO-ja ndërhyri ushtarakisht në anën e Këshillit, duke sjellë rënien e qeverisë së Gadafit. I tërhequr në [[Sirtë]], Gadafi u kap dhe u vra nga militantët e Këshillit Kombëtar të Përkohshëm. Gadafi ishte një figurë botërore kontroverse. Përkrahësit e tij vlerësuan qëndrimin e tij anti-imperialist dhe përkrahjen e tij për [[panafrikanizmi]]n dhe [[panarabizmi]]n, dhe ai u dekorua me mirënjohje të ndryshme. Anasjelltas, ai u dënua ndërkombëtarisht si një [[Diktatori|diktator]] dhe [[Autokracia|autokrat]], administrata autoritare e të cilit shkeli të drejtat e njeriut të [[Libianët|qytetarëve të Libisë]], dhe si mbështetës i lëvizjeve irredentiste, luftave fisnore dhe [[terrorizmi]]t në shumë vende të tjera. == Jeta e hershme == === Fëmijëria: 1940-1950 === Muamar Muhamed Ebu Minjar el-Gadafi<ref name="iccwarrant">{{cite web|title=The Prosecutor v. Muammar Mohammed Abu Minyar Gaddafi, Saif al-Islam al-Gaddafi and Abdullah al-Senussi|url=http://www.icc-cpi.int/en_menus/icc/situations%20and%20cases/situations/icc0111/related%20cases/icc01110111/Pages/icc01110111.aspx|work=ICC-01/11-01/11|publisher=International Criminal Court|language=en|access-date=5 dhjetor 2013|date=11 nëntor 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113152832/https://www.icc-cpi.int/libya/gaddafi?ln=en|archive-date=13 nëntor 2016}}</ref> lindi pranë Kasr Ebu Hadi, një zonë rurale jashtë qytetit të Sirte në shkretëtirat e [[Tripolica|Tripolitanisë]], në Libinë perëndimore italiane.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=33|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} Gaddafi ishte djali i vetëm i prindërve të tij dhe më i vogli nga katër vëllezërit e motrat. Familja e tij vinte nga një fis i vogël, relativisht pa ndikim i quajtur Qadhadhfa,{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=33|3a1=Simons|3y=1996|3p=170|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=9}} të cilët ishin arabë në trashëgimi. Nëna e tij quhej Aisha bin Niran (vdiq më 1978), dhe babai i tij, Muhamed Abdul Salam bin Hamed bin Muhamed , njihej si Ebu Meniar (vdiq më 1985); ky i fundit fitonte një jetesë të pakët si bari i dhive dhe deveve.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=33|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=9}} Ashtu si fiset e tjera nomade beduine bashkëkohore, familja ishte analfabete dhe nuk mbante asnjë shënim lindjeje.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=35|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} Shumë biografë e kanë përdorur 7 qershorin; megjithatë, ditëlindja e tij nuk dihet me siguri dhe burimet e kanë vendosur atë në vitin 1942 ose në pranverën e vitit 1943,{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=35|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} edhe pse biografët e tij David Blundy dhe Andrew Lycett vunë në dukje se mund të kishte qenë para vitit 1940.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=35}} Djali i vetëm i mbijetuar i prindërve të tij, ai kishte tre motra më të mëdha.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=35|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} Edukimi i Gadafit në kulturën beduine ndikoi në shijet e tij personale për pjesën tjetër të jetës; ai preferonte shkretëtirën mbi qytetin dhe tërhiqej atje për të medituar.{{sfnm|1a1=Kawczynski|1y=2011|1p=9|2a1=St. John|2y=2012|2p=135}} Që në fëmijëri, Gadafi ishte i vetëdijshëm për përfshirjen e fuqive koloniale evropiane në Libi; kombi i tij [[Libia italiane|u pushtua nga Italia]], dhe gjatë [[Fushata e Afrikës Veriore|Fushatës së Afrikës Veriore]] të [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], ai dëshmoi një konflikt midis forcave italiane dhe britanike.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=35–37|2a1=St. John|2y=2012|2p=135}} Sipas pretendimeve të mëvonshme, gjyshi nga babai i Gadafit, Abdessalam Bouminyar, u vra nga ushtria italiane gjatë [[Lufta italo-turke|pushtimit italian të vitit 1911]].{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1p=4|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=37|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=4}} Në fund të Luftës së Dytë Botërore në vitin 1945, Libia u pushtua nga forcat britanike dhe franceze. Britania dhe Franca konsideruan ndarjen e kombit midis perandorive të tyre, por [[Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara|Asambleja e Përgjithshme]] e Kombeve të Bashkuara (OKB) vendosi që vendit t'i jepej pavarësia politike,{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=38–39|2a1=Kawczynski|2y=2011|2pp=7–9, 14|3a1=St. John|3y=2012|3p=108}} dhe në vitin 1951 krijuan [[Mbretëria e Bashkuar e Libisë|Mbretërinë e Bashkuar të Libisë]], një shtet federal nën udhëheqja e një monarku properëndimor, [[Idrisi i Libisë|Idris]], i cili ndaloi partitë politike dhe centralizoi pushtetin në duart e tij.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=38–39|2a1=Kawczynski|2y=2011|2pp=7–9, 14|3a1=St. John|3y=2012|3p=108}} === Edukimi dhe aktivizmi politik: 1950–1963 === Edukimi më i hershëm i Gadafit ishte i një natyre fetare, i dhënë nga një mësues vendas islamik.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1p=5|2a1=St. John|2y=2012|2pp=135–136}} Më pas, duke u zhvendosur në Sirte aty pranë për të ndjekur shkollën fillore, ai përparoi në gjashtë klasa në katër vjet.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1pp=5–6, 8–9|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=39|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=10|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Arsimi në Libi nuk ishte falas, por babai i tij mendonte se do të përfitonte shumë djali i tij, pavarësisht nga tendosja financiare. Gjatë javës Gadafi flinte në një xhami dhe vetëm gjatë fundjavave dhe festave ecte 20 milje (32 km) për të vizituar prindërit e tij. Edhe pse babai i Gadafit nuk ishte i arsimuar, ai bëri sakrifica të mëdha për ta dërguar djalin e tij në shkollë.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1pp=5–6, 8–9|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=39|3a1=Simons|3y=1996|3p=170|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=10|5a1=St. John|5y=2012|5p=136}} Si një beduin i varfër, ai u përball me ngacmimin dhe diskriminimin nga shokët e tij të klasës që banonin në qytet. Megjithatë, ai kishte shumë mësues egjiptianë që e informuan për ngjarjet dramatike që ndodhnin në atdheun e tyre.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1pp=5–6, 8–9|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=39|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=10|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Nga Sirte, ai dhe familja e tij u shpërngulën në qytetin tregtar të Sabha në Fezzan, Libinë jug-qendrore, ku babai i tij punoi si kujdestar për një udhëheqës fisnor, ndërsa Muamar ndoqi shkollën e mesme, diçka që asnjëri prej prindërve nuk e kishte bërë.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=39|2a1=Simons|2y=1996|2pp=170–171|3a1=Kawczynski|3y=2011|3pp=10–11|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Gadafi ishte popullor në këtë shkollë; disa miq të bërë atje morën punë të rëndësishme në administratën e tij të mëvonshme, veçanërisht shoku i tij më i mirë, [[Abdessalam Jalloud|Abdul Salam Jalloud]].{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2pp=39–40|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=11}} [[Skeda:Nasser portrait2.jpg|parapamje|majtas|150px|Presidenti egjiptian [[Gamal Abdel Naser]] ishte heroi politik i Gadafit.]] Shumë mësues në Sabha ishin egjiptianë dhe për herë të parë, Gadafi kishte hyrje në gazetat pan-arabe dhe transmetimet radiofonike, veçanërisht ''[[Zëri i Arabëve]]'' me bazë në [[Kajro]].{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=40|3a1=Kawczynski|3y=2011|3pp=11–12|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Duke u rritur, Gadafi ishte dëshmitar i ngjarjeve të rëndësishme që tronditën [[Bota arabe|botën arabe]], duke përfshirë [[Lufta Arabo-Izraelite 1948|Luftën Arabo-Izraelite të vitit 1948]], [[Revolucioni egjiptian i vitit 1952|Revolucionin Egjiptian të vitit 1952]], [[Kriza e Suezit|Krizën e Suezit]] të vitit 1956 dhe ekzistencën jetëshkurtër të [[Republika e Bashkuar Arabe|Republikës së Bashkuar Arabe]] (RBA) midis vitit 1958 dhe 1961.{{sfn|St. John|2012|p=136}} Gadafi admiroi ndryshimet politike të zbatuara në [[Egjipti|Republikën Arabe të Egjiptit]] nën heroin e tij, presidentin [[Gamal Abdel Nasser]]. Naseri argumentoi për [[Nacionalizmi arab|nacionalizmin arab]]; refuzimi i [[kolonializmi]]t perëndimor, [[neo-kolonializmi]]t dhe [[sionizmi]]t; dhe një tranzicion nga ]]kapitalizmi]] në [[Socializmi|socializëm]].{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=40|2a1=Vandewalle|2y=2008b|2p=10|3a1=Kawczynski|3y=2011|3pp=11–12|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Gadafi u ndikua nga libri i Naserit, ''Filozofia e Revolucionit'', i cili përshkruante se si të fillonte një grusht shteti.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=40|2a1=Simons|2y=1996|2p=171}} Një nga mësuesit egjiptianë të Gadafit, Mahmud Efay, thuhet se ishte dashamirës ndaj ideve politike të të rinjve dhe e këshilloi atë se një revolucion i suksesshëm do të kishte nevojë për mbështetjen e ushtrisë.{{sfn|Simons|1996|p=171}} Gadafi organizoi demonstrata dhe shpërndau postera duke kritikuar monarkinë.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=42–43|2a1=Kawczynski|2y=2011|2pp=11–12|3a1=St. John|3y=2012|3p=136}} Në tetor 1961, ai drejtoi një demonstratë që protestonte kundër shkëputjes së Sirisë nga RBA dhe mblodhi fonde për t'i dërguar kabllot mbështetëse Naserit. Njëzet studentë u arrestuan si pasojë e trazirave. Gadafi dhe shokët e tij thyen gjithashtu xhamat e një hoteli lokal që akuzohej se shërbente alkool. Për të ndëshkuar Gadafin, autoritetet e dëbuan atë dhe familjen e tij nga Sabha.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2pp=42–43|3a1=Simons|3y=1996|3pp=171–172|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=11|5a1=St. John|5y=2012|5p=136}} Gaddafi u zhvendos në [[Misrata]], ku ndoqi shkollën e mesme Misrata.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=44|3a1=Simons|3y=1996|3p=172|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=11|5a1=St. John|5y=2012|5p=137}} Duke ruajtur interesin e tij për aktivizmin nacionalist arab, ai refuzoi t'i bashkohej ndonjë prej partive politike të ndaluara aktive në qytet - duke përfshirë [[Lëvizja Nacionaliste Arabe|Lëvizjen Nacionaliste Arabe]], [[Partia Socialiste Arabe Ba'ath|Partinë Socialiste Arabe Ba'ath]] dhe [[Vëllazëria Myslimane|Vëllazërinë Myslimane]] - duke pretenduar se ai refuzonte fraksionizmin.{{sfn|St. John|2012|p=137}} Ai lexoi me pasion temat e Naserit dhe [[Revolucioni francez|Revolucionit Francez]] të vitit 1789, si dhe veprat e teoricienit politik sirian [[Michel Aflaq]] dhe biografitë e [[Abraham Lincoln]], [[Sun Yat-sen]], dhe [[Mustafa Kemal Atatürk]].{{sfn|St. John|2012|p=137}} == Republika Arabe e Libisë == == Xhamaharia e Madhe Arabe Popullore Socialiste e Libisë == == Lufta civile në Libi == == Jeta personale == == Jeta publike == [[Skeda:13th anniversary of the Revolution.jpg|parapamje|13-vjetori i Revolucionit të 1 Shtatorit në pullën postare, Libia 1982]] Sipas Vandewalle, Gaddafi "dominoi jetën politike [të Libisë]" gjatë periudhës së tij në pushtet.{{sfn|Vandewalle|2006|p=5}} Sociologu Raymond A. Hinnebusch e përshkroi libianin si "ndoshta rastin më shembullor bashkëkohor të politikës së lidershipit karizmatik", duke shfaqur të gjitha tiparet e autoritetit karizmatik të përshkruara nga sociologu [[Max Weber]].{{sfn|Hinnebusch|1984|p=59}} Sipas Hinnebusch, themelet e "autoritetit personal karizmatik" të Gadafit në Libi buruan nga bekimi që ai kishte marrë nga Naseri, shoqëruar me "arritjet nacionaliste" të tilla si dëbimi i bazave të huaja ushtarake, nxjerrja e çmimeve më të larta për naftën libiane dhe mbështetje e zëshme për kauzat palestineze dhe të tjera anti-imperialiste.{{sfn|Hinnebusch|1984|p=62}} Një [[Kulti i individit|kult i personalitetit]] kushtuar Gadafit ekzistonte në Libi gjatë pjesës më të madhe të sundimit të tij.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=283|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=20}} Biografi i tij Alison Pargeter vuri në dukje se "ai mbushi çdo hapësirë, duke formuar të gjithë vendin rreth vetes."{{sfn|Pargeter|2012|p=2}} Përshkrimet e fytyrës së tij mund të gjendeshin në të gjithë vendin, duke përfshirë pullat postare, orët dhe çantat e shkollës.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=20}} Citimet nga ''Libri i Gjelbër'' u shfaqën në një larmi vendesh, nga muret e rrugëve te aeroportet dhe stilolapsat, dhe u vendosën në muzikë pop për publikim.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=20}} Në mënyrë private, Gadafi shpesh ankohej se nuk i pëlqente ky kult i personalitetit që e rrethonte, por se e toleronte sepse populli i Libisë e adhuronin.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=20}} Kulti i shërbeu një qëllimi politik, me Gadafin që ndihmoi në sigurimin e një identiteti qendror për shtetin libian.{{sfn|Bearman|1986|p=284}} Disa biografë dhe vëzhgues e karakterizuan Gadafin si [[Popullizmi|popullist]].{{sfnm|1a1=Hinnebusch|1y=1984|1p=61|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=20}} Atij i pëlqente të merrte pjesë në sesione të gjata publike ku njerëzit ftoheshin ta pyesnin; këto shpesh transmetoheshin në televizion.{{sfn|First|1974|pp=22–23}} Në të gjithë Libinë, turma mbështetësish mbërrinin në ngjarjet publike ku ai shfaqej. Të përshkruara si "demonstrata spontane" nga qeveria, ka raste të regjistruara të grupeve që detyrohen ose paguhen për të marrë pjesë.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=16}} Ai zakonisht vonohej në ngjarje publike dhe ndonjëherë nuk arrinte.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=17}} Edhe pse Bianco mendonte se kishte një "dhuratë për oratorinë",{{Sfn|Bianco|1975|p=7}} ai u konsiderua një orator i varfër nga Blundy dhe Lycett.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=18}} Biografi [[Daniel Kawczynski]] vuri në dukje se Gaddafi ishte i famshëm për fjalimet e tij "të gjata, endacake",{{sfn|Kawczynski|2011|p=191}} të cilat zakonisht përfshinin kritikimin e Izraelit dhe SHBA-së.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=17}} Gazetari [[Ruth First]] i përshkroi fjalimet e tij si "një rrjedhë e pashtershme; didaktike, herë pas here jokoherente; e mbushur me rrëmbime mendimesh gjysmë të formuara; këshilla; besime; disa arsye të shëndosha dhe po aq paragjykime".{{sfn|First|1974|p=23}} == Trashëgimia == == Shiko dhe == * [[Xhamaharia Libiane]] * [[Teoria e Tretë Universale]] * [[Libri i Gjelbërt]] == Referime == {{Reflist|30em}} === Bibliografia === {{Refbegin|30em}} *{{cite book|last=Bearman|first=Jonathan|title=Qadhafi's Libya|url=https://archive.org/details/qadhafislibya0000bear|publisher=Zed Books|location=London|year=1986|isbn=978-0-86232-434-6}} *{{cite book|title=Gadafi: Voice from the Desert|last=Bianco|first=Mirella|publisher=Longman|location=London|translator-last=Lyle|translator-first=Margaret|isbn=978-0-582-78062-0|year=1975}} *{{cite book|title=Qaddafi and the Libyan Revolution|first1=David|last1=Blundy|author1-link=David Blundy|first2=Andrew|last2=Lycett|author2-link=Andrew Lycett|publisher=Little Brown & Co|location=Boston|isbn=978-0-316-10042-7|year=1987|url=https://archive.org/details/qaddafilibyanre00blun|url-access=limited}} *{{cite journal|last=Boyd-Judson|first=Lyn|year=2005|title=Strategic Moral Diplomacy: Mandela, Qaddafi, and the Lockerbie Negotiations|journal=Foreign Policy Analysis|volume=1|pages=73–97|doi=10.1111/j.1743-8594.2005.00004.x|doi-access=free}} *{{cite journal|last=Castro|first=Jose Esteban|title=Gaddafi and Latin America|journal=Soc|year=2011|volume=48|issue=4|pages=307–311|doi=10.1007/s12115-011-9442-7|doi-access=free}} *{{cite book|last=Cojean|first=Annick|title=Gaddafi's Harem: The Story of a Young Woman and the Abuses of Power in Libya|url=https://archive.org/details/gaddafisharem0000coje|year=2013|location=New York|publisher=Grove Press|isbn=978-1-611-85610-1}} * {{cite journal|last=Davis|first=J.|title=Qaddafi's Theory and Practice of Non-Representative Government|journal=Government and Opposition|volume=17|issue=1|year=1982|pages=61–79|doi=10.1111/j.1477-7053.1982.tb00679.x|jstor=44483404|s2cid=144831599}} * {{cite journal|last=El-Khawas|first=Mohamed|title=The New Society in Qaddafi's Libya: Can It Endure?|url=https://archive.org/details/sim_africa-today_1984_31_3/page/17|journal=Africa Today|volume=31|issue=3|year=1984|pages=17–44|jstor=4186243}} * {{cite book|last=First|first=Ruth|title=Libya: The Elusive Revolution|year=1974|publisher=Penguin|location=Harmondsworth|isbn=978-0-14-041040-2}} * {{cite book|last=Gardell|first=Matthias|title=Gods of the Blood: The Pagan Revival and White Separatism|url=https://archive.org/details/godsofbloodpagan0000gard|year=2003|publisher=Duke University Press|location=Durham and London|isbn=978-0822330714}} *{{cite journal|title=The Marxist Origins of Qadhafi's Economic Thought|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-modern-african-studies_1982-09_20_3/page/361|journal=The Journal of Modern African Studies|last=Hajjar|first=Sami G.|year=1982|volume=20|issue=3|pages=361–375|jstor=160522|doi=10.1017/s0022278x00056871|s2cid=154903399}} *{{cite book|title=Libya: Qadhafi's Revolution and the Modern State|first=Lillian Craig|last=Harris|publisher=Westview Press|location=Boulder, Colorado|isbn=978-0-8133-0075-7|year=1986|url=https://archive.org/details/libyaqadhafisrev0000harr|url-access=limited}} * {{cite journal|first=Jeff|last=Haynes|year=1990|title=Libyan Involvement in West Africa: Qadhaffi's 'Revolutionary' Foreign Policy|journal=Paradigms|volume=4|issue=1|pages=58–73|doi=10.1080/13600829008442987}} *{{cite journal|first=Raymond A.|last=Hinnebusch|year=1984|title=Charisma, Revolution, and State Formation: Qaddafi and Libya|journal=Third World Quarterly|volume=6|issue=1|pages=59–73|doi=10.1080/01436598408419755}} *{{cite book|title=Death of a Dictator: Bloody Vengeance in Sirte|author=Human Rights Watch|author-link=Human Rights Watch|year=2012|publisher=Human Rights Watch|url=https://www.hrw.org/reports/2012/10/16/death-dictator-0|isbn=978-1-56432-952-3|access-date=4 dhjetor 2016|archive-date=3 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150503103538/http://www.hrw.org/reports/2012/10/16/death-dictator-0|url-status=live}} *{{cite journal|last=Kamel|first=Amir M.|year=2016|title=Trade and Peace: The EU and Gaddafi's Final Decade|journal=International Affairs|volume=92|issue=3|pages=683–702|doi=10.1111/1468-2346.12602|s2cid=156529941|url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/52080164/AMK_Trade_and_Peace.pdf|access-date=27 gusht 2019|archive-date=27 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190827043438/https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/52080164/AMK_Trade_and_Peace.pdf|url-status=live}} * {{cite journal|last1=Karniel|first1=Yuval|first2=Amit|last2=Lavie-Dinur|first3=Tal|last3=Azran|title=Broadcast Coverage of Gaddafi's Final Hours in Images and Headlines: A Brutal Lynch or the Desired Death of a Terrorist?|journal=The International Communication Gazette|year=2015|volume=77|issue=2|pages=171–188|doi=10.1177/1748048514562686|s2cid=144642774}} *{{cite book|last=Kawczynski|first=Daniel|author-link=Daniel Kawczynski|title=Seeking Gaddafi: Libya, the West and the Arab Spring|title-link=Seeking Gaddafi|publisher=Biteback|location=London|year=2011|isbn=978-1-84954-148-0}} *{{cite book|last=Martin|first=Guy|year=2002|title=Africa in World Politics: A Pan-African Perspective|url=https://archive.org/details/africainworldpol0000mart|location=Trenton, NJ|publisher=Africa World Press|isbn=978-0-865-43858-3}} *{{cite book|last=Pargeter|first=Alice|title=Libya: The Rise and Fall of Qaddafi|url=https://archive.org/details/libyarisefallofq0000parg|publisher=Yale University Press|location=New Haven|year=2012|isbn=978-0-300-13932-7}} *{{cite book|last=Ronen|first=Yehudit|chapter=Libya|editor1-last=Shaked|editor1-first=Haim|editor2-last=Dishon|editor2-first=Daniel|title=Middle East Contemporary Survey. Volume VIII: 1983–84|location=Tel Aviv|publisher=Moshe Dayan Center for Middle Eastern and African Studies|isbn=978-965-224-006-4|year=1986|pages=578–603}} *{{cite journal|first=Maano|last=Ramutsindela|year=2009|title=Gaddafi, Continentalism and Sovereignty in Africa|journal=South African Geographical Journal|volume=91|issue=1|pages=1–3|doi=10.1080/03736245.2009.9725324|bibcode=2009SAfGJ..91....1R|s2cid=153609561}} *{{cite journal|last1=Sacerdoti|first1=Giorgio|first2=Pia|last2=Acconci|title=The Security Council's Asset Freeze against Gaddafi's Libya and its Implementation in Libya|journal=The Italian Yearbook of International Law Online|year=2011|volume=21|issue=1|pages=61–84|doi=10.1163/22116133-90000210}} *{{cite book|last=Simons|first=Geoff|author-link=Geoff Simons|title=Libya: The Struggle for Survival|publisher=Macmillan|edition=second|location=Houndmills and London|year=1996|isbn=978-0-23038-011-0}} *{{cite book|last=Simons|first=Geoff|author-link=Geoff Simons|title=Libya and the West: From Independence to Lockerbie|publisher=Centre for Libyan Studies|location=Oxford|year=2003|isbn=978-1-86064-988-2|url=https://archive.org/details/libyawestfromind00simo|url-access=limited}} *{{cite journal|last=St. John|first=Ronald Bruce|author-link=Ronald Bruce St. John|title=The Ideology of Muammar al-Qadhdhafi: Theory and Practice|url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-middle-east-studies_1983-11_15_4/page/471|journal=International Journal of Middle East Studies|volume=15|number=4|year=1983|pages=471–490|jstor=163557|doi=10.1017/S0020743800051394|s2cid=145692912}} *{{cite book|last=St. John|first=Ronald Bruce|title=Qaddafi's World Design: Libyan Foreign Policy, 1969–1987|url=https://archive.org/details/qaddafisworlddes0000stjo|location=London|publisher=Saqi Books|year=1987|isbn=978-0-86356-161-0}} *{{cite journal|last=St. John|first=Ronald Bruce|title=Redefining the Libyan Revolution: The Changing Ideology of Muammar al-Qaddafi|journal=The Journal of North African Studies|year=2008|volume=13|number=1|pages=91–106|doi=10.1080/13629380701742819|s2cid=219626768}} *{{cite book|last=St. John|first=Ronald Bruce|title=Libya: From Colony to Revolution|url=https://archive.org/details/libyafromcolonyt0000stjo_v9k5|edition=rev.|publisher=Oneworld|location=Oxford|year=2012|isbn=978-1-85168-919-4}} * {{cite book|last=Sykes|first=Alan|title=The Radical Right in Britain: Social Imperialism to the BNP|url=https://archive.org/details/radicalrightinbr0000syke|year=2005|publisher=Palgrave Macmillan|location=Basingstoke and New York|isbn=978-0333599242}} *{{cite journal|last=Tandon|first=Yash|year=2011|title=Whose Dictator Is Qaddafi? The Empire and Its Neo-Colonies|journal=[[Insight on Africa]]|volume=3|issue=1|pages=1–21|doi=10.1177/0975087814411129|s2cid=155823080}} *{{cite book|last=Vandewalle|first=Dirk|title=A History of Modern Libya|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2006|isbn=978-0-521-61554-9|url-access=registration|url=https://archive.org/details/historyofmodernl0000vand}} *{{cite book|last=Vandewalle|first=Dirk|chapter=Libya in the New Millennium|date=2008|editor-last=Vandewalle|editor-first=Dirk|title=Libya Since 1969: Qadhafi's Revolution Revisited|location=Basingstoke, England|publisher=Palgrave Macmillan|pages=215–237|doi=10.1007/978-0-230-61386-7_10|isbn=978-0-230-33750-3}} *{{cite book|last=Vandewalle|first=Dirk|chapter=Libya's Revolution in Perspective 1969–2000|date=2008|editor-last=Vandewalle|editor-first=Dirk|title=Libya Since 1969: Qadhafi's Revolution Revisited|location=Basingstoke, England|publisher=Palgrave Macmillan|pages=9–53|doi=10.1007/978-0-230-61386-7_2|isbn=978-0-230-33750-3}} *{{cite journal|last=Zoubir|first=Yahia H.|year=2009|title=Libya and Europe: Economic Realism at the Rescue of the Qaddafi Authoritarian Regime|journal=Journal of Contemporary European Studies|volume=17|issue=3|pages=401–415|doi=10.1080/14782800903339354|s2cid=153625134}} {{refend}} == Lexim më tutje == *{{Cite book|title=Libyan Sandstorm|first=John K.|last=Cooley|author-link=John K. Cooley|publisher=Sidgwick & Jackson|location=London|language=en|isbn=978-0-283-98944-5|year=1983}} *{{cite book|title=Qaddafi, Terrorism, and the Origins of the U.S. Attack on Libya|first=Brian Lee|last=Davis|publisher=Praeger|location=New York|language=en|isbn=0-275-93302-4|year=1990|url=https://archive.org/details/qaddafiterrorism00davi|url-access=limited}} *{{cite book|title=Qaddafi: His Ideology in Theory and Practice|url=https://archive.org/details/qaddafihisideolo0000elkh|first=Mohamad A.|last=El-Khawas|publisher=Amana|language=en|isbn=978-0-915597-24-6|year=1986}} * {{cite book|last=Forte|first=Maximilian|title=Slouching Towards Sirte: NATO's War on Libya and Africa|url=https://archive.org/details/slouchingtowards0000fort|year=2012|publisher=Baraka Books|language=en|isbn=978-1926824529}} *{{cite book|title=Sandstorm: Libya in the Time of Revolution|url=https://archive.org/details/sandstormlibyain0000hils|first=Lindsey|last=Hilsum|author-link=Lindsey Hilsum|publisher=Faber and Faber|location=London|year=2012|language=en|isbn=978-0-571-28803-8}} *{{cite book|title=Qaddafi: The Man and His Policies|url=https://archive.org/details/qaddafimanhispol0000mont|first1=Janice|last1=Monti-Belkaoui|first2=Ahmed|last2=Monti-Belkaoui|publisher=Avebury|language=en|isbn=978-1-85972-385-2|year=1996}} == Lidhje të jashtme == * {{YouTube|S6JaxKsK8Q0|2009 UN Security council speech from Al jazeera (English)}} <br/> {{Muamer el Gadafi}} [[Kategoria:Muamer el Gadafi| ]] [[Kategoria:Lindje 1942]] [[Kategoria:Vdekje 2011]] [[Kategoria:Krerë të shtetit të Libisë]] [[Kategoria:Kolonelë libianë]] [[Kategoria:Revolucionarë libianë]] [[Kategoria:Libianë]] [[Kategoria:Myslimanë suni libianë]] l32xu9eubbacy1x9qjts8h3wq45xavv 2985668 2985667 2026-05-30T16:47:00Z أوس 184754 /* Jeta publike */ 2985668 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = Muamer el Gadafi <br/> <small>معمر محمد أبو منيار القذافي</small> | image = Muammar al-Gaddafi at the AU summit.jpg | image_size = 200px | office = [[Xhamahiria Libiane|Udhëheqësi Vëllazëror i Xhamahirisë Libiane]] | term_start = 1 shtator 1969 | term_end = 23 gusht 2011 | predecessor = ''Pozita u themelua'' | successor = ''Pozita u themelua'' | office1 = [[Kryetari i Këshillit të Komandës Revolucionare të Libisë]] | predecessor1 = [[Idrisi i Libisë|Idris I]] (si Mbreti i Libisë) | primeminister1 = {{Collapsible list|title={{nobold|''Shiko listën''}} |[[Mahmud Suleiman Maghribi]] |[[Abdessalam Jalloud]] |[[Abdul Ati al-Obeidi]] }} | successor1 = ''Vetë ai'' (si Sekretar i Përgjithshëm i GPC) | office2 = [[Kryetari i Unionit Afrikan|Kryetari i 7-të i Unionit Afrikan]] | term_start2 = 2 shkurt 2009 | term_end2 = 31 janar 2010 | predecessor2 = [[Jakaya Kikwete]] | successor2 = [[Bingu wa Mutharika]] | birth_date = <!-- His birth date does not appear to have been published in reliable sources. Please discuss on talk page. -->{{Circa|7 qershor 1942}} | birth_place = [[Kasr Ebu Hadi]], [[Libia|Libi]] | death_date = 20 tetor 2011 (68-69 vjet) | death_place = [[Sirtë]], [[Libia|Libi]] | nationality = Libian | resting_place = Në një vend të panjohur në [[Shketëtira Libiane|Shkretëtirën Libiane]] | party = {{ubl|[[Unioni Socialist Arab Libian|Bashkimi Socialist Arab]] (1971–1977)|[[Politikan i pavarur|I pavarur]] (1977–2011)}} | spouse = {{Ubl|Fatiha al-Nuri (m. 1969; div. 1970)|[[Safia Farkash]] (m. 1970)}} | children = 10 {{Collapsible list|title=Sons {{nobold|(8)}} |[[Muhamed Gadafi|Muhamed]] |[[Saif al-Islam Gaddafi|Saif al-Islam]] |[[Al-Saadi Gaddafi|Al-Saadi]] |[[Mutassim Gaddafi|Mutassim]] (ka vdekur) |[[Hannibal Gaddafi|Hannibal]] |[[Saif al-Arab Gaddafi|Saif al-Arab]] (ka vdekur) |[[Khamis Gaddafi|Khamis]] (ka vdekur)(e diskutueshme) |Milad (adopted) }} {{Collapsible list|title=Daughters {{nobold|(2)}} |[[Ayesha Gaddafi|Ayesha]] |[[Hana Gaddafi|Hana]] (adopted) }} | alma_mater = {{Plain list| * [[Universiteti i Libisë]] * [[Universiteti Akademik Ushtarak Benghazi|Akademia Ushtarake Mbretërore, Benghazi]] }} | death_cause = [[Vrasja e Muamar Gadafit|Plagosje me armë zjarri]] | allegiance = {{Plain list| * [[Skeda:Flag of Libya (1951–1969).svg|23px]] [[Mbretëria e Libisë]] (1961–1969) * [[Skeda:Flag of Libya (1969–1972).svg|23px]] [[Republika Arabe e Libisë]] (1969–1977) * [[Skeda:Flag of Libya (1977–2011).svg|23px]] [[Xhamahirija Arabe e Libisë]] (1977–2011) }} | branch = [[Ushtria Libiane (1951–2011)|Ushtria Libiane]] | serviceyears = 1961–2011 | rank = Kolonel | commands = [[Forcat e Armatosura të Xhamahirisë Arabe Libiane|Forcat e Armatosura Libiane]] | battles = {{Plain list| * [[Lufta e Jom Kipurit]] * [[Lufta e Ftohtë Arabe]] * [[Lufta Egjipto-Libiane]] * [[Konflikti Çadi-Libian]] ** [[Lufta e Toyota]] * [[Lufta Ugandë-Tanzani]] * [[Lufta e Parë Civile Liberiane]] * [[Lufta e Parë Civile Libiane]] * [[Ndërhyrja ushtarake në Libi 2011]] }} | signature = Muammar_al-Gaddafi_Signature.svg }} '''Muamer el Gadafi''' ({{circa|1942}} – 20 tetor 2011, [[Gjuha arabe|arab]]. معمر محمد أبو منيار القذافي ''Muamer Muhamed Ebu Minjar el-Gadafi''), i njohur si '''Kolonel Gadafi''', ishte revolucionar dhe politikan [[Libianët|libian]], i cili qeverisi [[Libia|Libinë]] në vitet 1969–2011. Duke marrë pushtet në një grusht shteti, ai udhëhoqi si Kryesuesi Revolucionar i [[Libia|Republikës Arabe Libiane]] në vitet 1969–1977 dhe më pas si Udhëheqësi Vëllazëror i [[Xhamaharia Libiane|Xhamaharisë së Madhe Arabe Popullore Socialiste të Libisë]] nga viti 1977 deri në vitin 2011, kur u rrëzua gjatë Luftës civile në Libi. Fillimish zhvilloi variantin e vet të [[Nacionalizmi arab|nacionalizmit arab]] dhe socializmit arab, i njohur si [[Teoria e Tretë Universale]], ndërsa më vonë përqafoi [[pan-afrikanizmi]]n dhe shërbeu si Kryetari i [[Unioni Afrikan|Unionit Afrikan]] në vitet 2009–2010. I biri i një bariut të varfër beduin, Gadafi u përfshi në politikë ndërsa ishte në shkollë në Saba, pastaj u regjistrua në Akademinë Ushtarake Mbretërore në [[Bengazi]]. Themeloi një celulë revolucionare brenda ushtrisë, me të cilën arriti në vitin 1969 të marrë pushtetin nga [[monarkia]] e Mbretit Idris në një grusht shteti, ku nuk u derdh gjak. Duke u bërë Kryetari i Këshillit komandues revolucionar, Gadafi heqi monarkinë dhe shpalli Republikën. Në vitin 1977, ai shpërbëu Republikën dhe krijoi [[Xhamahiria|''Xhamahirinë'']]'','' një "shtet i masave". Duke adoptuar zyrtarisht një rol simbolik në qeverisje, ai kishte fuqi si komandant i përgjithshëm i ushtrisë dhe kreu i Komiteteve revolucionare, përgjegjës për policimin dhe shtypjen e kundërshtarëve. Duke refuzuar mendimet e tij të mëparshme ideologjike, nga viti 1999 Gadafi inkurajoi privatizimet ekonomike dhe u afrua me vendet perëndimore, edhe përkrahu pan-afrikanizmin dhe duke ndihmuar në krijimin e [[Bashkimi Afrikan]]. Në mes të Pranverës arabe, në vitin 2011 shpërtheu një kryengritje kundër Gadafit e udhëhequr nga Këshilli Kombëtar i Përkohshëm, që rezultoi në një luftë civile. NATO-ja ndërhyri ushtarakisht në anën e Këshillit, duke sjellë rënien e qeverisë së Gadafit. I tërhequr në [[Sirtë]], Gadafi u kap dhe u vra nga militantët e Këshillit Kombëtar të Përkohshëm. Gadafi ishte një figurë botërore kontroverse. Përkrahësit e tij vlerësuan qëndrimin e tij anti-imperialist dhe përkrahjen e tij për [[panafrikanizmi]]n dhe [[panarabizmi]]n, dhe ai u dekorua me mirënjohje të ndryshme. Anasjelltas, ai u dënua ndërkombëtarisht si një [[Diktatori|diktator]] dhe [[Autokracia|autokrat]], administrata autoritare e të cilit shkeli të drejtat e njeriut të [[Libianët|qytetarëve të Libisë]], dhe si mbështetës i lëvizjeve irredentiste, luftave fisnore dhe [[terrorizmi]]t në shumë vende të tjera. == Jeta e hershme == === Fëmijëria: 1940-1950 === Muamar Muhamed Ebu Minjar el-Gadafi<ref name="iccwarrant">{{cite web|title=The Prosecutor v. Muammar Mohammed Abu Minyar Gaddafi, Saif al-Islam al-Gaddafi and Abdullah al-Senussi|url=http://www.icc-cpi.int/en_menus/icc/situations%20and%20cases/situations/icc0111/related%20cases/icc01110111/Pages/icc01110111.aspx|work=ICC-01/11-01/11|publisher=International Criminal Court|language=en|access-date=5 dhjetor 2013|date=11 nëntor 2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113152832/https://www.icc-cpi.int/libya/gaddafi?ln=en|archive-date=13 nëntor 2016}}</ref> lindi pranë Kasr Ebu Hadi, një zonë rurale jashtë qytetit të Sirte në shkretëtirat e [[Tripolica|Tripolitanisë]], në Libinë perëndimore italiane.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=33|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} Gaddafi ishte djali i vetëm i prindërve të tij dhe më i vogli nga katër vëllezërit e motrat. Familja e tij vinte nga një fis i vogël, relativisht pa ndikim i quajtur Qadhadhfa,{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=33|3a1=Simons|3y=1996|3p=170|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=9}} të cilët ishin arabë në trashëgimi. Nëna e tij quhej Aisha bin Niran (vdiq më 1978), dhe babai i tij, Muhamed Abdul Salam bin Hamed bin Muhamed , njihej si Ebu Meniar (vdiq më 1985); ky i fundit fitonte një jetesë të pakët si bari i dhive dhe deveve.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=33|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=9}} Ashtu si fiset e tjera nomade beduine bashkëkohore, familja ishte analfabete dhe nuk mbante asnjë shënim lindjeje.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=35|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} Shumë biografë e kanë përdorur 7 qershorin; megjithatë, ditëlindja e tij nuk dihet me siguri dhe burimet e kanë vendosur atë në vitin 1942 ose në pranverën e vitit 1943,{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=35|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} edhe pse biografët e tij David Blundy dhe Andrew Lycett vunë në dukje se mund të kishte qenë para vitit 1940.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=35}} Djali i vetëm i mbijetuar i prindërve të tij, ai kishte tre motra më të mëdha.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=35|2a1=Kawczynski|2y=2011|2p=9|3a1=St. John|3y=2012|3p=135}} Edukimi i Gadafit në kulturën beduine ndikoi në shijet e tij personale për pjesën tjetër të jetës; ai preferonte shkretëtirën mbi qytetin dhe tërhiqej atje për të medituar.{{sfnm|1a1=Kawczynski|1y=2011|1p=9|2a1=St. John|2y=2012|2p=135}} Që në fëmijëri, Gadafi ishte i vetëdijshëm për përfshirjen e fuqive koloniale evropiane në Libi; kombi i tij [[Libia italiane|u pushtua nga Italia]], dhe gjatë [[Fushata e Afrikës Veriore|Fushatës së Afrikës Veriore]] të [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]], ai dëshmoi një konflikt midis forcave italiane dhe britanike.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=35–37|2a1=St. John|2y=2012|2p=135}} Sipas pretendimeve të mëvonshme, gjyshi nga babai i Gadafit, Abdessalam Bouminyar, u vra nga ushtria italiane gjatë [[Lufta italo-turke|pushtimit italian të vitit 1911]].{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1p=4|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=37|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=4}} Në fund të Luftës së Dytë Botërore në vitin 1945, Libia u pushtua nga forcat britanike dhe franceze. Britania dhe Franca konsideruan ndarjen e kombit midis perandorive të tyre, por [[Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara|Asambleja e Përgjithshme]] e Kombeve të Bashkuara (OKB) vendosi që vendit t'i jepej pavarësia politike,{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=38–39|2a1=Kawczynski|2y=2011|2pp=7–9, 14|3a1=St. John|3y=2012|3p=108}} dhe në vitin 1951 krijuan [[Mbretëria e Bashkuar e Libisë|Mbretërinë e Bashkuar të Libisë]], një shtet federal nën udhëheqja e një monarku properëndimor, [[Idrisi i Libisë|Idris]], i cili ndaloi partitë politike dhe centralizoi pushtetin në duart e tij.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=38–39|2a1=Kawczynski|2y=2011|2pp=7–9, 14|3a1=St. John|3y=2012|3p=108}} === Edukimi dhe aktivizmi politik: 1950–1963 === Edukimi më i hershëm i Gadafit ishte i një natyre fetare, i dhënë nga një mësues vendas islamik.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1p=5|2a1=St. John|2y=2012|2pp=135–136}} Më pas, duke u zhvendosur në Sirte aty pranë për të ndjekur shkollën fillore, ai përparoi në gjashtë klasa në katër vjet.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1pp=5–6, 8–9|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=39|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=10|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Arsimi në Libi nuk ishte falas, por babai i tij mendonte se do të përfitonte shumë djali i tij, pavarësisht nga tendosja financiare. Gjatë javës Gadafi flinte në një xhami dhe vetëm gjatë fundjavave dhe festave ecte 20 milje (32 km) për të vizituar prindërit e tij. Edhe pse babai i Gadafit nuk ishte i arsimuar, ai bëri sakrifica të mëdha për ta dërguar djalin e tij në shkollë.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1pp=5–6, 8–9|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=39|3a1=Simons|3y=1996|3p=170|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=10|5a1=St. John|5y=2012|5p=136}} Si një beduin i varfër, ai u përball me ngacmimin dhe diskriminimin nga shokët e tij të klasës që banonin në qytet. Megjithatë, ai kishte shumë mësues egjiptianë që e informuan për ngjarjet dramatike që ndodhnin në atdheun e tyre.{{sfnm|1a1=Bianco|1y=1975|1pp=5–6, 8–9|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=39|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=10|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Nga Sirte, ai dhe familja e tij u shpërngulën në qytetin tregtar të Sabha në Fezzan, Libinë jug-qendrore, ku babai i tij punoi si kujdestar për një udhëheqës fisnor, ndërsa Muamar ndoqi shkollën e mesme, diçka që asnjëri prej prindërve nuk e kishte bërë.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=39|2a1=Simons|2y=1996|2pp=170–171|3a1=Kawczynski|3y=2011|3pp=10–11|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Gadafi ishte popullor në këtë shkollë; disa miq të bërë atje morën punë të rëndësishme në administratën e tij të mëvonshme, veçanërisht shoku i tij më i mirë, [[Abdessalam Jalloud|Abdul Salam Jalloud]].{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2pp=39–40|3a1=Kawczynski|3y=2011|3p=11}} [[Skeda:Nasser portrait2.jpg|parapamje|majtas|150px|Presidenti egjiptian [[Gamal Abdel Naser]] ishte heroi politik i Gadafit.]] Shumë mësues në Sabha ishin egjiptianë dhe për herë të parë, Gadafi kishte hyrje në gazetat pan-arabe dhe transmetimet radiofonike, veçanërisht ''[[Zëri i Arabëve]]'' me bazë në [[Kajro]].{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=40|3a1=Kawczynski|3y=2011|3pp=11–12|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Duke u rritur, Gadafi ishte dëshmitar i ngjarjeve të rëndësishme që tronditën [[Bota arabe|botën arabe]], duke përfshirë [[Lufta Arabo-Izraelite 1948|Luftën Arabo-Izraelite të vitit 1948]], [[Revolucioni egjiptian i vitit 1952|Revolucionin Egjiptian të vitit 1952]], [[Kriza e Suezit|Krizën e Suezit]] të vitit 1956 dhe ekzistencën jetëshkurtër të [[Republika e Bashkuar Arabe|Republikës së Bashkuar Arabe]] (RBA) midis vitit 1958 dhe 1961.{{sfn|St. John|2012|p=136}} Gadafi admiroi ndryshimet politike të zbatuara në [[Egjipti|Republikën Arabe të Egjiptit]] nën heroin e tij, presidentin [[Gamal Abdel Nasser]]. Naseri argumentoi për [[Nacionalizmi arab|nacionalizmin arab]]; refuzimi i [[kolonializmi]]t perëndimor, [[neo-kolonializmi]]t dhe [[sionizmi]]t; dhe një tranzicion nga ]]kapitalizmi]] në [[Socializmi|socializëm]].{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=40|2a1=Vandewalle|2y=2008b|2p=10|3a1=Kawczynski|3y=2011|3pp=11–12|4a1=St. John|4y=2012|4p=136}} Gadafi u ndikua nga libri i Naserit, ''Filozofia e Revolucionit'', i cili përshkruante se si të fillonte një grusht shteti.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1p=40|2a1=Simons|2y=1996|2p=171}} Një nga mësuesit egjiptianë të Gadafit, Mahmud Efay, thuhet se ishte dashamirës ndaj ideve politike të të rinjve dhe e këshilloi atë se një revolucion i suksesshëm do të kishte nevojë për mbështetjen e ushtrisë.{{sfn|Simons|1996|p=171}} Gadafi organizoi demonstrata dhe shpërndau postera duke kritikuar monarkinë.{{sfnm|1a1=Blundy|1a2=Lycett|1y=1987|1pp=42–43|2a1=Kawczynski|2y=2011|2pp=11–12|3a1=St. John|3y=2012|3p=136}} Në tetor 1961, ai drejtoi një demonstratë që protestonte kundër shkëputjes së Sirisë nga RBA dhe mblodhi fonde për t'i dërguar kabllot mbështetëse Naserit. Njëzet studentë u arrestuan si pasojë e trazirave. Gadafi dhe shokët e tij thyen gjithashtu xhamat e një hoteli lokal që akuzohej se shërbente alkool. Për të ndëshkuar Gadafin, autoritetet e dëbuan atë dhe familjen e tij nga Sabha.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2pp=42–43|3a1=Simons|3y=1996|3pp=171–172|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=11|5a1=St. John|5y=2012|5p=136}} Gaddafi u zhvendos në [[Misrata]], ku ndoqi shkollën e mesme Misrata.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=58|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=44|3a1=Simons|3y=1996|3p=172|4a1=Kawczynski|4y=2011|4p=11|5a1=St. John|5y=2012|5p=137}} Duke ruajtur interesin e tij për aktivizmin nacionalist arab, ai refuzoi t'i bashkohej ndonjë prej partive politike të ndaluara aktive në qytet - duke përfshirë [[Lëvizja Nacionaliste Arabe|Lëvizjen Nacionaliste Arabe]], [[Partia Socialiste Arabe Ba'ath|Partinë Socialiste Arabe Ba'ath]] dhe [[Vëllazëria Myslimane|Vëllazërinë Myslimane]] - duke pretenduar se ai refuzonte fraksionizmin.{{sfn|St. John|2012|p=137}} Ai lexoi me pasion temat e Naserit dhe [[Revolucioni francez|Revolucionit Francez]] të vitit 1789, si dhe veprat e teoricienit politik sirian [[Michel Aflaq]] dhe biografitë e [[Abraham Lincoln]], [[Sun Yat-sen]], dhe [[Mustafa Kemal Atatürk]].{{sfn|St. John|2012|p=137}} == Republika Arabe e Libisë == == Xhamaharia e Madhe Arabe Popullore Socialiste e Libisë == == Lufta civile në Libi == == Jeta personale == == Jeta publike == [[Skeda:13th anniversary of the Revolution.jpg|parapamje|13-vjetori i Revolucionit të 1 Shtatorit në pullën postare, Libia 1982]] Sipas Vandewalle, Gaddafi "dominoi jetën politike [të Libisë]" gjatë periudhës së tij në pushtet.{{sfn|Vandewalle|2006|p=5}} Sociologu Raymond A. Hinnebusch e përshkroi libianin si "ndoshta rastin më shembullor bashkëkohor të politikës së lidershipit karizmatik", duke shfaqur të gjitha tiparet e autoritetit karizmatik të përshkruara nga sociologu [[Max Weber]].{{sfn|Hinnebusch|1984|p=59}} Sipas Hinnebusch, themelet e "autoritetit personal karizmatik" të Gadafit në Libi buruan nga bekimi që ai kishte marrë nga Naseri, shoqëruar me "arritjet nacionaliste" të tilla si dëbimi i bazave të huaja ushtarake, nxjerrja e çmimeve më të larta për naftën libiane dhe mbështetje e zëshme për kauzat palestineze dhe të tjera anti-imperialiste.{{sfn|Hinnebusch|1984|p=62}} Një [[Kulti i individit|kult i personalitetit]] kushtuar Gadafit ekzistonte në Libi gjatë pjesës më të madhe të sundimit të tij.{{sfnm|1a1=Bearman|1y=1986|1p=283|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=20}} Biografi i tij Alison Pargeter vuri në dukje se "ai mbushi çdo hapësirë, duke formuar të gjithë vendin rreth vetes."{{sfn|Pargeter|2012|p=2}} Përshkrimet e fytyrës së tij mund të gjendeshin në të gjithë vendin, duke përfshirë pullat postare, orët dhe çantat e shkollës.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=20}} Citimet nga ''Libri i Gjelbër'' u shfaqën në një larmi vendesh, nga muret e rrugëve te aeroportet dhe stilolapsat, dhe u vendosën në muzikë pop për publikim.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=20}} Në mënyrë private, Gadafi shpesh ankohej se nuk i pëlqente ky kult i personalitetit që e rrethonte, por se e toleronte sepse populli i Libisë e adhuronin.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=20}} Kulti i shërbeu një qëllimi politik, me Gadafin që ndihmoi në sigurimin e një identiteti qendror për shtetin libian.{{sfn|Bearman|1986|p=284}} Disa biografë dhe vëzhgues e karakterizuan Gadafin si [[Popullizmi|popullist]].{{sfnm|1a1=Hinnebusch|1y=1984|1p=61|2a1=Blundy|2a2=Lycett|2y=1987|2p=20}} Atij i pëlqente të merrte pjesë në sesione të gjata publike ku njerëzit ftoheshin ta pyesnin; këto shpesh transmetoheshin në televizion.{{sfn|First|1974|pp=22–23}} Në të gjithë Libinë, turma mbështetësish mbërrinin në ngjarjet publike ku ai shfaqej. Të përshkruara si "demonstrata spontane" nga qeveria, ka raste të regjistruara të grupeve që detyrohen ose paguhen për të marrë pjesë.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=16}} Ai zakonisht vonohej në ngjarje publike dhe ndonjëherë nuk arrinte.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=17}} Edhe pse Bianco mendonte se kishte një "dhuratë për oratorinë",{{Sfn|Bianco|1975|p=7}} ai u konsiderua një orator i varfër nga Blundy dhe Lycett.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=18}} Biografi Daniel Kawczynski vuri në dukje se Gaddafi ishte i famshëm për fjalimet e tij "të gjata, endacake",{{sfn|Kawczynski|2011|p=191}} të cilat zakonisht përfshinin kritikimin e Izraelit dhe SHBA-së.{{sfn|Blundy|Lycett|1987|p=17}} Gazetari Ruth First i përshkroi fjalimet e tij si "një rrjedhë e pashtershme; didaktike, herë pas here jokoherente; e mbushur me rrëmbime mendimesh gjysmë të formuara; këshilla; besime; disa arsye të shëndosha dhe po aq paragjykime".{{sfn|First|1974|p=23}} == Trashëgimia == == Shiko dhe == * [[Xhamaharia Libiane]] * [[Teoria e Tretë Universale]] * [[Libri i Gjelbërt]] == Referime == {{Reflist|30em}} === Bibliografia === {{Refbegin|30em}} *{{cite book|last=Bearman|first=Jonathan|title=Qadhafi's Libya|url=https://archive.org/details/qadhafislibya0000bear|publisher=Zed Books|location=London|year=1986|isbn=978-0-86232-434-6}} *{{cite book|title=Gadafi: Voice from the Desert|last=Bianco|first=Mirella|publisher=Longman|location=London|translator-last=Lyle|translator-first=Margaret|isbn=978-0-582-78062-0|year=1975}} *{{cite book|title=Qaddafi and the Libyan Revolution|first1=David|last1=Blundy|author1-link=David Blundy|first2=Andrew|last2=Lycett|author2-link=Andrew Lycett|publisher=Little Brown & Co|location=Boston|isbn=978-0-316-10042-7|year=1987|url=https://archive.org/details/qaddafilibyanre00blun|url-access=limited}} *{{cite journal|last=Boyd-Judson|first=Lyn|year=2005|title=Strategic Moral Diplomacy: Mandela, Qaddafi, and the Lockerbie Negotiations|journal=Foreign Policy Analysis|volume=1|pages=73–97|doi=10.1111/j.1743-8594.2005.00004.x|doi-access=free}} *{{cite journal|last=Castro|first=Jose Esteban|title=Gaddafi and Latin America|journal=Soc|year=2011|volume=48|issue=4|pages=307–311|doi=10.1007/s12115-011-9442-7|doi-access=free}} *{{cite book|last=Cojean|first=Annick|title=Gaddafi's Harem: The Story of a Young Woman and the Abuses of Power in Libya|url=https://archive.org/details/gaddafisharem0000coje|year=2013|location=New York|publisher=Grove Press|isbn=978-1-611-85610-1}} * {{cite journal|last=Davis|first=J.|title=Qaddafi's Theory and Practice of Non-Representative Government|journal=Government and Opposition|volume=17|issue=1|year=1982|pages=61–79|doi=10.1111/j.1477-7053.1982.tb00679.x|jstor=44483404|s2cid=144831599}} * {{cite journal|last=El-Khawas|first=Mohamed|title=The New Society in Qaddafi's Libya: Can It Endure?|url=https://archive.org/details/sim_africa-today_1984_31_3/page/17|journal=Africa Today|volume=31|issue=3|year=1984|pages=17–44|jstor=4186243}} * {{cite book|last=First|first=Ruth|title=Libya: The Elusive Revolution|year=1974|publisher=Penguin|location=Harmondsworth|isbn=978-0-14-041040-2}} * {{cite book|last=Gardell|first=Matthias|title=Gods of the Blood: The Pagan Revival and White Separatism|url=https://archive.org/details/godsofbloodpagan0000gard|year=2003|publisher=Duke University Press|location=Durham and London|isbn=978-0822330714}} *{{cite journal|title=The Marxist Origins of Qadhafi's Economic Thought|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-modern-african-studies_1982-09_20_3/page/361|journal=The Journal of Modern African Studies|last=Hajjar|first=Sami G.|year=1982|volume=20|issue=3|pages=361–375|jstor=160522|doi=10.1017/s0022278x00056871|s2cid=154903399}} *{{cite book|title=Libya: Qadhafi's Revolution and the Modern State|first=Lillian Craig|last=Harris|publisher=Westview Press|location=Boulder, Colorado|isbn=978-0-8133-0075-7|year=1986|url=https://archive.org/details/libyaqadhafisrev0000harr|url-access=limited}} * {{cite journal|first=Jeff|last=Haynes|year=1990|title=Libyan Involvement in West Africa: Qadhaffi's 'Revolutionary' Foreign Policy|journal=Paradigms|volume=4|issue=1|pages=58–73|doi=10.1080/13600829008442987}} *{{cite journal|first=Raymond A.|last=Hinnebusch|year=1984|title=Charisma, Revolution, and State Formation: Qaddafi and Libya|journal=Third World Quarterly|volume=6|issue=1|pages=59–73|doi=10.1080/01436598408419755}} *{{cite book|title=Death of a Dictator: Bloody Vengeance in Sirte|author=Human Rights Watch|author-link=Human Rights Watch|year=2012|publisher=Human Rights Watch|url=https://www.hrw.org/reports/2012/10/16/death-dictator-0|isbn=978-1-56432-952-3|access-date=4 dhjetor 2016|archive-date=3 maj 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150503103538/http://www.hrw.org/reports/2012/10/16/death-dictator-0|url-status=live}} *{{cite journal|last=Kamel|first=Amir M.|year=2016|title=Trade and Peace: The EU and Gaddafi's Final Decade|journal=International Affairs|volume=92|issue=3|pages=683–702|doi=10.1111/1468-2346.12602|s2cid=156529941|url=https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/52080164/AMK_Trade_and_Peace.pdf|access-date=27 gusht 2019|archive-date=27 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190827043438/https://kclpure.kcl.ac.uk/ws/files/52080164/AMK_Trade_and_Peace.pdf|url-status=live}} * {{cite journal|last1=Karniel|first1=Yuval|first2=Amit|last2=Lavie-Dinur|first3=Tal|last3=Azran|title=Broadcast Coverage of Gaddafi's Final Hours in Images and Headlines: A Brutal Lynch or the Desired Death of a Terrorist?|journal=The International Communication Gazette|year=2015|volume=77|issue=2|pages=171–188|doi=10.1177/1748048514562686|s2cid=144642774}} *{{cite book|last=Kawczynski|first=Daniel|author-link=Daniel Kawczynski|title=Seeking Gaddafi: Libya, the West and the Arab Spring|title-link=Seeking Gaddafi|publisher=Biteback|location=London|year=2011|isbn=978-1-84954-148-0}} *{{cite book|last=Martin|first=Guy|year=2002|title=Africa in World Politics: A Pan-African Perspective|url=https://archive.org/details/africainworldpol0000mart|location=Trenton, NJ|publisher=Africa World Press|isbn=978-0-865-43858-3}} *{{cite book|last=Pargeter|first=Alice|title=Libya: The Rise and Fall of Qaddafi|url=https://archive.org/details/libyarisefallofq0000parg|publisher=Yale University Press|location=New Haven|year=2012|isbn=978-0-300-13932-7}} *{{cite book|last=Ronen|first=Yehudit|chapter=Libya|editor1-last=Shaked|editor1-first=Haim|editor2-last=Dishon|editor2-first=Daniel|title=Middle East Contemporary Survey. Volume VIII: 1983–84|location=Tel Aviv|publisher=Moshe Dayan Center for Middle Eastern and African Studies|isbn=978-965-224-006-4|year=1986|pages=578–603}} *{{cite journal|first=Maano|last=Ramutsindela|year=2009|title=Gaddafi, Continentalism and Sovereignty in Africa|journal=South African Geographical Journal|volume=91|issue=1|pages=1–3|doi=10.1080/03736245.2009.9725324|bibcode=2009SAfGJ..91....1R|s2cid=153609561}} *{{cite journal|last1=Sacerdoti|first1=Giorgio|first2=Pia|last2=Acconci|title=The Security Council's Asset Freeze against Gaddafi's Libya and its Implementation in Libya|journal=The Italian Yearbook of International Law Online|year=2011|volume=21|issue=1|pages=61–84|doi=10.1163/22116133-90000210}} *{{cite book|last=Simons|first=Geoff|author-link=Geoff Simons|title=Libya: The Struggle for Survival|publisher=Macmillan|edition=second|location=Houndmills and London|year=1996|isbn=978-0-23038-011-0}} *{{cite book|last=Simons|first=Geoff|author-link=Geoff Simons|title=Libya and the West: From Independence to Lockerbie|publisher=Centre for Libyan Studies|location=Oxford|year=2003|isbn=978-1-86064-988-2|url=https://archive.org/details/libyawestfromind00simo|url-access=limited}} *{{cite journal|last=St. John|first=Ronald Bruce|author-link=Ronald Bruce St. John|title=The Ideology of Muammar al-Qadhdhafi: Theory and Practice|url=https://archive.org/details/sim_international-journal-of-middle-east-studies_1983-11_15_4/page/471|journal=International Journal of Middle East Studies|volume=15|number=4|year=1983|pages=471–490|jstor=163557|doi=10.1017/S0020743800051394|s2cid=145692912}} *{{cite book|last=St. John|first=Ronald Bruce|title=Qaddafi's World Design: Libyan Foreign Policy, 1969–1987|url=https://archive.org/details/qaddafisworlddes0000stjo|location=London|publisher=Saqi Books|year=1987|isbn=978-0-86356-161-0}} *{{cite journal|last=St. John|first=Ronald Bruce|title=Redefining the Libyan Revolution: The Changing Ideology of Muammar al-Qaddafi|journal=The Journal of North African Studies|year=2008|volume=13|number=1|pages=91–106|doi=10.1080/13629380701742819|s2cid=219626768}} *{{cite book|last=St. John|first=Ronald Bruce|title=Libya: From Colony to Revolution|url=https://archive.org/details/libyafromcolonyt0000stjo_v9k5|edition=rev.|publisher=Oneworld|location=Oxford|year=2012|isbn=978-1-85168-919-4}} * {{cite book|last=Sykes|first=Alan|title=The Radical Right in Britain: Social Imperialism to the BNP|url=https://archive.org/details/radicalrightinbr0000syke|year=2005|publisher=Palgrave Macmillan|location=Basingstoke and New York|isbn=978-0333599242}} *{{cite journal|last=Tandon|first=Yash|year=2011|title=Whose Dictator Is Qaddafi? The Empire and Its Neo-Colonies|journal=[[Insight on Africa]]|volume=3|issue=1|pages=1–21|doi=10.1177/0975087814411129|s2cid=155823080}} *{{cite book|last=Vandewalle|first=Dirk|title=A History of Modern Libya|location=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|year=2006|isbn=978-0-521-61554-9|url-access=registration|url=https://archive.org/details/historyofmodernl0000vand}} *{{cite book|last=Vandewalle|first=Dirk|chapter=Libya in the New Millennium|date=2008|editor-last=Vandewalle|editor-first=Dirk|title=Libya Since 1969: Qadhafi's Revolution Revisited|location=Basingstoke, England|publisher=Palgrave Macmillan|pages=215–237|doi=10.1007/978-0-230-61386-7_10|isbn=978-0-230-33750-3}} *{{cite book|last=Vandewalle|first=Dirk|chapter=Libya's Revolution in Perspective 1969–2000|date=2008|editor-last=Vandewalle|editor-first=Dirk|title=Libya Since 1969: Qadhafi's Revolution Revisited|location=Basingstoke, England|publisher=Palgrave Macmillan|pages=9–53|doi=10.1007/978-0-230-61386-7_2|isbn=978-0-230-33750-3}} *{{cite journal|last=Zoubir|first=Yahia H.|year=2009|title=Libya and Europe: Economic Realism at the Rescue of the Qaddafi Authoritarian Regime|journal=Journal of Contemporary European Studies|volume=17|issue=3|pages=401–415|doi=10.1080/14782800903339354|s2cid=153625134}} {{refend}} == Lexim më tutje == *{{Cite book|title=Libyan Sandstorm|first=John K.|last=Cooley|author-link=John K. Cooley|publisher=Sidgwick & Jackson|location=London|language=en|isbn=978-0-283-98944-5|year=1983}} *{{cite book|title=Qaddafi, Terrorism, and the Origins of the U.S. Attack on Libya|first=Brian Lee|last=Davis|publisher=Praeger|location=New York|language=en|isbn=0-275-93302-4|year=1990|url=https://archive.org/details/qaddafiterrorism00davi|url-access=limited}} *{{cite book|title=Qaddafi: His Ideology in Theory and Practice|url=https://archive.org/details/qaddafihisideolo0000elkh|first=Mohamad A.|last=El-Khawas|publisher=Amana|language=en|isbn=978-0-915597-24-6|year=1986}} * {{cite book|last=Forte|first=Maximilian|title=Slouching Towards Sirte: NATO's War on Libya and Africa|url=https://archive.org/details/slouchingtowards0000fort|year=2012|publisher=Baraka Books|language=en|isbn=978-1926824529}} *{{cite book|title=Sandstorm: Libya in the Time of Revolution|url=https://archive.org/details/sandstormlibyain0000hils|first=Lindsey|last=Hilsum|author-link=Lindsey Hilsum|publisher=Faber and Faber|location=London|year=2012|language=en|isbn=978-0-571-28803-8}} *{{cite book|title=Qaddafi: The Man and His Policies|url=https://archive.org/details/qaddafimanhispol0000mont|first1=Janice|last1=Monti-Belkaoui|first2=Ahmed|last2=Monti-Belkaoui|publisher=Avebury|language=en|isbn=978-1-85972-385-2|year=1996}} == Lidhje të jashtme == * {{YouTube|S6JaxKsK8Q0|2009 UN Security council speech from Al jazeera (English)}} <br/> {{Muamer el Gadafi}} [[Kategoria:Muamer el Gadafi| ]] [[Kategoria:Lindje 1942]] [[Kategoria:Vdekje 2011]] [[Kategoria:Krerë të shtetit të Libisë]] [[Kategoria:Kolonelë libianë]] [[Kategoria:Revolucionarë libianë]] [[Kategoria:Libianë]] [[Kategoria:Myslimanë suni libianë]] 767164ewcjht1ziesrad5aze0t9sk5o 0 117699 2985712 2945460 2026-05-30T18:49:24Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985712 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Finnish areas ceded in 1940.png|thumb|300px|right|Zonat e lëshuara nga Finlanda për Bashkimin Sovjetik]] '''Traktati i Paqes në Moskë (1940)''' u nënshkrua nga [[Finlanda]] dhe nga [[Bashkimi Sovjetik]] më 12 mars 1940, dhe ratifikimet u këmbyen më 21 mars.<ref>First published in English as [http://www.jstor.org/view/00029300/di982727/98p0325v/0 Finland - Union of Soviet Socialist Republics. Treaty of Peace. Signed at Moscow, 12 March 1940; ratifications exchanged, 21 March 1940]. ''[[American Journal of International Law]]'' 34 (3), ''Supplement: Official Documents''. (July 1940), 127-131.</ref> Kjo shënoi fundin e [[Lufta e Dimrit|luftës 105-ditore të dimrit]], mbi të cilën Finlanda i dha zonat kufitare Bashkimit Sovjetik. Traktati u nënshkrua nga [[Vyacheslav Molotov]], [[Andrei Zhdanov]] dhe [[Aleksandr Vasilevsky]] për Bashkimin Sovjetik dhe [[Risto Ryti]], [[Juho Kusti Paasikivi]], [[Rudolf Walden]] dhe [[Väinö Voionmaa]] për Finlandën. Kushtet e traktatit nuk u ndryshuan pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik dhe [[Çështja Karelian|çështja Karelian]] mbetet e diskutueshme. ==Prapaskena== Qeveria finlandeze mori kushtet e para të paqes nga Bashkimi Sovjetik (përmes [[Stokholmi|Stokholmit]]) më 31 janar 1940. Deri atëherë, sovjetikët bënë pretendime më të mëdha sesa kishin përpara se të fillonte lufta. Kërkesat ishin që Finlanda të lëshonte [[Istëmi Karelian|istëmin Karelian]], duke përfshirë qytetin [[Vyborg|Viipuri]] dhe bregun e Finlandës të [[Liqeni Ladoga|Liqenit Ladoga]]. [[Baza detare Hanko|Gadishulli Hanko]] duhej t'i jepej me qira Bashkimit Sovjetik për 30 vjet. Finlanda refuzoi kërkesat dhe intensifikoi lutjet e saj drejt Suedisë, Francës dhe Mbretërisë së Bashkuar për mbështetje ushtarake nga trupat e rregullta. Raportet nga fronti ende mbanin shpresë për Finlandën, duke parashikuar një ndërhyrje të [[Lidhja e Kombeve|Lidhjes së Kombeve]]. Sinjalet pozitive, sidoqoftë të paqëndrueshme, nga Franca dhe Britania dhe pritjet më reale të trupave nga Suedia, për të cilat planet dhe përgatitjet ishin bërë gjatë gjithë viteve 1930, ishin arsye të tjera që Finlanda të mos nxitonte në negociata të paqes. Në shkurt 1940, [[Komandanti i përgjithshëm|komandanti i përgjithshëm]] i Finlandës, Marshalli [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] shprehu pesimizmin e tij në lidhje me situatën ushtarake, e cila bëri që qeveria të fillojë bisedimet e paqes më 29 shkurt, të njëjtën ditë kur Ushtria e Kuqe filloi një sulm ndaj [[Vyborg|Viipuri]] (tani Vyborg ) ==Kushtet== [[Skeda:Ulkoministeri Väinö Tanner lukee Moskovan rauhan ehdot 13.3.1940.jpg|parapamje|Ministri i Jashtëm i Finlandës [[Väinö Tanner]] duke lexuar kushtet e traktatit të paqes në radion finlandeze në mesditën e 13 marsit 1940.<ref>{{Cite web|url=https://www.finna.fi/Record/musketti.M012:HK19670603:43040#image|title=ulkoministeri Väinö Tanner Yleisradiossa ja talvisodan rauhanehdot|last=Pietinen Otso|first=kuvaaja|website=www.finna.fi|language=en|access-date=2019-12-31}}</ref>|alt=]] Në 6 mars, një delegacion finlandez, i udhëhequr nga [[Kryeministri i Finlandës|kryeministri finlandez]] [[Risto Ryti]], udhëtoi për në Moskë.<ref>{{cite book|last=Jussila|first=Osmo|first2=Seppo|last2=Hentilä|first3=Jukka|last3=Nevakivi|year=1999|title=From Grand Duchy to Modern State: A Political History of Finland since 1809|location=London|publisher=Hurst & Company|language=en|isbn=1-85065-421-2|page=[https://archive.org/details/fromgrandduchyto0000juss/page/187 187]|url=https://archive.org/details/fromgrandduchyto0000juss/page/187}}</ref> Gjatë negociatave, Ushtria e Kuqe shpërtheu linjat mbrojtëse finlandeze rreth Tali dhe ishin afër rrethimit të Viipurit. Traktati u nënshkrua më 12 mars 1940. Të dy palët do të ndërpresin armiqësitë në 13 Mars 1940, në 12:00 të mesditës me kohën e [[Shën Petersburgu|Leningradit]].<ref>{{cite web|url=http://heninen.net/sopimus/1940p_e.htm|title=Protocol appended to the treaty of peace concluded between Finland and the Union of Soviet Socialist Republics on 12 March 1940|language=en|access-date=21 janar 2012|archive-date=7 korrik 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060707174233/http://heninen.net/sopimus/1940p_e.htm|url-status=dead}}</ref> Koncesionet finlandeze dhe humbjet territoriale tejkaluan ato të kërkuara nga sovjetikët para luftës. Finlanda u detyrua të lëshojë përafërsisht gjysmën e [[Karelia (provincë historike e Finlandës|Karelia finlandeze]] (me qendrën industriale të Finlandës, duke përfshirë Vyborg / Viipuri (qyteti i katërt më i madh i Finlandës) dhe Käkisalmi; Sortavala dhe Suojärvi dhe tërë Gjirin e Viipurit, me ishujt e saj; gjithsej, gati 10% të territorit) edhe pse pjesët e mëdha ende mbaheshin nga ushtria finlandeze. Trupat ushtarake dhe civilët e mbetur [[Evakuimi i Karelisë finlandeze|u evakuan me ngut brenda në kufirin e ri]]; 422,000 Karelian, 12% e popullsisë së Finlandës, humbën shtëpitë e tyre. Ekzistonte edhe një zonë që rusët pushtuan gjatë luftës që mbeti në duart finlandeze sipas traktatit: [[Distrikti Pechengsky|Petsamo]]. Traktati përcaktoi gjithashtu që Finlanda do të jepte kalim falas për civilët sovjetikë përmes [[Distrikti Pechengsky|Petsamo]] në Norvegji. Finlanda gjithashtu duhej të lëshonte një pjesë të zonës [[Salla]], pjesën finlandeze të gadishullit Kalastajansaarento ([[Gadishulli Rybachi|Rybachi]]) në [[Deti Barents|Detin Barents]] dhe në [[Gjiri i Finlandës|Gjirin e Finlandës]] ishujt [[Gogland|Suursaari]], [[Bolshoy Tyuters|Tytärsaari]], [[Ishulli Moshchny|Lavansaari]] (tani [[Ishulli Moshchny]] о. Мощный), Peninsaari (tani Ishulli Maly, о. Малый) dhe [[Seskar|Seiskari]]. Më në fund, [[Gadishulli Hanko]] iu dha me qira Bashkimit Sovjetik si një [[Baza detare|bazë detare]] për 30 vjet me një qira vjetore prej 8 milion markash. Përkundër një besimi të përbashkët, [[Transit i trupave gjermane përmes Finlandës dhe Suedisë|të drejtat e transferimit të trupave sovjetike me hekurudhë në bazën Hanko]] nuk u dhanë në traktatin e paqes, por ato u kërkuan më 9 korrik, pasi Suedia kishte pranuar tranzitin hekurudhor të trupave të [[Wehrmacht]] në Norvegjinë e okupuar. Kërkesat shtesë ishin dorëzimi i çdo pajisjeje dhe instalimi në territoret që u dhanë. Kështu Finlanda duhej të dorëzonte 75 lokomotiva; 2,000 makina hekurudhore dhe një numër makinash, kamionësh dhe anijesh. Zona industriale [[Svetogorsk|Enso]], e cila ishte qartë në anën finlandeze të kufirit, ashtu siç ishte tërhequr në traktatin e paqes, gjithashtu shumë shpejt u shtua në humbjet finlandeze të territorit dhe pajisjeve. Kufiri i ri nuk ishte arbitrar nga pikëpamja sovjetike: *Para luftës, Finlanda kishte qenë prodhuesi kryesor i tulit me cilësi të lartë, i cili ishte një lëndë e parë e rëndësishme për eksplozivët. Duke përfshirë fabrikat Enso, Bashkimi Sovjetik kapi 80% të kapacitetit prodhues të Finlandës. *Finlanda duhej të lëshonte një të tretën e energjisë së saj hidroelektrike, kryesisht në formën e hidrocentraleve në [[Vuoksi|lumin Vuoksi]], e cila ishte shumë e nevojshme në Leningrad, ku industria pësoi 20% mungesë të energjisë elektrike. *Vendndodhja e kufirit të ri ishte në përputhje me doktrinën mbrojtëse sovjetike, e cila parashikonte marrjen e luftës në tokën e armikut nga kundërsulmet dhe sulmet paraprake. Nën atë doktrinë, kufiri ideal nuk duhet të lejojë që armiku të ketë barriera natyrore të mbrojtshme dhe kështu që në vend që të kalojë nëpër vendet kufitare natyrore, si [[Gjiri i Vyborgut|Gjiri i Viipurit]] ose rajoni i kënetës në istmus midis [[Saimaa|Liqenit Saimaa]] dhe [[Liqeni Ladoga|Liqenit Ladoga]], kufiri i ri u zhvillua në anën perëndimore të tyre. Sidoqoftë, ato pozicione ishin gjithashtu shumë të lehta për t'u rrethuar për një armik sulmues të Ushtrisë së Kuqe, siç do të tregohej së shpejti. Finlandezët u tronditën nga kushtet e ashpra të paqes. Dukej sikur më shumë territor kishte humbur në paqe sesa në luftë, në shumë mënyra disa nga zonat me vlerësimin më të lartë të Finlandës. Humbja e territorit ishte e dhimbshme për Finlandën në disa mënyra: *Pjesë të mëdha të rajonit jugor më të populluar që mbetën në Finlandë ishin lidhur me botën përmes sistemit të Kanalit Saimaa, i cili tani ishte shkëputur në Vyborg, ku lidhet me Gjirin e Finlandës. *Pjesa jugore e zonës së humbur ishte zemra industriale e Finlandës. *Karelianët dhe finlandezët janë të lidhur ngushtë popuj fino-urgrikë. Rreth gjysma e Karelia finlandeze humbi si rezultat i traktatit, i cili çoi në pyetjen Karelian. *Para luftës, mizoritë sovjetike kundër Ingrian Finns kishin qenë një burim kryesor i hidhërimit për shumë finlandezë. Humbja e një pjese të Karelia finlandeze i shtoi kësaj ankthi. == Shih edhe == * [[Traktati i Tartus (Rusi-Finlandë)|Traktati i Tartus]] * [[Paqja e përkohshme]] * [[Armëpushimi i Moskës]] == Referime == <references/> == Lidhje të jashtme == *[http://www.winterwar.com/War%27sEnd/moscow_peace_treaty.htm Text of the Moscow Peace Treaty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170202000925/http://www.winterwar.com/War%27sEnd/moscow_peace_treaty.htm |date=2 shkurt 2017 }} *[http://heninen.net/sopimus/1940p_e.htm Protocol appended to the treaty of peace concluded between Finland and The Union of Soviet Socialist Republics on 12 March 1940] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060707174233/http://heninen.net/sopimus/1940p_e.htm |date=7 korrik 2006 }} [[Kategoria:Lufta e Dimrit]] [[Kategoria:Traktatet e paqes të Finlandës]] [[Kategoria:Traktatet e paqes të Bashkimit Sovjetik]] [[Kategoria:1940 në Finlandë]] [[Kategoria:1940 në Rusi]] [[Kategoria:Traktatet e Bashkimit Sovjetik]] [[Kategoria:Marrëdhëniet mes Finlandës dhe Bashkimit Sovjetik]] espicmsbhpum98qvluf6p8bsyonmnu3 0 118974 2985589 2945535 2026-05-30T12:29:53Z Fjorilda09 17675 /* Fituesit */ 2985589 wikitext text/x-wiki '''Kupa Shqiptare e Futsal''' është evenimenti i dytë nga rëndësia e Mini-futbollit në [[Shqipëri]] pas [[Liga Shqiptare e Futsal|Ligës]]. U themelua në dhjetor të vitit 2011 kur u luajt për herë të parë me pjesëmarrjen e 8 ekipeve më të mira sezonale. Klubi [[KS Ali Demi]] janë fitues të kupës së parë, pasi mundën në finale 5 herë kampionët e Shqipërisë [[Futsal Klub Tirana|Tiranën]] me penallti 4-3, duke qenë se koha e rregullt dhe shtesat mbaruan në barazim 2-2. Finalja u luajt në 24 dhjetor, 2011 në [[Pallati i Sportit Asllan Rusi|Pallatin e Sportit Asllan Rusi]] në [[Tiranë]]<ref>{{Cite web|url=http://www.sportekspres.com/skedare/25dhjetor.pdf|title=Sport Ekspres page 12|url-status=dead|access-date=27 shkurt 2012|archive-date=31 janar 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120131042551/http://www.sportekspres.com/skedare/25dhjetor.pdf}}</ref>. [[Futsal Klub Tirana]] janë fitues të kupës së dytë në vitin 2012. Ky eveniment vazhdoi të luhet deri në vitin 2016 dhe pas një ndërprerje 7 vjeçare u rikthye sërish në 2023 e 2024, me sezonin e 6të dhe 7të. Edicionin e fundit [[Flamurtari Vlorë Futsal|Flamurtari Vlorë]] fitoi trofeun për herë të parë, duke mundur në finale Partizani Futsal 9-7. Finalja u luajt në 18 Shkurt, 2024 në Kompleksin "Goga" në Durrës. [[KS Ali Demi]] janë klubi më i suksesshëm me 4 trofe të fituar. ==Fituesit== * '''2011 [[KS Ali Demi]]''' * '''2012 [[Futsal Klub Tirana]]''' * '''2014 [[KS Ali Demi]]''' * '''2015 [[KS Ali Demi]]''' * '''2016 [[KS Ali Demi]]'''<ref>{{Cite web|url=http://albaniansport.net/new/minifutboll-ks-ali-demi-shpallet-kampionia-e-zones-se-tiranes/|title=Albanian Sport|access-date=25 maj 2017|archive-date=7 janar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200107193451/http://albaniansport.net/new/minifutboll-ks-ali-demi-shpallet-kampionia-e-zones-se-tiranes/|url-status=dead}}</ref> * '''2023 [[Futsal Klub Tirana]]'''<ref>[https://newsport.al/tirana-nuk-njeh-rivale-fiton-ne-finale-dhe-siguron-trofeun-e-kupes-se-shqiperise/ Newsport.al]</ref> * '''2024 [[Flamurtari Vlorë Futsal|Flamurtari Vlorë]]'''<ref>[https://sportekspres.com/kupa-e-shqiperise-ne-futsall-flamurtari-mund-partizanin-ne-finale-dhe-siguron-trofeun/ Sportekspres.com]</ref> * '''2025 [[Flamurtari Vlorë Futsal|Flamurtari Vlorë]]''' === Kampionët === * KS Ali Demiː '''4''' herë * Futsal Klub Tiranaː '''2''' herë * [[KS Flamurtari]]: '''2''' herë == Referime == {{Reflist}} ==Lidhje të Jashtme== *[https://web.archive.org/web/20120131042551/http://www.sportekspres.com/skedare/25dhjetor.pdf KS Ali Demi fiton kupën e 1rë në Futsal] {{Futsal në Shqipëri}} [[Kategoria:Futsal në Shqipëri]] [[Kategoria:Evenimentet Futsal në Shqipëri]] [[Kategoria:Ligat Kombëtare Futsal]] 90c6fjjlmw189nm4d7scwoxg7uhm88q 0 132749 2985850 2946821 2026-05-31T03:15:08Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 4 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985850 wikitext text/x-wiki Në këtë listë janë të përfshira '''xhamitë''' në [[Komuna e Ulqinit|Komunën e Ulqinit]]. Në hapësirën e qytetit ndodhen 7 xhami, ndërsa në rrethinë 20 xhami. [[Xhamia|Xhamitë]] e para në [[Ulqini|Ulqin]] u ndërtuan gjatë kohës së [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]]. Xhamia kryesore, në të cilën prinë ''krye-imami ''është [[Xhamia e Namazgjahut]]. == Historia == Në regjistrimin e pronave të vakëfit të vitit 1888 në territorin e Ulqinit, si dhe në rrethinën e ti kishte 12 prona të vakëfit: 11 xhami (Xhamia e qytetit, të Rrotlla - [[Xhamia e Pashës (Ulqin)|Xhamia e Pashës]], [[Xhamia e Meterizit]], [[Xhamia e Detarëve|Xhamia e Ranës]], [[Xhamia e Namazgjahut|Xhamia e Mezgjahut]], [[Xhamia e Kryepazarit]], [[Xhamia e Lamit]], [[Xhamia e Merasë]], [[Xhamia e Bregut]], Xhamia e Kollomzës, Xhamia e Zogajve) si dhe mejtepi “Fejzije”, me 2.385 rrënjë ullinj, 37 rallë toke dhe 17 shtëpi, duke i llogaritur edhe dyqanet me 4 bahçe.<ref>[http://www.monteislam.com/wp-content/uploads/2011/07/elif25.pdf Objektet fetare dhe historike Islame ne Ulqin (I)] – ''Gazeta Islame Elif''</ref> == Xhamitë e tanishme == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" width="1100px" style="margin: 1em auto;" ! scope="col" style="width:150px" |Emri ! scope="col" style="width:100px" class="unsortable"|Fotografia ! scope="col" style="width:80px" |Viti ! scope="col" style="width:120px" |Vendndodhja ! scope="col" class="unsortable"|Përshkrimi |- style="background:Darkgrey;" |colspan=5 style="text-align:center;"| |- style="background:#CEF2E0;" |colspan=5 style="text-align:center;"|↓ Xhamitë në qytetin e Ulqinit ↓ |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| [[Xhamia e Lamit]] |[[Image:Xhamia e Lamit.jpg|100px|centre|alt=]] |style="text-align:center;"|{{sort|1689|1689}} |Mëhallë të Re, [[Ulqin]]<br><small>{{coord|41.931387|19.206718|name=Xhamia e Lamit}}</small> |Xhamia e Lamit është ndërtuar nga Haxhi Alia në vitin 1689. Në kompleksin e xhamisë hyn edhe ''gasulhanja''.<ref name="objekt" /> |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| [[Xhamia e Pashës (Ulqin)|Xhamia e Pashës]] |[[Image:Ulcinj, mosque.jpg|100px|centre|alt=]] |style="text-align:center;"|{{sort|1719|1719}} |Ranë, [[Ulqin]]<br><small>{{coord|41.925833|19.203792|name=Xhamia e Pashës}}</small> |Xhamia e Pashës është ndërtuar nga Kliç Aliu nga Stambolli. Kjo xhami posedon ''hamamin'' (banjo turke), të vetmin në [[Mali i Zi|Mal të Zi]].<ref>{{Cite web|url=http://www.ulcinj.travel/al/xhamia-e-pash%C3%ABs|title=Xhamia e Pashës|language=sq|url-status=dead|access-date=27 maj 2014|archive-date=1 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130601193832/http://www.ulcinj.travel/al/xhamia-e-pash%C3%ABs}}</ref> ---- <div style="text-align:center;"> ''Xhamia e Pashës është monument i mbrojtur kulturor i kategorisë III.''<ref name="monument" /> </div> |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| [[Xhamia e Namazgjahut]] |[[File:MN, Ulcinj 003.jpg |100px|centre|alt=]] |style="text-align:center;"|{{sort|1728|1728}} |Çarshi, [[Ulqin]]<br><small>{{coord|41.929741|19.207574|name=Xhamia e Namazgjahut}}</small> |Xhamia e Namazgjahut është ndërtuar nga Sulejman Mujali dhe sot është xhamia kryesore e Ulqinit, xhamia e kryeimamit. Njihet edhe si Xhamia e Mezgjahut ose e Pazarit.<ref name="objekt" /> ---- <div style="text-align:center;"> ''Xhamia e Namazgjahut është monument i mbrojtur kulturor i kategorisë III.''<ref name="monument" /> </div> |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| [[Xhamia e Kryepazarit]] |[[Image:Xhamija kryepazarit.jpg|100px|centre|alt=]] |style="text-align:center;"|{{sort|1749|1749 <br/> 1995}} |Çarshi, [[Ulqin]]<br><small>{{coord|41.930737|19.209182|name=Xhamia e Kryepazarit}}</small> |Xhamia e Kryepazarit është ndërtuar nga Nuradin Begu. Pas termetit të 1979-ës xhamia pësoi dëmtime të mëdha dhe më 1995 përfundoi restaurimi i saj.Njihet ndryshe si Xhamia e majapazarit.<ref>{{Cite web|url=http://www.ulcinj.travel/al/xhamija-n%C3%AB-krye-t%C3%AB-pazarit|title=Xhamija në krye të pazarit|language=sq|url-status=dead|access-date=27 maj 2014|archive-date=1 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130601190205/http://www.ulcinj.travel/al/xhamija-n%C3%AB-krye-t%C3%AB-pazarit}}</ref> |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| [[Xhamia e Bregut]] |[[Image:Xhamia e Bregut.jpg|100px|centre|alt=]] |style="text-align:center;"|{{sort|1783|1783 <br/> 1986}} |Merajë, [[Ulqin]]<br><small>{{coord|41.930765|19.211586|name=Xhamia e Bregut}}</small> |Xhamia e Bregut është ndërtuar nga Ahmet Gjyli. Pas termetit të 1979-ës xhamia pësoi dëmtime të mëdha dhe më 1986 përfundoi restaurimi i saj.<ref>{{Cite web|url=http://www.ulcinj.travel/al/xhamia-e-bregut|title=Xhamia e Bregut|language=sq|url-status=dead|access-date=27 maj 2014|archive-date=1 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130601192958/http://www.ulcinj.travel/al/xhamia-e-bregut}}</ref> |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| [[Xhamia e Detarëve]] |[[Skeda:XhamijaDetarve.JPG|100px|centre|alt=]] |style="text-align:center;"|{{sort|1798|1798 <br/> 2012}} |Ranë, [[Ulqin]]<br><small>{{coord|41.924338|19.204497|name=Xhamia e Detarëve}}</small> |Xhamia e Detarëve është ndërtuar nga Ibrahim Pashë Bushatliu nga [[Shkodra]] më 1789, ndërsa më 1931 u shkatërrua nga pushteti jugosllav. Në vitin 2012 përfundoj rindërtimi i xhamisë, falë dhurimeve të qytetarëve të Alaniasë, [[Turqia|Turqi]] dhe të Ulqinit. Njihet edhe si Xhamia e Marninarëve ose e Ranës.<ref>{{Cite web|url=http://www.ulcinj.travel/al/xhamija-e-marinar%C3%ABve|title=Xhamija e marinarëve|language=sq|url-status=dead|access-date=27 maj 2014|archive-date=1 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130601200054/http://www.ulcinj.travel/al/xhamija-e-marinar%C3%ABve}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.visit-ulcinj.com/blog/2012/06/01/ne-rane-te-ulqinit-u-perurua-objekti-i-xhamise-se-detarve/ |title=Në Ranë të Ulqinit u perurua objekti i xhamisë së detarve |access-date=27 maj 2014 |archive-date=20 qershor 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120620230433/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2012/06/01/ne-rane-te-ulqinit-u-perurua-objekti-i-xhamise-se-detarve/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://ul-info.com/ali-bardhi-dilemat-rreth-xhamise-ne-mahallen-e-ranes-ne-ulqin/ Ali BARDHI: DILEMAT RRETH XHAMISË NË MAHALLËN E RANËS NË ULQIN]</ref> |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Xhamia e Pinjeshit |[[Skeda:Xhamia e Pinjeshit.jpg|alt=|133x133px|centre]] |style="text-align:center;"|{{sort|2020|2020}} |Pinjesh, [[Ulqin]]<br><small>{{coord|41.9257376|19.2133337|name=Xhamia e Pinjeshit}}</small> |Ndërtimi i xhamisë ka filluar në vitin 2018, i financuar me mjete nga Kuvajti, ndërsa një e treta e parave është mbledhur nga qytetarët e Ulqinit. Përfundoi në vitin 2020, megjithatë, për shkak të [[Pandemia e COVID-19|pandemisë së COVID-19]] nuk u hap zyrtarisht.<ref>{{Cite web|date=29 mars 2022|title=Islamski objekti u Crnoj Gori|url=https://vakufi.me/|url-status=live|website=vakufi.me|language=cnr}}</ref> |- style="background:#CEF2E0;" |colspan=5 style="text-align:center;"|↑ Xhamitë në qytetin e Ulqinit ↑ |- style="background:Darkgrey;" |colspan=5 style="text-align:center;"| |- style="background:#CEF2E0;" |colspan=5 style="text-align:center;"|↓ Xhamitë në rrethinën e Ulqinit ↓ |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Xhamia e Kollomzës |style="text-align:center;"| — |style="text-align:center;"|{{sort|1813|1813 <br/> 2015}} |[[Kllomza|Kollomzë]]<br><small>{{coord|41.942328|19.243727|name=Xhamia e Kollomzës}}</small> | |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Xhamia e Pistullit |style="text-align:center;"| — |style="text-align:center;"|{{sort|1890|1890}} |[[Pistulli|Pistull]]<br><small>{{coord|41.949369|19.256358|name=Xhamia e Pistullit}}</small> | |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Xhamia e Zogajve |style="text-align:center;"| — |style="text-align:center;"| {{sort|1760|1760}} |[[Zogaj]]<br><small>{{coord|41.945762|19.284531|name=Xhamia e Pistullit}}</small> | |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Xhamia e Kërruçit |style="text-align:center;"| — |style="text-align:center;"|{{sort|1890|1890}} |[[Kërruçi|Kërruç]]<br><small>{{coord|41.981051|19.171752|name=Xhamia e Kërruçit}}</small> | |- style="background:#CEF2E0;" |colspan=5 style="text-align:center;"|↑ Xhamitë në rrethinën e Ulqinit ↑ |- style="background:Darkgrey;" |colspan=5 style="text-align:center;"| |- style="background:#CEF2E0;" |colspan=5 style="text-align:center;"|↓ Xhamitë në Anën e Malit ↓ |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row" | Xhamia e Bojkut | style="text-align:center;" | — | style="text-align:center;" | {{sort|1998|1998}}2001 |[[Bojka|Bojk]]<br><small>{{coord|42.0376838|19.2838886|name=Xhamia e Bojkut}}</small> | |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| [[Xhamia e Klleznës]] |style="text-align:center;"|[[Skeda:Xhamia Kllezen.jpg|100px|centre|alt=]] |style="text-align:center;"|{{sort|1917|1917<br />1984<br />2013}} |[[Këllezna e Sipërme|Kllezën e Epërme]]<br><small>{{coord|41.995932|19.266600|name=Xhamia e Klleznës}}</small> |Xhamia e Klleznës është ndërtuar në vitin 1917 me kontributin e besimtarëve vendas. Por, supozohet se xhamia për herë të parë është ndërtuar rreth vitit 1696, gjëgjësisht në kohën e ndërtimit të [[Ura e Klleznës|Urës së Klleznës]]. Xhamia është riparuar para vitit 1966, ndërsa në vitin 1984 u ndërtua plotësisht xhami e re, në themelet e xhamisë së rrënuar nga termeti i vitit 1979. Në vitin 2013 Xhamia e Klleznës u rindërtua përsëri. |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Xhamia e Krythës |style="text-align:center;"| [[Skeda:Xhamia Kryth.jpg‎|100px|centre|alt=]] |style="text-align:center;"| {{sort|1725|1725}} |[[Krytha|Krythë]]<br><small>{{coord|42.014411|19.249298|name=Xhamia e Krythës}}</small> | |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Xhamia e Katërkollës |style="text-align:center;"| — |style="text-align:center;"| {{sort|1971|1971}} |[[Katërkolla|Katërkollë]]<br><small>{{coord|42.004586|19.309921|name=Xhamia e Katërkollës}}</small> | |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Xhamia e Shasit |style="text-align:center;"| — | style="text-align:center;" | {{sort|1880|1880}} |[[Shasi|Shas]] <br><small>{{coord|41.990844|19.324654|name=Xhamia e Shasit}}</small> | |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Xhamia e Shtodrit |style="text-align:center;"| — |style="text-align:center;"| {{sort|1835|1835}} |[[Shtodra|Shtodër]]<br><small>{{coord|41.984731|19.374350|name=Xhamia e Shtodrit}}</small> | |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Xhamia e Millës |style="text-align:center;"|[[Skeda:Xhamija Mille.jpg‎|100px|centre|alt=]] | style="text-align:center;" |{{sort|1916| 1916<br/>1969 <br/>1981}} |[[Milla|Millë]]<br><small>{{coord|42.032727|19.264676|name=Xhamia e Millës}}</small> |Xhamia u ndërtua nga banorët e fshatave Kaliman, Bojk, Kosiq dhe Millë në vitin 1916. Në termetin e viti 1968 u rrënua, dhe në themelet e saj u ngrit xhamia e re. Në termetin e vitit 1979, xhamia u shkatërrua plotësisht. U rindërtua në vitin 1981. |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Xhamia e Brajshës |style="text-align:center;"| — |style="text-align:center;"| {{sort|1785|1785}} |[[Brajsha|Brajshë]]<br><small>{{coord|42.021444|19.314722|name=Xhamia e Brajshës}}</small> | |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Xhamia e Selitës |style="text-align:center;"| — |style="text-align:center;"| {{sort|1835|1835}} |[[Selitë]]<br><small>{{coord|42.004183|19.327795|name=Xhamia e Selitës}}</small> | |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Xhamia e Dragajve |style="text-align:center;"| — |style="text-align:center;"| {{sort|1856|1856}} |[[Dragaj]]<br><small>{{coord|42.012861|19.350221|name=Xhamia e Dragajve}}</small> | |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Xhamia e Sukobinës |style="text-align:center;"| — |style="text-align:center;"| {{sort|1820|1820}} |[[Sukobina|Sukobinë]]<br><small>{{coord|42.015039|19.357785|name=Xhamia e Sukobinës}}</small> | |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Xhamia e Rashtishës së Poshtme |style="text-align:center;"| — | style="text-align:center;" | {{sort|1801|1801}} |[[Rashtisha|Rashtishë e Poshtme]]<br><small>{{coord|42.030457|19.342188|name=Xhamia e Rashtishës së Poshtme}}</small> | |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Xhamia e Rashtishës së Epërme |style="text-align:center;"| — |style="text-align:center;"| {{sort|1983|1983}} |[[Rashtisha|Rashtishë e Epërme]]<br><small>{{coord|42.047434|19.326558|name=Xhamia e Rashtishës së Epërme}}</small> | |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Xhamia e Kravarit të Poshtëm |style="text-align:center;"| — |style="text-align:center;"|{{sort|1875|1875}} |[[Kravari (Ulqin)|Kravar i Poshtëm]]<br><small>{{coord|42.030131|19.364732|name=Xhamia e Kravarit të Poshtëm}}</small> | |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Xhamia e Kravarit të Epërm |style="text-align:center;"| [[Skeda:Xhamia Kravar.jpg |100px|centre|alt=]] | style="text-align:center;" | {{sort|1849|1849 <br/> 2014}} |[[Kravari (Ulqin)|Kravar i Epërm]]<br><small>{{coord|42.051640|19.350988|name=Xhamia e Kravarit të Epërm}}</small> | |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Xhamia e Leskocit |style="text-align:center;"| — | style="text-align:center;" |{{sort|1895|1895 <br/> 1981 <br/> 2014}} |[[Leskoci|Leskoc]]<br><small>{{coord|42.0342444|19.2196691|name=Xhamia e Leskocit}}</small> |Xhamia e Leskocit u ndërtua nga [[Abdyl Hamiti II]] në vitin 1895. Pas termetit të 1979-ës xhamia pësoi dëmtime të mëdha dhe më 1981 u ngrit xhamia e re. Xhamia u rinovua më 2014. |- style="background:#CEF2E0;" |colspan=5 style="text-align:center;"|↑ Xhamitë në Anën e Malit ↑ |- style="background:Darkgrey;" |colspan=5 style="text-align:center;"| |} == Xhamitë e mëparshme == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" width="1100px" style="margin: 1em auto;" ! scope="col" style="width:150px" |Emri ! scope="col" style="width:100px" class="unsortable"|Fotografia ! scope="col" style="width:80px" |Viti ! scope="col" style="width:120px" |Vendndodhja ! scope="col" class="unsortable"|Përshkrimi |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row" | [[Xhamia e Meterizit]] |style="text-align:center;"| — |style="text-align:center;"|{{sort|1670|1670}} |Meteriz, [[Ulqin]]<br><small>{{coord|41.925619|19.200859|name=Xhamia e Meterizit}}</small> |Xhamia e Meterizit ishte xhamia e parë e ndërtuar në Ulqin më 1670, para portës veriore të [[Kalaja e Ulqinit|Kalasë]]. Më 1890 është rrënuar nga [[malazezët]], 10 vjet pasi Mali i Zi pushtoj Ulqinin. Sot, në vendin e xhamisë ekziston një kishë ortodokse serbe.<ref name="objekt">{{Cite web |url=http://www.visit-ulcinj.com/sq/guida/historia-e-ulqinit/objektet-fetare-dhe-historike-islame-ne-ulqin-i/attachment/objektet-fetare-dhe-historike-islame-ne-ulqin-1/ |title=Objektet fetare dhe historike Islame ne Ulqin.1 |access-date=27 maj 2014 |archive-date=5 mars 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305034429/http://www.visit-ulcinj.com/sq/guida/historia-e-ulqinit/objektet-fetare-dhe-historike-islame-ne-ulqin-i/attachment/objektet-fetare-dhe-historike-islame-ne-ulqin-1/ |url-status=dead }}</ref> |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| [[Kisha-Xhami e Ulqinit|Xhamia e Kalasë]] |[[File:Ulcinj, kostel premeneny v mesitu a nyni chatrajici.jpg|100px|centre|alt=]] |style="text-align:center;"|{{sort|1571|''1510'' <br/> 1571 <br/> 1693}} |[[Kalaja e Ulqinit|Kala]], [[Ulqin]]<br><small>{{coord|41.924570|19.201312|name=Xhamia e Kalasë}}</small> |Ndërtesa e Xhamisë së Kalasë është ndërtuar origjinalisht si Kisha e Shën Mërisë më 1510, kurse më pushtimin osman të Ulqinit kisha u kthye në xhami, e njohur si Xhamia e Sulltan Selimit II. Më 1693, Haxhi Halil Skura ia shton [[Minareja|minarenë]] xhamisë, edhe më vonë njihet si Xhamia e Halil Skurës. Pas pushtimit të Ulqinit nga malazezët më 1880, funksioni fetar i saj përfundon. Pas vitit 1880 do të përdoret si depo, e nga viti 1975 si ndërtesa e sektorit arkeologjik të [[Muzeu i Ulqinit|Muzeut të Ulqinit]]. Sot kjo ndërtesë njihet si [[Kisha-Xhami e Ulqinit]].<ref name="kalaja">{{Cite web |url=http://www.visit-ulcinj.com/blog/2013/03/15/shenime-per-xhamine-e-kalase-xhamin-e-haxhi-halil-skures/ |title=Shënime për xhaminë e “Kalasë” |access-date=27 maj 2014 |archive-date=23 janar 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200123003729/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2013/03/15/shenime-per-xhamine-e-kalase-xhamin-e-haxhi-halil-skures/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ulcinj.travel/al/kisha-xhamija|title=Kisha Xhamija|language=sq|url-status=dead|access-date=27 maj 2014|archive-date=1 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130601194619/http://www.ulcinj.travel/al/kisha-xhamija}}</ref> ---- <div style="text-align:center;"> ''Kisha-Xhami e Ulqinit është monument i mbrojtur kulturor i kategorisë II.''<ref name="monument">[http://ul-info.com/monumentet-e-mbrojtura-kulturore-ne-ulqin/ MONUMENTET E MBROJTURA KULTURORE NË ULQIN]</ref></div> |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| [[Xhamia e Merasë]] |style="text-align:center;"| — |style="text-align:center;"|{{sort|1779|1779}} |Merajë, [[Ulqin]]<br><small>{{coord|41.929907|19.212286|name=Xhamia e Merasë}}</small> |Xhamia e Merasë është ndërtuar nga kapiten Lika Ceni nga Ulqini më 1779. Më 1968 ajo do të rrënohet nga qeveria komuniste jugosllave, sepse sipas tyre xhamia paraqiste "nacionalizëm të tepruar". Sot në vendin e xhamisë ekziston një vendparkim, i cili i takon vakëfit të xhamisë, edhe pse inekzistente.<ref name="meraja">{{Cite web |url=http://www.visit-ulcinj.com/blog/2012/03/30/xhamia-e-merase-ne-ulqin-nga-i-karamanaga/ |title=Xhamia e “Merasë” në Ulqin |access-date=27 maj 2014 |archive-date=18 maj 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120518103449/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2012/03/30/xhamia-e-merase-ne-ulqin-nga-i-karamanaga/ |url-status=dead }}</ref> |- !Xhamia e Shtojit | style="text-align:center;" | - | style="text-align:center;" |2024 |Stoj, Ulqin | - |} ==Teqetë== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" width="1100px" style="margin: 1em auto;" ! scope="col" style="width:150px" |Emri ! scope="col" style="width:100px" class="unsortable"|Fotografia ! scope="col" style="width:80px" |Viti ! scope="col" style="width:120px" |Vendndodhja ! scope="col" class="unsortable"|Përshkrimi |- bgcolor="#F5FFFA" ! scope="row"| Teqeja e Sa'adive | |style="text-align:center;"| — |[[Kodra (Ulqin)|Kodra]], [[Ulqin]]<br> |Teqeja e Sa'adive është teqeja e vetme në Ulqin dhe i përket urdhërit dervish ''sa'adi''.  Njihet edhe si Teqeja e Shejh Rasim Llollës.<ref>[http://mne.ul-info.com/tekija-saadi-u-ulcinju-cuvari-tradicije/ Tekija „Saadi“ u Ulcinju: CUVARI TRADICIJE]</ref> |} == Referime == {{reflist}} ==Lidhje të jashtme== * [http://www.bosnjaci.net/prilog.php?pid=19003 DZAMIJE I IMAMI ISLAMSKE ZAJEDNICE – ULCINJ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312042214/http://bosnjaci.net/prilog.php?pid=19003 |date=12 mars 2016 }} ^{([[Gjuha boshnjake|boshnjakisht]])} * [https://maps.google.ca/gallery/details?id=zrm9EIpUkf80.k-DT03zSl-1A&hl Hartë e xhamive në Komunën e Ulqinit (Google Maps Gallery)]{{Lidhje e vdekur}}{{Lidhje e thyer}} [[Kategoria:Xhami në Ulqin|*]] ralhl9p4nzfn14tp8i6r39bpc8u6dsh 0 137585 2985754 2946911 2026-05-30T21:46:37Z Liza Murseli 188405 Krijuar nga përkthimi i seksionit "Strutture" nga faqja "[[:it:Special:Redirect/revision/150912362|Paris Saint-Germain Football Club]]" 2985754 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | frame color = #004071 | writing color = #FFFFFF | header color = #004071 | clubname = Paris Saint-Germain | image = 600px Blu scuro con fascia verticale bianco rossa.png | upright = 0.85 | fullname = {{nowrap|Paris Saint-Germain Football Club}} | nickname = {{nowrap|''Les Parisiens'' (Parisianët)}}<br>{{nowrap|''Les Rouge-et-Bleu'' (Kuq e Blutë)}} | short name = PSG, Paris, Paris SG | founded = {{Start date and age|df=yes|1970|8|12}} | ground = [[Parc des Princes]] | capacity = 48,229 | owner = {{nowrap|[[Qatar Sports Investments]] (87.5%)}}<br>{{nowrap|Arctos Partners (12.5%)}} | chairman = [[Nasser Al-Khelaifi]] | chrtitle = President | mgrtitle = | manager = [[Luis Enrique]] | league = [[Ligue 1]] | season = 2024–25 | position = 1rë nga 18 | website = http://www.psg.fr/ | pattern_la1 = _psg2425h | pattern_b1 = _psg2425h | pattern_ra1 = _psg2425h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = 091150 | body1 = 091150 | rightarm1 = 091150 | shorts1 = 0A1254 | socks1 = 0A1254 | pattern_la2 = _psg2425a | pattern_b2 = _psg2425a | pattern_ra2 = _psg2425a | pattern_sh2 = _psg2425a | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _psg2425t | pattern_b3 = _psg2425t | pattern_ra3 = _psg2425t | pattern_sh3 = _psg2425t | pattern_so3 = _psg2425tl | leftarm3 = f2a4a2 | body3 = f2a4a2 | rightarm3 = f2a4a2 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 | current = 2024–25 Paris Saint-Germain F.C. season }} '''Paris Saint-Germain Football Club''', që gjithashtu njihet edhe thjesht si '''Paris Saint-Germain''' (zakonisht si '''Paris SG''' ose '''PSG''') është një klub futbollistik me seli në [[Parisi|Paris]], [[Franca|Francë]]. Klubi është krijuar më 12 gusht 1970, falë një bashkimi të Paris FC dhe Stade Saint-Germain. PSG ka luajtur në [[Ligue 1]] që nga viti 1974. ''Kuqe-Blujt'' që nga krijimi ka fituar 9 [[Ligue 1]], 1 [[Ligue 2]], 14 Coupe de France, 9 [[Coupe de la Ligue]], 10 [[Trophée des Champions]], 1 UEFA Cup Winners' Cup dhe 1 [[UEFA Intertoto Cup]]. Duke fituar 20 tituj gjatë gjithë historisë, PSG është skuadra e katërt franceze me më shumë tituj të fituara dhe skuadra e dytë (sëbashku me Olympique de Marseille) që ka fituar një trofe europian. Parc des Princes ka qënë stadiumi i PSG që nga viti 1974. Camp des Loges ka funkionuar si një qëndër stërvitje që nga viti 1970. Logoja dhe fanella e skuadrës janë projektuar kryesisht nga Daniel Hechter. Logoja përfaqson [[Parisi]]n përmes [[Kulla Eiffel|Kullës Eiffel]] dhe Saint-Germain. Fanella është kyesisht me ngjyrat e kuqe, blu dhe të bardhë, kurse shumica e ngjyrave të fanellës së dytë është e bardhë. Paris Saint-Germain mban shumë rekorde,[158] më së shumti është klubi më i suksesshëm francez në histori për sa i përket titujve zyrtarë të fituar, me 45.[1][32]  Brenda vendit, PSG ka fituar nëntë kampionate në Ligue 1, një rekord katërmbëdhjetë Kupë de France, një rekord nëntë Kupe de la Ligue, një rekord dhjetë Trophée des Champions dhe një titull të Ligue 2.  Në futbollin ndërkombëtar të klubeve, ata kanë pretenduar një Kupë UEFA të Fituesve të Kupës dhe një Kupë UEFA Intertoto. Për më tepër, PSG ka fituar 25 tituj jozyrtarë. Fitorja e tyre në Kupën e Fituesve të Kupës UEFA 1995–96 e bën PSG-në të vetmen skuadër franceze që ka fituar këtë trofe, si dhe një nga vetëm dy klubet franceze që kanë fituar një kompeticion të madh evropian dhe skuadrën më të re evropiane që e ka fituar këtë.  Parisienët janë gjithashtu klubi me më shumë sezone të njëpasnjëshme në ligën e parë (47 sezone në Ligue 1 që nga 1974–75). Për më tepër, PSG është e vetmja skuadër që ka fituar Coupe de France pa pësuar asnjë gol (1992–93 dhe 2016–17), pesë Coupe de la Ligue radhazi (2014–2018), katër  Coupe de France (2015–2018),[167] dhe tetë Trophée des Champions radhazi (2013–2020). PSG ka fituar të katër titujt kombëtarë në një sezon të vetëm në katër raste.  Kjo arritje njihet si katërshja shtëpiake.  Kuqeblutë kanë kompletuar dyfishin vendas, dyfishin e ligës dhe të kupës së ligës, dyfishin e kupës vendase dhe trefishin e vendit gjithashtu disa herë.  Prandaj, PSG është klubi me më së shumti dyshe vendase dhe dyshe të ligës dhe kupës së ligës, dhe i vetmi ekip që ka fituar dyfishin e kupës vendase, trefishin vendas dhe katërfishin vendas. ==Historia== ===1970–1973: Krijimi dhe ndarja=== Në verën e vitit 1970, një grup ambicioz biznesmenësh vendosën të krijonin një ekip të madh në kryeqytetin francez.<ref name="history">{{cite news|title=Histoire|trans-title=Historia|url=https://www.psg.fr/the-club/histoire|website=PSG.FR|language=fr|date=19 mars 2020|access-date=19 mars 2020|archive-date=1 prill 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200401162029/https://www.psg.fr/the-club/histoire|url-status=live}}</ref><ref name="paris">{{cite news|title=Paris Saint-Germain FC|url=https://www.uefa.com/uefaeuro/season=2016/teams/team=52747/profile/index.html|publisher=UEFA|language=en|date=22 gusht 2012|access-date=2 prill 2019|archive-date=25 prill 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425054650/http://www.uefa.com/uefaeuro/season=2016/teams/team=52747/profile/index.html|url-status=live}}</ref> [[Guy Crescent]] dhe [[Pierre-Étienne Guyot]] zgjodhën të bashkojnë [[Paris FC]], krijuar në vitin 1969, me Stade Saint-Germain të [[Henri Patrelle]] pas ekipit nga [[Saint-Germain-en-Laye]], 15 km në perëndim të Parisit dhe i themeluar në vitin 1904; ekipi i dalë nga ky bashkim fitoi promovimin në Divizionin 2.<ref name="history"/><ref name="paris"/><ref name="clans">{{cite news|title=La création du PSG de 1970 à 1973|trans-title=Krijimi i PSG-së nga viti 1970 e deri në 1973|url=https://parisunited.fr/le-club/la-creation-du-psg-de-1970-a-1973/|publisher=Paris United|language=fr|date=12 nëntor 2018|access-date=7 mars 2019|archive-date=7 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190307173918/https://parisunited.fr/le-club/la-creation-du-psg-de-1970-a-1973/|url-status=live}}</ref> Megjithatë, të tre burrat ishin të mbërthyer me fizibilitetin financiar të projektit derisa u takuan me presidentin e Real Madridit, [[Santiago Bernabéu]].<ref name=":0">{{Cite web|date=20 gusht 2018|title=6 interesting facts you should know about Paris Saint Germain - DW Blog|trans-title=6 fakte interesante që duhet t'i dini për Paris Saint-Germain|url=https://www.discoverwalks.com/blog/facts-about-paris-saint-germain/|access-date=10 korrik 2022|website=Discover Walks Blog|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Political and Organizational Factors of PSG|trans-title=Faktorët politik dhe organizativ të PSG-së|url=http://firstrosettastoneassignment.weebly.com/political-and-organizational-factors-of-psg.html|access-date=10 korrik 2022|website=Sports and Leisure in France|language=en}}</ref> Ai u tha atyre se fillimi i një fushate financuese ishte zgjidhja më e mirë për të krijuar një ekip të ri. 20,000 njerëz e mbështetën projektin dhe Paris Saint-Germain u formua më 17 qershor 1970.<ref name=":0"/> Guyot u zgjodh presidenti i parë i klubit disa ditë më vonë.<ref name="history"/><ref name="Association">{{cite news|title=Association Paris Saint-Germain|trans-title=Shoqata Paris Saint-Germain|language=en|url=https://asso-psg.fr/association/|date=4 korrik 2020|access-date=4 korrik 2020|archive-date=6 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200706115603/https://asso-psg.fr/association/|url-status=live}}</ref><ref name="Guyot">{{cite news|title=50 ans : Aux origines du club (4/12)|trans-title=50 vite: Origjina e klubit|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/50-ans-aux-origines-du-club-412-histoire-retro|website=PSG.FR|language=fr|date=26 qershor 2020|accessdate=8 korrik 2020}}</ref> Për herë të parë në historinë e futbollit francez, tifozët kishin kontribuar financiarisht në krijimin e një klubi.<ref name=":0"/> Bashkimi u zyrtarizua pas krijimit të shoqatës së klubit më 12 gusht 1970.<ref name="history"/> PSG mban këtë ditë si datën e themelimit të tyre.<ref name="history"/> Paris FC kontriboi me mbështetjen financiare, ndërsa Stade Saint-Germain ofroi infrastrukturën sportive, nga statusi i Divizionit 2 deri në qendrën stërvitore të Camp des Loges, si dhe trajnerin [[Pierre Phelipon]] dhe shumicën e lojtarëve, përfshirë [[Bernard Guignedoux]], [[Michel Prost]] dhe [[Camille Choquier]].<ref name="psg70">{{cite news|title=Histoire du Paris Saint Germain|trans-title=Historia e Paris Saint Germain|url=http://psg70.free.fr/historique.htm|publisher=PSG70|language=fr|access-date=2 prill 2019|archive-date=8 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170608011115/http://psg70.free.fr/historique.htm|url-status=live}}</ref> PSG-ja e forcoi më tej skuadrën e tyre me transferimin e [[Jean Djorkaeff]], i cili ishte [[Kapiteni (futboll)|kapiten]] i [[Kombëtarja franceze e futbollit|kombëtares franceze]].<ref name="soccer">{{cite news|title=The History of PSG – Why in Today's Money-Driven World, it's Important to Cherish Their Brief but Engrossing History|trans-title=Historia e PSG-së – Pse në botën e sotme të ndikuar nga paratë, është e rëndësishme të vlerësohet historia e tyre e shkurtër por mbresëlënëse|url=https://blog.soccermanager.com/news/the-history-of-psg-why-in-todays-money-driven-world-its-important-to-cherish-their-brief-but-engrossing-history#.XKLxiS2ZOu4|publisher=Soccer Manager Blog|language=en|date=6 tetor 2015|access-date=2 prill 2019|archive-date=2 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402082906/https://blog.soccermanager.com/news/the-history-of-psg-why-in-todays-money-driven-world-its-important-to-cherish-their-brief-but-engrossing-history#.XKLxiS2ZOu4|url-status=live}}</ref> Ndeshja e tyre e parë zyrtare ishte barazimi 1–1 kundër [[Stade Poitevin FC|Poitiers]] në kampionat më 23 gusht 1970. Guignedoux shënoi golin e parë në historinë e klubit me një goditje dënimi.<ref name="Guignedoux">{{cite news|title=Bernard Guignedoux nous a quittés|url=https://www.psg.fr/equipes/the-club/content/bernard-guignedoux-nous-a-quittes-disparition-psg-histoire-club|website=PSG.FR|language=fr|date=1 janar 2020|access-date=1 janar 2020|archive-date=13 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210113154924/https://www.psg.fr/equipes/the-club/content/bernard-guignedoux-nous-a-quittes-disparition-psg-histoire-club|url-status=live}}</ref> Klubi u ngjit në Divizionin 1 duke fituar titullin e Divizionit 2 në sezonin e parë.<ref name="paris"/><ref name="psgfc">{{cite news|title=A brief history of PSG|trans-title=Një histori e shkurtër e PSG-së|url=https://www.espn.com/soccer/story/1135960/a-brief-history-of-psg?src=com|publisher=ESPN FC|language=en|date=17 gusht 2012|access-date=16 dhjetor 2020|archive-date=29 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629142011/https://www.espn.com/soccer/story/1135960/a-brief-history-of-psg?src=com|url-status=live}}</ref> Sezoni i parë i PSG-së në elitë përfundoi me një vend të 16të të sigurt, që do të thoshte se ata do të qëndronin në Divizionin 1 për sezonin e ardhshëm, por në prapaskenë klubi ishte në një situatë delikate financiare.<ref name="psg70"/><ref name="dissected">{{cite news|title=The Crest Dissected – Paris Saint Germain|trans-title=Kreshta e prerë - Paris Saint Germain|url=http://www.thefootballhistoryboys.com/2013/04/the-crest-dissected-paris-saint-germain.html|publisher=The Football History Boys|language=en|date=11 prill 2013|access-date=2 prill 2019|archive-date=2 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402074814/http://www.thefootballhistoryboys.com/2013/04/the-crest-dissected-paris-saint-germain.html|url-status=live}}</ref> Në shtator 1971, Këshilli i Qytetit të Parisit ofroi 850 mijë franga për të paguar borxhin e klubit dhe për të shpëtuar vendin e tij në elitë, duke kërkuar nga PSG-ja në këmbim të vendoste emrin më parizian "Paris Football Club".<ref name="psg70"/><ref name="divorce">{{cite news|title=20 juin 1972, il y a 47 ans : le divorce PSG-PFC est consommé…|url=http://www.paris-canalhistorique.com/20-juin-1972-il-y-43-ans-le-divorce-psg-pfc-est-consomme/|website=Paris.canal-historique|language=fr|date=20 qershor 2019|access-date=29 prill 2020|archive-date=20 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190620102103/http://www.paris-canalhistorique.com/20-juin-1972-il-y-43-ans-le-divorce-psg-pfc-est-consomme/|url-status=live}}</ref> Crescent, i cili kishte zëvendësuar Guyot si president i klubit para fillimit të sezonit, ishte në favor të ndryshimit të emrit, por Patrelle ishte kundër.<ref name="clans"/><ref name="ceo">{{cite news|title=Présidents + entraîneurs|trans-title=Presidentë + pronarë|url=http://www.psgfc.fr/le-psg/pr%C3%A9sidents-entra%C3%AEneurs/|website=PSGFC|language=fr|access-date=7 prill 2020|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116053258/http://www.psgfc.fr/le-psg/pr%C3%A9sidents-entra%C3%AEneurs/|archive-date=16 janar 2021|df=dmy-all}}</ref> Mosmarrëveshja çoi në dorëheqjen e Crescent në dhjetor 1971, duke ia dorëzuar presidencën Patrelles.<ref name="divorce"/> Ky i fundit u përpoq të bindi këshillin që të rishikonte qëndrimin e tyre, por ata mbetën të papërkulur dhe klubi u nda më 1 qershor 1972, disa ditë pas ndeshjes së fundit të sezonit 1971–72.<ref name="psg70"/><ref name="divorce"/><ref name="pfc">{{cite news|title=A brief history: Paris FC|trans-title=Një histori e shkurtër: Paris FC|url=https://medium.com/@thefootballcult/a-brief-history-paris-fc-a06127e2572a|website=thefootballcult – Medium|language=en|date=16 janar 2018|access-date=2 prill 2019|archive-date=2 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402075820/https://medium.com/@thefootballcult/a-brief-history-paris-fc-a06127e2572a|url-status=live}}</ref> Crescent, i cili kishte mbështetjen e këshillit, ri-krijoi Paris FC e cila qëndroi në Divizionin 1, ndërsa PSG-ja e Patrelles u zbrit administrativisht në Divizionin 3, duke humbur kështu statusin profesional.<ref name="clans"/><ref name="psg70"/><ref name="soccer"/> ===1973–1978: Rikthimi në elitë dhe kalimi në Parc des Princes=== Paris Saint-Germain u rikthye në elitë me vendosjen e stilistit [[Daniel Hechter]] si kryetar i komitetit të menaxhimit në qershor 1973.<ref name="history"/><ref name="maillots">{{cite news|title=Daniel Hechter s'exprime sur les maillots du PSG faits par Nike et se dit prêt à en faire|url=http://www.parisfans.fr/autour-du-psg/daniel-hechter-sexprime-sur-les-maillots-du-psg-faits-par-nike-et-se-dit-pret-a-en-faire-387494.html|website=PSG.FR|language=fr|date=20 mars 2019|accessdate=8 korrik 2020}}</ref> Përveç se ofroi mbështetje financiare për klubin, ai gjithashtu dizajnoi veshjen klasike të ekipit në shtëpi.<ref name="dissected"/><ref name="finances">{{cite news|title=Political and Organizational Factors of PSG|trans-title=Faktorët politikë dhe organizativ të PSG-së|url=https://firstrosettastoneassignment.weebly.com/political-and-organizational-factors-of-psg.html|publisher=Sports and Leisure in France|language=en|access-date=10 mars 2019|archive-date=27 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327091101/https://firstrosettastoneassignment.weebly.com/political-and-organizational-factors-of-psg.html|url-status=live}}</ref> Hechter më pas befasoi futbollin francez para nisjes së sezonit 1973–74, duke emëruar legjendën franceze [[Just Fontaine]] si drejtor sportiv.<ref name="psg70"/><ref name="soccer"/> Ekipi i drejtuar nga [[Robert Vicot]] përfundoi në vendin e dytë në Grupin B, katër pikë mbrapa Yllit të Kuq, duke u kualifikuar në play-off-in e promovimit kundër [[Valenciennes FC|Valenciennes]]. PSG humbi 1–2 në transfertë në ndeshjen e parë, por arriti një përmbysje të madhe 4–2 në Parc des Princes, duke arritur kështu promovimin në Divizionin 1 dhe rifituar statusin profesional pas dy vitesh.<ref name="psg70"/><ref name="valenciennes">{{cite news|title=PSG – Valenciennes 1974|url=http://psg70.free.fr/PSGVA.htm|website=PSG70|language=fr|access-date=9 prill 2019|archive-date=27 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200827205853/http://psg70.free.fr/PSGVA.htm|url-status=live}}</ref> I pushtuar nga emocionet, Fontaine u rrëzua në lëndinë dhe më pas u transportua nga lojtarët në festë.<ref name="valenciennes"/><ref name="fontaine">{{cite news|title=1000 matches pour le PSG au Parc des Princes et dix soirées mythiques|url=http://sport24.lefigaro.fr/le-scan-sport/2016/09/08/27001-20160908ARTFIG00243-1000-matches-du-psg-au-parc-des-princes-et-dix-soirees-mythiques.php|publisher=Le Figaro|language=fr|date=8 shtator 2016|access-date=3 prill 2019|archive-date=3 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403210716/http://sport24.lefigaro.fr/le-scan-sport/2016/09/08/27001-20160908ARTFIG00243-1000-matches-du-psg-au-parc-des-princes-et-dix-soirees-mythiques.php|url-status=live}}</ref> Që atëherë, PSG ka luajtur gjithmonë në nivelin e parë të futbollit francez.<ref name="valenciennes"/> PSG luajti ndeshjen e parë në Parc des Princes gjatë këtij sezoni. Kjo ndeshje ishte kundër skuadrës tjetër pariziane Ylli i Kuq më 10 nëntor 1973. PSG fitoi 3–1 dhe [[Othniel Dossevi]] shënoi golin e parë të klubit në këtë stadium.<ref name="dossevi">{{cite news|title=Millième au Parc des Princes : ces dix matches qui ont fait l'histoire du PSG|url=https://www.europe1.fr/sport/millieme-au-parc-des-princes-ces-dix-matches-qui-ont-fait-lhistoire-du-psg-2842636|publisher=Europe1|language=fr|date=9 shtator 2016|access-date=3 prill 2019|archive-date=3 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403210718/https://www.europe1.fr/sport/millieme-au-parc-des-princes-ces-dix-matches-qui-ont-fait-lhistoire-du-psg-2842636|url-status=live}}</ref> Parisienët gjithashtu filluan traditën e tyre të ecurive fantastike në Kupën e Francës, duke arritur në çerek-finale pasi mposhtën [[FC Metz|Metz]] në Parc para 25,000 tifozëve (2–1; 4–1 rezultati i përgjithshëm).<ref name="hechter">{{cite news|title=1973 – 1978 : Paris se replace sur la scène française|url=https://parisunited.fr/oeil-du-supporter/1973-1978-paris-se-replace-sur-la-scene-francaise/|publisher=Paris United|language=fr|date=19 nëntor 2018|accessdate=7 mars 2019|archive-date=8 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190308002900/https://parisunited.fr/oeil-du-supporter/1973-1978-paris-se-replace-sur-la-scene-francaise/|url-status=dead}}</ref> Në një kthesë ironike të ngjarjeve, Paris FC u rrëzua në Divizionin 2 në të njëjtën kohë kur Paris Saint-Germain u ngjit në ligën më të lartë në vitin 1974, duke lënë stadiumin e tyre, [[Parc des Princes]], në duart e PSG-së. Që atëherë, Parc ka qenë shtëpia e tyre.<ref name="psg70"/><ref name="pfc"/> Me promovimin në Divizionin 1 erdhi edhe një ndryshim në presidencë. Daniel Hechter, atëherë kryetar i komitetit të menaxhimit, mori detyrën si president i klubit në qershor 1974 pas dorëheqjes së Patrelles.<ref name="maillots"/><ref name="Patrelle">{{cite news|title=Saison 1974/75|trans-title=Sezoni 1974/75|url=http://psg70.free.fr/saison7475.htm|website=PSG70|language=fr|accessdate=8 korrik 2020}}</ref> Ai emëroi [[Francis Borelli]]n në rolin e zëvëndës-presidentit.<ref name="finances"/><ref name="hechter"/> Nën drejtimin e Hechter, parisienët nuk arritën të fitonin asnjë trofe në vitet 1970, por filluan traditën e tyre të ecurive të shkëlqyera në Kupën e Francës, u vendosën në Divizionin 1 dhe tërhoqën disa lojtarë prestigjioz, duke përfshirë [[Jean-Pierre Dogliani]], [[Mustapha Dahleb]] dhe [[Carlos Bianchi]].<ref name="psg70"/><ref name="soccer"/> Pasi Hechter u pezullua përgjithmonë nga futbolli nga [[Federata Franceze e Futbollit]] në janar 1978, për një skeme mashtrimi biletash në Parc des Princes, Francis Borelli, i cili deri atëherë kishte qenë zëvëndës-president, u bë presidenti i ri i klubit.<ref name="psg70"/><ref name="finances"/><ref name="hechter"/> ===1978–1991: Trofetë e parë dhe rënja=== Klubi fitoi statusin e një prej ekipeve më të mira të kampionatit pas vendosjes së [[Georges Peyroche]] si trajner i ekipit në nëntor 1979.<ref name="Pochettino">{{cite news|title=Mauricio Pochettino 30e entraîneur du Paris Saint-Germain|trans-title=Mauricio Pochettino trajneri i 30të i Paris Saint-Germain|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/mauricio-pochettino-30e-entraineur-du-paris-saint-germain|website=PSG.FR|language=fr|date=2 janar 2021|accessdate=2 janar 2021}}</ref> Në vitin 1982, ata arritën finalen e parë të Kupës së Francës.<ref name="dissected"/><ref name="borelli">{{cite news|title=Période 1978 – 1991 : l'ère Borelli, là où tout a commencé|trans-title=Periudha 1978 – 1991: Epoka Borelli, nga ai nisi e gjitha|url=https://parisunited.fr/le-club/periode-1978-1991-lere-borelli-la-ou-tout-a-commence/|publisher=Paris United|language=fr|date=3 dhjetor 2018|access-date=3 prill 2019|archive-date=4 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190404055941/https://parisunited.fr/le-club/periode-1978-1991-lere-borelli-la-ou-tout-a-commence/|url-status=live}}</ref><ref name="PCR1980">{{cite news|title=saison 1979–1980|trans-title=Sezoni 1979–1980|url=http://www.paris-canalhistorique.com/saison-1979-1980/|website=Paris.canal-historique|language=fr|date=18 shtator 2014|accessdate=18 shkurt 2022}}</ref><ref name="PCR1981">{{cite news|title=saison 1980–1981|trans-title=Sezoni 1981|url=http://www.paris-canalhistorique.com/saison-1980-1981/|website=Paris.canal-historique|language=fr|date=22 tetor 2014|accessdate=18 shkurt 2022}}</ref> Në finale ata u ndeshën me [[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]] të udhëhequr nga legjenda [[Michel Platini]]; [[Nambatingue Toko]] shënoi golin e parë të kryeqytetasve pas një krosimi nga [[Ivica Šurjak]]. Saint-Étienne reagoi me një gol të Platini, duke e dërguar ndeshjen në kohën shtesë. Platini më pas shënoi golin e dytë personal duke i dhënë miqve avantazhin.<ref name="fontaine"/><ref name="dossevi"/><ref name="platini">{{cite news|title=PSG -Saint-Etienne 1982|url=http://psg70.free.fr/PSGSAINTE.htm|website=PSG70|language=fr|access-date=9 prill 2019|archive-date=5 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305023003/http://psg70.free.fr/PSGSAINTE.htm|url-status=live}}</ref> Megjithatë, PSG barazoi në sekondat e fundit me [[Dominique Rocheteau]], i cili shënoi pas një tjetër asisti të Šurjak.<ref name="fontaine"/><ref name="dossevi"/> Tifozët e PSG-së pushtuan fushën nga gëzimi, ndërsa presidenti i klubit Francis Borelli u gjunjëzua dhe puthi barin e Parc des Princes.<ref name="fontaine" /><ref name="platini" /> Pas një ndërprerjeje prej 30 minutash, gjuajtjet e penalltive vulosi kurorëzimin e PSG-së.<ref name="dossevi" /><ref name="platini" /> [[Dominique Baratelli]] priti penalltinë e fundit të Saint-Étienne, kurse [[Jean-Marc Pilorget]] shënoi penalltinë fituese për kryeqytetasit.<ref name="fontaine"/><ref name="platini"/> Ky sukses hapi dyert në kompeticionet evropiane, ku PSG bëri një debutim mbresëlënës duke arritur në çerek-finale të Kupës Evropiane të Fituesve të Kupës 1982–83.<ref name="psgfc"/><ref name="european">{{Cite news|date=1 prill 2013|title=Le Top 10 du PSG en Coupe d'Europe: De la Juve à Valence, de Liverpool au Bayern|publisher=Eurosport|language=fr|url=https://www.eurosport.fr/football/ligue-des-champions/2012-2013/le-top-10-du-psg-en-coupe-d-europe-de-la-juve-a-valence-de-liverpool-au-bayern_sto3692817/story.shtml|url-status=live|access-date=9 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20130405105551/http://www.eurosport.fr/football/ligue-des-champions/2012-2013/le-top-10-du-psg-en-coupe-d-europe-de-la-juve-a-valence-de-liverpool-au-bayern_sto3692817/story.shtml|archive-date=5 prill 2013}}</ref> Në Francë, rezultatet ishin po aq të kënaqshme. PSG arriti podiumin e parë, duke u renditur në vendin e 3të në kampionat dhe përsëriti suksesin kupë duke arritur një tjetër finale në vitin 1983, këtë herë kundër [[FC Nantes|Nantes]].<ref name="soccer"/><ref name="Nantes">{{cite news|title=PSG – Nantes 1983|url=http://psg70.free.fr/PSGNANTES.htm|website=PSG70|language=fr|access-date=9 prill 2019|archive-date=2 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210302022514/http://psg70.free.fr/PSGNANTES.htm|url-status=live}}</ref> Nantes vinte në finale si kampione e Francës, dhe synonte të fitonte dopietën e titujve (kampionati dhe kupa). Ata e mbyllën pjesën e parë në avantazh pas golit të [[Pascal Zaremba]]. Megjithatë, PSG arriti një përmbysje në pjesën e dytë, fillimisht duke barazuar me Sušić, i cili gjithashtu asistoi golin e 3–2 të shënuar nga Toko.<ref name="borelli" /><ref name="european" /><ref name="Nantes" /> Megjithatë, sezoni u mbyll me largimin e [[Georges Peyroche]] nga klubi.<ref name="Sušić">{{cite news|title=Saison 1982/83|trans-title=Sezoni 1982/83|url=http://psg70.free.fr/saison8283.htm|website=PSG70|language=fr|accessdate=23 shkurt 2022}}</ref> Tre vite më pas, PSG-ja fitoi kampionatin e parë në sezonin 1985–86 nën drejtimin e [[Gérard Houllier]].<ref name="soccer"/><ref name="Houllier">{{cite news|title=Saison 1985/86|trans-title=Sezoni 1985/86|url=http://psg70.free.fr/saison8586.htm|website=PSG70|language=fr|accessdate=23 shkurt 2022}}</ref> Ata e dominuan kamponatin nga fillimi e deri në fund dhe në ekip kishin lojtarë si [[Joël Bats]], [[Dominique Bathenay]], [[Luis Fernandez]], [[Dominique Rocheteau]] dhe [[Safet Sušić]], të cilët ishin boshti i ekipit.<ref name="psg70"/><ref name="borelli"/> Fitorja në transfertë kundër [[Toulouse FC|Toulouse]] në javën e 3të e vendosi PSG-në në vendin e parë në kampionat për herë të parë në histori. Pasi morën vendin e parë, ata vendosën një rekord me 26 ndeshje pa humbje dhe në fund u shpallën kampion.<ref name="psg70"/><ref name="borelli"/><ref name="Houllier"/> Megjithatë, sezoni pasues ishte zhgënjyes për parizianët. Ata e mbyllën kampionatin në vendin e 7të si dhe pësuan një eliminim të shpejtë në kupë. Ata gjithashtu u eliminuan nga ekipi modest çek [[MFK Vítkovice|Vítkovice]] në debutimin e tyre në [[UEFA Liga e Kampioneve|Kupën e Evropës]].<ref name="borelli"/><ref name="Vítkovice">{{cite news|title=Saison 1986/87|trans-title=Sezoni 1986/87|url=http://psg70.free.fr/saison8687.htm|website=PSG70|language=fr|accessdate=23 shkurt 2022}}</ref><ref>{{cite news|title=Le PSG en Ligue des champions, entre bides et exploits|url=https://www.20minutes.fr/sport/1005051-20120917-psg-ligue-champions-entre-bides-exploits|publisher=20 Minutes|language=fr|date=17 shtator 2012|access-date=9 prill 2019|archive-date=11 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210811073927/https://www.20minutes.fr/sport/1005051-20120917-psg-ligue-champions-entre-bides-exploits|url-status=live}}</ref> Një vit më pas, PSG-ja shmangu rënjen nga kategoria pas një fitore dramatike 1–0 kundër [[Le Havre AC|Le Havre]] në transfertë në ndeshjen e fundit të sezonit 1987–88.<ref name="Havre">{{cite news|title=4 juin 1988, il y a 32 ans, dramatique Le Havre-PSG|trans-title=4 qershor 1988, 32 vite nga ndeshja dramatike Le Havre-PSG|url=http://www.paris-canalhistorique.com/le-programme-du-jour-4-juin-1988-le-havre-psg/|website=Paris-canalhistorique|language=fr|date=4 qershor 2020|accessdate=25 shkurt 2022}}</ref> Klubi më pas hyri në borxh, por pavarësisht kësaj, ekipi garoi me rivalët [[Olympique de Marseille|Marseille]] për titullin e sezonit 1988–89, por në fund nuk u shpall fitues; pas kësaj, klubi pësoi një rënje të lirë.<ref name="borelli"/><ref name="Ivic">{{cite news|title=Saison 1988/89|trans-title=Sezoni 1988/89|url=http://psg70.free.fr/saison8889.htm|website=PSG70|language=fr|accessdate=25 shkurt 2022}}</ref><ref name="passion">{{cite news|title=France's passion play|trans-title=Loja pasionante e Francës|url=https://www.fifa.com/news/-1037223|publisher=FIFA|language=en|date=12 mars 2009|access-date=25 tetor 2009|archive-date=29 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190329205727/https://www.fifa.com/news/-1037223|url-status=dead}}</ref> ===1991–1998: Pronësia e Canal+ dhe epoka e artë=== Pasi u bë një nga klubet më të pasura në Francë pasi u ble nga [[Canal+]] në vitin 1991.<ref name="history"/><ref name="finances"/> Ata e nxorrën klubin nga borxhi i madh që kishin dhe vendosën [[Michel Denisot]], i cili punonte si gazetar në kanal, në rolin e presidentit, duke zëvendësuar Francis Borellin.<ref name="finances"/><ref name="canalplus">{{cite news|title=L'histoire du PSG 1991–1998 : Le PSG devient un grand d'Europe|trans-title=Historia e PSG-së 1991–1999: PSG-ja bëhet një gjigande e Evropës|url=https://parisunited.fr/le-club/lhistoire-du-psg-1991-1998-le-psg-devient-un-grand-deurope/|publisher=Paris United|language=fr|date=17 dhjetor 2018|access-date=7 mars 2019|archive-date=9 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190409144024/https://parisunited.fr/le-club/lhistoire-du-psg-1991-1998-le-psg-devient-un-grand-deurope/|url-status=live}}</ref> Pronarët e rinjë investuan në klub dhe ekipi u kualifikua në kompeticionet evropiane që në sezonin e parë dhe fitoi kampionatin brënda tre viteve të para.<ref name="psg70"/><ref name="canalplus"/> Kjo gjë bëri që Canal+ të rriste buxhetin e ekipit nga 90 milion në 120 milion franga për të ndërtuar në ekip të fortë për sezonin 1991–92.<ref name="psg70"/><ref name="canalplus"/> Revolucioni filloi me emërimin e Artur Jorges, fitues i Kupës Evropiane 1986–87 me [[FC Porto|Porton]], në rolin e trajnerit. Klubi më pas investoi në merkato, duke firmosur me yjet brazilian [[Ricardo Gomes|Ricardo]] dhe [[Valdo Filho|Valdo]], francezët e dalluar [[Paul Le Guen]], [[Laurent Fournier]], [[Patrick Colleter]], si dhe me bomberin liberian [[George Weah]].<ref name="canalplus"/> Sezoni 1992–93 solli nisjen e ''[[Le Classique]]'', rivaliteti i Paris Saint-Germain dhe [[Olympique de Marseille|Marsejës]]; të dy ekipet garuan për fitimin e kampionatit,<ref name="canalplus"/> që në fund u fitua nga Marseja pasi mposhti kryeqytetasit në të dyja ndeshjet direkte.<ref name="archrivals">{{cite news|title='A Pistol Against a Tank'—The Ultras' View on the PSG vs. Marseille Rivalry|trans-title='Një pistoletë kundër një tanku'–Këndvështrimi i ultrasve mbi rivalitetin PSG vs. Marseille|url=https://bleacherreport.com/articles/2761870-a-pistol-against-a-tank-the-ultras-view-on-the-psg-vs-marseille-rivalry|publisher=Bleacher Report|language=en|date=28 shkurt 2018|access-date=10 prill 2019|archive-date=10 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410070756/https://bleacherreport.com/articles/2761870-a-pistol-against-a-tank-the-ultras-view-on-the-psg-vs-marseille-rivalry|url-status=live}}</ref><ref name="greatestpsg">{{cite news|title=The Greatest French Club Sides Of All Time – Part 3|trans-title=Ekipet më të mëdha franceze të të gjitha kohërave – Pjesa 3|url=http://frenchfootballweekly.com/2011/07/19/the-greatest-french-club-sides-of-all-time-–-part-3/|publisher=French Football Weekly|language=en|date=19 korrik 2011|access-date=26 tetor 2019|archive-date=16 shtator 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160916213310/http://frenchfootballweekly.com/2011/07/19/the-greatest-french-club-sides-of-all-time-%E2%80%93-part-3/|url-status=live}}</ref> Ndeshja e dytë e cila do të vendoste fituesin e titullit u luajt tre ditë pasi Marseja kishte fituar [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]].<ref name="greatestpsg"/> Pasi Marseja fitoi kampionatin e pestë rresht, [[Bernard Tapie]] dhe Marseja u shpallën fajtor për trukim ndeshjesh në një skandal që mori emrin [[Skandali i ryshfetit të futbollit francez|ryshfeti i futbollit francez]].<ref name="fallenb">{{cite news|title='Le Classique', French football's fallen icon|trans-title='Le Classique', ikona e rënë e futbollit francez|url=https://www.france24.com/en/20190316-classique-french-football-psg-marseille-ligue-1|publisher=France 24|language=fr|date=16 mars 2019|access-date=25 tetor 2019|archive-date=25 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025190226/https://www.france24.com/en/20190316-classique-french-football-psg-marseille-ligue-1|url-status=live}}</ref><ref name="greatestom">{{cite news|title=The Greatest French Club Sides Of All Time – Part 5|trans-title=Ekipet më të mëdha franceze të të gjitha kohërave – Pjesa 5|url=http://frenchfootballweekly.com/2011/07/24/the-greatest-french-club-sides-of-all-time-–-part-5/|publisher=French Football Weekly|language=en|date=24 korrik 2011|access-date=15 tetor 2019|archive-date=17 tetor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160405201235/http://frenchfootballweekly.com/2011/07/24/the-greatest-french-club-sides-of-all-time-%e2%80%93-part-5/|url-status=live}}</ref> [[Federata Franceze e Futbollit]] ia hoqi titullin Marsejës dhe ia ofroi PSG-së së vendit të dytë, por ata e refuzuan sepse pronarët e klubit Canal+ menduan se marrja e trofeut do të zemëronte abonentët e tyre në Marsejë.<ref name="greatestpsg"/><ref name="scandal">{{cite news|title=Pourquoi le PSG a refusé le titre de champion retiré à l'OM en 1993|trans-title=Pse PSG-ja e refuzoi titullin kampion që j'u hoq OM në vitin 1993|url=http://www.ohmygoal.co/omg-fr/psg-refuse-titre-champion-om.html|publisher=Oh My Goal|language=fr|date=15 nëntor 2018|access-date=25 tetor 2019|archive-date=10 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190410083122/http://www.ohmygoal.co/omg-fr/psg-refuse-titre-champion-om.html|url-status=live}}</ref> Si rezultat, titulli 1992–93 mbeti i paatribuar, dhe për më tepër Canal+ refuzoi që klubi kryeqytetas të merrte pjesë në UEFA Ligën e Kampionëve për sezonin e ardhshëm pasi [[UEFA]] përjashtoi Marsejën nga gara. Atë vend e mori [[AS Monaco FC|Monaco]] që e përfundoi kampionatin në vendin e tretë.<ref name="scandal"/> PSG-ja fitoi nëntë trofe dhe arriti pesë gjysëm-finale evropiane gjatë epokës së artë të klubit. Pjesë e pesë gjysëm-finaleve ishte gjysëm-finalja e parë në Ligën e Kampioneve dhe dy të parat në [[UEFA Liga e Evropës|Kupën UEFA]].<ref name="psg70"/><ref name="psgfc"/><ref name="canalplus"/> Suksesi i parë madhor evropian i klubit erdhi në [[Kupa UEFA e Fituesve të Kupës|Kupën UEFA të Fituesve të Kupës]], të cilët ata e fituan në vitin 1996 me [[Luis Fernandez]] si trajner.<ref name="first">{{cite news|title=1995/96: European first for Paris Saint-Germain|trans-title=1995/96: Suksesi i parë evropian për Paris Saint-Germain|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season=1995/intro.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100503064844/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season=1995/intro.html|url-status=dead|publisher=UEFA|language=en|archive-date=3 maj 2010|date=1 qershor 1996|access-date=15 dhjetor 2020}}</ref> Në finale ata mposhtën minimalisht klubin austriak [[SK Rapid Wien|Rapid Wien]] falë golit të [[Bruno Ngotty]]. Me këtë sukses, PSG-ja u bë klubi i dytë francez që fiton një trofe evropian dhe klubi më i ri që fiton një trofe evropian (26 vite pas themelimit).<ref name="Recopa">{{cite news|title=La Recopa del PSG, el último título europeo de clubes franceses|trans-title=Kupa e PSG-së, titulli i fundit evropian i klubeve franceze|url=https://www.futbolsapiens.com/futbol-retrosapiens/la-recopa-del-psg-el-ultimo-titulo-europeo-de-clubes-franceses/|publisher=FutbolSapiens|language=fr|date=19 gusht 2020|access-date=13 dhjetor 2020|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125081337/https://www.futbolsapiens.com/futbol-retrosapiens/la-recopa-del-psg-el-ultimo-titulo-europeo-de-clubes-franceses/|url-status=live}}</ref><ref name="UCWC">{{cite news|title=En 1996, le PSG était déjà champion d'Europe|trans-title=Në vitin 1996, PSG-ja bëhet kampion i Evropës|url=https://www.paris.fr/pages/en-1996-le-psg-etait-deja-champion-d-europe-8171|publisher=Ville de Paris|language=fr|date=19 gusht 2020|access-date=13 dhjetor 2020|archive-date=26 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126100420/https://www.paris.fr/pages/en-1996-le-psg-etait-deja-champion-d-europe-8171|url-status=live}}</ref> Në sezonin e ardhshëm, klubi humbi finalen e [[UEFA Super Kupa|UEFA Super Kupës]] dhe UEFA Kupës së Fituesve të Kupës.<ref name="Dazzling">{{cite news|title=1996 Super Cup: Dazzling Juve shine in Paris|trans-title=Juvja mahnitëse shkëlqen në Paris|url=https://www.uefa.com/uefasupercup/history/1996/|publisher=UEFA|language=en|date=17 tetor 2008|access-date=6 dhjetor 2020|archive-date=15 dhjetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201205221711/https://www.uefa.com/uefasupercup/history/1996/|url-status=live}}</ref><ref name="Ronaldo">{{cite news|title=1996/97: Ronaldo spot on for Barça|trans-title=1996/97: Ronaldo në pikë për Barçën|url=http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season=1996/intro.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100503062924/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season%3D1996/intro.html|url-status=dead|publisher=UEFA|language=en|archive-date=3 maj 2010|date=14 maj 1997|access-date=17 janar 2021}}</ref> Ekipi gjithashtu shijoi sukses edhe në kompeticionet vendore, duke fituar kampionatin e dytë në histori, tre Kupa France, dy Kupa Lige dhe dy Superkupa.<ref name="psg70"/><ref name="psgfc"/><ref name="canalplus"/> ===1998–2011: Vitet e krizës dhe betejat për mbijetesë=== PSG-ja pësoi rënje të dukshme në vitet e ardhshme për shkak të keqmenaxhimit.<ref name="psgfc"/> Në verën e vitit 2000, klubi investoi fuqishëm për afrimin e lojtarëve [[Nicolas Anelka]], [[Peter Luccin]] dhe [[Stéphane Dalmat]] si pjesë e projektit "PSG Banlieue" të Canal+ që kishte synim fitimin e kampionatit dhe kupës si dhe një performancë të Ligës së Kampioneve.<ref name="psgfc"/> Në vitin 2003, klubi pësoi një goditje të rëndë financiare, duke pasur një defiçit 65 milion €, duke bërë që Canal+ të shkarkonte trajnerin Luis Fernandez dhe presidentin Laurent Perpère; Fernandez u zëvendësua nga [[Vahid Halilhodžić]] kurse Perpère nga Francis Graille.<ref name="psgfc"/> Ekipi pësoi një rënje të madhe në formë dhe renditej në vendet e fundit të kampionatit; kjo gjë solli edhe dorëheqjen e pronarëve [[Canal+]].<ref name="psg70" /><ref name="psgfc"/> Në fillim të shekullit të 21të, PSG-ja dështoi të rikthehej në maja edhe pse në ekip kishte superyllin brazilian [[Ronaldinho]] dhe bomberin portugez [[Pauleta]].<ref name="history"/> Megjithatë, klubi fitoi tre kupa kombëtare (përfshirë edicionin e vitit 2006 kundër klubit rival Marsejës), një kupë lige dhe [[UEFA Kupa Intertoto|UEFA Kupën Intertoto]]; pavarësisht kësaj, ata krijuan një reputacion negativ për kalimin nga një krizë në një tjetër.<ref name="psgfc"/><ref name="titles">{{cite news|title=Le Palmarès du PSG|trans-title=Trofetë e PSG-së|url=https://histoiredupsg.fr/le-palmares-du-psg|publisher=Histoire du PSG|language=fr|access-date=6 shkurt 2020|archive-date=1 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200501213234/https://histoiredupsg.fr/le-palmares-du-psg|url-status=live}}</ref><ref name="ten">{{cite news|title=OM-PSG: dix "clasicos" qui ont marqué les esprits|url=https://www.lexpress.fr/actualite/sport/football/om-psg-dix-clasicos-qui-ont-marque-les-esprits_1055021.html|publisher=L'Express|language=fr|date=26 nëntor 2011|access-date=26 tetor 2019|archive-date=26 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191026110837/https://www.lexpress.fr/actualite/sport/football/om-psg-dix-clasicos-qui-ont-marque-les-esprits_1055021.html|url-status=live}}</ref> Kanali televiziv premium francez e shiti klubin te [[Colony Capital]] në vitin 2006. Megjithatë, situata vetëm u përkeqësua dhe PSG-ja kaloi sezonet 2006–07 dhe 2007–08 duke luftuar rënjen nga kategoria.<ref name="psg70"/><ref name="psgfc"/> Në këtë të fundit klubi e shmangu rënjen nga kategoria në ndeshjen e fundit duke fituar 2–1 kundër [[FC Sochaux Montbéliard|Sochaux]]. Sulmuesi ivorian [[Amara Diané]] ishte heroi i klubit me dy gola të shënuar. Pavarësisht se nuk kishte statusin e yllit gjatë qëndrimit të tij në klub, Diané konsiderohet një legjendë nga shumica e tifozëve të klubit.<ref name="santiago"/> ===2011–vazhdon: Pronësia e QSI dhe dominimi në Francë=== Pas dy vitesh progres dhe qëndrueshmëri nën presidencën e [[Robin Leproux]], klubi pësoi një ndryshim drastik pas blerjes nga [[Qatar Sports Investments]] në vitin 2011.<ref name="money">{{Cite news|title=Paris Saint-Germain, having conquered France, are still working on Qatar|trans-title=Paris Saint-Germain, pasi pushtoi Francën, po punon ende në Katar|url=http://www.thenational.ae/sport/ligue-1/paris-saint-germain-having-conquered-france-are-still-working-on-qatar|publisher=The National|language=en|date=30 dhjetor 2015|access-date=17 prill 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170418165643/http://www.thenational.ae/sport/ligue-1/paris-saint-germain-having-conquered-france-are-still-working-on-qatar|archive-date=18 prill 2017|df=dmy-all}}</ref> Presidenti i ri i klubit [[Nasser Al-Khelaifi]] premtoi se do të ndërtonte një ekip të aftë për të fituar [[UEFA Liga e Kampioneve|UEFA Ligën e Kampioneve]] dhe se do ta bënte Parisin klubin më të madh të Francës.<ref name="psgfc"/><ref name="emery">{{Cite news|title=Paris Saint-Germain hire Unai Emery as manager to replace Laurent Blanc|trans-title=Paris Saint-Germain punëson Unai Emery si trajner për të zëvendësuar Laurent Blanc|url=http://www.espnfc.com/french-ligue-1/story/2888680/paris-saint-germain-hire-unai-emery-as-manager-to-replace-laurent-blanc|publisher=ESPN FC|language=en|date=28 qershor 2016|access-date=8 gusht 2017|archive-date=9 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809044326/http://www.espnfc.com/french-ligue-1/story/2888680/paris-saint-germain-hire-unai-emery-as-manager-to-replace-laurent-blanc|url-status=live}}</ref> Legjenda e klubit [[Leonardo Araújo|Leonardo]] u rikthye në rolin e drejtorit sportiv kurse klubi vendosi rekord në Francë për shpenzimet gjatë një merkatoje verore; gjatë verës ata siguruan shërbimet e lojtarëve si [[Blaise Matuidi]], [[Salvatore Sirigu]], [[Maxwell Cabelino Andrade|Maxwell]], [[Kevin Gameiro]] dhe [[Javier Pastore]].<ref name="psgfc"/> Në sezonin 2011–12 ekipi e mbylli kampionatin në vendin e 2të mbrapa [[Montpellier HSC|Montpellier]]. Titulli erdhi një sezon më pas me ekipin e udhëhequr nga ylli [[Zlatan Ibrahimović]], kapiteni [[Thiago Silva]] dhe trajneri [[Carlo Ancelotti]].<ref name="psgfc"/><ref name="crown">{{cite news|title=Paris Saint-Germain – 2012/13 Season Review|trans-title=Paris Saint-Germain – Rishikimi i Sezonit 2012/13|url=http://frenchfootballweekly.com/2013/06/12/paris-saint-germain-201213-season-review/|publisher=French Football Weekly|language=en|date=12 qershor 2013|access-date=22 shtator 2017|archive-date=29 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170629103652/http://frenchfootballweekly.com/2013/06/12/paris-saint-germain-201213-season-review/|url-status=live}}</ref> Gjatë këtij sezoni, klubi bëri bujë me transferimin e [[David Beckham]] në një kontratë pesë mujore.<ref>{{cite news|author=Ben Smith|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/21276595|title=David Beckham set for Paris St Germain move|trans-title=David Beckham gati për kalimin te Paris Saint-Germain|publisher=BBC Sport|language=en|date=31 janar 2013|access-date=3 tetor 2013}}</ref><ref>{{cite news|title=David Beckham joins Paris St-Germain and will play for free|trans-title=David Beckham i bashkohet Paris Saint-Germain dhe do të luaj falas|url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/21281665|publisher=BBC Sport|language=en|date=31 janar 2013|access-date=1 shkurt 2013}}</ref> Tridhjetë golat e shënuar nga suedezi Ibrahimović ishin vendimtar në fitimin e kampionatit për herë të parë pas 19 vitesh. Në atë sezon, ekipi arriti në çerek-finalen e Ligës së Kampioneve por u eliminua nga [[FC Barcelona|Barcelona]] me rregullin e golit jashtë fushe pasi të dyja ndeshjet u mbyllën në barazim.<ref name="crown"/> Parisi vazhdoi me investimet e mëdha në merkaton e verës 2013, duke blerë bomberin uruguajian [[Edinson Cavani]] për 64 milion €<ref>{{cite web|url=http://www.goal.com/en/news/11/transfer-zone/2013/07/16/4114477/breaking-news-paris-saint-germain-seal-cavani-signing?ICID=HP_BN_1|title=Paris Saint-Germain seal Cavani signing|trans-title=Paris Saint-Germain vulos transferimin e Cavanit|website=Goal|publisher=DAZN Group|language=en|location=Leeds|date=16 korrik 2013|access-date=16 korrik 2013}}</ref> dhe mbrojtësin [[David Luiz]] për 50 milion €, një rekord për një mbrojtës.<ref name="spent">{{cite news|title=Paris Saint-Germain's Qatari owners have spent $1.17 billion on players|trans-title=Pronarët e Katarit të Paris Saint-Germain kanë shpenzuar 1.17 miljard për lojtarët|url=https://www.cnbc.com/2018/09/18/paris-saint-germains-qatari-owners-on-players-and-champions-league.html|publisher=CNBC.com|language=en|date=18 shtator 2018|access-date=7 mars 2019|archive-date=18 shtator 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180918145609/https://www.cnbc.com/2018/09/18/paris-saint-germains-qatari-owners-on-players-and-champions-league.html|url-status=live}}</ref><ref name="transfers">{{cite news|title=PSG Have Spent €1.17Billion On Players And Still Haven't Got Past Champions League QF's|trans-title=PSG ka shpenzuar 1.17 miljard për lojtarë dhe ende se ka kaluar çerek-finalet e Ligës së Kampioneve|url=http://www.sportbible.com/football/news-reactions-take-a-bow-psg-have-spent-117billion-on-players-and-still-havent-past-ucl-qfs-20190307|publisher=SPORT Bible|language=en|date=7 mars 2019|access-date=25 mars 2019|archive-date=26 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190326023933/http://www.sportbible.com/football/news-reactions-take-a-bow-psg-have-spent-117billion-on-players-and-still-havent-past-ucl-qfs-20190307|url-status=live}}</ref> Pavarësisht largimit të Carlo Ancelottit, ekipi vazhdoi të kishte sukses me [[Laurent Blanc]] si trajner, duke fituar tripletën e parë të titujve në Francë (kampionat, kupë dhe kupë e ligës).<ref>{{cite news|title=Paris Saint-Germain: 2013/14 Season Review|url=http://frenchfootballweekly.com/2014/05/27/paris-saint-germain-201314-season-review/|publisher=French Football Weekly|language=en|date=27 maj 2014|access-date=22 shtator 2017|archive-date=29 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170629104535/http://frenchfootballweekly.com/2014/05/27/paris-saint-germain-201314-season-review/|url-status=live}}</ref> Pas kësaj, ata i fituan të katërt trofetë kombëtarë në sezonet 2014–15 dhe 2015–16, duke vendosur një rekord absolut. Në sezonin 2015–16, ekipi mblodhi 96 pikë në kampionat, një tjetër rekord kombëtar.<ref name="quadruple">{{Cite news|title=Man City 15 games from the quadruple – can they do it?|trans-title=Man City 15 ndeshje larg katërshes – a mund t'ja dalin?|url=https://www.bbc.com/sport/football/47659915|publisher=BBC Sport|language=en|date=29 mars 2019|access-date=4 prill 2019|archive-date=3 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403024458/https://www.bbc.com/sport/football/47659915|url-status=live}}</ref> Në gusht 2016, klubi nënshkroi me trajnerin [[Unai Emery]], i cili kishte fituar tre [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Liga të Evropës]] me [[Sevilla FC|Seviljen]].<ref name="emery"/> Pavarësisht kësaj, ekipi zhgënjeu me performancat gjatë sezonit 2016–17, kjo edhe falë largimit të yllit suedez Ibrahimović.<ref name="ibra">{{Cite news|title=PSG and Unai Emery impress in Trophee des Champions win vs. Lyon|trans-title=PSG dhe Unai Emery impresionojnë në fitoren e Trophee des Champions kundër Lyonit|url=http://www.espnfc.com/club/paris-saint-germain/160/blog/post/2924572/psg-and-unai-emery-impress-in-trophee-des-champions-win-vs-lyon|publisher=ESPN FC|language=en|date=6 gusht 2016|access-date=8 gusht 2017|archive-date=30 dhjetor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181230190350/http://www.espnfc.com/club/paris-saint-germain/160/blog/post/2924572/psg-and-unai-emery-impress-in-trophee-des-champions-win-vs-lyon|url-status=live}}</ref><ref name="history2017">{{Cite news|title=PSG 2016–17 season review: Results, roster changes, and 2017 summer transfer targets|trans-title=Sezoni 2016–17 i PSG: Rezultatet, ndryshimet në ekip dhe objektivat e merkatos së verës 2017|url=https://www.sbnation.com/soccer/2017/5/22/15673892/paris-saint-germain-2017-results-roster-transfer-rumors-news|publisher=SBNation.com|language=en|date=22 maj 2017|access-date=8 gusht 2017|archive-date=9 gusht 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809092128/https://www.sbnation.com/soccer/2017/5/22/15673892/paris-saint-germain-2017-results-roster-transfer-rumors-news|url-status=live}}</ref> Ata e humbën titullin e [[Ligue 1]] për herë të parë pas pesë vitesh. Në Ligën e Kampioneve, ekipi zhvilloi paraqitje zhgënjyese,<ref name="Recalling"/> përfshirë edhe humbjen plot me polemika kundër Barcelonës me rezultatin 6–1, në atë ashtuquajturën [[FC Barcelona 6–1 Paris Saint-Germain F.C.|"La Remontada"]], në raundin e 16-tave të kompeticionit; Parisi kishte fituar ndeshjen e parë 4–0.<ref>{{cite news|title=Barcelona vs PSG referee 'facing Uefa demotion' after controversial performance|trans-title=Gjyqtari i ndeshjes Barcelona PSG do të 'pësojë ulje në detyrë' pas performancës polemizuese|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/european/barcelona-6-psg-1-reaction-referee-demotion-a7624266.html|newspaper=The Independent|language=en|date=11 mars 2017|access-date=18 dhjetor 2020|archive-date=12 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112021531/http://www.independent.co.uk/sport/football/european/barcelona-6-psg-1-reaction-referee-demotion-a7624266.html|url-status=live}}</ref> Në verën e vitit 2017, Parisi firmosi me brazilianin [[Neymar]] për shumën rekord 222 milion €.<ref>{{Cite web|date=20 mars 2019|title=10 Most Valuable Football Transfer Contracts So Far|trans-title=10 transferimet e futbollit më të shtrenjta deri tani|url=https://sportycious.com/most-valuable-football-transfer-958846|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929115636/https://sportycious.com/most-valuable-football-transfer-958846|archive-date=29 shtator 2020|access-date=16 tetor 2019|website=Sportycious|language=en}}</ref> Ata më pas firmosën me talentin francez [[Kylian Mbappé]] fillimisht në huazim; transferimi u bë përfundimtar në vitin 2018 për 180 milion €, duke u bërë transferimi i dytë më i madh në histori.<ref>{{cite news|url=http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco|title=PSG trigger Kylian Mbappe's permanent transfer from Monaco|trans-title=PSG ushtron të drejtën e blerjes përfundimtare të Kylian Mbappe nga Monaco|publisher=ESPN FC|language=en|date=19 shkurt 2018|access-date=19 shkurt 2018|archive-date=1 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190401165055/http://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3388743/psg-trigger-kylian-mbappes-permanent-transfer-from-monaco|url-status=live}}</ref> Klubi kryeqytetas rifitoi titullin e Ligue 1, e cila u pasua nga Trophée des Champions, Coupe de la Ligue dhe Coupe de France, duke i fituar të katërt trofetë në Francë për herë të tretë në katër sezonet e fundit.<ref>{{Cite news|title=PSG clinch quadruple with Coupe de France win|trans-title=PSG-ja plotëson pokerin e titujve me fitoren e Coupe de France|url=http://www.ligue1.com/autresCompetitions/article/psg-clinch-quadruple-with-coupe-de-france-win.htm|publisher=Ligue1 1|language=en|date=8 maj 2018|access-date=12 maj 2018|archive-date=10 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180510050619/http://www.ligue1.com/autresCompetitions/article/psg-clinch-quadruple-with-coupe-de-france-win.htm|url-status=live}}</ref> Pavarësisht suksesit në Francë, ekipi zhgënjeu në Evropë duke u eliminuar në raundin e 16-tave nga Real Madridi, duke bërë që trajneri Emery të largohej në fund të sezonit.<ref>{{Cite news|title=Billions spent, a treble won – but all that's left is a sense of hollowness for PSG|trans-title=Miljarda të shpenzuara, një tripletë e fituar – por ajo çfarë mbetet është një ndjesi zbrazëtie për PSG|url=https://inews.co.uk/sport/football/paris-saint-germain-les-herbiers-french-cup-hollow-victory/|website=iNews|language=en|date=9 maj 2018|access-date=12 maj 2018|archive-date=14 maj 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180514064735/https://inews.co.uk/sport/football/paris-saint-germain-les-herbiers-french-cup-hollow-victory/|url-status=live}}</ref> Në maj 2018, [[Thomas Tuchel]] u prezantua si trajneri i ri i ekipit; gjermani firmosi një kontratë dy-vjeçare.<ref name="ESPN 1">{{cite news|author=Jonathan Johnson|date=14 maj 2018|title=Paris Saint-Germain appoint Thomas Tuchel as coach to replace Unai Emery|trans-title=Paris Saint-Germain punëson Thomas Tuchel për të zëvendësuar Unai Emery|url=http://www.espn.com/soccer/paris-saint-germain/story/3497867/paris-saint-germain-appoint-thomas-tuchel-as-coach-to-replace-unai-emery|publisher=ESPN FC|language=en|access-date=14 korrik 2018|archive-date=14 korrik 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180714164451/http://www.espn.com/soccer/paris-saint-germain/story/3497867/paris-saint-germain-appoint-thomas-tuchel-as-coach-to-replace-unai-emery|url-status=live}}</ref> Klubi sërisht dështoi në Ligën e Kampioneve, duke pësuar një eliminim surpirzë nga [[Manchester United F.C.|Manchester United]] në raundin e 16-tave pas një humbje 3–1 në Parc des Princes.<ref>{{Cite web|date=6 mars 2019|title=Manchester United Shock PSG 3–1, Advance to Champions League Quarter-Finals|trans-title=Manchester United shokon PSG-në 3–1, avancon në çerek-finalen e Ligës së Kampioneve|url=https://bleacherreport.com/articles/2823817-manchester-united-shock-psg-3-1-advance-to-champions-league-quarter-final|access-date=24 korrik 2020|website=Bleacher Report|language=en|archive-date=25 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200725012816/https://bleacherreport.com/articles/2823817-manchester-united-shock-psg-3-1-advance-to-champions-league-quarter-final|url-status=live}}</ref> Në Francë ekipi triumfoi në Ligue 1 për herë të tetë në histori, por u mposht në finalen e Kupës së Francës nga [[Stade Rennais F.C.|Rennes]].<ref>{{Cite web|date=21 prill 2019|title=PSG crowned Ligue 1 champions as second-placed Lille held by Toulouse|trans-title=PSG kurorëzohet kampion i Ligue 1, vendi i dytë Lille ndalet nga Toulouse|url=https://www.goal.com/en-us/news/psg-crowned-ligue-1-champions-as-second-placed-lille-held-by/1v7aqpofqux1o1p7wxhh02dwn5|access-date=24 korrik 2020|website=Goal.com|language=en|archive-date=25 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200725034013/https://www.goal.com/en-us/news/psg-crowned-ligue-1-champions-as-second-placed-lille-held-by/1v7aqpofqux1o1p7wxhh02dwn5|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=29 prill 2019|title=Rennes win wild cup final as PSG, Mbappé and Neymar lose their heads|trans-title=Rennes fiton finalen e çmëndur të kupës, Mbappe dhe Neymar humbasin tëruan|url=https://www.theguardian.com/football/2019/apr/29/rennes-win-coupe-de-france-psg-mbappe-neymar-lose-heads|access-date=24 korrik 2020|website=The Guardian|language=en|archive-date=23 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723231433/https://www.theguardian.com/football/2019/apr/29/rennes-win-coupe-de-france-psg-mbappe-neymar-lose-heads|url-status=live}}</ref> Në Kupën e Ligës ata pësuan një humbje surprizë nga [[En Avant Guingamp|Guingamp]] në çerek-finale.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/news/paris-saint-germain-equal-club-record-in-guingamp-demolition/1wx9o0d9mwq461thr92osscbpf|title=Paris Saint-Germain equal club record in 9-0 Guingamp demolition in Ligue 1|trans-title=Paris Saint-Germain barazon rekordin e klubit në fitoren 9–0 kundër Guingamp në Ligue 1|publisher=Goal.com|language=en|access-date=23 gusht 2020|archive-date=21 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321103353/https://www.goal.com/en/news/paris-saint-germain-equal-club-record-in-guingamp-demolition/1wx9o0d9mwq461thr92osscbpf|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=9 janar 2019|title=Guingamp Stun PSG in Coupe de la Ligue Quarter-Final Despite Neymar's Goal|trans-title=Guingamp shtang PSG-në në çerek-finalen e Kupës së Ligës pavarësisht golit të Neymarit|url=https://bleacherreport.com/articles/2814838-guingamp-stun-psg-in-coupe-de-la-ligue-quarter-final-despite-neymars-goal|access-date=27 korrik 2020|website=Bleacher Report|language=en|archive-date=28 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728023823/https://bleacherreport.com/articles/2814838-guingamp-stun-psg-in-coupe-de-la-ligue-quarter-final-despite-neymars-goal|url-status=live}}</ref> Në sezonin 2019–20, PSG-ja fitoi titullin e Ligue 1 për herë të 9të në histori, pavarësisht se kampionati u mbyll më herët për shkak të [[Pandemia e COVID-19|Pandemisë së COVID-19]]; ata gjithashtu rifituan Kupën e Francës kundër [[AS Saint-Étienne|Saint-Étienne]] si dhe triumfuan në edicionin e fundit të Kupës së Ligës, duke mposhtur me penallti [[Olympique Lyonnais|Lyonin]].<ref>{{Cite web|date=1 maj 2020|title=Paris Saint-Germain crowned Ligue 1 champions after French season called off|trans-title=Paris Saint-Germain kurorëzohet kampion i Ligue 1 pas anullimit të sezonit francez|url=https://www.skysports.com/football/news/11820/11981197/paris-saint-germain-crowned-ligue-1-champions-after-french-season-called-off#:~:text=Paris%20Saint%2DGermain%20have%20been,season%20was%20suspended%20in%20March.|access-date=24 korrik 2020|website=Sky Sports|language=en|archive-date=1 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200701213126/https://www.skysports.com/football/news/11820/11981197/paris-saint-germain-crowned-ligue-1-champions-after-french-season-called-off#:~:text=Paris%20Saint%2DGermain%20have%20been,season%20was%20suspended%20in%20March.|url-status=live}}</ref> Në Ligën e Kampioneve, ekipi arriti gjysëm-finalen e dytë rresht, duke mposhtur në minutat e fundit [[Atalanta B.C.|Atalantën]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/53730251|title=Atalanta 1–2 Paris Saint-Germain|publisher=BBC Sport|language=en|date=12 gusht 2020|access-date=12 gusht 2020|archive-date=6 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201006184913/https://www.bbc.com/sport/football/53730251|url-status=live}}</ref> Në finalen e madhe ndaj [[FC Bayern München|Bayern München]], kryeqytetasit u mposhtën 1–0 në [[Lisbonë]] falë një goli të ish lojtarit të tyre [[Kingsley Coman]].<ref>{{cite news|title=Paris St-Germain 0–1 Bayern Munich: German side win Champions League final|trans-title=Paris St-Germain 0–1 Bayern Munich: Ekipi gjerman fiton finalen e Ligës së Kampioneve|url=https://www.bbc.com/sport/football/53867676|publisher=BBC Sport|language=en|date=23 gusht 2020|access-date=6 tetor 2020|archive-date=23 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200823031015/https://www.bbc.com/sport/football/53867676|url-status=live}}</ref> Qëndrimi i Tuchel në klub u kushtëzua nga marrëdhënja e keqe me presidencën, gjë që solli shkarkimin e tij më 24 dhjetor pavarësisht se e kishte mbyllur fazën e grupeve të Ligës së Kampioneve në vendin e parë.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11095/12172137/thomas-tuchel-sacked-by-paris-saint-germain|title=Thomas Tuchel sacked by Paris Saint-Germain|trans-title=Thomas Tuchel shkarkohet nga Paris Saint-Germain|publisher=Sky Sports|language=en|date=24 dhjetor 2020|access-date=24 dhjetor 2020|archive-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201163224/https://www.skysports.com/football/news/11095/12172137/thomas-tuchel-sacked-by-paris-saint-germain|url-status=live}}</ref> Ai u zëvendësua disa ditë më pas nga [[Mauricio Pochettino]], i cili vite më parë kishte qënë futbollist i klubit.<ref>{{cite web|url=https://en.psg.fr/teams/first-team/content/mauricio-pochettino-becomes-coach-of-paris-saint-germain-psg-2021|title=Mauricio Pochettino becomes coach of Paris Saint-Germain|trans-title=Mauricio Pochettino bëhet trajneri i Paris Saint-Germain|website=psg.fr|publisher=Paris Saint-Germain F.C.|language=en|date=2 janar 2021|access-date=2 janar 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://football-news24.com/news/psg-confirm-mauricio-pochettino-as-new-manager-after-thomas-tuchel-sacked/|title=PSG confirm Pochettino as new manager after Thomas Tuchel|trans-title=PSG konfirmon Pochettinon si trajnerin e ri pas Thomas Tuchel|publisher=Football News 24|language=en|date=2 janar 2021|access-date=2 janar 2021}}</ref> PSG-ja vazhdoi me formën e mirë në Ligën e Kampioneve, duke arritur për herë të parë në histori gjysëm-finalen në dy sezone rresht.<ref>{{cite news|title=Paris St-Germain 0–1 Bayern Munich (3–3 on agg): PSG beaten on night but into Champions League last four|trans-title=Paris St-Germain 0–1 Bayern Munich: PSG-ja mposhtet në këtë mbëmje por kualifikohet në katër të fundit e Ligës së Kampioneve|url=https://www.bbc.com/sport/football/56725385|publisher=BBC Sport|language=en|date=13 prill 2021|access-date=14 prill 2021|archive-date=13 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210413221521/https://www.bbc.com/sport/football/56725385|url-status=live}}</ref> Në Francë, ekipi fitoi Kupën e Francës por humbi titullin e Ligue 1 për herë të dytë në katër sezone.<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/lille-ligue-1-psg-results-b1852559.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/football/lille-ligue-1-psg-results-b1852559.html|archive-date=25 maj 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Lille win Ligue 1 title on final day as PSG finish second|trans-title=Lille fiton titullin e Ligue 1 në ditën e fundit|website=The Independent|language=en|date=23 maj 2021}}</ref> Në merkaton verore 2021, PSG-ja zhvilloi një nga merkatot më historike në futboll, fillimisht duke blerë portugezin [[Danilo Pereira (futbollist)|Danilo Pereira]], i cili fillimisht kishte ardhur si huazim. Mbrojtësi i majtë [[Achraf Hakimi]] u ble nga [[F.C. Internazionale Milano|Interi]] për 60 milion €, kurse [[Georginio Wijnaldum]],<ref>{{Cite news|author=Fabrizio Romano|date=7 qershor 2021|title=Georginio Wijnaldum signs contract to join PSG rather than Barcelona|trans-title=Georginio Wijnaldum firmos kontratë dhe i bashkohet PSG-së në vend të Barcelonës|url=https://www.theguardian.com/football/2021/jun/07/georginio-wijnaldum-signs-contract-to-join-psg-rather-than-barcelona|access-date=8 qershor 2021|website=[[The Guardian]]|language=en}}</ref> [[Sergio Ramos]],<ref>{{cite web|date=8 korrik 2021|title=Sergio Ramos signs with Paris Saint-Germain|trans-title=Sergio Ramos firmos me Paris Saint-Germain|url=https://en.psg.fr/teams/first-team/content/sergio-ramos-signs-with-paris-saint-germain-until-2023|website=psg.fr|publisher=Paris Saint-Germain F.C.|language=en}}</ref> dhe [[Gianluigi Donnarumma]]<ref>{{Cite web|author1=Sachin Nakrani|author2=Fabrizio Romano|date=16 qershor 2021|title=Gianluigi Donnarumma joins PSG as Gianluigi Buffon goes back to Parma|trans-title=Gianluigi Donnarumma i bashkohet PSG-së, Gianluigi Buffon rikthehet te Parma|url=https://www.theguardian.com/football/2021/jun/16/gianluigi-donnarumma-joins-psg-as-gianluigi-buffon-goes-back-to-parma|access-date=16 qershor 2021|website=[[The Guardian]]|language=en}}</ref> erdhën me parametra zero. Francezët e mbyllën merkaton me blerjen e ikonës argjentinase [[Lionel Messi]],<ref>{{cite news|title=Lionel Messi signs two-year Paris St-Germain deal after leaving Barcelona|trans-title=Lionel Messi firmos një marrëveshje dy-vjeçare me Paris St-Germain pas largimit nga Barcelona|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/58163106|access-date=10 gusht 2021|publisher=BBC Sport|language=en}}</ref> i cili erdhi nga Barcelona pas skadimit të kontratës, si dhe talentit portugez [[Nuno Mendes (futbollist, lindur 2002)|Nuno Mendes]], i cili erdhi në formë huazimi dhe u ble përfundimisht në vitin 2022.<ref>{{cite web|url=https://en.psg.fr/teams/first-team/content/nuno-mendes-joins-paris-saint-germain-until-2022-mercato|title=Nuno Mendes joins Paris Saint-Germain|trans-title=Nuno Mendes i bashkohet Paris Saint-Germain|publisher=Paris Saint-Germain F.C.|website=psg.fr|language=en|date=31 gusht 2021|access-date=31 gusht 2021}}</ref> Gjatë këtij sezoni, PSG-ja fitoi kampionatin për herë të 10të në histori,<ref>{{Cite web|author=Dixant Donde|date=26 prill 2022|title=Paris Saint-Germain reclaim their Ligue 1 title after drawing against Lens|trans-title=Paris Saint-Germain rifiton titullin e Ligue 1 pas barazimit ndaj Lens|url=https://footballexpress.news/paris-saint-germain-reclaim-their-ligue-1-title-after-drawing-against-lens/|access-date=16 maj 2023|website=Football Express|language=en}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> por pësoi një eliminim surpirzë nga Real Madridi në raundin e 16-tave, duke shkaktuar paqartësi për të ardhmen e Kylian Mbappé.<ref>{{Cite magazine|author=Andrew Gastelum|date=10 mars 2022|title=Kylian Mbappé Reacts to PSG's Champions League Collapse Amid Links to Real Madrid|trans-title=Kylian Mbappé reagon mbi shëmbjen e PSG në Ligën e Kampioneve mes lidhjeve te Real Madridi|url=https://www.si.com/soccer/2022/03/10/kylian-mbappe-psg-champions-league-loss-real-madrid-rumors|access-date=15 maj 2022|magazine=Sports Illustrated|language=en}}</ref> Megjithatë, ylli francez firmosi një kontratë të re deri në vitin 2025,<ref>{{cite web|date=21 maj 2022|title=Kylian Mbappé extends contract with Paris Saint-Germain until 2025|trans-title=Kylian Mbappé rinovon kontratën e tij me Paris Saint-Germain deri në 2025|url=https://en.psg.fr/teams/first-team/content/kylian-mbappe-extends-contract-with-paris-saint-germain-until-2025|access-date=21 maj 2022|website=psg.fe|publisher=Paris Saint-Germain F.C.|language=en}}</ref> pavarësisht zërave që e lidhnin me një kalim te Real Madridi.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2022/may/21/kylian-mbappe-decides-to-stay-at-psg-instead-of-joining-real-madrid|title=Kylian Mbappé decides to stay at PSG instead of joining Real Madrid|trans-title=Kylian Mbappé vendos të qëndroj te PSG në vend që të kaloj te Real Madridi|website=The Guardian|language=en|date=21 maj 2022}}</ref> ==Identiteti== ===Ngjyrat dhe maskota=== Që nga themelimi, Paris Saint-Germain ka përfaqësuar qytetin e [[Parisi]]t dhe kullën mbretërore [[Saint-Germain-en-Laye]].<ref name="psgfc" /> Si rezultat i kësaj, ngjyrat tradicionale të klubit janë bluja, e bardha dhe e kuqja.<ref name="lepsg">{{cite web|title=Le PSG|url=http://www.saintgermainenlaye.fr/fr/loisirs/le-psg/|publisher=Saint-Germain-en-Laye|language=fr|access-date=8 korrik 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131106224758/http://www.saintgermainenlaye.fr/fr/loisirs/le-psg/|archive-date=6 nëntor 2013|df=dmy-all}}</ref> E kuqja dhe bluja janë ngjyra pariziane, një shenjë për figurat revolucionare [[Gilbert du Motier, Marquis de Lafayette|Lafayette]] dhe [[Jean Sylvain Bailly]], dhe e bardha është një simbol i familjes mbretërore franceze dhe Saint-Germain-en-Laye.<ref name="lepsg" /><ref name="know">{{cite news|title=Things You Should Know About Paris Saint-Germain FC|trans-title=Gjërat që duhet t'i dini për Paris Saint-Germain|url=https://theculturetrip.com/europe/france/paris/articles/9-things-you-should-know-about-paris-saint-germain-f-c/|publisher=Culture Trip|language=en|date=14 dhjetor 2016|access-date=28 dhjetor 2019|archive-date=28 dhjetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228014812/https://theculturetrip.com/europe/france/paris/articles/9-things-you-should-know-about-paris-saint-germain-f-c/|url-status=live}}</ref> Në stemën e klubit, [[Kulla Eiffel]] në sfondin e kuq dhe blu përfaqëson Parisin, ndërsa "fleur de lys" në të bardhë është një aluzion për stemën e Saint-Germain-en-Laye.<ref name="lepsg"/><ref name="know"/> Fleur de lys është gjithashtu një simbol mbretëror dhe kujton se mbreti francez [[Luigji XIV]] lindi në qytet.<ref name="lepsg"/> Gjatë gjithë historisë së tij, PSG-ja ka pasur disa stema, por të gjitha ato kanë pasur tre ngjyrat historike të klubit.<ref name="psghe">{{cite news|title=Blasons, Logos, Écussons du PSG|url=http://psg70.free.fr/blasons.htm|publisher=PSG70|language=fr|access-date=7 tetor 2010|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20111111012652/http://psg70.free.fr/blasons.htm|archive-date=11 nëntor 2011|df=dmy-all}}</ref> Po kështu, bluzat më ikonike të PSG-së kanë qenë kryesisht të kuqe, blu ose të bardhë, me dy ngjyrat e mbetura të përfshira gjithashtu.<ref name="sofoot">{{cite news|title=Paris Saint-Germain, la capitale scintille en rouge et bleu|url=http://www.sofoot.com/paris-saint-germain-la-capitale-scintille-en-rouge-et-bleu-214476.html|website=SO FOOT.com|language=fr|date=28 dhjetor 2015|access-date=10 prill 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170417083312/http://www.sofoot.com/paris-saint-germain-la-capitale-scintille-en-rouge-et-bleu-214476.html|archive-date=17 prill 2017|df=dmy-all}}</ref> Maskota zyrtare e klubit, Germain the Lynx, ka gjithashtu ngjyrat tradicionale të PSG-së.<ref name="know"/> Maskota u zbulua gjatë eventit Tournoi de Paris 2010 në përkujtim të 40-vjetorit të klubit dhe mund të shihet duke argëtuar fëmijë në tribunat e Parc des Princes ose pranë fushës me lojtarët gjatë nxehjes.<ref name="west">{{Cite news|title=Le PSG prend un nouveau virage|url=http://m.psg.fr/fr/Article/003001/Article/49547/Le-PSG-prend-un-nouveau-virage|publisher=PSG.FR|language=fr|date=23 korrik 2010|access-date=26 korrik 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170819055453/http://m.psg.fr/fr/Article/003001/Article/49547/Le-PSG-prend-un-nouveau-virage|archive-date=19 gusht 2017|df=dmy-all}}</ref> ===Stema=== Stema e parë e klubit ishte në thelb e njëjtë me logon origjinale të Paris FC (PFC). Pasi j'u desh të bashkohej për të krijuar PSG-në duke përdorur stadiumin e Stade Saint-Germain, stema e PFC-së mbajti dizajnin e saj origjinal, por emri poshtë saj ndryshoi nga "Paris FC" në "Paris Saint-Germain Football Club". Kjo stemë përbëhej nga një top futbolli blu me një enë të kuqe brenda. Ky i fundit është një simbol historik i Parisit dhe është i pranishëm në stemën e qytetit. Më poshtë me të kuqe ishte shkruar emri i klubit.<ref name="crests">{{cite news|title=L'écusson du PSG, évolution du logo à travers notre histoire|url=https://histoiredupsg.fr/lecusson-du-psg-evolution-du-logo-a-travers-notre-histoire|publisher=Histoire du PSG|language=fr|date=9 maj 2020|access-date=10 maj 2020|archive-date=13 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200513190304/https://histoiredupsg.fr/lecusson-du-psg-evolution-du-logo-a-travers-notre-histoire|url-status=live}}</ref> [[Skeda:Logo Paris SG 1992.svg|parapamje|djathtas|150px|alt=Logo du Paris Saint-Germain entre 1992 et 1996.|Stema e klubit midis viteve 1992 dhe 1995.]] Megjithatë, PSG-ja u nda nga PFC në vitin 1972 dhe kështu kishte nevojë për një stemë të re. Duke përfaqësuar Parisin dhe Saint-Germain-en-Laye, stema e dytë e klubit u bë baza e asaj që tifozët njohin sot. Logoja e rrumbullakët paraqiste Kullën Eifel në të kuqe kundër një sfondi blu dhe, poshtë saj, dy simbole të Saint-Germain në të bardhë: një fleur de lys dhe djepi i Luigjit XIV.<ref name="crests"/> Kjo stemë u krijua nga Christian Lentretien, ish-anëtar i bordit të PSG-së dhe publicist me profesion, dhe u përdor për herë të parë në vitin 1972 dhe zgjati deri në vitin 1982.<ref name="crests"/><ref>{{cite news|title=Michel Kollar on Twitter|trans-title=Michel Kollar në Twitter|url=https://twitter.com/michelkollar/status/1300001029887533056|work=Michel Kollar (@michelkollar)|publisher=Twitter|language=en|date=30 gusht 2020|access-date=30 gusht 2020|archive-date=30 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200830092335/https://twitter.com/michelkollar/status/1300001029887533056|url-status=live}}</ref> [[Parc des Princes]], stadiumi i klubit, ndodhet poshtë stemës së përdorur midis viteve 1982 dhe 1990.<ref name="crests"/> Stadiumi u hoq nga stema në vitin 1990. Dy vjet më vonë, pronarët e klubit, [[Canal+]], e ndryshuan rrënjësisht stemën në vitin 1992. Modeli i ri kishte akronimin "PSG" në të bardhë kundër një sfondi blu-bardhë-kuq-bardhë-blu (si modeli i ngjyrës së këmishës Hechter) me "Paris Saint-Germain" poshtë në të bardhë në një sfond të zi. Pas presionit të tifozëve, klubi riktheu stemën tradicionale në vitin 1995 me "Paris Saint-Germain" mbi kullë dhe "1970" poshtë djepit. Kjo logo pësoi një ndryshim të lehtë të fytyrës në vitin 2002, më së shumti duke shfaqur një nuancë më të errët të blusë.<ref name="crests"/> Me kërkesë të pronarëve të ri të klubit nga Katari, stema tradicionale pësoi një ndryshim të madh në vitin 2013.<ref name="crests"/> "Paris" tani shkruhet me shkronja të mëdha të bardha të zeza mbi një kullë të madhe Eiffel, duke vendosur qartë markën "Paris" në vend të "Paris Saint-Germain". Nën të, "Saint-Germain" është shkruar me shkronja më të vogla poshtë fleur de lys.<ref name="richest"/><ref name="dragon">{{cite news|title=PSG dreams bigger with its new brand logo by Dragon Rouge|trans-title=PSG ëndërron më shumë me stemën e re nga Dragon Rouge|url=https://www.dragonrouge.com/work/paris-st-germain/|publisher=Dragon Rouge|language=en|date=22 shkurt 2013|access-date=8 mars 2019|archive-date=16 nëntor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116191458/https://www.dragonrouge.com/work/paris-st-germain/|url-status=live}}</ref> Djepi dhe viti i themelimit të klubit “1970” u hoqën.<ref name="dragon"/> Zëvendësdrejtori i përgjithshëm i PSG-së [[Jean-Claude Blanc]] tha: "Ne quhemi Paris Saint-Germain, por mbi të gjitha ne quhemi Paris".<ref name="richest"/> ===Uniforma=== Gjatë tre sezoneve të tyre të para të ekzistencës, fanella e parë e Paris Saint-Germain ishte e kuqe me detaje blu dhe të bardha në mëngët dhe qafën e saj për të bashkuar tre ngjyrat e klubit: të kuqen dhe blunë e Parisit dhe të bardhën e Saint-Germain-en-Laye.<ref name="sofoot"/><ref name="shirts1970">{{cite news|title=L'historique des maillots du PSG : Les années 1970|trans-title=Historia e uniformave të PSG-së: Vitet 1990|url=https://histoiredupsg.fr/lhistorique-des-maillots-du-psg-les-annees-1970|publisher=Histoire du PSG|language=fr|date=4 maj 2020|access-date=4 maj 2020|archive-date=18 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200518163957/https://histoiredupsg.fr/lhistorique-des-maillots-du-psg-les-annees-1970|url-status=live}}</ref> Gjatë sezonit 2010–11, PSG veshi një fanellë të kuqe gjatë ndeshjeve në shtëpi për të përkujtuar 40 vjetorin e themelimit.<ref name="shirts2010">{{cite news|title=L'historique des maillots du PSG : Les années 2010|trans-title=Historia e uniformave të PSG-së: Vitet 2010|url=https://histoiredupsg.fr/lhistorique-des-maillots-du-psg-les-annees-2010|publisher=Histoire du PSG|language=fr|date=8 maj 2020|access-date=8 maj 2020|archive-date=13 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200513003609/https://histoiredupsg.fr/lhistorique-des-maillots-du-psg-les-annees-2010|url-status=live}}</ref> Lidhja mes Paris Saint-Germain dhe shtëpive të modës të qytetit është një lidhje e kahershme. Dizajneri francez i modës [[Daniel Hechter]] u bë president i PSG-së në vitin 1973 dhe projektoi pamjen tradicionale të uniformës së parë të klubit po atë vit: një fanellë blu me një shirit vertikal të kuq të rrethuar nga dy vija të bardha më të holla (blu-bardhë-kuqe-bardhë-blu).<ref name="shirts1970"/><ref name="style">{{cite news|title=At P.S.G., a Style Few Clubs Can Match|trans-title=Te PSG, një stil që vetëm pak klube mund t'a përshtasin|url=https://www.nytimes.com/2018/11/03/sports/psg-jordan-brand-fashion.html|publisher=The New York Times|language=en|date=3 nëntor 2018|access-date=8 mars 2019|archive-date=26 shkurt 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226100138/https://www.nytimes.com/2018/11/03/sports/psg-jordan-brand-fashion.html|url-status=live}}</ref> E përdorur për herë të parë në sezonin 1973–74, e ashtuquajtura "fanella e Hechter" ka mbetur identiteti klasik i PSG-së që atëherë.<ref name="sofoot"/><ref name="shirts1980">{{cite news|title=L'historique des maillots du PSG : Les années 1980|trans-title=Historia e uniformave të PSG-së: Vitet 1980|url=https://histoiredupsg.fr/lhistorique-des-maillots-du-psg-les-annees-1980|publisher=Histoire du PSG|language=fr|date=5 maj 2020|access-date=5 maj 2020|archive-date=18 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200518221017/https://histoiredupsg.fr/lhistorique-des-maillots-du-psg-les-annees-1980|url-status=live}}</ref><ref name="shirts1990">{{cite news|title=L'historique des maillots du PSG : Les années 1990|trans-title=Historia e uniformave të PSG-së: Vitet 1990|url=https://histoiredupsg.fr/lhistorique-des-maillots-du-psg-les-annees-1990|publisher=Histoire du PSG|language=fr|date=6 maj 2020|access-date=6 maj 2020|archive-date=18 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200518173808/https://histoiredupsg.fr/lhistorique-des-maillots-du-psg-les-annees-1990|url-status=live}}</ref><ref name="shirts2020">{{cite news|title=L'historique des maillots du PSG : Les années 2020|trans-title=Historia e uniformave të PSG-së: Vitet 2020|url=https://histoiredupsg.fr/lhistorique-des-maillots-du-psg-les-annees-2020|publisher=Histoire du PSG|language=fr|date=25 tetor 2020|access-date=25 tetor 2020|archive-date=4 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201104234741/https://histoiredupsg.fr/lhistorique-des-maillots-du-psg-les-annees-2020|url-status=live}}</ref> [[Skeda:PSG iconic shirts.png|parapamje|djathtas|310px|alt=Tre fanellat më ikonike të Paris Saint-Germain.]] Fanella e famshme bëri debutimin e saj gjatë një ndeshjeje në shtëpi në [[Ligue 2]] kundër Yllit të Kuq më 10 nëntor 1973.<ref>{{cite news|title=Il y a 43 ans, première au Parc des Princes, premier maillot Hechter|trans-title=43 vite më parë debutoi në Parc des Princes fanella e parë Hechter|url=https://canal-supporters.com/2016/11/il-y-a-43-ans-premiere-au-parc-des-princes-premier-maillot-hechter/|publisher=PSG Canal Supporters|language=en|date=10 nëntor 2016|access-date=15 korrik 2020|archive-date=17 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717043333/https://canal-supporters.com/2016/11/il-y-a-43-ans-premiere-au-parc-des-princes-premier-maillot-hechter/|url-status=dead}}</ref> Kjo ishte gjithashtu ndeshja e parë e klubit në Parc des Princes. PSG fitoi 3–1; [[Othniel Dossevi]] shënoi golin e parë të klubit në stadium, si dhe të parin me fanellën e Hechter.<ref name="dossevi"/> Yjet e PSG-së në vitet 1990 dhe 2000 si [[Raí]], [[Ronaldinho]] dhe [[Pauleta]] janë të lidhur me këtë fanellë. Gjatë kohës që luanin me këtë fanellë, klubi kryeqytetas arriti pesë gjysëm-finale evropiane radhazi midis viteve 1993 dhe 1997, fitoi Kupën UEFA të Fituesve të Kupës 1995–96 dhe arriti tetë fitore radhazi kundër rivalëve të mëdhenj të ''[[Le Classique]]'', [[Olympique de Marseille]], midis viteve 2002 dhe 2004.<ref name="sofoot"/><ref name="shirts2000">{{cite news|title=L'historique des maillots du PSG : Les années 2000|trans-title=Historia e fanellave të PSG-së: Vitet 2000|url=https://histoiredupsg.fr/lhistorique-des-maillots-du-psg-les-annees-2000|publisher=Histoire du PSG|language=fr|date=7 maj 2020|access-date=7 maj 2020|archive-date=18 maj 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200518155053/https://histoiredupsg.fr/lhistorique-des-maillots-du-psg-les-annees-2000|url-status=live}}</ref> Besimi i përgjithshëm është se Hechter e bazoi krijimin e tij në fanellën bardhekuq të veshur nga [[AFC Ajax|Ajaxi]], e cila ishte skuadra dominuese në [[Evropë]] në atë kohë, por me flamurin francez në mendje.<ref name="dissected"/><ref name="shirts1970"/><ref name="style"/> Megjithatë, vetë Hechter e ka mohuar këtë, duke pretenduar se ishte frymëzuar nga [[Ford Mustang]]. Ai transpozoi vijat e kofanos të makinës në bluzë dhe përdori tre ngjyrat e klubit.<ref name="shirts1970"/> Fanella Hechter ka dy versione alternative: "Hechter i kundërt" (e kuqe-bardhë-blu-bardhë-e kuqe), e prezantuar në sezonin 1974–75 dhe "Hechter i bardhë" (bardhë-blu-kuq-blu-bardhë), e cila u shfaq për herë të parë në sezonin 1994–95.<ref name="shirts1970"/><ref name="shirts2020"/><ref>{{cite news|title=Le grand retour du maillot Hechter blanc !|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/le-grand-retour-du-maillot-hechter-blanc-psg-amical-sochaux-maillot|website=PSG.FR|language=fr|date=5 gusht 2020|access-date=6 gusht 2020|archive-date=25 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125201448/https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/le-grand-retour-du-maillot-hechter-blanc-psg-amical-sochaux-maillot|url-status=live}}</ref> Megjithatë, tifozët përjetuan sukseset e para historike të klubit me fanellën ikonike të dytë; me këtë fanellë, tifozët shijuan sukseset e klubit në Kupën e Francës (1982 dhe 1983), suksesin e parë evropian (1983) si dhe titullin e parë të Ligue 1 në vitin 1986. Fanella ishte e bardhë me vija vertikale blu dhe të kuqe në të majtë.<ref name="sofoot"/><ref name="shirts1980"/> Fanella e bardhë u promovua nga presidenti i PSG-së, [[Francis Borelli]], dhe identiteti shtëpiak i klubit nga viti 1981 deri në vitin 1990.<ref name="shirts1980"/> Ajo tani njihet si "fanella Borelli" dhe është sinonim me legjendat e PSG-së nga vitet 1980 si [[Safet Sušić]], [[Luis Fernández]] dhe [[Dominique Bathenay]].<ref name="sofoot"/><ref name="shirts1990"/><ref>{{cite news|title=L'oeil d'Ambre sur… Le maillot Third|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/l-oeil-d-ambre-sur-le-maillot-third|website=PSG.FR|language=fr|date=16 shtator 2019|access-date=21 korrik 2020|archive-date=22 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200722055328/https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/l-oeil-d-ambre-sur-le-maillot-third|url-status=live}}</ref> ===Himni dhe motot=== "Allez Paris!", i regjistruar nga aktorja dhe këngëtarja belge [[Annie Cordy]] në vitin 1971, ishte himni i parë zyrtar i klubit. Ajo ishte një tifoze e PSG-së që në fillim dhe ishte pjesë e një shoqate me qindra të famshëm që kontribuan në themelimin e klubit në vitin 1970.<ref name="allezparis">{{cite news|title=Allez Paris ! (par Annie Cordy)|url=https://www.bide-et-musique.com/song/7218.html|publisher=Bide et Musique|language=fr|access-date=5 shtator 2020|archive-date=1 tetor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201001024117/https://www.bide-et-musique.com/song/7218.html|url-status=live}}</ref><ref name="Cordy">{{cite news|title=L'hommage du PSG à Annie Cordy, qui avait chanté le premier hymne du club|trans-title=Homazhi i PSG-së ndaj Annie Cordy, e cila këndoi himnin e parë të klubit|url=https://rmcsport.bfmtv.com/football/l-hommage-du-psg-a-annie-cordy-qui-avait-chante-le-premier-hymne-du-club-1972560.html|publisher=Maxifoot|language=fr|date=4 shtator 2020|access-date=5 shtator 2020|archive-date=17 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210117040816/https://rmcsport.bfmtv.com/football/l-hommage-du-psg-a-annie-cordy-qui-avait-chante-le-premier-hymne-du-club-1972560.html|url-status=live}}</ref> Himni i dytë i klubit, "Allez Paris-Saint-Germain!" nga Les Parisiens, u regjistrua në vitin 1977, duke zëvendësuar versionin e Cordy. Himni i dytë ishte iniciativë e liderit historik të PSG-së dhe producentit muzikor [[Charles Talar]], i cili e prodhoi dhe e lëshoi atë nën etiketën e tij diskografike homonime.<ref name="allezpsg">{{cite news|title=Allez Paris-Saint-Germain ! (par Les Parisiens)|url=https://beta.bide-et-musique.com/song/3522.html|publisher=Bide et Musique|language=fr|access-date=27 dhjetor 2019|archive-date=11 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210811074018/https://beta.bide-et-musique.com/song/3522.html|url-status=live}}</ref><ref name="listen">{{cite news|title=PSG: Ecoutez l'hymne des Parisiens chanté par les joueurs !|url=http://www.sportune.fr/article/psg-ecoutez-lhymne-des-parisiens-chante-par-les-joueurs-55990|publisher=Sportune|language=fr|date=22 mars 2012|access-date=27 dhjetor 2019|archive-date=27 dhjetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227235705/http://www.sportune.fr/article/psg-ecoutez-lhymne-des-parisiens-chante-par-les-joueurs-55990|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Chronologie|trans-title=Kronologjia|url=https://www.nouvelobs.com/sport/20060531.OBS9778/chronologie.html|publisher=Nouvel Obs|language=fr|date=1 qershor 2006|access-date=10 mars 2019|archive-date=6 gusht 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806042258/https://www.nouvelobs.com/sport/20060531.OBS9778/chronologie.html|url-status=live}}</ref> Kori i këngës u bë një këngë popullore në mesin e tifozëve të PSG-së gjatë ndeshjeve.<ref name="chants">{{cite news|title=Les chants des supporters du PSG en vidéos|trans-title=Koret e tifozëve të PSG-së në video|url=http://www.psgmag.net/231-Les-chants-des-supporters-du-PSG.html|publisher=PSG MAG|language=fr|date=6 nëntor 2009|access-date=28 dhjetor 2019|archive-date=28 dhjetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228001724/http://www.psgmag.net/231-Les-chants-des-supporters-du-PSG.html|url-status=live}}</ref> Një version i ri, i quajtur gjithashtu "Allez Paris-Saint-Germain!", u regjistrua në vitin 2010 si pjesë e festimeve të 40 vjetorit të klubit. Kënduar në melodinë e "Go West" nga Village People, teksti u rishkrua me sugjerimet e bëra nga fansat. Ky është himni aktual zyrtar i klubit.<ref name="know"/><ref name="west"/><ref name="listen"/> "Ô Ville Lumière" ("Oh qytet i dritës"), në melodinë e "Lulës së Skocisë", është një tjetër himn i klubit për tifozët e PSG-së.<ref>{{cite news|title=Comment "O Ville Lumière" est en train de pousser Phil Collins vers la sortie|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Comment-o-ville-lumiere-est-en-train-de-pousser-phil-collins-vers-la-sortie/617650|publisher=L'Équipe|language=fr|date=19 dhjetor 2015|access-date=17 korrik 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160412034709/http://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Comment-o-ville-lumiere-est-en-train-de-pousser-phil-collins-vers-la-sortie/617650|archive-date=12 prill 2016|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|title=VIDÉOS – Les chants les plus emblématiques des supporters dans les stades de foot en France|url=https://www.francebleu.fr/sports/football/videos-les-plus-beaux-meilleurs-chants-hymnes-ambiances-des-supporters-dans-les-stades-de-foot-en-1517311777|publisher=France Bleu|language=fr|date=20 prill 2018|access-date=28 dhjetor 2019|archive-date=28 dhjetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191228011002/https://www.francebleu.fr/sports/football/videos-les-plus-beaux-meilleurs-chants-hymnes-ambiances-des-supporters-dans-les-stades-de-foot-en-1517311777|url-status=live}}</ref> Kore të tjera të dalluara nga grupet e tifozëve në tribunat e Boulogne dhe Auteuil përfshijnë "Le Parc est à nous" ("Parku është i yni"), "Ici, c'est Paris!" ("Ky është Parisi!"), dhe "Paris est magique!" ("Parisi është magjik!").<ref name="know"/><ref name="trust">{{cite news|title=Kop of Boulogne, the story|trans-title=Tribuna Boulogne, historia|url=https://www.sofoot.com/blogs/marxist/kop-of-boulogne-the-story-122994.html|website=Sofoot.com|language=en|date=5 mars 2010|access-date=24 shtator 2019|archive-date=9 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190809034854/https://www.sofoot.com/blogs/marxist/kop-of-boulogne-the-story-122994.html|url-status=live}}</ref> Të dyja tribunat filluan të shkëmbejnë këto kore gjatë ndeshjeve të PSG-së në vitet 1990.<ref name="chants"/><ref name="spark">{{cite news|title=PSG Ultràs are bringing the spark back to the Parc|trans-title=Ultrasit e PSG-së po kthejnë shkëndijën mbrapsht në Parc|url=http://www.unusualefforts.com/ultras-psg/|publisher=Unusual Efforts|language=en|date=16 nëntor 2016|access-date=6 tetor 2019|archive-date=21 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190721025341/http://www.unusualefforts.com/ultras-psg/|url-status=live}}</ref><ref name="blizzard">{{cite news|title=Parc des Princes|url=https://www.theblizzard.co.uk/article/parc-des-princes|publisher=The Blizzard|language=en|date=4 shtator 2017|access-date=27 dhjetor 2019|archive-date=27 dhjetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227163745/https://www.theblizzard.co.uk/article/parc-des-princes|url-status=dead}}</ref> "Who Said I Would" nga Phil Collins është gjithashtu një himn tradicional për tifozët. Kënga ka shoqëruar hyrjen e lojtarëve në fushë që nga viti 1992.<ref>{{cite news|title=Simple erreur pour la musique d'entrée des joueurs, Phil Collins devrait rester au Parc des Princes|url=https://www.culturepsg.com/news/club/simple-erreur-pour-la-musique-dentree-des-joueurs-phil-collins-devrait-rester-au-parc-des-princes/38577|publisher=CulturePSG|language=fr|date=15 gusht 2021|access-date=18 gusht 2021|archive-date=15 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815104837/https://www.culturepsg.com/news/club/simple-erreur-pour-la-musique-dentree-des-joueurs-phil-collins-devrait-rester-au-parc-des-princes/38577|url-status=live}}</ref> ==Stadiumi== {{Main article|Parc des Princes}} [[Skeda:Paris Parc des Princes 1.jpg|thumb|right|Brenda stadiumit Parc des Princes]] Paris Saint-Germain luajti ndeshjen e parë si pritës në [[Parc des Princes]] më 10 nëntor 1973 kundër Yllit të Kuq të vlefshme për sezonin 1973–74 të Ligue 2.<ref name="dossevi"/><ref name="princes">{{cite news|title=Parc des Princes|url=https://www.psg.fr/theclub/parcdesprinces|website=psg.fr|publisher=Paris Saint-Germain F.C.|language=fr|access-date=19 korrik 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170819055454/https://en.psg.fr/theclub/parcdesprinces|archive-date=19 gusht 2017|df=dmy-all}}</ref> Në këtë stadium u luajt edhe ndeshja hapëse e Ligue 1 të atij sezoni midis [[Paris FC]] dhe [[FC Sochaux-Montbéliard|Sochaux]].<ref name="dossevi"/> PSG-ja u rikthye në stadium në vitin 1974 pas rikthimit në Ligue 1, ndërsa Paris FC u rrëzua në Ligue 2. Që nga ajo kohë, Parc des Princes u bë shtëpia e përherëshme e Paris Saint-Germain.<ref name="psg70"/><ref name="pfc"/> Në vitet e para të ekzistencës, PSG luajti në fusha të ndryshme si [[Stade Municipal Georges Lefèvre]], [[Stade Jean-Bouin (Paris)|Stade Jean-Bouin]], [[Stade Bauer]], [[Stade Yves-du-Manoir]] si dhe Parc des Prices në disa raste, pavarësisht kundërshtimit të Paris FC.<ref>{{cite news|title=1973 – 1978 : Paris se replace sur la scène française|url=https://parisunited.fr/oeil-du-supporter/1973-1978-paris-se-replace-sur-la-scene-francaise/|publisher=Paris United|language=fr|date=19 nëntor 2018|access-date=7 mars 2019|archive-date=8 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190308002900/https://parisunited.fr/oeil-du-supporter/1973-1978-paris-se-replace-sur-la-scene-francaise/|url-status=live}}</ref><ref name="grounds">{{cite news|title=Le PSG et Manchester City, les faux jumeaux|url=https://www.lemonde.fr/ligue-des-champions/article/2016/04/06/le-psg-et-manchester-city-les-faux-jumeaux_4897137_1616944.html|publisher=Le Monde|language=fr|date=5 prill 2016|access-date=2 prill 2019|archive-date=3 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190403042622/https://www.lemonde.fr/ligue-des-champions/article/2016/04/06/le-psg-et-manchester-city-les-faux-jumeaux_4897137_1616944.html|url-status=live}}</ref> ==Trofe== Paris Saint-Germain është klubi më i suksesshëm në historinë e futbollit francez, duke fituar 47 trofe zyrtar.<ref name="titles"/> Ata mbajnë rekordin për çdo trofe kombëtar, duke fituar dhjetë [[Ligue 1|kampionate]], katërmbëdhjetë [[Coupe de France|kupa kombëtare]], nëntë [[Couple de la Ligue|kupa lige]] dhe njëmbëdhjetë [[Trophée des Champions|superkupa]].<ref name="titles"/> Në arenën ndërkombëtare, klubi ka fituar një Kupë UEFA të fituesve të Kupës, duke qënë klubi i vetëm francez që e ka arritur këtë sukses,<ref>{{cite news|title=Everything You Need to Know About Le Classique Rivalry Between PSG and Marseille|trans-title=Të gjitha që duhet ti dini rreth rivalitetit të Le Classique midis PSG-së dhe Marsejës|url=https://bleacherreport.com/articles/1976639-everything-you-need-to-know-about-le-classique-rivalry-between-psg-and-marseille|publisher=Bleacher Report|language=en|date=28 shkurt 2014|access-date=8 korrik 2021}}</ref> si dhe një [[UEFA Kupa Intertoto|Kupë Intertoto]].<ref name="titles"/> {| class="wikitable plainrowheaders" style="font-size:95%; text-align:center;" !style="width: 1%;"|Tipi !style="width: 5%;"|Kompeticioni !style="width: 1%;"|Tituj !style="width: 21%;"|Sezone |- |rowspan=5|'''Vendor''' !scope=col|[[Ligue 1]]<ref name="L1">{{Cite news|title=Ligue 1 : le palmarès par titres depuis 1933|trans-title=Ligue 1 : lista e fituesve të titujve që nga viti 1933|url=https://www.lequipe.fr/Football/ligue-1/page-palmares-equipes/par-titres|publisher=L'Équipe|language=fr|date=13 korrik 2022|access-date=13 korrik 2022}}</ref> |style="background-color:gold"|'''10'''{{smallsup|s}} |align="left"|[[1985–86 French Division 1|1985–86]], [[1993–94 French Division 1|1993–94]], [[2012–13 Ligue 1|2012–13]], [[2013–14 Ligue 1|2013–14]], [[2014–15 Ligue 1|2014–15]], [[2015–16 Ligue 1|2015–16]], [[2017–18 Ligue 1|2017–18]], [[2018–19 Ligue 1|2018–19]], [[2019–20 Ligue 1|2019–20]], [[2021–22 Ligue 1|2021–22]] |- !scope=col|[[Ligue 2]]<ref name="L2">{{Cite news|title=Ligue 2 : le palmarès par titres depuis 1934|trans-title=Ligue 2 : lista e fituesve të titujve që nga viti 1934|url=https://www.lequipe.fr/Football/ligue-2/page-palmares-equipes/par-titres|publisher=L'Équipe|language=fr|date=13 korrik 2022|access-date=13 korrik 2022}}</ref> |align="center"|'''1''' |align="left"|[[1970–71 French Division 2|1970–71]] |- !scope=col|[[Coupe de France]]<ref name="CdF">{{Cite news|title=Coupe de France : le palmarès par titres depuis 1918|trans-title=Coupe de France : lista e fituesve të titujve që nga viti 1918|url=https://www.lequipe.fr/Football/coupe-de-france/page-palmares-equipes/par-titres|publisher=L'Équipe|language=fr|date=13 korrik 2022|access-date=13 korrik 2022}}</ref> |style="background-color:gold"|'''14''' |align="left"|[[1981–82 Coupe de France|1981–82]], [[1982–83 Coupe de France|1982–83]], [[1992–93 Coupe de France|1992–93]], [[1994–95 Coupe de France|1994–95]], [[1997–98 Coupe de France|1997–98]], [[2003–04 Coupe de France|2003–04]], [[2005–06 Coupe de France|2005–06]], [[2009–10 Coupe de France|2009–10]], [[2014–15 Coupe de France|2014–15]], [[2015–16 Coupe de France|2015–16]], [[2016–17 Coupe de France|2016–17]], [[2017–18 Coupe de France|2017–18]], [[2019–20 Coupe de France|2019–20]], [[2020–21 Coupe de France|2020–21]] |- !scope=col|[[Coupe de la Ligue]]<ref name="CdL">{{Cite news|title=Coupe de la Ligue : le palmarès par titres depuis 1995|trans-title=Coupe de la Ligue : lista e fituesve të titujve që nga viti 1995|url=https://www.lequipe.fr/Football/coupe-de-la-ligue/page-palmares-equipes/par-titres|publisher=L'Équipe|language=fr|date=13 korrik 2022|access-date=13 korrik 2022}}</ref> |style="background-color:gold"|'''9''' |align="left"|[[1995 Coupe de la Ligue Final|1994–95]], [[1998 Coupe de la Ligue Final|1997–98]], [[2007–08 Coupe de la Ligue|2007–08]], [[2013–14 Coupe de la Ligue|2013–14]], [[2014–15 Coupe de la Ligue|2014–15]], [[2015–16 Coupe de la Ligue|2015–16]], [[2016–17 Coupe de la Ligue|2016–17]], [[2017–18 Coupe de la Ligue|2017–18]], [[2019–20 Coupe de la Ligue|2019–20]] |- !scope=col|[[Trophée des Champions]]<ref name="TdC">{{Cite news|title=Trophée des Champions : le palmarès par titres depuis 1995|trans-title=Trophée des Champions : lista e fituesve të titujve që nga viti 1995|url=https://www.lequipe.fr/Football/trophee-des-champions/page-palmares-equipes/par-titres|publisher=L'Équipe|language=fr|date=13 korrik 2022|access-date=13 korrik 2022}}</ref> |style="background-color:gold"|'''11''' |align="left"|[[1995 Trophée des Champions|1995]], [[1998 Trophée des Champions|1998]], [[2013 Trophée des Champions|2013]], [[2014 Trophée des Champions|2014]], [[2015 Trophée des Champions|2015]], [[2016 Trophée des Champions|2016]], [[2017 Trophée des Champions|2017]], [[2018 Trophée des Champions|2018]], [[2019 Trophée des Champions|2019]], [[2020 Trophée des Champions|2020]], [[2022 Trophée des Champions|2022]] |- | ![[UEFA Liga e Kampionëve]] | align="center" |'''1''' | align="left" |[[UEFA Liga e Kampionëve 2024–25|2024–25]] |- |rowspan=2|'''Kontinental''' !scope=col|[[Kupa UEFA e Fituesve të Kupës]]<ref name="CWC">{{cite news|title=Cup Winners Cup » Champions|trans-title=Kupa e fituesve të Kupës » Kampionët|url=https://www.worldfootball.net/winner/ec-der-pokalsieger/|website=worldfootball.net|language=en|date=13 korrik 2022|access-date=13 korrik 2022}}</ref> |align="center"|'''1''' |align="left"|[[1995–96 UEFA Cup Winners' Cup|1995–96]] |- !scope=col|[[UEFA Kupa Intertoto]]<ref name="UIC">{{Cite news|title=UEFA Intertoto Cup|trans-title=UEFA Kupa Intertoto|url=https://www.rsssf.org/tablesi/intertoto.html|publisher=RSSSF|language=en|date=15 janar 2010|access-date=13 korrik 2022}}</ref> |align="center"|'''1''' |align="left"|[[2001 UEFA Intertoto Cup|2001]] |} * {{legend|gold|rekord}} * {{smallsup|S}} rekord i ndarë ==Lojtarët== ===Skuadra aktuale=== {{updated|3 shkurt 2025}}<ref name="team">{{cite news|title=Équipe Première|trans-title=Ekipi i parë|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/effectif|work=PSG.fr|publisher=Paris Saint-Germain F.C.|language=fr|accessdate=31 gusht 2019}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=1|nat=ITA|pos=GK|name=[[Gianluigi Donnarumma]]|other=[[Kapiteni (futboll)|zëv-kapiten]]}}<ref name="CaptainPSG"/> {{Fs player|no=2|nat=MAR|pos=DF|name=[[Achraf Hakimi]]|other=[[Kapiteni (futboll)|zëv-kapiten]]}}<ref name="CaptainPSG"/> {{Fs player|no=3|nat=FRA|pos=DF|name=[[Presnel Kimpembe]]|other=[[Kapiteni (futboll)|zëv-kapiten]]}}<ref name="CaptainPSG"/> {{Fs player|no=5|nat=BRA|pos=DF|name=[[Marquinhos]]|other=[[Kapiteni (futboll)|kapiten]]}}<ref name="CaptainPSG">{{cite news|title=Marquinhos désigné capitaine du Paris Saint-Germain pour la saison 2024-2025|url=https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/marquinhos-designe-capitaine-du-paris-saint-germain-pour-la-saison-2024-2025-paris-saint-germain|website=psg.fr|publisher=Paris Saint-Germain F.C.|language=fr|date=13 shtator 2024|access-date=17 shtator 2024|archive-date=13 shtator 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240913192552/https://www.psg.fr/equipes/equipe-premiere/content/marquinhos-designe-capitaine-du-paris-saint-germain-pour-la-saison-2024-2025-paris-saint-germain|url-status=live}}</ref> {{Fs player|no=7|nat=GEO|pos=FW|name=[[Khvicha Kvaratskhelia]]}} {{Fs player|no=8|nat=ESP|pos=MF|name=[[Fabián Ruiz]]}} {{Fs player|no=9|nat=POR|pos=FW|name=[[Gonçalo Ramos]]}} {{Fs player|no=10|nat=FRA|pos=FW|name=[[Ousmane Dembélé]]}} {{Fs player|no=14|nat=FRA|pos=FW|name=[[Désiré Doué]]}} {{Fs player|no=17|nat=POR|pos=MF|name=[[Vitinha (footballer, born February 2000)|Vitinha]]}} {{Fs player|no=19|nat=KOR|pos=MF|name=[[Lee Kang-in]]}} {{Fs player|no=21|nat=FRA|pos=DF|name=[[Lucas Hernandez]]}} {{fs mid}} {{Fs player|no=24|nat=FRA|pos=MF|name=[[Senny Mayulu]]}} {{fs player|no=25|nat=POR|pos=DF|name=[[Nuno Mendes (footballer, born 2002)|Nuno Mendes]]}} {{Fs player|no=29|nat=FRA|pos=FW|name=[[Bradley Barcola]]}} {{Fs player|no=33|nat=FRA|pos=MF|name=[[Warren Zaïre-Emery]]}} {{Fs player|no=35|pos=DF|nat=BRA|name=[[Lucas Beraldo]]}} {{Fs player|no=39|nat=RUS|pos=GK|name=[[Matvey Safonov]]}} {{Fs player|no=42|nat=FRA|pos=DF|name=[[Yoram Zague]]}} {{fs player|no=45|nat=MAR|pos=DF|name=[[Naoufel El Hannach]]}} {{Fs player|no=49|nat=FRA|pos=FW|name=[[Ibrahim Mbaye]]}} {{Fs player|no=51|nat=ECU|pos=DF|name=[[Willian Pacho]]}} {{Fs player|no=80|nat=ESP|pos=GK|name=[[Arnau Tenas]]}} {{Fs player|no=87|nat=POR|pos=MF|name=[[João Neves]]}} {{Fs end}} ===Në huazim=== {{fs start}} {{Fs player|no=|nat=FRA|pos=MF|name=[[Jonathan Ikoné]]|other=at [[Montpellier HSC|Montpellier]] deri më 30 qershor2018}} {{fs mid}} {{Fs player|no=|nat=FRA|pos=MF|name=Gaëtan Robail|other=at [[Cercle Brugge K.S.V.|Cercle Brugge]] deri më 30 qershor 2018}} {{fs end}} == Infrastruktura == === Stadiumi === [[Skeda:PSG-Nantes_Parc_des_Princes_05.jpg|parapamje|[[Parc des Princes]], shtëpia aktuale e parisienëve]] Stadiumi i parë i përdorur nga Paris Saint-Germain F.C. ishte '''Stade Georges-Lefèvre''', i vendosur në Saint-Germain-en-Laye. Fillimisht i njohur si '''Camp des Loges''', ai u përdor kryesisht nga Stade Saint-Germain nga viti 1904 deri në vitin 1974. Aktualisht, ky kompleks vazhdon të përdoret për ndeshjet dhe aktivitetet e ekipeve të të rinjve të PSG-së. Në periudhat pasuese, klubi luajti në '''Stade Jean-Bouin''', '''Stade Bauer''' dhe në '''Stade Olympique Yves-du-Manoir'''. I pari prej këtyre stadiumeve, i përuruar në vitin 1925, u përdor nga Paris Saint-Germain F.C. për disa ndeshje gjatë sezonit 1970–71, por për shkak të pjesëmarrjes së ulët të tifozëve krahasuar me Stade Georges-Lefèvre, skuadra pariziene zgjodhi t’i zhvillonte ndeshjet e saj në shtëpi në vende të tjera. Stadiumi në Saint-Ouen, i njohur sot si Stade Bauer në nder të mjekut Jean-Claude Bauer, iu vu në dispozicion klubit për ndeshjen e parë të sezonit 1971–72, për shkak të punimeve të rinovimit që e bënin të pamundur përdorimin e Parc des Princes. Ndërsa stadiumi në Colombes u përdor në mënyrë sporadike gjatë sezonit 1971–72, si dhe më vonë nga viti 1977 deri në vitin 1979. Stadiumi aktual ku Paris Saint-Germain F.C. zhvillon ndeshjet në shtëpi është '''Parc des Princes''', i përuruar në vitin 1897. Megjithatë, ai filloi të përdorej nga klubi parisien pas rinovimit të tretë të projektuar nga arkitekti Roger Taillibert, i përfunduar në vitin 1972, i cili kishte si qëllim kryesor heqjen e pistës së atletikës. Më parë, stadiumi kishte funksionuar kryesisht si një velodrom dhe ishte përdorur rregullisht edhe për ndeshjet e ekipit kombëtar francez të futbollit. Ndeshja e parë në stadiumin e rinovuar u zhvillua më 13 gusht 1974, kundër Metz. Në gjysmën e parë të viteve 2000, u realizua një projekt i madh rinovimi që preku kryesisht dhomat e zhveshjes, zgjerimin e tribunave VIP, përmirësimin e fushës së lojës dhe krijimin e një zone të re për shtypin. . === Qendra e Trajnimit === <templatestyles src="Modulo:Vedi anche/styles.css"></templatestyles><templatestyles src="Avviso permanente/styles.css" />{{Shiko gjithashtu|Campus PSG}} [[Skeda:P1070571_Entrainement_PSG_Stade_Georges_Lefevre.JPG|majtas|parapamje|Camp des Loges, i njohur tani si Qendra e Hyrjes në Ooredoo, fusha e parë e lojës dhe qendra e stërvitjes e klubit.]] Qendra aktuale stërvitore e Paris Saint-Germain është Kampusi i PSG-së. Kampusi i PSG-së, i njohur zyrtarisht si Kampusi i Paris Saint-Germain, është fusha stërvitore e Klubit të Futbollit Paris Saint-Germain. I vendosur në Poissy, ai zëvendësoi Camp des Loges, qendrën historike stërvitore të klubit në Saint-Germain-en-Laye aty pranë. Në pronësi dhe të financuar nga klubi, objekti strehon ekipet e futbollit (burra dhe gra), hendbollit dhe xhudos të PSG-së, si dhe akademitë e saj të futbollit dhe hendbollit. Klubi ka gjithashtu një qendër para-stërvitore për fëmijë të moshës 15 vjeç e poshtë, të vendosur në Verneuil-sur-Seine, në departamentin e Yvelines. == Referime == <references/> ==Lidhje të jashtme== {{Commons}} ;Uebfaqet zyrtare *[http://www.psg.fr/ PSG.fr - Site officiel du Paris Saint-Germain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003080003/http://www.psg.fr/ |date=3 tetor 2009 }} *[https://web.archive.org/web/20110808142115/http://www.ligue1.com/club/paris-saint-germain Paris Saint-Germain] at [[Ligue 1]] *[http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=52747/profile/index.html PSG] at [[UEFA]] ;Uebfaqet e lajmeve *[http://www.leparisien.fr/psg-foot-paris-saint-germain.php PSG : Toute l'actualité du Paris Saint-Germain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110523035717/http://www.leparisien.fr/psg-foot-paris-saint-germain.php |date=23 maj 2011 }} at [[Le Parisien]] {{G14}} [[Kategoria:Paris Saint-Germain F.C.]] [[Kategoria:Klube futbolli]] [[Kategoria:Klube futbolli në Francë]] [[Kategoria:Klube të G-14]] gmwccgtnja7rbdma563q4vz5t4fq3ry 1 146732 2985673 2821076 2026-05-30T17:01:01Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985673 wikitext text/x-wiki Ashtu si edhe qyteti i Barit ne Itali, mund te jete edhe ngulim i tregtareve fenikas. == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tivari]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2231973 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150217203708/http://pakistanrugby.com/index.php/news/71 për lidhjen https://www.organic-seo-dubai.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 korrik 2021 22:04 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tivari]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2821075 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200122190048/https://www.mapquest.com/latlng/42.435166,18.691?zoom=8 për lidhjen http://www.mapquest.com/maps/map.adp?latlongtype=decimal&latitude=42.435166&longitude=18.691&zoom=8. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 gusht 2025 07:54 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tivari]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985672 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20251123190248/http://www.monstat.org/uploads/files/popis%202021/podaci/naselja%20popis%202023.xlsx për lidhjen https://www.monstat.org/uploads/files/popis%202021/podaci/naselja%20popis%202023.xlsx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 19:01 (CEST) emnkwl04xairov4kxkin5ah3qgt7v4r 0 147180 2985848 2390424 2026-05-31T03:07:01Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985848 wikitext text/x-wiki [[Skeda:MN, Ulcinj 003.jpg|parapamje|Xhamia e Namazgjahut, në prapavijë [[Sahat Kulla e Ulqinit]].|200x200px]] <div style="margin-left: 50px">''Ky artikull merret me Xhaminë e Namazgjahut në Ulqini; për Xhaminë e Namazgjasë në Tiranë shikoni artikullin [[Xhamia e Namazgjasë]].''</div> '''Xhamia e Namazgjahut''' (e njohur edhe si ''Xhamia e Mezgjahut'','' Xhamia e Pazarit ''ose ''Xhamia e Madhe'', [[Gjuha malazeze|malazezisht]]: ''Džamija Namazdjah'') është [[xhamia]] kryesore e [[Ulqini]]t, e cila gjendet në [[Çarshia e Ulqinit|Çarshinë e Ulqinit]], ndërsa pran saj gjendet [[Sahat Kulla e Ulqinit]]. Kjo faltore [[myslyman]]e është ngritur në vitin 1728 me meritën e Sulejman Mujalit nga Ulqini.<ref>[http://www.visit-ulcinj.com/sq/guida/historia-e-ulqinit/objektet-fetare-dhe-historike-islame-ne-ulqin-i/attachment/objektet-fetare-dhe-historike-islame-ne-ulqin-1/ Objektet fetare dhe historike Islame ne Ulqin.1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305034429/http://www.visit-ulcinj.com/sq/guida/historia-e-ulqinit/objektet-fetare-dhe-historike-islame-ne-ulqin-i/attachment/objektet-fetare-dhe-historike-islame-ne-ulqin-1/ |date=5 mars 2016 }} – ''visit-ulcinj.com''</ref> Xhamia e Namazgjahut ka një [[Minareja|minare]], ndërsa është e ndërtuar sipas [[Arkitektura osmane|arkitekturës osmane]] të shekullit të XVIII-të. Pranë xhamisë ka qëndruar dhe [[medreseja]].<ref>[http://ulcinjmontenegro.com/ulcinj_history.php The history of Ulcinj, Montenegro] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150223020135/http://ulcinjmontenegro.com/ulcinj_history.php |date=23 shkurt 2015 }} – ''UlcinjMontenegro.com''</ref> Emri i rrjedh nga fjala [[Gjuha turke|turke]] ''namazgâh'', që do të thotë "vendi i [[namazi]]t". Është klasifikuar si monument i mbrojtur kulturor i kategorisë III sipas Entit për mbrojtjen e monumenteve të Malit të Zi.<ref>[http://ul-info.com/monumentet-e-mbrojtura-kulturore-ne-ulqin/ MONUMENTET E MBROJTURA KULTURORE NË ULQIN] – ''ul-info.me'' </ref> [[Hytbe]]ja e [[Xhumaja|xhumasë]] mbahet në [[Gjuha arabe|gjuhën arabe]] dhe shqipe. Nga viti 2011 është duke u bërë restaurimi i fasadës së xhamisë.<ref>[http://www.visit-ulcinj.com/blog/2011/05/25/trashegimia-kulturore-fasadat-presin-restaurimin/ Trashëgimia kulturore – Fasadat presin restaurimin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123003327/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2011/05/25/trashegimia-kulturore-fasadat-presin-restaurimin/ |date=23 janar 2020 }} – ''visit-ulcinj.com''</ref> == Shiko dhe == * [[Lista e xhamive në Ulqin]] * [[Çarshia e Ulqinit]] * [[Sahat Kulla e Ulqinit]] == Lidhje të jashtme == * [https://web.archive.org/web/20150917153641/http://islam-ul.com/ Bashkësia Islame – Ulqin] == Referimet == {{Reflist}} {{Xhami në Ulqin}} [[Kategoria:Xhami në Ulqin]] q9au43aqtlfebqtpt63agz6z77t34q0 0 147182 2985842 2701177 2026-05-31T02:51:46Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985842 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Xhamija kryepazarit.jpg|thumb|Xhamia e Kryepazarit dhe [[Sahat Kulla e Ulqinit]] në prapavijë ]] '''Xhamia e Kryepazarit''' (e njohur edhe si '''Xhamia e Majapazarit''', [[Gjuha malazeze|malaz]]. ''Džamija Vrhpazara'') është një ndër gjashtë [[xhamia|xhamitë]] të cilat gjenden në qytetin e [[Ulqini|Ulqinit]], [[Mali i Zi]]. Kjo xhami gjendet në qendër të Ulqinit, gjegjësisht tek Sheshi i Ullirit. Është ndërtuar në vitin 1749 nga [[Nuradin Begu]]. Pas [[Tërmeti në Mal të Zi (1979)|termetit të vitit 1979]] xhamia pësoi dëmtime të mëdha, ndërsa në vitin 1995 përfundoi rikonstruktimi i saj.<ref>[http://www.visit-ulcinj.com/blog/2008/11/15/plackitje-ne-xhamine-e-kryepazaritulqin/xhamia-e-kryepazarit-ulqin/ Xhamia e Kryepazarit] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200123003111/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2008/11/15/plackitje-ne-xhamine-e-kryepazaritulqin/xhamia-e-kryepazarit-ulqin/ |date=23 janar 2020 }} – ''www.visit-ulcinj.com/blog''</ref> Pranë kësaj xhamie gjendet ndërtesa e Bashkësisë Islame në Ulqin. == Shiko dhe == * [[Lista e xhamive në Ulqin]] == Referimet == {{Reflist}} <br/> {{Xhami në Ulqin}} [[Kategoria:Xhami në Ulqin]] [[Kategoria:Ndërtesa të përfunduara në shekullin XVII]] [[Kategoria:Islami në Mal të Zi]] sj1hgu9spaw2vx6s55fciobg0v0idt3 0 149877 2985784 2474239 2026-05-30T23:32:59Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985784 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Ura e Klleznes.jpg|250px|parapamje|djathtas|Ura e Klleznës]] [[Skeda:Ura e Klleznës.jpg|parapamje|250x250px|Ura e Klleznës (2022)]] '''Ura e Vjetër në [[Këllezna e Sipërme|Kllezën]]''' është një [[ura|urë]] prej guri e ndërtuar në vitin 1696 mbi përroin e Megjureçit në [[Këllezna e Sipërme|Këlleznën e Sipërme]] të [[Komuna e Ulqinit|Komunës së Ulqinit]]. Ajo ka këto dimensione: gjatësia 12 m, gjerësia 3,60 m, lartësia nga fundi i përroit 9.26 m dhe trashësia e gurëve te çelësi 80 cm.<ref>{{Cite web |url=http://www.visit-ulcinj.com/blog/2008/01/26/ura-e-klleznes-monument-i-kultures/ |title=Ura e Klleznës – monument i kulturës |access-date=29 nëntor 2014 |archive-date=19 gusht 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190819040425/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2008/01/26/ura-e-klleznes-monument-i-kultures/ |url-status=dead }}</ref> Për ndërtimin e kësaj urë është një rrëfim interesant që u përcoll brez mbas brezi deri në ditët tona. Thuhet se mjeshtri i cili e ka ndërtuar këtë urë ka qenë nga [[Dibra]]. Atij kjo punë i është ofruar nga klleznorët; ai ka thënë se gëlqerja e cila do të përdoret për ndërtim duhet të qëndrojë në gropë 15 vjet. Mbas kësaj periudhe, mjeshtri dibran dhe një punëtor tjetër e kanë ndërtuar këtë urë. Pas kryerjes së punës, mjeshtri është vrarë dhe është varrosur në afërsi të xhamisë së Klleznës, ku edhe sot ekziston varri. Thuhet se atë e ka vrarë, për motive te ulëta, ish punëtori i tij. Nëpër këtë urë kanë qarkulluar banorët e Klleznës, por edhe të tjerët të cilët kanë udhëtuar nga kjo anë për në [[Ulqin]] e gjetiu. Ndërsa, me rastin e ndërtimit të rrugës ''[[Ulqin]]-[[Krytha|Krythë]]'' në vitin 1954, pranë kësaj urë është ndërtuar ura e re për qarkullimin e mjeteve të komunikacionit, dhe nga ajo kohë ura e vjetër humbi vlerat e mëparshme duke u bërë dytësore. Që nga ndërtimi i saj nuk është bërë ndonjë intervenim apo restaurim i saj, ndërsa në vitin 1982 ajo pësoi goditje, sepse mbi urë, pasi u hoqën gurët, u vendosën gypat e ujësjellësit të [[Milla|Millës]], duke krijuar kanalin përkatës. Por për fat të mirë ura nuk pësoi dëme të mëdha, edhe pse një gjë e tillë ka mundur të ndodhë. Ndërkaq sikur të kishte pasur trajtimin e monumentit të kulturës në [[Mal të Zi]], një gjë e tillë nuk do të kishte ndodhur. ==Shiko dhe== * [[Kllezna]] == Referimet == {{Reflist}}[[Kategoria:Objekte në Ulqin]] r66x0wn89msatpqog7ln8rwswhgynna 1 150339 2985627 2700961 2026-05-30T15:07:56Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985627 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Teknologjia/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Teknologjia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985626 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120404192421/http://www.greatachievements.org/?id=2988 për lidhjen http://www.greatachievements.org/?id=2988. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 17:07 (CEST) g6wjhk3o9l25kahe11nsa3d6yon5m2q 1 151248 2985851 2849268 2026-05-31T03:15:09Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985851 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Xhamitë e Ulqinit/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamitë e Ulqinit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985850 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120620230433/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2012/06/01/ne-rane-te-ulqinit-u-perurua-objekti-i-xhamise-se-detarve/ për lidhjen http://www.visit-ulcinj.com/blog/2012/06/01/ne-rane-te-ulqinit-u-perurua-objekti-i-xhamise-se-detarve/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305034429/http://www.visit-ulcinj.com/sq/guida/historia-e-ulqinit/objektet-fetare-dhe-historike-islame-ne-ulqin-i/attachment/objektet-fetare-dhe-historike-islame-ne-ulqin-1/ për lidhjen http://www.visit-ulcinj.com/sq/guida/historia-e-ulqinit/objektet-fetare-dhe-historike-islame-ne-ulqin-i/attachment/objektet-fetare-dhe-historike-islame-ne-ulqin-1/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200123003729/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2013/03/15/shenime-per-xhamine-e-kalase-xhamin-e-haxhi-halil-skures/ për lidhjen http://www.visit-ulcinj.com/blog/2013/03/15/shenime-per-xhamine-e-kalase-xhamin-e-haxhi-halil-skures/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120518103449/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2012/03/30/xhamia-e-merase-ne-ulqin-nga-i-karamanaga/ për lidhjen http://www.visit-ulcinj.com/blog/2012/03/30/xhamia-e-merase-ne-ulqin-nga-i-karamanaga/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 05:15 (CEST) iop46cfu5frw26huv8k4b6daza704cs 0 155716 2985846 2040161 2026-05-31T03:00:53Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985846 wikitext text/x-wiki [[File:Ulqin, tri tyrbet.jpg|thumb|220x220px|Gjendja e hapësirë së xhamisë pas ndërtimit të kishës ortodokse, në prapavijë shihen tre tyrbetë.]] '''Xhamia e Meterizit '''ishte një [[Xhamia|xhami]] në [[Ulqin]], një ndër më të vjetra të kësaj treve, e ndërtuar diku rreth vitit 1670,<ref>[http://www.ulcinj.travel/me/crkva-sv-nikole Crkva Sv. Nikole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130517170740/http://www.ulcinj.travel/me/crkva-sv-nikole |date=17 maj 2013 }} – ''ulcinj.travel''</ref> gjindej në mëhallën e Meterzit nga ku e ka marrë edhe emrin. Në afërsi të saj kanë ekzistuar tri [[Tyrbja|tyrbe]] dhe mezarja. == Historia == Në vitin 1880, kur Ulqini u bë pjesë e Malit të Zi, xhamia ishte në gjendje të shkatërruar. ''[[Nikolla I i Malit të Zi|Knjazi]]''[[Nikolla I i Malit të Zi| Nikola]] më 19 shtator 1890 ka njoftuar ulqinakët për dhënien e lejës për rindërtimin e xhamisë me këto fjalë: "''Miqve të mij besnik muhamedanë (mysliman) të mëhallës së Meterizit. Miratoj dhe caktoj vendin që ju e keni zgjedhur për xhaminë e re në mëhallën e Meterizit në vendin e xhamisë së vjetër. Në shenjë të dashurisë së gjatë ndaj jush, miqve të mij besnik dhe dëshirës së vazhdueshme që ju të jeni të lirë dhe përparimtarë në fenë tuaj, kam urdhëruar të merrni tre mijë groshë si ndihmë për ndërtimin e xhamisë së lartëpërmendur. Nikola.''" Përse nuk ka ardhur deri tek ndërtimi i xhamisë nuk dihet.<ref name=":0">[http://www.visit-ulcinj.com/blog/2008/04/24/tragom-nekadasnjih-starih-ulcinjskih-dzamija/ Tragom nekadašnjih starih Ulcinjskih džamija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305034425/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2008/04/24/tragom-nekadasnjih-starih-ulcinjskih-dzamija/ |date=5 mars 2016 }} – ''visit-ulcinj.com''</ref> Në vend të xhamisë në atë vend u ndërtua Kisha e Shën Nikollës, me gurë të marrë nga bedeni i [[Kalaja e Ulqinit|Kalasë së Ulqinit]],<ref>[http://ul-info.com/dr-gani-karamanaga-xhamia-e-meterizit/ Dr Gani Karamanaga: XHAMIA E METERIZIT] – ''ul-info.com'' </ref> ndërtimi i së cilës ka zgjatur nga viti 1890 deri më 1895. Në një pllakë përkujtimore të kishës shkruan: "''Në lavdi të Zotit për shpirtin e heronjve të rënë gjatë çlirimit të Ulqinit më 1878.''"<ref name=":0" /> Sot tyrbetë nuk gjenden dhe në vend të tyre janë ndërtuar shtëpi me gurët e këtyre objekteve, ndërsa mezarja është kthyer në ullishtë. == Referimet == {{Reflist}} == Shiko dhe == * [[Lista e xhamive në Ulqin]] * [[Xhamia e Detarëve]] * [[Xhamia e Merasë]] [[Kategoria:Xhami në Ulqin]] nm7j5bgm2tz8c8lwxghif4r6so2ngfp 0 165414 2985844 2036000 2026-05-31T03:00:52Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985844 wikitext text/x-wiki '''Xhamia e Merasë '''ishte një [[Xhamia|xhami]] në [[Ulqini|Ulqin]]. Gjindej pak më lart se tregu i gjelbërt ekzistues i qytetit.<ref>[http://www.visit-ulcinj.com/blog/2012/03/30/xhamia-e-merase-ne-ulqin-nga-i-karamanaga/ Xhamia e “Merasë” në Ulqin nga I.Karamanaga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120518103449/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2012/03/30/xhamia-e-merase-ne-ulqin-nga-i-karamanaga/ |date=18 maj 2012 }} – ''visit-ulcinj.com''</ref> Është ndërtuar me meritën e kapitenit dhe kusarit ulqinak Lika Cenit në vitin 1779. Në vitin 1968 është shtetëzuar dhe rrënuar së bashku me varrezat e afërta nga organet komunale, atëherë të udhëhequra nga [[Komunizmi|komunistët]] [[RSFJ|jugosllavë]]. Në vend të saj është ngritur së pari stacioni i autobusëve, i cili do të rrënohet më vonë. Në afërsi të ish-xhamisë kanë mbetur dy tyrbe të familjes Pulti, ndërsa hapësira e sotme e saj shëben si vend-parkim.<ref name=":0">[http://www.visit-ulcinj.com/blog/2008/04/24/tragom-nekadasnjih-starih-ulcinjskih-dzamija/ Tragom nekadašnjih starih Ulcinjskih džamija] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305034425/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2008/04/24/tragom-nekadasnjih-starih-ulcinjskih-dzamija/ |date=5 mars 2016 }} – ''visit-ulcinj.com''</ref> Pronë e vakëfit të Xhamisë së Merasë ishin ullishta prej 90 ar, një dyqan, toka prej 144 ar, kullota prej 90 ar, livadhi prej 54 ar dhe para.<ref name=":0" /> == Referimet == {{Reflist}} == Shiko dhe == * [[Lista e xhamive në Ulqin]] * [[Xhamia e Detarëve]] * [[Xhamia e Meterizit]] [[Kategoria:Xhami në Ulqin]] cl1ewii6xr41bb29mbu250mqm0buh0r 0 172299 2985611 2948356 2026-05-30T13:45:36Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985611 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |Emri = Sund | native_name = {{lang|sv|Sunds kommun}} | settlement_type = Komunë | image_skyline = KastelholmSlott2004.jpg | image_caption = Kështjella Kastelholm në vitin 2004 | image_seal = Sund.vaakuna.svg | seal_link = <!-- Stema e EMRI I QYTETIT --> | seal_size = <!--Administrimi territorial--> |Shteti = Finlanda |Rajoni = [[Ishujt Oland]] |Provinca = [[Ishujt Oland]] <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 184.12<ref name="total_area">{{Cite web|url=http://www.maanmittauslaitos.fi/sites/default/files/pinta-alat_2011_kunnannimenmukaan.xls|title=Sipërfaqja sipas komunave nga 1 janar 2011|accessdate=9 mars 2011|publisher=Land Survey of Finland|format=PDF|language=fi, se}}</ref> | population_total = 1,032<ref name="population_count">{{Cite web|url=http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0|title=VÄESTÖTIETOJÄRJESTELMÄ REKISTERITILANNE 30.06.2015|publisher=Population Register Center of Finland|language=fi, se|url-status=dead|access-date=25 dhjetor 2015|archive-date=11 korrik 2015|archive-url=https://archive.today/20150711162840/http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0}}</ref> |Dendësia = 9.55 |Lartësia = | established_date = |Zona Kohore = [[UTC+2]] |Ora Verore = [[UTC+3]] | postal_code = |Prefiksi = | registration_plate = |Kryetari i Komunës = Christina Nukala-Pengel <!--Harta--> | map_caption = Vendndodhja e Sund në [[Finlanda|Finlandë]] | map_size = 240 | image_map = <!--Koordinatat Mënyra #1--> | gjer_g=60 | gjer_m=15 | gjer_s= | gjer_dr =N | gjat_g=20 | gjat_m=7 | gjat_s= | gjat_dr =E | website = [http://www.sund.ax/ www.sund.ax] }} '''Sund''' ({{lang-sv|Sunds kommun}}), është një [[Komunat e Finlandës|komunë]] në [[Finlanda|Finlandë]]. Është e vendosur në provincën [[Ishujt Oland]], dhe është pjesë e rajonit [[Ishujt Oland]]. == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == {{commonscat|Sund, Åland}} *[http://www.sund.ax/ www.sund.ax] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225024217/http://www.sund.ax/ |date=25 shkurt 2021 }} - Webfaqja zyrtare {{Komunat e Oland}} {{Finlanda-cung}} [[Kategoria:Qytete në Finlandë|Sund]] [[Kategoria:Komunat e Oland]] e2ox38pycai51u3bskwhwbb9udp25ue 1 172322 2985612 2259787 2026-05-30T13:45:37Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985612 wikitext text/x-wiki {{WPFinlanda}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Sund]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1996495 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20160303190330/http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0 te http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0 Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 09:42 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sund]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2259786 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20150711162840/http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0 për lidhjen http://vrk.fi/default.aspx?docid=8843&site=3&id=0. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 04:39 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sund]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985611 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210225024217/http://www.sund.ax/ për lidhjen http://www.sund.ax/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 15:45 (CEST) bfebtiumkbax5c9ttljo0r6m2l8i4st 0 180327 2985760 2852328 2026-05-30T22:05:40Z Edukatori 112234 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:en:Special:Redirect/revision/1354011951|Philip Melanchthon]]" 2985760 wikitext text/x-wiki   '''Philip Melanchthon''' {{Efn|{{IPAc-en|m|ə|ˈ|l|æ|ŋ|k|θ|ən}} {{respell|mə|LANK|thən}}; {{IPA|de|ˈfɪlɪp meˈlançtɔn|o|De-melanchton-p.ogg}}; {{langx|la|Philippus Melanchthon}}.}} (i lindur '''Philipp Schwartzerdt''' ; {{Efn|{{IPA|de|ˈʃvaʁtsʔeːɐ̯t|o|De-schwartzerdt-p.ogg}}.}} 16 shkurt 1497 - 19 prill 1560) ishte një reformator gjerman [[Luteranizmi|luteran]], bashkëpunëtor me [[Martin Luther|Martin Luterin]], [[Teologjia|teologun]] e parë sistematik të [[Reformimi protestant|Reformimit Protestant]], një udhëheqës intelektual i [[Reformimi protestant|Reformimit Luteran]] dhe projektues me ndikim i [[Sistemi arsimor|sistemeve arsimore]] . Së bashku me Luterin dhe [[Gjon Kalvini|Gjon Kalvinin]], ai luajti një rol të madh në formësimin [[Protestantizmi|e Protestantizmit]] . {{Sfn|Richard|1898|p=379}} == Jeta e hershme dhe edukimi == Ai lindi Philipp Schwartzerdt më 16 shkurt 1497 në Bretten, ku babai i tij Georg Schwarzerdt (1459–1508) ishte armaturë e Philippit, Kontit Palatinat të Rinit . {{Sfn|Richard|1898|p=3}} Nëna e tij ishte Barbara Reuter (1476/77-1529). Bretten u dogj në vitin 1689 nga trupat franceze gjatë Luftës së Trashëgimisë së Palatinatit . Melanchthonhaus i qytetit u ndërtua në vendin e lindjes së tij në vitin 1897. Në vitin 1507 ai u dërgua në shkollën latine në Pforzheim, ku rektori, Georg Simler i Wimpfenit, e prezantoi atë me poetët latinë dhe grekë, si dhe me [[Aristoteli|Aristotelin]] . Ai u ndikua nga xhaxhai i tij i madh Johann Reuchlin, një [[Humanizmi i Rilindjes|humanist i Rilindjes]], <ref>{{Cite book |last=Peacham |first=Henry |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |location=Ithaca, NY |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> i cili i sugjeroi Filipit të ndiqte një zakon të zakonshëm midis humanistëve të kohës dhe të ndryshonte mbiemrin e tij nga "Schwartzerdt" (fjalë për fjalë 'tokë e zezë'), në ekuivalentin grek "Melanchthon" ( {{Lang|grc|Μελάγχθων}} ) ). {{Sfn|Richard|1898|p=11}} Filipi ishte 11 vjeç në vitin 1508 kur gjyshi i tij (vdiq më 17 tetor) dhe babai i tij (vdiq më 27 tetor) vdiqën brenda njëmbëdhjetë ditësh nga njëri-tjetri. {{Sfn|Manschreck|2011}} Ai dhe një vëlla u sollën në Pforzheim për të jetuar me gjyshen e tij nga nëna, Elizabeth Reuter, motrën e Reuchlin. [ 6 ] Vitin tjetër ai hyri në [[Universiteti i Hajdelbergut|Universitetin e Heidelbergut]], ku studioi [[Filozofia|filozofi]], [[Retorika|retorikë]], [[Astronomia|astronomi]] dhe [[Astrologjia|astrologji]], dhe u bë i njohur si një studiues i mendimit grek. <ref>{{Cite journal |last=Wyk |first=Van |last2=(Natie) |first2=Ignatius W. C. |year=2017 |title=Philipp Melanchthon: A short introduction |journal=HTS Theological Studies |volume=73 |issue=1 |pages=1–8 |doi=10.4102/hts.v73i1.4672 |issn=0259-9422 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> Në vitin 1509, Melanktoni mori diplomën BA në Universitetin e Heidelbergut dhe në vitin 1512, diplomën MA në Tübingen, ku do të jepte mësim pasi të merrte diplomat e tij. Në vitin 1518, ai u thirr në Wittenberg me kërkesë të xhaxhait të tij për të dhënë mësim greqisht. <ref>{{Cite book |last=Rebhorn |first=Wayne A. |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> Ndërsa ishte atje, ai mësoi gjithashtu aspektet teknike të astrologjisë nga Johannes Stöffler . {{Sfn|Brosseder|2005}} Pasi mori një diplomë masteri në vitin 1512, ai filloi të studionte teologji në Tübingen. <ref>{{Cite journal |last=Wagener |first=A. Pelzer |date=1929 |title=Melanchthon: A German Humanist |url=https://www.jstor.org/stable/4389299 |journal=The Classical Weekly |language=en |volume=22 |issue=20 |pages=155–160 |doi=10.2307/4389299 |jstor=4389299 |url-access=subscription}}</ref> Nën ndikimin e Reuchlin, [[Erazmo Roterdami|Erasmus]] dhe të tjerëve, ai u bind se Krishterimi i vërtetë ishte diçka e ndryshme nga [[Skolastika|teologjia skolastike]] që mësohej në universitet. Në vitin 1519, ai mori një diplomë BD dhe shpejt filloi të bashkëpunonte me Martin Lutherin në një përkthim të Biblës. <ref>{{Cite book |last=Rebhorn |first=Wayne A. |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> == Profesor në Wittenberg == dBotimet e tij të para përfshinin një numër poezish në një përmbledhje të redaktuar nga Jakob Wimpfeling ( {{Rreth|1511}} ), {{Sfn|Rupp|1996}} parathënia ''{{Lang|la|Epistolae clarorum virorum}}'' të Reuchlin (1514), një botim i Terences (1516) dhe një libër i gramatikës greke (1518). I njohur tashmë si reformator, ai u kundërshtua në Tübingen. Ai pranoi një thirrje për në Universitetin e Vitenbergut nga Martin Lutheri me rekomandimin e xhaxhait të tij të madh dhe u bë profesor i greqishtes atje në vitin 1518 në moshën 21 vjeç <ref>{{Cite book |url=http://www.jstor.org/stable/j.ctvzcz4b8 |title=Most Certainly True: Lutheran History at a Glance - 75 Stories About Lutherans Since 1517 |date=2020-03-01 |publisher=1517 Media |isbn=978-1-942304-69-2 |editor-last=Granquist |editor-first=Mark |doi=10.2307/j.ctvzcz4b8.7 |jstor=j.ctvzcz4b8}}</ref> {{Sfn|Chisholm|1911}} Ai studioi [[Bibla|Shkrimet e Shenjta]], veçanërisht atë të [[Pali i Tarsusit|Palit]], dhe doktrinën [[Reformimi protestant|ungjillore]] . Ai mori pjesë në debatin e Leipzigut (1519) si spektator, por mori pjesë me komentet e tij. Pasi pikëpamjet e tij u sulmuan nga Johann Eck, ai u përgjigj bazuar në autoritetin e Shkrimit të Shenjtë në veprën e tij ''Defensio contra Johannem Eckium'' (Vitenberg, 1519). Pas leksioneve mbi [[Ungjilli i Mateut|Ungjillin e Mateut]] dhe Letrën drejtuar Romakëve, së bashku me hetimet e tij mbi doktrinën e Palit, atij iu dha diploma e bachelorit në teologji dhe u transferua në fakultetin teologjik. {{Sfn|Richard|1898|pp=57–58}} Ai u martua me Katharina Krapp (Katharina Melanchthon), (1497–1557), vajzën e [[Kryetari i Bashkisë|kryetarit]] të bashkisë së Vitenbergut, më 25 nëntor 1520. [ 16 ] Ata patën katër fëmijë: [[:de:Anna Melanchthon|Anna]], Philipp, Georg dhe Magdalenë. {{Sfn|Manschreck|2011}} Në fillim të vitit 1521, Melanktoni e mbrojti Luterin në veprën e tij ''Didymi Faventini kundër Thoma Placentinum pro M. Luthero oratio'' (Wittenberg, nd). Ai argumentoi se Luteri hodhi poshtë vetëm praktikat [[Papa|papnore]] dhe kishtare që ishin në kundërshtim me Shkrimin e Shenjtë. {{Sfn|Richard|1898|p=71}} Por, ndërsa Luteri mungonte në Kështjellën e Wartburgut, gjatë trazirave të shkaktuara nga profetët e Zwickau-t, Melanktoni u lëkund. <ref>{{Cite book |last=Lindberg |first=Carter |title=The European reformations |date=2021 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-64081-3 |edition=3rd |location=Chichester, United Kingdom Hoboken, New Jersey |pages=86–87}}</ref> Shfaqja e veprës së Melanktonit ''"Loci communes rerum theologicarum seu hypotyposes theologicae"'' (Wittenberg dhe [[Bazeli|Basel]], 1521) pati një rëndësi të mëvonshme për Reformimin. Melanktoni diskutoi "mendimet kryesore" të Letrës së Palit drejtuar Romakëve dhe e përdori këtë platformë për të paraqitur një doktrinë të re të Krishterimit; një doktrinë ku besimi në Zot ishte më i rëndësishëm sesa veprat e mira. ''Loci communes'' kontribuan në ngritjen graduale të traditës skolastike luterane, dhe teologët e mëvonshëm Martin Chemnitz, {{Efn|For an example of this from Chemnitz, see {{harvnb|Chemnitz|2004}}, which is excerpted from his ''Loci Theologici''.}} Mathias Haffenreffer dhe Leonhard Hutter e zgjeruan atë. {{Sfn|Jacobs|1899}} Melanktoni vazhdoi të jepte leksione mbi klasikët. Gjatë një udhëtimi në vitin 1524 për në qytetin e tij të lindjes, ai takoi legatin papnor, [[Kardinali|Kardinalin]] Lorenzo Campeggio, i cili u përpoq ta largonte nga kauza e Luterit. <ref>{{Cite book |last=Wengert |first=Timothy J. |url=https://www.vr-elibrary.de/doi/10.13109/9783666550478.79 |title=Philip Melanchthon's Last Word to Cardinal Lorenzo Campeggio, Papal Legate at the 1530 Diet of Augsburg |date=24 October 2012 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |isbn=978-3-525-55047-2 |pages=79–103 |doi=10.13109/9783666550478.79 |via=CrossRef}}</ref> Në veprën e tij ''"Unterricht der Visitatorn an die Pfarherrn im Kurfürstentum zu Sachssen'' " (1528), Melanchthon paraqiti doktrinën ungjillore të shpëtimit, si dhe rregulloret për kishat dhe shkollat. Në vitin 1529, Melanktoni shoqëroi zgjedhësin në Dietën e Speyerit . Shpresat e tij për të bindur [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorinë e Shenjtë Romake]] që të njihte Reformimin nuk u realizuan. Një qëndrim miqësor ndaj [[Zvicra|zviceranëve]] në Diet ishte diçka që ai e ndryshoi më vonë, duke e quajtur doktrinën e [[Huldrych Zwingli]] -t për [[Eukaristia|Darkën e Zotit]] "një [[Dogma|dogmë]] të pafe". Përbërja, e njohur tani si ''Rrëfimi i Augsburgut'', u paraqit në Dietën e Augsburgut në vitin 1530 dhe do të konsiderohet ndoshta dokumenti më i rëndësishëm i [[Reformimi protestant|Reformimit Protestant]] <ref name="Kolb & Wengert 2024">{{Cite book |last=Kolb |first=Robert |title=The Augsburg Confession |last2=Wengert |first2=Timothy J. |date=2024 |publisher=Augsburg Fortress Publishers |isbn=978-1-5064-9411-1 |publication-place=Bloomfield |page=5 |translator-last=Gritsch |translator-first=Eric W. |oclc=1433093838}}</ref> Melanktoni përfaqësoi Luterin në konferencë, pasi Luterit iu ndalua pjesëmarrja. [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karli V]] kishte thirrur Dietën e Augsburgut me qëllim bashkimin e grupeve fetare përballë një lufte të mundshme me Perandorinë Osmane. Megjithatë, pavarësisht të gjitha përpjekjeve dhe përpjekjeve për kompromis, nuk pati pajtim midis katolikëve dhe luteranëve. Pasi u diskutua rrëfimi dhe u dha përgjigja zyrtare, u hartua Konfuzioni Papnor i Rrëfimit të Augsburgut . Melanktoni shkroi një përgjigje për këtë, e cila u bë e njohur si Apologjia e Rrëfimit të Augsburgut . Në vitin 1540, ai nxori një botim të rishikuar, Variata, i cili u nënshkrua nga [[Gjon Kalvini]] . Dallimi kryesor është në trajtimin e pranisë reale në Darkën e Zotit. Shumë kisha luterane specifikojnë se i përmbahen "Rrëfimit të Pandryshuar të Augsburgut", në krahasim me Variatën. Melanktoni luajti një rol të rëndësishëm në diskutimet në lidhje me Darkën e Zotit, të cilat filluan në vitin 1531. <ref>{{Cite book |last=Lindberg |first=Carter |title=The European reformations |date=2021 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-64074-5 |edition=3rd |location=Chichester, United Kingdom ; Hoboken, NJ |pages=115–116}}</ref> Ai miratoi Marrëveshjen e Vitenbergut të [[Martin Bucer|Bucerit]] dhe e diskutoi çështjen me Bucerin në [[Kaseli|Kassel]] në vitin 1534. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;</sup>Ai punoi për një marrëveshje mbi këtë çështje, pasi studimet e tij patristike dhe ''Dialogu'' (1530) i Johannes Oecolampadius e kishin bërë të dyshonte në saktësinë e doktrinës së Luterit. == Kontradiktat në vitet 1540 == vGjatë kohës së tij në Tübingen në vitin 1536, Melanchthon u kritikua ashpër nga Cordatus, [[Predikuesi|predikues]] në Niemeck, pasi ai kishte mësuar se veprat janë të nevojshme për shpëtim. Në botimin e dytë të ''Loci'' (1535) të tij, ai braktisi doktrinën e tij të mëparshme të rreptë të determinizmit dhe në vend të kësaj mësoi atë që e quajti Sinergji . Ai hodhi poshtë kritikat e Cordatus në një letër drejtuar Lutherit dhe kolegëve të tij të tjerë, duke deklaruar se ai kurrë nuk ishte larguar nga mësimet e tyre të përbashkëta mbi këtë temë dhe në Polemikën Antinomiane të vitit 1537, Melanchthon ishte në harmoni me Lutherin. {{Sfn|Kirn|1910|p=280}} Pas vdekjes së Luterit, ai u pa nga shumë njerëz si "udhëheqësi teologjik i Reformimit Gjerman" <ref>{{Cite book |last=Tondo |first=Douglas J. Del |url=https://books.google.com/books?id=4V8tMJ75bnwC&q=After+Luther's+death+he+became+seen+by+many+as+the+%22theological+leader+of+the+German+Reformation%22&pg=PR28 |title=Jesus' Words on Salvation |date=February 2008 |publisher=Infinity |isbn=978-0-7414-4357-1 |language=en}}</ref> megjithëse Gnesio-Luteranët e udhëhequr nga [[Matthias Flacius]] e akuzuan atë dhe pasuesit e tij për [[Herezia|herezi]] dhe [[Apostazia|apostazi]] . Melanktoni i duroi akuzat me durim, dinjitet dhe vetëkontroll. {{Sfn|Kirn|1910|p=281}} == Shih edhe == * [[Protestantizmi]] [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Haidelbergut]] [[Kategoria:Astrologë gjermanë]] [[Kategoria:Vdekje 1560]] [[Kategoria:Lindje 1497]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në italisht (it)]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Artikuj me hKarta]] [[Kategoria:Biografi me nënshkrim]] [[Kategoria:Reformatorë protestantë gjermanë]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] eb85mmcji1yzfn5j7zueydoszh9woux 2985761 2985760 2026-05-30T22:07:15Z Edukatori 112234 2985761 wikitext text/x-wiki   '''Philip Melanchthon''' {{Efn|{{IPAc-en|m|ə|ˈ|l|æ|ŋ|k|θ|ən}} {{respell|mə|LANK|thən}}; {{IPA|de|ˈfɪlɪp meˈlançtɔn|o|De-melanchton-p.ogg}}; {{langx|la|Philippus Melanchthon}}.}} (i lindur '''Philipp Schwartzerdt''' ; {{Efn|{{IPA|de|ˈʃvaʁtsʔeːɐ̯t|o|De-schwartzerdt-p.ogg}}.}} 16 shkurt 1497 - 19 prill 1560) ishte një reformator gjerman [[Luteranizmi|luteran]], bashkëpunëtor me [[Martin Luther|Martin Luterin]], [[Teologjia|teologun]] e parë sistematik të [[Reformimi protestant|Reformimit Protestant]], një udhëheqës intelektual i [[Reformimi protestant|Reformimit Luteran]] dhe projektues me ndikim i [[Sistemi arsimor|sistemeve arsimore]] . Së bashku me Luterin dhe [[Gjon Kalvini|Gjon Kalvinin]], ai luajti një rol të madh në formësimin [[Protestantizmi|e Protestantizmit]] . {{Sfn|Richard|1898|p=379}} == Biografia == Ai lindi Philipp Schwartzerdt më 16 shkurt 1497 në Bretten, ku babai i tij Georg Schwarzerdt (1459–1508) ishte armaturë e Philippit, Kontit Palatinat të Rinit . {{Sfn|Richard|1898|p=3}} Nëna e tij ishte Barbara Reuter (1476/77-1529). Bretten u dogj në vitin 1689 nga trupat franceze gjatë Luftës së Trashëgimisë së Palatinatit . Melanchthonhaus i qytetit u ndërtua në vendin e lindjes së tij në vitin 1897. Në vitin 1507 ai u dërgua në shkollën latine në Pforzheim, ku rektori, Georg Simler i Wimpfenit, e prezantoi atë me poetët latinë dhe grekë, si dhe me [[Aristoteli|Aristotelin]] . Ai u ndikua nga xhaxhai i tij i madh Johann Reuchlin, një [[Humanizmi i Rilindjes|humanist i Rilindjes]], <ref>{{Cite book |last=Peacham |first=Henry |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |location=Ithaca, NY |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> i cili i sugjeroi Filipit të ndiqte një zakon të zakonshëm midis humanistëve të kohës dhe të ndryshonte mbiemrin e tij nga "Schwartzerdt" (fjalë për fjalë 'tokë e zezë'), në ekuivalentin grek "Melanchthon" ( {{Lang|grc|Μελάγχθων}} ) ). {{Sfn|Richard|1898|p=11}} Filipi ishte 11 vjeç në vitin 1508 kur gjyshi i tij (vdiq më 17 tetor) dhe babai i tij (vdiq më 27 tetor) vdiqën brenda njëmbëdhjetë ditësh nga njëri-tjetri. {{Sfn|Manschreck|2011}} Ai dhe një vëlla u sollën në Pforzheim për të jetuar me gjyshen e tij nga nëna, Elizabeth Reuter, motrën e Reuchlin. [ 6 ] Vitin tjetër ai hyri në [[Universiteti i Hajdelbergut|Universitetin e Heidelbergut]], ku studioi [[Filozofia|filozofi]], [[Retorika|retorikë]], [[Astronomia|astronomi]] dhe [[Astrologjia|astrologji]], dhe u bë i njohur si një studiues i mendimit grek. <ref>{{Cite journal |last=Wyk |first=Van |last2=(Natie) |first2=Ignatius W. C. |year=2017 |title=Philipp Melanchthon: A short introduction |journal=HTS Theological Studies |volume=73 |issue=1 |pages=1–8 |doi=10.4102/hts.v73i1.4672 |issn=0259-9422 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> Në vitin 1509, Melanktoni mori diplomën BA në Universitetin e Heidelbergut dhe në vitin 1512, diplomën MA në Tübingen, ku do të jepte mësim pasi të merrte diplomat e tij. Në vitin 1518, ai u thirr në Wittenberg me kërkesë të xhaxhait të tij për të dhënë mësim greqisht. <ref>{{Cite book |last=Rebhorn |first=Wayne A. |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> Ndërsa ishte atje, ai mësoi gjithashtu aspektet teknike të astrologjisë nga Johannes Stöffler . {{Sfn|Brosseder|2005}} Pasi mori një diplomë masteri në vitin 1512, ai filloi të studionte teologji në Tübingen. <ref>{{Cite journal |last=Wagener |first=A. Pelzer |date=1929 |title=Melanchthon: A German Humanist |url=https://www.jstor.org/stable/4389299 |journal=The Classical Weekly |language=en |volume=22 |issue=20 |pages=155–160 |doi=10.2307/4389299 |jstor=4389299 |url-access=subscription}}</ref> Nën ndikimin e Reuchlin, [[Erazmo Roterdami|Erasmus]] dhe të tjerëve, ai u bind se Krishterimi i vërtetë ishte diçka e ndryshme nga [[Skolastika|teologjia skolastike]] që mësohej në universitet. Në vitin 1519, ai mori një diplomë BD dhe shpejt filloi të bashkëpunonte me Martin Lutherin në një përkthim të Biblës. <ref>{{Cite book |last=Rebhorn |first=Wayne A. |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> Botimet e tij të para përfshinin një numër poezish në një përmbledhje të redaktuar nga Jakob Wimpfeling ( {{Rreth|1511}} ), {{Sfn|Rupp|1996}} parathënia ''{{Lang|la|Epistolae clarorum virorum}}'' të Reuchlin (1514), një botim i Terences (1516) dhe një libër i gramatikës greke (1518). I njohur tashmë si reformator, ai u kundërshtua në Tübingen. Ai pranoi një thirrje për në Universitetin e Vitenbergut nga Martin Lutheri me rekomandimin e xhaxhait të tij të madh dhe u bë profesor i greqishtes atje në vitin 1518 në moshën 21 vjeç <ref>{{Cite book |url=http://www.jstor.org/stable/j.ctvzcz4b8 |title=Most Certainly True: Lutheran History at a Glance - 75 Stories About Lutherans Since 1517 |date=2020-03-01 |publisher=1517 Media |isbn=978-1-942304-69-2 |editor-last=Granquist |editor-first=Mark |doi=10.2307/j.ctvzcz4b8.7 |jstor=j.ctvzcz4b8}}</ref> {{Sfn|Chisholm|1911}} Ai studioi [[Bibla|Shkrimet e Shenjta]], veçanërisht atë të [[Pali i Tarsusit|Palit]], dhe doktrinën [[Reformimi protestant|ungjillore]] . Ai mori pjesë në debatin e Leipzigut (1519) si spektator, por mori pjesë me komentet e tij. Pasi pikëpamjet e tij u sulmuan nga Johann Eck, ai u përgjigj bazuar në autoritetin e Shkrimit të Shenjtë në veprën e tij ''Defensio contra Johannem Eckium'' (Vitenberg, 1519). Pas leksioneve mbi [[Ungjilli i Mateut|Ungjillin e Mateut]] dhe Letrën drejtuar Romakëve, së bashku me hetimet e tij mbi doktrinën e Palit, atij iu dha diploma e bachelorit në teologji dhe u transferua në fakultetin teologjik. {{Sfn|Richard|1898|pp=57–58}} Ai u martua me Katharina Krapp (Katharina Melanchthon), (1497–1557), vajzën e [[Kryetari i Bashkisë|kryetarit]] të bashkisë së Vitenbergut, më 25 nëntor 1520. [ 16 ] Ata patën katër fëmijë: [[:de:Anna Melanchthon|Anna]], Philipp, Georg dhe Magdalenë. {{Sfn|Manschreck|2011}} Në fillim të vitit 1521, Melanktoni e mbrojti Luterin në veprën e tij ''Didymi Faventini kundër Thoma Placentinum pro M. Luthero oratio'' (Wittenberg, nd). Ai argumentoi se Luteri hodhi poshtë vetëm praktikat [[Papa|papnore]] dhe kishtare që ishin në kundërshtim me Shkrimin e Shenjtë. {{Sfn|Richard|1898|p=71}} Por, ndërsa Luteri mungonte në Kështjellën e Wartburgut, gjatë trazirave të shkaktuara nga profetët e Zwickau-t, Melanktoni u lëkund. <ref>{{Cite book |last=Lindberg |first=Carter |title=The European reformations |date=2021 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-64081-3 |edition=3rd |location=Chichester, United Kingdom Hoboken, New Jersey |pages=86–87}}</ref> Shfaqja e veprës së Melanktonit ''"Loci communes rerum theologicarum seu hypotyposes theologicae"'' (Wittenberg dhe [[Bazeli|Basel]], 1521) pati një rëndësi të mëvonshme për Reformimin. Melanktoni diskutoi "mendimet kryesore" të Letrës së Palit drejtuar Romakëve dhe e përdori këtë platformë për të paraqitur një doktrinë të re të Krishterimit; një doktrinë ku besimi në Zot ishte më i rëndësishëm sesa veprat e mira. ''Loci communes'' kontribuan në ngritjen graduale të traditës skolastike luterane, dhe teologët e mëvonshëm Martin Chemnitz, {{Efn|For an example of this from Chemnitz, see {{harvnb|Chemnitz|2004}}, which is excerpted from his ''Loci Theologici''.}} Mathias Haffenreffer dhe Leonhard Hutter e zgjeruan atë. {{Sfn|Jacobs|1899}} Melanktoni vazhdoi të jepte leksione mbi klasikët. Gjatë një udhëtimi në vitin 1524 për në qytetin e tij të lindjes, ai takoi legatin papnor, [[Kardinali|Kardinalin]] Lorenzo Campeggio, i cili u përpoq ta largonte nga kauza e Luterit. <ref>{{Cite book |last=Wengert |first=Timothy J. |url=https://www.vr-elibrary.de/doi/10.13109/9783666550478.79 |title=Philip Melanchthon's Last Word to Cardinal Lorenzo Campeggio, Papal Legate at the 1530 Diet of Augsburg |date=24 October 2012 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |isbn=978-3-525-55047-2 |pages=79–103 |doi=10.13109/9783666550478.79 |via=CrossRef}}</ref> Në veprën e tij ''"Unterricht der Visitatorn an die Pfarherrn im Kurfürstentum zu Sachssen'' " (1528), Melanchthon paraqiti doktrinën ungjillore të shpëtimit, si dhe rregulloret për kishat dhe shkollat. Në vitin 1529, Melanktoni shoqëroi zgjedhësin në Dietën e Speyerit . Shpresat e tij për të bindur [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorinë e Shenjtë Romake]] që të njihte Reformimin nuk u realizuan. Një qëndrim miqësor ndaj [[Zvicra|zviceranëve]] në Diet ishte diçka që ai e ndryshoi më vonë, duke e quajtur doktrinën e [[Huldrych Zwingli]] -t për [[Eukaristia|Darkën e Zotit]] "një [[Dogma|dogmë]] të pafe". Përbërja, e njohur tani si ''Rrëfimi i Augsburgut'', u paraqit në Dietën e Augsburgut në vitin 1530 dhe do të konsiderohet ndoshta dokumenti më i rëndësishëm i [[Reformimi protestant|Reformimit Protestant]] <ref name="Kolb & Wengert 2024">{{Cite book |last=Kolb |first=Robert |title=The Augsburg Confession |last2=Wengert |first2=Timothy J. |date=2024 |publisher=Augsburg Fortress Publishers |isbn=978-1-5064-9411-1 |publication-place=Bloomfield |page=5 |translator-last=Gritsch |translator-first=Eric W. |oclc=1433093838}}</ref> Melanktoni përfaqësoi Luterin në konferencë, pasi Luterit iu ndalua pjesëmarrja. [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karli V]] kishte thirrur Dietën e Augsburgut me qëllim bashkimin e grupeve fetare përballë një lufte të mundshme me Perandorinë Osmane. Megjithatë, pavarësisht të gjitha përpjekjeve dhe përpjekjeve për kompromis, nuk pati pajtim midis katolikëve dhe luteranëve. Pasi u diskutua rrëfimi dhe u dha përgjigja zyrtare, u hartua Konfuzioni Papnor i Rrëfimit të Augsburgut . Melanktoni shkroi një përgjigje për këtë, e cila u bë e njohur si Apologjia e Rrëfimit të Augsburgut . Në vitin 1540, ai nxori një botim të rishikuar, Variata, i cili u nënshkrua nga [[Gjon Kalvini]] . Dallimi kryesor është në trajtimin e pranisë reale në Darkën e Zotit. Shumë kisha luterane specifikojnë se i përmbahen "Rrëfimit të Pandryshuar të Augsburgut", në krahasim me Variatën. Melanktoni luajti një rol të rëndësishëm në diskutimet në lidhje me Darkën e Zotit, të cilat filluan në vitin 1531. <ref>{{Cite book |last=Lindberg |first=Carter |title=The European reformations |date=2021 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-64074-5 |edition=3rd |location=Chichester, United Kingdom ; Hoboken, NJ |pages=115–116}}</ref> Ai miratoi Marrëveshjen e Vitenbergut të [[Martin Bucer|Bucerit]] dhe e diskutoi çështjen me Bucerin në [[Kaseli|Kassel]] në vitin 1534. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;</sup>Ai punoi për një marrëveshje mbi këtë çështje, pasi studimet e tij patristike dhe ''Dialogu'' (1530) i Johannes Oecolampadius e kishin bërë të dyshonte në saktësinë e doktrinës së Luterit. Gjatë kohës së tij në Tübingen në vitin 1536, Melanchthon u kritikua ashpër nga Cordatus, [[Predikuesi|predikues]] në Niemeck, pasi ai kishte mësuar se veprat janë të nevojshme për shpëtim. Në botimin e dytë të ''Loci'' (1535) të tij, ai braktisi doktrinën e tij të mëparshme të rreptë të determinizmit dhe në vend të kësaj mësoi atë që e quajti Sinergji . Ai hodhi poshtë kritikat e Cordatus në një letër drejtuar Lutherit dhe kolegëve të tij të tjerë, duke deklaruar se ai kurrë nuk ishte larguar nga mësimet e tyre të përbashkëta mbi këtë temë dhe në Polemikën Antinomiane të vitit 1537, Melanchthon ishte në harmoni me Lutherin. {{Sfn|Kirn|1910|p=280}} Pas vdekjes së Luterit, ai u pa nga shumë njerëz si "udhëheqësi teologjik i Reformimit Gjerman" <ref>{{Cite book |last=Tondo |first=Douglas J. Del |url=https://books.google.com/books?id=4V8tMJ75bnwC&q=After+Luther's+death+he+became+seen+by+many+as+the+%22theological+leader+of+the+German+Reformation%22&pg=PR28 |title=Jesus' Words on Salvation |date=February 2008 |publisher=Infinity |isbn=978-0-7414-4357-1 |language=en}}</ref> megjithëse Gnesio-Luteranët e udhëhequr nga [[Matthias Flacius]] e akuzuan atë dhe pasuesit e tij për [[Herezia|herezi]] dhe [[Apostazia|apostazi]] . Melanktoni i duroi akuzat me durim, dinjitet dhe vetëkontroll. {{Sfn|Kirn|1910|p=281}} == Shih edhe == * [[Protestantizmi]] == Referime == [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Haidelbergut]] [[Kategoria:Astrologë gjermanë]] [[Kategoria:Vdekje 1560]] [[Kategoria:Lindje 1497]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në italisht (it)]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Artikuj me hKarta]] [[Kategoria:Biografi me nënshkrim]] [[Kategoria:Reformatorë protestantë gjermanë]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] qhxa2rcizvgtc3hcb1eeyhvng2tkukk 2985762 2985761 2026-05-30T22:10:23Z Edukatori 112234 2985762 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Philip Melanchthon | image = Portrait of Philipp Melanchthon (1497–1560), by Lucas Cranach the Elder - Gemäldegalerie Alte Meister, Kassel.jpg | caption = Portrait by [[Lucas Cranach the Elder]], 1543 | era = [[Reformation]] | birth_name = Philipp Schwartzerdt | birth_date = 16 February 1497 | birth_place = [[Bretten]], [[Electoral Palatinate]], [[Holy Roman Empire]] | death_date = {{Death date and age|1560|04|19|1497|02|16|df=yes}} | death_place = [[Wittenberg]], [[Electoral Saxony]], Holy Roman Empire | language = German | tradition_movement = [[Lutheranism]] | alma_mater = {{unbulleted list | [[University of Heidelberg]] | [[University of Tübingen]]}} | signature = Melanchton_sig.jpg | signature_size = 200px }} '''Philip Melanchthon''' {{Efn|{{IPAc-en|m|ə|ˈ|l|æ|ŋ|k|θ|ən}} {{respell|mə|LANK|thən}}; {{IPA|de|ˈfɪlɪp meˈlançtɔn|o|De-melanchton-p.ogg}}; {{langx|la|Philippus Melanchthon}}.}} (i lindur '''Philipp Schwartzerdt''' ; {{Efn|{{IPA|de|ˈʃvaʁtsʔeːɐ̯t|o|De-schwartzerdt-p.ogg}}.}} 16 shkurt 1497 - 19 prill 1560) ishte një reformator gjerman [[Luteranizmi|luteran]], bashkëpunëtor me [[Martin Luther|Martin Luterin]], [[Teologjia|teologun]] e parë sistematik të [[Reformimi protestant|Reformimit Protestant]], një udhëheqës intelektual i [[Reformimi protestant|Reformimit Luteran]] dhe projektues me ndikim i [[Sistemi arsimor|sistemeve arsimore]] . Së bashku me Luterin dhe [[Gjon Kalvini|Gjon Kalvinin]], ai luajti një rol të madh në formësimin [[Protestantizmi|e Protestantizmit]] . {{Sfn|Richard|1898|p=379}} == Biografia == Ai lindi Philipp Schwartzerdt më 16 shkurt 1497 në Bretten, ku babai i tij Georg Schwarzerdt (1459–1508) ishte armaturë e Philippit, Kontit Palatinat të Rinit . {{Sfn|Richard|1898|p=3}} Nëna e tij ishte Barbara Reuter (1476/77-1529). Bretten u dogj në vitin 1689 nga trupat franceze gjatë Luftës së Trashëgimisë së Palatinatit . Melanchthonhaus i qytetit u ndërtua në vendin e lindjes së tij në vitin 1897. Në vitin 1507 ai u dërgua në shkollën latine në Pforzheim, ku rektori, Georg Simler i Wimpfenit, e prezantoi atë me poetët latinë dhe grekë, si dhe me [[Aristoteli|Aristotelin]] . Ai u ndikua nga xhaxhai i tij i madh Johann Reuchlin, një [[Humanizmi i Rilindjes|humanist i Rilindjes]], <ref>{{Cite book |last=Peacham |first=Henry |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |location=Ithaca, NY |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> i cili i sugjeroi Filipit të ndiqte një zakon të zakonshëm midis humanistëve të kohës dhe të ndryshonte mbiemrin e tij nga "Schwartzerdt" (fjalë për fjalë 'tokë e zezë'), në ekuivalentin grek "Melanchthon" ( {{Lang|grc|Μελάγχθων}} ) ). {{Sfn|Richard|1898|p=11}} Filipi ishte 11 vjeç në vitin 1508 kur gjyshi i tij (vdiq më 17 tetor) dhe babai i tij (vdiq më 27 tetor) vdiqën brenda njëmbëdhjetë ditësh nga njëri-tjetri. {{Sfn|Manschreck|2011}} Ai dhe një vëlla u sollën në Pforzheim për të jetuar me gjyshen e tij nga nëna, Elizabeth Reuter, motrën e Reuchlin. [ 6 ] Vitin tjetër ai hyri në [[Universiteti i Hajdelbergut|Universitetin e Heidelbergut]], ku studioi [[Filozofia|filozofi]], [[Retorika|retorikë]], [[Astronomia|astronomi]] dhe [[Astrologjia|astrologji]], dhe u bë i njohur si një studiues i mendimit grek. <ref>{{Cite journal |last=Wyk |first=Van |last2=(Natie) |first2=Ignatius W. C. |year=2017 |title=Philipp Melanchthon: A short introduction |journal=HTS Theological Studies |volume=73 |issue=1 |pages=1–8 |doi=10.4102/hts.v73i1.4672 |issn=0259-9422 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> Në vitin 1509, Melanktoni mori diplomën BA në Universitetin e Heidelbergut dhe në vitin 1512, diplomën MA në Tübingen, ku do të jepte mësim pasi të merrte diplomat e tij. Në vitin 1518, ai u thirr në Wittenberg me kërkesë të xhaxhait të tij për të dhënë mësim greqisht. <ref>{{Cite book |last=Rebhorn |first=Wayne A. |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> Ndërsa ishte atje, ai mësoi gjithashtu aspektet teknike të astrologjisë nga Johannes Stöffler . {{Sfn|Brosseder|2005}} Pasi mori një diplomë masteri në vitin 1512, ai filloi të studionte teologji në Tübingen. <ref>{{Cite journal |last=Wagener |first=A. Pelzer |date=1929 |title=Melanchthon: A German Humanist |url=https://www.jstor.org/stable/4389299 |journal=The Classical Weekly |language=en |volume=22 |issue=20 |pages=155–160 |doi=10.2307/4389299 |jstor=4389299 |url-access=subscription}}</ref> Nën ndikimin e Reuchlin, [[Erazmo Roterdami|Erasmus]] dhe të tjerëve, ai u bind se Krishterimi i vërtetë ishte diçka e ndryshme nga [[Skolastika|teologjia skolastike]] që mësohej në universitet. Në vitin 1519, ai mori një diplomë BD dhe shpejt filloi të bashkëpunonte me Martin Lutherin në një përkthim të Biblës. <ref>{{Cite book |last=Rebhorn |first=Wayne A. |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> Botimet e tij të para përfshinin një numër poezish në një përmbledhje të redaktuar nga Jakob Wimpfeling ( {{Rreth|1511}} ), {{Sfn|Rupp|1996}} parathënia ''{{Lang|la|Epistolae clarorum virorum}}'' të Reuchlin (1514), një botim i Terences (1516) dhe një libër i gramatikës greke (1518). I njohur tashmë si reformator, ai u kundërshtua në Tübingen. Ai pranoi një thirrje për në Universitetin e Vitenbergut nga Martin Lutheri me rekomandimin e xhaxhait të tij të madh dhe u bë profesor i greqishtes atje në vitin 1518 në moshën 21 vjeç <ref>{{Cite book |url=http://www.jstor.org/stable/j.ctvzcz4b8 |title=Most Certainly True: Lutheran History at a Glance - 75 Stories About Lutherans Since 1517 |date=2020-03-01 |publisher=1517 Media |isbn=978-1-942304-69-2 |editor-last=Granquist |editor-first=Mark |doi=10.2307/j.ctvzcz4b8.7 |jstor=j.ctvzcz4b8}}</ref> {{Sfn|Chisholm|1911}} Ai studioi [[Bibla|Shkrimet e Shenjta]], veçanërisht atë të [[Pali i Tarsusit|Palit]], dhe doktrinën [[Reformimi protestant|ungjillore]] . Ai mori pjesë në debatin e Leipzigut (1519) si spektator, por mori pjesë me komentet e tij. Pasi pikëpamjet e tij u sulmuan nga Johann Eck, ai u përgjigj bazuar në autoritetin e Shkrimit të Shenjtë në veprën e tij ''Defensio contra Johannem Eckium'' (Vitenberg, 1519). Pas leksioneve mbi [[Ungjilli i Mateut|Ungjillin e Mateut]] dhe Letrën drejtuar Romakëve, së bashku me hetimet e tij mbi doktrinën e Palit, atij iu dha diploma e bachelorit në teologji dhe u transferua në fakultetin teologjik. {{Sfn|Richard|1898|pp=57–58}} Ai u martua me Katharina Krapp (Katharina Melanchthon), (1497–1557), vajzën e [[Kryetari i Bashkisë|kryetarit]] të bashkisë së Vitenbergut, më 25 nëntor 1520. [ 16 ] Ata patën katër fëmijë: [[:de:Anna Melanchthon|Anna]], Philipp, Georg dhe Magdalenë. {{Sfn|Manschreck|2011}} Në fillim të vitit 1521, Melanktoni e mbrojti Luterin në veprën e tij ''Didymi Faventini kundër Thoma Placentinum pro M. Luthero oratio'' (Wittenberg, nd). Ai argumentoi se Luteri hodhi poshtë vetëm praktikat [[Papa|papnore]] dhe kishtare që ishin në kundërshtim me Shkrimin e Shenjtë. {{Sfn|Richard|1898|p=71}} Por, ndërsa Luteri mungonte në Kështjellën e Wartburgut, gjatë trazirave të shkaktuara nga profetët e Zwickau-t, Melanktoni u lëkund. <ref>{{Cite book |last=Lindberg |first=Carter |title=The European reformations |date=2021 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-64081-3 |edition=3rd |location=Chichester, United Kingdom Hoboken, New Jersey |pages=86–87}}</ref> Shfaqja e veprës së Melanktonit ''"Loci communes rerum theologicarum seu hypotyposes theologicae"'' (Wittenberg dhe [[Bazeli|Basel]], 1521) pati një rëndësi të mëvonshme për Reformimin. Melanktoni diskutoi "mendimet kryesore" të Letrës së Palit drejtuar Romakëve dhe e përdori këtë platformë për të paraqitur një doktrinë të re të Krishterimit; një doktrinë ku besimi në Zot ishte më i rëndësishëm sesa veprat e mira. ''Loci communes'' kontribuan në ngritjen graduale të traditës skolastike luterane, dhe teologët e mëvonshëm Martin Chemnitz, {{Efn|For an example of this from Chemnitz, see {{harvnb|Chemnitz|2004}}, which is excerpted from his ''Loci Theologici''.}} Mathias Haffenreffer dhe Leonhard Hutter e zgjeruan atë. {{Sfn|Jacobs|1899}} Melanktoni vazhdoi të jepte leksione mbi klasikët. Gjatë një udhëtimi në vitin 1524 për në qytetin e tij të lindjes, ai takoi legatin papnor, [[Kardinali|Kardinalin]] Lorenzo Campeggio, i cili u përpoq ta largonte nga kauza e Luterit. <ref>{{Cite book |last=Wengert |first=Timothy J. |url=https://www.vr-elibrary.de/doi/10.13109/9783666550478.79 |title=Philip Melanchthon's Last Word to Cardinal Lorenzo Campeggio, Papal Legate at the 1530 Diet of Augsburg |date=24 October 2012 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |isbn=978-3-525-55047-2 |pages=79–103 |doi=10.13109/9783666550478.79 |via=CrossRef}}</ref> Në veprën e tij ''"Unterricht der Visitatorn an die Pfarherrn im Kurfürstentum zu Sachssen'' " (1528), Melanchthon paraqiti doktrinën ungjillore të shpëtimit, si dhe rregulloret për kishat dhe shkollat. Në vitin 1529, Melanktoni shoqëroi zgjedhësin në Dietën e Speyerit . Shpresat e tij për të bindur [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorinë e Shenjtë Romake]] që të njihte Reformimin nuk u realizuan. Një qëndrim miqësor ndaj [[Zvicra|zviceranëve]] në Diet ishte diçka që ai e ndryshoi më vonë, duke e quajtur doktrinën e [[Huldrych Zwingli]] -t për [[Eukaristia|Darkën e Zotit]] "një [[Dogma|dogmë]] të pafe". Përbërja, e njohur tani si ''Rrëfimi i Augsburgut'', u paraqit në Dietën e Augsburgut në vitin 1530 dhe do të konsiderohet ndoshta dokumenti më i rëndësishëm i [[Reformimi protestant|Reformimit Protestant]] <ref name="Kolb & Wengert 2024">{{Cite book |last=Kolb |first=Robert |title=The Augsburg Confession |last2=Wengert |first2=Timothy J. |date=2024 |publisher=Augsburg Fortress Publishers |isbn=978-1-5064-9411-1 |publication-place=Bloomfield |page=5 |translator-last=Gritsch |translator-first=Eric W. |oclc=1433093838}}</ref> Melanktoni përfaqësoi Luterin në konferencë, pasi Luterit iu ndalua pjesëmarrja. [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karli V]] kishte thirrur Dietën e Augsburgut me qëllim bashkimin e grupeve fetare përballë një lufte të mundshme me Perandorinë Osmane. Megjithatë, pavarësisht të gjitha përpjekjeve dhe përpjekjeve për kompromis, nuk pati pajtim midis katolikëve dhe luteranëve. Pasi u diskutua rrëfimi dhe u dha përgjigja zyrtare, u hartua Konfuzioni Papnor i Rrëfimit të Augsburgut . Melanktoni shkroi një përgjigje për këtë, e cila u bë e njohur si Apologjia e Rrëfimit të Augsburgut . Në vitin 1540, ai nxori një botim të rishikuar, Variata, i cili u nënshkrua nga [[Gjon Kalvini]] . Dallimi kryesor është në trajtimin e pranisë reale në Darkën e Zotit. Shumë kisha luterane specifikojnë se i përmbahen "Rrëfimit të Pandryshuar të Augsburgut", në krahasim me Variatën. Melanktoni luajti një rol të rëndësishëm në diskutimet në lidhje me Darkën e Zotit, të cilat filluan në vitin 1531. <ref>{{Cite book |last=Lindberg |first=Carter |title=The European reformations |date=2021 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-64074-5 |edition=3rd |location=Chichester, United Kingdom ; Hoboken, NJ |pages=115–116}}</ref> Ai miratoi Marrëveshjen e Vitenbergut të [[Martin Bucer|Bucerit]] dhe e diskutoi çështjen me Bucerin në [[Kaseli|Kassel]] në vitin 1534. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;</sup>Ai punoi për një marrëveshje mbi këtë çështje, pasi studimet e tij patristike dhe ''Dialogu'' (1530) i Johannes Oecolampadius e kishin bërë të dyshonte në saktësinë e doktrinës së Luterit. Gjatë kohës së tij në Tübingen në vitin 1536, Melanchthon u kritikua ashpër nga Cordatus, [[Predikuesi|predikues]] në Niemeck, pasi ai kishte mësuar se veprat janë të nevojshme për shpëtim. Në botimin e dytë të ''Loci'' (1535) të tij, ai braktisi doktrinën e tij të mëparshme të rreptë të determinizmit dhe në vend të kësaj mësoi atë që e quajti Sinergji . Ai hodhi poshtë kritikat e Cordatus në një letër drejtuar Lutherit dhe kolegëve të tij të tjerë, duke deklaruar se ai kurrë nuk ishte larguar nga mësimet e tyre të përbashkëta mbi këtë temë dhe në Polemikën Antinomiane të vitit 1537, Melanchthon ishte në harmoni me Lutherin. {{Sfn|Kirn|1910|p=280}} Pas vdekjes së Luterit, ai u pa nga shumë njerëz si "udhëheqësi teologjik i Reformimit Gjerman" <ref>{{Cite book |last=Tondo |first=Douglas J. Del |url=https://books.google.com/books?id=4V8tMJ75bnwC&q=After+Luther's+death+he+became+seen+by+many+as+the+%22theological+leader+of+the+German+Reformation%22&pg=PR28 |title=Jesus' Words on Salvation |date=February 2008 |publisher=Infinity |isbn=978-0-7414-4357-1 |language=en}}</ref> megjithëse Gnesio-Luteranët e udhëhequr nga [[Matthias Flacius]] e akuzuan atë dhe pasuesit e tij për [[Herezia|herezi]] dhe [[Apostazia|apostazi]] . Melanktoni i duroi akuzat me durim, dinjitet dhe vetëkontroll. {{Sfn|Kirn|1910|p=281}} == Shih edhe == * [[Protestantizmi]] == Referime == [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Haidelbergut]] [[Kategoria:Astrologë gjermanë]] [[Kategoria:Vdekje 1560]] [[Kategoria:Lindje 1497]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në italisht (it)]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Artikuj me hKarta]] [[Kategoria:Biografi me nënshkrim]] [[Kategoria:Reformatorë protestantë gjermanë]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] o4wf4kpxsqqialb20mj0irrxofyev3j 2985763 2985762 2026-05-30T22:15:51Z Edukatori 112234 2985763 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Philip Melanchthon | image = Portrait of Philipp Melanchthon (1497–1560), by Lucas Cranach the Elder - Gemäldegalerie Alte Meister, Kassel.jpg | caption = Portrait by [[Lucas Cranach the Elder]], 1543 | era = [[Reformation]] | birth_name = Philipp Schwartzerdt | birth_date = 16 February 1497 | birth_place = [[Bretten]], [[Electoral Palatinate]], [[Holy Roman Empire]] | death_date = {{Death date and age|1560|04|19|1497|02|16|df=yes}} | death_place = [[Wittenberg]], [[Electoral Saxony]], Holy Roman Empire | language = German | tradition_movement = [[Lutheranism]] | alma_mater = {{unbulleted list | [[University of Heidelberg]] | [[University of Tübingen]]}} | signature = Melanchton_sig.jpg | signature_size = 200px }} '''Philip Melanchthon''' ({{lang-la|Philippus Melanchthon}}, i lindur '''Philipp Schwartzerdt''' ; 16 shkurt 1497 - 19 prill 1560) ishte një reformator gjerman [[Luteranizmi|luteran]], bashkëpunëtor me [[Martin Luther|Martin Luterin]], [[Teologjia|teologun]] e parë sistematik të [[Reformimi protestant|Reformimit Protestant]], një udhëheqës intelektual i [[Reformimi protestant|Reformimit Luteran]] dhe projektues me ndikim i [[Sistemi arsimor|sistemeve arsimore]] . Së bashku me Luterin dhe [[Gjon Kalvini|Gjon Kalvinin]], ai luajti një rol të madh në formësimin [[Protestantizmi|e Protestantizmit]] . {{Sfn|Richard|1898|p=379}} == Biografia == Ai lindi Philipp Schwartzerdt më 16 shkurt 1497 në Bretten, ku babai i tij Georg Schwarzerdt (1459–1508) ishte armaturë e Philippit, Kontit Palatinat të Rinit . {{Sfn|Richard|1898|p=3}} Nëna e tij ishte Barbara Reuter (1476/77-1529). Bretten u dogj në vitin 1689 nga trupat franceze gjatë Luftës së Trashëgimisë së Palatinatit . Melanchthonhaus i qytetit u ndërtua në vendin e lindjes së tij në vitin 1897. Në vitin 1507 ai u dërgua në shkollën latine në Pforzheim, ku rektori, Georg Simler i Wimpfenit, e prezantoi atë me poetët latinë dhe grekë, si dhe me [[Aristoteli|Aristotelin]] . Ai u ndikua nga xhaxhai i tij i madh Johann Reuchlin, një [[Humanizmi i Rilindjes|humanist i Rilindjes]], <ref>{{Cite book |last=Peacham |first=Henry |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |location=Ithaca, NY |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> i cili i sugjeroi Filipit të ndiqte një zakon të zakonshëm midis humanistëve të kohës dhe të ndryshonte mbiemrin e tij nga "Schwartzerdt" (fjalë për fjalë 'tokë e zezë'), në ekuivalentin grek "Melanchthon" ( {{Lang|grc|Μελάγχθων}} ) ). {{Sfn|Richard|1898|p=11}} Filipi ishte 11 vjeç në vitin 1508 kur gjyshi i tij (vdiq më 17 tetor) dhe babai i tij (vdiq më 27 tetor) vdiqën brenda njëmbëdhjetë ditësh nga njëri-tjetri. {{Sfn|Manschreck|2011}} Ai dhe një vëlla u sollën në Pforzheim për të jetuar me gjyshen e tij nga nëna, Elizabeth Reuter, motrën e Reuchlin. [ 6 ] Vitin tjetër ai hyri në [[Universiteti i Hajdelbergut|Universitetin e Heidelbergut]], ku studioi [[Filozofia|filozofi]], [[Retorika|retorikë]], [[Astronomia|astronomi]] dhe [[Astrologjia|astrologji]], dhe u bë i njohur si një studiues i mendimit grek. <ref>{{Cite journal |last=Wyk |first=Van |last2=(Natie) |first2=Ignatius W. C. |year=2017 |title=Philipp Melanchthon: A short introduction |journal=HTS Theological Studies |volume=73 |issue=1 |pages=1–8 |doi=10.4102/hts.v73i1.4672 |issn=0259-9422 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> Në vitin 1509, Melanktoni mori diplomën BA në Universitetin e Heidelbergut dhe në vitin 1512, diplomën MA në Tübingen, ku do të jepte mësim pasi të merrte diplomat e tij. Në vitin 1518, ai u thirr në Wittenberg me kërkesë të xhaxhait të tij për të dhënë mësim greqisht. <ref>{{Cite book |last=Rebhorn |first=Wayne A. |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> Ndërsa ishte atje, ai mësoi gjithashtu aspektet teknike të astrologjisë nga Johannes Stöffler . {{Sfn|Brosseder|2005}} Pasi mori një diplomë masteri në vitin 1512, ai filloi të studionte teologji në Tübingen. <ref>{{Cite journal |last=Wagener |first=A. Pelzer |date=1929 |title=Melanchthon: A German Humanist |url=https://www.jstor.org/stable/4389299 |journal=The Classical Weekly |language=en |volume=22 |issue=20 |pages=155–160 |doi=10.2307/4389299 |jstor=4389299 |url-access=subscription}}</ref> Nën ndikimin e Reuchlin, [[Erazmo Roterdami|Erasmus]] dhe të tjerëve, ai u bind se Krishterimi i vërtetë ishte diçka e ndryshme nga [[Skolastika|teologjia skolastike]] që mësohej në universitet. Në vitin 1519, ai mori një diplomë BD dhe shpejt filloi të bashkëpunonte me Martin Lutherin në një përkthim të Biblës. <ref>{{Cite book |last=Rebhorn |first=Wayne A. |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> Botimet e tij të para përfshinin një numër poezish në një përmbledhje të redaktuar nga Jakob Wimpfeling ( {{Rreth|1511}} ), {{Sfn|Rupp|1996}} parathënia ''{{Lang|la|Epistolae clarorum virorum}}'' të Reuchlin (1514), një botim i Terences (1516) dhe një libër i gramatikës greke (1518). I njohur tashmë si reformator, ai u kundërshtua në Tübingen. Ai pranoi një thirrje për në Universitetin e Vitenbergut nga Martin Lutheri me rekomandimin e xhaxhait të tij të madh dhe u bë profesor i greqishtes atje në vitin 1518 në moshën 21 vjeç <ref>{{Cite book |url=http://www.jstor.org/stable/j.ctvzcz4b8 |title=Most Certainly True: Lutheran History at a Glance - 75 Stories About Lutherans Since 1517 |date=2020-03-01 |publisher=1517 Media |isbn=978-1-942304-69-2 |editor-last=Granquist |editor-first=Mark |doi=10.2307/j.ctvzcz4b8.7 |jstor=j.ctvzcz4b8}}</ref> {{Sfn|Chisholm|1911}} Ai studioi [[Bibla|Shkrimet e Shenjta]], veçanërisht atë të [[Pali i Tarsusit|Palit]], dhe doktrinën [[Reformimi protestant|ungjillore]] . Ai mori pjesë në debatin e Leipzigut (1519) si spektator, por mori pjesë me komentet e tij. Pasi pikëpamjet e tij u sulmuan nga Johann Eck, ai u përgjigj bazuar në autoritetin e Shkrimit të Shenjtë në veprën e tij ''Defensio contra Johannem Eckium'' (Vitenberg, 1519). Pas leksioneve mbi [[Ungjilli i Mateut|Ungjillin e Mateut]] dhe Letrën drejtuar Romakëve, së bashku me hetimet e tij mbi doktrinën e Palit, atij iu dha diploma e bachelorit në teologji dhe u transferua në fakultetin teologjik. {{Sfn|Richard|1898|pp=57–58}} Ai u martua me Katharina Krapp (Katharina Melanchthon), (1497–1557), vajzën e [[Kryetari i Bashkisë|kryetarit]] të bashkisë së Vitenbergut, më 25 nëntor 1520. [ 16 ] Ata patën katër fëmijë: [[:de:Anna Melanchthon|Anna]], Philipp, Georg dhe Magdalenë. {{Sfn|Manschreck|2011}} Në fillim të vitit 1521, Melanktoni e mbrojti Luterin në veprën e tij ''Didymi Faventini kundër Thoma Placentinum pro M. Luthero oratio'' (Wittenberg, nd). Ai argumentoi se Luteri hodhi poshtë vetëm praktikat [[Papa|papnore]] dhe kishtare që ishin në kundërshtim me Shkrimin e Shenjtë. {{Sfn|Richard|1898|p=71}} Por, ndërsa Luteri mungonte në Kështjellën e Wartburgut, gjatë trazirave të shkaktuara nga profetët e Zwickau-t, Melanktoni u lëkund. <ref>{{Cite book |last=Lindberg |first=Carter |title=The European reformations |date=2021 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-64081-3 |edition=3rd |location=Chichester, United Kingdom Hoboken, New Jersey |pages=86–87}}</ref> Shfaqja e veprës së Melanktonit ''"Loci communes rerum theologicarum seu hypotyposes theologicae"'' (Wittenberg dhe [[Bazeli|Basel]], 1521) pati një rëndësi të mëvonshme për Reformimin. Melanktoni diskutoi "mendimet kryesore" të Letrës së Palit drejtuar Romakëve dhe e përdori këtë platformë për të paraqitur një doktrinë të re të Krishterimit; një doktrinë ku besimi në Zot ishte më i rëndësishëm sesa veprat e mira. ''Loci communes'' kontribuan në ngritjen graduale të traditës skolastike luterane, dhe teologët e mëvonshëm Martin Chemnitz, <ref>For an example of this from Chemnitz, see {{harvnb|Chemnitz|2004}}, which is excerpted from his ''Loci Theologici''.</ref> Mathias Haffenreffer dhe Leonhard Hutter e zgjeruan atë. {{Sfn|Jacobs|1899}} Melanktoni vazhdoi të jepte leksione mbi klasikët. Gjatë një udhëtimi në vitin 1524 për në qytetin e tij të lindjes, ai takoi legatin papnor, [[Kardinali|Kardinalin]] Lorenzo Campeggio, i cili u përpoq ta largonte nga kauza e Luterit. <ref>{{Cite book |last=Wengert |first=Timothy J. |url=https://www.vr-elibrary.de/doi/10.13109/9783666550478.79 |title=Philip Melanchthon's Last Word to Cardinal Lorenzo Campeggio, Papal Legate at the 1530 Diet of Augsburg |date=24 October 2012 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |isbn=978-3-525-55047-2 |pages=79–103 |doi=10.13109/9783666550478.79 |via=CrossRef}}</ref> Në veprën e tij ''"Unterricht der Visitatorn an die Pfarherrn im Kurfürstentum zu Sachssen'' " (1528), Melanchthon paraqiti doktrinën ungjillore të shpëtimit, si dhe rregulloret për kishat dhe shkollat. Në vitin 1529, Melanktoni shoqëroi zgjedhësin në Dietën e Speyerit . Shpresat e tij për të bindur [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorinë e Shenjtë Romake]] që të njihte Reformimin nuk u realizuan. Një qëndrim miqësor ndaj [[Zvicra|zviceranëve]] në Diet ishte diçka që ai e ndryshoi më vonë, duke e quajtur doktrinën e [[Huldrych Zwingli]] -t për [[Eukaristia|Darkën e Zotit]] "një [[Dogma|dogmë]] të pafe". Përbërja, e njohur tani si ''Rrëfimi i Augsburgut'', u paraqit në Dietën e Augsburgut në vitin 1530 dhe do të konsiderohet ndoshta dokumenti më i rëndësishëm i [[Reformimi protestant|Reformimit Protestant]] <ref name="Kolb & Wengert 2024">{{Cite book |last=Kolb |first=Robert |title=The Augsburg Confession |last2=Wengert |first2=Timothy J. |date=2024 |publisher=Augsburg Fortress Publishers |isbn=978-1-5064-9411-1 |publication-place=Bloomfield |page=5 |translator-last=Gritsch |translator-first=Eric W. |oclc=1433093838}}</ref> Melanktoni përfaqësoi Luterin në konferencë, pasi Luterit iu ndalua pjesëmarrja. [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karli V]] kishte thirrur Dietën e Augsburgut me qëllim bashkimin e grupeve fetare përballë një lufte të mundshme me Perandorinë Osmane. Megjithatë, pavarësisht të gjitha përpjekjeve dhe përpjekjeve për kompromis, nuk pati pajtim midis katolikëve dhe luteranëve. Pasi u diskutua rrëfimi dhe u dha përgjigja zyrtare, u hartua Konfuzioni Papnor i Rrëfimit të Augsburgut . Melanktoni shkroi një përgjigje për këtë, e cila u bë e njohur si Apologjia e Rrëfimit të Augsburgut . Në vitin 1540, ai nxori një botim të rishikuar, Variata, i cili u nënshkrua nga [[Gjon Kalvini]] . Dallimi kryesor është në trajtimin e pranisë reale në Darkën e Zotit. Shumë kisha luterane specifikojnë se i përmbahen "Rrëfimit të Pandryshuar të Augsburgut", në krahasim me Variatën. Melanktoni luajti një rol të rëndësishëm në diskutimet në lidhje me Darkën e Zotit, të cilat filluan në vitin 1531. <ref>{{Cite book |last=Lindberg |first=Carter |title=The European reformations |date=2021 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-64074-5 |edition=3rd |location=Chichester, United Kingdom ; Hoboken, NJ |pages=115–116}}</ref> Ai miratoi Marrëveshjen e Vitenbergut të [[Martin Bucer|Bucerit]] dhe e diskutoi çështjen me Bucerin në [[Kaseli|Kassel]] në vitin 1534. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;</sup>Ai punoi për një marrëveshje mbi këtë çështje, pasi studimet e tij patristike dhe ''Dialogu'' (1530) i Johannes Oecolampadius e kishin bërë të dyshonte në saktësinë e doktrinës së Luterit. Gjatë kohës së tij në Tübingen në vitin 1536, Melanchthon u kritikua ashpër nga Cordatus, [[Predikuesi|predikues]] në Niemeck, pasi ai kishte mësuar se veprat janë të nevojshme për shpëtim. Në botimin e dytë të ''Loci'' (1535) të tij, ai braktisi doktrinën e tij të mëparshme të rreptë të determinizmit dhe në vend të kësaj mësoi atë që e quajti Sinergji . Ai hodhi poshtë kritikat e Cordatus në një letër drejtuar Lutherit dhe kolegëve të tij të tjerë, duke deklaruar se ai kurrë nuk ishte larguar nga mësimet e tyre të përbashkëta mbi këtë temë dhe në Polemikën Antinomiane të vitit 1537, Melanchthon ishte në harmoni me Lutherin. {{Sfn|Kirn|1910|p=280}} Pas vdekjes së Luterit, ai u pa nga shumë njerëz si "udhëheqësi teologjik i Reformimit Gjerman" <ref>{{Cite book |last=Tondo |first=Douglas J. Del |url=https://books.google.com/books?id=4V8tMJ75bnwC&q=After+Luther's+death+he+became+seen+by+many+as+the+%22theological+leader+of+the+German+Reformation%22&pg=PR28 |title=Jesus' Words on Salvation |date=February 2008 |publisher=Infinity |isbn=978-0-7414-4357-1 |language=en}}</ref> megjithëse Gnesio-Luteranët e udhëhequr nga [[Matthias Flacius]] e akuzuan atë dhe pasuesit e tij për [[Herezia|herezi]] dhe [[Apostazia|apostazi]] . Melanktoni i duroi akuzat me durim, dinjitet dhe vetëkontroll. {{Sfn|Kirn|1910|p=281}} == Shih edhe == * [[Protestantizmi]] == Referime == [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Haidelbergut]] [[Kategoria:Astrologë gjermanë]] [[Kategoria:Vdekje 1560]] [[Kategoria:Lindje 1497]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në italisht (it)]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Artikuj me hKarta]] [[Kategoria:Biografi me nënshkrim]] [[Kategoria:Reformatorë protestantë gjermanë]] i9zw2vxq6l5zjdnul5skvjs87yxghtx 2985765 2985763 2026-05-30T22:16:31Z Edukatori 112234 /* Biografia */ 2985765 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Philip Melanchthon | image = Portrait of Philipp Melanchthon (1497–1560), by Lucas Cranach the Elder - Gemäldegalerie Alte Meister, Kassel.jpg | caption = Portrait by [[Lucas Cranach the Elder]], 1543 | era = [[Reformation]] | birth_name = Philipp Schwartzerdt | birth_date = 16 February 1497 | birth_place = [[Bretten]], [[Electoral Palatinate]], [[Holy Roman Empire]] | death_date = {{Death date and age|1560|04|19|1497|02|16|df=yes}} | death_place = [[Wittenberg]], [[Electoral Saxony]], Holy Roman Empire | language = German | tradition_movement = [[Lutheranism]] | alma_mater = {{unbulleted list | [[University of Heidelberg]] | [[University of Tübingen]]}} | signature = Melanchton_sig.jpg | signature_size = 200px }} '''Philip Melanchthon''' ({{lang-la|Philippus Melanchthon}}, i lindur '''Philipp Schwartzerdt''' ; 16 shkurt 1497 - 19 prill 1560) ishte një reformator gjerman [[Luteranizmi|luteran]], bashkëpunëtor me [[Martin Luther|Martin Luterin]], [[Teologjia|teologun]] e parë sistematik të [[Reformimi protestant|Reformimit Protestant]], një udhëheqës intelektual i [[Reformimi protestant|Reformimit Luteran]] dhe projektues me ndikim i [[Sistemi arsimor|sistemeve arsimore]] . Së bashku me Luterin dhe [[Gjon Kalvini|Gjon Kalvinin]], ai luajti një rol të madh në formësimin [[Protestantizmi|e Protestantizmit]] . {{Sfn|Richard|1898|p=379}} == Biografia == Ai lindi Philipp Schwartzerdt më 16 shkurt 1497 në Bretten, ku babai i tij Georg Schwarzerdt (1459–1508) ishte armaturë e Philippit, Kontit Palatinat të Rinit . {{Sfn|Richard|1898|p=3}} Nëna e tij ishte Barbara Reuter (1476/77-1529). Bretten u dogj në vitin 1689 nga trupat franceze gjatë Luftës së Trashëgimisë së Palatinatit . Melanchthonhaus i qytetit u ndërtua në vendin e lindjes së tij në vitin 1897. Në vitin 1507 ai u dërgua në shkollën latine në Pforzheim, ku rektori, Georg Simler i Wimpfenit, e prezantoi atë me poetët latinë dhe grekë, si dhe me [[Aristoteli|Aristotelin]] . Ai u ndikua nga xhaxhai i tij i madh Johann Reuchlin, një [[Humanizmi i Rilindjes|humanist i Rilindjes]], <ref>{{Cite book |last=Peacham |first=Henry |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |location=Ithaca, NY |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> i cili i sugjeroi Filipit të ndiqte një zakon të zakonshëm midis humanistëve të kohës dhe të ndryshonte mbiemrin e tij nga "Schwartzerdt" (fjalë për fjalë 'tokë e zezë'), në ekuivalentin grek "Melanchthon" ( {{Lang|grc|Μελάγχθων}} ) ). {{Sfn|Richard|1898|p=11}} Filipi ishte 11 vjeç në vitin 1508 kur gjyshi i tij (vdiq më 17 tetor) dhe babai i tij (vdiq më 27 tetor) vdiqën brenda njëmbëdhjetë ditësh nga njëri-tjetri. {{Sfn|Manschreck|2011}} Ai dhe një vëlla u sollën në Pforzheim për të jetuar me gjyshen e tij nga nëna, Elizabeth Reuter, motrën e Reuchlin. Vitin tjetër ai hyri në [[Universiteti i Hajdelbergut|Universitetin e Heidelbergut]], ku studioi [[Filozofia|filozofi]], [[Retorika|retorikë]], [[Astronomia|astronomi]] dhe [[Astrologjia|astrologji]], dhe u bë i njohur si një studiues i mendimit grek. <ref>{{Cite journal |last=Wyk |first=Van |last2=(Natie) |first2=Ignatius W. C. |year=2017 |title=Philipp Melanchthon: A short introduction |journal=HTS Theological Studies |volume=73 |issue=1 |pages=1–8 |doi=10.4102/hts.v73i1.4672 |issn=0259-9422 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> Në vitin 1509, Melanktoni mori diplomën BA në Universitetin e Heidelbergut dhe në vitin 1512, diplomën MA në Tübingen, ku do të jepte mësim pasi të merrte diplomat e tij. Në vitin 1518, ai u thirr në Wittenberg me kërkesë të xhaxhait të tij për të dhënë mësim greqisht. <ref>{{Cite book |last=Rebhorn |first=Wayne A. |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> Ndërsa ishte atje, ai mësoi gjithashtu aspektet teknike të astrologjisë nga Johannes Stöffler . {{Sfn|Brosseder|2005}} Pasi mori një diplomë masteri në vitin 1512, ai filloi të studionte teologji në Tübingen. <ref>{{Cite journal |last=Wagener |first=A. Pelzer |date=1929 |title=Melanchthon: A German Humanist |url=https://www.jstor.org/stable/4389299 |journal=The Classical Weekly |language=en |volume=22 |issue=20 |pages=155–160 |doi=10.2307/4389299 |jstor=4389299 |url-access=subscription}}</ref> Nën ndikimin e Reuchlin, [[Erazmo Roterdami|Erasmus]] dhe të tjerëve, ai u bind se Krishterimi i vërtetë ishte diçka e ndryshme nga [[Skolastika|teologjia skolastike]] që mësohej në universitet. Në vitin 1519, ai mori një diplomë BD dhe shpejt filloi të bashkëpunonte me Martin Lutherin në një përkthim të Biblës. <ref>{{Cite book |last=Rebhorn |first=Wayne A. |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> Botimet e tij të para përfshinin një numër poezish në një përmbledhje të redaktuar nga Jakob Wimpfeling ( {{Rreth|1511}} ), {{Sfn|Rupp|1996}} parathënia ''{{Lang|la|Epistolae clarorum virorum}}'' të Reuchlin (1514), një botim i Terences (1516) dhe një libër i gramatikës greke (1518). I njohur tashmë si reformator, ai u kundërshtua në Tübingen. Ai pranoi një thirrje për në Universitetin e Vitenbergut nga Martin Lutheri me rekomandimin e xhaxhait të tij të madh dhe u bë profesor i greqishtes atje në vitin 1518 në moshën 21 vjeç <ref>{{Cite book |url=http://www.jstor.org/stable/j.ctvzcz4b8 |title=Most Certainly True: Lutheran History at a Glance - 75 Stories About Lutherans Since 1517 |date=2020-03-01 |publisher=1517 Media |isbn=978-1-942304-69-2 |editor-last=Granquist |editor-first=Mark |doi=10.2307/j.ctvzcz4b8.7 |jstor=j.ctvzcz4b8}}</ref> {{Sfn|Chisholm|1911}} Ai studioi [[Bibla|Shkrimet e Shenjta]], veçanërisht atë të [[Pali i Tarsusit|Palit]], dhe doktrinën [[Reformimi protestant|ungjillore]] . Ai mori pjesë në debatin e Leipzigut (1519) si spektator, por mori pjesë me komentet e tij. Pasi pikëpamjet e tij u sulmuan nga Johann Eck, ai u përgjigj bazuar në autoritetin e Shkrimit të Shenjtë në veprën e tij ''Defensio contra Johannem Eckium'' (Vitenberg, 1519). Pas leksioneve mbi [[Ungjilli i Mateut|Ungjillin e Mateut]] dhe Letrën drejtuar Romakëve, së bashku me hetimet e tij mbi doktrinën e Palit, atij iu dha diploma e bachelorit në teologji dhe u transferua në fakultetin teologjik. {{Sfn|Richard|1898|pp=57–58}} Ai u martua me Katharina Krapp (Katharina Melanchthon), (1497–1557), vajzën e [[Kryetari i Bashkisë|kryetarit]] të bashkisë së Vitenbergut, më 25 nëntor 1520. [ 16 ] Ata patën katër fëmijë: [[:de:Anna Melanchthon|Anna]], Philipp, Georg dhe Magdalenë. {{Sfn|Manschreck|2011}} Në fillim të vitit 1521, Melanktoni e mbrojti Luterin në veprën e tij ''Didymi Faventini kundër Thoma Placentinum pro M. Luthero oratio'' (Wittenberg, nd). Ai argumentoi se Luteri hodhi poshtë vetëm praktikat [[Papa|papnore]] dhe kishtare që ishin në kundërshtim me Shkrimin e Shenjtë. {{Sfn|Richard|1898|p=71}} Por, ndërsa Luteri mungonte në Kështjellën e Wartburgut, gjatë trazirave të shkaktuara nga profetët e Zwickau-t, Melanktoni u lëkund. <ref>{{Cite book |last=Lindberg |first=Carter |title=The European reformations |date=2021 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-64081-3 |edition=3rd |location=Chichester, United Kingdom Hoboken, New Jersey |pages=86–87}}</ref> Shfaqja e veprës së Melanktonit ''"Loci communes rerum theologicarum seu hypotyposes theologicae"'' (Wittenberg dhe [[Bazeli|Basel]], 1521) pati një rëndësi të mëvonshme për Reformimin. Melanktoni diskutoi "mendimet kryesore" të Letrës së Palit drejtuar Romakëve dhe e përdori këtë platformë për të paraqitur një doktrinë të re të Krishterimit; një doktrinë ku besimi në Zot ishte më i rëndësishëm sesa veprat e mira. ''Loci communes'' kontribuan në ngritjen graduale të traditës skolastike luterane, dhe teologët e mëvonshëm Martin Chemnitz, <ref>For an example of this from Chemnitz, see {{harvnb|Chemnitz|2004}}, which is excerpted from his ''Loci Theologici''.</ref> Mathias Haffenreffer dhe Leonhard Hutter e zgjeruan atë. {{Sfn|Jacobs|1899}} Melanktoni vazhdoi të jepte leksione mbi klasikët. Gjatë një udhëtimi në vitin 1524 për në qytetin e tij të lindjes, ai takoi legatin papnor, [[Kardinali|Kardinalin]] Lorenzo Campeggio, i cili u përpoq ta largonte nga kauza e Luterit. <ref>{{Cite book |last=Wengert |first=Timothy J. |url=https://www.vr-elibrary.de/doi/10.13109/9783666550478.79 |title=Philip Melanchthon's Last Word to Cardinal Lorenzo Campeggio, Papal Legate at the 1530 Diet of Augsburg |date=24 October 2012 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |isbn=978-3-525-55047-2 |pages=79–103 |doi=10.13109/9783666550478.79 |via=CrossRef}}</ref> Në veprën e tij ''"Unterricht der Visitatorn an die Pfarherrn im Kurfürstentum zu Sachssen'' " (1528), Melanchthon paraqiti doktrinën ungjillore të shpëtimit, si dhe rregulloret për kishat dhe shkollat. Në vitin 1529, Melanktoni shoqëroi zgjedhësin në Dietën e Speyerit . Shpresat e tij për të bindur [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorinë e Shenjtë Romake]] që të njihte Reformimin nuk u realizuan. Një qëndrim miqësor ndaj [[Zvicra|zviceranëve]] në Diet ishte diçka që ai e ndryshoi më vonë, duke e quajtur doktrinën e [[Huldrych Zwingli]] -t për [[Eukaristia|Darkën e Zotit]] "një [[Dogma|dogmë]] të pafe". Përbërja, e njohur tani si ''Rrëfimi i Augsburgut'', u paraqit në Dietën e Augsburgut në vitin 1530 dhe do të konsiderohet ndoshta dokumenti më i rëndësishëm i [[Reformimi protestant|Reformimit Protestant]] <ref name="Kolb & Wengert 2024">{{Cite book |last=Kolb |first=Robert |title=The Augsburg Confession |last2=Wengert |first2=Timothy J. |date=2024 |publisher=Augsburg Fortress Publishers |isbn=978-1-5064-9411-1 |publication-place=Bloomfield |page=5 |translator-last=Gritsch |translator-first=Eric W. |oclc=1433093838}}</ref> Melanktoni përfaqësoi Luterin në konferencë, pasi Luterit iu ndalua pjesëmarrja. [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karli V]] kishte thirrur Dietën e Augsburgut me qëllim bashkimin e grupeve fetare përballë një lufte të mundshme me Perandorinë Osmane. Megjithatë, pavarësisht të gjitha përpjekjeve dhe përpjekjeve për kompromis, nuk pati pajtim midis katolikëve dhe luteranëve. Pasi u diskutua rrëfimi dhe u dha përgjigja zyrtare, u hartua Konfuzioni Papnor i Rrëfimit të Augsburgut . Melanktoni shkroi një përgjigje për këtë, e cila u bë e njohur si Apologjia e Rrëfimit të Augsburgut . Në vitin 1540, ai nxori një botim të rishikuar, Variata, i cili u nënshkrua nga [[Gjon Kalvini]] . Dallimi kryesor është në trajtimin e pranisë reale në Darkën e Zotit. Shumë kisha luterane specifikojnë se i përmbahen "Rrëfimit të Pandryshuar të Augsburgut", në krahasim me Variatën. Melanktoni luajti një rol të rëndësishëm në diskutimet në lidhje me Darkën e Zotit, të cilat filluan në vitin 1531. <ref>{{Cite book |last=Lindberg |first=Carter |title=The European reformations |date=2021 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-64074-5 |edition=3rd |location=Chichester, United Kingdom ; Hoboken, NJ |pages=115–116}}</ref> Ai miratoi Marrëveshjen e Vitenbergut të [[Martin Bucer|Bucerit]] dhe e diskutoi çështjen me Bucerin në [[Kaseli|Kassel]] në vitin 1534. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;</sup>Ai punoi për një marrëveshje mbi këtë çështje, pasi studimet e tij patristike dhe ''Dialogu'' (1530) i Johannes Oecolampadius e kishin bërë të dyshonte në saktësinë e doktrinës së Luterit. Gjatë kohës së tij në Tübingen në vitin 1536, Melanchthon u kritikua ashpër nga Cordatus, [[Predikuesi|predikues]] në Niemeck, pasi ai kishte mësuar se veprat janë të nevojshme për shpëtim. Në botimin e dytë të ''Loci'' (1535) të tij, ai braktisi doktrinën e tij të mëparshme të rreptë të determinizmit dhe në vend të kësaj mësoi atë që e quajti Sinergji . Ai hodhi poshtë kritikat e Cordatus në një letër drejtuar Lutherit dhe kolegëve të tij të tjerë, duke deklaruar se ai kurrë nuk ishte larguar nga mësimet e tyre të përbashkëta mbi këtë temë dhe në Polemikën Antinomiane të vitit 1537, Melanchthon ishte në harmoni me Lutherin. {{Sfn|Kirn|1910|p=280}} Pas vdekjes së Luterit, ai u pa nga shumë njerëz si "udhëheqësi teologjik i Reformimit Gjerman" <ref>{{Cite book |last=Tondo |first=Douglas J. Del |url=https://books.google.com/books?id=4V8tMJ75bnwC&q=After+Luther's+death+he+became+seen+by+many+as+the+%22theological+leader+of+the+German+Reformation%22&pg=PR28 |title=Jesus' Words on Salvation |date=February 2008 |publisher=Infinity |isbn=978-0-7414-4357-1 |language=en}}</ref> megjithëse Gnesio-Luteranët e udhëhequr nga [[Matthias Flacius]] e akuzuan atë dhe pasuesit e tij për [[Herezia|herezi]] dhe [[Apostazia|apostazi]] . Melanktoni i duroi akuzat me durim, dinjitet dhe vetëkontroll. {{Sfn|Kirn|1910|p=281}} == Shih edhe == * [[Protestantizmi]] == Referime == [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Haidelbergut]] [[Kategoria:Astrologë gjermanë]] [[Kategoria:Vdekje 1560]] [[Kategoria:Lindje 1497]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në italisht (it)]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Artikuj me hKarta]] [[Kategoria:Biografi me nënshkrim]] [[Kategoria:Reformatorë protestantë gjermanë]] ahu3oouowvy8aetta6i414wjao3id73 2985768 2985765 2026-05-30T22:18:21Z Edukatori 112234 2985768 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Philip Melanchthon | image = Portrait of Philipp Melanchthon (1497–1560), by Lucas Cranach the Elder - Gemäldegalerie Alte Meister, Kassel.jpg | caption = Portrait by [[Lucas Cranach the Elder]], 1543 | era = [[Reformation]] | birth_name = Philipp Schwartzerdt | birth_date = 16 February 1497 | birth_place = [[Bretten]], [[Electoral Palatinate]], [[Holy Roman Empire]] | death_date = {{Death date and age|1560|04|19|1497|02|16|df=yes}} | death_place = [[Wittenberg]], [[Electoral Saxony]], Holy Roman Empire | language = German | tradition_movement = [[Lutheranism]] | alma_mater = {{unbulleted list | [[University of Heidelberg]] | [[University of Tübingen]]}} | signature = Melanchton_sig.jpg | signature_size = 200px }} '''Philip Melanchthon''' ({{lang-la|Philippus Melanchthon}}, i lindur '''Philipp Schwartzerdt''' ; 16 shkurt 1497 - 19 prill 1560) ishte një reformator gjerman [[Luteranizmi|luteran]], bashkëpunëtor me [[Martin Luther|Martin Luterin]], [[Teologjia|teologun]] e parë sistematik të [[Reformimi protestant|Reformimit Protestant]], një udhëheqës intelektual i [[Reformimi protestant|Reformimit Luteran]] dhe projektues me ndikim i [[Sistemi arsimor|sistemeve arsimore]] . Së bashku me Luterin dhe [[Gjon Kalvini|Gjon Kalvinin]], ai luajti një rol të madh në formësimin [[Protestantizmi|e Protestantizmit]] . {{Sfn|Richard|1898|p=379}} == Biografia == Ai lindi Philipp Schwartzerdt më 16 shkurt 1497 në Bretten, ku babai i tij Georg Schwarzerdt (1459–1508) ishte armaturë e Philippit, Kontit Palatinat të Rinit . {{Sfn|Richard|1898|p=3}} Nëna e tij ishte Barbara Reuter (1476/77-1529). Bretten u dogj në vitin 1689 nga trupat franceze gjatë Luftës së Trashëgimisë së Palatinatit . Melanchthonhaus i qytetit u ndërtua në vendin e lindjes së tij në vitin 1897. Në vitin 1507 ai u dërgua në shkollën latine në Pforzheim, ku rektori, Georg Simler i Wimpfenit, e prezantoi atë me poetët latinë dhe grekë, si dhe me [[Aristoteli|Aristotelin]] . Ai u ndikua nga xhaxhai i tij i madh Johann Reuchlin, një [[Humanizmi i Rilindjes|humanist i Rilindjes]], <ref>{{Cite book |last=Peacham |first=Henry |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |location=Ithaca, NY |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> i cili i sugjeroi Filipit të ndiqte një zakon të zakonshëm midis humanistëve të kohës dhe të ndryshonte mbiemrin e tij nga "Schwartzerdt" (fjalë për fjalë 'tokë e zezë'), në ekuivalentin grek "Melanchthon" ( {{Lang|grc|Μελάγχθων}} ) ). {{Sfn|Richard|1898|p=11}} Filipi ishte 11 vjeç në vitin 1508 kur gjyshi i tij (vdiq më 17 tetor) dhe babai i tij (vdiq më 27 tetor) vdiqën brenda njëmbëdhjetë ditësh nga njëri-tjetri. {{Sfn|Manschreck|2011}} Ai dhe një vëlla u sollën në Pforzheim për të jetuar me gjyshen e tij nga nëna, Elizabeth Reuter, motrën e Reuchlin. Vitin tjetër ai hyri në [[Universiteti i Hajdelbergut|Universitetin e Heidelbergut]], ku studioi [[Filozofia|filozofi]], [[Retorika|retorikë]], [[Astronomia|astronomi]] dhe [[Astrologjia|astrologji]], dhe u bë i njohur si një studiues i mendimit grek. <ref>{{Cite journal |last=Wyk |first=Van |last2=(Natie) |first2=Ignatius W. C. |year=2017 |title=Philipp Melanchthon: A short introduction |journal=HTS Theological Studies |volume=73 |issue=1 |pages=1–8 |doi=10.4102/hts.v73i1.4672 |issn=0259-9422 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> Në vitin 1509, Melanktoni mori diplomën BA në Universitetin e Heidelbergut dhe në vitin 1512, diplomën MA në Tübingen, ku do të jepte mësim pasi të merrte diplomat e tij. Në vitin 1518, ai u thirr në Wittenberg me kërkesë të xhaxhait të tij për të dhënë mësim greqisht. <ref>{{Cite book |last=Rebhorn |first=Wayne A. |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> Ndërsa ishte atje, ai mësoi gjithashtu aspektet teknike të astrologjisë nga Johannes Stöffler . {{Sfn|Brosseder|2005}} Pasi mori një diplomë masteri në vitin 1512, ai filloi të studionte teologji në Tübingen. <ref>{{Cite journal |last=Wagener |first=A. Pelzer |date=1929 |title=Melanchthon: A German Humanist |url=https://www.jstor.org/stable/4389299 |journal=The Classical Weekly |language=en |volume=22 |issue=20 |pages=155–160 |doi=10.2307/4389299 |jstor=4389299 |url-access=subscription}}</ref> Nën ndikimin e Reuchlin, [[Erazmo Roterdami|Erasmus]] dhe të tjerëve, ai u bind se Krishterimi i vërtetë ishte diçka e ndryshme nga [[Skolastika|teologjia skolastike]] që mësohej në universitet. Në vitin 1519, ai mori një diplomë BD dhe shpejt filloi të bashkëpunonte me Martin Lutherin në një përkthim të Biblës. <ref>{{Cite book |last=Rebhorn |first=Wayne A. |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> Botimet e tij të para përfshinin një numër poezish në një përmbledhje të redaktuar nga Jakob Wimpfeling ( {{Rreth|1511}} ), {{Sfn|Rupp|1996}} parathënia ''{{Lang|la|Epistolae clarorum virorum}}'' të Reuchlin (1514), një botim i Terences (1516) dhe një libër i gramatikës greke (1518). I njohur tashmë si reformator, ai u kundërshtua në Tübingen. Ai pranoi një thirrje për në Universitetin e Vitenbergut nga Martin Lutheri me rekomandimin e xhaxhait të tij të madh dhe u bë profesor i greqishtes atje në vitin 1518 në moshën 21 vjeç <ref>{{Cite book |url=http://www.jstor.org/stable/j.ctvzcz4b8 |title=Most Certainly True: Lutheran History at a Glance - 75 Stories About Lutherans Since 1517 |date=1 mars 2020 |publisher=1517 Media |isbn=978-1-942304-69-2 |editor-last=Granquist |editor-first=Mark |doi=10.2307/j.ctvzcz4b8.7 |jstor=j.ctvzcz4b8}}</ref> {{Sfn|Chisholm|1911}} Ai studioi [[Bibla|Shkrimet e Shenjta]], veçanërisht atë të [[Pali i Tarsusit|Palit]], dhe doktrinën [[Reformimi protestant|ungjillore]] . Ai mori pjesë në debatin e Leipzigut (1519) si spektator, por mori pjesë me komentet e tij. Pasi pikëpamjet e tij u sulmuan nga Johann Eck, ai u përgjigj bazuar në autoritetin e Shkrimit të Shenjtë në veprën e tij ''Defensio contra Johannem Eckium'' (Vitenberg, 1519). Pas leksioneve mbi [[Ungjilli i Mateut|Ungjillin e Mateut]] dhe Letrën drejtuar Romakëve, së bashku me hetimet e tij mbi doktrinën e Palit, atij iu dha diploma e bachelorit në teologji dhe u transferua në fakultetin teologjik. {{Sfn|Richard|1898|pp=57–58}} Ai u martua me Katharina Krapp (Katharina Melanchthon), (1497–1557), vajzën e [[Kryetari i Bashkisë|kryetarit]] të bashkisë së Vitenbergut, më 25 nëntor 1520. [ 16 ] Ata patën katër fëmijë: [[:de:Anna Melanchthon|Anna]], Philipp, Georg dhe Magdalenë. {{Sfn|Manschreck|2011}} Në fillim të vitit 1521, Melanktoni e mbrojti Luterin në veprën e tij ''Didymi Faventini kundër Thoma Placentinum pro M. Luthero oratio'' (Wittenberg, nd). Ai argumentoi se Luteri hodhi poshtë vetëm praktikat [[Papa|papnore]] dhe kishtare që ishin në kundërshtim me Shkrimin e Shenjtë. {{Sfn|Richard|1898|p=71}} Por, ndërsa Luteri mungonte në Kështjellën e Wartburgut, gjatë trazirave të shkaktuara nga profetët e Zwickau-t, Melanktoni u lëkund. <ref>{{Cite book |last=Lindberg |first=Carter |title=The European reformations |date=2021 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-64081-3 |edition=3rd |location=Chichester, United Kingdom Hoboken, New Jersey |pages=86–87}}</ref> Shfaqja e veprës së Melanktonit ''"Loci communes rerum theologicarum seu hypotyposes theologicae"'' (Wittenberg dhe [[Bazeli|Basel]], 1521) pati një rëndësi të mëvonshme për Reformimin. Melanktoni diskutoi "mendimet kryesore" të Letrës së Palit drejtuar Romakëve dhe e përdori këtë platformë për të paraqitur një doktrinë të re të Krishterimit; një doktrinë ku besimi në Zot ishte më i rëndësishëm sesa veprat e mira. ''Loci communes'' kontribuan në ngritjen graduale të traditës skolastike luterane, dhe teologët e mëvonshëm Martin Chemnitz, <ref>For an example of this from Chemnitz, see {{harvnb|Chemnitz|2004}}, which is excerpted from his ''Loci Theologici''.</ref> Mathias Haffenreffer dhe Leonhard Hutter e zgjeruan atë. {{Sfn|Jacobs|1899}} Melanktoni vazhdoi të jepte leksione mbi klasikët. Gjatë një udhëtimi në vitin 1524 për në qytetin e tij të lindjes, ai takoi legatin papnor, [[Kardinali|Kardinalin]] Lorenzo Campeggio, i cili u përpoq ta largonte nga kauza e Luterit. <ref>{{Cite book |last=Wengert |first=Timothy J. |url=https://www.vr-elibrary.de/doi/10.13109/9783666550478.79 |title=Philip Melanchthon's Last Word to Cardinal Lorenzo Campeggio, Papal Legate at the 1530 Diet of Augsburg |date=24 tetor 2012 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |isbn=978-3-525-55047-2 |pages=79–103 |doi=10.13109/9783666550478.79 |via=CrossRef}}</ref> Në veprën e tij ''"Unterricht der Visitatorn an die Pfarherrn im Kurfürstentum zu Sachssen'' " (1528), Melanchthon paraqiti doktrinën ungjillore të shpëtimit, si dhe rregulloret për kishat dhe shkollat. Në vitin 1529, Melanktoni shoqëroi zgjedhësin në Dietën e Speyerit . Shpresat e tij për të bindur [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorinë e Shenjtë Romake]] që të njihte Reformimin nuk u realizuan. Një qëndrim miqësor ndaj [[Zvicra|zviceranëve]] në Diet ishte diçka që ai e ndryshoi më vonë, duke e quajtur doktrinën e [[Huldrych Zwingli]] -t për [[Eukaristia|Darkën e Zotit]] "një [[Dogma|dogmë]] të pafe". Përbërja, e njohur tani si ''Rrëfimi i Augsburgut'', u paraqit në Dietën e Augsburgut në vitin 1530 dhe do të konsiderohet ndoshta dokumenti më i rëndësishëm i [[Reformimi protestant|Reformimit Protestant]] <ref name="Kolb & Wengert 2024">{{Cite book |last=Kolb |first=Robert |title=The Augsburg Confession |last2=Wengert |first2=Timothy J. |date=2024 |publisher=Augsburg Fortress Publishers |isbn=978-1-5064-9411-1 |publication-place=Bloomfield |page=5 |translator-last=Gritsch |translator-first=Eric W. |oclc=1433093838}}</ref> Melanktoni përfaqësoi Luterin në konferencë, pasi Luterit iu ndalua pjesëmarrja. [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karli V]] kishte thirrur Dietën e Augsburgut me qëllim bashkimin e grupeve fetare përballë një lufte të mundshme me Perandorinë Osmane. Megjithatë, pavarësisht të gjitha përpjekjeve dhe përpjekjeve për kompromis, nuk pati pajtim midis katolikëve dhe luteranëve. Pasi u diskutua rrëfimi dhe u dha përgjigja zyrtare, u hartua Konfuzioni Papnor i Rrëfimit të Augsburgut . Melanktoni shkroi një përgjigje për këtë, e cila u bë e njohur si Apologjia e Rrëfimit të Augsburgut . Në vitin 1540, ai nxori një botim të rishikuar, Variata, i cili u nënshkrua nga [[Gjon Kalvini]] . Dallimi kryesor është në trajtimin e pranisë reale në Darkën e Zotit. Shumë kisha luterane specifikojnë se i përmbahen "Rrëfimit të Pandryshuar të Augsburgut", në krahasim me Variatën. Melanktoni luajti një rol të rëndësishëm në diskutimet në lidhje me Darkën e Zotit, të cilat filluan në vitin 1531. <ref>{{Cite book |last=Lindberg |first=Carter |title=The European reformations |date=2021 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-64074-5 |edition=3rd |location=Chichester, United Kingdom ; Hoboken, NJ |pages=115–116}}</ref> Ai miratoi Marrëveshjen e Vitenbergut të [[Martin Bucer|Bucerit]] dhe e diskutoi çështjen me Bucerin në [[Kaseli|Kassel]] në vitin 1534. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;</sup>Ai punoi për një marrëveshje mbi këtë çështje, pasi studimet e tij patristike dhe ''Dialogu'' (1530) i Johannes Oecolampadius e kishin bërë të dyshonte në saktësinë e doktrinës së Luterit. Gjatë kohës së tij në Tübingen në vitin 1536, Melanchthon u kritikua ashpër nga Cordatus, [[Predikuesi|predikues]] në Niemeck, pasi ai kishte mësuar se veprat janë të nevojshme për shpëtim. Në botimin e dytë të ''Loci'' (1535) të tij, ai braktisi doktrinën e tij të mëparshme të rreptë të determinizmit dhe në vend të kësaj mësoi atë që e quajti Sinergji . Ai hodhi poshtë kritikat e Cordatus në një letër drejtuar Lutherit dhe kolegëve të tij të tjerë, duke deklaruar se ai kurrë nuk ishte larguar nga mësimet e tyre të përbashkëta mbi këtë temë dhe në Polemikën Antinomiane të vitit 1537, Melanchthon ishte në harmoni me Lutherin. {{Sfn|Kirn|1910|p=280}} Pas vdekjes së Luterit, ai u pa nga shumë njerëz si "udhëheqësi teologjik i Reformimit Gjerman" <ref>{{Cite book |last=Tondo |first=Douglas J. Del |url=https://books.google.com/books?id=4V8tMJ75bnwC&q=After+Luther's+death+he+became+seen+by+many+as+the+%22theological+leader+of+the+German+Reformation%22&pg=PR28 |title=Jesus' Words on Salvation |date=2008 |publisher=Infinity |isbn=978-0-7414-4357-1 |language=en}}</ref> megjithëse Gnesio-Luteranët e udhëhequr nga [[Matthias Flacius]] e akuzuan atë dhe pasuesit e tij për [[Herezia|herezi]] dhe [[Apostazia|apostazi]] . Melanktoni i duroi akuzat me durim, dinjitet dhe vetëkontroll. {{Sfn|Kirn|1910|p=281}} == Shih edhe == * [[Protestantizmi]] == Referime == [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Haidelbergut]] [[Kategoria:Astrologë gjermanë]] [[Kategoria:Vdekje 1560]] [[Kategoria:Lindje 1497]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në italisht (it)]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Artikuj me hKarta]] [[Kategoria:Biografi me nënshkrim]] [[Kategoria:Reformatorë protestantë gjermanë]] kcrl5q9f50glv7gma7os58viwpnzagi 2985769 2985768 2026-05-30T22:19:50Z Edukatori 112234 /* Biografia */ 2985769 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Philip Melanchthon | image = Portrait of Philipp Melanchthon (1497–1560), by Lucas Cranach the Elder - Gemäldegalerie Alte Meister, Kassel.jpg | caption = Portrait by [[Lucas Cranach the Elder]], 1543 | era = [[Reformation]] | birth_name = Philipp Schwartzerdt | birth_date = 16 February 1497 | birth_place = [[Bretten]], [[Electoral Palatinate]], [[Holy Roman Empire]] | death_date = {{Death date and age|1560|04|19|1497|02|16|df=yes}} | death_place = [[Wittenberg]], [[Electoral Saxony]], Holy Roman Empire | language = German | tradition_movement = [[Lutheranism]] | alma_mater = {{unbulleted list | [[University of Heidelberg]] | [[University of Tübingen]]}} | signature = Melanchton_sig.jpg | signature_size = 200px }} '''Philip Melanchthon''' ({{lang-la|Philippus Melanchthon}}, i lindur '''Philipp Schwartzerdt''' ; 16 shkurt 1497 - 19 prill 1560) ishte një reformator gjerman [[Luteranizmi|luteran]], bashkëpunëtor me [[Martin Luther|Martin Luterin]], [[Teologjia|teologun]] e parë sistematik të [[Reformimi protestant|Reformimit Protestant]], një udhëheqës intelektual i [[Reformimi protestant|Reformimit Luteran]] dhe projektues me ndikim i [[Sistemi arsimor|sistemeve arsimore]] . Së bashku me Luterin dhe [[Gjon Kalvini|Gjon Kalvinin]], ai luajti një rol të madh në formësimin [[Protestantizmi|e Protestantizmit]] . {{Sfn|Richard|1898|p=379}} == Biografia == Ai lindi Philipp Schwartzerdt më 16 shkurt 1497 në Bretten, ku babai i tij Georg Schwarzerdt (1459–1508) ishte armaturë e Philippit, Kontit Palatinat të Rinit . {{Sfn|Richard|1898|p=3}} Nëna e tij ishte Barbara Reuter (1476/77-1529). Bretten u dogj në vitin 1689 nga trupat franceze gjatë Luftës së Trashëgimisë së Palatinatit . Melanchthonhaus i qytetit u ndërtua në vendin e lindjes së tij në vitin 1897. Në vitin 1507 ai u dërgua në shkollën latine në Pforzheim, ku rektori, Georg Simler i Wimpfenit, e prezantoi atë me poetët latinë dhe grekë, si dhe me [[Aristoteli|Aristotelin]] . Ai u ndikua nga xhaxhai i tij i madh Johann Reuchlin, një [[Humanizmi i Rilindjes|humanist i Rilindjes]], <ref>{{Cite book |last=Peacham |first=Henry |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |location=Ithaca, NY |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> i cili i sugjeroi Filipit të ndiqte një zakon të zakonshëm midis humanistëve të kohës dhe të ndryshonte mbiemrin e tij nga "Schwartzerdt" (fjalë për fjalë 'tokë e zezë'), në ekuivalentin grek "Melanchthon" ( {{Lang|grc|Μελάγχθων}} ) ). {{Sfn|Richard|1898|p=11}} Filipi ishte 11 vjeç në vitin 1508 kur gjyshi i tij (vdiq më 17 tetor) dhe babai i tij (vdiq më 27 tetor) vdiqën brenda njëmbëdhjetë ditësh nga njëri-tjetri. {{Sfn|Manschreck|2011}} Ai dhe një vëlla u sollën në Pforzheim për të jetuar me gjyshen e tij nga nëna, Elizabeth Reuter, motrën e Reuchlin. Vitin tjetër ai hyri në [[Universiteti i Hajdelbergut|Universitetin e Heidelbergut]], ku studioi [[Filozofia|filozofi]], [[Retorika|retorikë]], [[Astronomia|astronomi]] dhe [[Astrologjia|astrologji]], dhe u bë i njohur si një studiues i mendimit grek. <ref>{{Cite journal |last=Wyk |first=Van |last2=(Natie) |first2=Ignatius W. C. |year=2017 |title=Philipp Melanchthon: A short introduction |journal=HTS Theological Studies |volume=73 |issue=1 |pages=1–8 |doi=10.4102/hts.v73i1.4672 |issn=0259-9422 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> Në vitin 1509, Melanktoni mori diplomën BA në Universitetin e Heidelbergut dhe në vitin 1512, diplomën MA në Tübingen, ku do të jepte mësim pasi të merrte diplomat e tij. Në vitin 1518, ai u thirr në Wittenberg me kërkesë të xhaxhait të tij për të dhënë mësim greqisht. <ref>{{Cite book |last=Rebhorn |first=Wayne A. |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> Ndërsa ishte atje, ai mësoi gjithashtu aspektet teknike të astrologjisë nga Johannes Stöffler . {{Sfn|Brosseder|2005}} Pasi mori një diplomë masteri në vitin 1512, ai filloi të studionte teologji në Tübingen. <ref>{{Cite journal |last=Wagener |first=A. Pelzer |date=1929 |title=Melanchthon: A German Humanist |url=https://www.jstor.org/stable/4389299 |journal=The Classical Weekly |language=en |volume=22 |issue=20 |pages=155–160 |doi=10.2307/4389299 |jstor=4389299 |url-access=subscription}}</ref> Nën ndikimin e Reuchlin, [[Erazmo Roterdami|Erasmus]] dhe të tjerëve, ai u bind se Krishterimi i vërtetë ishte diçka e ndryshme nga [[Skolastika|teologjia skolastike]] që mësohej në universitet. Në vitin 1519, ai mori një diplomë BD dhe shpejt filloi të bashkëpunonte me Martin Lutherin në një përkthim të Biblës. <ref>{{Cite book |last=Rebhorn |first=Wayne A. |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> Botimet e tij të para përfshinin një numër poezish në një përmbledhje të redaktuar nga Jakob Wimpfeling ( {{Rreth|1511}} ), {{Sfn|Rupp|1996}} parathënia ''{{Lang|la|Epistolae clarorum virorum}}'' të Reuchlin (1514), një botim i Terences (1516) dhe një libër i gramatikës greke (1518). I njohur tashmë si reformator, ai u kundërshtua në Tübingen. Ai pranoi një thirrje për në Universitetin e Vitenbergut nga Martin Lutheri me rekomandimin e xhaxhait të tij të madh dhe u bë profesor i greqishtes atje në vitin 1518 në moshën 21 vjeç <ref>{{Cite book |url=http://www.jstor.org/stable/j.ctvzcz4b8 |title=Most Certainly True: Lutheran History at a Glance - 75 Stories About Lutherans Since 1517 |date=1 mars 2020 |publisher=1517 Media |isbn=978-1-942304-69-2 |editor-last=Granquist |editor-first=Mark |doi=10.2307/j.ctvzcz4b8.7 |jstor=j.ctvzcz4b8}}</ref> {{Sfn|Chisholm|1911}} Ai studioi [[Bibla|Shkrimet e Shenjta]], veçanërisht atë të [[Pali i Tarsusit|Palit]], dhe doktrinën [[Reformimi protestant|ungjillore]] . Ai mori pjesë në debatin e Leipzigut (1519) si spektator, por mori pjesë me komentet e tij. Pasi pikëpamjet e tij u sulmuan nga Johann Eck, ai u përgjigj bazuar në autoritetin e Shkrimit të Shenjtë në veprën e tij ''Defensio contra Johannem Eckium'' (Vitenberg, 1519). Pas leksioneve mbi [[Ungjilli i Mateut|Ungjillin e Mateut]] dhe Letrën drejtuar Romakëve, së bashku me hetimet e tij mbi doktrinën e Palit, atij iu dha diploma e bachelorit në teologji dhe u transferua në fakultetin teologjik. {{Sfn|Richard|1898|pp=57–58}} Ai u martua me Katharina Krapp (Katharina Melanchthon), (1497–1557), vajzën e [[Kryetari i Bashkisë|kryetarit]] të bashkisë së Vitenbergut, më 25 nëntor 1520. Ata patën katër fëmijë: [[:de:Anna Melanchthon|Anna]], Philipp, Georg dhe Magdalenë. {{Sfn|Manschreck|2011}} Në fillim të vitit 1521, Melanktoni e mbrojti Luterin në veprën e tij ''Didymi Faventini kundër Thoma Placentinum pro M. Luthero oratio'' (Wittenberg, nd). Ai argumentoi se Luteri hodhi poshtë vetëm praktikat [[Papa|papnore]] dhe kishtare që ishin në kundërshtim me Shkrimin e Shenjtë. {{Sfn|Richard|1898|p=71}} Por, ndërsa Luteri mungonte në Kështjellën e Wartburgut, gjatë trazirave të shkaktuara nga profetët e Zwickau-t, Melanktoni u lëkund. <ref>{{Cite book |last=Lindberg |first=Carter |title=The European reformations |date=2021 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-64081-3 |edition=3rd |location=Chichester, United Kingdom Hoboken, New Jersey |pages=86–87}}</ref> Shfaqja e veprës së Melanktonit ''"Loci communes rerum theologicarum seu hypotyposes theologicae"'' (Wittenberg dhe [[Bazeli|Basel]], 1521) pati një rëndësi të mëvonshme për Reformimin. Melanktoni diskutoi "mendimet kryesore" të Letrës së Palit drejtuar Romakëve dhe e përdori këtë platformë për të paraqitur një doktrinë të re të Krishterimit; një doktrinë ku besimi në Zot ishte më i rëndësishëm sesa veprat e mira. ''Loci communes'' kontribuan në ngritjen graduale të traditës skolastike luterane, dhe teologët e mëvonshëm Martin Chemnitz, <ref>For an example of this from Chemnitz, see {{harvnb|Chemnitz|2004}}, which is excerpted from his ''Loci Theologici''.</ref> Mathias Haffenreffer dhe Leonhard Hutter e zgjeruan atë. {{Sfn|Jacobs|1899}} Melanktoni vazhdoi të jepte leksione mbi klasikët. Gjatë një udhëtimi në vitin 1524 për në qytetin e tij të lindjes, ai takoi legatin papnor, [[Kardinali|Kardinalin]] Lorenzo Campeggio, i cili u përpoq ta largonte nga kauza e Luterit. <ref>{{Cite book |last=Wengert |first=Timothy J. |url=https://www.vr-elibrary.de/doi/10.13109/9783666550478.79 |title=Philip Melanchthon's Last Word to Cardinal Lorenzo Campeggio, Papal Legate at the 1530 Diet of Augsburg |date=24 tetor 2012 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |isbn=978-3-525-55047-2 |pages=79–103 |doi=10.13109/9783666550478.79 |via=CrossRef}}</ref> Në veprën e tij ''"Unterricht der Visitatorn an die Pfarherrn im Kurfürstentum zu Sachssen'' " (1528), Melanchthon paraqiti doktrinën ungjillore të shpëtimit, si dhe rregulloret për kishat dhe shkollat. Në vitin 1529, Melanktoni shoqëroi zgjedhësin në Dietën e Speyerit . Shpresat e tij për të bindur [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorinë e Shenjtë Romake]] që të njihte Reformimin nuk u realizuan. Një qëndrim miqësor ndaj [[Zvicra|zviceranëve]] në Diet ishte diçka që ai e ndryshoi më vonë, duke e quajtur doktrinën e [[Huldrych Zwingli]] -t për [[Eukaristia|Darkën e Zotit]] "një [[Dogma|dogmë]] të pafe". Përbërja, e njohur tani si ''Rrëfimi i Augsburgut'', u paraqit në Dietën e Augsburgut në vitin 1530 dhe do të konsiderohet ndoshta dokumenti më i rëndësishëm i [[Reformimi protestant|Reformimit Protestant]] <ref name="Kolb & Wengert 2024">{{Cite book |last=Kolb |first=Robert |title=The Augsburg Confession |last2=Wengert |first2=Timothy J. |date=2024 |publisher=Augsburg Fortress Publishers |isbn=978-1-5064-9411-1 |publication-place=Bloomfield |page=5 |translator-last=Gritsch |translator-first=Eric W. |oclc=1433093838}}</ref> Melanktoni përfaqësoi Luterin në konferencë, pasi Luterit iu ndalua pjesëmarrja. [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karli V]] kishte thirrur Dietën e Augsburgut me qëllim bashkimin e grupeve fetare përballë një lufte të mundshme me Perandorinë Osmane. Megjithatë, pavarësisht të gjitha përpjekjeve dhe përpjekjeve për kompromis, nuk pati pajtim midis katolikëve dhe luteranëve. Pasi u diskutua rrëfimi dhe u dha përgjigja zyrtare, u hartua Konfuzioni Papnor i Rrëfimit të Augsburgut . Melanktoni shkroi një përgjigje për këtë, e cila u bë e njohur si Apologjia e Rrëfimit të Augsburgut . Në vitin 1540, ai nxori një botim të rishikuar, Variata, i cili u nënshkrua nga [[Gjon Kalvini]] . Dallimi kryesor është në trajtimin e pranisë reale në Darkën e Zotit. Shumë kisha luterane specifikojnë se i përmbahen "Rrëfimit të Pandryshuar të Augsburgut", në krahasim me Variatën. Melanktoni luajti një rol të rëndësishëm në diskutimet në lidhje me Darkën e Zotit, të cilat filluan në vitin 1531. <ref>{{Cite book |last=Lindberg |first=Carter |title=The European reformations |date=2021 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-64074-5 |edition=3rd |location=Chichester, United Kingdom ; Hoboken, NJ |pages=115–116}}</ref> Ai miratoi Marrëveshjen e Vitenbergut të [[Martin Bucer|Bucerit]] dhe e diskutoi çështjen me Bucerin në [[Kaseli|Kassel]] në vitin 1534. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;</sup>Ai punoi për një marrëveshje mbi këtë çështje, pasi studimet e tij patristike dhe ''Dialogu'' (1530) i Johannes Oecolampadius e kishin bërë të dyshonte në saktësinë e doktrinës së Luterit. Gjatë kohës së tij në Tübingen në vitin 1536, Melanchthon u kritikua ashpër nga Cordatus, [[Predikuesi|predikues]] në Niemeck, pasi ai kishte mësuar se veprat janë të nevojshme për shpëtim. Në botimin e dytë të ''Loci'' (1535) të tij, ai braktisi doktrinën e tij të mëparshme të rreptë të determinizmit dhe në vend të kësaj mësoi atë që e quajti Sinergji . Ai hodhi poshtë kritikat e Cordatus në një letër drejtuar Lutherit dhe kolegëve të tij të tjerë, duke deklaruar se ai kurrë nuk ishte larguar nga mësimet e tyre të përbashkëta mbi këtë temë dhe në Polemikën Antinomiane të vitit 1537, Melanchthon ishte në harmoni me Lutherin. {{Sfn|Kirn|1910|p=280}} Pas vdekjes së Luterit, ai u pa nga shumë njerëz si "udhëheqësi teologjik i Reformimit Gjerman" <ref>{{Cite book |last=Tondo |first=Douglas J. Del |url=https://books.google.com/books?id=4V8tMJ75bnwC&q=After+Luther's+death+he+became+seen+by+many+as+the+%22theological+leader+of+the+German+Reformation%22&pg=PR28 |title=Jesus' Words on Salvation |date=2008 |publisher=Infinity |isbn=978-0-7414-4357-1 |language=en}}</ref> megjithëse Gnesio-Luteranët e udhëhequr nga [[Matthias Flacius]] e akuzuan atë dhe pasuesit e tij për [[Herezia|herezi]] dhe [[Apostazia|apostazi]] . Melanktoni i duroi akuzat me durim, dinjitet dhe vetëkontroll. {{Sfn|Kirn|1910|p=281}} == Shih edhe == * [[Protestantizmi]] == Referime == [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Haidelbergut]] [[Kategoria:Astrologë gjermanë]] [[Kategoria:Vdekje 1560]] [[Kategoria:Lindje 1497]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në italisht (it)]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Artikuj me hKarta]] [[Kategoria:Biografi me nënshkrim]] [[Kategoria:Reformatorë protestantë gjermanë]] j8jmpcxd1s6b7wf58ciss740fufy1gi 2985775 2985769 2026-05-30T22:43:26Z Edukatori 112234 /* Biografia */ 2985775 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Philip Melanchthon | image = Portrait of Philipp Melanchthon (1497–1560), by Lucas Cranach the Elder - Gemäldegalerie Alte Meister, Kassel.jpg | caption = Portrait by [[Lucas Cranach the Elder]], 1543 | era = [[Reformation]] | birth_name = Philipp Schwartzerdt | birth_date = 16 February 1497 | birth_place = [[Bretten]], [[Electoral Palatinate]], [[Holy Roman Empire]] | death_date = {{Death date and age|1560|04|19|1497|02|16|df=yes}} | death_place = [[Wittenberg]], [[Electoral Saxony]], Holy Roman Empire | language = German | tradition_movement = [[Lutheranism]] | alma_mater = {{unbulleted list | [[University of Heidelberg]] | [[University of Tübingen]]}} | signature = Melanchton_sig.jpg | signature_size = 200px }} '''Philip Melanchthon''' ({{lang-la|Philippus Melanchthon}}, i lindur '''Philipp Schwartzerdt''' ; 16 shkurt 1497 - 19 prill 1560) ishte një reformator gjerman [[Luteranizmi|luteran]], bashkëpunëtor me [[Martin Luther|Martin Luterin]], [[Teologjia|teologun]] e parë sistematik të [[Reformimi protestant|Reformimit Protestant]], një udhëheqës intelektual i [[Reformimi protestant|Reformimit Luteran]] dhe projektues me ndikim i [[Sistemi arsimor|sistemeve arsimore]] . Së bashku me Luterin dhe [[Gjon Kalvini|Gjon Kalvinin]], ai luajti një rol të madh në formësimin [[Protestantizmi|e Protestantizmit]] . {{Sfn|Richard|1898|p=379}} == Biografia == Ai lindi Philipp Schwartzerdt më 16 shkurt 1497 në Bretten, ku babai i tij Georg Schwarzerdt (1459–1508) ishte armaturë e Philippit, Kontit Palatinat të Rinit . {{Sfn|Richard|1898|p=3}} Nëna e tij ishte Barbara Reuter (1476/77-1529). Bretten u dogj në vitin 1689 nga trupat franceze gjatë Luftës së Trashëgimisë së Palatinatit . Melanchthonhaus i qytetit u ndërtua në vendin e lindjes së tij në vitin 1897. Në vitin 1507 ai u dërgua në shkollën latine në Pforzheim, ku rektori, Georg Simler i Wimpfenit, e prezantoi atë me poetët latinë dhe grekë, si dhe me [[Aristoteli|Aristotelin]] . Ai u ndikua nga xhaxhai i tij i madh Johann Reuchlin, një [[Humanizmi i Rilindjes|humanist i Rilindjes]], <ref>{{Cite book |last=Peacham |first=Henry |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |location=Ithaca, NY |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> i cili i sugjeroi Filipit të ndiqte një zakon të zakonshëm midis humanistëve të kohës dhe të ndryshonte mbiemrin e tij nga "Schwartzerdt" (fjalë për fjalë 'tokë e zezë'), në ekuivalentin grek "Melanchthon" ( {{Lang|grc|Μελάγχθων}} ) ). {{Sfn|Richard|1898|p=11}} Filipi ishte 11 vjeç në vitin 1508 kur gjyshi i tij (vdiq më 17 tetor) dhe babai i tij (vdiq më 27 tetor) vdiqën brenda njëmbëdhjetë ditësh nga njëri-tjetri. {{Sfn|Manschreck|2011}} Ai dhe një vëlla u sollën në Pforzheim për të jetuar me gjyshen e tij nga nëna, Elizabeth Reuter, motrën e Reuchlin. Vitin tjetër ai hyri në [[Universiteti i Hajdelbergut|Universitetin e Heidelbergut]], ku studioi [[Filozofia|filozofi]], [[Retorika|retorikë]], [[Astronomia|astronomi]] dhe [[Astrologjia|astrologji]], dhe u bë i njohur si një studiues i mendimit grek. <ref>{{Cite journal |last=Wyk |first=Van |last2=(Natie) |first2=Ignatius W. C. |year=2017 |title=Philipp Melanchthon: A short introduction |journal=HTS Theological Studies |volume=73 |issue=1 |pages=1–8 |doi=10.4102/hts.v73i1.4672 |issn=0259-9422 |doi-access=free |hdl-access=free}}</ref> Në vitin 1509, Melanktoni mori diplomën BA në Universitetin e Heidelbergut dhe në vitin 1512, diplomën MA në Tübingen, ku do të jepte mësim pasi të merrte diplomat e tij. Në vitin 1518, ai u thirr në Wittenberg me kërkesë të xhaxhait të tij për të dhënë mësim greqisht. <ref>{{Cite book |last=Rebhorn |first=Wayne A. |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> Ndërsa ishte atje, ai mësoi gjithashtu aspektet teknike të astrologjisë nga Johannes Stöffler . {{Sfn|Brosseder|2005}} Pasi mori një diplomë masteri në vitin 1512, ai filloi të studionte teologji në Tübingen. <ref>{{Cite journal |last=Wagener |first=A. Pelzer |date=1929 |title=Melanchthon: A German Humanist |url=https://www.jstor.org/stable/4389299 |journal=The Classical Weekly |language=en |volume=22 |issue=20 |pages=155–160 |doi=10.2307/4389299 |jstor=4389299 |url-access=subscription}}</ref> Nën ndikimin e Reuchlin, [[Erazmo Roterdami|Erasmus]] dhe të tjerëve, ai u bind se Krishterimi i vërtetë ishte diçka e ndryshme nga [[Skolastika|teologjia skolastike]] që mësohej në universitet. Në vitin 1519, ai mori një diplomë BD dhe shpejt filloi të bashkëpunonte me Martin Lutherin në një përkthim të Biblës. <ref>{{Cite book |last=Rebhorn |first=Wayne A. |url=http://www.jstor.org/stable/10.7591/j.ctv2n7n11.14. |title=Renaissance Debates on Rhetoric |publisher=Cornell University Press |year=2000 |isbn=978-0-8014-3008-4 |pages=97–110 |chapter=Philip Melanchthon |jstor=10.7591/j.ctv2n7n11.14}}</ref> Botimet e tij të para përfshinin një numër poezish në një përmbledhje të redaktuar nga Jakob Wimpfeling ( {{Rreth|1511}} ), {{Sfn|Rupp|1996}} parathënia ''{{Lang|la|Epistolae clarorum virorum}}'' të Reuchlin (1514), një botim i Terences (1516) dhe një libër i gramatikës greke (1518). I njohur tashmë si reformator, ai u kundërshtua në Tübingen. Ai pranoi një thirrje për në Universitetin e Vitenbergut nga Martin Lutheri me rekomandimin e xhaxhait të tij të madh dhe u bë profesor i greqishtes atje në vitin 1518 në moshën 21 vjeç <ref>{{Cite book |url=http://www.jstor.org/stable/j.ctvzcz4b8 |title=Most Certainly True: Lutheran History at a Glance - 75 Stories About Lutherans Since 1517 |date=1 mars 2020 |publisher=1517 Media |isbn=978-1-942304-69-2 |editor-last=Granquist |editor-first=Mark |doi=10.2307/j.ctvzcz4b8.7 |jstor=j.ctvzcz4b8}}</ref> {{Sfn|Chisholm|1911}} Ai studioi [[Bibla|Shkrimet e Shenjta]], veçanërisht atë të [[Pali i Tarsusit|Palit]], dhe doktrinën [[Reformimi protestant|ungjillore]] . Ai mori pjesë në debatin e Leipzigut (1519) si spektator, por mori pjesë me komentet e tij. Pasi pikëpamjet e tij u sulmuan nga Johann Eck, ai u përgjigj bazuar në autoritetin e Shkrimit të Shenjtë në veprën e tij ''Defensio contra Johannem Eckium'' (Vitenberg, 1519). Pas leksioneve mbi [[Ungjilli i Mateut|Ungjillin e Mateut]] dhe Letrën drejtuar Romakëve, së bashku me hetimet e tij mbi doktrinën e Palit, atij iu dha diploma e bachelorit në teologji dhe u transferua në fakultetin teologjik. {{Sfn|Richard|1898|pp=57–58}} Ai u martua me Katharina Krapp (Katharina Melanchthon), (1497–1557), vajzën e [[Kryetari i Bashkisë|kryetarit]] të bashkisë së Vitenbergut, më 25 nëntor 1520. Ata patën katër fëmijë: [[:de:Anna Melanchthon|Anna]], Philipp, Georg dhe Magdalenë. {{Sfn|Manschreck|2011}} Në fillim të vitit 1521, Melanktoni e mbrojti Luterin në veprën e tij ''Didymi Faventini kundër Thoma Placentinum pro M. Luthero oratio'' (Wittenberg, nd). Ai argumentoi se Luteri hodhi poshtë vetëm praktikat [[Papa|papnore]] dhe kishtare që ishin në kundërshtim me Shkrimin e Shenjtë. {{Sfn|Richard|1898|p=71}} Por, ndërsa Luteri mungonte në Kështjellën e Wartburgut, gjatë trazirave të shkaktuara nga profetët e Zwickau-t, Melanktoni u lëkund. <ref>{{Cite book |last=Lindberg |first=Carter |title=The European reformations |date=2021 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-64081-3 |edition=3rd |location=Chichester, United Kingdom Hoboken, New Jersey |pages=86–87}}</ref> Shfaqja e veprës së Melanktonit ''"Loci communes rerum theologicarum seu hypotyposes theologicae"'' (Wittenberg dhe [[Bazeli|Basel]], 1521) pati një rëndësi të mëvonshme për Reformimin. Melanktoni diskutoi "mendimet kryesore" të Letrës së Palit drejtuar Romakëve dhe e përdori këtë platformë për të paraqitur një doktrinë të re të Krishterimit; një doktrinë ku besimi në Zot ishte më i rëndësishëm sesa veprat e mira. ''Loci communes'' kontribuan në ngritjen graduale të traditës skolastike luterane, dhe teologët e mëvonshëm Martin Chemnitz, <ref>For an example of this from Chemnitz, see {{harvnb|Chemnitz|2004}}, which is excerpted from his ''Loci Theologici''.</ref> Mathias Haffenreffer dhe Leonhard Hutter e zgjeruan atë. {{Sfn|Jacobs|1899}} Melanktoni vazhdoi të jepte leksione mbi klasikët. Gjatë një udhëtimi në vitin 1524 për në qytetin e tij të lindjes, ai takoi legatin papnor, [[Kardinali|Kardinalin]] Lorenzo Campeggio, i cili u përpoq ta largonte nga kauza e Luterit. <ref>{{Cite book |last=Wengert |first=Timothy J. |url=https://www.vr-elibrary.de/doi/10.13109/9783666550478.79 |title=Philip Melanchthon's Last Word to Cardinal Lorenzo Campeggio, Papal Legate at the 1530 Diet of Augsburg |date=24 tetor 2012 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |isbn=978-3-525-55047-2 |pages=79–103 |doi=10.13109/9783666550478.79 |via=CrossRef}}</ref> Në veprën e tij ''"Unterricht der Visitatorn an die Pfarherrn im Kurfürstentum zu Sachssen'' " (1528), Melanchthon paraqiti doktrinën ungjillore të shpëtimit, si dhe rregulloret për kishat dhe shkollat. Në vitin 1529, Melanktoni shoqëroi zgjedhësin në Dietën e Speyerit . Shpresat e tij për të bindur [[Perandoria e Shenjtë Romake|Perandorinë e Shenjtë Romake]] që të njihte Reformimin nuk u realizuan. Një qëndrim miqësor ndaj [[Zvicra|zviceranëve]] në Diet ishte diçka që ai e ndryshoi më vonë, duke e quajtur doktrinën e [[Huldrych Zwingli]] -t për [[Eukaristia|Darkën e Zotit]] "një [[Dogma|dogmë]] të pafe". Përbërja, e njohur tani si ''Rrëfimi i Augsburgut'', u paraqit në Dietën e Augsburgut në vitin 1530 dhe do të konsiderohet ndoshta dokumenti më i rëndësishëm i [[Reformimi protestant|Reformimit Protestant]] <ref name="Kolb & Wengert 2024">{{Cite book |last=Kolb |first=Robert |title=The Augsburg Confession |last2=Wengert |first2=Timothy J. |date=2024 |publisher=Augsburg Fortress Publishers |isbn=978-1-5064-9411-1 |publication-place=Bloomfield |page=5 |translator-last=Gritsch |translator-first=Eric W. |oclc=1433093838}}</ref> Melanktoni përfaqësoi Luterin në konferencë, pasi Luterit iu ndalua pjesëmarrja. [[Karli V, Perandor i Shenjtë Romak|Karli V]] kishte thirrur Dietën e Augsburgut me qëllim bashkimin e grupeve fetare përballë një lufte të mundshme me Perandorinë Osmane. Megjithatë, pavarësisht të gjitha përpjekjeve dhe përpjekjeve për kompromis, nuk pati pajtim midis katolikëve dhe luteranëve. Pasi u diskutua rrëfimi dhe u dha përgjigja zyrtare, u hartua Konfuzioni Papnor i Rrëfimit të Augsburgut . Melanktoni shkroi një përgjigje për këtë, e cila u bë e njohur si Apologjia e Rrëfimit të Augsburgut . Në vitin 1540, ai nxori një botim të rishikuar, Variata, i cili u nënshkrua nga [[Gjon Kalvini]] . Dallimi kryesor është në trajtimin e pranisë reale në Darkën e Zotit. Shumë kisha luterane specifikojnë se i përmbahen "Rrëfimit të Pandryshuar të Augsburgut", në krahasim me Variatën. Melanktoni luajti një rol të rëndësishëm në diskutimet në lidhje me Darkën e Zotit, të cilat filluan në vitin 1531. <ref>{{Cite book |last=Lindberg |first=Carter |title=The European reformations |date=2021 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-64074-5 |edition=3rd |location=Chichester, United Kingdom ; Hoboken, NJ |pages=115–116}}</ref> Ai miratoi Marrëveshjen e Vitenbergut të [[Martin Bucer|Bucerit]] dhe e diskutoi çështjen me Bucerin në [[Kaseli|Kassel]] në vitin 1534. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;</sup>Ai punoi për një marrëveshje mbi këtë çështje, pasi studimet e tij patristike dhe ''Dialogu'' (1530) i Johannes Oecolampadius e kishin bërë të dyshonte në saktësinë e doktrinës së Luterit. Gjatë kohës së tij në Tübingen në vitin 1536, Melanchthon u kritikua ashpër nga Cordatus, [[Predikuesi|predikues]] në Niemeck, pasi ai kishte mësuar se veprat janë të nevojshme për shpëtim. Në botimin e dytë të ''Loci'' (1535) të tij, ai braktisi doktrinën e tij të mëparshme të rreptë të determinizmit dhe në vend të kësaj mësoi atë që e quajti Sinergji . Ai hodhi poshtë kritikat e Cordatus në një letër drejtuar Lutherit dhe kolegëve të tij të tjerë, duke deklaruar se ai kurrë nuk ishte larguar nga mësimet e tyre të përbashkëta mbi këtë temë dhe në Polemikën Antinomiane të vitit 1537, Melanchthon ishte në harmoni me Lutherin. {{Sfn|Kirn|1910|p=280}} Përpara se të zgjidheshin mosmarrëveshjet teologjike, Melanktoni vdiq. Vetëm pak ditë para vdekjes së tij, ai kishte shkruar një shënim ku jepte arsyet pse nuk i frikësohej vdekjes. Në anën e majtë të shënimit ishin fjalët: "Do të çlirohesh nga mëkatet dhe do të çlirohesh nga hidhërimi dhe tërbimi i teologëve"; në të djathtë: "Do të shkosh në dritë, do ta shohësh Perëndinë, do të vështrosh Birin e tij, do të mësosh ato mistere të mrekullueshme që nuk ke qenë në gjendje t'i kuptosh në këtë jetë". Shkaku i menjëhershëm i vdekjes ishte një ftohje e rëndë që e kishte marrë gjatë një udhëtimi për në Leipzig në mars të vitit 1560, e ndjekur nga një ethe që i konsumoi forcën, megjithëse trupi i tij ishte dobësuar tashmë. Ai u shpall i vdekur më 19 prill 1560. Trupi i tij u varros pranë Luterit në Schloßkirche në Wittenberg . Pas vdekjes së Luterit, ai u pa nga shumë njerëz si "udhëheqësi teologjik i Reformimit Gjerman" <ref>{{Cite book |last=Tondo |first=Douglas J. Del |url=https://books.google.com/books?id=4V8tMJ75bnwC&q=After+Luther's+death+he+became+seen+by+many+as+the+%22theological+leader+of+the+German+Reformation%22&pg=PR28 |title=Jesus' Words on Salvation |date=2008 |publisher=Infinity |isbn=978-0-7414-4357-1 |language=en}}</ref> megjithëse Gnesio-Luteranët e udhëhequr nga [[Matthias Flacius]] e akuzuan atë dhe pasuesit e tij për [[Herezia|herezi]] dhe [[Apostazia|apostazi]] . Melanktoni i duroi akuzat me durim, dinjitet dhe vetëkontroll. {{Sfn|Kirn|1910|p=281}} == Shih edhe == * [[Protestantizmi]] == Referime == [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Haidelbergut]] [[Kategoria:Astrologë gjermanë]] [[Kategoria:Vdekje 1560]] [[Kategoria:Lindje 1497]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në italisht (it)]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në latinisht]] [[Kategoria:Artikuj me hKarta]] [[Kategoria:Biografi me nënshkrim]] [[Kategoria:Reformatorë protestantë gjermanë]] kpbllohcrsswmm326xssttenfyy51s4 0 187357 2985877 2980196 2026-05-31T05:13:58Z Riza Shabanaj 175721 /* Masakra e 25 majit */ 2985877 wikitext text/x-wiki '''Lybeniqi''' (i njohur edhe si <nowiki>''</nowiki>Lubeniqi<nowiki>''</nowiki>, serbisht: <nowiki>''</nowiki>Ljubenić<nowiki>''</nowiki>) është një fshat në komunën e [[Peja|Pejës]] në Kosovë. Fshati ndodhet në rajonin e [[Rrafshi i Dukagjinit|Dukagjinit]] dhe është i njohur për historinë e tij të hershme, trashëgiminë kulturore dhe ngjarjet e Luftës së Kosovës, përfshirë Masakrën e Lybeniqit. Fshati Lybeniq njihet për bashkjetesën në harmoni ndërmjet 8 fiseve të ndryshme Shqiptare në fshat, pa pasur asnjëherë konflikte.<ref>{{Cite web |orig-date=4 mars 2021 |others=Intervistë nga Urata Goska |title=Respekti i mban të bashkuar, banorët e Lybeniqit |url=https://www.youtube.com/watch?v=TYAQETOlJn0 |url-status=live |website=ATVofficialchannel |language=sq}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Temaj |first=Granit |date=October 29, 2017 |title=Lybeniq, a great unexplored Canyon in western Kosovo |url=https://alpventurer.com/lybeniq-canyon/ |website=alpventurer.com |language=en}}</ref>Sipas regjistrimit të fundit të popullsisë të vitit 2024, fshati ka rreth 650 banorë, shumica Shqiptarë etnik.<ref>{{Cite web |title=Popullsia e Komunës së Pejës (1948-2024) |url=https://d4d-ks.org/wp-content/uploads/2025/08/2025_Factsheet_1_Bucan-Peje.pdf |website=Instituti D4D |language=sq}}</ref> [[Skeda:Fshati Lybeniq.jpg|parapamje]] == Xhamia e Lybeniqit == [[Xhamia e Lubeniqit|Xhamia e Lybeniqit]] është një monument fetar dhe kulturor në fshatin Lybeniq të komunës së Pejës, i ndërtuar në vitin 1755 gjatë periudhës së [[Perandoria Osmane|Perandorisë Osmane]]. Objekti konsiderohet si një nga xhamitë më të vjetra në rajonin e Dukagjinit.<ref>{{Cite web |title=Lista e Trashegimisë kulturore nën mbrojtje të përkohshme |url=https://www.mkrs-ks.org/repository/docs/LISTA_E_TRASHEGIMISE_KULTURORE_NEN_MBROJTJE_TE_PERKOSHME_2015.pdf |website=mkrs-ks.org |page=20 |language=sq}}</ref>[[Skeda:Xhamia Lybeniq.jpg|parapamje]]Xhamia është e mbrojtur si monument i trashëgimisë kulturore nga [[Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit e Kosovës|Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit]] të Kosovës, për shkak të rëndësisë së saj historike, arkitekturore dhe shoqërore për komunitetin lokal.<ref>{{Cite web |date=2015 |title=Lista e Trashëgimise Kulturore Nën Mbrojtje Të Përkoshme 2015 |url=https://www.scribd.com/document/1016429108/LISTA-E-TRASHEGIMISE-KULTURORE-NEN-MBROJTJE-TE-PERKOSHME-2015 |website=scribd.com |page=20 |language=sq}}</ref> '''Lufta e Kosovës'''[[Skeda:Xhamia e Lybeniqit (1999).jpg|parapamje|Xhamia e Lybeniqit në vitin 1999]]Xhamia pësoi dëme të konsiderueshme gjatë luftës së fundit në Kosovë 1998-1999. Siq shihet në fotografi, ajo duket qartë se ishte qëlluar me plumba dhe goditur me artileri nga forcat serbe, duke pësuar dëme kryesisht në minaren e saj.<ref>{{Cite book |last=Imeraj |first=Shkodran |title=Masakrat në Lybeniq (1998 - 1999) |publisher=Instituti i Historisë - Prishtinë |year=2015 |isbn=978-9951-409-41-4 |location=Prishtinë |pages=30 |language=sq}}</ref> == Gjeografia == Fshati Lybeniq shtrihet kryesisht në anën e djathtë të magjistrales Pejë-Deçan, rreth 7 km në jug të qytetit të Pejës. Karakterizohet nga fusha pjellore që shtrihen në juglindje të fshatit, ndërsa në veriperëndim dallohet masivi i kodrave të larta malore, të cilat lidhen me Bjeshkën e Lybeniqit, pjesë e Parkut Kombëtar “Bjeshkët e Nemuna”.<ref>{{Cite web |last=Alaj |first=Premtim |year=2015 |title=Kështjella e Lubeniqit |url=https://www.academia.edu/146216966/K%C3%ABshtjella_e_Lubeniqit |website=Academia.edu |location=Prishtinë |language=sq}}</ref> Lartësia mbidetare e vendbanimit është afër 600 metra.<ref>{{Cite web |last=Temaj |first=Granit |date=October 29, 2017 |title=Lybeniq, a great unexplored Canyon in western Kosovo |url=https://alpventurer.com/lybeniq-canyon/ |website=Alpventurer.com |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Tours Lybeniq |url=https://www.bergfex.com/tl/xk/lybeniq/touren/ |website=bergfex |language=en}}</ref> == Historia == Fshati përmendet që në shekullin XV në regjistrin Osman: "''Defteri i regjistrimit të [[Sanxhaku i Shkodrës|Sanxhakut të Shkodrës]] i vitit 1485"'', ku shfaqet me emrin "'''Luboliqi"'''. Vendbanimi përmendet si pjesë e [[Nahije|nahijes]] së [[Peja|Pejës]], dhe përfshinte familje Shqiptare të besimit krishter të zonës. Sipas Defterit Osman të vitit 1485, fshati Lybeniq kishte gjithsej vetëm 27 familje apo 27 shtëpi, që llogaritet të ketë pasur rreth 150 deri në 180 banorë. Banorët e fshatit merreshin kryesisht me bujqësi dhe blegtori, ndërsa në regjistër përmenden kultivime si: Grurë, Thekër, Vreshta dhe Mjaltë.<ref>{{Cite book |last=Pulaha |first=Selami |title=Defteri i regjistrimit të Sanxhakut të Shkodrës i vitit 1485 |publisher=Akademia e Shkencave e Republikës Popullore të Shqipërisë |year=1974 |location=Tiranë |pages=316 |language=sq}}</ref> == Masakra e Lybeniqit == === Masakra e 25 majit === [[Skeda:Varrezat e civilëve të vrarë me 25 maj 1998 dhe 1 prill 1999.jpg|parapamje|Varrezat e martirëve të vrarë me 25 maj 1998 dhe 1 prill 1999]]Rreth orës 6:45 të mëngjesit, më 25 maj 1998, në magjistralen Deçan-Pejë, pranë fshatit Lybeniq, u organizua një pritë në të cilën u sulmua një veturë e policisë Serbe nga disa persona të armatosur që nuk ishin banorë të fshatit Lybeniq, mendohet se pjestarë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK). Tre policët që po udhëtonin në veturë u goditen nga plumbat, përfshirë shoferin, një oficer policie dhe një oficer policie rezervë. Atë pasdite, diku pas orës 13:00, forcat paramilitare Serbe që lëviznin me automjete të blinduara, mbërritën në Lybeniq. Paramilitaret u pozicionuan në periferi të fshatit dhe qëlluan mbi banorët e Lybeniqit duke përdorur artileri dhe armë të tjera përpara se të hynin në fshat. Më pas patrullat e policisë bënë kontrollimin shtëpi më shtëpi. Në njëren prej shtëpive, Paramilitarët i detyruan katërmbëdhjetë anëtarë të dilnin në oborr dhe më pas i ndanë burrat nga gratë dhe fëmijët. Gratë dhe fëmijët u udhëzuan të shkonin në Shqipëri. Forca paramilitare më pas filloi t'i rrihte burrat, të cilët ishin të paarmatosur dhe te pafajshëm, dhe më pas i urdhëruan ata të iknin dhe i qëlluan përderisa ata po vraponin. Katër persona u vranë në këtë mënyrë: Ibrahim Hamzaj (64 vjeç), Imer Hamzaj (53 vjeç), Dervish Hamzaj (51 vjeç) dhe Bashkim Hamzaj (23 vjeç). Forca paramilitare kishte hyrë edhe në shtëpinë e Zeqë Hamzaj (68 vjeç). Ata e nxorën atë dhe djemtë e tij Gani Hamzaj (25 vjeç) dhe Rifat Hamzaj (24 vjeç) nga shtëpia, ku pastaj i rrahën dhe i ekzekutuan. Haxhi Gogaj (22 vjeç) nga qyteti i Deçanit, i cili ishte mysafir i një familjeje, u ekzekutua gjithashtu. Në këtë masakër u ekzekutuan 8 civilë.<ref>{{Cite web |title=Ljubenić massacres |url=https://military-history.fandom.com/wiki/Ljubeni%C4%87_massacres#cite_note-osce-2 |website=Military history-fandom |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Krimet e luftës në Kosovë |url=https://www.academia.edu/51850127/Under_Orders_Al_Combined |website=academia.edu |language=sq}}</ref> === Masakra e 1 prillit === [[Skeda:Vendndodhja e masakrës së Lybeniqit.jpg|parapamje|Vendndodhja e masakrës së 1 prillit]] Më 1 prill 1999, Skuadra "[[Çakallët (paraushtarakë)|Çakallët]]" njësit i divizionit 177-të Jugosllav, i komanduar nga Nebojša Minić, i njohur me nofkën "vdekja" (serbisht - "mrtvi"), së bashku me anëtarët e njësive të [[Ushtria Popullore Jugosllave|Mbrojtjes Territoriale]] [[Ushtria Popullore Jugosllave|të JNA-së]], hynë në Lybeniq rreth orës 07:00 të mëngjesit në grupe prej katër vetash. Ata filluan të dëbonin banorët nga shtëpitë e tyre dhe t'i rrethonin ata afër xhamisë së fshatit. Menjëherë pas kësaj, qindra banorë ishin mbledhur para xhamisë së fshatit. Ata i ndanë menjëherë Burrat, Gratë, Fëmijët dhe të moshuarit u urdhëruan të shkonin në Shqipëri. 63 burrat e mbetur u ndaluan dhe më pas u urdhëruan të shtriheshin përtokë ndërsa i mallkonin në gjuhën serbe. Kur të gjithë burrat u shtrinë përtokë, [[Çakallët (paraushtarakë)|Çakallët]] hapën zjarr mbi ta me armë automatike. Të shtënat zgjatën për disa minuta. Njëri nga anëtarët e grupit urdhëroi: “Askush të mos lihet gjallë, kontrolloni!” Dhe shkuan midis grumbullit të banorëve të vrarë duke u siguruar që të gjithë ishin të vdekur. Ata që ende po merrnin frymë vriteshin në vend. [[Çakallët (paraushtarakë)|Çakallët]] dhe njësitet e tjera më pas u larguan nga fshati. 7 burra i mbijetuan ekzekutimit sepse ishin të mbuluar nga trupat e vdekur. Të mbijetuarit pas shumë veshtirësive arritën tek shtëpitë e familjes Istrefaj në Strellc të Ulët, Haxhi Istrefaj banorë i Strellcit të Ulët bashkë me dy bashkëfshatarë tjerë ju dolën në ndihmë të mbijetuarve duke i'u ofruar strehim dhe ushqim për më shumë se një javë. Krahas Haxhiut, kontriboi edhe Osman Tahiraj, dhe për mjekim të plagëve Hedije Malaj nga Strellci i Epërm.<ref>{{Cite book |last=Imeraj |first=Shkodran |title=Masakrat ne Lybeniq (1998-1999) |publisher=Instituti i Historisë - Prishtinë |year=2015 |isbn=978-9951-409-41-4 |location=Prishtinë |pages=32-33 |language=sq}}</ref> Forcat serbe dogjën 11 shtëpi në Lybeniq. Ekipi i '''[[OSBE]]'''-së dokumentoi gjurmët e vrasjeve më 1 korrik të atij viti, dhe zhvilloi disa intervista me të mbijetuarit. Sipas raportimeve, rreth 66 Shqiptarë civilë u ekzekutuan në masakër pa i llogaritur 8 viktimat e 25 majit..<ref>{{Cite web |title=Krimet e luftës në Kosovë |url=https://www.academia.edu/51850127/Under_Orders_Al_Combined |website=academia.edu |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |title=Dossier 125th Motorized Brigade of the Yugoslav Army |url=https://www.hlc-rdc.org/wp-content/uploads/2013/10/Dossier-125th-mtbr.pdf |website=hlc-rdc.org |language=sq}}</ref> Vlen të ceket se 10 të tjerë u kapën dhe u ekzekutuan më 7 prill në Bjeshkën e Lybeniqit tek "Stani i Kërrshit" (vend i njohur nga banorët lokal.)<ref>{{Cite web |date=1 prill 2024 |title=Prime Minister Kurti visits Lybeniq We are a state that neither forgets nor forgives the crimes committed by Serbia |url=https://kryeministri.rks-gov.net/en/news/prime-minister-kurti-visits-lybeniq-we-are-a-state-that-neither-forgets-nor-forgives-the-crimes-committed-by-serbia/ |website=kryeministri.rks-gov.net |language=en}}</ref> Masakra e Lybeniqit konsiderohet si një nga krimet më të rënda të kryera gjatë Luftës së Kosovës në rajonin e Pejës.<ref>{{Cite news |title=23 years since the Lybeniq massacre |language=en |url=https://koha.mk/en/23-vjet-nga-masakra-e-lybeniqit/?}}</ref> == Demografia == Sipas regjistrimit të popullsisë të vitit 2011, fshati kishte 823 banorë, 395 ishin meshkuj dhe 428 ishin femra.<ref>{{Cite web |last=Selmani |first=Behar |title=Popullsia sipas gjinisë etnicitetit dhe vendbanimit |url=https://beharselmani.com/ws/media-library/cea554cd32fd454db4abf256e55e32b7/popullsia-sipas-gjinise-etnicitetit-dhe-vendbanimit-4.pdf |website=beharselamni.com |language=sq}}</ref> Ndërsa sipas regjistrimit të fundit popullsisë të vitit 2024, fshati ka gjithsej 650 banorë, rreth 173 banorë më pak se në vitin 2011.<ref>{{Cite web |title=Popullsia e Komunës së Pejës (1948-2024) |url=https://d4d-ks.org/wp-content/uploads/2025/08/2025_Factsheet_1_Bucan-Peje.pdf |website=Instituti D4D |language=sq}}</ref><ref>{{Cite web |title=kosovo census |url=https://archive.wikiwix.com/cache/?url=http%3A%2F%2Fpop-stat.mashke.org%2Fkosovo-census-ks.htm |website=wikiwix archive |language=en}}</ref> {{Demografia|Titull=|Titulli=Historiku i popullsisë në Lybeniq|1485=150+|1948=542|1953=618|1961=774|1971=973|1981=1216|1991=1309|2011=823|2024=650}} == Njerëz të njohur == * [[Cenë Aliçkaj]] – Veteran i Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe Kolonel i TMK-së. * [[Himë Lybeniçi]] – Luftëtar dhe figurë nacionaliste Kaçake. * Cenë Avdyli – Figurë e njohur Shqiptare. == Referencat == [[Kategoria:Fshatra në Kosovë]] [[Kategoria:Fshatra në komunën e Pejës]] ltjgdcjzr71dy0plgk63qtlcqlsomeb 0 187764 2985654 2821230 2026-05-30T16:06:57Z Universal2astudio 97468 /* Shkollimi */ 2985654 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Erand Hoxha | image = Erand_Hoxha_wiki.jpg | title = Erand Hoxha - Actor/Producer | birth_date = {{Birth date|1987|12|05|df=y}} | occupation = [[Aktor]] | nationality = [[Shqiptar]] | website = [https://www.erandhoxha.com www.erandhoxha.com] }} '''Erand Hoxha''' është [[Aktorë]], [[Regjizor]] dhe [[Producent]] [[Shqiptar]]. Ai është i njohur për rolin e tij në filmat [http://www.imdb.com/title/tt5633726/ Pit Stop Mafia], [http://www.imdb.com/title/tt6508998 Elvis Walks Home] dhe [http://www.imdb.com/title/tt4630562/ Fast and Furious 8]. ==Biografia== '''Erand Hoxha''' lindi më [[5 dhjetor]] të vitit [[1987]],zbuloi pasionin e tij për aktrim në moshë të re. Plot ambicie, ai ka qenë duke ndjekur qëllimin e tij, përkushtimin kohën dhe energjitë për temat e filmit dhe aktrimit. Erandi studioi juridikun dhe pas diplomimit punoi si avokat për më shumë se 3 vjet në zyrën e babait të tij, por pasioni i tij per aktrimin nuk u shua kurr. Në vitin 2013 i është dhënë mundësia për të luajtur në filmin e parë dhe që nga ajo ditë nuk u ndal për të shprehur pasionin e tij në aktrim.Ai u be pjesë e shumë audicioneve te huaja falë platformës së internetit ku fitoi shumicën e roleve te tij si figurant apo role kryesore.Sot Erandi gjendet ne filmat e hollywoodian si dhe ato shqiptar. Megjithatë, Erandi nuk është vetëm një aktor - ai merr një interes të gjerë në të gjitha aspektet e filmave dhe tashmë ka fituar përvojë në fushën e drejtimin dhe prodhimin. Ai ishte prodhuesi i asociuar i prodhimit ndërkombëtarisht të suksesshëm të kinemasë shqiptare ku në [[Festivali i Filmit në Kanë|Festivalin e Filmit të Cannes]] fitoi Cmimin [http://cannesfilmfestival.vipshow.biz/ Best Actor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161024091716/http://cannesfilmfestival.vipshow.biz/ |date=24 tetor 2016 }} [[File:Oscar.jpg|thumb|Best Actor Awards]] Erandi eshte pjesë e Shoqatës Artistike "Ferdinand Deda" ku aktualisht vazhdon formimin e tij për të qenë një aktor duke marrë mësime art orator, në mënyrë për të përmirësuar më tej aftësitë e tij dhe për t'u përgatitur për projekte të reja ndërkombëtare të filmit në vitet e ardhëshme. [[File:Erand Hoxha Production.png|thumb|Erand Hoxha Production]] ==Shkollimi== 1991-1998 Mbaroi me rezultate të mira arsimin tetëvjecar pranë institucionit arsimor publik “Mihal Grameno” (Tiranë). 1998-2003 Mbaroi me rezultate të mira shkollën e mesme Ismail Qemali (Tiranë). 2007-2011 U diplomua me rezultate të mira në Fakultetin e Drejtësis JUSTICIA Tiranës ku edhe ka marrë titullin “Jurist” Dhjetor 2017 i jepet Titulli Aktor nga Shoqata “Ferdinand Deda“''' ==Eksperiencat e Punës== Ø  Shtator 2005 – Mars 2009 Ka punuar si teknik audio i dublimit te f ilmave Digitalb ne Studio “Jess” Ø  Tetor 2009 – Korrik 2015 Ka ushtruar detyrën e asistent Avokat prane studios Legale “Hoxha & Çekrezi” Ø  Korrik 2015 - Mars 2017 ka ushtruar detyrat funksionale të inspektorit në Terren në Drejtorin e Verifikimit dhe Kordinimit në Terren në Drejtorin Rajonale Tatimore Tiranë . Ø  Pjesë e Shoqatës Artistike "Ferdinand Deda" ku aktualisht vazhdon formimin e tij për të qenë një aktor duke marrë mësime art orator, në mënyrë për të përmirësuar më tej aftësitë e tij dhe për t'u përgatitur për projekte të reja ndërkombëtare të filmit në vitet e ardhëshme. Ø  Gjithashtu si Aktor pjese e shumë produksioneve kinematografike të huaja dhe shqiptare. Ø  Dhjetor 2024 – Regjia audio i “''Big Brother'' VIP” ne Top Channel ==Filmografia== {| class="wikitable sortable" |- ! Viti !! Titulli !! Roli |- | 2021 || [https://m.imdb.com/title/tt2049116/ Gomorrah] || Luca |- | 2018 || [https://www.imdb.com/title/tt10515994/ Balkan Blood] || Cardozo |- | 2017 || [http://www.imdb.com/title/tt6508998/ Elvis Walks Home] || De Niro |- | 2017 || [http://www.imdb.com/title/tt4630562/ Fast and Furious 8] || Tourist |- | 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt2315582/ Una 2016] || Packer |- | 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt2518190/ Warrior Road] || Andy |- | 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt3679060/ Dishoom] || Capo |- | 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt5546692/ Fuoco amico] || Police Officer |- | 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt5633726/ Pit Stop Mafia] || Zjarrmi |- | 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt4426900/ The Night Manager] || Guard |- | 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt4686422/ Quantum Break] || Sniper |- | 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt4893084/ Bates Motel] || Tour |- | 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt4595360/ Auf kurze Distanz] || Cop 2 |- | 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt5324288/ Real Detective] || Detective Hogan |- | 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt5584474/ Longmire] || Rolf |- | 2015 || [http://www.imdb.com/title/tt4067192/ Unreal Estate] || Taxi Driver |- | 2015 || [http://www.imdb.com/title/tt5453036/ Drejt Fundit] || Papo |- | 2015 || [http://www.imdb.com/title/tt0115088/ Alarm für Cobra 11] || Police Force |- | 2015 || [http://www.imdb.com/title/tt4060576/ Lavalantula] || Stuns Spider |- | 2014 || [http://www.imdb.com/title/tt5603854/ Albanian Action] || Shottas |- | 2014 || [http://www.imdb.com/title/tt2044801/ Kite] || The lawyer |- | 2014 || [http://www.imdb.com/title/tt1205537/ Shadow Recruit] || Cherevin's Driver |- | 2013 || [http://www.imdb.com/title/tt1899142/ Combustion] || Gorila 2 |- | 2013 || [http://www.imdb.com/title/tt1924396/ The Best Offer ] || Dealer |- |} == Produksione == {| class="wikitable sortable" |- ! Viti !! Titulli !! Roli |- | 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt5779640/ Hope] || Producer |- | 2016 || [http://www.imdb.com/title/tt5722150/ Cheating for Papers] || Producer |- | 2014 || [http://www.imdb.com/title/tt5603854/ Albanian Action] || Producer |- | 2014 || [http://www.imdb.com/title/tt5714284/ Gledi] || Producer |- | 2014 || [http://www.imdb.com/title/tt5708350/ Metropol] || Producer |- | 2013 || [http://www.imdb.com/title/tt5712942/ The Last Sight] || Producer |- |} ==Referimet== {{imdb emri|id=7911338|emri=Erand Hoxha}} [https://www.erandhoxha.com OFFICIAL WEBSITE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200713041549/http://www.erand-hoxha.com/ |date=13 korrik 2020 }} [http://www.gazetaexpress.com/roze/ja-prapaskenat-e-xhirimeve-te-filmit-elvisi-kthehet-ne-shtepi-foto-250787/?archive=1 GazetaExpress] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161014170740/http://www.gazetaexpress.com/roze/ja-prapaskenat-e-xhirimeve-te-filmit-elvisi-kthehet-ne-shtepi-foto-250787?archive=1 |date=14 tetor 2016 }} [http://zico.tv/pas-rita-ores-edhe-dy-shqiptare-te-tjere-pjese-e-filmit-fast-furious-8-video/ ZicoTV] [http://www.gazetaexpress.com/roze/shqiptari-qe-do-te-luaje-te-fast-and-furious-8-foto-235394/ GazetaExpress] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160827142409/http://www.gazetaexpress.com/roze/shqiptari-qe-do-te-luaje-te-fast-and-furious-8-foto-235394/ |date=27 gusht 2016 }} [http://www.topalbaniaradio.com/v7/aktori-shqiptar-pjese-e-filmit-te-furious-8/ TopalbaniaRadio] [http://www.lapsi.al/paparazzi/2016/08/03/erand-hoxha-shqiptari-q%C3%AB-do-t%C3%AB-luaj%C3%AB-n%C3%AB-fast-and-furious-8-video-foto LapsiNews]{{Lidhje e thyer}} [https://web.archive.org/web/20160819133835/http://alb365.com/fast-furious-8-aktoret-shqiptar-erand-hoxha-marko-caka-pjese-filmit/ AlbNews365] [http://time.ikub.al/Lajme/16-08-03-Shqiptari-qe-do-te-luaje-te-Fast-and-Furious-8-Foto-Video-.aspx Timenews] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160917035952/http://time.ikub.al/Lajme/16-08-03-Shqiptari-qe-do-te-luaje-te-Fast-and-Furious-8-Foto-Video-.aspx |date=17 shtator 2016 }} [http://www.botasot.info/filma-kultura/562088/flet-aktori-shqiptar-qe-do-te-luaje-te-fast-and-furious-8/ BotaSotNews] [https://web.archive.org/web/20160806003659/http://www.balkanweb.com/gazetashqiptare/nje-shqiptar-ne-kastin-e-aktoreve-te-fast-and-furious-8/ Balkannews] [http://www.melty.it/fast-and-furious-8-incidente-sul-set-in-islanda-vin-diesel-non-coinvolto-a194667.html Melty.it] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160828203102/http://www.melty.it/fast-and-furious-8-incidente-sul-set-in-islanda-vin-diesel-non-coinvolto-a194667.html |date=28 gusht 2016 }} [http://www.gossipetv.com/fast-and-furious-8-paura-per-vin-diesel-incidente-sul-set-221935 GossipeTV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160921212610/http://www.gossipetv.com/fast-and-furious-8-paura-per-vin-diesel-incidente-sul-set-221935 |date=21 shtator 2016 }} [http://fax.al/news/4905661/video-foto-njihuni-me-aktorin-shqiptar-te-fast-furios-8 Faxnews] [http://shqiperiaime.al/2016/07/24/keta-jane-aktoret-shqiptare-qe-do-marrin-pjese-ne-fastfurious-8/nggallery/image/2-173/#galeria-shqiperiaime Shqiperiaime] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160828193420/http://shqiperiaime.al/2016/07/24/keta-jane-aktoret-shqiptare-qe-do-marrin-pjese-ne-fastfurious-8/nggallery/image/2-173#galeria-shqiperiaime |date=28 gusht 2016 }} [http://lajmi.net/flet-aktori-shqiptar-qe-te-luaje-te-fast-furious-8-fotovideo/ Lajmi.net] [https://web.archive.org/web/20160810080356/http://jetaoshqef.co/artikull/31302.html JetaoshQef] [https://web.archive.org/web/20160815204746/http://lajmpress.com/njihuni-me-aktorin-shqiptar-te-fast-furios-8-video-foto/ LajmPress] <references /> [[Kategoria:Aktorë shqiptarë]] [[Kategoria:Regjisorë shqiptarë]] [[Kategoria:Skenaristë shqiptarë]] [[Kategoria:Producentë shqiptarë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1987]] d9u0z1s0w63fbncjtlxkolomr2fn3gn 0 213639 2985592 2889651 2026-05-30T12:36:16Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985592 wikitext text/x-wiki [[File:Ferki Aliu-Stadion.jpg|thumb|Stadiumi Ferki Aliu]] [[File:Forca - Llamkos Kosovaa.jpg|thumb|Stadiumi në Vushtrri]] '''Stadiumi i qytetit "Ferki Aliu''' ([[Gjuha serbe|Serbisht]]: Градски стадион "Фeрkи Aљиу", Gradski stadion "Ferki Aljiu) është një stadium multifunksional i cili ndodhet në qytetin e [[Vushtrria|Vushtrrisë]], [[Kosovë]]. Ai aktualisht shfrytёzohet për ndeshje futbollistike nga ana e [[KF Llamkos Kosova]] nga [[Vushtrria]] i cili garon nё [[Raiffeisen Superliga|Superligёn e Kosovёs]]. Stadiumi ka njё kapacitet prej 7,000 ulësesh.<ref>[http://fussballtempel.net/uefa/KSV.html Football stadiums of the world – Stadiums in Kosovo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180601190505/http://fussballtempel.net/uefa/KSV.html |date=1 qershor 2018 }}, 3.04.2017</ref> ==Shih edhe== * [[Vushtrria]] * [[KF Llamkos Kosova]] ==Lidhje tё jashtme== * [http://www.europlan-online.de/stadiumi-ferki-aliu/verein/10674 Stadiumi "Ferki Aliu" (Vushtrri)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191024060200/https://www.europlan-online.de/stadiumi-ferki-aliu/verein/10674 |date=24 tetor 2019 }} ==Referime== {{reflist}} [[Kategoria:KF Vushtrria]] [[Kategoria:Stadiume në Kosovë|Ferki Aliu]] 8n2qyh5np3aoat60jgnwd878272s91l 0 218525 2985650 2952351 2026-05-30T15:58:02Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.5 2985650 wikitext text/x-wiki '''Teuta Bilali''' ({{lang-mk|Теута Биљали}}; e lindur më 25.5.1980, në [[Tetovë]]) është një politikane shqiptare nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Teuta Bilali kandidoj si pjesë e lëvizjes [[Lëvizja Besa|BESA]] dhe u zgjodh deputete e legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]]. Jeton në Tetovë<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/levizja-besa-ns_article-teuta-bilali-16-al.nspx|title=Teuta Bilali|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|accessdate=23 qershor 2017}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1980]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Tetova]] [[Kategoria:Gra nga Maqedonia e Veriut në politikë]] [[Kategoria:Shqiptarë të Maqedonisë së Veriut]] ozcxslj0c3r2zodvc7qui3fkzy27q3h 0 218570 2985852 2952356 2026-05-31T03:22:42Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985852 wikitext text/x-wiki '''Xhevat Ademi''' ({{lang-mk|Џеват Адеми}}; i lindur më 8 dhjetor 1962, në [[Reçicë e Madhe]], [[Tetovë]]) është një politikan shqiptar nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Xhevat Ademi kandidoj si pjesë e [[Bashkimi Demokratik për Integrim|BDI]]-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/bashkimi-demokratik-per-integrim-ns_article-xhevat-ademi-16-al.nspx|title=Xhevat Ademi|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|language=sq|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=21 korrik 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190721162158/https://sobranie.mk/bashkimi-demokratik-per-integrim-ns_article-xhevat-ademi-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> Në datën 24 korrik 2001, ai u vendos në listën e qytetarëve të Maqedonisë, ndërsa më 27 korrik u shtua në listën e Presidentit amerikan George Bush.<ref>{{Cite web|title=Sanctions List Search|language=en|url=https://sanctionssearch.ofac.treas.gov/|access-date=2024-07-20|website=sanctionssearch.ofac.treas.gov}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1962]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Tetova]] [[Kategoria:Shqiptarë të Maqedonisë së Veriut]] fd3ij5rnwzwiqm4fyvuysmzg5h07aww 0 218705 2985802 2952379 2026-05-31T00:51:12Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985802 wikitext text/x-wiki '''Vesna Damçevska-Ilievska''' ({{lang-mk|Весна Дамчевска Илиевска}}; e lindur më 27.11,1961, në [[Zhvani]], [[Komuna e Demir Hisarit|Demir Hisar]]) është një politikane maqedonase nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Vesna Damçevska-Ilievska kandidoj si pjesë e VMRO-DPMNE-së dhe u zgjodh deputete e legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-vesna-damcevska-ilievska-16-al.nspx|title=Vesna Damçevska-Ilievska|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029145956/https://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-vesna-damcevska-ilievska-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1961]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Gra nga Maqedonia e Veriut në politikë]] olfoi8s1ka71ysw83mp96p5vgd43dub 0 218706 2985804 2952380 2026-05-31T00:53:08Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985804 wikitext text/x-wiki '''Vesna Pemova''' ({{lang-mk|Весна Пемова}}; e lindur më 5.11.1960, në [[Kavadar]]) është një politikane maqedonase nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Vesna Pemova kandidoj si pjesë e VMRO-DPMNE-së dhe u zgjodh deputete e legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-vesna-pemova-16-al.nspx|title=Vesna Pemova|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029135829/https://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-vesna-pemova-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1960]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Kavadar]] [[Kategoria:Gra nga Maqedonia e Veriut në politikë]] euvmxbn8mhvn2a2sakaud5tpvftn8xd 0 218828 2985707 2952408 2026-05-30T18:45:56Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985707 wikitext text/x-wiki '''Trajço Dimkov''' ({{lang-mk|Трајчо Димков}}; i lindur më 22.7.1967, në [[Shtip]]) është një politikan maqedonas nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Trajço Dimkov kandidoj si pjesë e VMRO-DPMNE-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-trajco-dimkov-16-al.nspx|title=Trajço Dimkov|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=20 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191020020010/https://www.sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-trajco-dimkov-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1967]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Shtipi]] 02n5tihh9pcnpxdagj273rpcer0hgvn 0 218829 2985702 2952409 2026-05-30T18:42:17Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985702 wikitext text/x-wiki '''Trajko Veljanoski ''' ({{lang-mk|Трајко Вељаноски}}; i lindur më 2.11. 1962, në [[Shkup]]) është një politikan [[Maqedonët e sotëm|maqedonas]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Trajko Veljanoski kandidoj si pjesë e VMRO-DPMNE-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-trajko-veljanoski-16-al.nspx|title=Trajko Veljanoski|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029135824/https://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-trajko-veljanoski-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1962]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkupi]] [[Kategoria:Kryetarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] 7ko9lmp5c3fbnk44sk29h5h1hgmo3b1 0 218830 2985789 2952410 2026-05-31T00:11:56Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985789 wikitext text/x-wiki '''Vankover Mançev''' ({{lang-mk|Ванковер Манчев}}; i lindur më 16.3.1980, në [[Shkup]]) është një politikan maqedonas nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Vankover Mançev kandidoj si pjesë e VMRO-DPMNE-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-vankover-mancev-16-al.nspx|title=Vankover Mançev|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=17 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191017091138/https://www.sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-vankover-mancev-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1980]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkupi]] lrvkmx505wrbc3hzy93toxuqa29ce4v 0 218834 2985836 2952414 2026-05-31T02:01:09Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985836 wikitext text/x-wiki '''Vlladimir Gjorçev''' ({{lang-mk|Владимир Ѓорчев}}; i lindur më 31.8.1978, në [[Shkup]]) është një politikan maqedonas nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Vlladimir Gjorçev kandidoj si pjesë e VMRO-DPMNE-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-vlladimir-gjorcev-16-al.nspx|title=Vlladimir Gjorçev|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029150021/https://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-vlladimir-gjorcev-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1978]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkupi]] 7cnhpksog3zhuashul9y74f68p01h8r 0 218867 2985678 2952418 2026-05-30T17:36:15Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985678 wikitext text/x-wiki '''Tomisllav Tuntev''' ({{lang-mk|Томислав Тунтев}}; i lindur më 7.7.1966, në [[Ohër]]) është një politikan maqedonas nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Tomisllav Tuntev kandidoj si pjesë e LSDM-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/lidhja-socialdemokrate-e-maqedonise-16-ns_article-tomisllav-tuntev-16-al.nspx|title=Tomisllav Tuntev|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029145943/https://sobranie.mk/lidhja-socialdemokrate-e-maqedonise-16-ns_article-tomisllav-tuntev-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1966]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Ohri]] t7mkz8hngk6mkbdgz1960mwlbiui565 0 218873 2985792 2952424 2026-05-31T00:24:41Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985792 wikitext text/x-wiki '''Vasko Kovaçevski''' ({{lang-mk|Васко Ковачевски}}; i lindur më 6.7.1969, në [[Manastir]]) është një politikan maqedonas nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Vasko Kovaçevski kandidoj si pjesë e LSDM-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/socijaldemokratski-sojuz-na-makedonija-2016-ns_article-vasko-kovacevski-16.nspx|title=Vasko Kovaçevski|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=25 qershor 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170625163905/http://www.sobranie.mk/socijaldemokratski-sojuz-na-makedonija-2016-ns_article-vasko-kovacevski-16.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1969]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Manastiri]] sfmie1kj49vebyxjks9kobhu6xilctt 0 221847 2985596 2722426 2026-05-30T12:43:26Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985596 wikitext text/x-wiki {{Infobox stadium | name = Stadiumi Riza Lushta |location = {{flagicon|KOS}} [[Mitrovica|Mitrovicë]], [[Kosova|Kosovë]] | image = Stadiumi i Trepçës '89.jpg | owner = [[Mitrovica|Komuna e Mitrovicës]] | surface = Bar<br> 105x68m | tenants = [[KF Trepça'89]] | seating_capacity = 12,000<ref name="WorldStadiums">[http://www.worldstadiums.com/europe/countries/kosovo.shtml Reference from WorldStadiums]</ref> }} '''Stadiumi Riza Lushta''' është stadium multifunksional në [[Mitrovica|Mitrovicë]], [[Kosova|Kosovë]]. Stadiumi u emërua sipas emrit të futbollistit [[Riza Lushta]] dhe është stadium vendas i klubit [[KF Trepça'89]]. == Historiku == Stadiumi "Riza Lushta" në [[Mitrovicë]] u ndërtua në vitin 1938, duke u bërë stadiumi i dytë në qytet. Stadiumi është emëruar sipas futbollistit të famshëm [[Riza Lushta]] nga Mitrovica, i cili në vitet 1930-1950 luajti për ekipin kombëtar të Shqipërisë por edhe për një numër klubesh në Shqipëri, Itali dhe Francë, duke përfshirë skuadra të njohura si [[Juventus]] dhe [[Napoli]]. Që nga fundi i viteve 1980, Stadiumi Riza Lushta ka qenë stadiumi vendas për ekipin [[KF Trepça '89]]. Më parë, kapaciteti i stadiumit ishte 12 mijë spektatorë ndërsa tani është dukshëm më i vogël. Stadiumi Riza Lushta menaxhohet nga Komuna e Mitrovicës. == Shih edhe == * [[Riza Lushta]] * [[KF Trepça '89]] * [[Salla e Sporteve Minatori]] * [[Stadiumi Olimpik "Adem Jashari"]] ==Referimet== <references/> == Lidhje të jashtme == {{CommonsCat|Riza Lushta Stadium}} * [https://int.soccerway.com/matches/2017/05/31/kosovo/cup/llapi/besa-peje/2443362/venue/ Stadiumi Riza Lushta në soccerway.com] {{en}} * [https://www.europlan-online.de/stadiumi-riza-lushta/verein/4694 Stadiumi Riza Lushta në europlan-online.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191018194546/https://www.europlan-online.de/stadiumi-riza-lushta/verein/4694 |date=18 tetor 2019 }} {{de}} {{coord|42|53|17.0|N|20|51|41.1|E|display=title}} [[Kategoria:Stadiume në Kosovë|Riza Lushta]] [[Kategoria:Stadiume në Mitrovicë]] fvl5ezk5f8ih9tycctqc3yf3dyfvglu 0 228298 2985800 2953120 2026-05-31T00:45:14Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985800 wikitext text/x-wiki [[File:Vesel-Memedi.jpg | thumb | 220x124px | right | alt= Vesel Memedi | Vesel Memedi]] '''Vesel Memedi ''' ({{lang-mk|Весел Мемеди}}; i lindur më 12.9.1974, në [[Gostivar]]) është një politikan shqiptar nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Vesel Memedi kandidoj si pjesë e RDK-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]]. Vesel Memedi ka kryer studimet deridiplomike në psikologji në Kuala Lumpur të Malajzisë, kurse ato postdiplomike, dy magjistratura, në Leeds, Britani e Madhe, në psikologjinë kualitative, dhe Amsterdam, Holandë, në komunikimin e të folurit dhe retorikë, ka doktoruar poashtu në të njëjtën fushë në Amsterdam të Holandës. Vesel Memedi ka fituar edhe çmimin prestigjioz Fulbright Visiting Scholar në Universitetin Columbia, në Nju Jork, SHBA. Vesel Memedi ka ligjëruar si professor i lëndëve psikologjike dhe komunikimit të të folurit, në Universitetin e Evropës Juglindore në Tetovë, në Universitetin e Tetovës, si dhe në Universitetin Amerikan të Kosovës, për 12 vite. Përfshirja e Vesel Memedit në jetën publike dhe politike zë fill me iniciativën e pavarur të zgjedhjeve lokale të vitit 2009, ku për dy mandate ka qenë i zgjedhur si këshilltarë në Këshillin e Komunës së Gostivarit. Në vitin 2015 zgjidhet kryetar i subjektit politik Rilindja Demokratike Kombëtare. Në zgjedhjet parlamentare tëvitit 2016 zgjidhet deputet në Kuvendin Republikan. Gjatë këtij mandati parlamentar, Vesel Memedi zgjidhet edhe Nënkryetar i Kuvendit të Republikës së Maqedonisë së Veriut. Poashtu, duhet theksuar se gjatë këtij mandati parlamentar, Vesel Memedi ka shërbyer në shumë komisione dhe delegacione parlamentare, si zëvendës kryetar i Komisionit për Çështje Evropiane, Komisioni për Çështje Juridiko-Ligjore, Komisioni për Sistem Politik, etj, ndërsa ka spikatur në delegacionin e Asamblesë Parlamentare të NATO-s. Pas gati dy vite e gjysëm në pushtet, për shkaqe parimore, Vesel Memedi dhe bashkëmendimtarët e Rilindjes Demokratike Kombëtare, lëshojnë qeverinë dhe japin dorrëheqje nga të gjitha funksionet ekzekutive dhe publike. Vesel Memedi ka qenë mjaft aktiv në organizimin e jetës sportive në Gostivar dhe më gjërë, ku për një periudhë të gjatë kohore shërben si kryetar i klubit futbollistik Rinia dhe Gostivari. <ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/koalicioni-aleanca-per-shqiptaret-lr-pdsh-uniteti-rdk-ns_article-vesell-memedi-16-al.nspx|title=Vesel Memedi|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|language=sq|accessdate=23 qershor 2017|archive-date=29 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029140047/https://sobranie.mk/koalicioni-aleanca-per-shqiptaret-lr-pdsh-uniteti-rdk-ns_article-vesell-memedi-16-al.nspx|url-status=dead}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1974]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Gostivari]] [[Kategoria:Shqiptarë të Maqedonisë së Veriut]] drbg7b10xa4ugn2zy7iwdtuoafnxo31 0 228309 2985834 2953129 2026-05-31T01:59:24Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 0 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 1) #IABot (v2.0.9.5 2985834 wikitext text/x-wiki '''Vlladanka Aviroviq ''' ({{lang-mk|Владанка Авировиќ }}; i lindur më 22.1.1954, në [[Shkup]]) është një politikan maqedonas nga [[Maqedonia e Veriut]]. Në zgjedhjet e dhjetorit të vitit 2016, Vlladanka Aviroviq kandidoj si pjesë e PSM-së dhe u zgjodh deputet i legjislaturës 2016-2020 në [[Kuvendi i Republikës së Maqedonisë|Kuvendin e Maqedonisë së Veriut]].<ref name="kuvendi-RM">{{cite web|url=http://sobranie.mk/partia-socialiste-e-maqedonise-16-ns_article-vlladanka-aviroviq-16-al.nspx|title=Vlladanka Aviroviq|website=sobranie.mk|publisher=Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut|accessdate=23 qershor 2017}}{{Lidhje e vdekur}}</ref> == Referime == {{reflist}} {{RM-politikan-cung}} [[Kategoria:Lindje 1954]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Anëtarë të Kuvendit të Maqedonisë së Veriut]] [[Kategoria:Njerëz nga Shkupi]] 1j0uc6vjmimvpdcoyg9nwkq9drckp1i 0 232236 2985599 2883963 2026-05-30T12:43:45Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985599 wikitext text/x-wiki {{Infobox stadium | stadium_name = Stadiumi i qytetit të Kërçovës | nickname = '''Stadiumi i qytetit të Kërçovës''' | image = [[Skeda:CitystadiumKichevo.jpg|250px|frameless]] | caption = | location = [[Kërçova|Kërçovë]], [[Republika e Maqedonisë]] | coordinates = {{Coord|41.507306|20.963583|region:MK_type:landmark|format=dms|display=inline,title}} | broke_ground = | opened = | renovated = | closed = | demolished = | owner = [[Komuna e Kërçovës]] | operator = | surface = | dimensions = | construction_cost = | architect = | former_names = | tenants = [[KF Vëllazërimi 77|Vëllazërimi 77]]<br>[[KF Zajazi|Zajazi]] | seating_capacity =5,000 | record_attendance = | suites = }}'''Stadiumi i Qytetit të Kërçovës''' është një stadium me shumë qëllime në [[Kërçova|Kërçovë]], [[Republika e Maqedonisë]]. Përdoret kryesisht për ndeshjet e futbollit dhe është stadiumi i [[KF Vëllazërimi 77]]. Stadiumi ka 5,000 ulëse.<ref>http://www.football-lineups.com/stadium/2714/</ref> == Shih edhe == * [[Komuna e Kërçovës]] * [[Sporti në Maqedoni të Veriut]] ==Weblinks== *[http://www.europlan-online.de/gradski-stadion-ki%2526%2523269%253bevo/verein/2195 Gradski Stadion Kičevo - Kičevo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130525035904/http://www.europlan-online.de/gradski-stadion-ki%26%23269%3bevo/verein/2195 |date=25 maj 2013 }} == Burimet == [[Kategoria:Sporti në Kërçovë]] [[Kategoria:Stadiume futbolli në Maqedoni të Veriut]] fj6ur9fwo9abbz9tlbafys8g7xki21w 0 234948 2985776 1827107 2026-05-30T22:46:10Z Mitrovica02 128863 2985776 wikitext text/x-wiki {{Short description|Futbollist suedez}} {{Infobox football biography | name = Freddie Ljungberg | image = Football against poverty 2014 - Fredrik Ljungberg.jpg | caption = Ljungberg (2014) | fullname = Karl Fredrik Ljungberg | birth_date = {{birth date and age|1977|4|16|df=y}} | birth_place = [[Vittsjö]], Suedi | height = 1.75 m | position = [[Midfielder#Winger|Winger]] | currentclub = | youthyears1 = 1982–1994 | youthclubs1 = [[Halmstads BK|Halmstad]] | years1 = 1994–1998 | clubs1 = [[Halmstads BK|Halmstad]] | caps1 = 79 | goals1 = 10 | years2 = 1998–2007 | clubs2 = [[Arsenal F.C.|Arsenal]] | caps2 = 216 | goals2 = 46 | years3 = 2007–2008 | clubs3 = [[West Ham United F.C.|West Ham United]] | caps3 = 25 | goals3 = 2 | years4 = 2009–2010 | clubs4 = [[Seattle Sounders FC]] | caps4 = 37 | goals4 = 2 | years5 = 2010 | clubs5 = [[Chicago Fire FC|Chicago Fire]] | caps5 = 15 | goals5 = 2 | years6 = 2011 | clubs6 = [[Celtic F.C.|Celtic]] | caps6 = 7 | goals6 = 0 | years7 = 2011–2012 | clubs7 = [[Shimizu S-Pulse]] | caps7 = 8 | goals7 = 0 | years8 = 2014 | clubs8 = [[Mumbai City FC|Mumbai City]] | caps8 = 4 | goals8 = 0 | totalcaps = 391 | totalgoals = 62 |nationalyears1=1998–2008 |nationalteam1={{SWEf}} |nationalcaps1=75 |nationalgoals1=13 | manageryears1 = 2019 | managerclubs1 = [[Arsenal F.C.|Arsenal]] }} '''Fredrik Ljungberg''' (lindur më [[16 Prill]] [[1977]]) është një ish-[[futbolli]]st [[Suedia|suedez]]. ==Kombëtarja== Për [[Kombëtarja suedeze e futbollit|reprezentacionin suedez]] ka luajtur 75 ndeshje. ==Statistikat== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|{{SWEf}} |- !Vite!!Ndeshje!!Gola |- |1998||6||1 |- |1999||7||0 |- |2000||8||0 |- |2001||9||0 |- |2002||5||0 |- |2003||4||1 |- |2004||10||4 |- |2005||7||5 |- |2006||8||1 |- |2007||6||1 |- |2008||5||0 |- !Gjithsej||75||13 |} ==Lidhje të jashtme== *[http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=6550 National Football Teams] {{DEFAULTSORT:Ljungberg, Frederik}} [[Kategoria:Lindje 1977]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë suedezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren suedeze]] [[Kategoria:Futbollistë në Arsenal F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në West Ham United F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Premier League]] [[Kategoria:Trajnerë në Arsenal F.C.]] [[Kategoria:Trajnerë në Premier League]] kmkbfqwq1sy00gg4opemv3aeb6qj3ax 1 236792 2985751 1949036 2026-05-30T21:34:33Z Edukatori 112234 Edukatori zhvendosi faqen [[Diskutim:Bigori]] te [[Diskutim:Bigori Dolenci]] 1949036 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 3 240369 2985893 1848403 2026-05-31T11:29:53Z ~2026-32384-54 188431 /* */ Përgjigje 2985893 wikitext text/x-wiki <div style="float: left; width:; border:1px solid lightgrey; padding: 10px 20px; margin-bottom:10px"> <div class="Stampa_Simulim_titujsh_2" style="margin:0; margin-bottom:.6em; padding-top:.5em; padding-bottom:.17em; background:none; font-size:150%; color:black; font-weight:normal; border-bottom:1px solid lightgrey;"> Përshëndetje {{PAGENAME}}, mirëserdhe në Wikipedian në shqip ![[Skeda:Gtk-dialog-info.svg|djathtas|20px]] </div> {| | style="padding-right:20px;" valign="top" | Kjo është [[Ndihmë:Faqja e diskutimit|faqja juaj e diskutimit]], në të cilën do të merrni mesazhe nga përdoruesit e tjerë. Në qoftë se ke pyetje mund të adresohesh pa ngurrim tek '''[[Wikipedia:Oda e fillestarëve|Oda e fillestarëve]]''', ku një përdorues me eksperiencë do të ketë mirësinë të të përgjigjet sa më shpejt. Përpara se të redaktoni një faqe në Wikipedia ne do t’iu rekomandonim të lexonit se si '''[[Ndihmë:Redaktimi i faqeve|redaktohet]]''' dhe '''[[Ndihmë:Formatimi i tekstit|formatohet]]''' një faqe. Gjithashtu është e këshillueshme që të përdorni [[Wikipedia:Livadhi|livadhin tonë]] për të eksperimentuar përpara se të redaktoni një artikull në Wikipedia. Në qoftë se dëshironi të krijoni një artikull të ri ndiqni '''[[Wikipedia:Kujdestari i artikujve|Kujdestarin e artikujve]]''', i cili do t’iu ofrojë ndihmë hap pas hapi. Kujdes, ju [[Wikipedia:Të drejta autori|nuk duhet]] të kopjoni tekst nga faqet e tjera në internet dhe ta vendosni në Wikipedia! Gjithashtu gjatë katër ditëve të para të krijimit të llogarisë nuk do të mund të zhvendosni faqe nën një titull të ri alternativ. Për t’iu përgjigjur një mesazhi nga një përdorues tjetër, duhet të shkoni në faqen e tij të diskutimit dhe të shtypni komandën “Shto një temë (të re diskutimi)”. Mos harro që diskutimet e tua duhet ti nënshkruash me (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) ose thjesht shtyp butonin [[Skeda:Insert-signature.png]] në fund të mesazhit tënd. Në [[User:{{PAGENAME}}|faqen tuaj të {{GENDER:{{ROOTPAGENAME}}|përdoruesit|përdorueses}}]] ju mund të shkruani shkurtimisht rreth vetes tuaj në mënyrë që [[Wikipedia:Wikipedianët|wikipedianët]] e tjerë të të njohim më lehtë. E këshillueshme do të qe përdorimi si stampës {{stampa|Babel}}. Në qoftë se dëshiron ti mund të vendosësh edhe vendbanimin tënd aktual në [[Wikipedia:Harta e wikipedianëve|hartën e wikipedianëve]]. Mos harroni të ndryshoni [[Speciale:Preferencat|preferencat]] tuaja. Wikipedianët të urojnë punë të mbarë! [[Përdoruesi:Liridon|Liridon]] ([[Përdoruesi_diskutim:Liridon|diskutimet]]) 13 mars 2018 11:26 (CET) :@[[Përdoruesi:Emilio2005|Emilio2005]] Ciao, qualora avessi voglia e tempo di controllare, segnalo: [[it:Marco Conti (politico italiano)]], [[it:Marco Conti (politico sammarinese)]], [[it:Tommy Cash (cantante country)]], [[it:Paolo Arrigoni (1964)]] e [[it:Paolo Arrigoni (1957)]] con disamb. fuori standard (andrebbero con attività principale + anno di nascita). [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-32384-54|&#126;2026-32384-54]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-32384-54|talk]]) 31 maj 2026 13:29 (CEST) | style="width:200px; padding-left:20px; border-left:1px solid lightgrey;" valign="top" | Në ndihmën tënde janë faqet: * [[Wikipedia:Pesë shtyllat]] * [[Wikipedia:Fillimi]] * [[Wikipedia:Ndihmë]] * [[Wikipedia:FAQ|Wikipedia:Pyetje dhe përgjigje]] </br> [[Wikipedia:Ambasadat|Not Albanian? sq-0? Click here!]] |} </div> <br clear="all"/> jsocptgpjw9wk61lgyk3u5yu9zxfk2t 0 255318 2985601 2305283 2026-05-30T13:07:45Z Carsten Steger 133962 Aerial image of Cordes-sur-Ciel inserted. 2985601 wikitext text/x-wiki {{Komunë në Francë | name = Cordes-sur-Ciel | settlement_type = Komunë | image_seal = Blason ville fr Cordes-sur-Ciel (Tarn).svg | seal_link = Emblema | image_skyline = Aerial image of Cordes-sur-Ciel (view from the southwest).jpg <!--Administrimi territorial--> |Rajoni = [[Oksitania]] |Departamenti = [[Tarn]] |Qarku = [[Qarku Albi|Albi]] |Kantoni = [[Kantoni Carmaux-2 Vallée du Cérou|Carmaux-2 Vallée du Cérou]] |Kryetari = [[Paul Quilès]] |Partia = [[Partia Socialiste (Francë)|Partia Socialiste]] <!--Sipërfaqja dhe Demografia --> |Sipërfaqja = 8,27 |Lartësia = Min. 159 m <br /> Max. 320 | population_total = 952 | population_total_viti = 2015 |Dendësia = 115 <!-- Të dhëna--> | postal_code = 81170 |INSEE = 81069 | website = |gjerësia = 44.0908 |gjatësia = 1.4503 <!--Koordinatat Mënyra #2--> | gjer_g= | gjer_m= | gjer_s= | gjat_g= | gjat_m= | gjat_s= }} '''Cordes-sur-Ciel''' ([[Gjuha oksitane|Oksitanisht]]: ''Còrdas d’Albigés'') është [[Komunat e Francës|komunë]] në [[Tarn|departamentin Tarn]] në jug të [[Franca|Francës]]. Qyteza e fortifikuar u themelua në vitin 1222 nga Raimon VII, i cili toleroi atë që katolikët e tjerë e konsiderojnë herezinë. Që nga fundi i shekullit të 20-të, fshati është bërë një destinacion popullor turistik. Deri në vitin 1993, emri i qytetit ishte Cordes, një fjalë që mendohet të vijë nga rrënja indo-evropiane "korte" që do të thotë "lartësi shkëmbore". Atë vit, u quajt Cordes-sur-Ciel, për të treguar lartësinë e tij mbi retë mbi zonat e ulëta të luginës. ==Historia== Cordes u ndërtua midis viteve 1222 dhe 1229 për të mbrojtur popullsinë e shpërndarë të zonës nga konflikti. Ajo kishte për qëllim të zëvendësonte fshatin [[Saint-Marcel-Campes|Saint-Marcel]], e cila ishte djegur nga trupat e [[Simon de Montfort, Konti i 5-të i Leicester|Simon de Montfort]] në vitin 1215, gjatë kryqëzatës së baronit të veriut kundër Albigensians. Nga [[Traktati i Parisit (1229)|Traktati e Parisit]] më 1229, [[Raymond VII i Toulouse]] pranoi humbjen ndaj [[Louis IX i Francës|Louis IX të Francës]]. Sipas kushteve të traktatit, ai ishte i autorizuar dhe i inkurajuar për të zhvilluar bastide. Në vitin 1241, [[Jeanne, Kontesha e Toulouse|Jeanne]], kontesha e Toulouse, u martua me [[Alfons, Kont i Poitiers|Alfonsin II]], vëllai i Louis IX dhe Kontit i Poitierit. Si rezultat, Cordes u bë pjesë e Francës në vitin 1271 pa u pushtuar ushtarakisht. Në vitin 1436, [[Rodrigo de Villandrando]] hodhi Cordes si pjesë e [[Lufta Njëqindvjeçare|Luftës Njëqindvjeçare]]. Qytetarët e Cordes, që kishin ndërtuar shtëpitë e tyre brenda fortesës origjinale të shekullit të 13-të, më vonë u arratisën nga dëmtimet e rënda gjatë luftërave fetare në fund të shekullit të 16-të. Si rezultat, disa shembuj të shkëlqyeshëm të [[Arkitektura Gotike|arkitekturës gotike]] të shekullit të 13-të dhe 14-të janë ruajtur. [[Kategoria:Komunat e Francës]] [[Kategoria:Komuna në Tarn]] c9i3kotc8vywee27j56ksmp95asxvsq 3 260856 2985642 2984969 2026-05-30T15:29:05Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Michael Polanyi */ 2985642 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Përdoruesi diskutim:Edukatori/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1MB |archiveheader = {{Archives}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} {{Tung| — [[Përdoruesi:Βατο|Βατο]] ([[Përdoruesi diskutim:Βατο|diskutimet]]) 9 mars 2019 22:30 (CET)}} == Medalje == Për punën e vazhdueshme në lidhje me artikujt për pedagogjinë. {{Medalje}}-[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 maj 2019 20:17 (CEST) Shumë faleminderit koleg i nderuar [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. Respekt juve dhe suksese në punën tuaj fisnike. Me nderime --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 14 maj 2019 20:31 (CEST) :Faleminderit! Ju lutem, konsiderojeni mundësinë të shkruani diçka në faqen tuaj personale të përdoruesit pasi krijimi i saj lehtëson komunikimin dhe përfshirjen në komunitet. Gjithsesi mbetet në dëshirën tuaj. Puna e mbarë! :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 maj 2019 00:28 (CEST) == Kategoritë == Kam vënë re se krijon vazhdimisht kategori të reja si pjesë e punës tënde me artikujt arsimor. Të lutem, hidhi një sy faqes [[Ndihmë:Kategoria]] përpara se të vazhdosh të krijosh kategori të tjera. Po vepron siç duhet, thjesht do të ishte mirë të shtoje dhe atë përshkrimin shabllon siç përshkruhet te faqja më sipër. Kjo dhe mbase të vendosnit dhe kategoritë për kategoritë e krijuara. Puna e mbarë! :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 9 qershor 2019 17:04 (CEST) :Përshëndetje koleg i nderuar [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. Doni të thoni të jap shënime të ngjashme siq janë në këtë faqe [https://sq.wikipedia.org/wiki/Kategoria:Biografi Kategoria:Biografi]. :Me nderime: --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 9 qershor 2019 19:26 (CEST) ::Pak a shumë. Ideja ajo është, thjesht teksti është ndryshe. Kemi një tekst shabllon që është mirë të përdorim për t'i standardizuar. Shiko për shembuj kategoritë e mëposhtme: ::*[[:Kategoria:IT-gjeo-cung]]; ::*[[:Kategoria:Stampa referimi]]; ::Shtyp ''Përpunoni burim'' te faqet më sipër që ta shohësh tërë kodin përbërës. Do të vësh re që teksti ndryshon pak nga njëri shembull te tjetri. Kjo është në varësi të faktit nëse kategoria është e prirur të ndahet në kategori të tjera bija apo jo. Lexoje me kujdes faqen e ndihmës më sipër paralelisht me kodin përbërës të faqeve shembuj e besoj se do të jetë më e qartë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 10 qershor 2019 03:21 (CEST) :::Përshëndetje koleg i nderuar [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], shihe si të duket kjo këtu : [[:Kategoria:Psikologji pedagogjike]]; Nderimet e mia --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 10 qershor 2019 17:47 (CEST) ::::Kategoria që ke sjellë si shembull ndahet në kategori të tjera bija kështu që duhej vetëm pjesa e parë e përshkrimit. Pjesa e plotë do të duhej nëse kategoria nuk do të përmbante kategori të tjera por vetëm artikuj. Shikoje vetë se e ndryshova siç duhet. Shembulli tregon më shumë se fjalët. :) ::::Këshillë: Vazhdimisht shtyp "Përpunoni burim" dhe shikoni kodin përbërës të faqeve që keni interes. Pastaj mjafton ta kopjosh siç është dhe të ndryshosh vetëm pjesët që të nevojiten për të replikuar të njëjtin rezultat diku. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 10 qershor 2019 18:26 (CEST) == Medalje == {{Medalje sociologjie}}–[[Përdoruesi:Βατο|Βατο]] ([[Përdoruesi diskutim:Βατο|diskutimet]]) 14 nëntor 2019 11:55 (CET) == Përkthimet == Përshëndetje, Drenisa! :) Po shoh morinë e artikujve të rinj që po krijon së fundmi. Po përdor veglën e përkthimeve? Si funksionon, mirë? Ke pasur probleme gjatë përdorimit? - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 16 nëntor 2019 17:23 (CET) Përshëndetje koleg i nderuar [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. Faleminderit për interesimin tuaj. Nganjëherë edhe kam probleme të vogla me veglën e përkthimit ose si pasojë e mosfunksionimit mbase të rrjetit e ndoshta edhe me nivelin e (mos) njohjes së gjuhës angleze. Tjera probleme nuk kam vërejtur. Gjithë të mirat. Me nderime --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 16 nëntor 2019 19:24 (CET) :Kuptoj. Pyes pasi, nëse i keni ndjekur diskutimet në [[Wikipedia:Kuvendi|Kuvend]] këto kohë, sapo e kemi aktivizuar si vegël për të gjithë dhe disa përdorues kanë raportuar probleme teknike në lidhje me funksionimin e saj. Butona të caktuara që kur i shtyp nuk kryejnë asnjë funksion, etj. Gjëra të tilla. Është mirë që këto raste të raportohen që ta rregullojmë sa më mirë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 16 nëntor 2019 19:40 (CET) == Medalje == {{Medalje përkthimi}} Përshëndetje [[Drenisa]]! Thjesh dua të të falenderoj e përgëzoj për punën e mirë që po bën më përkthimin e disa artikujve e t'iu inkurajoj të vazhdoni po kështu. --'''[[Përdoruesi:Euriditi|<span style="text-shadow:#000 0.1em 0.1em 0.1em; background: #C44747; color:white;">&nbsp;Euriditi&nbsp;</span>]]''' 8 dhjetor 2019 21:42 (CET) == Artikujt ne lidhje me COVID-19 == Përshëndetje [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]]! Pashë që ke krijuar artikuj me temën shumë aktuale të COVID-19. Edhe unë jam i interesuar të shkruaj artikuj në lidhje me këtë temë. Nëse ke dëshirë, mund të bashkëpunojmë dhe të shkruajmë disa artikuj për këtë. P.sh. Artikuj për shtetet që janë prekur me sëmundjen, ose artikuj për virusin, etj, që janë paralelë në EnWiki. Unë jam shumë i gatshëm. Të përshëndes, [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 15 mars 2020 13:29 (CET) Përshëndetje koleg i nderuar [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]]. Pashë se mungonte artikulli dhe e përktheva. Nuk e kam në plan të merrem me tema të tilla. Artikullin në fjalë (Covid 19) kur të kesh mundësi, shihe mos më është përvidhur ndonjë lëshim. Respekt për kontributin tuaj të mrekullueshëm. Gjithë të mirat. Me nderime:--[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 15 mars 2020 13:42 (CET) :Mendova se do të doje të shkruaje. Sidoqoftë faleminderit dhe vazhdo redaktimet me tema të tjera. Punë të palodhshme! - [[Përdoruesi:Berishasinan|Berishasinan]] ([[Përdoruesi diskutim:Berishasinan|diskutimet]]) 15 mars 2020 13:48 (CET) ::{{@|Sadsadas}} mund të kesh interes për diskutimin e mësipërm. Kam vënë re që je marrë dhe ti me temën. Mbase gabohem. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 mars 2020 14:50 (CET) :::{{@|Berishasinan}} Pershendetje! :::Me pelqen shume nisma per te shkruajtur artikuj mbi temen e Covid-19.Do te doja te ndihmoja dhe une ne shkrimin e tyre. Jam shume e gatshme. Te lutem me ver ne dijeni per cdo gje. - [[Përdoruesi:Florinda Gjypi|Florinda Gjypi]] ([[Përdoruesi diskutim:Florinda Gjypi|diskutimet]]) 15 mars 2020 17:15 (CET) ::::Doja t'ju vija në vëmendje këtë publikim në ''Facebook'' nga ''Fondacioni Wikimedia'': ''[https://www.facebook.com/wikimediafoundation/posts/770671413338523 On Wikipedia, a fight is raging over coronavirus disinformation]''. Këtu theksohet rëndësia e vërtetësisë te artikujt që prekin këto tema këto ditë. Edhe nëse nuk krijoni artikuj të rinj, mjafton të siguroheni për të korrigjuar informacionin te ato ekzistues. Kontrollimi i informacioneve bëhet duke parë burimet dhe duke u siguruar për plotësimin e saktë të referimeve dhe prejardhjen e tyre nga organe serioze, mundësisht me një lidhje me shëndetësinë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 mars 2020 18:47 (CET) :::Faleminderit koleg i nderuar [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. Pikërisht kjo më shtyri që ta përktheja. Nderimet e mia: --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 15 mars 2020 18:53 (CET) ::::Përshëndetje {{ping|Drenisa}} Dëshiron të kontrollosh dhe shikosh redaktimet e mia blu apo jeshile (shqyrtimi)?--[[Përdoruesi:Saklanan gerçekler|Saklanan gerçekler]] ([[Përdoruesi diskutim:Saklanan gerçekler|diskutimet]]) 26 mars 2020 14:31 (CET) :Përshëndetje {{ping|Saklanan gerçekler}} BLU koleg i nderuar. Respekt.--[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 26 mars 2020 14:44 (CET) ::Edhe shqyrtimi e redaktimet?--[[Përdoruesi:Saklanan gerçekler|Saklanan gerçekler]] ([[Përdoruesi diskutim:Saklanan gerçekler|diskutimet]]) 26 mars 2020 15:07 (CET) == Medalje == {{Medalje gjeografie}}–[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 prill 2020 13:43 (CEST) :Përshëndetje koleg i nderuar {{@|Klein Muçi}} shumë faleminderit ... gjithashtu edhe juve ju dëshiroj suksese të tjera. Me nderime:--[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 27 prill 2020 15:17 (CEST) == Kontrollim == Përshëndetje, Drenisa! Je në dijeni të kësaj faqes [[Speciale:PendingChanges|këtu]]? Aty listohen të gjitha faqet me ndryshime në pritje në Wikipedia-n shqip. Meqë tashmë je përdoruese me përvojë për sa i përket artikujve këtu, po pate kohë ndonjëherë, ndihma jote në aprovimin ose refuzimin e ndryshimeve në pritje te lista e mësipërme do të ishte mëse e mirëpritur. Aktualisht ajo listë mirëmbahet vetëm nga 1 përdorues (Timi). Me ndihmën tënde mund të ulim ndjeshëm kohën e pritjes së kontrollit për artikujt, që është fatkeqësisht mbi 100 ditë (ka qenë gati dyfish përpara se të përfshihej Timi). Detyra e mësipërme është me përgjegjësi, pasi aty vendoset çfarë shfaqet në në një artikull e çfarë jo, e për pasojë, përcaktohet përmbajtja që do të shfaqet në rezultatet e motorëve të kërkimit në botë. Duke pasur parasysh këtë, situata ka qenë paksa si thikë me dy presa pasi, nga një anë na duhen shumë kontrollues aktivë që të mbajmë numrin e ndryshimeve në pritje nën kontroll dhe nga ana tjetër duhet të ketë një lloj përzgjedhjeje mbi përdoruesit që e ushtrojnë atë funksion për shkak të përgjegjësisë së detyrës. Ti je një zgjedhje e mirë për atë gjë, kështu që mendova të ta sjell në vëmendje si mundësi. Gjithsesi sjellja e vazhdueshme e artikujve të rinj nga ana jote është një ndihmë e vetëmjaftueshme për komunitetin. :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 29 prill 2020 18:45 (CEST) == Edhe një herë për Gurrën e Hoxhës! == Ne se do te shkruante seicli si eshte ne dialektin e tij atehere do te ishet lulla e Babilonit! Ne kete rast mendoj se do te duhet qe titulli te jete korrekt dhe brenda te shkruhet qe vendasit e quajne keshtu! Kjo vjen sepse ne kete rast emertimi eshte transparent dhe ne nuk na leverdis qe dikur dikush te shkrau Hoxh e dikush te shkruaje Hosës... Me kupton!!! Tung--[[Përdoruesi:Varrea e Fterres|Varrea e Fterres]] ([[Përdoruesi diskutim:Varrea e Fterres|diskutimet]]) 17 maj 2020 14:36 (CEST) Përshëndetje koleg [[Përdoruesi:Varrea e Fterres|Varrea e Fterres]]. Për mua nuk është aspak problem nëse do të jetë titulli Gurra e Hoxhs apo Gurra e Hoxhës. Artikullin e kam përkthyer sepse sido që të jetë titulli i këtij toponimi tingëllon shqip, gjë e cila për territorin e Kosovës nuk është edhe aq e shpeshtë të gjesh emërtime të tilla. Tani ka edhe njerëz të tjerë këtu në Wikipedia të cilët me kontributet dhe përvojën e tyre të gjatë, mund ta vlerësojnë më drejtë dhe më saktë këtë çështje. Sa për mua nuk është aspak problem, po qe nevoja e zhvendos tani faqen nga Gurra e Hoxhs në Gurra e Hoxhës. Vetëm një gjë nuk duhet harruar, e kjo është që ne ishim për rreth një shekull nën pushtimin jugosllav, dhe kur është fjala tek toponimet, kjo ka lënë pasojat e saj. Me nderime:--[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 17 maj 2020 22:46 (CEST) == Medalje == Për kontributin e vazhduar në lidhje me lashtësinë ilire {{Medalje historie}}–[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 17 gusht 2020 14:53 (CEST) == Kontroll == I kontrollon dot redaktimet e mia, të lutem?--[[Speciale:Kontributet/185.106.120.141|185.106.120.141]] 23 gusht 2020 13:11 (CEST) == Çmimi për krijimin e artikujve të rinj == {{Çmim i parë|1=krijimin e artikujve të rinj|viti=2019|përdoruesi=Drenisa}} Ju faleminderit koleg wikipedianë. Respekt. --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 16 shtator 2020 11:36 (CEST) == Medalje == Është një tematikë gati tërësisht e paprekur në komunitet kështu që të falënderojmë për kontributet. :) {{Medalje rruge}}–[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 tetor 2020 11:46 (CEST) == Medalje == {{Medalje udhëzimi}}–[[Përdoruesi:Anjen01|Anjen01]] ([[Përdoruesi diskutim:Anjen01|diskutimet]]) 26 dhjetor 2020 23:44 (CET) == Falenderim == Përshëndetje, doja t'i shpreh mirënjohjen për punën që ndërmore për rregullimin e artikujve mbi komunat e Kosovës (redaktimet e tua me 10 maj 2020). U kënaqa kur pashë që artikujt gjermane mbi komunat (të cilët e mirëmbaj unë kryesisht) po shërbejnë si "shabllon". Paske përkthyer shumë gjëra kështuqe iu shtua shumë përmbajtje të ri. Gëzohem në qoftë se do të shoh prapë diçka prej teje lidhur me këtë drejtim. Nderime!--[[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]] ([[Përdoruesi diskutim:Hyllvegu|diskutimet]]) 21 janar 2021 03:39 (CET) == Shqyrtim == Shqyrtoni redaktime ime?--[[Speciale:Kontributet/185.248.102.118|185.248.102.118]] 11 mars 2021 23:54 (CET) Përshëndetje. Shpresoj të mos jetë urgjente. Kontributi juaj nuk humbet dhe kur të i vie rendi kontributi juaj do të shqyrtohet, qoftë nga une qoftë nga dikush tjetër. Sa për informimin tuaj ja ku janë faqet me ndryshime në pritje [[Speciale:PendingChanges|shih këtu]]. Respekt. --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 12 mars 2021 00:43 (CET) Atëherë më vie keq por nuk mund të kontriboj në asnjë artikull, përveç rikuperimit të dëmeve të shkaktuara nga Ikranjani, pa u shqyrtuar redaktimet e mia ekzistuese, nuk bëhem ortak në lojëra të pista pukjane.--[[Speciale:Kontributet/185.248.102.118|185.248.102.118]] 12 mars 2021 01:02 (CET) == Çmimi për krijimin e artikujve të rinj == {{Çmim i parë|1=krijimin e artikujve të rinj|viti=2020|përdoruesi=Drenisa}} == Abetare == Edhe [[Elifba]] dhe [[Alfabeti i Stambollit]]? Perkthimi nga [[Daut Boriçi]] dhe [[Rexhep Voka]].--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F00:1A00:7182:2F06:670C:941F|2003:E6:2F00:1A00:7182:2F06:670C:941F]] 3 tetor 2021 14:45 (CEST) :Jo për përkthimit i [[:en:Elifba alphabet]]?--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F00:1A00:386C:1A26:7EC3:FDF0|2003:E6:2F00:1A00:386C:1A26:7EC3:FDF0]] 8 tetor 2021 12:35 (CEST) == Kandidaturë për burokrat == Përshëndetje! Si një anëtare goxha aktive në komunitetin e Wikipedia-s shqip, je e ftuar të marrësh pjesë në votimin që po zhvillohet në faqen [[Wikipedia:Burokratë/Kandidatura/Klein Muçi]] ku po kandidoj për të përfituar privilegjet e burokratit. Votimi i fundit për burokracinë në Wikipedia-n shqip ka ndodhur më shumë se 12 vjet më parë kështu që mirë do të ishte të kishte sa më shumë pjesëmarrje. Ki parasysh që mund të votosh {{tl|PËR}}, {{tl|KUNDËR}} ose {{tl|ASNJANËS}} dhe votën ta shoqërosh me një koment të shkurtër. Vendimi yt është i mirëpritur. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 10 tetor 2021 10:25 (CEST) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the article [[:en:Baku railway station]] in Albanian Wikipedia? Yours sincerely, [[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Përdoruesi diskutim:Multituberculata|diskutimet]]) 16 tetor 2021 01:45 (CEST) :Thank you very much for the new article and all the best! [[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Përdoruesi diskutim:Multituberculata|diskutimet]]) 16 tetor 2021 09:52 (CEST) == Wikimediani i Muajit == Përshëndetje Drenisa, Po të kontaktoj në emër të Grupit të Përdoruesve Wikimedianët e Gjuhës Shqipe (Wikimedians of Albanian Language User Group - WoALUG), dëshirojm të ju përzgjedhim si “Wikimediani i Muajit” për muajin shkurt, si falenderim për kontributin e juaj në Wikipedia. A mundesh të lutem të na kontaktosh për më shumë informacion në: [[Mailto:info@wikimediashqip.org|info@wikimediashqip.org]]<nowiki>. – ~~~~</nowiki> [[Përdoruesi:Ritamaliqi|Ritamaliqi]] ([[Përdoruesi diskutim:Ritamaliqi|diskutimet]]) 19 janar 2022 16:59 (CET) == Sondazh == Pershendetje! Jemi studente qe duam te bejme nje studim per lajmet e rreme dhe vandalizmin ne Wikipedian Shqip. Ju lutemi, do na ndihmonte shume ne qofte se na kushtoni disa minuta kohe per te plotesuar formularin me poshte: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdO7Z-CW0HWn8vAhyu1aHFPILSWNJFbzRn8-juFI6rcsQXesw/viewform?usp=sf_link Shume faleminderit! Gjithe te mirat! --[[Përdoruesi:Anapecini|Anapecini]] ([[Përdoruesi diskutim:Anapecini|diskutimet]]) 23 janar 2022 13:43 (CET) == Fiset shqiptare == Pershendetje. E pash qe disa nga shkrimet e mija qe i kam bere i pasket bere delete, edhe pse kishin burime dhe prova shume me te sakta se tuajat. Ju kisha lut qe te mos e beni gabimin e njejte pa qene e/i sigurte. Faleminderit [[Speciale:Kontributet/185.173.204.3|185.173.204.3]] 10 shkurt 2022 14:03 (CET) Përshëndetje. I kam hequr arbëreshët sepse nuk kishin referencë dhe nuk janē fis ilir por shqiptar. --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 10 shkurt 2022 16:44 (CET) == Shqyrtim == Pershendejte, nese keni mundesi ta shqyrtoni artikullin https://sq.wikipedia.org/wiki/Gazeta_e_Pavarur Faleminderit! :Përshëndetje! Dëshironi të kontrolloni kontributet e mia dhe t'i bëni ato blu?--[[Përdoruesi:Doardear|Doardear]] ([[Përdoruesi diskutim:Doardear|diskutimet]]) 17 prill 2022 19:19 (CEST) == Kontroll == Përshëndetje! Ky është një mesazh automatik i dërguar te të gjithë kontrolluesit shqipfolës që kanë qenë aktivë së fundmi. Aktualisht në listën e faqeve me ndryshime në pritje gjenden rreth 4000 faqe, disa prej tyre në pritje për më shumë se 1 viti. Kontrollimi i ndryshimeve në pritje është një nga përgjegjësitë bazë të çdo komuniteti Wiki kështu që ju ftojmë të ndihmoni ta zbrazim atë listë. Lista mund të gjendet [[Speciale:PendingChanges|këtu]]. - [[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 16 mars 2022 15:04 (CET) <!-- Message sent by User:Klein Muçi@sqwiki using the list at https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Kontrolluesit_aktiv%C3%AB&oldid=2421118 --> == Përkthime == Përshëndetje, ju bëni përkthime mjaft të mira. A doni ta përktheni artikullin [[Dialekti Zetë–Rashkë]] ([[:en:Zeta–Raška dialect]])?--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F07:B400:DD48:88D8:772B:5D85|2003:E6:2F07:B400:DD48:88D8:772B:5D85]] 30 mars 2022 15:48 (CEST) :Jo? 😢--[[Speciale:Kontributet/88.128.92.88|88.128.92.88]] 3 prill 2022 08:01 (CEST) ::Nëse ke mundësi edhe këtë shikoje [[:en:Musić noble family]] në [[Musiq]]. ::[[:en:Milivoje Đurković]] - [[Milivoje Gjurkoviq]]--[[Speciale:Kontributet/82.114.73.107|82.114.73.107]] 5 prill 2022 21:23 (CEST) :Përshëndetje kolegë. Nuk po i refuzoj, do ti përkthej kur të kem kohë sepse kam edhe mbi 2200 faqe në listën e mbikëqyrjes. Respekt. --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 12 prill 2022 21:37 (CEST) ::Edhe [[:en:Vladan Glišić]] në [[Vladan Glishiq]]?--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F49:3100:A0CF:4EB8:9F82:7BA8|2003:E6:2F49:3100:A0CF:4EB8:9F82:7BA8]] 19 prill 2022 01:01 (CEST) :::{{ping|Drenisa}} Faleminderit. A po vijnë akoma artikujt e tjerë?--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F49:3100:5C30:E299:B5D8:7964|2003:E6:2F49:3100:5C30:E299:B5D8:7964]] 26 prill 2022 23:25 (CEST) ::::Shih edhe këtë: [[:en:Jovan Grković-Gapon]] në [[Jovan Gapon]]. Paraprakisht faleminderit koleg ... --[[Speciale:Kontributet/37.35.67.1|37.35.67.1]] 27 prill 2022 00:10 (CEST) :::::Ka shumë pak artikuj që duhen përkthyer.--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F27:4800:4003:EB82:CD12:C33E|2003:E6:2F27:4800:4003:EB82:CD12:C33E]] 2 nëntor 2022 10:09 (CET) ::::::{{ping|Drenisa}} Shumë të shkurtër janë [[hatibi]] ([[:en:Khatib]]) dhe [[Ebu Dherr el-Gifari]].--[[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F27:4800:19AB:A4:3440:E287|2003:E6:2F27:4800:19AB:A4:3440:E287]] 17 nëntor 2022 20:56 (CET) Përshëndetje koleg. Po mi zgjedh artikujt për ti përkthyer si me i pas propozuar ndonjë shkavell.--[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 19 nëntor 2022 15:12 (CET) :Dëshironi të krijoni ata artikuj të rëndësishëm?--[[Speciale:Kontributet/24.134.186.201|24.134.186.201]] 26 tetor 2023 13:51 (CEST) == Medalje == {{Medalje sporti}}–[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 15 maj 2022 03:56 (CEST) == Scodra dhe Shkodra == Përshëndetje @[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]], të përgëzoj për punën e përkthimeve. Mendoj se do ishte më mirë që artikulli Scodra të vendoset në seksionin e historisë së artikullit [[Shkodra]], ose të riemërohet në Shkodra e lashtë. [[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 3 gusht 2022 19:45 (CEST) :Përshëndetje koleg i nderuar. Po pajtohem që titulli të jetë [[Shkodra e lashtë]]. Të falëminderit për mirëkuptimin, respekt [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 3 gusht 2022 22:45 (CEST) == Medalje == {{Medalje pune}} -- [[Përdoruesi:AT44|AT44]] ([[Përdoruesi diskutim:AT44|diskutimet]]) 23 gusht 2022 13:07 (CEST) == Çmimi për krijimin e artikujve të rinj == {{Çmim i parë|1=krijimin e artikujve të rinj|viti=2021|përdoruesi=Drenisa}} == Gostitje dhënë më 8 shtator 2022 13:36 (CEST) == {{Fli}}-[[Përdoruesi:Astronomi06|Astronomi06]] ([[Përdoruesi diskutim:Astronomi06|diskutimet]]) 8 shtator 2022 13:36 (CEST) :Shumë faleminderit koleg i nderuar. Respekt. [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 8 shtator 2022 13:40 (CEST) == Toponimet e antikitetit == Pershendetje Drenisa! Po shoh qe po orienton titujt e artikujve qe lidhen me emertime te antikitetit drejt shqiperimeve. Duhet ta kem propozuar edhe ne kuvend, por kete ''shqiperim'' te perdhunshem e mendoj demtues per syrin e lexuesit qe mund te mendoje te informohet permes wiki-t, tek e fundit eshte edukuese sikur lexuesi (nxenesi mundesisht) te mesoje se '''c''' ne latinishten klasike shqiptohej '''k''', p.sh. Si dhe te mesohet te perballet me kete permase te emertimeve klasike qe nuk besoj se ndonje vend qe kemi si reference kulturore, i ndryshon dhe njetrajteson keshtu. [[Përdoruesi:Ikranjani|Ikranjani]] ([[Përdoruesi diskutim:Ikranjani|diskutimet]]) 6 tetor 2022 23:24 (CEST) :Përshëndetje koleg. Për cilin redaktim e ke fjalën, nëse ke mundësi të më tregosh? [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 6 tetor 2022 23:28 (CEST) :: Po ja p.sh. [[Sesaretia]] qe e shqiperove nga transkriptimi qe i behet emertimit ne greqishte. --[[Përdoruesi:Ikranjani|Ikranjani]] ([[Përdoruesi diskutim:Ikranjani|diskutimet]]) 6 tetor 2022 23:34 (CEST) :::E përktheva koleg i nderuar. Tani nuk do të thot se duhet të mbetet pikërisht ashtu si e kam përkthyer une. Mund edhe të kem gabuar. Greqishten nuk e njoh. [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 6 tetor 2022 23:39 (CEST) ::::Ne fakt ajo qe ke bere me titullin perben ''shqiperim'' e nderuar, sepse teknikisht titulli eshte i '''pa'''perkthyeshem, vetem i transkriptueshem per volitje drejtshqiptuese. Nuk po them qe i yti eshte varianti perfundimtar, por meqe i ke hy kesaj vadeje, mendova se mos mund te te duket e arsyeshme... sidoqofte, te lumshin duart. --[[Përdoruesi:Ikranjani|Ikranjani]] ([[Përdoruesi diskutim:Ikranjani|diskutimet]]) 6 tetor 2022 23:42 (CEST) :::::Faleminderit koleg i nderuar. Po përpiqem. Sa për [[Sesaretia]] të të them të drejtën nuk e di se si do të ishte titulli i saktë në gjuhën shqipe, sepse ka shumë emra që vështirë përkthehen. Respekt juve. [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 6 tetor 2022 23:46 (CEST) :::::Kur është puna tek emërtimet e titujve të toponimeve antike, ke shumë të drejtë, sepse ka një varg emërtimesh për të cilat nuk kam qenë i sigurt se si duhet të jetë në gjuhën shqipe. p.sh. latinisht është '''Dimalum''' greqisht '''Dimalitan''' ndërsa shqip e kanë përkthyer '''Dimali''', pastaj '''Vicianum''' e kanë përkthyer [[Viciana]], etj. ja edhe një që në anglisht ka qenë '''Berginium''' ndërsa une e kam përkthyer [[Bergini]] duke u nisur nga ajo që më mirë është të ekzistojë kështu edhe nëse nuk është në rregull se sa të mos ekzistojë fare. Nuk kam asgjë kundër që artikuj të tillë të zhendosen në emërtimin tjetër simotër, si p.sh. në këtë rast '''Berginium'''. [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 7 tetor 2022 00:03 (CEST) == Përkthimi shqip🤗 == Përshëndetje Drenisa, ju lutem nëse e bëj në gjuhë të tjera në gjuhën shqipe në Wikipedia😍🤗? [[Përdoruesi:AlexBTR|AlexBTR]] ([[Përdoruesi diskutim:AlexBTR|diskutimet]]) 16 tetor 2022 17:53 (CEST) :Përshëndetje koleg AlexBTR. Më trego cilët artikuj duhet t'i bëj në shqip. [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 16 tetor 2022 20:16 (CEST) Për [[Florin Salam]], Elena Çaushesku, [[Adrian Minune]] dhe Denisa. Përshëndetje nga cigani kosovar. Respekt.--[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 16 tetor 2022 22:47 (CEST) Koleg i nderuar, {{@|AlexBTR}} kur të kesh mundësi përktheje këtë artikull në gjuhën rumune, nëse mundesh, nëse jo nuk ka problem, [[:en:Accession of Kosovo to the European Union|Accession of Kosovo to the European Union]]. Me nderime (Kosovari cigan ose Cigani nga Kosova): --[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 16 tetor 2022 23:05 (CEST) Të dua Drenisa! [[Përdoruesi:AlexBTR|AlexBTR]] ([[Përdoruesi diskutim:AlexBTR|diskutimet]]) 16 tetor 2022 23:38 (CEST) :Ai e bëri përkthimin në rumanisht: [[:ro:Aderarea Kosovo la Uniunea Europeană]]. [[Përdoruesi:AlexBTR|AlexBTR]] ([[Përdoruesi diskutim:AlexBTR|diskutimet]]) 5 maj 2024 17:11 (CEST) == Kryetare kosovare == Mungojnë thuajse tërësisht artikujt dhe kategorite. Lista e plotë është këtu: [[:en:Category:Mayors of places in Kosovo]]. [[Speciale:Kontributet/2003:E6:2F20:A300:8942:161C:96C6:F53E|2003:E6:2F20:A300:8942:161C:96C6:F53E]] 23 tetor 2022 17:35 (CEST) :{{ping|Drenisa}} Vetëm disa mungojnë ose janë shumë të shkurtra.--[[Speciale:Kontributet/88.128.92.127|88.128.92.127]] 18 dhjetor 2022 12:49 (CET) == Çamëri/shqiptarë në Greqi, dhe fe == Ju jeni tani në atë temë. Dëshironi të krijoni [[My Blood My Compromise]] ([[:en:My Blood My Compromise]])? [[Speciale:Kontributet/2A02:3102:6A55:FF8D:BCCE:97C6:627F:99AC|2A02:3102:6A55:FF8D:BCCE:97C6:627F:99AC]] 4 shkurt 2023 12:22 (CET) :Jo?--[[Speciale:Kontributet/2A02:3102:6A55:FF8D:7054:4527:882D:BE|2A02:3102:6A55:FF8D:7054:4527:882D:BE]] 9 shkurt 2023 20:36 (CET) ::Ky janë xhamitë shqiptare.--[[Speciale:Kontributet/2A02:3102:6A55:FF8D:3C35:2059:5456:CB5|2A02:3102:6A55:FF8D:3C35:2059:5456:CB5]] 25 shkurt 2023 14:31 (CET) == Medalje dhënë më 14 shkurt 2023 19:50 (CET) == {{Medalje pune}}-[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 14 shkurt 2023 19:50 (CET) == Kategorizimi == Përshëndetje! Prej disa kohësh je angazhuar në procesin e kategorizimit duke ndihmuar në një çështje që pak përdorues ndihmojnë. Prej vitesh pema e kategorive në Wikipedia-n shqip është në një situatë të rënduar pasi ka munguar në mënyrë të vazhduar mirëmbajtja në lidhje me të kështu që kontributi yt në këtë çështje vlerësohet së tepërmi. Do të të këshilloja të lexoje [[en:WP:CG]] nëse s'e ke lexuar ende e të hidhje një sy te pema e kategorive në Wikipedia-n anglisht: [[en:Category:Contents]]. Ky është trungu i pemës nga ku buron çdo kategori e nënkategori tjetër atje. Sa më shumë t'i afrohemi një sistemi të ngjashëm, aq më e lehtë do të bëhej gjetja e përpunimi i informacionit (kategoritë kanë rëndësi të veçantë në punët automatike pasi shërbejnë si grupe tematike nga ku robotët e vegla të ndryshme mund të vjelin e përpunojnë informacion me lehtësi). Në fakt kam disa kohë që mendoj të fillojmë një fushatë për sistemimin e pemës së kategorive në Wikipedian-n shqip por ti e ke nisur para meje de facto si proces kështu që mendova se mbase mund të ishe i interesuar "ta nisje me themel". - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 10 mars 2023 04:14 (CET) :Përshëndetje, koleg. Ka kohë që e kam vërejtur se kur përkthej artikuj mungojnë shumë kategori në gjuhën shqipe. Ato kategori të artikujve që i përkthej e që krahas anglishtes ekzistojnë edhe në shumë gjuhë ose në disa gjuhë të tjera zakonisht i krijoj. Nuk kam shumë njohuri rreth rregullave të krijimit të artikujve, kështu që do të përpiqem ta respektoj pemën e kategorizimit të artikujve në gjuhë të tjera. [[en:WP:CG]] nuk e kam lexuar por do të përpiqem ta lexoj me kujdes. Nëse vëren ndonjë gabim ose devijim timin të lutem më korigjo. Faleminderit koleg. Respekt. Me nderime: [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 10 mars 2023 18:33 (CET) ::Patjetër. Faqja e lartpërmendur tregon me hollësi çdo gjë rreth kategorive. Mbase së shpejti mund të marrësh guximin të kalosh pak dhe ato kategoritë teknike përveç atyre të përmbajtjes. Për çdo lloj ndihme që mund të të duhet rreth koncepteve të shpjeguara te faqja në fjalë, mos ngurro të më pyesësh. Puna e mbarë! {{smiley|:-)}}<span id="Klein_Muçi:1678478907819:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt">—&nbsp;[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 10 mars 2023 21:08 (CET)</span> == Një turk, disa turq == Përshëndetje! :) Fjala "turq" nuk përmban Ë në drejtshkrim kështu që besoj që rikategorizimet e tua të fundit në lidhje me të duhet të kthehen. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 2 prill 2023 20:22 (CEST) :Përshëndetje koleg. Nuk e kisha konsultuar drejtshkrimin. Shihe tani se më duket e përfundova. Dhe faleminderit për kujdesin. [[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 2 prill 2023 20:46 (CEST) ::Asgjë. :) Vetëm një këshillë: Ridrejtimet nuk funksionojnë me kategoritë. Në një ridrejtim të zakonshëm, lexuesi do të ridrejtohet automatikisht te faqja e re nëse shtyp te lidhja e ridrejtimit. Në rastin e kategorive, nëse një artikull kategorizohet te kategoria e vjetër, ai do të mbetet aty, nuk do të ridrejtohet automatikisht te kategoria e re. Duke pasur këtë parasysh, nëse ndodh një gabim me faqet e kategorive është mirë që të vendoset stampa {{tl|Grise}} te faqja e vjetër e thjesht të krijohet një e re në vend të zhvendosjes.<span id="Klein_Muçi:1680528383414:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 3 prill 2023 15:26 (CEST)</span> == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/40&oldid=25451578 --> == Kërkesë për përkthim të faqes Amin Syla në anglisht. == Përshëndetje, a do të ishte e mundur që ju të përktheni faqen [[Amin Syla]] në [[anglisht]]? [[Speciale:Kontributet/185.100.245.105|185.100.245.105]] 13 gusht 2023 16:10 (CEST) == Translation request == Hello. Can you translate and upload the article [[:en:Baku State University]] in Albanian Wikipedia? Yours sincerely, [[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Përdoruesi diskutim:Multituberculata|diskutimet]]) 18 gusht 2023 23:58 (CEST) :[[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]], Hello - Xoş gəlmisiniz!<br/>Please translate this article in Azerbaijani language Wikipedia: [[:en:Prishtina Bus Station]]<span id="Drenisa:1692398093200:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 19 gusht 2023 00:34 (CEST)</span> ::Hello. ::I have created the article [[:az:Priştina Avtovağzalı]]. Can you create the article [[:en:Baku State University]] in Albanian Wikipedia? ::Yours sincerely, [[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Përdoruesi diskutim:Multituberculata|diskutimet]]) 19 gusht 2023 08:57 (CEST) :::Thank you very much for the new article! [[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Përdoruesi diskutim:Multituberculata|diskutimet]]) 19 gusht 2023 12:38 (CEST) ::::[[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]], [[Arsimi në Azerbajxhan]] këtë artikull e ke gratis, koleg i nderuar. Respekt.<span id="Drenisa:1692447687637:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 19 gusht 2023 14:21 (CEST)</span> :::::Thank you very much! [[Përdoruesi:Multituberculata|Multituberculata]] ([[Përdoruesi diskutim:Multituberculata|diskutimet]]) 19 gusht 2023 18:28 (CEST) == Çmimi për krijimin e artikujve të rinj == {{Çmim i parë|1=krijimin e artikujve të rinj|viti=2022|përdoruesi=Drenisa}} == Çmimi për mirëmbajtjen e kategorive == {{Çmim i parë|1=mirëmbajtjen e kategorive|viti=2022|përdoruesi=Drenisa}} == Kategorizimi: Faqet e veçanta == Përshëndetje! Meqë merresh shpesh me kategoritë, nëse nuk e di ende, doja të të thoja se faqet e veçanta mund të jenë një vend i mirë për t'i përpunuar ato. Shko te [[Special:SpecialPages]] (e ke dhe te mjetet majtas si "Faqet e veçanta") dhe shiko për ''Kategori të dëshiruara'', ''Kategori të pakategorizuara'' dhe ''Kategori të papërdorura''. Të treja ato lista kanë nevojë prej vëmendje prej vitesh tashmë dhe puna jote në to do të ishte më se e mirëpritur. Si gjithmonë, më thuaj nëse të lindin probleme rrugës. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 22 shtator 2023 12:05 (CEST) :[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], Përshëndetje. Posa i shikova. Për dy të fundit e kuptova se çka kërkohet ndërsa për të parën, ''Kategori të dëshiruara'' nuk po kuptoj. Faleminderit koleg. Respekt.<span id="Drenisa:1695462617463:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Drenisa|Drenisa]] ([[Përdoruesi diskutim:Drenisa|diskutimet]]) 23 shtator 2023 11:50 (CEST)</span> ::Ato janë thjeshtë "kategori të kuqe", pra kategori që janë përdorur në faqe të ndryshme por faqet e tyre nuk janë krijuar ende (ose janë grisur). Në këtë kuptim janë "të dëshiruara", sepse kërkohet ekzistenca e tyre nga faqet ku janë përdorur. Këto lloj kategorish ose duhen krijuar, ose duhen hequr nga faqet ku kërkohen.<span id="Klein_Muçi:1695464616109:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 shtator 2023 12:23 (CEST)</span> :::Shënim: Kam harruar pa përmendur këtë më sipër: [[Speciale:FaqeTëPakategorizuara|FaqeTëPakategorizuara]]<span id="Klein_Muçi:1699751830458:Përdoruesi_diskutimFTTCLNDrenisa" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 12 nëntor 2023 02:17 (CET)</span> == Medalje dhënë më 21 tetor 2023 21:59 (CEST) == Për punën e vazhduar në lidhje me mirëmbajtjen e kategorive, një hapësirë që ka pasur nevojë për mirëmbajtje prej kohësh. {{Medalje pune}}-[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 21 tetor 2023 21:59 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pikëpamjet feministe për gjuetinë e shtrigave]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2646824|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pikëpamjet feministe për gjuetinë e shtrigave]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202024,%2020:33)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2024 21:33 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fëmijëria në luftë]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2646057|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fëmijëria në luftë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20mars%202024,%2000:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 mars 2024 01:20 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pikëpamjet feministe për gjuetinë e shtrigave]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2646824|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pikëpamjet feministe për gjuetinë e shtrigave]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20mars%202024,%2001:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 mars 2024 02:03 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Turqi]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2648280|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Turqi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20mars%202024,%2020:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 mars 2024 21:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[ChatGPT në arsim]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2648325|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:ChatGPT në arsim]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20mars%202024,%2023:22)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 mars 2024 00:22 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Anna Göldi]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2648443|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Anna Göldi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20mars%202024,%2016:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 mars 2024 17:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Anna Maria Schwegelin]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2648452|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Anna Maria Schwegelin]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: BOT: Gjendja e adresës origjinale është e panjohur|BOT: Gjendja e adresës origjinale është e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur është vendosur Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20mars%202024,%2016:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 mars 2024 17:52 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Margherita Sarrocchi]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2649219|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Margherita Sarrocchi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20mars%202024,%2015:17)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 mars 2024 16:17 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Burimet e hapura arsimore]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2650350|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Burimet e hapura arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20mars%202024,%2016:39)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 mars 2024 17:39 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Microsoft Copilot]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2650669|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Microsoft Copilot]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20mars%202024,%2020:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 mars 2024 21:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tay (chatbot)]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2650673|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tay (chatbot)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20mars%202024,%2020:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 mars 2024 21:42 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Turqit në Ballkan]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2651100|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Turqit në Ballkan]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20mars%202024,%2013:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 mars 2024 14:04 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkolla Evropiane]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2651113|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkolla Evropiane]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20mars%202024,%2014:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 mars 2024 15:21 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Muzeu i Pushtimit Sovjetik (Tbilisi)]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2651241|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Muzeu i Pushtimit Sovjetik (Tbilisi)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20mars%202024,%2023:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 mars 2024 00:41 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Gjeorgji]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2651247|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Gjeorgji]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20mars%202024,%2023:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 mars 2024 00:48 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Muzeu Gjeorgjian i Arteve të Bukura]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2652371|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Muzeu Gjeorgjian i Arteve të Bukura]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20mars%202024,%2017:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 mars 2024 18:12 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kinema Rustaveli]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2652384|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kinema Rustaveli]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20mars%202024,%2018:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 mars 2024 19:12 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Majda Kirmizi]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2652763|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Majda Kirmizi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20mars%202024,%2018:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 mars 2024 19:25 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tatjana Bokan]]'' == Përshëndetje, Drenisa! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2652774|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tatjana Bokan]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20mars%202024,%2018:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 mars 2024 19:41 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dushko Markoviq]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653316|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dushko Markoviq]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20mars%202024,%2021:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 mars 2024 23:02 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dushko Markoviq]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653316|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dushko Markoviq]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20mars%202024,%2021:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 mars 2024 23:02 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vuk Vrçeviq]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653542|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vuk Vrçeviq]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20prill%202024,%2013:32)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 prill 2024 15:32 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vuk Vrçeviq]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653542|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vuk Vrçeviq]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20prill%202024,%2013:33)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 prill 2024 15:33 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Đurđina Jauković]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653642|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Đurđina Jauković]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20prill%202024,%2016:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 prill 2024 18:14 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Eparkia e Horës së Arbëreshëve]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653717|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Eparkia e Horës së Arbëreshëve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20prill%202024,%2019:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 prill 2024 21:06 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Java e Shenjtë e Eparkisë së Lungros]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2653979|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Java e Shenjtë e Eparkisë së Lungros]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20prill%202024,%2021:55)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 prill 2024 23:55 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Akademia Austriake e Shkencave]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2655321|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Akademia Austriake e Shkencave]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20prill%202024,%2015:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 prill 2024 17:04 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kultura e Tiranës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2656507|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kultura e Tiranës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20prill%202024,%2015:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 prill 2024 17:46 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Monumente në Tiranë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2656521|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Monumente në Tiranë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20prill%202024,%2016:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 prill 2024 18:08 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Festivali Ndërkombëtar i Filmit në Tiranë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2656543|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Festivali Ndërkombëtar i Filmit në Tiranë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20prill%202024,%2016:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 prill 2024 18:42 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Edgar Morin]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2658987|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Edgar Morin]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20prill%202024,%2020:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 prill 2024 22:01 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tito Beliçanec]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2659515|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tito Beliçanec]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20prill%202024,%2020:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 prill 2024 22:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Egjipt]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2659789|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Egjipt]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20prill%202024,%2017:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 prill 2024 19:03 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Agjencia e Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2660990|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Agjencia e Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20maj%202024,%2014:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2024 16:30 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Agjencia e Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2660990|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Agjencia e Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20maj%202024,%2014:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2024 16:30 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Grottaferrata]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2661062|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Grottaferrata]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20maj%202024,%2017:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2024 19:58 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shën Vasili]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2661134|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shën Vasili]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Parametra të pa emëruar|Parametra të pa emëruar]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me emrat e parametrave të tyre. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: unrecognized parameter|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20maj%202024,%2021:59)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2024 23:59 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Poezia mesjetare]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2663408|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Poezia mesjetare]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20maj%202024,%2019:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 maj 2024 21:58 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Frédéric Boissonnas]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2664817|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Frédéric Boissonnas]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra shifrorë: lista e autorëve|Emra shifrorë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur te parametri i emrit të autorëve përdoren vlera të përbëra vetëm nga shifra e shenja pikësimi. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: numeric names: authors list|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20maj%202024,%2011:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 maj 2024 13:40 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Livandula]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2664997|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Livandula]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20maj%202024,%2021:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 maj 2024 23:53 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Samovari]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2666516|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Samovari]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20maj%202024,%2021:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 maj 2024 23:42 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Radical (film)]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2667689|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Radical (film)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20qershor%202024,%2015:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 qershor 2024 17:02 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Code.org]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2668785|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Code.org]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20qershor%202024,%2017:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 qershor 2024 19:53 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Agron (emër)]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2669456|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Agron (emër)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20qershor%202024,%2019:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 qershor 2024 21:20 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sporti në Shqipëri]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2670112|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sporti në Shqipëri]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20qershor%202024,%2010:32)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 qershor 2024 12:32 (CEST) == Lidhje == përshendje. Kam nevoj per ndihmen tuaj. Jan disa faqe ne sq.wiki që un kam krijuar por nuk kam mundesi qe ti lidh me wikipediat e tjera te gjuheve te tjera (kjo për shkak se un redaktoi nga telefoni). A keni mundesi t m ndihmoni. Faqet (qe me se shumti jan artikuj futbollistesh) ndodhen ketu: Kategoria:Articles without Wikidata item. Te falenderoj. [[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]] ([[Përdoruesi diskutim:Sadsadas|diskutimet]]) 17 qershor 2024 14:21 (CEST) :[[Përdoruesi:Sadsadas|Sadsadas]], Po<span id="Edukatori:1718635260747:Përdoruesi_diskutimFTTCLNEdukatori" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 17 qershor 2024 16:41 (CEST)</span> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti Aarhus]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2670807|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti Aarhus]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra shifrorë: lista e autorëve|Emra shifrorë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur te parametri i emrit të autorëve përdoren vlera të përbëra vetëm nga shifra e shenja pikësimi. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: numeric names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20qershor%202024,%2018:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 qershor 2024 20:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ilir Boçka]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2671811|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ilir Boçka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20qershor%202024,%2019:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 qershor 2024 21:06 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Trashëgimia kulturore jomateriale]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2674438|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Trashëgimia kulturore jomateriale]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20korrik%202024,%2016:55)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 korrik 2024 18:55 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kultura jomateriale]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2674467|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kultura jomateriale]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20korrik%202024,%2017:55)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 korrik 2024 19:55 (CEST) == Need help == Hello. I've been trying to update for a while. I need help on something. I'm not expert enough. I have made many updates to the [Selam Taraku] page. Could you review these for me, please? Thanks! [[Përdoruesi:Rondaik|Rondaik]] ([[Përdoruesi diskutim:Rondaik|diskutimet]]) 12 korrik 2024 23:20 (CEST) :[[Selami Taraku]] [[Përdoruesi:Rondaik|Rondaik]] ([[Përdoruesi diskutim:Rondaik|diskutimet]]) 12 korrik 2024 23:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Observatori]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2676083|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Observatori]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20korrik%202024,%2015:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 korrik 2024 17:19 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arkeoastronomia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2676455|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arkeoastronomia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20korrik%202024,%2012:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 korrik 2024 14:06 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Autostrada Prishtinë–Mitrovicë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2676607|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Autostrada Prishtinë–Mitrovicë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20korrik%202024,%2010:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 korrik 2024 12:06 (CEST) == Redaktimi që ju i keni bërë Faqes së Sali Nivicës është një akt i ulët dhe jo etik == Redaktimi që ju i keni bërë Faqes së Sali Nivicës është një akt i ulët dhe jo etik, që me shumë gjasa është mercenarizëm i ulët hakmarrës ndaj pasardhësve të Mësuesit të Popullit. Ju jeni i detyruar që të shpjegoheni për këtë akt të ulët. {| class="wikitable" |1 |<bdi>[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]</bdi> |[[xtools:topedits/sq.wikipedia.org/Edukatori/0/Sali Nivica|Top Edits]] · [[xtools:ec/sq.wikipedia.org/Edukatori|Edit Counter]] |1 |1 |100% |[[Speciale:Diff/2542875|2023-04-08 15:09]] |[[Speciale:Diff/2542875|2023-04-08 15:09]] |0 |51 |} [[Përdoruesi:Altin Goxhaj|Altin Goxhaj]] ([[Përdoruesi diskutim:Altin Goxhaj|diskutimet]]) 25 korrik 2024 08:59 (CEST) Gabim e ke se unë nuk kam redaktuar te artikulli i Sali Nivicës, shihe historikun, dhe ti që më sulmon mua më mirë do të ishte të kontribuoje me ndonjë artikull në Wikipedia Shqipe sepse kemi mbetur Wikipedia me numrin më të vogël të artikujve në Ballkan. == Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have. This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called "regional wishlist list"), and many other options. ''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.'' Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here'''] Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 26 korrik 2024 15:07 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rose Wilder Lane]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2679540|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rose Wilder Lane]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202024,%2012:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2024 14:06 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rudolf Otto von Ottenfeld]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2679554|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rudolf Otto von Ottenfeld]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202024,%2015:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2024 17:07 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Clive James]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2679567|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Clive James]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20korrik%202024,%2015:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 korrik 2024 17:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Alfred Renyi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2679687|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Alfred Renyi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20korrik%202024,%2010:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 korrik 2024 12:11 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Alfred Renyi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2679687|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Alfred Renyi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20korrik%202024,%2010:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 korrik 2024 12:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti i Torontos]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2679719|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti i Torontos]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20korrik%202024,%2017:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 korrik 2024 19:35 (CEST) == [[Adem Kastrati]] == Pershendetje, uroj te jeni mire. Ju kihsa lutur qe te aprovoni ndryshimin e fundit tek faqja Adem Kastrati, per ekspoziten e fundit. Gjithe te mirat @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] [[Përdoruesi:Shkupi Kumanova 1234|A.Saiti]] ([[Përdoruesi diskutim:Shkupi Kumanova 1234|diskutimet]]) 1 gusht 2024 19:28 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fashizmi i krishterë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2680965|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fashizmi i krishterë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20gusht%202024,%2014:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 gusht 2024 16:25 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Konfederata e Varshavës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2686723|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Konfederata e Varshavës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20gusht%202024,%2022:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 gusht 2024 00:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Konfederata e Varshavës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2686723|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Konfederata e Varshavës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20gusht%202024,%2022:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 gusht 2024 00:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Evropa dhe demi (Dresden)]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2689259|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Evropa dhe demi (Dresden)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20gusht%202024,%2011:17)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 gusht 2024 13:17 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Evropa dhe demi (Dresden)]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2689259|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Evropa dhe demi (Dresden)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shtator%202024,%2012:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 shtator 2024 14:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ura e Ibrit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2690633|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ura e Ibrit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shtator%202024,%2022:00)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 shtator 2024 00:00 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ura e Ibrit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2690633|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ura e Ibrit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shtator%202024,%2022:00)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 shtator 2024 00:00 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lakonia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2697006|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lakonia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20shtator%202024,%2017:22)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 shtator 2024 19:22 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Slobodna Dalmacija]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2697405|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Slobodna Dalmacija]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20shtator%202024,%2012:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 shtator 2024 14:52 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Jutarnji list]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2697416|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Jutarnji list]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20shtator%202024,%2013:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 shtator 2024 15:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Mitrovicë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2699848|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Mitrovicë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20shtator%202024,%2021:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 shtator 2024 23:03 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Regjistrimi i popullsisë në Kosovë 2011]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2700334|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Regjistrimi i popullsisë në Kosovë 2011]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20shtator%202024,%2017:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 shtator 2024 19:56 (CEST) == Çmimi për mirëmbajtjen e faqes kryesore == {{Çmim i parë|1=mirëmbajtjen e faqes kryesore|viti=2023|përdoruesi=Edukatori}} == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dorothee Sölle]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2702945|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dorothee Sölle]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20tetor%202024,%2018:10)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 tetor 2024 20:10 (CEST) == Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub == Hi everyone, During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''. I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[Përdoruesi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Përdoruesi diskutim:MediaWiki message delivery|diskutimet]]) 7 tetor 2024 14:10 (CEST) <!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&oldid=27177596 --> == Njoftim! == Përshëndetje [[Përdoruesi:Edukatori|Edukator]], Kleini më propozoi si administrator, votimi bëhet në administratë dhe mbaron maksimalisht me datën: 6 Nëntor. Nëse do doje të votosh, votimi bëhet këtu, [[:Wikipedia:Administrata/Administratorë/Kandidatura/Leutrim.P]]. Faleminderit. [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] 13 tetor 2024 13:56 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Semafori]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2705636|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Semafori]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20tetor%202024,%2020:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 tetor 2024 22:37 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arti si përvojë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2707089|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arti si përvojë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20tetor%202024,%2008:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 tetor 2024 10:53 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Bukuroshi i Zi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2708062|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Bukuroshi i Zi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20tetor%202024,%2017:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 tetor 2024 19:04 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Enciklopedia e Fëmijëve]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2708288|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Enciklopedia e Fëmijëve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20tetor%202024,%2016:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 tetor 2024 18:20 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Enciklopedia e ilustruar për fëmijë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2708311|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Enciklopedia e ilustruar për fëmijë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20tetor%202024,%2017:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 tetor 2024 19:09 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arthur Mee]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2708351|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arthur Mee]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20tetor%202024,%2017:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 tetor 2024 19:52 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Fazat e zhvillimit të fëmijës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2709518|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Fazat e zhvillimit të fëmijës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20tetor%202024,%2014:54)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 tetor 2024 15:54 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Stacioni hekurudhor i Manastirit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2712201|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Stacioni hekurudhor i Manastirit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20n%C3%ABntor%202024,%2016:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 nëntor 2024 17:46 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Loja me role]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2712763|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Loja me role]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: parametri i aksesimit|parametri i aksesimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrat e llojit <param>-access. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: param-access|këtu]]. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20n%C3%ABntor%202024,%2017:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 nëntor 2024 18:03 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Etnolinguistika]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2713038|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Etnolinguistika]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20n%C3%ABntor%202024,%2017:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 nëntor 2024 18:06 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Biblioteka akademike]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2713641|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Biblioteka akademike]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20n%C3%ABntor%202024,%2019:13)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 nëntor 2024 20:13 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Artikulli shkencor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2713938|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Artikulli shkencor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20n%C3%ABntor%202024,%2018:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 nëntor 2024 19:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Indeksi i citimit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2714343|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Indeksi i citimit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20n%C3%ABntor%202024,%2016:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 nëntor 2024 17:08 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Projektori]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2714443|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Projektori]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20n%C3%ABntor%202024,%2021:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 nëntor 2024 22:20 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Edukimi fizik]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2715267|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Edukimi fizik]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20n%C3%ABntor%202024,%2020:03)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 nëntor 2024 21:03 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Edukimi punues]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2715311|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Edukimi punues]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20n%C3%ABntor%202024,%2022:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 nëntor 2024 23:57 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti i Burimeve Natyrore dhe Shkencave të Jetës në Vjenë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2716284|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti i Burimeve Natyrore dhe Shkencave të Jetës në Vjenë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20n%C3%ABntor%202024,%2010:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 nëntor 2024 11:37 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti i Saarlandit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2716288|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti i Saarlandit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20n%C3%ABntor%202024,%2010:51)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 nëntor 2024 11:51 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tradita]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2716464|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tradita]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20n%C3%ABntor%202024,%2013:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 nëntor 2024 14:48 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dita e sportit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2716487|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dita e sportit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20n%C3%ABntor%202024,%2016:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 nëntor 2024 17:06 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Media në Prishtinë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2717271|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Media në Prishtinë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20n%C3%ABntor%202024,%2022:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 nëntor 2024 23:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Provimi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2718012|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Provimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20n%C3%ABntor%202024,%2022:13)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 nëntor 2024 23:13 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vlerësimi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2718022|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vlerësimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20n%C3%ABntor%202024,%2022:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 nëntor 2024 23:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Diploma]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2719723|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Diploma]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20n%C3%ABntor%202024,%2020:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 nëntor 2024 21:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vlerësimi arsimor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2720103|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vlerësimi arsimor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20n%C3%ABntor%202024,%2010:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 nëntor 2024 11:06 (CET) == Sushica & Shushica !! (vazhdim diskutimi) == @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], besoj se tani jane te permbledhura te gjitha ne keto dy faqe kthjelluese dhe se problemi eshte zgjidhur. [[Sushica (faqe kthjelluese)|'''Sushica (faqe kthjelluese)''']] [[Shushica (faqe kthjelluese)|'''Shushica (faqe kthjelluese)''']] [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 27 nëntor 2024 14:46 (CET) :[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]], Faleminderit. Respekt. Suksese.<span id="Edukatori:1732725750482:Përdoruesi_diskutimFTTCLNEdukatori" class="FTTCmt"> —&nbsp;[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]] ([[Përdoruesi diskutim:Edukatori|diskutimet]]) 27 nëntor 2024 17:42 (CET)</span> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shqiptarët në Amerikën e Jugut]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2722865|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shqiptarët në Amerikën e Jugut]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20n%C3%ABntor%202024,%2017:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 nëntor 2024 18:05 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Klima mesdhetare]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2723859|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Klima mesdhetare]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20n%C3%ABntor%202024,%2000:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 nëntor 2024 01:04 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Cecilia Bolocco]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2724176|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Cecilia Bolocco]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20n%C3%ABntor%202024,%2013:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 nëntor 2024 14:12 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Diana Bolocco]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2724178|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Diana Bolocco]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Archived copy si titull|Archived copy si titull]] - Referimet shfaqin këtë problem kur është vendosur gabimisht nga robotët vlera archived copy si titull. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: archived copy as title URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20n%C3%ABntor%202024,%2013:27)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 nëntor 2024 14:27 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Nicolas Berggruen]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2724565|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Nicolas Berggruen]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Archived copy si titull|Archived copy si titull]] - Referimet shfaqin këtë problem kur është vendosur gabimisht nga robotët vlera archived copy si titull. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: archived copy as title URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20n%C3%ABntor%202024,%2023:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 dhjetor 2024 00:29 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shushunja]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2724911|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shushunja]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20dhjetor%202024,%2014:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 dhjetor 2024 15:12 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Totemizmi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2729099|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Totemizmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon vija ndarëse|Mungon vija ndarëse]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon vija ndarëse mes parametrave të tyre. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing pipe|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20dhjetor%202024,%2018:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 dhjetor 2024 19:02 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lëvizja Kaçake]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2730054|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lëvizja Kaçake]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20dhjetor%202024,%2011:38)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 dhjetor 2024 12:38 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lëvizja Kaçake]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2730054|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lëvizja Kaçake]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20dhjetor%202024,%2011:38)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 dhjetor 2024 12:38 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Antonio Rodotà]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2730264|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Antonio Rodotà]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20dhjetor%202024,%2017:51)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 dhjetor 2024 18:51 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Andy Varipapa]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2730721|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Andy Varipapa]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20dhjetor%202024,%2022:47)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 dhjetor 2024 23:47 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Bisignano]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2731162|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Bisignano]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20dhjetor%202024,%2019:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 dhjetor 2024 20:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Vlerësimi formues]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2738298|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Vlerësimi formues]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20janar%202025,%2016:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 janar 2025 17:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Testi i standardizuar]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2738862|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Testi i standardizuar]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20janar%202025,%2020:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 janar 2025 21:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Psikometria]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2738874|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Psikometria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20janar%202025,%2020:36)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 janar 2025 21:36 (CET) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 26 janar 2025 07:24 (CET) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[TV Most]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2745061|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:TV Most]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20shkurt%202025,%2012:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 shkurt 2025 13:37 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kajo Babjeni]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2746109|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kajo Babjeni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20shkurt%202025,%2019:49)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 shkurt 2025 20:49 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Stacioni hekurudhor i Selanikut]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2746459|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Stacioni hekurudhor i Selanikut]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20shkurt%202025,%2017:44)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 shkurt 2025 18:44 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Stacioni hekurudhor i Laçit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2747050|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Stacioni hekurudhor i Laçit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20shkurt%202025,%2017:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 shkurt 2025 18:18 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hekurudhat ushtarake Austro-Hungareze në Shqipëri]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2747794|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hekurudhat ushtarake Austro-Hungareze në Shqipëri]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon adresa|Mungon adresa]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur janë referime interneti pa adresa. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: requires URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa|Adresa]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20shkurt%202025,%2018:47)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 shkurt 2025 19:47 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dekovili Vlorë-Selenicë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2747868|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dekovili Vlorë-Selenicë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa|Adresa]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20shkurt%202025,%2023:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 shkurt 2025 00:37 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hekurudha Rrogozhinë-Fier]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2748122|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hekurudha Rrogozhinë-Fier]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20shkurt%202025,%2011:10)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 shkurt 2025 12:10 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hekurudha Milot-Klos]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2748390|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hekurudha Milot-Klos]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20shkurt%202025,%2018:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 shkurt 2025 19:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Hekurudha Fier-Vlorë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2748904|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Hekurudha Fier-Vlorë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20shkurt%202025,%2019:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 shkurt 2025 20:11 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Miniera e Crepules]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2750404|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Miniera e Crepules]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20shkurt%202025,%2017:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 shkurt 2025 18:26 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ndërmarrja Publike Banesore e Prishtinës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2752705|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ndërmarrja Publike Banesore e Prishtinës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjendja e adresës|Gjendja e adresës]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret parametri parametrin {{!}}url-status=. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: url-status|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20shkurt%202025,%2021:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 shkurt 2025 22:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kreshnik Rustemi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2762146|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kreshnik Rustemi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20shkurt%202025,%2017:51)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 shkurt 2025 18:51 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rocky Lekaj]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2762163|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rocky Lekaj]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20shkurt%202025,%2020:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 shkurt 2025 21:31 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rocky Lekaj]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2762163|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rocky Lekaj]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20shkurt%202025,%2020:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 shkurt 2025 21:31 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Romuva]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2764827|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Romuva]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20shkurt%202025,%2020:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 shkurt 2025 21:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Neopaganizmi baltik]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2764845|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Neopaganizmi baltik]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20shkurt%202025,%2020:51)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 shkurt 2025 21:51 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lufta dhe Paqja]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2764894|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lufta dhe Paqja]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(25%20shkurt%202025,%2022:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 25 shkurt 2025 23:18 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Thomas Pynchon]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Thomas Pynchon]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20shkurt%202025,%2020:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 shkurt 2025 21:46 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Thomas Pynchon]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Thomas Pynchon]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20shkurt%202025,%2020:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 shkurt 2025 21:46 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20mars%202025,%2018:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 mars 2025 19:31 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20mars%202025,%2018:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 mars 2025 19:31 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Thomas Pynchon]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Thomas Pynchon]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2011:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 12:04 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2011:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 12:48 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Thomas Pynchon]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Thomas Pynchon]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2016:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 17:53 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2017:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 18:48 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Thomas Pynchon]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Thomas Pynchon]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2019:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 20:12 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2019:59)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 mars 2025 20:59 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Thomas Pynchon]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2765175|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Thomas Pynchon]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20mars%202025,%2023:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 00:05 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2000:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 01:11 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2004:27)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 05:27 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2007:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 08:07 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2011:00)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 12:00 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2013:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 14:53 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20mars%202025,%2020:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 mars 2025 21:40 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20mars%202025,%2005:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 mars 2025 06:11 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20mars%202025,%2010:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 mars 2025 11:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20mars%202025,%2011:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 mars 2025 12:52 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20mars%202025,%2013:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 mars 2025 14:35 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202025,%2001:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2025 02:06 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202025,%2004:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2025 05:07 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202025,%2011:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2025 12:40 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202025,%2015:35)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2025 16:35 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Maria Edgeworth]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2766569|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Maria Edgeworth]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202025,%2017:24)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2025 18:24 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kotiledoni]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2773915|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kotiledoni]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(20%20mars%202025,%2016:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 mars 2025 17:56 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Gjermani]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2778685|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Gjermani]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20prill%202025,%2017:50)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 prill 2025 19:50 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Greqi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2784249|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Greqi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20prill%202025,%2016:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 prill 2025 18:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Erich von Däniken]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2785940|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Erich von Däniken]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20prill%202025,%2016:44)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 prill 2025 18:44 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kultura e Beratit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2790685|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kultura e Beratit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20prill%202025,%2023:28)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 prill 2025 01:28 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shtëpia e Halilit dhe Nexhibës në Preshevë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2791111|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shtëpia e Halilit dhe Nexhibës në Preshevë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20prill%202025,%2021:10)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 prill 2025 23:10 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Agjencia Turke për Bashkëpunim dhe Koordinim]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2792448|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Agjencia Turke për Bashkëpunim dhe Koordinim]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20maj%202025,%2022:27)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 maj 2025 00:27 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Biblioteka "14 Nëntori" në Bujanoc]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2793125|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Biblioteka "14 Nëntori" në Bujanoc]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20maj%202025,%2018:55)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 maj 2025 20:55 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kompleksi i Xhamisë së Ibrahim Pashës në Preshevë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2793555|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kompleksi i Xhamisë së Ibrahim Pashës në Preshevë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20maj%202025,%2009:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 maj 2025 11:53 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Maltë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2794014|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Maltë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20maj%202025,%2022:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2025 00:05 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Portugali]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2794284|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Portugali]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(6%20maj%202025,%2018:24)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 6 maj 2025 20:24 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Irlandë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2794828|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Irlandë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20maj%202025,%2023:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 maj 2025 01:02 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Rusi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2795723|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Rusi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20maj%202025,%2010:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 maj 2025 12:45 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjuha grënlandeze]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2798670|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjuha grënlandeze]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20maj%202025,%2018:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 maj 2025 20:37 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHF “Liria” në Tetovë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2800585|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHF “Liria” në Tetovë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20maj%202025,%2017:11)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 maj 2025 19:11 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Bjellorusi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2801385|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Bjellorusi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20maj%202025,%2018:54)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 maj 2025 20:54 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHF "Dituria" në Saraj]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2802313|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHF "Dituria" në Saraj]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20maj%202025,%2018:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 maj 2025 20:09 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Përparimi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2802612|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Përparimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20maj%202025,%2017:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 maj 2025 19:14 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHF "Kultura", Mateç]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2806420|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHF "Kultura", Mateç]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20qershor%202025,%2019:10)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 qershor 2025 21:10 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHF "5 Tetori", Nikushtak]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2806469|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHF "5 Tetori", Nikushtak]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20qershor%202025,%2022:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 qershor 2025 00:04 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHF "11 Tetori", Urviç]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2806644|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHF "11 Tetori", Urviç]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(5%20qershor%202025,%2014:22)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 qershor 2025 16:22 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[SHF "Josip Broz Tito", Zheranicë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2808917|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:SHF "Josip Broz Tito", Zheranicë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20qershor%202025,%2020:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 qershor 2025 22:19 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Tunizi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2811072|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Tunizi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20qershor%202025,%2022:46)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 qershor 2025 00:46 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Praktikat e hapura arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2811777|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Praktikat e hapura arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20qershor%202025,%2008:08)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 qershor 2025 10:08 (CEST) == Administrator == Urime për rezultatin! Tashmë për një vit zotëron privilegjet e administratorit të zakonshëm. Ndër detyra të ndryshme administrative, unë do të të tërhiqja vëmendjen drejt [[Speciale:FaqetSpeciale|Faqeve të veçanta]]. Aty gjenden faqe të ndryshme që ndihmojnë në mirëmbajtjen e projektit dhe që shpeshherë nuk kanë shumë vëmendje nga komuniteti aktual. Përveç kësaj, zbrazja e [[Speciale:PendingChanges|ndryshimeve në pritje për kontroll]] dhe zgjidhja e tematikave në dritaret e kuqe në [[Wikipedia:Kuvendi|Kuvend]] janë detyra të zakonshme këto kohë të administratës. Suksese dhe njëherë dhe puna e mbarë! - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 qershor 2025 09:31 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Erasmus+]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2812332|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Erasmus+]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20qershor%202025,%2013:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 qershor 2025 15:40 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Korpusi Evropian i Solidaritetit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2812665|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Korpusi Evropian i Solidaritetit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20qershor%202025,%2015:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 qershor 2025 17:02 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Afrikë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2815299|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Afrikë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20korrik%202025,%2015:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 korrik 2025 17:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sanxhaku i Plevlës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2833004|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sanxhaku i Plevlës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(10%20shtator%202025,%2018:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 10 shtator 2025 20:56 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mark Bazaiti]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2835795|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mark Bazaiti]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20shtator%202025,%2018:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 shtator 2025 20:42 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Optogjenetika]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2835876|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Optogjenetika]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20shtator%202025,%2022:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 shtator 2025 00:23 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Instituti Evropian i Teknologjisë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2839236|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Instituti Evropian i Teknologjisë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20shtator%202025,%2019:04)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 shtator 2025 21:04 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Sanxhaku i Prizrenit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2839894|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Sanxhaku i Prizrenit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20shtator%202025,%2018:55)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 shtator 2025 20:55 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Këshilli Evropian i Inovacionit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2840514|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Këshilli Evropian i Inovacionit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20shtator%202025,%2020:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 shtator 2025 22:14 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rruga Lefteros Vasilissis Olgas (Selanik)]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2841302|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rruga Lefteros Vasilissis Olgas (Selanik)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20shtator%202025,%2008:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 shtator 2025 10:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Bashkia e Selanikut]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2841395|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Bashkia e Selanikut]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20shtator%202025,%2013:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 shtator 2025 15:34 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti Politeknik i Athinës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2841788|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti Politeknik i Athinës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20shtator%202025,%2007:38)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 shtator 2025 09:38 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkolla Bujqësore Amerikane]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2842028|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkolla Bujqësore Amerikane]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Archived copy si titull|Archived copy si titull]] - Referimet shfaqin këtë problem kur është vendosur gabimisht nga robotët vlera archived copy si titull. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: archived copy as title URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20shtator%202025,%2007:00)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 shtator 2025 09:00 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Historia e Shkupit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2842055|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Historia e Shkupit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20shtator%202025,%2009:05)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 shtator 2025 11:05 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti i Maqedonisë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2842780|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti i Maqedonisë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(29%20shtator%202025,%2021:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 29 shtator 2025 23:37 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tiflopedagogjia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2842979|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tiflopedagogjia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20shtator%202025,%2018:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 shtator 2025 20:16 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tiflopedagogjia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2842982|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tiflopedagogjia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20shtator%202025,%2018:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 shtator 2025 20:19 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Daltonizmi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2843312|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Daltonizmi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20tetor%202025,%2021:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 tetor 2025 23:02 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Kanada]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2844321|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Kanada]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20tetor%202025,%2019:23)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 tetor 2025 21:23 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Kanada]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2844330|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Kanada]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa e arkivimit|Adresa e arkivimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e arkivimit të vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: archive-url|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20tetor%202025,%2019:41)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 3 tetor 2025 21:41 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Valentin Haüy]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2847761|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Valentin Haüy]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20tetor%202025,%2022:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 5 tetor 2025 00:40 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Émile Jaques-Dalcroze]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2850529|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Émile Jaques-Dalcroze]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20tetor%202025,%2021:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 tetor 2025 23:45 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mary L. Matthews]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2851554|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mary L. Matthews]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20tetor%202025,%2013:32)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 tetor 2025 15:32 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Historia e ekipit kombëtar të futbollit të Shqipërisë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2857120|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Historia e ekipit kombëtar të futbollit të Shqipërisë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20tetor%202025,%2021:43)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 tetor 2025 23:43 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Jean Marc Gaspard Itard]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2857892|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Jean Marc Gaspard Itard]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi|Vlerë e madhe vëllimi]] - Referimet shfaqin këtë mesazh kur parametri volume ka vlera me më shumë se 4 shifra apo me simbole të tjera përveç numrave arabë e romakë. Mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1: long volume value|këtu]]. <!-- Pages with reference errors --> * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20tetor%202025,%2018:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 tetor 2025 20:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Historia e futbollit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2858589|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Historia e futbollit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20tetor%202025,%2017:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 tetor 2025 19:48 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[4-H]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2859972|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:4-H]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20tetor%202025,%2013:33)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 tetor 2025 15:33 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[4-H]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2860008|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:4-H]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20tetor%202025,%2013:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 tetor 2025 15:56 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Stili i shkrimit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2862887|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Stili i shkrimit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20tetor%202025,%2017:49)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 tetor 2025 19:49 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkrimi akademik]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2865335|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkrimi akademik]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20tetor%202025,%2020:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 tetor 2025 21:45 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Muzika arabe]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2879603|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Muzika arabe]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(9%20dhjetor%202025,%2018:56)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 9 dhjetor 2025 19:56 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjenealogjia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2882965|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjenealogjia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20dhjetor%202025,%2012:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 dhjetor 2025 13:29 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkolla e lojës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2883410|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkolla e lojës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(22%20dhjetor%202025,%2021:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 22 dhjetor 2025 22:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kisha e “Shën Nikollë Arbanasit” Ohër]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2883929|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kisha e “Shën Nikollë Arbanasit” Ohër]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20dhjetor%202025,%2017:36)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 dhjetor 2025 18:36 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mësimi kontekstual]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2884601|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mësimi kontekstual]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20dhjetor%202025,%2016:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 dhjetor 2025 17:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi bashkëpunues]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2884611|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi bashkëpunues]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20dhjetor%202025,%2016:33)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 dhjetor 2025 17:33 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkrimi bashkëpunues]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2885855|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkrimi bashkëpunues]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20janar%202026,%2001:28)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 janar 2026 02:28 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi në Islandë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2889539|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi në Islandë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(13%20janar%202026,%2022:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 13 janar 2026 23:09 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Seymour Papert]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2891002|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Seymour Papert]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20janar%202026,%2011:53)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 janar 2026 12:53 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mësimi problemor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2893004|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mësimi problemor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20janar%202026,%2018:52)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 janar 2026 19:52 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kurrikula e fshehur]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2898664|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kurrikula e fshehur]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(7%20shkurt%202026,%2014:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 7 shkurt 2026 15:42 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Teknologjia arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2899655|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Teknologjia arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20shkurt%202026,%2022:54)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 11 shkurt 2026 23:54 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Teknologjia arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2899663|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Teknologjia arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Emra të shumëfishtë: lista e autorëve|Emra të shumëfishtë: lista e autorëve]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoret një parametër i vetëm në njëjës për të listuar disa vlera të autorëve njëkohësisht. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: multiple names: authors list|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(11%20shkurt%202026,%2023:09)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 shkurt 2026 00:09 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Teknologjia arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2899889|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Teknologjia arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: parametri i aksesimit|parametri i aksesimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrat e llojit <param>-access. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: param-access|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20shkurt%202026,%2018:07)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 shkurt 2026 19:07 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Teknologjia arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2899896|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Teknologjia arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Emër i përgjithshëm|Emër i përgjithshëm]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me parametrin name. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: DOI|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20shkurt%202026,%2018:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 shkurt 2026 19:42 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Abecedariumi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2900450|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Abecedariumi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20shkurt%202026,%2016:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 shkurt 2026 17:29 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Primozh Trubar]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2900471|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Primozh Trubar]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20shkurt%202026,%2017:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 shkurt 2026 18:42 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Alma Wittlin]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2900696|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Alma Wittlin]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20shkurt%202026,%2016:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 shkurt 2026 17:01 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Entomologjia]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2900741|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Entomologjia]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20shkurt%202026,%2021:25)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 shkurt 2026 22:25 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Suka e Dërmanit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2900897|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Suka e Dërmanit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20shkurt%202026,%2018:16)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 shkurt 2026 19:16 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi fashist]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2901191|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi fashist]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20shkurt%202026,%2010:28)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 shkurt 2026 11:28 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi popullor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2903401|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi popullor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(21%20shkurt%202026,%2016:19)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 21 shkurt 2026 17:19 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Dare the School Build a New Social Order?]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2904351|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Dare the School Build a New Social Order?]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(23%20shkurt%202026,%2017:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 23 shkurt 2026 18:26 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Kapitali kulturor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2904856|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Kapitali kulturor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20shkurt%202026,%2022:34)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 shkurt 2026 23:34 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pabarazia arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2904860|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pabarazia arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(24%20shkurt%202026,%2022:47)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 24 shkurt 2026 23:47 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Philip W. Jackson]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2905811|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Philip W. Jackson]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(27%20shkurt%202026,%2019:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 27 shkurt 2026 20:45 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Anna Di Lellio]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906084|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Anna Di Lellio]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20shkurt%202026,%2012:30)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 shkurt 2026 13:30 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Softueri edukativ]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906352|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Softueri edukativ]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20shkurt%202026,%2022:49)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 shkurt 2026 23:49 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Aritmometri]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906586|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Aritmometri]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20mars%202026,%2014:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 mars 2026 15:57 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Abakusi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906595|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Abakusi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20mars%202026,%2015:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 mars 2026 16:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mësimi i programuar]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906629|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mësimi i programuar]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20mars%202026,%2017:54)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 mars 2026 18:54 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mësimi i personalizuar]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906646|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mësimi i personalizuar]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(1%20mars%202026,%2018:20)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 1 mars 2026 19:20 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Rrjeti i Studentëve Erasmus]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906874|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Rrjeti i Studentëve Erasmus]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20mars%202026,%2016:24)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 mars 2026 17:24 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Slojdi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2906951|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Slojdi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(2%20mars%202026,%2022:49)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 2 mars 2026 23:49 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mësimi pasiv]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2907255|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mësimi pasiv]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(3%20mars%202026,%2023:28)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 mars 2026 00:28 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Benedetto Croce]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2907388|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Benedetto Croce]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20mars%202026,%2016:38)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 mars 2026 17:38 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Tabela e bardhë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2907447|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Tabela e bardhë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20mars%202026,%2022:01)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 mars 2026 23:01 (CET) == Kontrollues – kërkesë == Përshëndetje, Kam bërë një kërkesë për rolin kontrollues në Wikipedia shqip, por nuk jam i sigurt nëse është parë ende. Nëse keni mundësi, do ta vlerësoja shumë shqyrtimin e kërkesës time. Faleminderit! [[Përdoruesi:Nalaass138|Nalaass138]] ([[Përdoruesi diskutim:Nalaass138|diskutimet]]) 6 mars 2026 15:10 (CET) :@[[Përdoruesi:Nalaass138|Nalaass138]], përshëndetje, e pashë rastësisht mesazhin tuaj këtu dhe mendova t'ju përgjigjem që të keni shpejtësi në përgjigje. Kushtet për të marrë privilegjet e kontrolluesit diktojnë +50 redaktime dhe +3 muaj aktivitet, siç shkruhet [[WP:AK|këtu]]. Aktualisht llogaria juaj ka mbi 50 redaktime por nuk ka arritur ende kufirin e 3 muajve aktivitet. Do t'ju sugjeroja të provonit sërish pas një muaji dhe ndërkohë mund të rritni dhe numrin e redaktimeve për të pasur një kandidaturë më të mirë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 6 mars 2026 15:26 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Lëvizja e Shkollës së Re]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2908119|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Lëvizja e Shkollës së Re]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202026,%2000:02)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2026 01:02 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Beatrice Ensor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2908245|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Beatrice Ensor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202026,%2014:45)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2026 15:45 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Forumi Botëror i Arsimit]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2908275|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Forumi Botëror i Arsimit]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(8%20mars%202026,%2016:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 8 mars 2026 17:21 (CET) == Medalje == == Medalje == {{Medalje zelli}} [[Përdoruesi:56tfu|56tfu]] ([[Përdoruesi diskutim:56tfu|diskutimet]]) 10 mars 2026 17:05 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Charles Austin Beard]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909007|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Charles Austin Beard]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20mars%202026,%2018:51)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 mars 2026 19:51 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Myles Horton]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909044|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Myles Horton]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20mars%202026,%2022:06)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 mars 2026 23:06 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Myles Horton]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909050|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Myles Horton]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresa e arkivimit|Adresa e arkivimit]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë probleme me adresat e arkivimit të vendosura në to. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: archive-url|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(12%20mars%202026,%2022:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 12 mars 2026 23:14 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Katerina Cilka]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909312|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Katerina Cilka]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(14%20mars%202026,%2001:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 14 mars 2026 02:18 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkalla arsimore]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2909941|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkalla arsimore]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20mars%202026,%2021:42)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 mars 2026 22:42 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkolla e lartë]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2910003|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkolla e lartë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(15%20mars%202026,%2022:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 15 mars 2026 23:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi fillor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2910115|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi fillor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20mars%202026,%2016:44)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 mars 2026 17:44 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Arsimi fillor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2910117|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Arsimi fillor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Mungon shtëpia botuese te vendodhja|Mungon shtëpia botuese te vendodhja]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren libra apo enciklopedi nga vitet 1850 që nuk përmbajnë një shtëpi botuese. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: location missing publisher|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(16%20mars%202026,%2016:48)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 16 mars 2026 17:48 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Burrat në arsimin parashkollor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2910311|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Burrat në arsimin parashkollor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20mars%202026,%2017:43)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 mars 2026 18:43 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Burrat në arsimin parashkollor]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2910329|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Burrat në arsimin parashkollor]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Gjuhë e panjohur|Gjuhë e panjohur]] - Referimet shfaqin këtë problem kur parametri language ka një vlerë të panjohur. Për ta zgjidhur këtë problem mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 maint: unrecognized language|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(17%20mars%202026,%2018:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 17 mars 2026 19:15 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Jonathan Kozol]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2910886|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Jonathan Kozol]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(18%20mars%202026,%2016:58)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 18 mars 2026 17:58 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Pierre Bourdieu]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2911240|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Pierre Bourdieu]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20mars%202026,%2021:40)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 19 mars 2026 22:40 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Universiteti i Sorbonës]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2911279|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Universiteti i Sorbonës]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(19%20mars%202026,%2023:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 20 mars 2026 00:31 (CET) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Abckiria]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2920053|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Abckiria]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20prill%202026,%2000:12)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 prill 2026 02:12 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Abecedari]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2920279|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Abecedari]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(4%20prill%202026,%2016:51)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 4 prill 2026 18:51 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 prill 2026 22:11 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == Probleme me referimet te artikulli ''[[Gjon Renësi I]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2984123|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Gjon Renësi I]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(26%20maj%202026,%2017:21)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 26 maj 2026 19:21 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[JSTOR]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2984953|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:JSTOR]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20maj%202026,%2017:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 maj 2026 19:15 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[ISSN]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2984962|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:ISSN]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(28%20maj%202026,%2017:32)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 28 maj 2026 19:32 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Michael Polanyi]]'' == Përshëndetje, Edukatori! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985628|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Michael Polanyi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2015:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 17:29 (CEST) lpn2rsp9x6sotae4pp5gerevgvtxzyi 1 266135 2985858 2981239 2026-05-31T04:18:04Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Abuzimi seksual/Arkivi 1]] 2985858 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Abuzimi seksual/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} q4w3e8jqxjsruwulw1kjrjfwonff6rl 1 266209 2985860 2981269 2026-05-31T04:18:24Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Aleksis Çipras/Arkivi 1]] 2985860 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Aleksis Çipras/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} a4hiu945m4alaj2r9p3ndw608g0wlc7 1 266259 2985862 2981293 2026-05-31T04:18:44Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Andrea Ranocchia/Arkivi 1]] 2985862 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Andrea Ranocchia/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} beyyb7l8awh864qvgbu8pyozotjb3ah 1 268738 2985839 2985566 2026-05-31T02:16:23Z MajavahBot 122738 Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik. 2985839 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Siddhartha/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli [[Siddhartha]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1996242 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://wayback.archive-it.org/all/20060221132521/http://www.gutenberg.org/etext/2499 te https://www.gutenberg.org/etext/2499 *U shtua arkivi https://wayback.archive-it.org/all/20060221132521/http://www.gutenberg.org/etext/2499 te https://www.gutenberg.org/etext/2499 Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 09:06 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Siddhartha]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2259550 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://wayback.archive-it.org/all/20060221132521/http://www.gutenberg.org/etext/2499 për lidhjen https://www.gutenberg.org/etext/2499. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 03:54 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Siddhartha]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2375420 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150705122332/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/9/93/River_man_Nick_Drake_28_sec.ogg për lidhjen http://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/9/93/River_man_Nick_Drake_28_sec.ogg. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 dhjetor 2021 21:20 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Siddhartha]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2379338 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150602100825/http://read.libripass.com/hermann_hesse-siddhartha.htm për lidhjen http://read.libripass.com/hermann_hesse-siddhartha.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 dhjetor 2021 02:56 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Siddhartha]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985565 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150524014732/http://www.cummingsstudyguides.net/Guides6/Siddhartha.html për lidhjen http://www.cummingsstudyguides.net/Guides6/Siddhartha.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 13:00 (CEST) qq95tk8g0kfwguufiihxedlmeldujqn 2985864 2985839 2026-05-31T04:20:11Z MajavahBot 122738 U arkivuan 4 diskutime pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Siddhartha/Arkivi 1]] 2985864 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Siddhartha/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Siddhartha]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985565 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150524014732/http://www.cummingsstudyguides.net/Guides6/Siddhartha.html për lidhjen http://www.cummingsstudyguides.net/Guides6/Siddhartha.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 13:00 (CEST) 8ku5noomdjz75g3vt4ijw1c73pcaji2 1 268992 2985748 2887516 2026-05-30T21:25:16Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985748 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Tuzi/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tuzi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985747 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20251123190248/http://www.monstat.org/uploads/files/popis%202021/podaci/naselja%20popis%202023.xlsx për lidhjen https://www.monstat.org/uploads/files/popis%202021/podaci/naselja%20popis%202023.xlsx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 23:25 (CEST) sm0bxb24nkgkbvrhauvk52nvg5w6tbv 1 269169 2985866 2982702 2026-05-31T04:20:35Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Windows Live Messenger/Arkivi 1]] 2985866 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Windows Live Messenger/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Windows Live Messenger]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2982634 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200123001541/https://messengerarchiveblog.wordpress.com/ për lidhjen http://messengersays.spaces.live.com/Lists/cns%215B410F7FD930829E%2125099/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080223162836/http://messengersays.spaces.live.com/blog/cns!5B410F7FD930829E!8839.entry për lidhjen http://messengersays.spaces.live.com/blog/cns%215B410F7FD930829E%218839.entry. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 maj 2026 00:26 (CEST) de401xmf1zzyoqj7czvkmiai4b8d5z0 1 269177 2985841 2982641 2026-05-31T02:40:06Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985841 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Xabi Alonso/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xabi Alonso]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2982640 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180612143046/https://sports.yahoo.com/blogs/soccer-fc-yahoo/nicklas-bendtner-wolfsburg-bayern-dfl-supercup-225044544.html për lidhjen https://sports.yahoo.com/blogs/soccer-fc-yahoo/nicklas-bendtner-wolfsburg-bayern-dfl-supercup-225044544.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 maj 2026 00:37 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xabi Alonso]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985840 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250425110255/https://69vnvn.net/ për lidhjen https://69vnvn.net/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 04:40 (CEST) 2r4a3himpi8sp2n4wxx8spuz04zcolc 1 269186 2985849 2040164 2026-05-31T03:07:02Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985849 wikitext text/x-wiki == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Xhamia e Namazgjahut]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1997514 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20150223020135/http://ulcinjmontenegro.com/ulcinj_history.php te http://ulcinjmontenegro.com/ulcinj_history.php Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 12:05 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia e Namazgjahut]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2040163 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150917153641/http://islam-ul.com/ për lidhjen http://islam-ul.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shtator 2019 17:42 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia e Namazgjahut]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985848 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305034429/http://www.visit-ulcinj.com/sq/guida/historia-e-ulqinit/objektet-fetare-dhe-historike-islame-ne-ulqin-i/attachment/objektet-fetare-dhe-historike-islame-ne-ulqin-1/ për lidhjen http://www.visit-ulcinj.com/sq/guida/historia-e-ulqinit/objektet-fetare-dhe-historike-islame-ne-ulqin-i/attachment/objektet-fetare-dhe-historike-islame-ne-ulqin-1/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200123003327/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2011/05/25/trashegimia-kulturore-fasadat-presin-restaurimin/ për lidhjen http://www.visit-ulcinj.com/blog/2011/05/25/trashegimia-kulturore-fasadat-presin-restaurimin/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 05:07 (CEST) m7alz09efp7xukq5rlgb6t007yx2gnp 1 271519 2985868 2981110 2026-05-31T04:21:12Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Samsung/Arkivi 1]] 2985868 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Samsung/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} qe4he9bv8p50x1zp71pznuzxuarg77p 1 271819 2985847 2040162 2026-05-31T03:00:54Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985847 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia e Meterizit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2040161 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130517170740/http://www.ulcinj.travel/me/crkva-sv-nikole për lidhjen http://www.ulcinj.travel/me/crkva-sv-nikole. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shtator 2019 17:42 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia e Meterizit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985846 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305034425/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2008/04/24/tragom-nekadasnjih-starih-ulcinjskih-dzamija/ për lidhjen http://www.visit-ulcinj.com/blog/2008/04/24/tragom-nekadasnjih-starih-ulcinjskih-dzamija/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 05:00 (CEST) tbsiozlyj3iu5aj53v0ar3urk1ed07e 0 272694 2985608 2975058 2026-05-30T13:42:42Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985608 wikitext text/x-wiki '''Ofensiva turke e vitit 2019 në Sirinë veri-lindore''', e koduar nga [[Turqia]] si '''Operacioni Pranvera e Paqes''' ({{lang-tr|Barış Pınarı Harekâtı}}; {{lang-ar|عملية نبع السلام}}), është një operacion ushtarak në vazhdim<ref>{{Cite news|url=https://apnews.com/da843aef20fe402195f957c0671ed86e|title=Invasion of northeast Syria carries gain and risk for Turkey|last=Fraser|first=Suzan|date=9 tetor 2019|access-date=10 tetor 2019|agency=Associated Press|archive-url=https://web.archive.org/web/20191010042957/https://apnews.com/da843aef20fe402195f957c0671ed86e|archive-date=10 tetor 2019|url-status=dead}}</ref> kryer nga [[Forcat e Armatosura Turke]] (TAF) dhe opozita e Aleatëve të Turqisë Ushtria Kombëtare Siriane (SNA) kundër zonave nën [[Administrata Autonome e Sirisë Veriore dhe Lindore|Administrimin Autonom të Veriut dhe Lindjes së Sirisë]] (NES) dhe [[Forcat Demokratike Siriane|Forcave Demokratike Siriane]] (SDF). Më 6 tetor 2019, administrata Trump urdhëroi trupat amerikane të tërhiqeshin nga [[Siria]] verilindore, ku Shtetet e Bashkuara kishin mbështetur aleatët e saj kurdë.<ref name="withdraw">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-49956698?intlink_from_url=https://www.bbc.com/news/topics/cp7r8vgl2y7t/kurds&link_location=live-reporting-story|title=Trump makes way for Turkey operation against Kurds in Syria|date=7 tetor 2019|work=[[BBC News]]|access-date=10 tetor 2019}}</ref> Operacioni ushtarak filloi më 9 tetor 2019 kur Forcat Ajrore turke filluan sulmet ajrore në qytetet kufitare .<ref>{{Cito web|url=https://www.theguardian.com/world/2019/oct/09/turkey-launches-military-operation-in-northern-syria-erdogan|title=Turkey launches military operation in northern Syria|website=The Guardian|last=Bethan McKernan|date=9 tetor 2019}}</ref> Sipas Presidentit turk [[Rexhep Taip Erdoan|Rexhep Tajip Erdogan]], operacioni ka për qëllim të dëbojë SDF-të parë si një organizatë terroriste nga Turqia për shkak të lidhjeve të saj me [[Partia e Punëtorëve të Kurdistanit|Partinë e Punëtorëve të Kurdistanit]] (PKK) por që konsiderohet si një aleat kundër [[Daeshi|ISIL]] nga Shtetet e Bashkuara dhe aleatët e saj nga rajoni kufitar, si dhe për të krijuar një "zonë të sigurt" 30 &nbsp; km (20 mi) në thellësi në veri të Sirisë, ku një pjesë e refugjatëve sirianë në Turqi prej 3.6 milionë do të zhvendoseshin.<ref name="aj-turkey-begins">{{Cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2019/10/turkey-begins-ground-offensive-northeastern-syria-191009212025006.html|title=Turkey begins ground offensive in northeastern Syria|date=9 tetor 2019|work=Al Jazeera|access-date=10 tetor 2019}}</ref> Ndërsa zona e propozuar zhvendosjes në përbërjen demografike është me shumicë kurde, ky synim është kritikuar si një përpjekje për të detyruar një ndryshim drastik demografik,<ref>{{Cito web|url=https://www.al-monitor.com/pulse/originals/2019/09/turkey-syria-united-states-erdogan-plans-for-east-euphrates.html|title=Erdogan's Syria plan: Resettling the Syrian refugees or ousting Kurds from their land?|first=Cengiz|last=Candar|date=30 shtator 2019|website=Al-Monitor}}</ref><ref>{{Cito web|url=https://www.ft.com/content/e40cb754-e456-11e9-b112-9624ec9edc59|title=Syria is witnessing a violent demographic re-engineering|website=Financial Times}}</ref><ref name="reuters_demographics">{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-syria-security-turkey-refugees-graphi-idUSKBN1WN28J|title=Turkey's plan to settle refugees in northeast Syria alarms allies|date=8 tetor 2019|work=Reuters|via=www.reuters.com}}</ref> një kritikë e mohuar nga Turqia duke thënë se ajo synonte vetëm të "korrigjonte" demografinë që zyrtarët turq pohuan se u ndryshuan nga SDF.<ref>{{Cito web|url=https://www.ibtimes.com/turkey-begins-military-operation-against-kurds-after-trump-pulls-troops-northern-2842727|title=Turkey Begins Military Operation Against Kurds After Trump Pulls Troops In Northern Syria|first=Wesley|last=Dockery|date=9 tetor 2019|website=International Business Times}}</ref><ref>{{Cito web|url=https://www.arabnews.com/node/1565401/middle-east|title=After US green light, Turkey prepares military operation in Syria|date=7 tetor 2019|website=Arab News}}</ref> Aksioni turk u dënua nga [[Bashkimi Evropian]], [[Lidhja Arabe]], [[Irani]], [[Izraeli]], [[India]]<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/india-slams-turkey-for-its-unilateral-military-offensive-in-northeast-syria/articleshow/71520852.cms|title=India slams Turkey for its 'unilateral military offensive' in northeast Syria {{!}} India News – Times of India|work=The Times of India|access-date=10 tetor 2019|language=en}}</ref> dhe [[Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës së Veriut|Mbretëria e Bashkuar]] si një sulm në territorin e një shteti sovran dhe arab dhe një veprim i papërgjegjshëm destabilizues me pasoja humanitare "potencialisht të tmerrshme" .<ref>{{Cito web|url=https://www.aljazeera.com/news/2019/10/world-reacts-turkey-military-operation-northeast-syria-191009181335266.html|title=World reacts to Turkey's military operation in northeast Syria|website=Al Jazeera}}</ref> Qeveria Siriane ka fajësuar Kurdët për ofensivën turke, për shkak të separatizmit të tyre dhe mos negocimit me qeverinë, por gjithashtu ka dënuar pushtimin e huaj të territorit sirian.<ref>{{Cite news|url=http://www.xinhuanet.com/english/2019-10/11/c_138462068.htm|title=Syria blames Kurdish forces for Turkish military offensive|date=11 tetor 2019|work=Xinhua Net|access-date=11 tetor 2019|archive-date=11 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191011011413/http://www.xinhuanet.com/english/2019-10/11/c_138462068.htm|url-status=dead}}</ref> https://eschat.net/sohbet == Sfondi == Turqia dhe Shtetet e Bashkuara arritën një marrëveshje në gusht 2019 pas muajsh kërcënimesh turke për të pushtuar në mënyrë të njëanshme Sirinë Veriore. Shtetet e Bashkuara i shikuan Forcat Demokratike Siriane si një nga aleatët e saj kryesorë në ndërhyrjen ushtarake kundër ISIL në [[Siri]], ndërsa Turqia e shihte këtë grup si një zgjatim të [[Partia e Punëtorëve të Kurdistanit|Partisë së Punëtorëve të Kurdistanit]], të cilin e konsideron një grup terrorist. Marrëveshja themeloi Zona e sigurisë në Sirinë Veriore, e cila synonte të zhdukte tensionet duke adresuar shqetësimet e sigurisë së Turqisë me monitorimin dhe patrullimet e përbashkëta, ndërsa ende lejonte SHKP të mbante kontrollin mbi zonat që ajo kishte nën kontrollin e saj në atë kohë.<ref>{{Cito web|url=https://english.enabbaladi.net/archives/2019/08/safe-zone-existing-project-but-deferred-details/|title=Safe Zone: Existing Project But Deferred Details|date=29 gusht 2019|website=Enab Baladi|language=en-US|accessdate=9 tetor 2019}}</ref><ref>{{Cito web|url=https://www.kurdistan24.net/en/news/1b44b8a4-ff0c-44e0-98fe-51c4682e5e6f|title=SDF command reveals details about buffer zone in northeast Syria|last=Kurdistan24|website=Kurdistan24|language=en|accessdate=9 tetor 2019}}</ref> Marrëveshja u pranua në mënyrë të favorshme nga SHBA dhe SDF / NES, por Turqia në përgjithësi ishte e pakënaqur me të. Pakënaqësia e Turqisë çoi në përpjekje të shumta turke për të zgjeruar zonën e mbuluar nga zona e sigurisë, sigurimin e kontrollit turk mbi pjesë të saj, ose zhvendosjen e miliona refugjatëve në zonë, por të gjitha këto përpjekje dështuan përballë rezistencës së fortë së SDF dhe ambivalencës amerikane .<ref>{{Cite news|url=https://uk.reuters.com/article/uk-syria-security-turkey-idUKKCN1VV0WI|title=Turkey says U.S. stalling on Syria 'safe zone', will act alone if needed|date=9 tetor 2019|work=Reuters|access-date=9 tetor 2019|language=en|archive-date=9 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191009165214/https://uk.reuters.com/article/uk-syria-security-turkey-idUKKCN1VV0WI|url-status=dead}}</ref> Megjithë fillimin zyrtar të patrullimeve tokësore amerikano-turke, çmontimin e fortifikimeve të SDF dhe tërheqjen e njësive të YPG nga pjesë të zonës së sigurisë, tensionet vazhduan të rriten ndërsa Turqia vendosi akoma më shumë kërkesa ndaj SDF - të gjitha këto të refuzuara nga SDF, pasi ata menduan se kishin pranuar një kompromis i ashpër duke lejuar trupat turke të merrnin pjesë në patrulla të përbashkëta me homologët e tyre amerikanë në Sirinë Veriore.<ref>{{Cito web|url=https://ahvalnews.com/safe-zone/erdogan-cites-us-turkey-disagreement-over-safe-zone-joint-patrols-begin-syria|title=Erdoğan cites U.S.-Turkey disagreement over safe zone as joint patrols begin in Syria|website=Ahval|language=en|accessdate=9 tetor 2019|archive-date=15 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191015043956/https://ahvalnews.com/safe-zone/erdogan-cites-us-turkey-disagreement-over-safe-zone-joint-patrols-begin-syria|url-status=dead}}</ref> Pakënaqësia e Turqisë për status quo-në e marrëveshjes u shndërrua në armiqësi të hapur, me presidentin turk duke shpallur një ultimatum kundër SDF.<ref>{{Cito web|url=https://www.trtworld.com/turkey/turkey-to-initiate-own-plans-if-safe-zone-deal-fails-29902|title=Turkey to initiate own plans if safe zone deal fails|date=18 shtator 2019|website=TRT World|access-date=13 tetor 2019|archive-date=20 shtator 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190920091111/https://www.trtworld.com/turkey/turkey-to-initiate-own-plans-if-safe-zone-deal-fails-29902|url-status=dead}}</ref> Ultimatumi u injorua nga grupi dhe Turqia deklaroi se "afati" i saj kishte skaduar në fillim të tetorit të po këtij viti.<ref>{{Cito web|url=https://gulfnews.com/world/mena/turkeys-syria-safe-zone-deadline-expires-1.66821497|title=Turkey's Syria 'safe zone' deadline expires|website=gulfnews.com|language=en|accessdate=9 tetor 2019}}</ref> == Kronologjia == [[Skeda:Changing_frontlines_of_the_Turkish_offensive_in_Rojava,_2019.gif|djathtas|parapamje|400x400px| Një hartë me ndryshime ditore e ofensivës turke në veri-lindje të Sirisë ]] === 9 etor 2019 === Operacioni filloi më 9 tetor 2019, me sulmet ajrore turke mbi qytetet e kontrolluara nga SDF , Tell Abyad dhe Ras al-Ajn ku janë raportuar mijëra njerëz që janë larguar nga qytetet,<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-syria-security-turkey-usa-idUSKBN1WO05Z|title=Civilians flee Syrian border towns as Turkish warplanes, artillery kick off offensive|date=9 tetor 2019|work=Reuters|via=www.reuters.com}}</ref> Ain Issa dhe Qamishli . Data është përvjetori i dëbimit të liderit të [[Partia e Punëtorëve të Kurdistanit|PKK]], [[Abdullah Oxhalan|Abdullah Ocalan]] nga Siria në 1998, nga qeveria e Hafez al-Asad .<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2019/oct/09/turkey-launches-military-operation-in-northern-syria-erdogan|title=Turkey launches military operation in northern Syria|last=McKernan|first=Bethan|date=9 tetor 2019|work=The Guardian|via=www.theguardian.com}}</ref> Në përgjigje të granatimeve ndërkufitare, zëdhënësi i SDF pohoi se Turqia po synonte civilët.<ref>{{Cite news|url=https://www.cnn.com/middleeast/live-news/syria-turkey-military-offensive-dle-intl/index.html|title=Turkey begins military offensive in Syria: Live updates|date=9 tetor 2019}}</ref> Gjashtë raketa u hodhën më vonë në qytetin turk Nusaybin si përgjigje nga PKK, dhe dy prej tyre raportohet se goditën qytetin turk Ceylanpınar .<ref>{{Cito web|url=https://www.star.com.tr/guncel/6-roket-nusaybin-ilce-merkezindeki-bazi-noktalara-isabet-etti-haber-1485981/|title=YPG/PKK'lı teröristlerin attığı roket Nusaybin'e düştü &#124; STAR|website=Star.com.tr}}</ref><ref>{{Cito web|url=https://www.takvim.com.tr/guncel/2019/10/09/nusaybin-ve-ceylanpinara-havan-mermisi-dustu|title=Nusaybin ve Ceylanpınar'a havan mermisi düştü!|website=takvim.com.tr}}</ref><ref>{{Cito web|url=https://www.afp.com/en/news/15/turkey-launches-assault-syrian-kurdish-forces-doc-1l92e211|title=Turkey launches assault on Syrian Kurdish forces|website=AFP.com|access-date=13 tetor 2019|archive-date=9 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191009163541/https://www.afp.com/en/news/15/turkey-launches-assault-syrian-kurdish-forces-doc-1l92e211|url-status=dead}}</ref> SDF gjithashtu njoftoi në përgjigje të fillimit të operacionit turk se ata do të ndalnin operacionet anti-ISIL,<ref>{{Cito web|url=https://news.yahoo.com/exclusive-us-backed-syrian-forces-153523404.html|title=EXCLUSIVE-US-backed Syrian forces halt counter-Islamic State operations -sources|website=news.yahoo.com}}</ref> dhe se dy civilë ishin vrarë.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-49983357|title=Turkey launches Syria offensive with air strikes|date=9 tetor 2019|work=BBC News|via=www.bbc.com}}</ref> Në përgjigje të sulmeve ajrore, SDF u ka bërë thirrje Shteteve të Bashkuara që të krijojnë një zonë pa fluturime mbi veriun e Sirisë.<ref>{{Cito web|url=https://www1.cbn.com/cbnnews/israel/2019/october/panic-as-turkish-invasion-of-syria-begins-humanitarian-catastrophe-feared-by-kurdish-civilians|title='Panic' as Turkish Ground Troops Push into Northeast Syria, 'Humanitarian Catastrophe' Feared by Kurdish Civilians|date=9 tetor 2019}}</ref> === 10 tetor 2019 === Presidenti turk [[Rexhep Taip Erdoan|Rexhep Tajip Erdogan ka]] pohuar atë ditë se 109 luftëtarë të SDF ishin vrarë në operacion, si dhe një numër i paspecifikuar luftëtarësh të plagosur dhe të kapur. Në një fjalim para ligjvënësve nga partia e tij AKP, Presidenti Erdogan gjithashtu kërcënoi të përmbytë Evropën me 3.6 milion refugjatë nëse kombet evropiane vazhdojnë të kritikojnë operacionin ushtarak, veçanërisht nëse e etiketojnë atë një pushtim.<ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/erdogan-syria-turkey-kurds-europe-refugees-invasion-sdf-latest-middle-east-a9150271.html|title=Erdogan threatens to flood Europe with 3.6 million refugees if EU calls Turkish operation in Syria an 'invasion'|date=10 tetor 2019}}</ref><ref>{{Cito web|url=https://www.irishtimes.com/news/world/middle-east/109-terrorists-killed-in-turkish-offensive-in-syria-says-erdogan-1.4046183|title=109 'terrorists' killed in Turkish offensive in Syria, says Erdogan|date=10 tetor 2019|website=The Irish Times}}</ref> [[Skeda:Riseup4Rojava_Berlin_2019-10-10_04.jpg|parapamje| Protestë në [[Berlini|Berlin]], [[Gjermania|Gjermani]] kundër ofensivës ushtarake të Turqisë, 10 tetor 2019 ]] Gjithsej 7 civilë turq u vranë dhe 85 civilë u plagosën nga granatimet e SDF në [[Turqi]] në ditën e dytë të operacionit sipas mediave turke.<ref>{{Cite news|url=http://www.hurriyet.com.tr/gundem/akcakaleye-roket-dustu-41348028|title=Hainler Akçakale'de sivilleri hedef aldı|date=10 tetor 2019|language=tr|trans-title=Terrorists targeted civilians in Akçakale}}</ref><ref name="haberturk1">{{Cite news|url=https://www.haberturk.com/son-dakika-akcakale-ye-roket-ve-havanli-saldiri-yaralilar-var-2529744|title=Son dakika: Şanlıurfa ve Mardin'de hain saldırı: 7 sivil şehit|language=tr|trans-title=Last minute: treacherous attack in Sanliurfa and Mardin: 7 civilian martyrs}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.haber7.com/guncel/haber/2905023-son-dakika-haberi-ypg-sivilleri-hedef-aldi-cok-sayida-yarali|title=YPG sivilleri hedef aldı! Biri bebek 5 şehit|date=11 tetor 2019|trans-title=YPG targets civilians! One of the martyrs is a 5 year old baby}}</ref><ref name="autogenerated1">{{Cite news|url=https://www.iha.com.tr/haber-21-ayri-noktaya-havan-dustu-2-sehit-46-yarali-805880/|title=21 ayrı noktaya havan düştü: 2 şehit, 46 yaralı|date=11 tetor 2019|trans-title=Mortar fell to 21 points: 2 martyrs, 46 injured}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.iha.com.tr/haber-nusaybinde-bir-siteye-havan-topu-dustu-1-sehit-7-yarali-805881/|title=Nusaybin'de 3 ayrı noktaya havan saldırısı: 3 şehit, 24 yaralı|date=10 tetor 2019|trans-title=Mortar attack on 3 different points in Nusaybin: 3 martyrs, 24 injured}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.memurlar.net/haber/860458/teror-orgutu-nun-saldirisinda-bir-anne-ve-2-kizi-sehit-dustu.html|title=Terör örgütü'nün saldırısında bir anne ve 2 kızı şehit düştü|date=10 tetor 2019|trans-title=Terrorist organization attacked a mother and 2 daughters killed}}</ref> 70,000 njerëz kanë ikur nga qytetet kufitare në SDF pas bombardimeve turke.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/10/10/world/middleeast/syria-turkey-offensive.html|title=Shells Fired into Turkey as Syria Offensive Extends into 2nd Day|last=Gall|first=Carlotta|date=10 tetor 2019|work=The New York Times|last2=Kingsley|first2=Patrick}}</ref><ref>{{Cito web|url=https://www.apnews.com/8500277b239b4acab805e5e2bdb43938|title=Turkey presses Syrian assault as thousands flee the fighting|date=10 tetor 2019}}</ref> Sipas Ministrisë së Mbrojtjes Kombëtare të Turqisë, një ushtar turk u vra nga YPG.<ref name="The Washington Post">{{Cito web|title=The Latest|url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/the-latest-trump-doubts-public-wants-us-involved-in-syria/2019/10/10/2c12096a-ebd6-11e9-a329-7378fbfa1b63_story.html|website=The Washington Post|accessdate=12 tetor 2019|language=en|date=11 tetor 2019|archive-date=12 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191012065202/https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/the-latest-trump-doubts-public-wants-us-involved-in-syria/2019/10/10/2c12096a-ebd6-11e9-a329-7378fbfa1b63_story.html|url-status=dead}}</ref> === 11 tetor 2019 === 2 gazetarë u plagosën në [[Nusaybin]], kur ndërtesa që po e filmonin ishte nën zjarr nga Qamishli përtej kufirit nga luftëtarët e SDF. Incidenti u transmetua drejtpërdrejt në kanalet televizive turke, sipas burimeve turke.<ref>{{Cito web|url=https://www.yenisafak.com/dunya/ypg-pkk-gazetecilerin-oldugu-restorana-ates-acti-2-gazeteci-yaralandi-3509980|title=YPG/PKK gazetecilerin olduğu restorana ateş açtı: 2 gazeteci yaralandı|first=Yeni|last=Şafak|date=11 tetor 2019|website=Yeni Şafak}}</ref> 3 civilë u vranë në Suruc nga një bombardim i SDF.<ref>{{Cito web|url=https://www.cnnturk.com/turkiye/ypgnin-suruca-saldirisinda-sivil-sehit-sayisi-3e-yukseldi|title=YPG'nin Suruç'a saldırısında sivil şehit sayısı 3'e yükseldi}}</ref><ref name="auto2">{{Cito web|url=https://www.cnnturk.com/turkiye/son-dakika-teror-orgutu-ypgden-havanli-saldiri-suructa-2-kisi-hayatini-kaybetti|title=Son dakika... Terör örgütü YPG'den sivillere alçak saldırı: İki ilçemizde şehit ve yaralılar var|website=CNN Türk}}</ref> Në përgjigje të sulmit, Turqia bombardoi Kobane, një komunitet përtej kufirit nga Suruc.<ref>{{Cito web|url=https://www.mynet.com/baris-pinari-harekati-nda-ayn-el-arab-daki-teror-hedefleri-top-atislari-ile-vuruldu-110105987683|title=Barış Pınarı Harekatı'nda Ayn El Arab'daki terör hedefleri, top atışları ile vuruldu|website=Mynet Haber}}</ref> 8 civilë të tjerë u vranë më vonë gjatë ditës në Nusaybin dhe 35 u plagosën nga sulmi i SDF, duke rritur numrin e përgjithshëm të civilëve të vrarë nga granatimet e SDF në Turqi në 18, sipas burimeve turke.<ref>{{Cito web|url=https://www.f5haber.com/nusaybine-havan-saldirisi-2-sehit-videogaleri-5187275|title=Nusaybin'e havan saldırısı: 2 şehit|date=11 tetor 2019|access-date=13 tetor 2019|archive-date=11 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191011155806/https://www.f5haber.com/nusaybine-havan-saldirisi-2-sehit-videogaleri-5187275|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cito web|url=https://www.aa.com.tr/tr/baris-pinari-harekati/ypg-pkkdan-sivillere-havanli-saldiri-8-sehit/1610528|title=Nusaybin'de sivillere havanlı saldırı: 8 şehit}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-syria-security-turkey-nusaybin/eight-killed-in-turkish-border-town-in-ypg-attack-governors-office-idUSKBN1WQ2DP|title=Eight killed in Turkish border town in YPG attack: Governor's office|date=11 tetor 2019|work=Reuters}}</ref> 7 civilë u vranë në Siri nga forcat turke në zonën Tal Abyad përfshirë 3 të vrarë nga snajperët turq sipas SOHR .<ref>{{Cito web|url=http://www.syriahr.com/en/?p=143514|title=Turkish Forces killed 7 civilians as they try to escape the fire, and continued their attacks on Tal Abyad and Ras al-Ayn with large land and air support • the Syrian Observatory for Human Rights|date=11 tetor 2019}}</ref> [[BBC]] raportoi se 100,000 njerëz kanë ikur nga shtëpitë e tyre në veri të Sirisë. Gjysmëhëna e Kuqe Kurde ( ''Heyva Sor'' ) tha se kishte 11 vdekje të konfirmuara civile deri më tani. Ushtria e Turqisë konfirmoi vdekjen e një ushtari dhe tha se tre të tjerë ishin plagosur.<ref>{{Cito web|website=BBC News|title=Turkey Syria offensive: 100,000 flee homes as assault continues|date=11 tetor 2019|accessdate=11 tetor 2019|url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-50020829}}</ref> === 12 Tetor 2019 === Forcat e Armatosura Turke dhe ushtria Kombëtare Siriane pretenduan se kishin arritur në autostradën M4, 32 &nbsp; km thellë në territorin Sirian dhe duke prerë në mënyrë efektive linjën e furnizimit midis [[Menbixh|Manbij]] dhe Qamishli .<ref>{{Cito web|url=https://www.sabah.com.tr/gundem/2019/10/12/suriye-milli-ordusu-askerleri-stratejik-m4-kara-yoluna-ulasti|title=SON DAKİKA! Barış Pınarı Harekatı'nda çok önemli gelişme! Stratejik noktaya ulaşıldı|website=Sabah}}</ref> SNA njoftoi gjithashtu se ata kanë marrë 18 fshatra afër autostradës M4, Raqqah lindore.<ref>{{Cito web|url=https://www.sabah.com.tr/gundem/2019/10/12/suriye-milli-ordusu-acikladi-18-koy-pkkdan-temizlendi|title=Son dakika haberi: MSB duyurdu! Rasulayn kontrol altına alındı}}</ref> Sipas burimeve kurde, politikani lokal kurd, Hevrin Khalaf u ekzekutua afër Qamishli nga trupa të mbështetura nga turqit, vdekja e saj u konfirmua më vonë nga SOHR.<ref>{{Cito web|url=https://www.nrk.no/urix/kurdisk-politiker-skal-vaere-drept-i-syria-1.14740000|title=Kurdisk politiker skal være drept i Syria|last=Bergløff|first=Charlotte Berrefjord|date=12 tetor 2019|website=NRK|language=nb-NO|accessdate=12 tetor 2019}}</ref> SOHR raportoi më tej se të paktën 9 civilë ishin ekzekutuar nga trupat e mbështetur nga turqit.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2019/oct/13/female-kurdish-politician-among-nine-civilians-killed-by-pro-turkey-forces-in-syria-observers-say|title=Female Kurdish politician among nine civilians killed by pro-Turkey forces in Syria, observers say|last=France-Presse|first=Agence|date=2019-10-13|work=The Guardian|access-date=2019-10-13|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> Ministri i brendshëm turk Süleyman Soylu njoftoi se gati 300 predha ishin qëlluar në Provincën Mardin nga SDF që nga fillimi i operacionit.<ref>{{Cito web|url=https://www.aksam.com.tr/foto-galeri/guncel/bakan-soylu-acikladi-mardine-300e-yakin-havan-mermisi-dustu/56136/|title=Bakan Soylu açıkladı! 'Mardin'e 300'e yakın havan mermisi düştü' - Akşam|website=aksam.com.tr}}</ref> Rreth orës 12:00 ( [[UTC+3|UTC + 03: 00]] ), TAF dhe SNA thanë që ata kishin kapur Ras al-Ayn,<ref>{{Cito web|url=https://www.timeturk.com/suriye-milli-ordusu-resulayn-i-kontrol-altina-aldi/haber-1244146|title=Suriye Milli Ordusu, Resulayn'ı kontrol altına aldı|website=Timeturk.com|access-date=13 tetor 2019|archive-date=12 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191012093632/https://www.timeturk.com/suriye-milli-ordusu-resulayn-i-kontrol-altina-aldi/haber-1244146|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cito web|url=https://www.sabah.com.tr/webtv/turkiye/resulaynda-kontrol-ele-gecirildi-iste-ypgnin-elindeki-abd-zirhlilari|title=Resulayn'da kontrol ele geçirildi! İşte YPG'nin elindeki ABD zırhlıları!}}</ref> por SDF mohoi që Turqia kishte marrë kontrollin e qytetit.<ref>{{Cite news|url=https://anfenglishmobile.com/rojava-syria/sdf-serekaniye-commander-amude-the-city-is-under-our-control-38323|title=SDF Serêkaniyê commander Amude: The city is under our control|last=ERSİN ÇAKSU|date=12 tetor 2019|work=ANF News|access-date=13 tetor 2019|last2=RUKEN CEMAL|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://ekurd.net/syrian-kurds-deny-turkey-2019-10-12|title=Syrian Kurds deny Turkey has taken battleground border Serêkaniyê town|last=Editorial Staff|date=12 tetor 2019|work=Ekurd.net|access-date=13 tetor 2019|archive-date=12 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191012224528/https://ekurd.net/syrian-kurds-deny-turkey-2019-10-12|url-status=dead}}</ref> === 13 Tetor 2019 === Forcat e Armatosura të Turqisë dhe Ushtrisë Kombëtare siriane njoftuan kapjen e qytetit Suluk të qarkut Tel- Abyad në mëngjes herët.<ref>https://www.aa.com.tr/tr/baris-pinari-harekati/tel-abyadin-suluk-beldesi-teroristlerden-kurtarildi/1611814</ref> SOHR konfirmoi që forcat turke dhe SNA kishin marrë kontrollin e plotë të Sulukut, dhe përleshjet po afroheshin drejt Ain Issa . SOHR raportoi gjithashtu se forcat pro turke kishin sulmuar një ambulancë në zonën e Tel Abyad e cila mbetet e humbur.<ref>{{Cito web|url=http://www.syriahr.com/en/?p=143799|title=The Turkish forces and factions loyal to them achieve a new advancement in Al-Raqqah countryside and take the control of large spaces of Sluk town under a cover of heavy firepower • The Syrian Observatory For Human Rights|date=2019-10-13|website=The Syrian Observatory For Human Rights|language=en-US|accessdate=2019-10-13}}</ref><ref>http://www.syriahr.com/?p=341789</ref> Granatimet e SDF drejt Jarablus vranë 2 civilë sirianë sipas burimeve turke.<ref>https://www.takvim.com.tr/guncel/2019/10/13/ypg-sivillere-fuzeyle-saldirdi-2-sehit</ref> SOHR raportoi gjithashtu se SDF ishte në gjendje të rimarrë pothuajse të gjithë kontrollin mbi qytetin e kontestuar Ras-al Ayn pas një kundërsulmi .<ref>{{Cito web|url=http://www.syriahr.com/en/?p=143796|title=The SDF regain the control of Ras Al-Ayn city almost completely after a counter attack in which 17 members of the pro-Turkey factions were killed • The Syrian Observatory For Human Rights|date=2019-10-13|website=The Syrian Observatory For Human Rights|language=en-US|accessdate=2019-10-13}}</ref> Forcat e Armatosura Turke dhe Ushtria Kombëtare Siriane njoftuan pasdite se ata kishin kapur qendrën e Tell Abyad .<ref>{{Cite web|url=https://www.dirilispostasi.com/gundem/suriye-milli-ordusu-tel-abyad-merkezine-girdi|title=Kopje e arkivuar|url-status=dead|access-date=13 tetor 2019|archive-date=13 tetor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191013092542/https://www.dirilispostasi.com/gundem/suriye-milli-ordusu-tel-abyad-merkezine-girdi}}</ref> Forcat e Armatosura Turke dhe Ushtria Kombëtare Siriane gjithashtu prenë autostradën M4 sipas SOHR.<ref>http://www.syriahr.com/?p=341870</ref> Në dritën e përparimit të forcave pro-turke në Ain Issa, SDF pretendoi se 785 persona të lidhur me [[Daeshi|ISIS]] ishin arratisur nga një kamp ndalimit në zonë, SDF gjithashtu pretendoi se të arratisurit u ndihmuan nga forcave pro-turke dhe sulmet ajrore turke.<ref>{{Cito web|url=https://www.rudaw.net/english/middleeast/syria/131020192|title=Almost all suspected ISIS militants' escape Syria camp: SDF|date=13 tetor 2019|website=www.rudaw.net|accessdate=2019-10-13}}</ref> Trupat amerikane evakuuan qytetin e Ain Issa sipas Washington Post .<ref>https://www.washingtonpost.com/news/world/wp/2019/10/13/u-s-troops-evacuate-another-syrian-town-as-turkish-led-forces-advance-potentially-marooning-other-u-s-soldiers/</ref> Presidenti turk [[Rexhep Taip Erdoan|Rexhep Tajip Erdogan]] tha që 652 predha mortajash dhe raketash u qëlluan drejt Turqisë që nga fillimi i operacionit, duke vrarë 18 dhe plagosur 147 civilë.<ref>http://www.haber7.com/guncel/haber/2905864-son-dakika-haberi-erdogan-harekatin-ne-zaman-bitecegini-acikladi/?detay=1</ref> Sekretari i Mbrojtjes i Shteteve të Bashkuara Mark Esper tha se SHBA po planifikonte të evakuonte të gjithë 1.000 ushtarët e mbetur në Siri.<ref>https://www.cbsnews.com/news/turkey-syria-mark-esper-secretary-of-defense-us-preparing-to-evacuate-all-troops-from-northern-syria-face-the-nation/</ref> == Reagimet == [[File:Reactions_to_Turkey's_2019_Rojava_offensive.png|lidhje=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Reactions_to_Turkey's_2019_Rojava_offensive.png|alt=A map depicting International reactions to Turkey's 2019 operation in northern Syria.|parapamje| Reagimet ndërkombëtare për operacionin e Turqisë 2019 në veri të Sirisë. ]] === Arrestimet në Turqi === Policia turke arrestoi më shumë se 120 kritikë në internet të pushtimit turk për përhapjen e "propagandës terroriste".<ref>{{Cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2019/10/turkish-public-politicians-voice-support-syria-military-push-191010135034852.html|title=Turkish public, politicians voice support for Syria military push|date=10 tetor 2019|work=Al-Jazeera}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2019/10/turkey-military-operation-syria-latest-updates-191011060434166.html|title=Turkey's military operation in Syria: All the latest updates|date=11 tetor 2019|work=Al-Jazeera}}</ref> Prokurori turk hapi një hetim mbi "propagandën terroriste" kundër deputetëve Sezai Temelli dhe Pervin Buldan, bashkë-drejtues të partisë pro-kurde HDP .<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-syria-security-turkey-socialmedia/turkish-police-investigate-kurdish-leaders-fire-water-cannon-at-protesters-idUSKBN1WP1ZD|title=Turkish police investigate Kurdish leaders, fire water cannon at protesters|date=10 tetor 2019|agency=Reuters}}</ref> Autoritetet turke kanë arrestuar redaktorin në internet të gazetës ''BirGün të'' opozitës dhe kryeredaktorin e portalit të lajmeve në internet ''Diken'' .<ref>{{Cite news|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-launches-legal-action-against-78-people-147332|title=Turkish authorities launch legal action against 78 people|date=10 tetor 2019|work=[[Hürriyet Daily News]]}}</ref> === Shqetësime të mëtejshme === Ekzistojnë shqetësime për një ringjallje të mundshme të [[Daeshi|Shtetit Islamik]] (ISIL) në rajon, pasi SDF kurde — që zhvilloi operacione kundër ISIL dhe mbajti robërit e ISIL në rajon — kanë mbetur të mbrojnë ofensivën turke dhe kështu mund të humbin kontrollin .<ref>{{Cito web|last=Gall|first=Carlotta|title=ISIS Rears Its Head, Adding to Chaos as Turkey Battles Kurds|url=https://www.nytimes.com/2019/10/11/world/middleeast/turkey-syria-kurds.html|website=The New York Times|date=11 tetor 2019}}</ref><ref>{{Cito web|last=Sly|first=Liz|title=Turkey’s invasion of Syria puts Islamic State fight on hold at a critical time|url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/turkeys-invasion-of-syria-puts-islamic-state-fight-on-hold-at-a-critical-time/2019/10/11/f7f624ce-ec28-11e9-a329-7378fbfa1b63_story.html|website=Washington Post|date=11 tetor 2019}}</ref> Kur u pyet për situatën pas tërheqjes së forcave amerikane në Sirinë verilindore, Presidenti amerikan [[Donald Tramp|Donald Trump]] hodhi poshtë kërcënimin e ISIL-it, duke përmendur se "ata do të shkojnë në Evropë".<ref>{{Cito web|last=Cooper|first=Charlie|title=Trump shrugs off ISIS fighters fleeing Syria: They’ll ‘be escaping to Europe’|url=https://www.politico.eu/article/trump-shrugs-off-isis-fighters-fleeing-syria-theyll-be-escaping-to-europe/|website=POLITICO|date=10 tetor 2019}}</ref><ref>{{Cito web|last=Choi|first=David|title=Trump brushes off worries that freed ISIS prisoners will be a threat: 'They're going to be escaping to Europe.'|url=https://www.businessinsider.com/trump-isis-prisoners-escaping-to-europe-2019-10|website=Business Insider|date=9 tetor 2019}}</ref> Pentagoni më tej ngriti shqetësimin se Ushtria Turke me qëllim ka bllokuar Forcat Amerikane të vendosura në Kobani me zjarr artilerie.<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/national-security/2019/10/12/us-forces-say-turkey-was-deliberately-bracketing-american-forces-with-artillery-fire-syria/|title=U.S. forces say Turkey was deliberately ‘bracketing’ American troops with artillery fire in Syria|last=Lamothe|first=Dan|date=2019-10-12|work=Washington Post|access-date=2019-10-13|language=en-US|issn=0190-8286}}</ref> == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Konflikte në 2019]] [[Kategoria:2019]] [[Kategoria:Siri]] [[Kategoria:Historia e Turqisë‎]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] i9x25l0x1xrjktu7vr6cof8r67loq3h 1 272942 2985609 2975059 2026-05-30T13:42:43Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985609 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Ofensiva turke në veri-lindje të Sirisë (2019)/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sulmi turk në Sirinë veri-lindore (2019)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2734002 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191009163541/https://www.afp.com/en/news/15/turkey-launches-assault-syrian-kurdish-forces-doc-1l92e211 për lidhjen https://www.afp.com/en/news/15/turkey-launches-assault-syrian-kurdish-forces-doc-1l92e211. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 dhjetor 2024 06:33 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sulmi turk në Sirinë veri-lindore (2019)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2806593 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191012224528/https://ekurd.net/syrian-kurds-deny-turkey-2019-10-12 për lidhjen https://ekurd.net/syrian-kurds-deny-turkey-2019-10-12. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 qershor 2025 06:34 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sulmi turk në Sirinë veri-lindore (2019)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2817689 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190920091111/https://www.trtworld.com/turkey/turkey-to-initiate-own-plans-if-safe-zone-deal-fails-29902 për lidhjen https://www.trtworld.com/turkey/turkey-to-initiate-own-plans-if-safe-zone-deal-fails-29902. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 korrik 2025 15:05 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sulmi turk në Sirinë veri-lindore (2019)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2975058 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191012093632/https://www.timeturk.com/suriye-milli-ordusu-resulayn-i-kontrol-altina-aldi/haber-1244146 për lidhjen https://www.timeturk.com/suriye-milli-ordusu-resulayn-i-kontrol-altina-aldi/haber-1244146. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 prill 2026 22:34 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sulmi turk në Sirinë veri-lindore (2019)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985608 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191011155806/https://www.f5haber.com/nusaybine-havan-saldirisi-2-sehit-videogaleri-5187275 për lidhjen https://www.f5haber.com/nusaybine-havan-saldirisi-2-sehit-videogaleri-5187275. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 15:42 (CEST) h37ip32wc5ygfkwzhhput0p8nidhsra 1 273264 2985870 2981235 2026-05-31T04:21:32Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Aaron Swartz/Arkivi 1]] 2985870 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Aaron Swartz/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} kq8ixr2pxbya5m1ghgjfgho4hvk9hgl 0 294180 2985745 2754125 2026-05-30T21:07:06Z DieliAlla 149013 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:en:Special:Redirect/revision/1356915314|Adolf Hitler]]" 2985745 wikitext text/x-wiki   '''Adolf Hitler'''{{Efn|{{IPA|de|ˈaːdɔlf ˈhɪtlɐ|lang|GT AH AMS.ogg|small=no}}}} (20 prill 1889{{Snd}} 30 Prill 1945) ishte një politikan gjerman i lindur në Austri, i cili ishte [[diktatori]] i [[Gjermania naziste|Gjermanisë naziste]] nga viti 1933 deri në [[Vdekja e Adolf Hitlerit|vetëvrasjen e tij]] në vitin 1945. [[Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet|Ai erdhi në pushtet]] si udhëheqës i [[Partia Naziste|Partisë Naziste]],{{Efn|Officially the National Socialist German Workers' Party ({{langx|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}}, pronounced {{IPA|de|natsi̯oˈnaːlzotsi̯aˌlɪstɪʃə ˈdɔʏtʃə ˈʔaʁbaɪtɐpaʁˌtaɪ||De-Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei.ogg}}; or NSDAP)}} duke u bërë [[Kancelari i Gjermanisë|kancelar i Gjermanisë]] në vitin 1933 dhe duke marrë më pas titullin {{Lang|de|[[Führer und Reichskanzler]]}} në vitin 1934.{{Efn|The position of {{lang|de|Führer und Reichskanzler}} ("Leader and Chancellor") replaced the position of President, which was the [[head of state]] for the [[Weimar Republic]]. Hitler assumed this title after the death of [[Paul von Hindenburg]], who had served as President. He was afterwards both head of state and [[head of government]], with the full official title of {{lang|de|Führer und Reichskanzler des Deutschen Reiches und Volkes}} ("Führer and Reich Chancellor of the German Reich and People").{{sfn|Shirer|1960|pp=226–227}}{{sfn|Overy|2005|p=63}}}} [[Pushtimi i Polonisë]] nga Gjermania më 1 shtator 1939, nën udhëheqjen e tij, shënoi shpërthimin e [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Gjatë gjithë konfliktit që pasoi, Hitleri ishte i përfshirë ngushtë në drejtimin e operacioneve ushtarake gjermane dhe ishte në qendër të kryerjes së [[Gjenocidi|gjenocidit]] të rreth gjashtë milionë hebrenjve në [[Holokausti|Holokaust,]] si dhe në vdekjen e miliona viktimave të tjera. Hitleri lindi në Braunau-am-In në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] dhe u zhvendos në [[Perandoria Gjermane|Gjermani]] në vitin 1913. Ai u dekorua gjatë shërbimit të tij në Ushtrinë Gjermane në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], duke marrë Kryqin e Hekurt. Në vitin 1919, ai u bashkua me [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP), paraardhësen e Partisë Naziste, dhe në vitin 1921 u emërua udhëheqës i Partisë Naziste. Në vitin 1923, ai u përpoq të merrte pushtetin qeveritar në [[Grushti në Mynih|një grusht shteti të dështuar]] në Mynih dhe u dënua me pesë vjet burg, duke vuajtur pak më shumë se një vit. Ndërsa ishte atje, ai diktoi vëllimin e parë të autobiografisë së tij dhe manifestit politik ''[[Lufta Ime|Mein Kampf]]'' (shqip. "Lufta Ime"). Pas lirimit të tij të parakohshëm në vitin 1924, ai fitoi mbështetje popullore duke sulmuar [[Traktati i Versajës|Traktatin e Versajës]], si dhe duke promovuar [[Pangjermanizmi|pangjermanizmin]], [[Judeofobia|antisemitizmin]] dhe [[Kundërkomunizmi|antikomunizmin]] me oratori [[Autoriteti karizmatik|karizmatike]] dhe [[Propaganda në Gjermaninë naziste|propagandë naziste]]. Ai shpesh e denonconte [[Komunizmi|komunizmin]] si pjesë të një [[komploti ndërkombëtar hebre]]. Në nëntor të vitit 1932, Partia Naziste mbante shumicën e vendeve në ''[[Reichstag (Republika e Weimar)|Reichstag]]'', por jo shumicën. Ish-kancelari Franc fon Papen dhe politikanë të tjerë konservatorë e bindën Presidentin Paul fon Hindenburg të emëronte Hitlerin si kancelar më 30 janar 1933. Menjëherë pas kësaj, më 23 mars, ''Reichstag'' miratoi [[Akti mundësues i vitit 1933|Aktin Mundësues të vitit 1933]], i cili përfundimisht filloi transformimin e [[Republika e Vajmarit|Republikës së Vajmarit]] në Gjermaninë naziste. Pas vdekjes së Hindenburgut më 2 gusht 1934, Hitleri e zëvendësoi atë si [[Kreu i shtetit|kryetar shteti]] dhe më pas e transformoi Gjermaninë në një diktaturë [[Totalitarizmi|totalitare]]. Brenda vendit, Hitleri zbatoi [[Politika racore e Gjermanisë naziste|politika të shumta raciste]] dhe kërkoi të deportonte ose të vriste [[Historia e judejve në Gjermani|hebrenjtë gjermanë]]. Gjashtë vitet e tij të para në pushtet rezultuan në një rimëkëmbje të shpejtë ekonomike nga [[Depresioni i madh|Depresioni i Madh]], heqjen e kufizimeve të vendosura ndaj Gjermanisë pas Luftës së Parë Botërore dhe [[Aneksimi|aneksimin]] e territoreve të banuara nga miliona gjermanë etnikë, të cilat fillimisht i dhanë atij mbështetje të konsiderueshme popullore. Një nga qëllimet kryesore të Hitlerit ishte {{Lang|de|[[Lebensraum]]}} (shqip. "hapësirë për të jetuar) për popullin gjerman në Evropën Lindore. Politika e tij e jashtme agresive dhe [[Ekspansionizmi|ekspansioniste]] konsiderohet shkaku kryesor i Luftës së Dytë Botërore në Evropë. Më 1 shtator 1939, Hitleri mbikëqyri pushtimin gjerman të Polonisë, duke bërë që [[Mbretëria e Bashkuar|Britania]] dhe [[Republika e Tretë Franceze|Franca]] t'i shpallnin luftë Gjermanisë. Pasi urdhëroi [[Pushtimi gjerman i Rusisë|pushtimin e Bashkimit Sovjetik]] në qershor 1941, ai i shpalli luftë Shteteve të Bashkuara në dhjetor të të njëjtit vit. Deri në fund të vitit 1941, forcat gjermane dhe [[Fuqitë e Boshtit|fuqitë evropiane të Boshtit]] pushtuan pjesën më të madhe të Evropës dhe [[Fushata e Afrikës së Veriut|Afrikës së Veriut]]. Këto fitime u përmbysën gradualisht pas vitit 1941 derisa [[Aleatët e Luftës së Dytë Botërore|forcat aleate]] mposhtën ushtrinë gjermane në vitin 1945. Më 29 prill 1945, Hitleri u martua me partneren e tij afatgjatë, [[Eva Braun]], në {{Lang|de|[[Führerbunker]]}} në Berlin. Ata kryen vetëvrasje të nesërmen për të shmangur kapjen nga [[Ushtria e Kuqe]] sovjetike. Historiani dhe biografi Ian Kersho e përshkroi Hitlerin si "mishërimin e së keqes politike moderne".{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} Nën udhëheqjen dhe [[Nazizmi dhe raca|ideologjinë raciste]] të Hitlerit, regjimi nazist ishte përgjegjës për gjenocidin e rreth gjashtë milionë hebrenjve dhe miliona viktimave të tjera, të cilët ai dhe pasuesit e tij i konsideronin {{Lang|de|[[Untermensch]]en}} (shqip. "nënnjerëz) ose të padëshiruar në shoqëri. Hitleri dhe nazistët ishin gjithashtu përgjegjës për vrasjen e qëllimshme të rreth 19.3 milionë civilëve dhe robërve të luftës. Përveç kësaj, 28.7 milionë ushtarë dhe civilë vdiqën si pasojë e veprimeve ushtarake në [[Teatri i luftës|teatrin]] evropian. Numri i [[Humbjet në Luftën e Dytë Botërore|civilëve të vrarë gjatë Luftës së Dytë Botërore]] ishte i pashembullt në luftë, dhe viktimat e bëjnë atë konfliktin më vdekjeprurës në histori. == Prejardhja == Babai i Hitlerit, [[Alois Hitler]], ishte fëmija i paligjshëm i Maria Shikëlgruberit.{{Sfn|Bullock|1999|p=24}} Regjistri i pagëzimit nuk tregonte emrin e babait të tij, dhe Aloisi fillimisht mbante mbiemrin e nënës së tij, Shikëlgruber. Në vitin 1842, Johan Georg Hidler u martua me nënën e Aloisit. Aloisi u rrit në familjen e vëllait të Hidlerit, Johan Nepomuk Hidler.{{Sfn|Maser|1973|p=4}} Aloisi punoi si nëpunës civil nga viti 1855 deri në daljen në pension në vitin 1895.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=5, 14}} Në vitin 1876, Aloisi u bë i ligjshëm dhe regjistrimi i tij i pagëzimit u shënua nga një prift për të regjistruar Johan Georg Hidlerin si babain e Aloisit (i regjistruar si Georg Hitler).{{Sfn|Maser|1973|p=15}}{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} Aloisi më pas mori mbiemrin Hitler,{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} gjithashtu shkruhej {{Lang|de|"Hiedler", "Hüttler"|italic=no}}, ose {{Lang|de|"Huettler"|italic=no}}. Emri ndoshta bazohet në fjalën gjermane {{Lang|de|Hütte}} (shqip. "kasolle"), dhe ka kuptimin "ai që jeton në kasolle".{{Sfn|Jetzinger|1976|p=32}} Zyrtari nazist Hans Frank sugjeroi që nëna e Aloisit ishte punësuar si pastruese shtëpie nga një familje hebreje në [[Grac]], dhe se djali 19-vjeçar i familjes, Leopold Frankenberger, kishte lindur Aloisin, një pretendim që u bë i njohur si teza e Frankenbergerit.{{Sfn|Rosenbaum|1999|p=21}} Asnjë Frankenberger nuk ishte i regjistruar në Grac gjatë asaj periudhe, dhe nuk është prodhuar asnjë e dhënë për ekzistencën e një Leopold Frankenbergeri,{{Sfn|Hamann|2010|p=50}} kështu që historianët e hedhin poshtë pretendimin se babai i Aloisit ishte hebre.{{Sfn|Toland|1992|pp=246–247}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=8–9}} Në vitin 2025, gjaku nga divani në studion e Hitlerit u përdor nga Turi King i Universitetit të Bathit për [[Testimi gjenetik|analizën e ADN-së]]. Gjaku u konfirmua të ishte i Hitlerit duke e krahasuar me atë të një të afërmi mashkullor, dhe analiza e ADN-së tregoi gjithashtu se Hitleri nuk kishte prejardhje hebraike nga babai i tij. "Nëse kjo do të ishte e vërtetë, ne nuk do të kishim gjetur përputhjen e ADN-së me të," tha King. "Kjo përputhje e ADN-së jo vetëm që konfirmon se kjo është ADN-ja e Hitlerit, por gjithashtu konfirmon se historia e prejardhjes hebraike nga ana e babait të tij nuk është e vërtetë."{{Sfn|Hunt|2025}}{{Sfn|Oltermann|2025}} == Jeta e hershme == === Fëmijëria dhe edukimi === [[Skeda:Adolf_Hitler_infant_photo_(3x4_cropped).jpg|majtas|parapamje|Hitleri ({{Rreth|1889–90)}}]] Adolf Hitleri lindi më 20 prill 1889 në Braunau-am-In, një qytet në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] (Austria e sotme), afër kufirit me Gjermaninë.{{Sfn|House of Responsibility}}{{Sfn|Bullock|1999|p=23}} Ai ishte i katërti nga gjashtë fëmijët e lindur nga Alois Hitleri dhe gruaja e tij e tretë, Klara Pëlcël. Tre nga vëllezërit e motrat e Hitlerit - Gustavi, Ida dhe Otoja - vdiqën në foshnjëri.{{Sfn|Kershaw|2008|p=4}} Gjithashtu jetonin në familje fëmijët e Aloisit nga martesa e tij e dytë: Alois i Riu (lindur më 1882) dhe Anxhela (lindur më 1883).{{Sfn|Toland|1976|p=6}} Në vitin 1892, familja u zhvendos në Pasau, Gjermani, pas ngritjes në detyrë të Aloisit në administratën doganore në Pasau. Hitleri ishte tre vjeç në atë kohë. Aloisi u ngrit në detyrë dhe u transferua në [[Linc]], Austri, më 1 prill 1893, por pjesa tjetër e familjes mbeti në Pasau.{{Sfn|Rosmus|2004|p=33}} Atje, Hitleri mësoi [[Gjuha bavareze|dialektin e ulët bavarez]], në vend të gjermanishtes austriake, gjë që la gjurmë në të folurin e tij gjatë gjithë jetës.{{Sfn|Keller|2010|p=15}}{{Sfn|Hamann|2010|pp=7–8}}{{Sfn|Kubizek|2006|p=37}} Familja u kthye në Austri dhe u vendos në Leonding më 9 maj 1894,{{Sfn|Rosmus|2004|p=35}} dhe në qershor 1895, Aloisi doli në pension dhe jetoi në Hafeld, pranë Lambah, ku u mor me bujqësi dhe bletë. Hitleri ndoqi {{Lang|de|[[Volksschule]]}} (një shkollë fillore e financuar nga shteti) në qytezën Fishëlham aty pranë.{{Sfn|Kubizek|2006|p=92}}{{Sfn|Hitler|1999|p=6}} Zhvendosja në Hafeld përkoi me fillimin e konflikteve të forta baba-bir të shkaktuara nga refuzimi i Hitlerit për t'iu bindur disiplinës së rreptë të shkollës së tij.{{Sfn|Fromm|1977|pp=493–498}} Aloisi u përpoq ta detyronte të birin të bindej, ndërsa Adolfi bëri çmos të ishte e kundërta e asaj që donte i ati.{{Sfn|Hamann|2010|pp=10–11}} Aloisi gjithashtu e rrihte të birin, megjithëse nëna e tij përpiqej ta mbronte nga rrahjet e rregullta.{{Sfn|Diver|2005}} Përpjekjet e Alois Hitlerit në bujqësi në Hafeld dështuan dhe në vitin 1897, familja u zhvendos në Lambah. Hitleri tetëvjeçar mori mësime këndimi, këndoi në korin e kishës dhe madje mendoi të bëhej prift.{{Sfn|Shirer|1960|pp=10–11}} Në vitin 1898, familja u kthye përgjithmonë në Leonding. Hitleri u prek thellë nga vdekja e vëllait të tij më të vogël Edmund në vitin 1900 nga [[fruthi]]. Hitleri u transformua nga një student i sigurt, i shoqërueshëm dhe i ndërgjegjshëm në një djalë të zymtë dhe të shkëputur, i cili shpesh përplasej me të atin dhe mësuesit e tij.{{Sfn|Payne|1990|p=22}} Paula Hitler thoshte që Adolfi ishte një adoleshent bullizues që shpesh e godiste me shuplakë.{{Sfn|Diver|2005}} Aloisi kishte bërë një karrierë të suksesshme në zyrën doganore dhe donte që djali i tij të ndiqte gjurmët e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|p=9}} Më vonë, Hitleri dramatizoi një episod nga kjo periudhë kur i ati e çoi për të vizituar një zyrë doganore, duke e përshkruar atë si një ngjarje që shkaktoi një antagonizëm të pafalshëm midis babait dhe të birit, të cilët ishin të dy me vullnet të fortë.{{Sfn|Hitler|1999|p=8}}{{Sfn|Keller|2010|pp=33–34}}{{Sfn|Fest|1977|p=32}} Duke injoruar dëshirën e të birit për të ndjekur një shkollë të mesme klasike dhe për t'u bërë artist, Aloisi e dërgoi Hitlerin në ''Realschule'' në Linc në shtator të vitit 1900.{{Efn|name=Realschule}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=8}} Hitleri u rebelua kundër këtij vendimi dhe në ''Mein Kampf'' deklaroi se ai qëllimisht pati rezultate të dobëta në shkollë, duke shpresuar që sapo i ati të shihte "çfarë pak përparimi po bëja në shkollën teknike, ai do të më lejonte t'i përkushtohesha ëndrrës sime".{{Sfn|Hitler|1999|p=10}}   Ashtu si shumë gjermanë austriakë, Hitleri filloi të zhvillonte ide [[Nacionalizmi gjerman|nacionaliste gjermane]] që në moshë të re.{{Sfn|Evans|2003|pp=163–164}} Ai shprehu besnikëri vetëm ndaj Gjermanisë, duke përçmuar [[Monarkia Habsburge|monarkinë në rënie të Habsburgëve]] dhe sundimin e saj mbi një perandori etnikisht të larmishme.{{Sfn|Bendersky|2000|p=26}}{{Sfn|Ryschka|2008|p=35}} Hitleri dhe miqtë e tij përdorën përshëndetjen "Heil" dhe kënduan "Deutschlandlied" në vend të himnit Perandorak Austriak.{{Sfn|Hamann|2010|p=13}} Pas vdekjes së papritur të Aloisit më 3 janar 1903, performanca e Hitlerit në shkollë u përkeqësua dhe nëna e tij e lejoi të largohej.{{Sfn|Kershaw|2008|p=10}} Ai u regjistrua në ''Realschule'' në Shtajër në shtator 1904, ku sjellja dhe performanca e tij u përmirësua.{{Sfn|Kershaw|1999|p=19}} Në vitin 1905, pasi kaloi një përsëritje të provimit përfundimtar, Hitleri u largua nga shkolla pa asnjë ambicie për arsim të mëtejshëm ose plane të qarta për një karrierë.{{Sfn|Kershaw|1999|p=20}} === Jeta e hershme në Vjenë dhe Mynih === [[Skeda:Hitler_house_in_Leonding.jpg|parapamje|Shtëpia në Leonding, Austri, ku Hitleri kaloi adoleshencën e tij të hershme.]] [[Skeda:Adolf_Hitler_Der_Alte_Hof.jpg|parapamje|''Alter Hof në Mynih'', një pikturë me bojëra uji nga Hitleri në vitin 1914.]] Në vitin 1907, Hitleri u largua nga Linci për të jetuar dhe për të studiuar arte të bukura në [[Vjena|Vjenë]], të financuara nga përfitimet e një jetimi dhe nga mbështetja e nënës së tij. Ai aplikoi për pranim në Akademinë e Arteve të Bukura të Vjenës, por u refuzua dy herë.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=30–31}} [[Rektori|Drejtori]] sugjeroi që Hitleri të aplikonte në Shkollën e Arkitekturës, por atij i mungonin kredencialet e nevojshme akademike sepse nuk kishte mbaruar shkollën e mesme.{{Sfn|Bullock|1962|p=31}} Më 21 dhjetor 1907, nëna e tij vdiq nga kanceri i gjirit në moshën 47-vjeçare; Hitleri ishte 18 vjeç në atë kohë. Në vitin 1909, Hitleri mbeti pa para dhe u detyrua të jetonte një jetë boheme në strehimore për të pastrehët dhe në konviktin Meldemanshtrase.{{Sfn|Bullock|1999|pp=30–33}}{{Sfn|Hamann|2010|p=157}} Ai fitonte para si punëtor i rastësishëm dhe duke pikturuar e shitur [[Akuareli|akuarele]] të peizazheve të Vjenës.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}} Gjatë kohës së tij në Vjenë, ai ndoqi një pasion në rritje për arkitekturën dhe muzikën, duke marrë pjesë në dhjetë shfaqje të {{Lang|de|[[Lohengrin (opera)|Lohengrin]]}}, opera e tij e preferuar e [[Richard Wagner|Riçard Vagnerit]].{{Sfn|Kershaw|1999|pp=41, 42}} Në Vjenë, Hitleri u ekspozua për herë të parë ndaj retorikës raciste.{{Sfn|Shirer|1960|p=26}} Populistët si kryebashkiaku Karl Luger shfrytëzuan ndjenjën mbizotëruese [[Judeofobia|antisemite]] të qytetit, duke përqafuar herë pas here edhe nocionet nacionaliste gjermane për përfitime politike. Nacionalizmi gjerman ishte veçanërisht i përhapur në lagjen Mariahilf, ku jetonte atëherë Hitleri.{{Sfn|Hamann|2010|pp=243–246}} Georg Riter fon Shënerer u bë ndikim i madh për Hitleri,{{Sfn|Nicholls|2000|pp=236, 237, 274}} dhe ai zhvilloi një admirim për [[Martin Luteri|Martin Luterin]].{{Sfn|Hamann|2010|p=250}} Hitleri lexoi gazeta dhe pamflete që promovonin paragjykime dhe paralajmëronin për një fluks të hebrenjve të Evropës Lindore,{{Sfn|Hamann|2010|pp=341–345}} si dhe shkrime nga figura të tilla si Hjuston Stuart Çembërlejn, [[Çarls Darvin]], [[Fridrih Niçe]], Gustav Lë Bon dhe [[Arthur Schopenhauer|Artur Shopenhauer]].{{Sfn|Hamann|2010|p=233}} Gjatë viteve të tij në Vjenë, ai zhvilloi gjithashtu [[Ndjenja antisllave|ndjenja të forta antisllave]].{{Sfn|Britannica: Nazism}}{{Sfn|Pinkus|2005|p=27}} Origjina dhe zhvillimi i antisemitizmit të Hitlerit mbeten çështje debati.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=60–67}} Miku i tij, August Kubizek, pretendoi se Hitleri ishte një "antisemit i konfirmuar" përpara se të largohej nga Linci. {{Sfn|Shirer|1960|p=25}} Megjithatë, historiania Brigite Haman e përshkruan pretendimin e Kubizekut si "problematik".{{Sfn|Hamann|2010|p=58}} Ndërsa Hitleri deklaroi në {{Lang|de|Mein Kampf}} se ai u bë për herë të parë antisemit në Vjenë,{{Sfn|Hitler|1999|p=52}} Rajnhold Hanish, i cili e ndihmoi të shiste pikturat e tij, nuk ishte dakord.{{Sfn|Toland|1992|p=45}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=55, 63}}{{Sfn|Hamann|2010|p=174}} Hitleri shiti gjithashtu disa nga veprat e tij të artit përmes një biznesmeni hebre të quajtur Samuel Morgenshtern, ndërsa jetonte në Vjenë. Shumë nga klientët e Morgenshternit ishin hebrenj; për shembull, një avokat i quajtur Jozef Fajngold bleu disa nga pikturat e Hitlerit të arkitekturës historike të Vjenës.{{Sfn|Hamann|2010|p=356}} Historiani Riçard J. Evans pohon se "historianët tani në përgjithësi bien dakord se antisemitizmi i tij famëkeq dhe vrasës u shfaq shumë kohë pas humbjes së Gjermanisë në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], si një produkt i [[Miti i thikës pas shpine|shpjegimit paranojak të "thikës pas shpine"]] për katastrofën".{{Sfn|Evans|2011}} Hitleri mori pjesën e fundit të pasurisë së të atit në maj 1913 dhe u transferua në [[Mynihu|Mynih]].{{Sfn|Shirer|1960|p=27}} Kur u rekrutua në Ushtrinë Austro-Hungareze,{{Sfn|Weber|2010|p=13}} ai udhëtoi për në [[Salcburgu|Salcburg]] më 5 shkurt 1914 për vlerësim mjekësor. Pasi u konsiderua i papërshtatshëm për shërbim, ai u kthye në Mynih.{{Sfn|Kershaw|1999|p=86}} Hitleri më vonë pretendoi se nuk dëshironte t'i shërbente [[Austro-Hungaria|Perandorisë Habsburge]] për shkak të përzierjes së racave në ushtrinë e saj dhe bindjes së tij se rënia e Austro-Hungarisë ishte e afërt.{{Sfn|Kershaw|1999|p=49}} === Lufta e Parë Botërore === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1974-082-44,_Adolf_Hitler_im_Ersten_Weltkrieg_retouched.jpg|parapamje|Hitleri (e djathta ekstreme, i ulur) me shokë të Ushtrisë Bavareze nga Regjimenti i 16-të i Këmbësorisë Rezervë Bavareze ({{Rreth|1914–18)}}]] Në gusht të vitit 1914, në shpërthimin e [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], Hitleri jetonte në Mynih dhe u rekrutua vullnetarisht në Ushtrinë Bavareze.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} Sipas një raporti të vitit 1924 nga autoritetet bavareze, lejimi i Hitlerit për të shërbyer ka shumë të ngjarë të ketë qenë një gabim administrativ, sepse si shtetas austriak, ai duhej të ishte kthyer në Austri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} I caktuar në Regjimentin e 16-të të Këmbësorisë Rezervë Bavareze (Kompania e 1-rë e Regjimentit List),{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}}{{Sfn|Weber|2010|pp=12–13}} ai shërbeu si vrapues në Frontin Perëndimor në Francë dhe Belgjikë,{{Sfn|Kershaw|2008|p=53}} duke kaluar pothuajse gjysmën e kohës së tij në selinë e regjimentit në Furn-ën-Vep, shumë larg vijave të frontit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=54}}{{Sfn|Weber|2010|p=100}} Në vitin 1914, ai ishte i pranishëm në Betejën e Parë të Iprit{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} dhe atë vit u dekorua për trimëri, duke marrë Kryqin e Hekurt, Klasi i Dytë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Gjatë luftës, ai u shpëtua nga oficeri i tij komandues, Fric Videman, i cili e nxori Hitlerin nga rrënojat e një ndërtese të shembur ndërsa ishte nën zjarr të rëndë.{{Sfn|Pearson|Allen|1941}} Gjatë shërbimit të tij në selinë qendrore, Hitleri ndoqi interesat e tij artistike, duke vizatuar karikatura dhe duke dhënë udhëzime për një gazetë ushtarake. Gjatë Betejës së Somës në tetor 1916, ai u plagos në kofshën e majtë kur një predhë shpërtheu në gropëzën e vrapuesve të dispeçerisë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=57}} Hitleri kaloi pothuajse dy muaj duke u shëruar në spital në Belic, dhe u kthye në regjimentin e tij më 5 mars 1917.{{Sfn|Kershaw|2008|p=58}} Ai ishte i pranishëm në Betejën e Arasit të vitit 1917 dhe në Betejën e Pashendel.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Ai mori Distinktivin e zi të Plagës më 18 maj 1918.{{Sfn|Steiner|1976|p=392}} Tre muaj më vonë, në gusht 1918, me rekomandim të Togerit Hugo Gutman, eprorit të tij hebre, Hitleri mori Kryqin e Hekurt, Klasi i Parë, një dekoratë që rrallë jepet në gradën {{Lang|de|[[Gefreiter]]}} që kishte Hitler.{{Sfn|Kershaw|2008|p=59}}{{Sfn|Weber|2010a}} Më 15 tetor 1918, ai u verbua përkohësisht në një sulm me gaz mustardë dhe u shtrua në spital në Pazevalk.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=59, 60}} Ndërsa ishte atje, Hitleri mësoi për humbjen e Gjermanisë dhe, sipas rrëfimit të tij, pësoi një periudhë të dytë verbërie pasi mori këtë lajm.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=97, 102}} Hitleri e përshkroi rolin e tij në Luftën e Parë Botërore si "përvoja më e madhe nga të gjitha" dhe u lavdërua nga oficerët e tij komandues për trimërinë e tij.{{Sfn|Keegan|1987|pp=238–240}} Përvoja e tij në kohë lufte përforcoi patriotizmin e tij gjerman dhe ai u trondit nga kapitullimi i Gjermanisë në nëntor 1918.{{Sfn|Bullock|1962|p=60}} Pakënaqësia e tij me dështimin e përpjekjeve të luftës filloi të formësonte ideologjinë e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61, 62}} Ashtu si nacionalistët e tjerë gjermanë, ai besonte se {{Lang|de|Dolchstoßlegende}} ([[miti i thikës pas shpine]]), i cili pretendonte se ushtria gjermane, "e pamposhtur në fushëbetejë", ishte "goditur me thikë pas shpine" në frontin e brendshëm nga udhëheqës civilë, hebrenj, [[Marksizmi|marksistë]] dhe ata që nënshkruan armëpushimin që i dha fund luftimeve - më vonë të quajtur "kriminelët e nëntorit".{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61–63}} [[Traktati i Versajës]] përcaktonte që Gjermania duhej të hiqte dorë nga disa territore të saj dhe të çmilitarizonte Rinin. Traktati vendosi sanksione ekonomike dhe dëmshpërblime të rënda për vendin. Shumë gjermanë e panë traktatin si një poshtërim të padrejtë. Ata kundërshtuan veçanërisht nenin 231, të cilin e interpretuan si shpallje të Gjermanisë si përgjegjëse për luftën.{{Sfn|Kershaw|2008|p=96}} Traktati i Versajës dhe kushtet ekonomike, sociale dhe politike në Gjermani pas luftës u shfrytëzuan më vonë nga Hitleri për përfitime politike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=80, 90, 92}} == Hyrja në politikë == [[Skeda:Hitler's_DAP_membership_card.png|parapamje|Karta e anëtarësisë së Hitlerit [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|në Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP)]] Pas luftës, Hitleri u kthye në Mynih.{{Sfn|Bullock|1999|p=61}} Pa arsimim formal apo perspektiva karriere, ai mbeti në ushtri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=109}} Në korrik 1919, ai u emërua {{Lang|de|Verbindungsmann}} (agjent i inteligjencës) i një {{Lang|de|Aufklärungskommando}} (njësia e zbulimit) e {{Lang|de|[[Reichswehr]]}}-it, i caktuar për të ndikuar te ushtarët e tjerë dhe për të infiltruar [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP). Në një takim të DAP-it më 12 shtator 1919, kryetari i Partisë Anton Dreksler u impresionua nga aftësitë oratorike të Hitlerit. Ai i dha atij një kopje të broshurës së tij ''Zgjimi Im Politik'', e cila përmbante ide antisemite, nacionaliste, [[Antikapitalizmi|antikapitaliste]] dhe antimarksiste.{{Sfn|Kershaw|2008|p=82}} Me urdhër të eprorëve të tij të ushtrisë, Hitleri aplikoi për t'u bashkuar me partinë,{{Sfn|Evans|2003|p=170}} dhe brenda një jave u pranua si anëtari 555 i partisë (partia filloi të numëronte anëtarësimin në 500 për të dhënë përshtypjen se ishte një parti shumë më e madhe).{{Sfn|Kershaw|2008|pp=75, 76}}{{Sfn|Mitcham|1996|p=67}} Hitleri bëri deklaratën e tij të parë të njohur me shkrim në lidhje me [[Çështja hebreje|çështjen hebreje]] në një letër të 16 shtatorit 1919 drejtuar Adolf Gemlish (e njohur tani si letra e Gemlishit). Në letër, Hitleri argumenton se qëllimi i qeverisë "duhet të jetë në mënyrë të patundur largimi i plotë i hebrenjve".{{Sfn|Kershaw|1999|pp=125–126}} Në DAP, Hitleri takoi [[Dietrich Eckart|Ditrih Ekart]], një nga themeluesit e partisë dhe një anëtar i Shoqërisë okulte Thule.{{Sfn|Fest|1970|p=21}} Ekarti u bë mentori i Hitlerit, duke shkëmbyer ide me të dhe duke e prezantuar atë me një gamë të gjerë të shoqërisë së Mynihut.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=94, 95, 100}} Për të rritur apelin e saj, DAP-i ndryshoi emrin e saj në {{Lang|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}} (Partia Nacionalsocialiste e Punëtorëve Gjermanë (NSDAP), e njohur tani si "[[Partia Naziste]]").{{Sfn|Kershaw|2008|p=87}} Hitleri krijoi flamurin e partisë me një [[Svastika|svastikë]] në një rreth të bardhë mbi një sfond të kuq.{{Sfn|Kershaw|2008|p=88}} Hitler u lirua nga ushtria më 31 mars 1920, dhe filloi të punonte me kohë të plotë për partinë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=93}} Selia qendrore e partisë ishte në Mynih, një qendër për nacionalistët antiqeveritarë gjermanë të vendosur për të eliminuar marksizmin dhe për të minuar Republikën e Vajmarit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=81}} Fridrih Rek-Maleceven komentoi në librin e tij të vitit 1947'', Ditari i një burri në dëshpërim'':   Në shkurt të vitit 1921, tashmë shumë efektiv në manipulimin e turmave, Hitleri foli para një turme prej mbi 6,000 vetësh.{{Sfn|Kershaw|2008|p=89}} Për ta bërë publik takimin, dy kamionë plot me mbështetës të partisë udhëtuan nëpër Mynih duke valëvitur flamuj me svastikë dhe duke shpërndarë fletëpalosje. Hitleri shpejt fitoi famë për fjalimet e tij [[Polemika|polemike]] të zhurmshme kundër Traktatit të Versajës, politikanëve rivalë dhe veçanërisht kundër marksistëve dhe hebrenjve.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=89–92}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-10460,_Adolf_Hitler,_Rednerposen.jpg|parapamje|Hitleri pozon për kamerën në shtator të vitit 1930.]] Në qershor të vitit 1921, ndërsa Hitleri dhe Ekarti ishin në një udhëtim për mbledhje fondesh në Berlin, një kryengritje shpërtheu brenda Partisë Naziste në Mynih. Anëtarët e komitetit të saj ekzekutiv donin të bashkoheshin me Partinë Socialiste Gjermane (DSP) me seli në Nuremberg.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=100, 101}} Hitleri u kthye në Mynih më 11 korrik dhe paraqiti dorëheqjen e tij me zemërim. Anëtarët e komitetit e kuptuan se dorëheqja e figurës së tyre kryesore publike do të thoshte fundi i partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=102}} Hitleri njoftoi se do të ribashkohej me kusht që të zëvendësonte Drekslerin si kryetar të partisë dhe që selia e partisë të mbetej në Mynih.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Komiteti u pajtua dhe ai u ribashkua me partinë më 26 korrik si anëtari 3,680. Hitleri vazhdoi të përballej me disa kundërshtime brenda Partisë Naziste. Kundërshtarët e Hitlerit në udhëheqje e përjashtuan Herman Eserin nga partia dhe ata shtypën 3,000 kopje të një pamfleti që sulmonte Hitlerin si tradhtar të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Në ditët në vijim, Hitleri foli para disa audiencave të mëdha dhe mbrojti veten dhe Eserin, nën duartrokitje të zjarrta. Strategjia e tij rezultoi e suksesshme dhe në një kongres të posaçëm të partisë më 29 korrik, atij iu dha pushtet absolut si kryetar i partisë, duke pasuar Drekslerin, me një votim prej 533 me 1.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=83, 103}} Fjalimet e hidhura të Hitlerit në birrari filluan të tërhiqnin audiencë të rregullt. Si [[Demagogu|demagog]],{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xv}} ai u bë i aftë në përdorimin e temave populiste, duke përfshirë përdorimin e kurbanëve, të cilët fajësoheshin për vështirësitë ekonomike të dëgjuesve të tij.{{Sfn|Bullock|1999|p=376}}{{Sfn|Frauenfeld|1937}}{{Sfn|Goebbels|1936}} Hitleri përdori magnetizmin personal dhe një kuptim të [[Psikologjia e turmës|psikologjisë së turmës]] në avantazhin e tij ndërsa merrej me fjalime publike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=105–106}}{{Sfn|Bullock|1999|p=377}} Historianët kanë vënë re efektin hipnotik të retorikës së tij në audienca të mëdha dhe të syve të tij në grupe të vogla.{{Sfn|Kressel|2002|p=121}} Alfons Hek, një ish-anëtar i [[Rinia hitleriane|Rinisë së Hitlerit]], kujton:   Ndjekësit e hershëm përfshinin [[Rudolf Heß|Rudolf Hesin]], ish-asin e forcave ajrore [[Hermann Goering|Herman Gëring]] dhe kapitenin e ushtrisë [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]]. Rëmi u bë kreu i organizatës paraushtarake naziste, {{Lang|de|[[Sturmabteilung]]}} (SA, "Trupat e Stuhisë"), të cilat mbronin takimet dhe sulmonin kundërshtarët politikë. Një ndikim kritik në mendimin e Hitlerit gjatë kësaj periudhe ishte {{Lang|de|[[Aufbau Vereinigung]]}},{{Sfn|Kellogg|2005|p=275}} një grup konspirativ i të dëbuarve të bardhë rusë dhe nazistëve të hershëm. Grupi, i financuar me fonde të kanalizuara nga industrialistë të pasur, e prezantoi Hitlerin me idenë e një konspiracioni hebre, duke lidhur financat ndërkombëtare me bolshevizmin.{{Sfn|Kellogg|2005|p=203}} Programi i Partisë Naziste u paraqit në [[Programi Nacionalsocialist|programin e tyre me 25 pika]] më 24 shkurt 1920. Kjo nuk përfaqësonte një ideologji koherente, por ishte një konglomerat idesh të pranuara që kishin vlerë në lëvizjen [[Pangjermanizmi|pangjermanike]] {{Lang|de|[[völkisch]]}}, siç ishte [[ultranacionalizmi]], kundërshtimi ndaj [[Traktati i Versajës|Traktatit të Versajës]], mosbesimi ndaj [[Kapitalizmi|kapitalizmit]], si dhe disa ide [[Socializmi|socialiste]]. Për Hitlerin, aspekti më i rëndësishëm i tij ishte qëndrimi i fortë [[Judeofobia|antisemit]]. Ai gjithashtu e perceptonte programin si një bazë kryesisht për propagandë dhe për tërheqjen e njerëzve në parti.{{Sfn|Bracher|1970|pp=115–116}} === Puçi i Sallës së Birrës dhe Burgu i Landsbergut === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-00344A,_München,_nach_Hitler-Ludendorff_Prozess.jpg|parapamje|Të pandehurit në gjyqin [[Grushti në Mynih|e Puçit të Sallës së Birrës]], 1 Prill 1924. Nga e majta në të djathtë: Hajnc Pernet, Fridrih Veber, Vilhelm Frik, Herman Kribel, Erih Ludendorf, Hitler, Vilhelm Brykner, [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]] dhe Robert Vagner.]] [[Skeda:Mein_Kampf_dust_jacket.jpeg|parapamje|Mbulesa e pluhurit e botimit të viteve 1926–28 të {{Lang|de|[[Mein Kampf]]}}, të cilin Hitleri e shkroi në vitin 1925.]] [[Kategoria:Totalitarizëm]] [[Kategoria:Vdekje 1945]] [[Kategoria:Lindje 1889]] [[Kategoria:Familja Hitler]] [[Kategoria:Adolf Hitler]] [[Kategoria:Artikuj të folur]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në gjermanisht]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] q83fxo6czrept82n0d8psrkz5jaelct 2985890 2985745 2026-05-31T11:18:19Z DieliAlla 149013 Krijuar nga përkthimi i seksionit "Entry into politics" nga faqja "[[:en:Special:Redirect/revision/1357033879|Adolf Hitler]]" 2985890 wikitext text/x-wiki   '''Adolf Hitler'''{{Efn|{{IPA|de|ˈaːdɔlf ˈhɪtlɐ|lang|GT AH AMS.ogg|small=no}}}} (20 prill 1889{{Snd}} 30 Prill 1945) ishte një politikan gjerman i lindur në Austri, i cili ishte [[diktatori]] i [[Gjermania naziste|Gjermanisë naziste]] nga viti 1933 deri në [[Vdekja e Adolf Hitlerit|vetëvrasjen e tij]] në vitin 1945. [[Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet|Ai erdhi në pushtet]] si udhëheqës i [[Partia Naziste|Partisë Naziste]],{{Efn|Officially the National Socialist German Workers' Party ({{langx|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}}, pronounced {{IPA|de|natsi̯oˈnaːlzotsi̯aˌlɪstɪʃə ˈdɔʏtʃə ˈʔaʁbaɪtɐpaʁˌtaɪ||De-Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei.ogg}}; or NSDAP)}} duke u bërë [[Kancelari i Gjermanisë|kancelar i Gjermanisë]] në vitin 1933 dhe duke marrë më pas titullin {{Lang|de|[[Führer und Reichskanzler]]}} në vitin 1934.{{Efn|The position of {{lang|de|Führer und Reichskanzler}} ("Leader and Chancellor") replaced the position of President, which was the [[head of state]] for the [[Weimar Republic]]. Hitler assumed this title after the death of [[Paul von Hindenburg]], who had served as President. He was afterwards both head of state and [[head of government]], with the full official title of {{lang|de|Führer und Reichskanzler des Deutschen Reiches und Volkes}} ("Führer and Reich Chancellor of the German Reich and People").{{sfn|Shirer|1960|pp=226–227}}{{sfn|Overy|2005|p=63}}}} [[Pushtimi i Polonisë]] nga Gjermania më 1 shtator 1939, nën udhëheqjen e tij, shënoi shpërthimin e [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Gjatë gjithë konfliktit që pasoi, Hitleri ishte i përfshirë ngushtë në drejtimin e operacioneve ushtarake gjermane dhe ishte në qendër të kryerjes së [[Gjenocidi|gjenocidit]] të rreth gjashtë milionë hebrenjve në [[Holokausti|Holokaust,]] si dhe në vdekjen e miliona viktimave të tjera. Hitleri lindi në Braunau-am-In në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] dhe u zhvendos në [[Perandoria Gjermane|Gjermani]] në vitin 1913. Ai u dekorua gjatë shërbimit të tij në Ushtrinë Gjermane në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], duke marrë Kryqin e Hekurt. Në vitin 1919, ai u bashkua me [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP), paraardhësen e Partisë Naziste, dhe në vitin 1921 u emërua udhëheqës i Partisë Naziste. Në vitin 1923, ai u përpoq të merrte pushtetin qeveritar në [[Grushti në Mynih|një grusht shteti të dështuar]] në Mynih dhe u dënua me pesë vjet burg, duke vuajtur pak më shumë se një vit. Ndërsa ishte atje, ai diktoi vëllimin e parë të autobiografisë së tij dhe manifestit politik ''[[Lufta Ime|Mein Kampf]]'' (shqip. "Lufta Ime"). Pas lirimit të tij të parakohshëm në vitin 1924, ai fitoi mbështetje popullore duke sulmuar [[Traktati i Versajës|Traktatin e Versajës]], si dhe duke promovuar [[Pangjermanizmi|pangjermanizmin]], [[Judeofobia|antisemitizmin]] dhe [[Kundërkomunizmi|antikomunizmin]] me oratori [[Autoriteti karizmatik|karizmatike]] dhe [[Propaganda në Gjermaninë naziste|propagandë naziste]]. Ai shpesh e denonconte [[Komunizmi|komunizmin]] si pjesë të një [[komploti ndërkombëtar hebre]]. Në nëntor të vitit 1932, Partia Naziste mbante shumicën e vendeve në ''[[Reichstag (Republika e Weimar)|Reichstag]]'', por jo shumicën. Ish-kancelari Franc fon Papen dhe politikanë të tjerë konservatorë e bindën Presidentin Paul fon Hindenburg të emëronte Hitlerin si kancelar më 30 janar 1933. Menjëherë pas kësaj, më 23 mars, ''Reichstag'' miratoi [[Akti mundësues i vitit 1933|Aktin Mundësues të vitit 1933]], i cili përfundimisht filloi transformimin e [[Republika e Vajmarit|Republikës së Vajmarit]] në Gjermaninë naziste. Pas vdekjes së Hindenburgut më 2 gusht 1934, Hitleri e zëvendësoi atë si [[Kreu i shtetit|kryetar shteti]] dhe më pas e transformoi Gjermaninë në një diktaturë [[Totalitarizmi|totalitare]]. Brenda vendit, Hitleri zbatoi [[Politika racore e Gjermanisë naziste|politika të shumta raciste]] dhe kërkoi të deportonte ose të vriste [[Historia e judejve në Gjermani|hebrenjtë gjermanë]]. Gjashtë vitet e tij të para në pushtet rezultuan në një rimëkëmbje të shpejtë ekonomike nga [[Depresioni i madh|Depresioni i Madh]], heqjen e kufizimeve të vendosura ndaj Gjermanisë pas Luftës së Parë Botërore dhe [[Aneksimi|aneksimin]] e territoreve të banuara nga miliona gjermanë etnikë, të cilat fillimisht i dhanë atij mbështetje të konsiderueshme popullore. Një nga qëllimet kryesore të Hitlerit ishte {{Lang|de|[[Lebensraum]]}} (shqip. "hapësirë për të jetuar) për popullin gjerman në Evropën Lindore. Politika e tij e jashtme agresive dhe [[Ekspansionizmi|ekspansioniste]] konsiderohet shkaku kryesor i Luftës së Dytë Botërore në Evropë. Më 1 shtator 1939, Hitleri mbikëqyri pushtimin gjerman të Polonisë, duke bërë që [[Mbretëria e Bashkuar|Britania]] dhe [[Republika e Tretë Franceze|Franca]] t'i shpallnin luftë Gjermanisë. Pasi urdhëroi [[Pushtimi gjerman i Rusisë|pushtimin e Bashkimit Sovjetik]] në qershor 1941, ai i shpalli luftë Shteteve të Bashkuara në dhjetor të të njëjtit vit. Deri në fund të vitit 1941, forcat gjermane dhe [[Fuqitë e Boshtit|fuqitë evropiane të Boshtit]] pushtuan pjesën më të madhe të Evropës dhe [[Fushata e Afrikës së Veriut|Afrikës së Veriut]]. Këto fitime u përmbysën gradualisht pas vitit 1941 derisa [[Aleatët e Luftës së Dytë Botërore|forcat aleate]] mposhtën ushtrinë gjermane në vitin 1945. Më 29 prill 1945, Hitleri u martua me partneren e tij afatgjatë, [[Eva Braun]], në {{Lang|de|[[Führerbunker]]}} në Berlin. Ata kryen vetëvrasje të nesërmen për të shmangur kapjen nga [[Ushtria e Kuqe]] sovjetike. Historiani dhe biografi Ian Kersho e përshkroi Hitlerin si "mishërimin e së keqes politike moderne".{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} Nën udhëheqjen dhe [[Nazizmi dhe raca|ideologjinë raciste]] të Hitlerit, regjimi nazist ishte përgjegjës për gjenocidin e rreth gjashtë milionë hebrenjve dhe miliona viktimave të tjera, të cilët ai dhe pasuesit e tij i konsideronin {{Lang|de|[[Untermensch]]en}} (shqip. "nënnjerëz) ose të padëshiruar në shoqëri. Hitleri dhe nazistët ishin gjithashtu përgjegjës për vrasjen e qëllimshme të rreth 19.3 milionë civilëve dhe robërve të luftës. Përveç kësaj, 28.7 milionë ushtarë dhe civilë vdiqën si pasojë e veprimeve ushtarake në [[Teatri i luftës|teatrin]] evropian. Numri i [[Humbjet në Luftën e Dytë Botërore|civilëve të vrarë gjatë Luftës së Dytë Botërore]] ishte i pashembullt në luftë, dhe viktimat e bëjnë atë konfliktin më vdekjeprurës në histori. == Prejardhja == Babai i Hitlerit, [[Alois Hitler]], ishte fëmija i paligjshëm i Maria Shikëlgruberit.{{Sfn|Bullock|1999|p=24}} Regjistri i pagëzimit nuk tregonte emrin e babait të tij, dhe Aloisi fillimisht mbante mbiemrin e nënës së tij, Shikëlgruber. Në vitin 1842, Johan Georg Hidler u martua me nënën e Aloisit. Aloisi u rrit në familjen e vëllait të Hidlerit, Johan Nepomuk Hidler.{{Sfn|Maser|1973|p=4}} Aloisi punoi si nëpunës civil nga viti 1855 deri në daljen në pension në vitin 1895.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=5, 14}} Në vitin 1876, Aloisi u bë i ligjshëm dhe regjistrimi i tij i pagëzimit u shënua nga një prift për të regjistruar Johan Georg Hidlerin si babain e Aloisit (i regjistruar si Georg Hitler).{{Sfn|Maser|1973|p=15}}{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} Aloisi më pas mori mbiemrin Hitler,{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} gjithashtu shkruhej {{Lang|de|"Hiedler", "Hüttler"|italic=no}}, ose {{Lang|de|"Huettler"|italic=no}}. Emri ndoshta bazohet në fjalën gjermane {{Lang|de|Hütte}} (shqip. "kasolle"), dhe ka kuptimin "ai që jeton në kasolle".{{Sfn|Jetzinger|1976|p=32}} Zyrtari nazist Hans Frank sugjeroi që nëna e Aloisit ishte punësuar si pastruese shtëpie nga një familje hebreje në [[Grac]], dhe se djali 19-vjeçar i familjes, Leopold Frankenberger, kishte lindur Aloisin, një pretendim që u bë i njohur si teza e Frankenbergerit.{{Sfn|Rosenbaum|1999|p=21}} Asnjë Frankenberger nuk ishte i regjistruar në Grac gjatë asaj periudhe, dhe nuk është prodhuar asnjë e dhënë për ekzistencën e një Leopold Frankenbergeri,{{Sfn|Hamann|2010|p=50}} kështu që historianët e hedhin poshtë pretendimin se babai i Aloisit ishte hebre.{{Sfn|Toland|1992|pp=246–247}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=8–9}} Në vitin 2025, gjaku nga divani në studion e Hitlerit u përdor nga Turi King i Universitetit të Bathit për [[Testimi gjenetik|analizën e ADN-së]]. Gjaku u konfirmua të ishte i Hitlerit duke e krahasuar me atë të një të afërmi mashkullor, dhe analiza e ADN-së tregoi gjithashtu se Hitleri nuk kishte prejardhje hebraike nga babai i tij. "Nëse kjo do të ishte e vërtetë, ne nuk do të kishim gjetur përputhjen e ADN-së me të," tha King. "Kjo përputhje e ADN-së jo vetëm që konfirmon se kjo është ADN-ja e Hitlerit, por gjithashtu konfirmon se historia e prejardhjes hebraike nga ana e babait të tij nuk është e vërtetë."{{Sfn|Hunt|2025}}{{Sfn|Oltermann|2025}} == Jeta e hershme == === Fëmijëria dhe edukimi === [[Skeda:Adolf_Hitler_infant_photo_(3x4_cropped).jpg|majtas|parapamje|Hitleri ({{Rreth|1889–90)}}]] Adolf Hitleri lindi më 20 prill 1889 në Braunau-am-In, një qytet në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] (Austria e sotme), afër kufirit me Gjermaninë.{{Sfn|House of Responsibility}}{{Sfn|Bullock|1999|p=23}} Ai ishte i katërti nga gjashtë fëmijët e lindur nga Alois Hitleri dhe gruaja e tij e tretë, Klara Pëlcël. Tre nga vëllezërit e motrat e Hitlerit - Gustavi, Ida dhe Otoja - vdiqën në foshnjëri.{{Sfn|Kershaw|2008|p=4}} Gjithashtu jetonin në familje fëmijët e Aloisit nga martesa e tij e dytë: Alois i Riu (lindur më 1882) dhe Anxhela (lindur më 1883).{{Sfn|Toland|1976|p=6}} Në vitin 1892, familja u zhvendos në Pasau, Gjermani, pas ngritjes në detyrë të Aloisit në administratën doganore në Pasau. Hitleri ishte tre vjeç në atë kohë. Aloisi u ngrit në detyrë dhe u transferua në [[Linc]], Austri, më 1 prill 1893, por pjesa tjetër e familjes mbeti në Pasau.{{Sfn|Rosmus|2004|p=33}} Atje, Hitleri mësoi [[Gjuha bavareze|dialektin e ulët bavarez]], në vend të gjermanishtes austriake, gjë që la gjurmë në të folurin e tij gjatë gjithë jetës.{{Sfn|Keller|2010|p=15}}{{Sfn|Hamann|2010|pp=7–8}}{{Sfn|Kubizek|2006|p=37}} Familja u kthye në Austri dhe u vendos në Leonding më 9 maj 1894,{{Sfn|Rosmus|2004|p=35}} dhe në qershor 1895, Aloisi doli në pension dhe jetoi në Hafeld, pranë Lambah, ku u mor me bujqësi dhe bletë. Hitleri ndoqi {{Lang|de|[[Volksschule]]}} (një shkollë fillore e financuar nga shteti) në qytezën Fishëlham aty pranë.{{Sfn|Kubizek|2006|p=92}}{{Sfn|Hitler|1999|p=6}} Zhvendosja në Hafeld përkoi me fillimin e konflikteve të forta baba-bir të shkaktuara nga refuzimi i Hitlerit për t'iu bindur disiplinës së rreptë të shkollës së tij.{{Sfn|Fromm|1977|pp=493–498}} Aloisi u përpoq ta detyronte të birin të bindej, ndërsa Adolfi bëri çmos të ishte e kundërta e asaj që donte i ati.{{Sfn|Hamann|2010|pp=10–11}} Aloisi gjithashtu e rrihte të birin, megjithëse nëna e tij përpiqej ta mbronte nga rrahjet e rregullta.{{Sfn|Diver|2005}} Përpjekjet e Alois Hitlerit në bujqësi në Hafeld dështuan dhe në vitin 1897, familja u zhvendos në Lambah. Hitleri tetëvjeçar mori mësime këndimi, këndoi në korin e kishës dhe madje mendoi të bëhej prift.{{Sfn|Shirer|1960|pp=10–11}} Në vitin 1898, familja u kthye përgjithmonë në Leonding. Hitleri u prek thellë nga vdekja e vëllait të tij më të vogël Edmund në vitin 1900 nga [[fruthi]]. Hitleri u transformua nga një student i sigurt, i shoqërueshëm dhe i ndërgjegjshëm në një djalë të zymtë dhe të shkëputur, i cili shpesh përplasej me të atin dhe mësuesit e tij.{{Sfn|Payne|1990|p=22}} Paula Hitler thoshte që Adolfi ishte një adoleshent bullizues që shpesh e godiste me shuplakë.{{Sfn|Diver|2005}} Aloisi kishte bërë një karrierë të suksesshme në zyrën doganore dhe donte që djali i tij të ndiqte gjurmët e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|p=9}} Më vonë, Hitleri dramatizoi një episod nga kjo periudhë kur i ati e çoi për të vizituar një zyrë doganore, duke e përshkruar atë si një ngjarje që shkaktoi një antagonizëm të pafalshëm midis babait dhe të birit, të cilët ishin të dy me vullnet të fortë.{{Sfn|Hitler|1999|p=8}}{{Sfn|Keller|2010|pp=33–34}}{{Sfn|Fest|1977|p=32}} Duke injoruar dëshirën e të birit për të ndjekur një shkollë të mesme klasike dhe për t'u bërë artist, Aloisi e dërgoi Hitlerin në ''Realschule'' në Linc në shtator të vitit 1900.{{Efn|name=Realschule}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=8}} Hitleri u rebelua kundër këtij vendimi dhe në ''Mein Kampf'' deklaroi se ai qëllimisht pati rezultate të dobëta në shkollë, duke shpresuar që sapo i ati të shihte "çfarë pak përparimi po bëja në shkollën teknike, ai do të më lejonte t'i përkushtohesha ëndrrës sime".{{Sfn|Hitler|1999|p=10}}   Ashtu si shumë gjermanë austriakë, Hitleri filloi të zhvillonte ide [[Nacionalizmi gjerman|nacionaliste gjermane]] që në moshë të re.{{Sfn|Evans|2003|pp=163–164}} Ai shprehu besnikëri vetëm ndaj Gjermanisë, duke përçmuar [[Monarkia Habsburge|monarkinë në rënie të Habsburgëve]] dhe sundimin e saj mbi një perandori etnikisht të larmishme.{{Sfn|Bendersky|2000|p=26}}{{Sfn|Ryschka|2008|p=35}} Hitleri dhe miqtë e tij përdorën përshëndetjen "Heil" dhe kënduan "Deutschlandlied" në vend të himnit Perandorak Austriak.{{Sfn|Hamann|2010|p=13}} Pas vdekjes së papritur të Aloisit më 3 janar 1903, performanca e Hitlerit në shkollë u përkeqësua dhe nëna e tij e lejoi të largohej.{{Sfn|Kershaw|2008|p=10}} Ai u regjistrua në ''Realschule'' në Shtajër në shtator 1904, ku sjellja dhe performanca e tij u përmirësua.{{Sfn|Kershaw|1999|p=19}} Në vitin 1905, pasi kaloi një përsëritje të provimit përfundimtar, Hitleri u largua nga shkolla pa asnjë ambicie për arsim të mëtejshëm ose plane të qarta për një karrierë.{{Sfn|Kershaw|1999|p=20}} === Jeta e hershme në Vjenë dhe Mynih === [[Skeda:Hitler_house_in_Leonding.jpg|parapamje|Shtëpia në Leonding, Austri, ku Hitleri kaloi adoleshencën e tij të hershme.]] [[Skeda:Adolf_Hitler_Der_Alte_Hof.jpg|parapamje|''Alter Hof në Mynih'', një pikturë me bojëra uji nga Hitleri në vitin 1914.]] Në vitin 1907, Hitleri u largua nga Linci për të jetuar dhe për të studiuar arte të bukura në [[Vjena|Vjenë]], të financuara nga përfitimet e një jetimi dhe nga mbështetja e nënës së tij. Ai aplikoi për pranim në Akademinë e Arteve të Bukura të Vjenës, por u refuzua dy herë.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=30–31}} [[Rektori|Drejtori]] sugjeroi që Hitleri të aplikonte në Shkollën e Arkitekturës, por atij i mungonin kredencialet e nevojshme akademike sepse nuk kishte mbaruar shkollën e mesme.{{Sfn|Bullock|1962|p=31}} Më 21 dhjetor 1907, nëna e tij vdiq nga kanceri i gjirit në moshën 47-vjeçare; Hitleri ishte 18 vjeç në atë kohë. Në vitin 1909, Hitleri mbeti pa para dhe u detyrua të jetonte një jetë boheme në strehimore për të pastrehët dhe në konviktin Meldemanshtrase.{{Sfn|Bullock|1999|pp=30–33}}{{Sfn|Hamann|2010|p=157}} Ai fitonte para si punëtor i rastësishëm dhe duke pikturuar e shitur [[Akuareli|akuarele]] të peizazheve të Vjenës.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}} Gjatë kohës së tij në Vjenë, ai ndoqi një pasion në rritje për arkitekturën dhe muzikën, duke marrë pjesë në dhjetë shfaqje të {{Lang|de|[[Lohengrin (opera)|Lohengrin]]}}, opera e tij e preferuar e [[Richard Wagner|Riçard Vagnerit]].{{Sfn|Kershaw|1999|pp=41, 42}} Në Vjenë, Hitleri u ekspozua për herë të parë ndaj retorikës raciste.{{Sfn|Shirer|1960|p=26}} Populistët si kryebashkiaku Karl Luger shfrytëzuan ndjenjën mbizotëruese [[Judeofobia|antisemite]] të qytetit, duke përqafuar herë pas here edhe nocionet nacionaliste gjermane për përfitime politike. Nacionalizmi gjerman ishte veçanërisht i përhapur në lagjen Mariahilf, ku jetonte atëherë Hitleri.{{Sfn|Hamann|2010|pp=243–246}} Georg Riter fon Shënerer u bë ndikim i madh për Hitleri,{{Sfn|Nicholls|2000|pp=236, 237, 274}} dhe ai zhvilloi një admirim për [[Martin Luteri|Martin Luterin]].{{Sfn|Hamann|2010|p=250}} Hitleri lexoi gazeta dhe pamflete që promovonin paragjykime dhe paralajmëronin për një fluks të hebrenjve të Evropës Lindore,{{Sfn|Hamann|2010|pp=341–345}} si dhe shkrime nga figura të tilla si Hjuston Stuart Çembërlejn, [[Çarls Darvin]], [[Fridrih Niçe]], Gustav Lë Bon dhe [[Arthur Schopenhauer|Artur Shopenhauer]].{{Sfn|Hamann|2010|p=233}} Gjatë viteve të tij në Vjenë, ai zhvilloi gjithashtu [[Ndjenja antisllave|ndjenja të forta antisllave]].{{Sfn|Britannica: Nazism}}{{Sfn|Pinkus|2005|p=27}} Origjina dhe zhvillimi i antisemitizmit të Hitlerit mbeten çështje debati.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=60–67}} Miku i tij, August Kubizek, pretendoi se Hitleri ishte një "antisemit i konfirmuar" përpara se të largohej nga Linci. {{Sfn|Shirer|1960|p=25}} Megjithatë, historiania Brigite Haman e përshkruan pretendimin e Kubizekut si "problematik".{{Sfn|Hamann|2010|p=58}} Ndërsa Hitleri deklaroi në {{Lang|de|Mein Kampf}} se ai u bë për herë të parë antisemit në Vjenë,{{Sfn|Hitler|1999|p=52}} Rajnhold Hanish, i cili e ndihmoi të shiste pikturat e tij, nuk ishte dakord.{{Sfn|Toland|1992|p=45}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=55, 63}}{{Sfn|Hamann|2010|p=174}} Hitleri shiti gjithashtu disa nga veprat e tij të artit përmes një biznesmeni hebre të quajtur Samuel Morgenshtern, ndërsa jetonte në Vjenë. Shumë nga klientët e Morgenshternit ishin hebrenj; për shembull, një avokat i quajtur Jozef Fajngold bleu disa nga pikturat e Hitlerit të arkitekturës historike të Vjenës.{{Sfn|Hamann|2010|p=356}} Historiani Riçard J. Evans pohon se "historianët tani në përgjithësi bien dakord se antisemitizmi i tij famëkeq dhe vrasës u shfaq shumë kohë pas humbjes së Gjermanisë në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], si një produkt i [[Miti i thikës pas shpine|shpjegimit paranojak të "thikës pas shpine"]] për katastrofën".{{Sfn|Evans|2011}} Hitleri mori pjesën e fundit të pasurisë së të atit në maj 1913 dhe u transferua në [[Mynihu|Mynih]].{{Sfn|Shirer|1960|p=27}} Kur u rekrutua në Ushtrinë Austro-Hungareze,{{Sfn|Weber|2010|p=13}} ai udhëtoi për në [[Salcburgu|Salcburg]] më 5 shkurt 1914 për vlerësim mjekësor. Pasi u konsiderua i papërshtatshëm për shërbim, ai u kthye në Mynih.{{Sfn|Kershaw|1999|p=86}} Hitleri më vonë pretendoi se nuk dëshironte t'i shërbente [[Austro-Hungaria|Perandorisë Habsburge]] për shkak të përzierjes së racave në ushtrinë e saj dhe bindjes së tij se rënia e Austro-Hungarisë ishte e afërt.{{Sfn|Kershaw|1999|p=49}} === Lufta e Parë Botërore === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1974-082-44,_Adolf_Hitler_im_Ersten_Weltkrieg_retouched.jpg|parapamje|Hitleri (e djathta ekstreme, i ulur) me shokë të Ushtrisë Bavareze nga Regjimenti i 16-të i Këmbësorisë Rezervë Bavareze ({{Rreth|1914–18)}}]] Në gusht të vitit 1914, në shpërthimin e [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], Hitleri jetonte në Mynih dhe u rekrutua vullnetarisht në Ushtrinë Bavareze.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} Sipas një raporti të vitit 1924 nga autoritetet bavareze, lejimi i Hitlerit për të shërbyer ka shumë të ngjarë të ketë qenë një gabim administrativ, sepse si shtetas austriak, ai duhej të ishte kthyer në Austri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} I caktuar në Regjimentin e 16-të të Këmbësorisë Rezervë Bavareze (Kompania e 1-rë e Regjimentit List),{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}}{{Sfn|Weber|2010|pp=12–13}} ai shërbeu si vrapues në Frontin Perëndimor në Francë dhe Belgjikë,{{Sfn|Kershaw|2008|p=53}} duke kaluar pothuajse gjysmën e kohës së tij në selinë e regjimentit në Furn-ën-Vep, shumë larg vijave të frontit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=54}}{{Sfn|Weber|2010|p=100}} Në vitin 1914, ai ishte i pranishëm në Betejën e Parë të Iprit{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} dhe atë vit u dekorua për trimëri, duke marrë Kryqin e Hekurt, Klasi i Dytë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Gjatë luftës, ai u shpëtua nga oficeri i tij komandues, Fric Videman, i cili e nxori Hitlerin nga rrënojat e një ndërtese të shembur ndërsa ishte nën zjarr të rëndë.{{Sfn|Pearson|Allen|1941}} Gjatë shërbimit të tij në selinë qendrore, Hitleri ndoqi interesat e tij artistike, duke vizatuar karikatura dhe duke dhënë udhëzime për një gazetë ushtarake. Gjatë Betejës së Somës në tetor 1916, ai u plagos në kofshën e majtë kur një predhë shpërtheu në gropëzën e vrapuesve të dispeçerisë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=57}} Hitleri kaloi pothuajse dy muaj duke u shëruar në spital në Belic, dhe u kthye në regjimentin e tij më 5 mars 1917.{{Sfn|Kershaw|2008|p=58}} Ai ishte i pranishëm në Betejën e Arasit të vitit 1917 dhe në Betejën e Pashendel.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Ai mori Distinktivin e zi të Plagës më 18 maj 1918.{{Sfn|Steiner|1976|p=392}} Tre muaj më vonë, në gusht 1918, me rekomandim të Togerit Hugo Gutman, eprorit të tij hebre, Hitleri mori Kryqin e Hekurt, Klasi i Parë, një dekoratë që rrallë jepet në gradën {{Lang|de|[[Gefreiter]]}} që kishte Hitler.{{Sfn|Kershaw|2008|p=59}}{{Sfn|Weber|2010a}} Më 15 tetor 1918, ai u verbua përkohësisht në një sulm me gaz mustardë dhe u shtrua në spital në Pazevalk.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=59, 60}} Ndërsa ishte atje, Hitleri mësoi për humbjen e Gjermanisë dhe, sipas rrëfimit të tij, pësoi një periudhë të dytë verbërie pasi mori këtë lajm.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=97, 102}} Hitleri e përshkroi rolin e tij në Luftën e Parë Botërore si "përvoja më e madhe nga të gjitha" dhe u lavdërua nga oficerët e tij komandues për trimërinë e tij.{{Sfn|Keegan|1987|pp=238–240}} Përvoja e tij në kohë lufte përforcoi patriotizmin e tij gjerman dhe ai u trondit nga kapitullimi i Gjermanisë në nëntor 1918.{{Sfn|Bullock|1962|p=60}} Pakënaqësia e tij me dështimin e përpjekjeve të luftës filloi të formësonte ideologjinë e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61, 62}} Ashtu si nacionalistët e tjerë gjermanë, ai besonte se {{Lang|de|Dolchstoßlegende}} ([[miti i thikës pas shpine]]), i cili pretendonte se ushtria gjermane, "e pamposhtur në fushëbetejë", ishte "goditur me thikë pas shpine" në frontin e brendshëm nga udhëheqës civilë, hebrenj, [[Marksizmi|marksistë]] dhe ata që nënshkruan armëpushimin që i dha fund luftimeve - më vonë të quajtur "kriminelët e nëntorit".{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61–63}} [[Traktati i Versajës]] përcaktonte që Gjermania duhej të hiqte dorë nga disa territore të saj dhe të çmilitarizonte Rinin. Traktati vendosi sanksione ekonomike dhe dëmshpërblime të rënda për vendin. Shumë gjermanë e panë traktatin si një poshtërim të padrejtë. Ata kundërshtuan veçanërisht nenin 231, të cilin e interpretuan si shpallje të Gjermanisë si përgjegjëse për luftën.{{Sfn|Kershaw|2008|p=96}} Traktati i Versajës dhe kushtet ekonomike, sociale dhe politike në Gjermani pas luftës u shfrytëzuan më vonë nga Hitleri për përfitime politike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=80, 90, 92}} == Hyrja në politikë == [[Skeda:Hitler's_DAP_membership_card.png|parapamje|Karta e anëtarësisë së Hitlerit [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|në Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP)]] Pas luftës, Hitleri u kthye në Mynih.{{Sfn|Bullock|1999|p=61}} Pa arsimim formal apo perspektiva karriere, ai mbeti në ushtri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=109}} Në korrik 1919, ai u emërua {{Lang|de|Verbindungsmann}} (agjent i inteligjencës) i një {{Lang|de|Aufklärungskommando}} (njësia e zbulimit) e {{Lang|de|[[Reichswehr]]}}-it, i caktuar për të ndikuar te ushtarët e tjerë dhe për të infiltruar [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP). Në një takim të DAP-it më 12 shtator 1919, kryetari i Partisë Anton Dreksler u impresionua nga aftësitë oratorike të Hitlerit. Ai i dha atij një kopje të broshurës së tij ''Zgjimi Im Politik'', e cila përmbante ide antisemite, nacionaliste, [[Antikapitalizmi|antikapitaliste]] dhe antimarksiste.{{Sfn|Kershaw|2008|p=82}} Me urdhër të eprorëve të tij të ushtrisë, Hitleri aplikoi për t'u bashkuar me partinë,{{Sfn|Evans|2003|p=170}} dhe brenda një jave u pranua si anëtari 555 i partisë (partia filloi të numëronte anëtarësimin në 500 për të dhënë përshtypjen se ishte një parti shumë më e madhe).{{Sfn|Kershaw|2008|pp=75, 76}}{{Sfn|Mitcham|1996|p=67}} Hitleri bëri deklaratën e tij të parë të njohur me shkrim në lidhje me [[Çështja hebreje|çështjen hebreje]] në një letër të 16 shtatorit 1919 drejtuar Adolf Gemlish (e njohur tani si letra e Gemlishit). Në letër, Hitleri argumenton se qëllimi i qeverisë "duhet të jetë në mënyrë të patundur largimi i plotë i hebrenjve".{{Sfn|Kershaw|1999|pp=125–126}} Në DAP, Hitleri takoi [[Dietrich Eckart|Ditrih Ekart]], një nga themeluesit e partisë dhe një anëtar i Shoqërisë okulte Thule.{{Sfn|Fest|1970|p=21}} Ekarti u bë mentori i Hitlerit, duke shkëmbyer ide me të dhe duke e prezantuar atë me një gamë të gjerë të shoqërisë së Mynihut.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=94, 95, 100}} Për të rritur apelin e saj, DAP-i ndryshoi emrin e saj në {{Lang|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}} (Partia Nacionalsocialiste e Punëtorëve Gjermanë (NSDAP), e njohur tani si "[[Partia Naziste]]").{{Sfn|Kershaw|2008|p=87}} Hitleri krijoi flamurin e partisë me një [[Svastika|svastikë]] në një rreth të bardhë mbi një sfond të kuq.{{Sfn|Kershaw|2008|p=88}} Hitler u lirua nga ushtria më 31 mars 1920, dhe filloi të punonte me kohë të plotë për partinë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=93}} Selia qendrore e partisë ishte në Mynih, një qendër për nacionalistët antiqeveritarë gjermanë të vendosur për të eliminuar marksizmin dhe për të minuar Republikën e Vajmarit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=81}} Fridrih Rek-Maleceven komentoi në librin e tij të vitit 1947'', Ditari i një burri në dëshpërim'':   Në shkurt të vitit 1921, tashmë shumë efektiv në manipulimin e turmave, Hitleri foli para një turme prej mbi 6,000 vetësh.{{Sfn|Kershaw|2008|p=89}} Për ta bërë publik takimin, dy kamionë plot me mbështetës të partisë udhëtuan nëpër Mynih duke valëvitur flamuj me svastikë dhe duke shpërndarë fletëpalosje. Hitleri shpejt fitoi famë për fjalimet e tij [[Polemika|polemike]] të zhurmshme kundër Traktatit të Versajës, politikanëve rivalë dhe veçanërisht kundër marksistëve dhe hebrenjve.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=89–92}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-10460,_Adolf_Hitler,_Rednerposen.jpg|parapamje|Hitleri pozon për kamerën në shtator të vitit 1930.]] Në qershor të vitit 1921, ndërsa Hitleri dhe Ekarti ishin në një udhëtim për mbledhje fondesh në Berlin, një kryengritje shpërtheu brenda Partisë Naziste në Mynih. Anëtarët e komitetit të saj ekzekutiv donin të bashkoheshin me Partinë Socialiste Gjermane (DSP) me seli në Nuremberg.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=100, 101}} Hitleri u kthye në Mynih më 11 korrik dhe paraqiti dorëheqjen e tij me zemërim. Anëtarët e komitetit e kuptuan se dorëheqja e figurës së tyre kryesore publike do të thoshte fundi i partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=102}} Hitleri njoftoi se do të ribashkohej me kusht që të zëvendësonte Drekslerin si kryetar të partisë dhe që selia e partisë të mbetej në Mynih.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Komiteti u pajtua dhe ai u ribashkua me partinë më 26 korrik si anëtari 3,680. Hitleri vazhdoi të përballej me disa kundërshtime brenda Partisë Naziste. Kundërshtarët e Hitlerit në udhëheqje e përjashtuan Herman Eserin nga partia dhe ata shtypën 3,000 kopje të një pamfleti që sulmonte Hitlerin si tradhtar të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Në ditët në vijim, Hitleri foli para disa audiencave të mëdha dhe mbrojti veten dhe Eserin, nën duartrokitje të zjarrta. Strategjia e tij rezultoi e suksesshme dhe në një kongres të posaçëm të partisë më 29 korrik, atij iu dha pushtet absolut si kryetar i partisë, duke pasuar Drekslerin, me një votim prej 533 me 1.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=83, 103}} Fjalimet e hidhura të Hitlerit në birrari filluan të tërhiqnin audiencë të rregullt. Si [[Demagogu|demagog]],{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xv}} ai u bë i aftë në përdorimin e temave populiste, duke përfshirë përdorimin e kurbanëve, të cilët fajësoheshin për vështirësitë ekonomike të dëgjuesve të tij.{{Sfn|Bullock|1999|p=376}}{{Sfn|Frauenfeld|1937}}{{Sfn|Goebbels|1936}} Hitleri përdori magnetizmin personal dhe një kuptim të [[Psikologjia e turmës|psikologjisë së turmës]] në avantazhin e tij ndërsa merrej me fjalime publike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=105–106}}{{Sfn|Bullock|1999|p=377}} Historianët kanë vënë re efektin hipnotik të retorikës së tij në audienca të mëdha dhe të syve të tij në grupe të vogla.{{Sfn|Kressel|2002|p=121}} Alfons Hek, një ish-anëtar i [[Rinia hitleriane|Rinisë së Hitlerit]], kujton:   Ndjekësit e hershëm përfshinin [[Rudolf Heß|Rudolf Hesin]], ish-asin e forcave ajrore [[Hermann Goering|Herman Gëring]] dhe kapitenin e ushtrisë [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]]. Rëmi u bë kreu i organizatës paraushtarake naziste, {{Lang|de|[[Sturmabteilung]]}} (SA, "Trupat e Stuhisë"), të cilat mbronin takimet dhe sulmonin kundërshtarët politikë. Një ndikim kritik në mendimin e Hitlerit gjatë kësaj periudhe ishte {{Lang|de|[[Aufbau Vereinigung]]}},{{Sfn|Kellogg|2005|p=275}} një grup konspirativ i të dëbuarve të bardhë rusë dhe nazistëve të hershëm. Grupi, i financuar me fonde të kanalizuara nga industrialistë të pasur, e prezantoi Hitlerin me idenë e një konspiracioni hebre, duke lidhur financat ndërkombëtare me bolshevizmin.{{Sfn|Kellogg|2005|p=203}} Programi i Partisë Naziste u paraqit në [[Programi Nacionalsocialist|programin e tyre me 25 pika]] më 24 shkurt 1920. Kjo nuk përfaqësonte një ideologji koherente, por ishte një konglomerat idesh të pranuara që kishin vlerë në lëvizjen [[Pangjermanizmi|pangjermanike]] {{Lang|de|[[völkisch]]}}, siç ishte [[ultranacionalizmi]], kundërshtimi ndaj [[Traktati i Versajës|Traktatit të Versajës]], mosbesimi ndaj [[Kapitalizmi|kapitalizmit]], si dhe disa ide [[Socializmi|socialiste]]. Për Hitlerin, aspekti më i rëndësishëm i tij ishte qëndrimi i fortë [[Judeofobia|antisemit]]. Ai gjithashtu e perceptonte programin si një bazë kryesisht për propagandë dhe për tërheqjen e njerëzve në parti.{{Sfn|Bracher|1970|pp=115–116}} === Puçi i Sallës së Birrës dhe Burgu i Landsbergut === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-00344A,_München,_nach_Hitler-Ludendorff_Prozess.jpg|parapamje|Të pandehurit në gjyqin [[Grushti në Mynih|e Puçit të Sallës së Birrës]], 1 Prill 1924. Nga e majta në të djathtë: Hajnc Pernet, Fridrih Veber, Vilhelm Frik, Herman Kribel, Erih Ludendorf, Hitler, Vilhelm Brykner, [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]] dhe Robert Vagner.]] [[Skeda:Mein_Kampf_dust_jacket.jpeg|parapamje|Mbulesa e pluhurit e botimit të viteve 1926–28 të {{Lang|de|[[Mein Kampf]]}}, të cilin Hitleri e shkroi në vitin 1925.]] [[Kategoria:Totalitarizëm]] [[Kategoria:Vdekje 1945]] [[Kategoria:Lindje 1889]] [[Kategoria:Familja Hitler]] [[Kategoria:Adolf Hitler]] [[Kategoria:Artikuj të folur]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në gjermanisht]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] == Hyrja në politikë == [[Skeda:Hitler's_DAP_membership_card.png|parapamje|Karta e anëtarësisë së Hitlerit [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|në Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP)]] Pas luftës, Hitleri u kthye në Mynih.{{Sfn|Bullock|1999|p=61}} Pa arsimim formal apo perspektiva karriere, ai mbeti në ushtri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=109}} Në korrik 1919, ai u emërua {{Lang|de|Verbindungsmann}} (agjent i inteligjencës) i një {{Lang|de|Aufklärungskommando}} (njësia e zbulimit) e {{Lang|de|[[Reichswehr]]}}-it, i caktuar për të ndikuar tek ushtarët e tjerë dhe për të infiltruar [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP). Në një takim të DAP-it më 12 shtator 1919, kryetari i Partisë Anton Dreksler u impresionua nga aftësitë oratorike të Hitlerit. Ai i dha atij një kopje të broshurës së tij ''Zgjimi Im Politik'', e cila përmbante ide antisemite, nacionaliste, [[Antikapitalizmi|antikapitaliste]] dhe antimarksiste.{{Sfn|Kershaw|2008|p=82}} Me urdhër të eprorëve të tij të ushtrisë, Hitleri aplikoi për t'u bashkuar me partinë,{{Sfn|Evans|2003|p=170}} dhe brenda një jave u pranua si anëtari 555 i partisë (partia filloi të numëronte anëtarësimin në 500 për të dhënë përshtypjen se ishte një parti shumë më e madhe).{{Sfn|Kershaw|2008|pp=75, 76}}{{Sfn|Mitcham|1996|p=67}} Hitleri bëri deklaratën e tij të parë të njohur me shkrim në lidhje me [[Çështja hebreje|çështjen hebreje]] në një letër të 16 shtatorit 1919 drejtuar Adolf Gemlishit (e njohur tani si letra e Gemlishit). Në letër, Hitleri argumenton se qëllimi i qeverisë "duhet të jetë në mënyrë të patundur largimi i plotë i hebrenjve".{{Sfn|Kershaw|1999|pp=125–126}} Në DAP, Hitleri takoi [[Dietrich Eckart|Ditrih Ekart]], një nga themeluesit e partisë dhe një anëtar i Shoqërisë okulte Thule.{{Sfn|Fest|1970|p=21}} Ekarti u bë mentori i Hitlerit, duke shkëmbyer ide me të dhe duke e prezantuar atë me një gamë të gjerë të shoqërisë së Mynihut.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=94, 95, 100}} Për të rritur apelin e saj, DAP-i ndryshoi emrin e saj në {{Lang|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}} (Partia Nacional Socialiste e Punëtorëve Gjermanë (NSDAP), e njohur tani si "[[Partia Naziste]]").{{Sfn|Kershaw|2008|p=87}} Hitleri krijoi flamurin e partisë me një [[Svastika|svastikë]] në një rreth të bardhë mbi një sfond të kuq.{{Sfn|Kershaw|2008|p=88}} Hitleri u lirua nga ushtria më 31 mars 1920 dhe filloi të punonte me kohë të plotë për partinë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=93}} Selia e partisë ishte në Mynih, një qendër për nacionalistët gjermanë antiqeveritarë të vendosur për të eliminuar marksizmin dhe për të minuar Republikën e Vajmarit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=81}} Fridrih Rek-Maleceven komentoi në librin e tij të vitit 1947, ''Ditari i një burri në dëshpërim:''   Në shkurt të vitit 1921, tashmë shumë efektiv në manipulimin e turmave, Hitleri foli para një turme prej mbi 6,000 vetësh.{{Sfn|Kershaw|2008|p=89}} Për ta bërë publik takimin, dy kamionë me mbështetës të partisë udhëtuan nëpër Mynih duke valëvitur flamuj me svastikë dhe duke shpërndarë fletëpalosje. Hitleri shpejt fitoi famë për fjalimet e tij [[Polemika|polemike]] të zhurmshme kundër Traktatit të Versajës, politikanëve rivalë dhe veçanërisht kundër marksistëve dhe hebrenjve.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=89–92}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-10460,_Adolf_Hitler,_Rednerposen.jpg|parapamje|Hitleri duke pozuar për kamerën në shtator të vitit 1930.]] Në qershor të vitit 1921, ndërsa Hitleri dhe Ekarti ishin në një udhëtim për mbledhje fondesh në Berlin, një kryengritje shpërtheu brenda Partisë Naziste në Mynih. Anëtarët e komitetit të saj ekzekutiv donin të bashkoheshin me Partinë Socialiste Gjermane (DSP) me seli në Nuremberg.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=100, 101}} Hitleri u kthye në Mynih më 11 korrik dhe paraqiti dorëheqjen e tij me zemërim. Anëtarët e komitetit e kuptuan se dorëheqja e figurës së tyre kryesore publike do të thoshte fundi i partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=102}} Hitleri njoftoi se do të ribashkohej me kusht që të zëvendësonte Drekslerin si kryetar të partisë dhe që selia e partisë të mbetej në Mynih.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Komiteti u pajtua dhe ai u ribashkua me partinë më 26 korrik si anëtari 3,680. Hitleri vazhdoi të përballej me disa kundërshtime brenda Partisë Naziste. Kundërshtarët e Hitlerit në udhëheqje e përjashtuan Herman Eserin nga partia dhe ata shtypën 3,000 kopje të një pamfleti që sulmonte Hitlerin si tradhtar të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Në ditët në vijim, Hitleri foli para disa audiencave të mëdha dhe mbrojti veten dhe Eserin, nën duartrokitje të zjarrta. Strategjia e tij rezultoi e suksesshme dhe në një kongres të posaçëm të partisë më 29 korrik, atij iu dha pushtet absolut si kryetar i partisë, duke pasuar Drekslerin, me një votim prej 533 votash pro dhe një kundër.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=83, 103}} Fjalimet e hidhura të Hitlerit në birrari filluan të tërhiqnin audiencë të rregullt. Si [[Demagogu|demagog]],{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xv}} ai u bë i aftë në përdorimin e temave populiste, duke përfshirë përdorimin e kurbanëve, të cilët fajësoheshin për vështirësitë ekonomike të dëgjuesve të tij.{{Sfn|Bullock|1999|p=376}}{{Sfn|Frauenfeld|1937}}{{Sfn|Goebbels|1936}} Hitleri përdori magnetizmin personal dhe një kuptim të [[Psikologjia e turmës|psikologjisë së turmës]] në avantazhin e tij ndërsa merrej me fjalime publike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=105–106}}{{Sfn|Bullock|1999|p=377}} Historianët kanë vënë re efektin hipnotik të retorikës së tij në audienca të mëdha dhe të syve të tij në grupe të vogla.{{Sfn|Kressel|2002|p=121}} Alfons Hek, një ish-anëtar i [[Rinia hitleriane|Rinisë së Hitlerit]], kujton:   Ndjekësit e hershëm përfshinin [[Rudolf Heß|Rudolf Hesin]], ish-asin e forcave ajrore [[Hermann Goering|Herman Gëring]] dhe kapitenin e ushtrisë [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]] . Rëmi u bë kreu i organizatës paraushtarake naziste, {{Lang|de|[[Sturmabteilung]]}} (SA, "Trupat e Stuhisë"), të cilat mbronin takimet dhe sulmonin kundërshtarët politikë. Një ndikim kritik në mendimin e Hitlerit gjatë kësaj periudhe ishte {{Lang|de|[[Aufbau Vereinigung]]}},{{Sfn|Kellogg|2005|p=275}} një grup konspirativ i të dëbuarve të bardhë rusë dhe nazistëve të hershëm. Grupi, i financuar me fonde të kanalizuara nga industrialistë të pasur, e prezantoi Hitlerin me idenë e një konspiracioni hebre, duke lidhur financat ndërkombëtare me bolshevizmin.{{Sfn|Kellogg|2005|p=203}} Programi i Partisë Naziste u paraqit në [[Programi Nacionalsocialist|programin e tyre me 25 pika]] më 24 shkurt 1920. Ky nuk përfaqësonte një ideologji koherente, por ishte një konglomerat idesh të pranuara që kishin vlerë në lëvizjen [[Pangjermanizmi|pangjermanike]] {{Lang|de|[[völkisch]]}}, siç ishte [[ultranacionalizmi]], kundërshtimi ndaj [[Traktati i Versajës|Traktatit të Versajës]], mosbesimi ndaj [[Kapitalizmi|kapitalizmit]], si dhe disa ide [[Socializmi|socialiste]]. Për Hitlerin, aspekti më i rëndësishëm i saj ishte qëndrimi i saj i fortë [[Judeofobia|antisemit]]. Ai gjithashtu e perceptonte programin si një bazë kryesisht për propagandë dhe për tërheqjen e njerëzve në parti.{{Sfn|Bracher|1970|pp=115–116}} === Puçi i Sallës së Birrës dhe Burgu i Landsbergut === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-00344A,_München,_nach_Hitler-Ludendorff_Prozess.jpg|parapamje|Të pandehurit në gjyqin [[Grushti në Mynih|e Puçit të Sallës së Birrës]], 1 prill 1924. Nga e majta në të djathtë: Hajnc Pernet, Fridrih Veber, Vilhelm Frik, Herman Kribel, Erih Ludendorf, Hitleri, Vilhelm Brykner, [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]] dhe Robert Vagner.]] [[Skeda:Mein_Kampf_dust_jacket.jpeg|parapamje|Mbulesa e pluhurit e botimit të viteve 1926–28 të {{Lang|de|[[Mein Kampf]]}}, të cilin Hitleri e shkroi në vitin 1925.]] Në vitin 1923, Hitleri kërkoi ndihmën e Gjeneralit të Luftës së Parë Botërore, Erih Ludendorf, për një grusht shteti të tentuar, të njohur si Puçi i Sallës së Birrës. Partia Naziste përdori fashizmin italian si model për pamjen dhe politikat e saj. Hitleri donte të imitonte Marshimin drejt Romës të [[Benito Musolini|Benito Musolinit]] në vitin 1922 duke organizuar grushtin e tij të shtetit në Bavari, i cili do të pasohej nga një sfidë ndaj qeverisë në Berlin. Hitleri dhe Ludendorfi kërkuan mbështetjen e {{Lang|de|Staatskommissar}} (Komisioneri i Shtetit) Gustav Riter fon Kahr, sundimtari ''de facto'' i Bavarisë. Megjithatë, Kahri, së bashku me shefin e policisë Hans Riter fon Zajser dhe gjeneralin e Reichswehr Oto fon Losov, donin të instalonin një diktaturë nacionaliste pa Hitlerin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=126}} Më 8 nëntor 1923, Hitleri dhe SA-ja sulmuan një takim publik me 3,000 persona të organizuar nga Kahri në Byrgerbrojkeler, një birrari në Mynih. Duke ndërprerë fjalimin e Kahrit, ai njoftoi se revolucioni kombëtar kishte filluar dhe shpalli formimin e një qeverie të re me Ludendorfin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=128}} Pasi u tërhoq në një dhomë të pasme, Hitleri, me pistoletën e tij të nxjerrë, kërkoi dhe më pas mori mbështetjen e Kahrit, Zajserit dhe Losovit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=128}} Forcat e Hitlerit fillimisht arritën të pushtonin Reichswehr-in lokal dhe selinë e policisë, por Kahri dhe bashkëpunëtorët e tij e tërhoqën shpejt mbështetjen e tyre. As ushtria dhe as policia e shtetit nuk u bashkuan me Hitlerin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=129}} Të nesërmen, Hitleri dhe pasuesit e tij marshuan nga birraria drejt Ministrisë së Luftës së Bavarisë për të përmbysur qeverinë bavareze, por policia i shpërndau ata.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=130–131}} Në grushtin e dështuar të shtetit, 16 anëtarë të Partisë Naziste dhe katër oficerë policie u vranë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=73–74}} Hitleri iku në shtëpinë e Ernest Hanfshtengelit dhe sipas disa të dhënave mendoi për vetëvrasje.{{Sfn|Kershaw|2008|p=132}} Ai ishte i depresionuar, por i qetë kur u arrestua më 11 nëntor 1923 për [[Tradhtia (krim)|tradhti të lartë]].{{Sfn|Kershaw|2008|p=131}} Gjyqi i tij para Gjykatës së Posaçme Popullore në Mynih filloi në shkurt 1924,{{Sfn|Munich Court, 1924}} dhe [[Alfred Rosenberg|Alfred Rozenbergu]] u bë udhëheqësi i përkohshëm i Partisë Naziste. Më 1 prill, Hitleri u dënua me pesë vjet {{Lang|de|[[Festungshaft]]}} ('izolim në fortesë') në Burgun e Landsbergut.{{Sfn|Evans|2003|p=196}} Atje, ai u trajtua miqësisht nga rojet dhe iu lejua posta nga mbështetësit dhe vizita të rregullta nga shokët e partisë. I falur nga Gjykata Supreme e Bavarisë, ai u lirua nga burgu më 20 dhjetor 1924, kundër kundërshtimeve të prokurorit të shtetit.{{Sfn|Kershaw|1999|p=239}} Duke përfshirë kohën në paraburgim, Hitleri vuajti pak më shumë se një vit burg.{{Sfn|Bullock|1962|p=121}} Ndërsa ishte në Landsberg, Hitleri diktoi pjesën më të madhe të vëllimit të parë të ''Mein Kampf'' (shqip. "Lufta Ime"; fillimisht e titulluar ''Katër Vjet e Gjysmë Lufte kundër Gënjeshtrave, Marrëzisë dhe Frikës'') fillimisht shoferit të tij, Emil Mauris, dhe më pas zëvendësit të tij, Rudolf Hes.{{Sfn|Bullock|1962|p=121}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=147}} Libri, i dedikuar anëtarit të Shoqërisë Thule, Ditrih Ekartit, ishte një autobiografi dhe ekspozim i ideologjisë së tij. Libri paraqiti planet e Hitlerit për zgjerim territorial, si dhe për transformimin e shoqërisë gjermane në një diktaturë të bazuar në racë. Gjatë gjithë librit, hebrenjtë barazohen me "mikrobe" dhe paraqiten si "helmuesit ndërkombëtarë" të shoqërisë. Sipas ideologjisë së Hitlerit, zgjidhja e vetme ishte shfarosja e tyre. Ndërsa Hitleri nuk e përshkroi saktësisht se si do të arrihej kjo, "synimi i tij i natyrshëm gjenocidal është i pamohueshëm", sipas Ian Kersho.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=148–150}} Botuar në dy vëllime në 1925 dhe 1926, {{Lang|de|Mein Kampf}} shiti 228,000 kopje midis viteve 1925 dhe 1932. Një milion kopje u shitën në vitin 1933, vitin e parë të Hitlerit në detyrë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=80–81}} Pak para se Hitleri të kishte të drejtë për lirim me kusht, qeveria bavareze u përpoq ta deportonte atë në Austri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=237}} Kancelari federal austriak e hodhi poshtë kërkesën me arsyetimin e rremë se shërbimi i tij në Ushtrinë Gjermane e bënte shtetësinë e tij austriake të pavlefshme.{{Sfn|Kershaw|1999|p=238}} Në përgjigje, Hitleri hoqi dorë zyrtarisht nga shtetësia e tij austriake më 7 prill 1925.{{Sfn|Kershaw|1999|p=238}} === Rindërtimi i Partisë Naziste === Në kohën e lirimit të Hitlerit nga burgu, politika në Gjermani ishte bërë më pak luftarake dhe ekonomia ishte përmirësuar, duke kufizuar mundësitë e Hitlerit për agjitacion politik. Si rezultat i Puçit të dështuar të Sallës së Birrës, Partia Naziste dhe organizatat e saj të lidhura u ndaluan në Bavari. Në një takim me Kryeministrin e Bavarisë, Hajnrih Held, më 4 janar 1925, Hitleri pranoi të respektonte autoritetin e shtetit dhe premtoi se do të kërkonte pushtet politik vetëm përmes procesit demokratik. Takimi hapi rrugën që ndalimi i Partisë Naziste të hiqej më 16 shkurt.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=158, 161, 162}} Megjithatë, pas një fjalimi nxitës që mbajti më 27 shkurt, Hitlerit iu ndalua të fliste publikisht nga autoritetet bavareze, një ndalim që mbeti në fuqi deri në vitin 1927.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=162, 166}}{{Sfn|Shirer|1960|p=129}} Për të çuar përpara ambiciet e tij politike pavarësisht ndalimit, Hitleri emëroi Gregor Shtraserin, Oto Shtraserin dhe [[Xhozef Gëbels|Jozef Gëbelsin]] për të organizuar dhe zgjeruar Partinë Naziste në Gjermaninë veriore. Gregor Shtraseri ndiqte një kurs politik më të pavarur, duke theksuar elementët socialistë të programit të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=166, 167}} Tregu i aksioneve në Shtetet e Bashkuara ra më 24 tetor 1929. Ndikimi në Gjermani ishte i tmerrshëm: miliona njerëz mbetën të papunë dhe disa banka të mëdha falimentuan. Hitleri dhe Partia Naziste u përgatitën të përfitonin nga emergjenca për të fituar mbështetje për partinë e tyre. Ata premtuan të hidhnin poshtë Traktatin e Versajës, të forconin ekonominë dhe të siguronin vende pune.{{Sfn|Shirer|1960|pp=136–137}} Hitleri diskutoi emrin e Partisë Naziste në tetor 1923:   qemxgwmkgvrymgq2erqnsrakm5sfptu 2985891 2985890 2026-05-31T11:21:58Z DieliAlla 149013 /* Hyrja në politikë */ 2985891 wikitext text/x-wiki   '''Adolf Hitler'''{{Efn|{{IPA|de|ˈaːdɔlf ˈhɪtlɐ|lang|GT AH AMS.ogg|small=no}}}} (20 prill 1889{{Snd}} 30 Prill 1945) ishte një politikan gjerman i lindur në Austri, i cili ishte [[diktatori]] i [[Gjermania naziste|Gjermanisë naziste]] nga viti 1933 deri në [[Vdekja e Adolf Hitlerit|vetëvrasjen e tij]] në vitin 1945. [[Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet|Ai erdhi në pushtet]] si udhëheqës i [[Partia Naziste|Partisë Naziste]],{{Efn|Officially the National Socialist German Workers' Party ({{langx|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}}, pronounced {{IPA|de|natsi̯oˈnaːlzotsi̯aˌlɪstɪʃə ˈdɔʏtʃə ˈʔaʁbaɪtɐpaʁˌtaɪ||De-Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei.ogg}}; or NSDAP)}} duke u bërë [[Kancelari i Gjermanisë|kancelar i Gjermanisë]] në vitin 1933 dhe duke marrë më pas titullin {{Lang|de|[[Führer und Reichskanzler]]}} në vitin 1934.{{Efn|The position of {{lang|de|Führer und Reichskanzler}} ("Leader and Chancellor") replaced the position of President, which was the [[head of state]] for the [[Weimar Republic]]. Hitler assumed this title after the death of [[Paul von Hindenburg]], who had served as President. He was afterwards both head of state and [[head of government]], with the full official title of {{lang|de|Führer und Reichskanzler des Deutschen Reiches und Volkes}} ("Führer and Reich Chancellor of the German Reich and People").{{sfn|Shirer|1960|pp=226–227}}{{sfn|Overy|2005|p=63}}}} [[Pushtimi i Polonisë]] nga Gjermania më 1 shtator 1939, nën udhëheqjen e tij, shënoi shpërthimin e [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Gjatë gjithë konfliktit që pasoi, Hitleri ishte i përfshirë ngushtë në drejtimin e operacioneve ushtarake gjermane dhe ishte në qendër të kryerjes së [[Gjenocidi|gjenocidit]] të rreth gjashtë milionë hebrenjve në [[Holokausti|Holokaust,]] si dhe në vdekjen e miliona viktimave të tjera. Hitleri lindi në Braunau-am-In në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] dhe u zhvendos në [[Perandoria Gjermane|Gjermani]] në vitin 1913. Ai u dekorua gjatë shërbimit të tij në Ushtrinë Gjermane në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], duke marrë Kryqin e Hekurt. Në vitin 1919, ai u bashkua me [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP), paraardhësen e Partisë Naziste, dhe në vitin 1921 u emërua udhëheqës i Partisë Naziste. Në vitin 1923, ai u përpoq të merrte pushtetin qeveritar në [[Grushti në Mynih|një grusht shteti të dështuar]] në Mynih dhe u dënua me pesë vjet burg, duke vuajtur pak më shumë se një vit. Ndërsa ishte atje, ai diktoi vëllimin e parë të autobiografisë së tij dhe manifestit politik ''[[Lufta Ime|Mein Kampf]]'' (shqip. "Lufta Ime"). Pas lirimit të tij të parakohshëm në vitin 1924, ai fitoi mbështetje popullore duke sulmuar [[Traktati i Versajës|Traktatin e Versajës]], si dhe duke promovuar [[Pangjermanizmi|pangjermanizmin]], [[Judeofobia|antisemitizmin]] dhe [[Kundërkomunizmi|antikomunizmin]] me oratori [[Autoriteti karizmatik|karizmatike]] dhe [[Propaganda në Gjermaninë naziste|propagandë naziste]]. Ai shpesh e denonconte [[Komunizmi|komunizmin]] si pjesë të një [[komploti ndërkombëtar hebre]]. Në nëntor të vitit 1932, Partia Naziste mbante shumicën e vendeve në ''[[Reichstag (Republika e Weimar)|Reichstag]]'', por jo shumicën. Ish-kancelari Franc fon Papen dhe politikanë të tjerë konservatorë e bindën Presidentin Paul fon Hindenburg të emëronte Hitlerin si kancelar më 30 janar 1933. Menjëherë pas kësaj, më 23 mars, ''Reichstag'' miratoi [[Akti mundësues i vitit 1933|Aktin Mundësues të vitit 1933]], i cili përfundimisht filloi transformimin e [[Republika e Vajmarit|Republikës së Vajmarit]] në Gjermaninë naziste. Pas vdekjes së Hindenburgut më 2 gusht 1934, Hitleri e zëvendësoi atë si [[Kreu i shtetit|kryetar shteti]] dhe më pas e transformoi Gjermaninë në një diktaturë [[Totalitarizmi|totalitare]]. Brenda vendit, Hitleri zbatoi [[Politika racore e Gjermanisë naziste|politika të shumta raciste]] dhe kërkoi të deportonte ose të vriste [[Historia e judejve në Gjermani|hebrenjtë gjermanë]]. Gjashtë vitet e tij të para në pushtet rezultuan në një rimëkëmbje të shpejtë ekonomike nga [[Depresioni i madh|Depresioni i Madh]], heqjen e kufizimeve të vendosura ndaj Gjermanisë pas Luftës së Parë Botërore dhe [[Aneksimi|aneksimin]] e territoreve të banuara nga miliona gjermanë etnikë, të cilat fillimisht i dhanë atij mbështetje të konsiderueshme popullore. Një nga qëllimet kryesore të Hitlerit ishte {{Lang|de|[[Lebensraum]]}} (shqip. "hapësirë për të jetuar) për popullin gjerman në Evropën Lindore. Politika e tij e jashtme agresive dhe [[Ekspansionizmi|ekspansioniste]] konsiderohet shkaku kryesor i Luftës së Dytë Botërore në Evropë. Më 1 shtator 1939, Hitleri mbikëqyri pushtimin gjerman të Polonisë, duke bërë që [[Mbretëria e Bashkuar|Britania]] dhe [[Republika e Tretë Franceze|Franca]] t'i shpallnin luftë Gjermanisë. Pasi urdhëroi [[Pushtimi gjerman i Rusisë|pushtimin e Bashkimit Sovjetik]] në qershor 1941, ai i shpalli luftë Shteteve të Bashkuara në dhjetor të të njëjtit vit. Deri në fund të vitit 1941, forcat gjermane dhe [[Fuqitë e Boshtit|fuqitë evropiane të Boshtit]] pushtuan pjesën më të madhe të Evropës dhe [[Fushata e Afrikës së Veriut|Afrikës së Veriut]]. Këto fitime u përmbysën gradualisht pas vitit 1941 derisa [[Aleatët e Luftës së Dytë Botërore|forcat aleate]] mposhtën ushtrinë gjermane në vitin 1945. Më 29 prill 1945, Hitleri u martua me partneren e tij afatgjatë, [[Eva Braun]], në {{Lang|de|[[Führerbunker]]}} në Berlin. Ata kryen vetëvrasje të nesërmen për të shmangur kapjen nga [[Ushtria e Kuqe]] sovjetike. Historiani dhe biografi Ian Kersho e përshkroi Hitlerin si "mishërimin e së keqes politike moderne".{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} Nën udhëheqjen dhe [[Nazizmi dhe raca|ideologjinë raciste]] të Hitlerit, regjimi nazist ishte përgjegjës për gjenocidin e rreth gjashtë milionë hebrenjve dhe miliona viktimave të tjera, të cilët ai dhe pasuesit e tij i konsideronin {{Lang|de|[[Untermensch]]en}} (shqip. "nënnjerëz) ose të padëshiruar në shoqëri. Hitleri dhe nazistët ishin gjithashtu përgjegjës për vrasjen e qëllimshme të rreth 19.3 milionë civilëve dhe robërve të luftës. Përveç kësaj, 28.7 milionë ushtarë dhe civilë vdiqën si pasojë e veprimeve ushtarake në [[Teatri i luftës|teatrin]] evropian. Numri i [[Humbjet në Luftën e Dytë Botërore|civilëve të vrarë gjatë Luftës së Dytë Botërore]] ishte i pashembullt në luftë, dhe viktimat e bëjnë atë konfliktin më vdekjeprurës në histori. == Prejardhja == Babai i Hitlerit, [[Alois Hitler]], ishte fëmija i paligjshëm i Maria Shikëlgruberit.{{Sfn|Bullock|1999|p=24}} Regjistri i pagëzimit nuk tregonte emrin e babait të tij, dhe Aloisi fillimisht mbante mbiemrin e nënës së tij, Shikëlgruber. Në vitin 1842, Johan Georg Hidler u martua me nënën e Aloisit. Aloisi u rrit në familjen e vëllait të Hidlerit, Johan Nepomuk Hidler.{{Sfn|Maser|1973|p=4}} Aloisi punoi si nëpunës civil nga viti 1855 deri në daljen në pension në vitin 1895.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=5, 14}} Në vitin 1876, Aloisi u bë i ligjshëm dhe regjistrimi i tij i pagëzimit u shënua nga një prift për të regjistruar Johan Georg Hidlerin si babain e Aloisit (i regjistruar si Georg Hitler).{{Sfn|Maser|1973|p=15}}{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} Aloisi më pas mori mbiemrin Hitler,{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} gjithashtu shkruhej {{Lang|de|"Hiedler", "Hüttler"|italic=no}}, ose {{Lang|de|"Huettler"|italic=no}}. Emri ndoshta bazohet në fjalën gjermane {{Lang|de|Hütte}} (shqip. "kasolle"), dhe ka kuptimin "ai që jeton në kasolle".{{Sfn|Jetzinger|1976|p=32}} Zyrtari nazist Hans Frank sugjeroi që nëna e Aloisit ishte punësuar si pastruese shtëpie nga një familje hebreje në [[Grac]], dhe se djali 19-vjeçar i familjes, Leopold Frankenberger, kishte lindur Aloisin, një pretendim që u bë i njohur si teza e Frankenbergerit.{{Sfn|Rosenbaum|1999|p=21}} Asnjë Frankenberger nuk ishte i regjistruar në Grac gjatë asaj periudhe, dhe nuk është prodhuar asnjë e dhënë për ekzistencën e një Leopold Frankenbergeri,{{Sfn|Hamann|2010|p=50}} kështu që historianët e hedhin poshtë pretendimin se babai i Aloisit ishte hebre.{{Sfn|Toland|1992|pp=246–247}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=8–9}} Në vitin 2025, gjaku nga divani në studion e Hitlerit u përdor nga Turi King i Universitetit të Bathit për [[Testimi gjenetik|analizën e ADN-së]]. Gjaku u konfirmua të ishte i Hitlerit duke e krahasuar me atë të një të afërmi mashkullor, dhe analiza e ADN-së tregoi gjithashtu se Hitleri nuk kishte prejardhje hebraike nga babai i tij. "Nëse kjo do të ishte e vërtetë, ne nuk do të kishim gjetur përputhjen e ADN-së me të," tha King. "Kjo përputhje e ADN-së jo vetëm që konfirmon se kjo është ADN-ja e Hitlerit, por gjithashtu konfirmon se historia e prejardhjes hebraike nga ana e babait të tij nuk është e vërtetë."{{Sfn|Hunt|2025}}{{Sfn|Oltermann|2025}} == Jeta e hershme == === Fëmijëria dhe edukimi === [[Skeda:Adolf_Hitler_infant_photo_(3x4_cropped).jpg|majtas|parapamje|Hitleri ({{Rreth|1889–90)}}]] Adolf Hitleri lindi më 20 prill 1889 në Braunau-am-In, një qytet në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] (Austria e sotme), afër kufirit me Gjermaninë.{{Sfn|House of Responsibility}}{{Sfn|Bullock|1999|p=23}} Ai ishte i katërti nga gjashtë fëmijët e lindur nga Alois Hitleri dhe gruaja e tij e tretë, Klara Pëlcël. Tre nga vëllezërit e motrat e Hitlerit - Gustavi, Ida dhe Otoja - vdiqën në foshnjëri.{{Sfn|Kershaw|2008|p=4}} Gjithashtu jetonin në familje fëmijët e Aloisit nga martesa e tij e dytë: Alois i Riu (lindur më 1882) dhe Anxhela (lindur më 1883).{{Sfn|Toland|1976|p=6}} Në vitin 1892, familja u zhvendos në Pasau, Gjermani, pas ngritjes në detyrë të Aloisit në administratën doganore në Pasau. Hitleri ishte tre vjeç në atë kohë. Aloisi u ngrit në detyrë dhe u transferua në [[Linc]], Austri, më 1 prill 1893, por pjesa tjetër e familjes mbeti në Pasau.{{Sfn|Rosmus|2004|p=33}} Atje, Hitleri mësoi [[Gjuha bavareze|dialektin e ulët bavarez]], në vend të gjermanishtes austriake, gjë që la gjurmë në të folurin e tij gjatë gjithë jetës.{{Sfn|Keller|2010|p=15}}{{Sfn|Hamann|2010|pp=7–8}}{{Sfn|Kubizek|2006|p=37}} Familja u kthye në Austri dhe u vendos në Leonding më 9 maj 1894,{{Sfn|Rosmus|2004|p=35}} dhe në qershor 1895, Aloisi doli në pension dhe jetoi në Hafeld, pranë Lambah, ku u mor me bujqësi dhe bletë. Hitleri ndoqi {{Lang|de|[[Volksschule]]}} (një shkollë fillore e financuar nga shteti) në qytezën Fishëlham aty pranë.{{Sfn|Kubizek|2006|p=92}}{{Sfn|Hitler|1999|p=6}} Zhvendosja në Hafeld përkoi me fillimin e konflikteve të forta baba-bir të shkaktuara nga refuzimi i Hitlerit për t'iu bindur disiplinës së rreptë të shkollës së tij.{{Sfn|Fromm|1977|pp=493–498}} Aloisi u përpoq ta detyronte të birin të bindej, ndërsa Adolfi bëri çmos të ishte e kundërta e asaj që donte i ati.{{Sfn|Hamann|2010|pp=10–11}} Aloisi gjithashtu e rrihte të birin, megjithëse nëna e tij përpiqej ta mbronte nga rrahjet e rregullta.{{Sfn|Diver|2005}} Përpjekjet e Alois Hitlerit në bujqësi në Hafeld dështuan dhe në vitin 1897, familja u zhvendos në Lambah. Hitleri tetëvjeçar mori mësime këndimi, këndoi në korin e kishës dhe madje mendoi të bëhej prift.{{Sfn|Shirer|1960|pp=10–11}} Në vitin 1898, familja u kthye përgjithmonë në Leonding. Hitleri u prek thellë nga vdekja e vëllait të tij më të vogël Edmund në vitin 1900 nga [[fruthi]]. Hitleri u transformua nga një student i sigurt, i shoqërueshëm dhe i ndërgjegjshëm në një djalë të zymtë dhe të shkëputur, i cili shpesh përplasej me të atin dhe mësuesit e tij.{{Sfn|Payne|1990|p=22}} Paula Hitler thoshte që Adolfi ishte një adoleshent bullizues që shpesh e godiste me shuplakë.{{Sfn|Diver|2005}} Aloisi kishte bërë një karrierë të suksesshme në zyrën doganore dhe donte që djali i tij të ndiqte gjurmët e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|p=9}} Më vonë, Hitleri dramatizoi një episod nga kjo periudhë kur i ati e çoi për të vizituar një zyrë doganore, duke e përshkruar atë si një ngjarje që shkaktoi një antagonizëm të pafalshëm midis babait dhe të birit, të cilët ishin të dy me vullnet të fortë.{{Sfn|Hitler|1999|p=8}}{{Sfn|Keller|2010|pp=33–34}}{{Sfn|Fest|1977|p=32}} Duke injoruar dëshirën e të birit për të ndjekur një shkollë të mesme klasike dhe për t'u bërë artist, Aloisi e dërgoi Hitlerin në ''Realschule'' në Linc në shtator të vitit 1900.{{Efn|name=Realschule}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=8}} Hitleri u rebelua kundër këtij vendimi dhe në ''Mein Kampf'' deklaroi se ai qëllimisht pati rezultate të dobëta në shkollë, duke shpresuar që sapo i ati të shihte "çfarë pak përparimi po bëja në shkollën teknike, ai do të më lejonte t'i përkushtohesha ëndrrës sime".{{Sfn|Hitler|1999|p=10}}   Ashtu si shumë gjermanë austriakë, Hitleri filloi të zhvillonte ide [[Nacionalizmi gjerman|nacionaliste gjermane]] që në moshë të re.{{Sfn|Evans|2003|pp=163–164}} Ai shprehu besnikëri vetëm ndaj Gjermanisë, duke përçmuar [[Monarkia Habsburge|monarkinë në rënie të Habsburgëve]] dhe sundimin e saj mbi një perandori etnikisht të larmishme.{{Sfn|Bendersky|2000|p=26}}{{Sfn|Ryschka|2008|p=35}} Hitleri dhe miqtë e tij përdorën përshëndetjen "Heil" dhe kënduan "Deutschlandlied" në vend të himnit Perandorak Austriak.{{Sfn|Hamann|2010|p=13}} Pas vdekjes së papritur të Aloisit më 3 janar 1903, performanca e Hitlerit në shkollë u përkeqësua dhe nëna e tij e lejoi të largohej.{{Sfn|Kershaw|2008|p=10}} Ai u regjistrua në ''Realschule'' në Shtajër në shtator 1904, ku sjellja dhe performanca e tij u përmirësua.{{Sfn|Kershaw|1999|p=19}} Në vitin 1905, pasi kaloi një përsëritje të provimit përfundimtar, Hitleri u largua nga shkolla pa asnjë ambicie për arsim të mëtejshëm ose plane të qarta për një karrierë.{{Sfn|Kershaw|1999|p=20}} === Jeta e hershme në Vjenë dhe Mynih === [[Skeda:Hitler_house_in_Leonding.jpg|parapamje|Shtëpia në Leonding, Austri, ku Hitleri kaloi adoleshencën e tij të hershme.]] [[Skeda:Adolf_Hitler_Der_Alte_Hof.jpg|parapamje|''Alter Hof në Mynih'', një pikturë me bojëra uji nga Hitleri në vitin 1914.]] Në vitin 1907, Hitleri u largua nga Linci për të jetuar dhe për të studiuar arte të bukura në [[Vjena|Vjenë]], të financuara nga përfitimet e një jetimi dhe nga mbështetja e nënës së tij. Ai aplikoi për pranim në Akademinë e Arteve të Bukura të Vjenës, por u refuzua dy herë.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=30–31}} [[Rektori|Drejtori]] sugjeroi që Hitleri të aplikonte në Shkollën e Arkitekturës, por atij i mungonin kredencialet e nevojshme akademike sepse nuk kishte mbaruar shkollën e mesme.{{Sfn|Bullock|1962|p=31}} Më 21 dhjetor 1907, nëna e tij vdiq nga kanceri i gjirit në moshën 47-vjeçare; Hitleri ishte 18 vjeç në atë kohë. Në vitin 1909, Hitleri mbeti pa para dhe u detyrua të jetonte një jetë boheme në strehimore për të pastrehët dhe në konviktin Meldemanshtrase.{{Sfn|Bullock|1999|pp=30–33}}{{Sfn|Hamann|2010|p=157}} Ai fitonte para si punëtor i rastësishëm dhe duke pikturuar e shitur [[Akuareli|akuarele]] të peizazheve të Vjenës.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}} Gjatë kohës së tij në Vjenë, ai ndoqi një pasion në rritje për arkitekturën dhe muzikën, duke marrë pjesë në dhjetë shfaqje të {{Lang|de|[[Lohengrin (opera)|Lohengrin]]}}, opera e tij e preferuar e [[Richard Wagner|Riçard Vagnerit]].{{Sfn|Kershaw|1999|pp=41, 42}} Në Vjenë, Hitleri u ekspozua për herë të parë ndaj retorikës raciste.{{Sfn|Shirer|1960|p=26}} Populistët si kryebashkiaku Karl Luger shfrytëzuan ndjenjën mbizotëruese [[Judeofobia|antisemite]] të qytetit, duke përqafuar herë pas here edhe nocionet nacionaliste gjermane për përfitime politike. Nacionalizmi gjerman ishte veçanërisht i përhapur në lagjen Mariahilf, ku jetonte atëherë Hitleri.{{Sfn|Hamann|2010|pp=243–246}} Georg Riter fon Shënerer u bë ndikim i madh për Hitleri,{{Sfn|Nicholls|2000|pp=236, 237, 274}} dhe ai zhvilloi një admirim për [[Martin Luteri|Martin Luterin]].{{Sfn|Hamann|2010|p=250}} Hitleri lexoi gazeta dhe pamflete që promovonin paragjykime dhe paralajmëronin për një fluks të hebrenjve të Evropës Lindore,{{Sfn|Hamann|2010|pp=341–345}} si dhe shkrime nga figura të tilla si Hjuston Stuart Çembërlejn, [[Çarls Darvin]], [[Fridrih Niçe]], Gustav Lë Bon dhe [[Arthur Schopenhauer|Artur Shopenhauer]].{{Sfn|Hamann|2010|p=233}} Gjatë viteve të tij në Vjenë, ai zhvilloi gjithashtu [[Ndjenja antisllave|ndjenja të forta antisllave]].{{Sfn|Britannica: Nazism}}{{Sfn|Pinkus|2005|p=27}} Origjina dhe zhvillimi i antisemitizmit të Hitlerit mbeten çështje debati.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=60–67}} Miku i tij, August Kubizek, pretendoi se Hitleri ishte një "antisemit i konfirmuar" përpara se të largohej nga Linci. {{Sfn|Shirer|1960|p=25}} Megjithatë, historiania Brigite Haman e përshkruan pretendimin e Kubizekut si "problematik".{{Sfn|Hamann|2010|p=58}} Ndërsa Hitleri deklaroi në {{Lang|de|Mein Kampf}} se ai u bë për herë të parë antisemit në Vjenë,{{Sfn|Hitler|1999|p=52}} Rajnhold Hanish, i cili e ndihmoi të shiste pikturat e tij, nuk ishte dakord.{{Sfn|Toland|1992|p=45}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=55, 63}}{{Sfn|Hamann|2010|p=174}} Hitleri shiti gjithashtu disa nga veprat e tij të artit përmes një biznesmeni hebre të quajtur Samuel Morgenshtern, ndërsa jetonte në Vjenë. Shumë nga klientët e Morgenshternit ishin hebrenj; për shembull, një avokat i quajtur Jozef Fajngold bleu disa nga pikturat e Hitlerit të arkitekturës historike të Vjenës.{{Sfn|Hamann|2010|p=356}} Historiani Riçard J. Evans pohon se "historianët tani në përgjithësi bien dakord se antisemitizmi i tij famëkeq dhe vrasës u shfaq shumë kohë pas humbjes së Gjermanisë në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], si një produkt i [[Miti i thikës pas shpine|shpjegimit paranojak të "thikës pas shpine"]] për katastrofën".{{Sfn|Evans|2011}} Hitleri mori pjesën e fundit të pasurisë së të atit në maj 1913 dhe u transferua në [[Mynihu|Mynih]].{{Sfn|Shirer|1960|p=27}} Kur u rekrutua në Ushtrinë Austro-Hungareze,{{Sfn|Weber|2010|p=13}} ai udhëtoi për në [[Salcburgu|Salcburg]] më 5 shkurt 1914 për vlerësim mjekësor. Pasi u konsiderua i papërshtatshëm për shërbim, ai u kthye në Mynih.{{Sfn|Kershaw|1999|p=86}} Hitleri më vonë pretendoi se nuk dëshironte t'i shërbente [[Austro-Hungaria|Perandorisë Habsburge]] për shkak të përzierjes së racave në ushtrinë e saj dhe bindjes së tij se rënia e Austro-Hungarisë ishte e afërt.{{Sfn|Kershaw|1999|p=49}} === Lufta e Parë Botërore === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1974-082-44,_Adolf_Hitler_im_Ersten_Weltkrieg_retouched.jpg|parapamje|Hitleri (e djathta ekstreme, i ulur) me shokë të Ushtrisë Bavareze nga Regjimenti i 16-të i Këmbësorisë Rezervë Bavareze ({{Rreth|1914–18)}}]] Në gusht të vitit 1914, në shpërthimin e [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], Hitleri jetonte në Mynih dhe u rekrutua vullnetarisht në Ushtrinë Bavareze.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} Sipas një raporti të vitit 1924 nga autoritetet bavareze, lejimi i Hitlerit për të shërbyer ka shumë të ngjarë të ketë qenë një gabim administrativ, sepse si shtetas austriak, ai duhej të ishte kthyer në Austri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} I caktuar në Regjimentin e 16-të të Këmbësorisë Rezervë Bavareze (Kompania e 1-rë e Regjimentit List),{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}}{{Sfn|Weber|2010|pp=12–13}} ai shërbeu si vrapues në Frontin Perëndimor në Francë dhe Belgjikë,{{Sfn|Kershaw|2008|p=53}} duke kaluar pothuajse gjysmën e kohës së tij në selinë e regjimentit në Furn-ën-Vep, shumë larg vijave të frontit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=54}}{{Sfn|Weber|2010|p=100}} Në vitin 1914, ai ishte i pranishëm në Betejën e Parë të Iprit{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} dhe atë vit u dekorua për trimëri, duke marrë Kryqin e Hekurt, Klasi i Dytë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Gjatë luftës, ai u shpëtua nga oficeri i tij komandues, Fric Videman, i cili e nxori Hitlerin nga rrënojat e një ndërtese të shembur ndërsa ishte nën zjarr të rëndë.{{Sfn|Pearson|Allen|1941}} Gjatë shërbimit të tij në selinë qendrore, Hitleri ndoqi interesat e tij artistike, duke vizatuar karikatura dhe duke dhënë udhëzime për një gazetë ushtarake. Gjatë Betejës së Somës në tetor 1916, ai u plagos në kofshën e majtë kur një predhë shpërtheu në gropëzën e vrapuesve të dispeçerisë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=57}} Hitleri kaloi pothuajse dy muaj duke u shëruar në spital në Belic, dhe u kthye në regjimentin e tij më 5 mars 1917.{{Sfn|Kershaw|2008|p=58}} Ai ishte i pranishëm në Betejën e Arasit të vitit 1917 dhe në Betejën e Pashendel.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Ai mori Distinktivin e zi të Plagës më 18 maj 1918.{{Sfn|Steiner|1976|p=392}} Tre muaj më vonë, në gusht 1918, me rekomandim të Togerit Hugo Gutman, eprorit të tij hebre, Hitleri mori Kryqin e Hekurt, Klasi i Parë, një dekoratë që rrallë jepet në gradën {{Lang|de|[[Gefreiter]]}} që kishte Hitler.{{Sfn|Kershaw|2008|p=59}}{{Sfn|Weber|2010a}} Më 15 tetor 1918, ai u verbua përkohësisht në një sulm me gaz mustardë dhe u shtrua në spital në Pazevalk.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=59, 60}} Ndërsa ishte atje, Hitleri mësoi për humbjen e Gjermanisë dhe, sipas rrëfimit të tij, pësoi një periudhë të dytë verbërie pasi mori këtë lajm.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=97, 102}} Hitleri e përshkroi rolin e tij në Luftën e Parë Botërore si "përvoja më e madhe nga të gjitha" dhe u lavdërua nga oficerët e tij komandues për trimërinë e tij.{{Sfn|Keegan|1987|pp=238–240}} Përvoja e tij në kohë lufte përforcoi patriotizmin e tij gjerman dhe ai u trondit nga kapitullimi i Gjermanisë në nëntor 1918.{{Sfn|Bullock|1962|p=60}} Pakënaqësia e tij me dështimin e përpjekjeve të luftës filloi të formësonte ideologjinë e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61, 62}} Ashtu si nacionalistët e tjerë gjermanë, ai besonte se {{Lang|de|Dolchstoßlegende}} ([[miti i thikës pas shpine]]), i cili pretendonte se ushtria gjermane, "e pamposhtur në fushëbetejë", ishte "goditur me thikë pas shpine" në frontin e brendshëm nga udhëheqës civilë, hebrenj, [[Marksizmi|marksistë]] dhe ata që nënshkruan armëpushimin që i dha fund luftimeve - më vonë të quajtur "kriminelët e nëntorit".{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61–63}} [[Traktati i Versajës]] përcaktonte që Gjermania duhej të hiqte dorë nga disa territore të saj dhe të çmilitarizonte Rinin. Traktati vendosi sanksione ekonomike dhe dëmshpërblime të rënda për vendin. Shumë gjermanë e panë traktatin si një poshtërim të padrejtë. Ata kundërshtuan veçanërisht nenin 231, të cilin e interpretuan si shpallje të Gjermanisë si përgjegjëse për luftën.{{Sfn|Kershaw|2008|p=96}} Traktati i Versajës dhe kushtet ekonomike, sociale dhe politike në Gjermani pas luftës u shfrytëzuan më vonë nga Hitleri për përfitime politike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=80, 90, 92}} [[Kategoria:Totalitarizëm]] [[Kategoria:Vdekje 1945]] [[Kategoria:Lindje 1889]] [[Kategoria:Familja Hitler]] [[Kategoria:Adolf Hitler]] [[Kategoria:Artikuj të folur]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në gjermanisht]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] == Hyrja në politikë == [[Skeda:Hitler's_DAP_membership_card.png|parapamje|Karta e anëtarësisë së Hitlerit [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|në Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP)]] Pas luftës, Hitleri u kthye në Mynih.{{Sfn|Bullock|1999|p=61}} Pa arsimim formal apo perspektiva karriere, ai mbeti në ushtri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=109}} Në korrik 1919, ai u emërua {{Lang|de|Verbindungsmann}} (agjent i inteligjencës) i një {{Lang|de|Aufklärungskommando}} (njësia e zbulimit) e {{Lang|de|[[Reichswehr]]}}-it, i caktuar për të ndikuar tek ushtarët e tjerë dhe për të infiltruar [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP). Në një takim të DAP-it më 12 shtator 1919, kryetari i Partisë Anton Dreksler u impresionua nga aftësitë oratorike të Hitlerit. Ai i dha atij një kopje të broshurës së tij ''Zgjimi Im Politik'', e cila përmbante ide antisemite, nacionaliste, [[Antikapitalizmi|antikapitaliste]] dhe antimarksiste.{{Sfn|Kershaw|2008|p=82}} Me urdhër të eprorëve të tij të ushtrisë, Hitleri aplikoi për t'u bashkuar me partinë,{{Sfn|Evans|2003|p=170}} dhe brenda një jave u pranua si anëtari 555 i partisë (partia filloi të numëronte anëtarësimin në 500 për të dhënë përshtypjen se ishte një parti shumë më e madhe).{{Sfn|Kershaw|2008|pp=75, 76}}{{Sfn|Mitcham|1996|p=67}} Hitleri bëri deklaratën e tij të parë të njohur me shkrim në lidhje me [[Çështja hebreje|çështjen hebreje]] në një letër të 16 shtatorit 1919 drejtuar Adolf Gemlishit (e njohur tani si letra e Gemlishit). Në letër, Hitleri argumenton se qëllimi i qeverisë "duhet të jetë në mënyrë të patundur largimi i plotë i hebrenjve".{{Sfn|Kershaw|1999|pp=125–126}} Në DAP, Hitleri takoi [[Dietrich Eckart|Ditrih Ekart]], një nga themeluesit e partisë dhe një anëtar i Shoqërisë okulte Thule.{{Sfn|Fest|1970|p=21}} Ekarti u bë mentori i Hitlerit, duke shkëmbyer ide me të dhe duke e prezantuar atë me një gamë të gjerë të shoqërisë së Mynihut.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=94, 95, 100}} Për të rritur apelin e saj, DAP-i ndryshoi emrin e saj në {{Lang|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}} (Partia Nacional Socialiste e Punëtorëve Gjermanë (NSDAP), e njohur tani si "[[Partia Naziste]]").{{Sfn|Kershaw|2008|p=87}} Hitleri krijoi flamurin e partisë me një [[Svastika|svastikë]] në një rreth të bardhë mbi një sfond të kuq.{{Sfn|Kershaw|2008|p=88}} Hitleri u lirua nga ushtria më 31 mars 1920 dhe filloi të punonte me kohë të plotë për partinë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=93}} Selia e partisë ishte në Mynih, një qendër për nacionalistët gjermanë antiqeveritarë të vendosur për të eliminuar marksizmin dhe për të minuar Republikën e Vajmarit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=81}} Fridrih Rek-Maleceven komentoi në librin e tij të vitit 1947, ''Ditari i një burri në dëshpërim:'' Në shkurt të vitit 1921, tashmë shumë efektiv në manipulimin e turmave, Hitleri foli para një turme prej mbi 6,000 vetësh.{{Sfn|Kershaw|2008|p=89}} Për ta bërë publik takimin, dy kamionë me mbështetës të partisë udhëtuan nëpër Mynih duke valëvitur flamuj me svastikë dhe duke shpërndarë fletëpalosje. Hitleri shpejt fitoi famë për fjalimet e tij [[Polemika|polemike]] të zhurmshme kundër Traktatit të Versajës, politikanëve rivalë dhe veçanërisht kundër marksistëve dhe hebrenjve.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=89–92}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-10460,_Adolf_Hitler,_Rednerposen.jpg|parapamje|Hitleri duke pozuar për kamerën në shtator të vitit 1930.]] Në qershor të vitit 1921, ndërsa Hitleri dhe Ekarti ishin në një udhëtim për mbledhje fondesh në Berlin, një kryengritje shpërtheu brenda Partisë Naziste në Mynih. Anëtarët e komitetit të saj ekzekutiv donin të bashkoheshin me Partinë Socialiste Gjermane (DSP) me seli në Nuremberg.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=100, 101}} Hitleri u kthye në Mynih më 11 korrik dhe paraqiti dorëheqjen e tij me zemërim. Anëtarët e komitetit e kuptuan se dorëheqja e figurës së tyre kryesore publike do të thoshte fundi i partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=102}} Hitleri njoftoi se do të ribashkohej me kusht që të zëvendësonte Drekslerin si kryetar të partisë dhe që selia e partisë të mbetej në Mynih.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Komiteti u pajtua dhe ai u ribashkua me partinë më 26 korrik si anëtari 3,680. Hitleri vazhdoi të përballej me disa kundërshtime brenda Partisë Naziste. Kundërshtarët e Hitlerit në udhëheqje e përjashtuan Herman Eserin nga partia dhe ata shtypën 3,000 kopje të një pamfleti që sulmonte Hitlerin si tradhtar të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Në ditët në vijim, Hitleri foli para disa audiencave të mëdha dhe mbrojti veten dhe Eserin, nën duartrokitje të zjarrta. Strategjia e tij rezultoi e suksesshme dhe në një kongres të posaçëm të partisë më 29 korrik, atij iu dha pushtet absolut si kryetar i partisë, duke pasuar Drekslerin, me një votim prej 533 votash pro dhe një kundër.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=83, 103}} Fjalimet e hidhura të Hitlerit në birrari filluan të tërhiqnin audiencë të rregullt. Si [[Demagogu|demagog]],{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xv}} ai u bë i aftë në përdorimin e temave populiste, duke përfshirë përdorimin e kurbanëve, të cilët fajësoheshin për vështirësitë ekonomike të dëgjuesve të tij.{{Sfn|Bullock|1999|p=376}}{{Sfn|Frauenfeld|1937}}{{Sfn|Goebbels|1936}} Hitleri përdori magnetizmin personal dhe një kuptim të [[Psikologjia e turmës|psikologjisë së turmës]] në avantazhin e tij ndërsa merrej me fjalime publike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=105–106}}{{Sfn|Bullock|1999|p=377}} Historianët kanë vënë re efektin hipnotik të retorikës së tij në audienca të mëdha dhe të syve të tij në grupe të vogla.{{Sfn|Kressel|2002|p=121}} Alfons Hek, një ish-anëtar i [[Rinia hitleriane|Rinisë së Hitlerit]], kujton: Ndjekësit e hershëm përfshinin [[Rudolf Heß|Rudolf Hesin]], ish-asin e forcave ajrore [[Hermann Goering|Herman Gëring]] dhe kapitenin e ushtrisë [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]]. Rëmi u bë kreu i organizatës paraushtarake naziste, {{Lang|de|[[Sturmabteilung]]}} (SA, "Trupat e Stuhisë"), të cilat mbronin takimet dhe sulmonin kundërshtarët politikë. Një ndikim kritik në mendimin e Hitlerit gjatë kësaj periudhe ishte {{Lang|de|[[Aufbau Vereinigung]]}},{{Sfn|Kellogg|2005|p=275}} një grup konspirativ i të dëbuarve të bardhë rusë dhe nazistëve të hershëm. Grupi, i financuar me fonde të kanalizuara nga industrialistë të pasur, e prezantoi Hitlerin me idenë e një konspiracioni hebre, duke lidhur financat ndërkombëtare me bolshevizmin.{{Sfn|Kellogg|2005|p=203}} Programi i Partisë Naziste u paraqit në [[Programi Nacionalsocialist|programin e tyre me 25 pika]] më 24 shkurt 1920. Ky nuk përfaqësonte një ideologji koherente, por ishte një konglomerat idesh të pranuara që kishin vlerë në lëvizjen [[Pangjermanizmi|pangjermanike]] {{Lang|de|[[völkisch]]}}, siç ishte [[ultranacionalizmi]], kundërshtimi ndaj [[Traktati i Versajës|Traktatit të Versajës]], mosbesimi ndaj [[Kapitalizmi|kapitalizmit]], si dhe disa ide [[Socializmi|socialiste]]. Për Hitlerin, aspekti më i rëndësishëm i saj ishte qëndrimi i saj i fortë [[Judeofobia|antisemit]]. Ai gjithashtu e perceptonte programin si një bazë kryesisht për propagandë dhe për tërheqjen e njerëzve në parti.{{Sfn|Bracher|1970|pp=115–116}} === Puçi i Sallës së Birrës dhe Burgu i Landsbergut === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-00344A,_München,_nach_Hitler-Ludendorff_Prozess.jpg|parapamje|Të pandehurit në gjyqin [[Grushti në Mynih|e Puçit të Sallës së Birrës]], 1 prill 1924. Nga e majta në të djathtë: Hajnc Pernet, Fridrih Veber, Vilhelm Frik, Herman Kribel, Erih Ludendorf, Hitleri, Vilhelm Brykner, [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]] dhe Robert Vagner.]] [[Skeda:Mein_Kampf_dust_jacket.jpeg|parapamje|Mbulesa e pluhurit e botimit të viteve 1926–28 të {{Lang|de|[[Mein Kampf]]}}, të cilin Hitleri e shkroi në vitin 1925.]] Në vitin 1923, Hitleri kërkoi ndihmën e Gjeneralit të Luftës së Parë Botërore, Erih Ludendorf, për një grusht shteti të tentuar, të njohur si Puçi i Sallës së Birrës. Partia Naziste përdori fashizmin italian si model për pamjen dhe politikat e saj. Hitleri donte të imitonte Marshimin drejt Romës të [[Benito Musolini|Benito Musolinit]] në vitin 1922 duke organizuar grushtin e tij të shtetit në Bavari, i cili do të pasohej nga një sfidë ndaj qeverisë në Berlin. Hitleri dhe Ludendorfi kërkuan mbështetjen e {{Lang|de|Staatskommissar}} (Komisioneri i Shtetit) Gustav Riter fon Kahr, sundimtari ''de facto'' i Bavarisë. Megjithatë, Kahri, së bashku me shefin e policisë Hans Riter fon Zajser dhe gjeneralin e Reichswehr Oto fon Losov, donin të instalonin një diktaturë nacionaliste pa Hitlerin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=126}} Më 8 nëntor 1923, Hitleri dhe SA-ja sulmuan një takim publik me 3,000 persona të organizuar nga Kahri në Byrgerbrojkeler, një birrari në Mynih. Duke ndërprerë fjalimin e Kahrit, ai njoftoi se revolucioni kombëtar kishte filluar dhe shpalli formimin e një qeverie të re me Ludendorfin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=128}} Pasi u tërhoq në një dhomë të pasme, Hitleri, me pistoletën e tij të nxjerrë, kërkoi dhe më pas mori mbështetjen e Kahrit, Zajserit dhe Losovit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=128}} Forcat e Hitlerit fillimisht arritën të pushtonin Reichswehr-in lokal dhe selinë e policisë, por Kahri dhe bashkëpunëtorët e tij e tërhoqën shpejt mbështetjen e tyre. As ushtria dhe as policia e shtetit nuk u bashkuan me Hitlerin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=129}} Të nesërmen, Hitleri dhe pasuesit e tij marshuan nga birraria drejt Ministrisë së Luftës së Bavarisë për të përmbysur qeverinë bavareze, por policia i shpërndau ata.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=130–131}} Në grushtin e dështuar të shtetit, 16 anëtarë të Partisë Naziste dhe katër oficerë policie u vranë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=73–74}} Hitleri iku në shtëpinë e Ernest Hanfshtengelit dhe sipas disa të dhënave mendoi për vetëvrasje.{{Sfn|Kershaw|2008|p=132}} Ai ishte i depresionuar, por i qetë kur u arrestua më 11 nëntor 1923 për [[Tradhtia (krim)|tradhti të lartë]].{{Sfn|Kershaw|2008|p=131}} Gjyqi i tij para Gjykatës së Posaçme Popullore në Mynih filloi në shkurt 1924,{{Sfn|Munich Court, 1924}} dhe [[Alfred Rosenberg|Alfred Rozenbergu]] u bë udhëheqësi i përkohshëm i Partisë Naziste. Më 1 prill, Hitleri u dënua me pesë vjet {{Lang|de|[[Festungshaft]]}} ('izolim në fortesë') në Burgun e Landsbergut.{{Sfn|Evans|2003|p=196}} Atje, ai u trajtua miqësisht nga rojet dhe iu lejua posta nga mbështetësit dhe vizita të rregullta nga shokët e partisë. I falur nga Gjykata Supreme e Bavarisë, ai u lirua nga burgu më 20 dhjetor 1924, kundër kundërshtimeve të prokurorit të shtetit.{{Sfn|Kershaw|1999|p=239}} Duke përfshirë kohën në paraburgim, Hitleri vuajti pak më shumë se një vit burg.{{Sfn|Bullock|1962|p=121}} Ndërsa ishte në Landsberg, Hitleri diktoi pjesën më të madhe të vëllimit të parë të ''Mein Kampf'' (shqip. "Lufta Ime"; fillimisht e titulluar ''Katër Vjet e Gjysmë Lufte kundër Gënjeshtrave, Marrëzisë dhe Frikës'') fillimisht shoferit të tij, Emil Mauris, dhe më pas zëvendësit të tij, Rudolf Hes.{{Sfn|Bullock|1962|p=121}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=147}} Libri, i dedikuar anëtarit të Shoqërisë Thule, Ditrih Ekartit, ishte një autobiografi dhe ekspozim i ideologjisë së tij. Libri paraqiti planet e Hitlerit për zgjerim territorial, si dhe për transformimin e shoqërisë gjermane në një diktaturë të bazuar në racë. Gjatë gjithë librit, hebrenjtë barazohen me "mikrobe" dhe paraqiten si "helmuesit ndërkombëtarë" të shoqërisë. Sipas ideologjisë së Hitlerit, zgjidhja e vetme ishte shfarosja e tyre. Ndërsa Hitleri nuk e përshkroi saktësisht se si do të arrihej kjo, "synimi i tij i natyrshëm gjenocidal është i pamohueshëm", sipas Ian Kersho.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=148–150}} Botuar në dy vëllime në 1925 dhe 1926, {{Lang|de|Mein Kampf}} shiti 228,000 kopje midis viteve 1925 dhe 1932. Një milion kopje u shitën në vitin 1933, vitin e parë të Hitlerit në detyrë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=80–81}} Pak para se Hitleri të kishte të drejtë për lirim me kusht, qeveria bavareze u përpoq ta deportonte atë në Austri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=237}} Kancelari federal austriak e hodhi poshtë kërkesën me arsyetimin e rremë se shërbimi i tij në Ushtrinë Gjermane e bënte shtetësinë e tij austriake të pavlefshme.{{Sfn|Kershaw|1999|p=238}} Në përgjigje, Hitleri hoqi dorë zyrtarisht nga shtetësia e tij austriake më 7 prill 1925.{{Sfn|Kershaw|1999|p=238}} === Rindërtimi i Partisë Naziste === Në kohën e lirimit të Hitlerit nga burgu, politika në Gjermani ishte bërë më pak luftarake dhe ekonomia ishte përmirësuar, duke kufizuar mundësitë e Hitlerit për agjitacion politik. Si rezultat i Puçit të dështuar të Sallës së Birrës, Partia Naziste dhe organizatat e saj të lidhura u ndaluan në Bavari. Në një takim me Kryeministrin e Bavarisë, Hajnrih Held, më 4 janar 1925, Hitleri pranoi të respektonte autoritetin e shtetit dhe premtoi se do të kërkonte pushtet politik vetëm përmes procesit demokratik. Takimi hapi rrugën që ndalimi i Partisë Naziste të hiqej më 16 shkurt.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=158, 161, 162}} Megjithatë, pas një fjalimi nxitës që mbajti më 27 shkurt, Hitlerit iu ndalua të fliste publikisht nga autoritetet bavareze, një ndalim që mbeti në fuqi deri në vitin 1927.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=162, 166}}{{Sfn|Shirer|1960|p=129}} Për të çuar përpara ambiciet e tij politike pavarësisht ndalimit, Hitleri emëroi Gregor Shtraserin, Oto Shtraserin dhe [[Xhozef Gëbels|Jozef Gëbelsin]] për të organizuar dhe zgjeruar Partinë Naziste në Gjermaninë veriore. Gregor Shtraseri ndiqte një kurs politik më të pavarur, duke theksuar elementët socialistë të programit të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=166, 167}} Tregu i aksioneve në Shtetet e Bashkuara ra më 24 tetor 1929. Ndikimi në Gjermani ishte i tmerrshëm: miliona njerëz mbetën të papunë dhe disa banka të mëdha falimentuan. Hitleri dhe Partia Naziste u përgatitën të përfitonin nga emergjenca për të fituar mbështetje për partinë e tyre. Ata premtuan të hidhnin poshtë Traktatin e Versajës, të forconin ekonominë dhe të siguronin vende pune.{{Sfn|Shirer|1960|pp=136–137}} Hitleri diskutoi emrin e Partisë Naziste në tetor 1923: == Referimet == dtt37dpw3xepgteybouhotihh07lej9 2985892 2985891 2026-05-31T11:27:43Z DieliAlla 149013 Krijuar nga përkthimi i seksionit "See also" nga faqja "[[:en:Special:Redirect/revision/1357033879|Adolf Hitler]]" 2985892 wikitext text/x-wiki   '''Adolf Hitler'''{{Efn|{{IPA|de|ˈaːdɔlf ˈhɪtlɐ|lang|GT AH AMS.ogg|small=no}}}} (20 prill 1889{{Snd}} 30 Prill 1945) ishte një politikan gjerman i lindur në Austri, i cili ishte [[diktatori]] i [[Gjermania naziste|Gjermanisë naziste]] nga viti 1933 deri në [[Vdekja e Adolf Hitlerit|vetëvrasjen e tij]] në vitin 1945. [[Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet|Ai erdhi në pushtet]] si udhëheqës i [[Partia Naziste|Partisë Naziste]],{{Efn|Officially the National Socialist German Workers' Party ({{langx|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}}, pronounced {{IPA|de|natsi̯oˈnaːlzotsi̯aˌlɪstɪʃə ˈdɔʏtʃə ˈʔaʁbaɪtɐpaʁˌtaɪ||De-Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei.ogg}}; or NSDAP)}} duke u bërë [[Kancelari i Gjermanisë|kancelar i Gjermanisë]] në vitin 1933 dhe duke marrë më pas titullin {{Lang|de|[[Führer und Reichskanzler]]}} në vitin 1934.{{Efn|The position of {{lang|de|Führer und Reichskanzler}} ("Leader and Chancellor") replaced the position of President, which was the [[head of state]] for the [[Weimar Republic]]. Hitler assumed this title after the death of [[Paul von Hindenburg]], who had served as President. He was afterwards both head of state and [[head of government]], with the full official title of {{lang|de|Führer und Reichskanzler des Deutschen Reiches und Volkes}} ("Führer and Reich Chancellor of the German Reich and People").{{sfn|Shirer|1960|pp=226–227}}{{sfn|Overy|2005|p=63}}}} [[Pushtimi i Polonisë]] nga Gjermania më 1 shtator 1939, nën udhëheqjen e tij, shënoi shpërthimin e [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Gjatë gjithë konfliktit që pasoi, Hitleri ishte i përfshirë ngushtë në drejtimin e operacioneve ushtarake gjermane dhe ishte në qendër të kryerjes së [[Gjenocidi|gjenocidit]] të rreth gjashtë milionë hebrenjve në [[Holokausti|Holokaust,]] si dhe në vdekjen e miliona viktimave të tjera. Hitleri lindi në Braunau-am-In në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] dhe u zhvendos në [[Perandoria Gjermane|Gjermani]] në vitin 1913. Ai u dekorua gjatë shërbimit të tij në Ushtrinë Gjermane në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], duke marrë Kryqin e Hekurt. Në vitin 1919, ai u bashkua me [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP), paraardhësen e Partisë Naziste, dhe në vitin 1921 u emërua udhëheqës i Partisë Naziste. Në vitin 1923, ai u përpoq të merrte pushtetin qeveritar në [[Grushti në Mynih|një grusht shteti të dështuar]] në Mynih dhe u dënua me pesë vjet burg, duke vuajtur pak më shumë se një vit. Ndërsa ishte atje, ai diktoi vëllimin e parë të autobiografisë së tij dhe manifestit politik ''[[Lufta Ime|Mein Kampf]]'' (shqip. "Lufta Ime"). Pas lirimit të tij të parakohshëm në vitin 1924, ai fitoi mbështetje popullore duke sulmuar [[Traktati i Versajës|Traktatin e Versajës]], si dhe duke promovuar [[Pangjermanizmi|pangjermanizmin]], [[Judeofobia|antisemitizmin]] dhe [[Kundërkomunizmi|antikomunizmin]] me oratori [[Autoriteti karizmatik|karizmatike]] dhe [[Propaganda në Gjermaninë naziste|propagandë naziste]]. Ai shpesh e denonconte [[Komunizmi|komunizmin]] si pjesë të një [[komploti ndërkombëtar hebre]]. Në nëntor të vitit 1932, Partia Naziste mbante shumicën e vendeve në ''[[Reichstag (Republika e Weimar)|Reichstag]]'', por jo shumicën. Ish-kancelari Franc fon Papen dhe politikanë të tjerë konservatorë e bindën Presidentin Paul fon Hindenburg të emëronte Hitlerin si kancelar më 30 janar 1933. Menjëherë pas kësaj, më 23 mars, ''Reichstag'' miratoi [[Akti mundësues i vitit 1933|Aktin Mundësues të vitit 1933]], i cili përfundimisht filloi transformimin e [[Republika e Vajmarit|Republikës së Vajmarit]] në Gjermaninë naziste. Pas vdekjes së Hindenburgut më 2 gusht 1934, Hitleri e zëvendësoi atë si [[Kreu i shtetit|kryetar shteti]] dhe më pas e transformoi Gjermaninë në një diktaturë [[Totalitarizmi|totalitare]]. Brenda vendit, Hitleri zbatoi [[Politika racore e Gjermanisë naziste|politika të shumta raciste]] dhe kërkoi të deportonte ose të vriste [[Historia e judejve në Gjermani|hebrenjtë gjermanë]]. Gjashtë vitet e tij të para në pushtet rezultuan në një rimëkëmbje të shpejtë ekonomike nga [[Depresioni i madh|Depresioni i Madh]], heqjen e kufizimeve të vendosura ndaj Gjermanisë pas Luftës së Parë Botërore dhe [[Aneksimi|aneksimin]] e territoreve të banuara nga miliona gjermanë etnikë, të cilat fillimisht i dhanë atij mbështetje të konsiderueshme popullore. Një nga qëllimet kryesore të Hitlerit ishte {{Lang|de|[[Lebensraum]]}} (shqip. "hapësirë për të jetuar) për popullin gjerman në Evropën Lindore. Politika e tij e jashtme agresive dhe [[Ekspansionizmi|ekspansioniste]] konsiderohet shkaku kryesor i Luftës së Dytë Botërore në Evropë. Më 1 shtator 1939, Hitleri mbikëqyri pushtimin gjerman të Polonisë, duke bërë që [[Mbretëria e Bashkuar|Britania]] dhe [[Republika e Tretë Franceze|Franca]] t'i shpallnin luftë Gjermanisë. Pasi urdhëroi [[Pushtimi gjerman i Rusisë|pushtimin e Bashkimit Sovjetik]] në qershor 1941, ai i shpalli luftë Shteteve të Bashkuara në dhjetor të të njëjtit vit. Deri në fund të vitit 1941, forcat gjermane dhe [[Fuqitë e Boshtit|fuqitë evropiane të Boshtit]] pushtuan pjesën më të madhe të Evropës dhe [[Fushata e Afrikës së Veriut|Afrikës së Veriut]]. Këto fitime u përmbysën gradualisht pas vitit 1941 derisa [[Aleatët e Luftës së Dytë Botërore|forcat aleate]] mposhtën ushtrinë gjermane në vitin 1945. Më 29 prill 1945, Hitleri u martua me partneren e tij afatgjatë, [[Eva Braun]], në {{Lang|de|[[Führerbunker]]}} në Berlin. Ata kryen vetëvrasje të nesërmen për të shmangur kapjen nga [[Ushtria e Kuqe]] sovjetike. Historiani dhe biografi Ian Kersho e përshkroi Hitlerin si "mishërimin e së keqes politike moderne".{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} Nën udhëheqjen dhe [[Nazizmi dhe raca|ideologjinë raciste]] të Hitlerit, regjimi nazist ishte përgjegjës për gjenocidin e rreth gjashtë milionë hebrenjve dhe miliona viktimave të tjera, të cilët ai dhe pasuesit e tij i konsideronin {{Lang|de|[[Untermensch]]en}} (shqip. "nënnjerëz) ose të padëshiruar në shoqëri. Hitleri dhe nazistët ishin gjithashtu përgjegjës për vrasjen e qëllimshme të rreth 19.3 milionë civilëve dhe robërve të luftës. Përveç kësaj, 28.7 milionë ushtarë dhe civilë vdiqën si pasojë e veprimeve ushtarake në [[Teatri i luftës|teatrin]] evropian. Numri i [[Humbjet në Luftën e Dytë Botërore|civilëve të vrarë gjatë Luftës së Dytë Botërore]] ishte i pashembullt në luftë, dhe viktimat e bëjnë atë konfliktin më vdekjeprurës në histori. == Prejardhja == Babai i Hitlerit, [[Alois Hitler]], ishte fëmija i paligjshëm i Maria Shikëlgruberit.{{Sfn|Bullock|1999|p=24}} Regjistri i pagëzimit nuk tregonte emrin e babait të tij, dhe Aloisi fillimisht mbante mbiemrin e nënës së tij, Shikëlgruber. Në vitin 1842, Johan Georg Hidler u martua me nënën e Aloisit. Aloisi u rrit në familjen e vëllait të Hidlerit, Johan Nepomuk Hidler.{{Sfn|Maser|1973|p=4}} Aloisi punoi si nëpunës civil nga viti 1855 deri në daljen në pension në vitin 1895.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=5, 14}} Në vitin 1876, Aloisi u bë i ligjshëm dhe regjistrimi i tij i pagëzimit u shënua nga një prift për të regjistruar Johan Georg Hidlerin si babain e Aloisit (i regjistruar si Georg Hitler).{{Sfn|Maser|1973|p=15}}{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} Aloisi më pas mori mbiemrin Hitler,{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} gjithashtu shkruhej {{Lang|de|"Hiedler", "Hüttler"|italic=no}}, ose {{Lang|de|"Huettler"|italic=no}}. Emri ndoshta bazohet në fjalën gjermane {{Lang|de|Hütte}} (shqip. "kasolle"), dhe ka kuptimin "ai që jeton në kasolle".{{Sfn|Jetzinger|1976|p=32}} Zyrtari nazist Hans Frank sugjeroi që nëna e Aloisit ishte punësuar si pastruese shtëpie nga një familje hebreje në [[Grac]], dhe se djali 19-vjeçar i familjes, Leopold Frankenberger, kishte lindur Aloisin, një pretendim që u bë i njohur si teza e Frankenbergerit.{{Sfn|Rosenbaum|1999|p=21}} Asnjë Frankenberger nuk ishte i regjistruar në Grac gjatë asaj periudhe, dhe nuk është prodhuar asnjë e dhënë për ekzistencën e një Leopold Frankenbergeri,{{Sfn|Hamann|2010|p=50}} kështu që historianët e hedhin poshtë pretendimin se babai i Aloisit ishte hebre.{{Sfn|Toland|1992|pp=246–247}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=8–9}} Në vitin 2025, gjaku nga divani në studion e Hitlerit u përdor nga Turi King i Universitetit të Bathit për [[Testimi gjenetik|analizën e ADN-së]]. Gjaku u konfirmua të ishte i Hitlerit duke e krahasuar me atë të një të afërmi mashkullor, dhe analiza e ADN-së tregoi gjithashtu se Hitleri nuk kishte prejardhje hebraike nga babai i tij. "Nëse kjo do të ishte e vërtetë, ne nuk do të kishim gjetur përputhjen e ADN-së me të," tha King. "Kjo përputhje e ADN-së jo vetëm që konfirmon se kjo është ADN-ja e Hitlerit, por gjithashtu konfirmon se historia e prejardhjes hebraike nga ana e babait të tij nuk është e vërtetë."{{Sfn|Hunt|2025}}{{Sfn|Oltermann|2025}} == Jeta e hershme == === Fëmijëria dhe edukimi === [[Skeda:Adolf_Hitler_infant_photo_(3x4_cropped).jpg|majtas|parapamje|Hitleri ({{Rreth|1889–90)}}]] Adolf Hitleri lindi më 20 prill 1889 në Braunau-am-In, një qytet në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] (Austria e sotme), afër kufirit me Gjermaninë.{{Sfn|House of Responsibility}}{{Sfn|Bullock|1999|p=23}} Ai ishte i katërti nga gjashtë fëmijët e lindur nga Alois Hitleri dhe gruaja e tij e tretë, Klara Pëlcël. Tre nga vëllezërit e motrat e Hitlerit - Gustavi, Ida dhe Otoja - vdiqën në foshnjëri.{{Sfn|Kershaw|2008|p=4}} Gjithashtu jetonin në familje fëmijët e Aloisit nga martesa e tij e dytë: Alois i Riu (lindur më 1882) dhe Anxhela (lindur më 1883).{{Sfn|Toland|1976|p=6}} Në vitin 1892, familja u zhvendos në Pasau, Gjermani, pas ngritjes në detyrë të Aloisit në administratën doganore në Pasau. Hitleri ishte tre vjeç në atë kohë. Aloisi u ngrit në detyrë dhe u transferua në [[Linc]], Austri, më 1 prill 1893, por pjesa tjetër e familjes mbeti në Pasau.{{Sfn|Rosmus|2004|p=33}} Atje, Hitleri mësoi [[Gjuha bavareze|dialektin e ulët bavarez]], në vend të gjermanishtes austriake, gjë që la gjurmë në të folurin e tij gjatë gjithë jetës.{{Sfn|Keller|2010|p=15}}{{Sfn|Hamann|2010|pp=7–8}}{{Sfn|Kubizek|2006|p=37}} Familja u kthye në Austri dhe u vendos në Leonding më 9 maj 1894,{{Sfn|Rosmus|2004|p=35}} dhe në qershor 1895, Aloisi doli në pension dhe jetoi në Hafeld, pranë Lambah, ku u mor me bujqësi dhe bletë. Hitleri ndoqi {{Lang|de|[[Volksschule]]}} (një shkollë fillore e financuar nga shteti) në qytezën Fishëlham aty pranë.{{Sfn|Kubizek|2006|p=92}}{{Sfn|Hitler|1999|p=6}} Zhvendosja në Hafeld përkoi me fillimin e konflikteve të forta baba-bir të shkaktuara nga refuzimi i Hitlerit për t'iu bindur disiplinës së rreptë të shkollës së tij.{{Sfn|Fromm|1977|pp=493–498}} Aloisi u përpoq ta detyronte të birin të bindej, ndërsa Adolfi bëri çmos të ishte e kundërta e asaj që donte i ati.{{Sfn|Hamann|2010|pp=10–11}} Aloisi gjithashtu e rrihte të birin, megjithëse nëna e tij përpiqej ta mbronte nga rrahjet e rregullta.{{Sfn|Diver|2005}} Përpjekjet e Alois Hitlerit në bujqësi në Hafeld dështuan dhe në vitin 1897, familja u zhvendos në Lambah. Hitleri tetëvjeçar mori mësime këndimi, këndoi në korin e kishës dhe madje mendoi të bëhej prift.{{Sfn|Shirer|1960|pp=10–11}} Në vitin 1898, familja u kthye përgjithmonë në Leonding. Hitleri u prek thellë nga vdekja e vëllait të tij më të vogël Edmund në vitin 1900 nga [[fruthi]]. Hitleri u transformua nga një student i sigurt, i shoqërueshëm dhe i ndërgjegjshëm në një djalë të zymtë dhe të shkëputur, i cili shpesh përplasej me të atin dhe mësuesit e tij.{{Sfn|Payne|1990|p=22}} Paula Hitler thoshte që Adolfi ishte një adoleshent bullizues që shpesh e godiste me shuplakë.{{Sfn|Diver|2005}} Aloisi kishte bërë një karrierë të suksesshme në zyrën doganore dhe donte që djali i tij të ndiqte gjurmët e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|p=9}} Më vonë, Hitleri dramatizoi një episod nga kjo periudhë kur i ati e çoi për të vizituar një zyrë doganore, duke e përshkruar atë si një ngjarje që shkaktoi një antagonizëm të pafalshëm midis babait dhe të birit, të cilët ishin të dy me vullnet të fortë.{{Sfn|Hitler|1999|p=8}}{{Sfn|Keller|2010|pp=33–34}}{{Sfn|Fest|1977|p=32}} Duke injoruar dëshirën e të birit për të ndjekur një shkollë të mesme klasike dhe për t'u bërë artist, Aloisi e dërgoi Hitlerin në ''Realschule'' në Linc në shtator të vitit 1900.{{Efn|name=Realschule}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=8}} Hitleri u rebelua kundër këtij vendimi dhe në ''Mein Kampf'' deklaroi se ai qëllimisht pati rezultate të dobëta në shkollë, duke shpresuar që sapo i ati të shihte "çfarë pak përparimi po bëja në shkollën teknike, ai do të më lejonte t'i përkushtohesha ëndrrës sime".{{Sfn|Hitler|1999|p=10}}   Ashtu si shumë gjermanë austriakë, Hitleri filloi të zhvillonte ide [[Nacionalizmi gjerman|nacionaliste gjermane]] që në moshë të re.{{Sfn|Evans|2003|pp=163–164}} Ai shprehu besnikëri vetëm ndaj Gjermanisë, duke përçmuar [[Monarkia Habsburge|monarkinë në rënie të Habsburgëve]] dhe sundimin e saj mbi një perandori etnikisht të larmishme.{{Sfn|Bendersky|2000|p=26}}{{Sfn|Ryschka|2008|p=35}} Hitleri dhe miqtë e tij përdorën përshëndetjen "Heil" dhe kënduan "Deutschlandlied" në vend të himnit Perandorak Austriak.{{Sfn|Hamann|2010|p=13}} Pas vdekjes së papritur të Aloisit më 3 janar 1903, performanca e Hitlerit në shkollë u përkeqësua dhe nëna e tij e lejoi të largohej.{{Sfn|Kershaw|2008|p=10}} Ai u regjistrua në ''Realschule'' në Shtajër në shtator 1904, ku sjellja dhe performanca e tij u përmirësua.{{Sfn|Kershaw|1999|p=19}} Në vitin 1905, pasi kaloi një përsëritje të provimit përfundimtar, Hitleri u largua nga shkolla pa asnjë ambicie për arsim të mëtejshëm ose plane të qarta për një karrierë.{{Sfn|Kershaw|1999|p=20}} === Jeta e hershme në Vjenë dhe Mynih === [[Skeda:Hitler_house_in_Leonding.jpg|parapamje|Shtëpia në Leonding, Austri, ku Hitleri kaloi adoleshencën e tij të hershme.]] [[Skeda:Adolf_Hitler_Der_Alte_Hof.jpg|parapamje|''Alter Hof në Mynih'', një pikturë me bojëra uji nga Hitleri në vitin 1914.]] Në vitin 1907, Hitleri u largua nga Linci për të jetuar dhe për të studiuar arte të bukura në [[Vjena|Vjenë]], të financuara nga përfitimet e një jetimi dhe nga mbështetja e nënës së tij. Ai aplikoi për pranim në Akademinë e Arteve të Bukura të Vjenës, por u refuzua dy herë.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=30–31}} [[Rektori|Drejtori]] sugjeroi që Hitleri të aplikonte në Shkollën e Arkitekturës, por atij i mungonin kredencialet e nevojshme akademike sepse nuk kishte mbaruar shkollën e mesme.{{Sfn|Bullock|1962|p=31}} Më 21 dhjetor 1907, nëna e tij vdiq nga kanceri i gjirit në moshën 47-vjeçare; Hitleri ishte 18 vjeç në atë kohë. Në vitin 1909, Hitleri mbeti pa para dhe u detyrua të jetonte një jetë boheme në strehimore për të pastrehët dhe në konviktin Meldemanshtrase.{{Sfn|Bullock|1999|pp=30–33}}{{Sfn|Hamann|2010|p=157}} Ai fitonte para si punëtor i rastësishëm dhe duke pikturuar e shitur [[Akuareli|akuarele]] të peizazheve të Vjenës.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}} Gjatë kohës së tij në Vjenë, ai ndoqi një pasion në rritje për arkitekturën dhe muzikën, duke marrë pjesë në dhjetë shfaqje të {{Lang|de|[[Lohengrin (opera)|Lohengrin]]}}, opera e tij e preferuar e [[Richard Wagner|Riçard Vagnerit]].{{Sfn|Kershaw|1999|pp=41, 42}} Në Vjenë, Hitleri u ekspozua për herë të parë ndaj retorikës raciste.{{Sfn|Shirer|1960|p=26}} Populistët si kryebashkiaku Karl Luger shfrytëzuan ndjenjën mbizotëruese [[Judeofobia|antisemite]] të qytetit, duke përqafuar herë pas here edhe nocionet nacionaliste gjermane për përfitime politike. Nacionalizmi gjerman ishte veçanërisht i përhapur në lagjen Mariahilf, ku jetonte atëherë Hitleri.{{Sfn|Hamann|2010|pp=243–246}} Georg Riter fon Shënerer u bë ndikim i madh për Hitleri,{{Sfn|Nicholls|2000|pp=236, 237, 274}} dhe ai zhvilloi një admirim për [[Martin Luteri|Martin Luterin]].{{Sfn|Hamann|2010|p=250}} Hitleri lexoi gazeta dhe pamflete që promovonin paragjykime dhe paralajmëronin për një fluks të hebrenjve të Evropës Lindore,{{Sfn|Hamann|2010|pp=341–345}} si dhe shkrime nga figura të tilla si Hjuston Stuart Çembërlejn, [[Çarls Darvin]], [[Fridrih Niçe]], Gustav Lë Bon dhe [[Arthur Schopenhauer|Artur Shopenhauer]].{{Sfn|Hamann|2010|p=233}} Gjatë viteve të tij në Vjenë, ai zhvilloi gjithashtu [[Ndjenja antisllave|ndjenja të forta antisllave]].{{Sfn|Britannica: Nazism}}{{Sfn|Pinkus|2005|p=27}} Origjina dhe zhvillimi i antisemitizmit të Hitlerit mbeten çështje debati.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=60–67}} Miku i tij, August Kubizek, pretendoi se Hitleri ishte një "antisemit i konfirmuar" përpara se të largohej nga Linci. {{Sfn|Shirer|1960|p=25}} Megjithatë, historiania Brigite Haman e përshkruan pretendimin e Kubizekut si "problematik".{{Sfn|Hamann|2010|p=58}} Ndërsa Hitleri deklaroi në {{Lang|de|Mein Kampf}} se ai u bë për herë të parë antisemit në Vjenë,{{Sfn|Hitler|1999|p=52}} Rajnhold Hanish, i cili e ndihmoi të shiste pikturat e tij, nuk ishte dakord.{{Sfn|Toland|1992|p=45}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=55, 63}}{{Sfn|Hamann|2010|p=174}} Hitleri shiti gjithashtu disa nga veprat e tij të artit përmes një biznesmeni hebre të quajtur Samuel Morgenshtern, ndërsa jetonte në Vjenë. Shumë nga klientët e Morgenshternit ishin hebrenj; për shembull, një avokat i quajtur Jozef Fajngold bleu disa nga pikturat e Hitlerit të arkitekturës historike të Vjenës.{{Sfn|Hamann|2010|p=356}} Historiani Riçard J. Evans pohon se "historianët tani në përgjithësi bien dakord se antisemitizmi i tij famëkeq dhe vrasës u shfaq shumë kohë pas humbjes së Gjermanisë në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], si një produkt i [[Miti i thikës pas shpine|shpjegimit paranojak të "thikës pas shpine"]] për katastrofën".{{Sfn|Evans|2011}} Hitleri mori pjesën e fundit të pasurisë së të atit në maj 1913 dhe u transferua në [[Mynihu|Mynih]].{{Sfn|Shirer|1960|p=27}} Kur u rekrutua në Ushtrinë Austro-Hungareze,{{Sfn|Weber|2010|p=13}} ai udhëtoi për në [[Salcburgu|Salcburg]] më 5 shkurt 1914 për vlerësim mjekësor. Pasi u konsiderua i papërshtatshëm për shërbim, ai u kthye në Mynih.{{Sfn|Kershaw|1999|p=86}} Hitleri më vonë pretendoi se nuk dëshironte t'i shërbente [[Austro-Hungaria|Perandorisë Habsburge]] për shkak të përzierjes së racave në ushtrinë e saj dhe bindjes së tij se rënia e Austro-Hungarisë ishte e afërt.{{Sfn|Kershaw|1999|p=49}} === Lufta e Parë Botërore === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1974-082-44,_Adolf_Hitler_im_Ersten_Weltkrieg_retouched.jpg|parapamje|Hitleri (e djathta ekstreme, i ulur) me shokë të Ushtrisë Bavareze nga Regjimenti i 16-të i Këmbësorisë Rezervë Bavareze ({{Rreth|1914–18)}}]] Në gusht të vitit 1914, në shpërthimin e [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], Hitleri jetonte në Mynih dhe u rekrutua vullnetarisht në Ushtrinë Bavareze.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} Sipas një raporti të vitit 1924 nga autoritetet bavareze, lejimi i Hitlerit për të shërbyer ka shumë të ngjarë të ketë qenë një gabim administrativ, sepse si shtetas austriak, ai duhej të ishte kthyer në Austri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} I caktuar në Regjimentin e 16-të të Këmbësorisë Rezervë Bavareze (Kompania e 1-rë e Regjimentit List),{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}}{{Sfn|Weber|2010|pp=12–13}} ai shërbeu si vrapues në Frontin Perëndimor në Francë dhe Belgjikë,{{Sfn|Kershaw|2008|p=53}} duke kaluar pothuajse gjysmën e kohës së tij në selinë e regjimentit në Furn-ën-Vep, shumë larg vijave të frontit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=54}}{{Sfn|Weber|2010|p=100}} Në vitin 1914, ai ishte i pranishëm në Betejën e Parë të Iprit{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} dhe atë vit u dekorua për trimëri, duke marrë Kryqin e Hekurt, Klasi i Dytë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Gjatë luftës, ai u shpëtua nga oficeri i tij komandues, Fric Videman, i cili e nxori Hitlerin nga rrënojat e një ndërtese të shembur ndërsa ishte nën zjarr të rëndë.{{Sfn|Pearson|Allen|1941}} Gjatë shërbimit të tij në selinë qendrore, Hitleri ndoqi interesat e tij artistike, duke vizatuar karikatura dhe duke dhënë udhëzime për një gazetë ushtarake. Gjatë Betejës së Somës në tetor 1916, ai u plagos në kofshën e majtë kur një predhë shpërtheu në gropëzën e vrapuesve të dispeçerisë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=57}} Hitleri kaloi pothuajse dy muaj duke u shëruar në spital në Belic, dhe u kthye në regjimentin e tij më 5 mars 1917.{{Sfn|Kershaw|2008|p=58}} Ai ishte i pranishëm në Betejën e Arasit të vitit 1917 dhe në Betejën e Pashendel.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Ai mori Distinktivin e zi të Plagës më 18 maj 1918.{{Sfn|Steiner|1976|p=392}} Tre muaj më vonë, në gusht 1918, me rekomandim të Togerit Hugo Gutman, eprorit të tij hebre, Hitleri mori Kryqin e Hekurt, Klasi i Parë, një dekoratë që rrallë jepet në gradën {{Lang|de|[[Gefreiter]]}} që kishte Hitler.{{Sfn|Kershaw|2008|p=59}}{{Sfn|Weber|2010a}} Më 15 tetor 1918, ai u verbua përkohësisht në një sulm me gaz mustardë dhe u shtrua në spital në Pazevalk.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=59, 60}} Ndërsa ishte atje, Hitleri mësoi për humbjen e Gjermanisë dhe, sipas rrëfimit të tij, pësoi një periudhë të dytë verbërie pasi mori këtë lajm.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=97, 102}} Hitleri e përshkroi rolin e tij në Luftën e Parë Botërore si "përvoja më e madhe nga të gjitha" dhe u lavdërua nga oficerët e tij komandues për trimërinë e tij.{{Sfn|Keegan|1987|pp=238–240}} Përvoja e tij në kohë lufte përforcoi patriotizmin e tij gjerman dhe ai u trondit nga kapitullimi i Gjermanisë në nëntor 1918.{{Sfn|Bullock|1962|p=60}} Pakënaqësia e tij me dështimin e përpjekjeve të luftës filloi të formësonte ideologjinë e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61, 62}} Ashtu si nacionalistët e tjerë gjermanë, ai besonte se {{Lang|de|Dolchstoßlegende}} ([[miti i thikës pas shpine]]), i cili pretendonte se ushtria gjermane, "e pamposhtur në fushëbetejë", ishte "goditur me thikë pas shpine" në frontin e brendshëm nga udhëheqës civilë, hebrenj, [[Marksizmi|marksistë]] dhe ata që nënshkruan armëpushimin që i dha fund luftimeve - më vonë të quajtur "kriminelët e nëntorit".{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61–63}} [[Traktati i Versajës]] përcaktonte që Gjermania duhej të hiqte dorë nga disa territore të saj dhe të çmilitarizonte Rinin. Traktati vendosi sanksione ekonomike dhe dëmshpërblime të rënda për vendin. Shumë gjermanë e panë traktatin si një poshtërim të padrejtë. Ata kundërshtuan veçanërisht nenin 231, të cilin e interpretuan si shpallje të Gjermanisë si përgjegjëse për luftën.{{Sfn|Kershaw|2008|p=96}} Traktati i Versajës dhe kushtet ekonomike, sociale dhe politike në Gjermani pas luftës u shfrytëzuan më vonë nga Hitleri për përfitime politike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=80, 90, 92}} [[Kategoria:Totalitarizëm]] [[Kategoria:Vdekje 1945]] [[Kategoria:Lindje 1889]] [[Kategoria:Familja Hitler]] [[Kategoria:Adolf Hitler]] [[Kategoria:Artikuj të folur]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në gjermanisht]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] == Hyrja në politikë == [[Skeda:Hitler's_DAP_membership_card.png|parapamje|Karta e anëtarësisë së Hitlerit [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|në Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP)]] Pas luftës, Hitleri u kthye në Mynih.{{Sfn|Bullock|1999|p=61}} Pa arsimim formal apo perspektiva karriere, ai mbeti në ushtri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=109}} Në korrik 1919, ai u emërua {{Lang|de|Verbindungsmann}} (agjent i inteligjencës) i një {{Lang|de|Aufklärungskommando}} (njësia e zbulimit) e {{Lang|de|[[Reichswehr]]}}-it, i caktuar për të ndikuar tek ushtarët e tjerë dhe për të infiltruar [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP). Në një takim të DAP-it më 12 shtator 1919, kryetari i Partisë Anton Dreksler u impresionua nga aftësitë oratorike të Hitlerit. Ai i dha atij një kopje të broshurës së tij ''Zgjimi Im Politik'', e cila përmbante ide antisemite, nacionaliste, [[Antikapitalizmi|antikapitaliste]] dhe antimarksiste.{{Sfn|Kershaw|2008|p=82}} Me urdhër të eprorëve të tij të ushtrisë, Hitleri aplikoi për t'u bashkuar me partinë,{{Sfn|Evans|2003|p=170}} dhe brenda një jave u pranua si anëtari 555 i partisë (partia filloi të numëronte anëtarësimin në 500 për të dhënë përshtypjen se ishte një parti shumë më e madhe).{{Sfn|Kershaw|2008|pp=75, 76}}{{Sfn|Mitcham|1996|p=67}} Hitleri bëri deklaratën e tij të parë të njohur me shkrim në lidhje me [[Çështja hebreje|çështjen hebreje]] në një letër të 16 shtatorit 1919 drejtuar Adolf Gemlishit (e njohur tani si letra e Gemlishit). Në letër, Hitleri argumenton se qëllimi i qeverisë "duhet të jetë në mënyrë të patundur largimi i plotë i hebrenjve".{{Sfn|Kershaw|1999|pp=125–126}} Në DAP, Hitleri takoi [[Dietrich Eckart|Ditrih Ekart]], një nga themeluesit e partisë dhe një anëtar i Shoqërisë okulte Thule.{{Sfn|Fest|1970|p=21}} Ekarti u bë mentori i Hitlerit, duke shkëmbyer ide me të dhe duke e prezantuar atë me një gamë të gjerë të shoqërisë së Mynihut.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=94, 95, 100}} Për të rritur apelin e saj, DAP-i ndryshoi emrin e saj në {{Lang|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}} (Partia Nacional Socialiste e Punëtorëve Gjermanë (NSDAP), e njohur tani si "[[Partia Naziste]]").{{Sfn|Kershaw|2008|p=87}} Hitleri krijoi flamurin e partisë me një [[Svastika|svastikë]] në një rreth të bardhë mbi një sfond të kuq.{{Sfn|Kershaw|2008|p=88}} Hitleri u lirua nga ushtria më 31 mars 1920 dhe filloi të punonte me kohë të plotë për partinë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=93}} Selia e partisë ishte në Mynih, një qendër për nacionalistët gjermanë antiqeveritarë të vendosur për të eliminuar marksizmin dhe për të minuar Republikën e Vajmarit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=81}} Fridrih Rek-Maleceven komentoi në librin e tij të vitit 1947, ''Ditari i një burri në dëshpërim:'' Në shkurt të vitit 1921, tashmë shumë efektiv në manipulimin e turmave, Hitleri foli para një turme prej mbi 6,000 vetësh.{{Sfn|Kershaw|2008|p=89}} Për ta bërë publik takimin, dy kamionë me mbështetës të partisë udhëtuan nëpër Mynih duke valëvitur flamuj me svastikë dhe duke shpërndarë fletëpalosje. Hitleri shpejt fitoi famë për fjalimet e tij [[Polemika|polemike]] të zhurmshme kundër Traktatit të Versajës, politikanëve rivalë dhe veçanërisht kundër marksistëve dhe hebrenjve.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=89–92}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-10460,_Adolf_Hitler,_Rednerposen.jpg|parapamje|Hitleri duke pozuar për kamerën në shtator të vitit 1930.]] Në qershor të vitit 1921, ndërsa Hitleri dhe Ekarti ishin në një udhëtim për mbledhje fondesh në Berlin, një kryengritje shpërtheu brenda Partisë Naziste në Mynih. Anëtarët e komitetit të saj ekzekutiv donin të bashkoheshin me Partinë Socialiste Gjermane (DSP) me seli në Nuremberg.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=100, 101}} Hitleri u kthye në Mynih më 11 korrik dhe paraqiti dorëheqjen e tij me zemërim. Anëtarët e komitetit e kuptuan se dorëheqja e figurës së tyre kryesore publike do të thoshte fundi i partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=102}} Hitleri njoftoi se do të ribashkohej me kusht që të zëvendësonte Drekslerin si kryetar të partisë dhe që selia e partisë të mbetej në Mynih.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Komiteti u pajtua dhe ai u ribashkua me partinë më 26 korrik si anëtari 3,680. Hitleri vazhdoi të përballej me disa kundërshtime brenda Partisë Naziste. Kundërshtarët e Hitlerit në udhëheqje e përjashtuan Herman Eserin nga partia dhe ata shtypën 3,000 kopje të një pamfleti që sulmonte Hitlerin si tradhtar të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Në ditët në vijim, Hitleri foli para disa audiencave të mëdha dhe mbrojti veten dhe Eserin, nën duartrokitje të zjarrta. Strategjia e tij rezultoi e suksesshme dhe në një kongres të posaçëm të partisë më 29 korrik, atij iu dha pushtet absolut si kryetar i partisë, duke pasuar Drekslerin, me një votim prej 533 votash pro dhe një kundër.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=83, 103}} Fjalimet e hidhura të Hitlerit në birrari filluan të tërhiqnin audiencë të rregullt. Si [[Demagogu|demagog]],{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xv}} ai u bë i aftë në përdorimin e temave populiste, duke përfshirë përdorimin e kurbanëve, të cilët fajësoheshin për vështirësitë ekonomike të dëgjuesve të tij.{{Sfn|Bullock|1999|p=376}}{{Sfn|Frauenfeld|1937}}{{Sfn|Goebbels|1936}} Hitleri përdori magnetizmin personal dhe një kuptim të [[Psikologjia e turmës|psikologjisë së turmës]] në avantazhin e tij ndërsa merrej me fjalime publike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=105–106}}{{Sfn|Bullock|1999|p=377}} Historianët kanë vënë re efektin hipnotik të retorikës së tij në audienca të mëdha dhe të syve të tij në grupe të vogla.{{Sfn|Kressel|2002|p=121}} Alfons Hek, një ish-anëtar i [[Rinia hitleriane|Rinisë së Hitlerit]], kujton: Ndjekësit e hershëm përfshinin [[Rudolf Heß|Rudolf Hesin]], ish-asin e forcave ajrore [[Hermann Goering|Herman Gëring]] dhe kapitenin e ushtrisë [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]]. Rëmi u bë kreu i organizatës paraushtarake naziste, {{Lang|de|[[Sturmabteilung]]}} (SA, "Trupat e Stuhisë"), të cilat mbronin takimet dhe sulmonin kundërshtarët politikë. Një ndikim kritik në mendimin e Hitlerit gjatë kësaj periudhe ishte {{Lang|de|[[Aufbau Vereinigung]]}},{{Sfn|Kellogg|2005|p=275}} një grup konspirativ i të dëbuarve të bardhë rusë dhe nazistëve të hershëm. Grupi, i financuar me fonde të kanalizuara nga industrialistë të pasur, e prezantoi Hitlerin me idenë e një konspiracioni hebre, duke lidhur financat ndërkombëtare me bolshevizmin.{{Sfn|Kellogg|2005|p=203}} Programi i Partisë Naziste u paraqit në [[Programi Nacionalsocialist|programin e tyre me 25 pika]] më 24 shkurt 1920. Ky nuk përfaqësonte një ideologji koherente, por ishte një konglomerat idesh të pranuara që kishin vlerë në lëvizjen [[Pangjermanizmi|pangjermanike]] {{Lang|de|[[völkisch]]}}, siç ishte [[ultranacionalizmi]], kundërshtimi ndaj [[Traktati i Versajës|Traktatit të Versajës]], mosbesimi ndaj [[Kapitalizmi|kapitalizmit]], si dhe disa ide [[Socializmi|socialiste]]. Për Hitlerin, aspekti më i rëndësishëm i saj ishte qëndrimi i saj i fortë [[Judeofobia|antisemit]]. Ai gjithashtu e perceptonte programin si një bazë kryesisht për propagandë dhe për tërheqjen e njerëzve në parti.{{Sfn|Bracher|1970|pp=115–116}} === Puçi i Sallës së Birrës dhe Burgu i Landsbergut === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-00344A,_München,_nach_Hitler-Ludendorff_Prozess.jpg|parapamje|Të pandehurit në gjyqin [[Grushti në Mynih|e Puçit të Sallës së Birrës]], 1 prill 1924. Nga e majta në të djathtë: Hajnc Pernet, Fridrih Veber, Vilhelm Frik, Herman Kribel, Erih Ludendorf, Hitleri, Vilhelm Brykner, [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]] dhe Robert Vagner.]] [[Skeda:Mein_Kampf_dust_jacket.jpeg|parapamje|Mbulesa e pluhurit e botimit të viteve 1926–28 të {{Lang|de|[[Mein Kampf]]}}, të cilin Hitleri e shkroi në vitin 1925.]] Në vitin 1923, Hitleri kërkoi ndihmën e Gjeneralit të Luftës së Parë Botërore, Erih Ludendorf, për një grusht shteti të tentuar, të njohur si Puçi i Sallës së Birrës. Partia Naziste përdori fashizmin italian si model për pamjen dhe politikat e saj. Hitleri donte të imitonte Marshimin drejt Romës të [[Benito Musolini|Benito Musolinit]] në vitin 1922 duke organizuar grushtin e tij të shtetit në Bavari, i cili do të pasohej nga një sfidë ndaj qeverisë në Berlin. Hitleri dhe Ludendorfi kërkuan mbështetjen e {{Lang|de|Staatskommissar}} (Komisioneri i Shtetit) Gustav Riter fon Kahr, sundimtari ''de facto'' i Bavarisë. Megjithatë, Kahri, së bashku me shefin e policisë Hans Riter fon Zajser dhe gjeneralin e Reichswehr Oto fon Losov, donin të instalonin një diktaturë nacionaliste pa Hitlerin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=126}} Më 8 nëntor 1923, Hitleri dhe SA-ja sulmuan një takim publik me 3,000 persona të organizuar nga Kahri në Byrgerbrojkeler, një birrari në Mynih. Duke ndërprerë fjalimin e Kahrit, ai njoftoi se revolucioni kombëtar kishte filluar dhe shpalli formimin e një qeverie të re me Ludendorfin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=128}} Pasi u tërhoq në një dhomë të pasme, Hitleri, me pistoletën e tij të nxjerrë, kërkoi dhe më pas mori mbështetjen e Kahrit, Zajserit dhe Losovit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=128}} Forcat e Hitlerit fillimisht arritën të pushtonin Reichswehr-in lokal dhe selinë e policisë, por Kahri dhe bashkëpunëtorët e tij e tërhoqën shpejt mbështetjen e tyre. As ushtria dhe as policia e shtetit nuk u bashkuan me Hitlerin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=129}} Të nesërmen, Hitleri dhe pasuesit e tij marshuan nga birraria drejt Ministrisë së Luftës së Bavarisë për të përmbysur qeverinë bavareze, por policia i shpërndau ata.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=130–131}} Në grushtin e dështuar të shtetit, 16 anëtarë të Partisë Naziste dhe katër oficerë policie u vranë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=73–74}} Hitleri iku në shtëpinë e Ernest Hanfshtengelit dhe sipas disa të dhënave mendoi për vetëvrasje.{{Sfn|Kershaw|2008|p=132}} Ai ishte i depresionuar, por i qetë kur u arrestua më 11 nëntor 1923 për [[Tradhtia (krim)|tradhti të lartë]].{{Sfn|Kershaw|2008|p=131}} Gjyqi i tij para Gjykatës së Posaçme Popullore në Mynih filloi në shkurt 1924,{{Sfn|Munich Court, 1924}} dhe [[Alfred Rosenberg|Alfred Rozenbergu]] u bë udhëheqësi i përkohshëm i Partisë Naziste. Më 1 prill, Hitleri u dënua me pesë vjet {{Lang|de|[[Festungshaft]]}} ('izolim në fortesë') në Burgun e Landsbergut.{{Sfn|Evans|2003|p=196}} Atje, ai u trajtua miqësisht nga rojet dhe iu lejua posta nga mbështetësit dhe vizita të rregullta nga shokët e partisë. I falur nga Gjykata Supreme e Bavarisë, ai u lirua nga burgu më 20 dhjetor 1924, kundër kundërshtimeve të prokurorit të shtetit.{{Sfn|Kershaw|1999|p=239}} Duke përfshirë kohën në paraburgim, Hitleri vuajti pak më shumë se një vit burg.{{Sfn|Bullock|1962|p=121}} Ndërsa ishte në Landsberg, Hitleri diktoi pjesën më të madhe të vëllimit të parë të ''Mein Kampf'' (shqip. "Lufta Ime"; fillimisht e titulluar ''Katër Vjet e Gjysmë Lufte kundër Gënjeshtrave, Marrëzisë dhe Frikës'') fillimisht shoferit të tij, Emil Mauris, dhe më pas zëvendësit të tij, Rudolf Hes.{{Sfn|Bullock|1962|p=121}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=147}} Libri, i dedikuar anëtarit të Shoqërisë Thule, Ditrih Ekartit, ishte një autobiografi dhe ekspozim i ideologjisë së tij. Libri paraqiti planet e Hitlerit për zgjerim territorial, si dhe për transformimin e shoqërisë gjermane në një diktaturë të bazuar në racë. Gjatë gjithë librit, hebrenjtë barazohen me "mikrobe" dhe paraqiten si "helmuesit ndërkombëtarë" të shoqërisë. Sipas ideologjisë së Hitlerit, zgjidhja e vetme ishte shfarosja e tyre. Ndërsa Hitleri nuk e përshkroi saktësisht se si do të arrihej kjo, "synimi i tij i natyrshëm gjenocidal është i pamohueshëm", sipas Ian Kersho.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=148–150}} Botuar në dy vëllime në 1925 dhe 1926, {{Lang|de|Mein Kampf}} shiti 228,000 kopje midis viteve 1925 dhe 1932. Një milion kopje u shitën në vitin 1933, vitin e parë të Hitlerit në detyrë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=80–81}} Pak para se Hitleri të kishte të drejtë për lirim me kusht, qeveria bavareze u përpoq ta deportonte atë në Austri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=237}} Kancelari federal austriak e hodhi poshtë kërkesën me arsyetimin e rremë se shërbimi i tij në Ushtrinë Gjermane e bënte shtetësinë e tij austriake të pavlefshme.{{Sfn|Kershaw|1999|p=238}} Në përgjigje, Hitleri hoqi dorë zyrtarisht nga shtetësia e tij austriake më 7 prill 1925.{{Sfn|Kershaw|1999|p=238}} === Rindërtimi i Partisë Naziste === Në kohën e lirimit të Hitlerit nga burgu, politika në Gjermani ishte bërë më pak luftarake dhe ekonomia ishte përmirësuar, duke kufizuar mundësitë e Hitlerit për agjitacion politik. Si rezultat i Puçit të dështuar të Sallës së Birrës, Partia Naziste dhe organizatat e saj të lidhura u ndaluan në Bavari. Në një takim me Kryeministrin e Bavarisë, Hajnrih Held, më 4 janar 1925, Hitleri pranoi të respektonte autoritetin e shtetit dhe premtoi se do të kërkonte pushtet politik vetëm përmes procesit demokratik. Takimi hapi rrugën që ndalimi i Partisë Naziste të hiqej më 16 shkurt.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=158, 161, 162}} Megjithatë, pas një fjalimi nxitës që mbajti më 27 shkurt, Hitlerit iu ndalua të fliste publikisht nga autoritetet bavareze, një ndalim që mbeti në fuqi deri në vitin 1927.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=162, 166}}{{Sfn|Shirer|1960|p=129}} Për të çuar përpara ambiciet e tij politike pavarësisht ndalimit, Hitleri emëroi Gregor Shtraserin, Oto Shtraserin dhe [[Xhozef Gëbels|Jozef Gëbelsin]] për të organizuar dhe zgjeruar Partinë Naziste në Gjermaninë veriore. Gregor Shtraseri ndiqte një kurs politik më të pavarur, duke theksuar elementët socialistë të programit të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=166, 167}} Tregu i aksioneve në Shtetet e Bashkuara ra më 24 tetor 1929. Ndikimi në Gjermani ishte i tmerrshëm: miliona njerëz mbetën të papunë dhe disa banka të mëdha falimentuan. Hitleri dhe Partia Naziste u përgatitën të përfitonin nga emergjenca për të fituar mbështetje për partinë e tyre. Ata premtuan të hidhnin poshtë Traktatin e Versajës, të forconin ekonominë dhe të siguronin vende pune.{{Sfn|Shirer|1960|pp=136–137}} Hitleri diskutoi emrin e Partisë Naziste në tetor 1923: == Shiko edhe == * Bibliografia e Adolf Hitlerit * Führermuseum – Muzeu i pandërtuar i planifikuar nga Hitleri për Lincin, Austri * Regjistrimi i Hitlerit dhe Manerhajmit – Regjistrimi i vitit 1942 i një bisede midis Adolf Hitlerit dhe Gustaf Emil Manerhajmit * Julius Shaub – Ndihmësi Kryesor * Karl Majër – eprori i Hitlerit në inteligjencën ushtarake 1919–1920 * Karl Vilhelm Krauze – Shërbëtor personal * Lista e stafit personal të Adolf Hitlerit * Lista e rrugëve të emëruara sipas Adolf Hitlerit * Piktura nga Adolf Hitleri * [[Mustaqja si furçë dhëmbësh]] – E njohur edhe si "mustaqja e Hitlerit", një stil i qimeve të fytyrës * [[Adolf Hitleri në kulturën popullore]] == Referimet == mdc37tse2mhb29od1t9x39fm4j3ydoo 2985894 2985892 2026-05-31T11:36:00Z DieliAlla 149013 Krijuar nga përkthimi i seksionit "External links" nga faqja "[[:en:Special:Redirect/revision/1357033879|Adolf Hitler]]" 2985894 wikitext text/x-wiki   '''Adolf Hitler'''{{Efn|{{IPA|de|ˈaːdɔlf ˈhɪtlɐ|lang|GT AH AMS.ogg|small=no}}}} (20 prill 1889{{Snd}} 30 Prill 1945) ishte një politikan gjerman i lindur në Austri, i cili ishte [[diktatori]] i [[Gjermania naziste|Gjermanisë naziste]] nga viti 1933 deri në [[Vdekja e Adolf Hitlerit|vetëvrasjen e tij]] në vitin 1945. [[Ardhja e Adolf Hitlerit në pushtet|Ai erdhi në pushtet]] si udhëheqës i [[Partia Naziste|Partisë Naziste]],{{Efn|Officially the National Socialist German Workers' Party ({{langx|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}}, pronounced {{IPA|de|natsi̯oˈnaːlzotsi̯aˌlɪstɪʃə ˈdɔʏtʃə ˈʔaʁbaɪtɐpaʁˌtaɪ||De-Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei.ogg}}; or NSDAP)}} duke u bërë [[Kancelari i Gjermanisë|kancelar i Gjermanisë]] në vitin 1933 dhe duke marrë më pas titullin {{Lang|de|[[Führer und Reichskanzler]]}} në vitin 1934.{{Efn|The position of {{lang|de|Führer und Reichskanzler}} ("Leader and Chancellor") replaced the position of President, which was the [[head of state]] for the [[Weimar Republic]]. Hitler assumed this title after the death of [[Paul von Hindenburg]], who had served as President. He was afterwards both head of state and [[head of government]], with the full official title of {{lang|de|Führer und Reichskanzler des Deutschen Reiches und Volkes}} ("Führer and Reich Chancellor of the German Reich and People").{{sfn|Shirer|1960|pp=226–227}}{{sfn|Overy|2005|p=63}}}} [[Pushtimi i Polonisë]] nga Gjermania më 1 shtator 1939, nën udhëheqjen e tij, shënoi shpërthimin e [[Lufta e Dytë Botërore|Luftës së Dytë Botërore]]. Gjatë gjithë konfliktit që pasoi, Hitleri ishte i përfshirë ngushtë në drejtimin e operacioneve ushtarake gjermane dhe ishte në qendër të kryerjes së [[Gjenocidi|gjenocidit]] të rreth gjashtë milionë hebrenjve në [[Holokausti|Holokaust,]] si dhe në vdekjen e miliona viktimave të tjera. Hitleri lindi në Braunau-am-In në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] dhe u zhvendos në [[Perandoria Gjermane|Gjermani]] në vitin 1913. Ai u dekorua gjatë shërbimit të tij në Ushtrinë Gjermane në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], duke marrë Kryqin e Hekurt. Në vitin 1919, ai u bashkua me [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP), paraardhësen e Partisë Naziste, dhe në vitin 1921 u emërua udhëheqës i Partisë Naziste. Në vitin 1923, ai u përpoq të merrte pushtetin qeveritar në [[Grushti në Mynih|një grusht shteti të dështuar]] në Mynih dhe u dënua me pesë vjet burg, duke vuajtur pak më shumë se një vit. Ndërsa ishte atje, ai diktoi vëllimin e parë të autobiografisë së tij dhe manifestit politik ''[[Lufta Ime|Mein Kampf]]'' (shqip. "Lufta Ime"). Pas lirimit të tij të parakohshëm në vitin 1924, ai fitoi mbështetje popullore duke sulmuar [[Traktati i Versajës|Traktatin e Versajës]], si dhe duke promovuar [[Pangjermanizmi|pangjermanizmin]], [[Judeofobia|antisemitizmin]] dhe [[Kundërkomunizmi|antikomunizmin]] me oratori [[Autoriteti karizmatik|karizmatike]] dhe [[Propaganda në Gjermaninë naziste|propagandë naziste]]. Ai shpesh e denonconte [[Komunizmi|komunizmin]] si pjesë të një [[komploti ndërkombëtar hebre]]. Në nëntor të vitit 1932, Partia Naziste mbante shumicën e vendeve në ''[[Reichstag (Republika e Weimar)|Reichstag]]'', por jo shumicën. Ish-kancelari Franc fon Papen dhe politikanë të tjerë konservatorë e bindën Presidentin Paul fon Hindenburg të emëronte Hitlerin si kancelar më 30 janar 1933. Menjëherë pas kësaj, më 23 mars, ''Reichstag'' miratoi [[Akti mundësues i vitit 1933|Aktin Mundësues të vitit 1933]], i cili përfundimisht filloi transformimin e [[Republika e Vajmarit|Republikës së Vajmarit]] në Gjermaninë naziste. Pas vdekjes së Hindenburgut më 2 gusht 1934, Hitleri e zëvendësoi atë si [[Kreu i shtetit|kryetar shteti]] dhe më pas e transformoi Gjermaninë në një diktaturë [[Totalitarizmi|totalitare]]. Brenda vendit, Hitleri zbatoi [[Politika racore e Gjermanisë naziste|politika të shumta raciste]] dhe kërkoi të deportonte ose të vriste [[Historia e judejve në Gjermani|hebrenjtë gjermanë]]. Gjashtë vitet e tij të para në pushtet rezultuan në një rimëkëmbje të shpejtë ekonomike nga [[Depresioni i madh|Depresioni i Madh]], heqjen e kufizimeve të vendosura ndaj Gjermanisë pas Luftës së Parë Botërore dhe [[Aneksimi|aneksimin]] e territoreve të banuara nga miliona gjermanë etnikë, të cilat fillimisht i dhanë atij mbështetje të konsiderueshme popullore. Një nga qëllimet kryesore të Hitlerit ishte {{Lang|de|[[Lebensraum]]}} (shqip. "hapësirë për të jetuar) për popullin gjerman në Evropën Lindore. Politika e tij e jashtme agresive dhe [[Ekspansionizmi|ekspansioniste]] konsiderohet shkaku kryesor i Luftës së Dytë Botërore në Evropë. Më 1 shtator 1939, Hitleri mbikëqyri pushtimin gjerman të Polonisë, duke bërë që [[Mbretëria e Bashkuar|Britania]] dhe [[Republika e Tretë Franceze|Franca]] t'i shpallnin luftë Gjermanisë. Pasi urdhëroi [[Pushtimi gjerman i Rusisë|pushtimin e Bashkimit Sovjetik]] në qershor 1941, ai i shpalli luftë Shteteve të Bashkuara në dhjetor të të njëjtit vit. Deri në fund të vitit 1941, forcat gjermane dhe [[Fuqitë e Boshtit|fuqitë evropiane të Boshtit]] pushtuan pjesën më të madhe të Evropës dhe [[Fushata e Afrikës së Veriut|Afrikës së Veriut]]. Këto fitime u përmbysën gradualisht pas vitit 1941 derisa [[Aleatët e Luftës së Dytë Botërore|forcat aleate]] mposhtën ushtrinë gjermane në vitin 1945. Më 29 prill 1945, Hitleri u martua me partneren e tij afatgjatë, [[Eva Braun]], në {{Lang|de|[[Führerbunker]]}} në Berlin. Ata kryen vetëvrasje të nesërmen për të shmangur kapjen nga [[Ushtria e Kuqe]] sovjetike. Historiani dhe biografi Ian Kersho e përshkroi Hitlerin si "mishërimin e së keqes politike moderne".{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xvii}} Nën udhëheqjen dhe [[Nazizmi dhe raca|ideologjinë raciste]] të Hitlerit, regjimi nazist ishte përgjegjës për gjenocidin e rreth gjashtë milionë hebrenjve dhe miliona viktimave të tjera, të cilët ai dhe pasuesit e tij i konsideronin {{Lang|de|[[Untermensch]]en}} (shqip. "nënnjerëz) ose të padëshiruar në shoqëri. Hitleri dhe nazistët ishin gjithashtu përgjegjës për vrasjen e qëllimshme të rreth 19.3 milionë civilëve dhe robërve të luftës. Përveç kësaj, 28.7 milionë ushtarë dhe civilë vdiqën si pasojë e veprimeve ushtarake në [[Teatri i luftës|teatrin]] evropian. Numri i [[Humbjet në Luftën e Dytë Botërore|civilëve të vrarë gjatë Luftës së Dytë Botërore]] ishte i pashembullt në luftë, dhe viktimat e bëjnë atë konfliktin më vdekjeprurës në histori. == Prejardhja == Babai i Hitlerit, [[Alois Hitler]], ishte fëmija i paligjshëm i Maria Shikëlgruberit.{{Sfn|Bullock|1999|p=24}} Regjistri i pagëzimit nuk tregonte emrin e babait të tij, dhe Aloisi fillimisht mbante mbiemrin e nënës së tij, Shikëlgruber. Në vitin 1842, Johan Georg Hidler u martua me nënën e Aloisit. Aloisi u rrit në familjen e vëllait të Hidlerit, Johan Nepomuk Hidler.{{Sfn|Maser|1973|p=4}} Aloisi punoi si nëpunës civil nga viti 1855 deri në daljen në pension në vitin 1895.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=5, 14}} Në vitin 1876, Aloisi u bë i ligjshëm dhe regjistrimi i tij i pagëzimit u shënua nga një prift për të regjistruar Johan Georg Hidlerin si babain e Aloisit (i regjistruar si Georg Hitler).{{Sfn|Maser|1973|p=15}}{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} Aloisi më pas mori mbiemrin Hitler,{{Sfn|Kershaw|1999|p=5}} gjithashtu shkruhej {{Lang|de|"Hiedler", "Hüttler"|italic=no}}, ose {{Lang|de|"Huettler"|italic=no}}. Emri ndoshta bazohet në fjalën gjermane {{Lang|de|Hütte}} (shqip. "kasolle"), dhe ka kuptimin "ai që jeton në kasolle".{{Sfn|Jetzinger|1976|p=32}} Zyrtari nazist Hans Frank sugjeroi që nëna e Aloisit ishte punësuar si pastruese shtëpie nga një familje hebreje në [[Grac]], dhe se djali 19-vjeçar i familjes, Leopold Frankenberger, kishte lindur Aloisin, një pretendim që u bë i njohur si teza e Frankenbergerit.{{Sfn|Rosenbaum|1999|p=21}} Asnjë Frankenberger nuk ishte i regjistruar në Grac gjatë asaj periudhe, dhe nuk është prodhuar asnjë e dhënë për ekzistencën e një Leopold Frankenbergeri,{{Sfn|Hamann|2010|p=50}} kështu që historianët e hedhin poshtë pretendimin se babai i Aloisit ishte hebre.{{Sfn|Toland|1992|pp=246–247}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=8–9}} Në vitin 2025, gjaku nga divani në studion e Hitlerit u përdor nga Turi King i Universitetit të Bathit për [[Testimi gjenetik|analizën e ADN-së]]. Gjaku u konfirmua të ishte i Hitlerit duke e krahasuar me atë të një të afërmi mashkullor, dhe analiza e ADN-së tregoi gjithashtu se Hitleri nuk kishte prejardhje hebraike nga babai i tij. "Nëse kjo do të ishte e vërtetë, ne nuk do të kishim gjetur përputhjen e ADN-së me të," tha King. "Kjo përputhje e ADN-së jo vetëm që konfirmon se kjo është ADN-ja e Hitlerit, por gjithashtu konfirmon se historia e prejardhjes hebraike nga ana e babait të tij nuk është e vërtetë."{{Sfn|Hunt|2025}}{{Sfn|Oltermann|2025}} == Jeta e hershme == === Fëmijëria dhe edukimi === [[Skeda:Adolf_Hitler_infant_photo_(3x4_cropped).jpg|majtas|parapamje|Hitleri ({{Rreth|1889–90)}}]] Adolf Hitleri lindi më 20 prill 1889 në Braunau-am-In, një qytet në [[Austro-Hungaria|Austro-Hungari]] (Austria e sotme), afër kufirit me Gjermaninë.{{Sfn|House of Responsibility}}{{Sfn|Bullock|1999|p=23}} Ai ishte i katërti nga gjashtë fëmijët e lindur nga Alois Hitleri dhe gruaja e tij e tretë, Klara Pëlcël. Tre nga vëllezërit e motrat e Hitlerit - Gustavi, Ida dhe Otoja - vdiqën në foshnjëri.{{Sfn|Kershaw|2008|p=4}} Gjithashtu jetonin në familje fëmijët e Aloisit nga martesa e tij e dytë: Alois i Riu (lindur më 1882) dhe Anxhela (lindur më 1883).{{Sfn|Toland|1976|p=6}} Në vitin 1892, familja u zhvendos në Pasau, Gjermani, pas ngritjes në detyrë të Aloisit në administratën doganore në Pasau. Hitleri ishte tre vjeç në atë kohë. Aloisi u ngrit në detyrë dhe u transferua në [[Linc]], Austri, më 1 prill 1893, por pjesa tjetër e familjes mbeti në Pasau.{{Sfn|Rosmus|2004|p=33}} Atje, Hitleri mësoi [[Gjuha bavareze|dialektin e ulët bavarez]], në vend të gjermanishtes austriake, gjë që la gjurmë në të folurin e tij gjatë gjithë jetës.{{Sfn|Keller|2010|p=15}}{{Sfn|Hamann|2010|pp=7–8}}{{Sfn|Kubizek|2006|p=37}} Familja u kthye në Austri dhe u vendos në Leonding më 9 maj 1894,{{Sfn|Rosmus|2004|p=35}} dhe në qershor 1895, Aloisi doli në pension dhe jetoi në Hafeld, pranë Lambah, ku u mor me bujqësi dhe bletë. Hitleri ndoqi {{Lang|de|[[Volksschule]]}} (një shkollë fillore e financuar nga shteti) në qytezën Fishëlham aty pranë.{{Sfn|Kubizek|2006|p=92}}{{Sfn|Hitler|1999|p=6}} Zhvendosja në Hafeld përkoi me fillimin e konflikteve të forta baba-bir të shkaktuara nga refuzimi i Hitlerit për t'iu bindur disiplinës së rreptë të shkollës së tij.{{Sfn|Fromm|1977|pp=493–498}} Aloisi u përpoq ta detyronte të birin të bindej, ndërsa Adolfi bëri çmos të ishte e kundërta e asaj që donte i ati.{{Sfn|Hamann|2010|pp=10–11}} Aloisi gjithashtu e rrihte të birin, megjithëse nëna e tij përpiqej ta mbronte nga rrahjet e rregullta.{{Sfn|Diver|2005}} Përpjekjet e Alois Hitlerit në bujqësi në Hafeld dështuan dhe në vitin 1897, familja u zhvendos në Lambah. Hitleri tetëvjeçar mori mësime këndimi, këndoi në korin e kishës dhe madje mendoi të bëhej prift.{{Sfn|Shirer|1960|pp=10–11}} Në vitin 1898, familja u kthye përgjithmonë në Leonding. Hitleri u prek thellë nga vdekja e vëllait të tij më të vogël Edmund në vitin 1900 nga [[fruthi]]. Hitleri u transformua nga një student i sigurt, i shoqërueshëm dhe i ndërgjegjshëm në një djalë të zymtë dhe të shkëputur, i cili shpesh përplasej me të atin dhe mësuesit e tij.{{Sfn|Payne|1990|p=22}} Paula Hitler thoshte që Adolfi ishte një adoleshent bullizues që shpesh e godiste me shuplakë.{{Sfn|Diver|2005}} Aloisi kishte bërë një karrierë të suksesshme në zyrën doganore dhe donte që djali i tij të ndiqte gjurmët e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|p=9}} Më vonë, Hitleri dramatizoi një episod nga kjo periudhë kur i ati e çoi për të vizituar një zyrë doganore, duke e përshkruar atë si një ngjarje që shkaktoi një antagonizëm të pafalshëm midis babait dhe të birit, të cilët ishin të dy me vullnet të fortë.{{Sfn|Hitler|1999|p=8}}{{Sfn|Keller|2010|pp=33–34}}{{Sfn|Fest|1977|p=32}} Duke injoruar dëshirën e të birit për të ndjekur një shkollë të mesme klasike dhe për t'u bërë artist, Aloisi e dërgoi Hitlerin në ''Realschule'' në Linc në shtator të vitit 1900.{{Efn|name=Realschule}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=8}} Hitleri u rebelua kundër këtij vendimi dhe në ''Mein Kampf'' deklaroi se ai qëllimisht pati rezultate të dobëta në shkollë, duke shpresuar që sapo i ati të shihte "çfarë pak përparimi po bëja në shkollën teknike, ai do të më lejonte t'i përkushtohesha ëndrrës sime".{{Sfn|Hitler|1999|p=10}}   Ashtu si shumë gjermanë austriakë, Hitleri filloi të zhvillonte ide [[Nacionalizmi gjerman|nacionaliste gjermane]] që në moshë të re.{{Sfn|Evans|2003|pp=163–164}} Ai shprehu besnikëri vetëm ndaj Gjermanisë, duke përçmuar [[Monarkia Habsburge|monarkinë në rënie të Habsburgëve]] dhe sundimin e saj mbi një perandori etnikisht të larmishme.{{Sfn|Bendersky|2000|p=26}}{{Sfn|Ryschka|2008|p=35}} Hitleri dhe miqtë e tij përdorën përshëndetjen "Heil" dhe kënduan "Deutschlandlied" në vend të himnit Perandorak Austriak.{{Sfn|Hamann|2010|p=13}} Pas vdekjes së papritur të Aloisit më 3 janar 1903, performanca e Hitlerit në shkollë u përkeqësua dhe nëna e tij e lejoi të largohej.{{Sfn|Kershaw|2008|p=10}} Ai u regjistrua në ''Realschule'' në Shtajër në shtator 1904, ku sjellja dhe performanca e tij u përmirësua.{{Sfn|Kershaw|1999|p=19}} Në vitin 1905, pasi kaloi një përsëritje të provimit përfundimtar, Hitleri u largua nga shkolla pa asnjë ambicie për arsim të mëtejshëm ose plane të qarta për një karrierë.{{Sfn|Kershaw|1999|p=20}} === Jeta e hershme në Vjenë dhe Mynih === [[Skeda:Hitler_house_in_Leonding.jpg|parapamje|Shtëpia në Leonding, Austri, ku Hitleri kaloi adoleshencën e tij të hershme.]] [[Skeda:Adolf_Hitler_Der_Alte_Hof.jpg|parapamje|''Alter Hof në Mynih'', një pikturë me bojëra uji nga Hitleri në vitin 1914.]] Në vitin 1907, Hitleri u largua nga Linci për të jetuar dhe për të studiuar arte të bukura në [[Vjena|Vjenë]], të financuara nga përfitimet e një jetimi dhe nga mbështetja e nënës së tij. Ai aplikoi për pranim në Akademinë e Arteve të Bukura të Vjenës, por u refuzua dy herë.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}}{{Sfn|Bullock|1962|pp=30–31}} [[Rektori|Drejtori]] sugjeroi që Hitleri të aplikonte në Shkollën e Arkitekturës, por atij i mungonin kredencialet e nevojshme akademike sepse nuk kishte mbaruar shkollën e mesme.{{Sfn|Bullock|1962|p=31}} Më 21 dhjetor 1907, nëna e tij vdiq nga kanceri i gjirit në moshën 47-vjeçare; Hitleri ishte 18 vjeç në atë kohë. Në vitin 1909, Hitleri mbeti pa para dhe u detyrua të jetonte një jetë boheme në strehimore për të pastrehët dhe në konviktin Meldemanshtrase.{{Sfn|Bullock|1999|pp=30–33}}{{Sfn|Hamann|2010|p=157}} Ai fitonte para si punëtor i rastësishëm dhe duke pikturuar e shitur [[Akuareli|akuarele]] të peizazheve të Vjenës.{{Sfn|Hitler|1999|p=20}} Gjatë kohës së tij në Vjenë, ai ndoqi një pasion në rritje për arkitekturën dhe muzikën, duke marrë pjesë në dhjetë shfaqje të {{Lang|de|[[Lohengrin (opera)|Lohengrin]]}}, opera e tij e preferuar e [[Richard Wagner|Riçard Vagnerit]].{{Sfn|Kershaw|1999|pp=41, 42}} Në Vjenë, Hitleri u ekspozua për herë të parë ndaj retorikës raciste.{{Sfn|Shirer|1960|p=26}} Populistët si kryebashkiaku Karl Luger shfrytëzuan ndjenjën mbizotëruese [[Judeofobia|antisemite]] të qytetit, duke përqafuar herë pas here edhe nocionet nacionaliste gjermane për përfitime politike. Nacionalizmi gjerman ishte veçanërisht i përhapur në lagjen Mariahilf, ku jetonte atëherë Hitleri.{{Sfn|Hamann|2010|pp=243–246}} Georg Riter fon Shënerer u bë ndikim i madh për Hitleri,{{Sfn|Nicholls|2000|pp=236, 237, 274}} dhe ai zhvilloi një admirim për [[Martin Luteri|Martin Luterin]].{{Sfn|Hamann|2010|p=250}} Hitleri lexoi gazeta dhe pamflete që promovonin paragjykime dhe paralajmëronin për një fluks të hebrenjve të Evropës Lindore,{{Sfn|Hamann|2010|pp=341–345}} si dhe shkrime nga figura të tilla si Hjuston Stuart Çembërlejn, [[Çarls Darvin]], [[Fridrih Niçe]], Gustav Lë Bon dhe [[Arthur Schopenhauer|Artur Shopenhauer]].{{Sfn|Hamann|2010|p=233}} Gjatë viteve të tij në Vjenë, ai zhvilloi gjithashtu [[Ndjenja antisllave|ndjenja të forta antisllave]].{{Sfn|Britannica: Nazism}}{{Sfn|Pinkus|2005|p=27}} Origjina dhe zhvillimi i antisemitizmit të Hitlerit mbeten çështje debati.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=60–67}} Miku i tij, August Kubizek, pretendoi se Hitleri ishte një "antisemit i konfirmuar" përpara se të largohej nga Linci. {{Sfn|Shirer|1960|p=25}} Megjithatë, historiania Brigite Haman e përshkruan pretendimin e Kubizekut si "problematik".{{Sfn|Hamann|2010|p=58}} Ndërsa Hitleri deklaroi në {{Lang|de|Mein Kampf}} se ai u bë për herë të parë antisemit në Vjenë,{{Sfn|Hitler|1999|p=52}} Rajnhold Hanish, i cili e ndihmoi të shiste pikturat e tij, nuk ishte dakord.{{Sfn|Toland|1992|p=45}}{{Sfn|Kershaw|1999|pp=55, 63}}{{Sfn|Hamann|2010|p=174}} Hitleri shiti gjithashtu disa nga veprat e tij të artit përmes një biznesmeni hebre të quajtur Samuel Morgenshtern, ndërsa jetonte në Vjenë. Shumë nga klientët e Morgenshternit ishin hebrenj; për shembull, një avokat i quajtur Jozef Fajngold bleu disa nga pikturat e Hitlerit të arkitekturës historike të Vjenës.{{Sfn|Hamann|2010|p=356}} Historiani Riçard J. Evans pohon se "historianët tani në përgjithësi bien dakord se antisemitizmi i tij famëkeq dhe vrasës u shfaq shumë kohë pas humbjes së Gjermanisë në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], si një produkt i [[Miti i thikës pas shpine|shpjegimit paranojak të "thikës pas shpine"]] për katastrofën".{{Sfn|Evans|2011}} Hitleri mori pjesën e fundit të pasurisë së të atit në maj 1913 dhe u transferua në [[Mynihu|Mynih]].{{Sfn|Shirer|1960|p=27}} Kur u rekrutua në Ushtrinë Austro-Hungareze,{{Sfn|Weber|2010|p=13}} ai udhëtoi për në [[Salcburgu|Salcburg]] më 5 shkurt 1914 për vlerësim mjekësor. Pasi u konsiderua i papërshtatshëm për shërbim, ai u kthye në Mynih.{{Sfn|Kershaw|1999|p=86}} Hitleri më vonë pretendoi se nuk dëshironte t'i shërbente [[Austro-Hungaria|Perandorisë Habsburge]] për shkak të përzierjes së racave në ushtrinë e saj dhe bindjes së tij se rënia e Austro-Hungarisë ishte e afërt.{{Sfn|Kershaw|1999|p=49}} === Lufta e Parë Botërore === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_146-1974-082-44,_Adolf_Hitler_im_Ersten_Weltkrieg_retouched.jpg|parapamje|Hitleri (e djathta ekstreme, i ulur) me shokë të Ushtrisë Bavareze nga Regjimenti i 16-të i Këmbësorisë Rezervë Bavareze ({{Rreth|1914–18)}}]] Në gusht të vitit 1914, në shpërthimin e [[Lufta e Parë Botërore|Luftës së Parë Botërore]], Hitleri jetonte në Mynih dhe u rekrutua vullnetarisht në Ushtrinë Bavareze.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} Sipas një raporti të vitit 1924 nga autoritetet bavareze, lejimi i Hitlerit për të shërbyer ka shumë të ngjarë të ketë qenë një gabim administrativ, sepse si shtetas austriak, ai duhej të ishte kthyer në Austri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}} I caktuar në Regjimentin e 16-të të Këmbësorisë Rezervë Bavareze (Kompania e 1-rë e Regjimentit List),{{Sfn|Kershaw|1999|p=90}}{{Sfn|Weber|2010|pp=12–13}} ai shërbeu si vrapues në Frontin Perëndimor në Francë dhe Belgjikë,{{Sfn|Kershaw|2008|p=53}} duke kaluar pothuajse gjysmën e kohës së tij në selinë e regjimentit në Furn-ën-Vep, shumë larg vijave të frontit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=54}}{{Sfn|Weber|2010|p=100}} Në vitin 1914, ai ishte i pranishëm në Betejën e Parë të Iprit{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} dhe atë vit u dekorua për trimëri, duke marrë Kryqin e Hekurt, Klasi i Dytë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Gjatë luftës, ai u shpëtua nga oficeri i tij komandues, Fric Videman, i cili e nxori Hitlerin nga rrënojat e një ndërtese të shembur ndërsa ishte nën zjarr të rëndë.{{Sfn|Pearson|Allen|1941}} Gjatë shërbimit të tij në selinë qendrore, Hitleri ndoqi interesat e tij artistike, duke vizatuar karikatura dhe duke dhënë udhëzime për një gazetë ushtarake. Gjatë Betejës së Somës në tetor 1916, ai u plagos në kofshën e majtë kur një predhë shpërtheu në gropëzën e vrapuesve të dispeçerisë.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=57}} Hitleri kaloi pothuajse dy muaj duke u shëruar në spital në Belic, dhe u kthye në regjimentin e tij më 5 mars 1917.{{Sfn|Kershaw|2008|p=58}} Ai ishte i pranishëm në Betejën e Arasit të vitit 1917 dhe në Betejën e Pashendel.{{Sfn|Shirer|1960|p=30}} Ai mori Distinktivin e zi të Plagës më 18 maj 1918.{{Sfn|Steiner|1976|p=392}} Tre muaj më vonë, në gusht 1918, me rekomandim të Togerit Hugo Gutman, eprorit të tij hebre, Hitleri mori Kryqin e Hekurt, Klasi i Parë, një dekoratë që rrallë jepet në gradën {{Lang|de|[[Gefreiter]]}} që kishte Hitler.{{Sfn|Kershaw|2008|p=59}}{{Sfn|Weber|2010a}} Më 15 tetor 1918, ai u verbua përkohësisht në një sulm me gaz mustardë dhe u shtrua në spital në Pazevalk.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=59, 60}} Ndërsa ishte atje, Hitleri mësoi për humbjen e Gjermanisë dhe, sipas rrëfimit të tij, pësoi një periudhë të dytë verbërie pasi mori këtë lajm.{{Sfn|Kershaw|1999|pp=97, 102}} Hitleri e përshkroi rolin e tij në Luftën e Parë Botërore si "përvoja më e madhe nga të gjitha" dhe u lavdërua nga oficerët e tij komandues për trimërinë e tij.{{Sfn|Keegan|1987|pp=238–240}} Përvoja e tij në kohë lufte përforcoi patriotizmin e tij gjerman dhe ai u trondit nga kapitullimi i Gjermanisë në nëntor 1918.{{Sfn|Bullock|1962|p=60}} Pakënaqësia e tij me dështimin e përpjekjeve të luftës filloi të formësonte ideologjinë e tij.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61, 62}} Ashtu si nacionalistët e tjerë gjermanë, ai besonte se {{Lang|de|Dolchstoßlegende}} ([[miti i thikës pas shpine]]), i cili pretendonte se ushtria gjermane, "e pamposhtur në fushëbetejë", ishte "goditur me thikë pas shpine" në frontin e brendshëm nga udhëheqës civilë, hebrenj, [[Marksizmi|marksistë]] dhe ata që nënshkruan armëpushimin që i dha fund luftimeve - më vonë të quajtur "kriminelët e nëntorit".{{Sfn|Kershaw|2008|pp=61–63}} [[Traktati i Versajës]] përcaktonte që Gjermania duhej të hiqte dorë nga disa territore të saj dhe të çmilitarizonte Rinin. Traktati vendosi sanksione ekonomike dhe dëmshpërblime të rënda për vendin. Shumë gjermanë e panë traktatin si një poshtërim të padrejtë. Ata kundërshtuan veçanërisht nenin 231, të cilin e interpretuan si shpallje të Gjermanisë si përgjegjëse për luftën.{{Sfn|Kershaw|2008|p=96}} Traktati i Versajës dhe kushtet ekonomike, sociale dhe politike në Gjermani pas luftës u shfrytëzuan më vonë nga Hitleri për përfitime politike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=80, 90, 92}} [[Kategoria:Totalitarizëm]] [[Kategoria:Vdekje 1945]] [[Kategoria:Lindje 1889]] [[Kategoria:Familja Hitler]] [[Kategoria:Adolf Hitler]] [[Kategoria:Artikuj të folur]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Vlerë e madhe vëllimi]] [[Kategoria:Vetitë CS1: Burime në gjermanisht (de)]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në gjermanisht]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] == Hyrja në politikë == [[Skeda:Hitler's_DAP_membership_card.png|parapamje|Karta e anëtarësisë së Hitlerit [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|në Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP)]] Pas luftës, Hitleri u kthye në Mynih.{{Sfn|Bullock|1999|p=61}} Pa arsimim formal apo perspektiva karriere, ai mbeti në ushtri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=109}} Në korrik 1919, ai u emërua {{Lang|de|Verbindungsmann}} (agjent i inteligjencës) i një {{Lang|de|Aufklärungskommando}} (njësia e zbulimit) e {{Lang|de|[[Reichswehr]]}}-it, i caktuar për të ndikuar tek ushtarët e tjerë dhe për të infiltruar [[Partia e Punëtorëve Gjermanë|Partinë e Punëtorëve Gjermanë]] (DAP). Në një takim të DAP-it më 12 shtator 1919, kryetari i Partisë Anton Dreksler u impresionua nga aftësitë oratorike të Hitlerit. Ai i dha atij një kopje të broshurës së tij ''Zgjimi Im Politik'', e cila përmbante ide antisemite, nacionaliste, [[Antikapitalizmi|antikapitaliste]] dhe antimarksiste.{{Sfn|Kershaw|2008|p=82}} Me urdhër të eprorëve të tij të ushtrisë, Hitleri aplikoi për t'u bashkuar me partinë,{{Sfn|Evans|2003|p=170}} dhe brenda një jave u pranua si anëtari 555 i partisë (partia filloi të numëronte anëtarësimin në 500 për të dhënë përshtypjen se ishte një parti shumë më e madhe).{{Sfn|Kershaw|2008|pp=75, 76}}{{Sfn|Mitcham|1996|p=67}} Hitleri bëri deklaratën e tij të parë të njohur me shkrim në lidhje me [[Çështja hebreje|çështjen hebreje]] në një letër të 16 shtatorit 1919 drejtuar Adolf Gemlishit (e njohur tani si letra e Gemlishit). Në letër, Hitleri argumenton se qëllimi i qeverisë "duhet të jetë në mënyrë të patundur largimi i plotë i hebrenjve".{{Sfn|Kershaw|1999|pp=125–126}} Në DAP, Hitleri takoi [[Dietrich Eckart|Ditrih Ekart]], një nga themeluesit e partisë dhe një anëtar i Shoqërisë okulte Thule.{{Sfn|Fest|1970|p=21}} Ekarti u bë mentori i Hitlerit, duke shkëmbyer ide me të dhe duke e prezantuar atë me një gamë të gjerë të shoqërisë së Mynihut.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=94, 95, 100}} Për të rritur apelin e saj, DAP-i ndryshoi emrin e saj në {{Lang|de|Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei}} (Partia Nacional Socialiste e Punëtorëve Gjermanë (NSDAP), e njohur tani si "[[Partia Naziste]]").{{Sfn|Kershaw|2008|p=87}} Hitleri krijoi flamurin e partisë me një [[Svastika|svastikë]] në një rreth të bardhë mbi një sfond të kuq.{{Sfn|Kershaw|2008|p=88}} Hitleri u lirua nga ushtria më 31 mars 1920 dhe filloi të punonte me kohë të plotë për partinë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=93}} Selia e partisë ishte në Mynih, një qendër për nacionalistët gjermanë antiqeveritarë të vendosur për të eliminuar marksizmin dhe për të minuar Republikën e Vajmarit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=81}} Fridrih Rek-Maleceven komentoi në librin e tij të vitit 1947, ''Ditari i një burri në dëshpërim:'' Në shkurt të vitit 1921, tashmë shumë efektiv në manipulimin e turmave, Hitleri foli para një turme prej mbi 6,000 vetësh.{{Sfn|Kershaw|2008|p=89}} Për ta bërë publik takimin, dy kamionë me mbështetës të partisë udhëtuan nëpër Mynih duke valëvitur flamuj me svastikë dhe duke shpërndarë fletëpalosje. Hitleri shpejt fitoi famë për fjalimet e tij [[Polemika|polemike]] të zhurmshme kundër Traktatit të Versajës, politikanëve rivalë dhe veçanërisht kundër marksistëve dhe hebrenjve.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=89–92}} [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-10460,_Adolf_Hitler,_Rednerposen.jpg|parapamje|Hitleri duke pozuar për kamerën në shtator të vitit 1930.]] Në qershor të vitit 1921, ndërsa Hitleri dhe Ekarti ishin në një udhëtim për mbledhje fondesh në Berlin, një kryengritje shpërtheu brenda Partisë Naziste në Mynih. Anëtarët e komitetit të saj ekzekutiv donin të bashkoheshin me Partinë Socialiste Gjermane (DSP) me seli në Nuremberg.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=100, 101}} Hitleri u kthye në Mynih më 11 korrik dhe paraqiti dorëheqjen e tij me zemërim. Anëtarët e komitetit e kuptuan se dorëheqja e figurës së tyre kryesore publike do të thoshte fundi i partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=102}} Hitleri njoftoi se do të ribashkohej me kusht që të zëvendësonte Drekslerin si kryetar të partisë dhe që selia e partisë të mbetej në Mynih.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Komiteti u pajtua dhe ai u ribashkua me partinë më 26 korrik si anëtari 3,680. Hitleri vazhdoi të përballej me disa kundërshtime brenda Partisë Naziste. Kundërshtarët e Hitlerit në udhëheqje e përjashtuan Herman Eserin nga partia dhe ata shtypën 3,000 kopje të një pamfleti që sulmonte Hitlerin si tradhtar të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|p=103}} Në ditët në vijim, Hitleri foli para disa audiencave të mëdha dhe mbrojti veten dhe Eserin, nën duartrokitje të zjarrta. Strategjia e tij rezultoi e suksesshme dhe në një kongres të posaçëm të partisë më 29 korrik, atij iu dha pushtet absolut si kryetar i partisë, duke pasuar Drekslerin, me një votim prej 533 votash pro dhe një kundër.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=83, 103}} Fjalimet e hidhura të Hitlerit në birrari filluan të tërhiqnin audiencë të rregullt. Si [[Demagogu|demagog]],{{Sfn|Kershaw|2000b|p=xv}} ai u bë i aftë në përdorimin e temave populiste, duke përfshirë përdorimin e kurbanëve, të cilët fajësoheshin për vështirësitë ekonomike të dëgjuesve të tij.{{Sfn|Bullock|1999|p=376}}{{Sfn|Frauenfeld|1937}}{{Sfn|Goebbels|1936}} Hitleri përdori magnetizmin personal dhe një kuptim të [[Psikologjia e turmës|psikologjisë së turmës]] në avantazhin e tij ndërsa merrej me fjalime publike.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=105–106}}{{Sfn|Bullock|1999|p=377}} Historianët kanë vënë re efektin hipnotik të retorikës së tij në audienca të mëdha dhe të syve të tij në grupe të vogla.{{Sfn|Kressel|2002|p=121}} Alfons Hek, një ish-anëtar i [[Rinia hitleriane|Rinisë së Hitlerit]], kujton: Ndjekësit e hershëm përfshinin [[Rudolf Heß|Rudolf Hesin]], ish-asin e forcave ajrore [[Hermann Goering|Herman Gëring]] dhe kapitenin e ushtrisë [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]]. Rëmi u bë kreu i organizatës paraushtarake naziste, {{Lang|de|[[Sturmabteilung]]}} (SA, "Trupat e Stuhisë"), të cilat mbronin takimet dhe sulmonin kundërshtarët politikë. Një ndikim kritik në mendimin e Hitlerit gjatë kësaj periudhe ishte {{Lang|de|[[Aufbau Vereinigung]]}},{{Sfn|Kellogg|2005|p=275}} një grup konspirativ i të dëbuarve të bardhë rusë dhe nazistëve të hershëm. Grupi, i financuar me fonde të kanalizuara nga industrialistë të pasur, e prezantoi Hitlerin me idenë e një konspiracioni hebre, duke lidhur financat ndërkombëtare me bolshevizmin.{{Sfn|Kellogg|2005|p=203}} Programi i Partisë Naziste u paraqit në [[Programi Nacionalsocialist|programin e tyre me 25 pika]] më 24 shkurt 1920. Ky nuk përfaqësonte një ideologji koherente, por ishte një konglomerat idesh të pranuara që kishin vlerë në lëvizjen [[Pangjermanizmi|pangjermanike]] {{Lang|de|[[völkisch]]}}, siç ishte [[ultranacionalizmi]], kundërshtimi ndaj [[Traktati i Versajës|Traktatit të Versajës]], mosbesimi ndaj [[Kapitalizmi|kapitalizmit]], si dhe disa ide [[Socializmi|socialiste]]. Për Hitlerin, aspekti më i rëndësishëm i saj ishte qëndrimi i saj i fortë [[Judeofobia|antisemit]]. Ai gjithashtu e perceptonte programin si një bazë kryesisht për propagandë dhe për tërheqjen e njerëzve në parti.{{Sfn|Bracher|1970|pp=115–116}} === Puçi i Sallës së Birrës dhe Burgu i Landsbergut === [[Skeda:Bundesarchiv_Bild_102-00344A,_München,_nach_Hitler-Ludendorff_Prozess.jpg|parapamje|Të pandehurit në gjyqin [[Grushti në Mynih|e Puçit të Sallës së Birrës]], 1 prill 1924. Nga e majta në të djathtë: Hajnc Pernet, Fridrih Veber, Vilhelm Frik, Herman Kribel, Erih Ludendorf, Hitleri, Vilhelm Brykner, [[Ernst Röhm|Ernest Rëm]] dhe Robert Vagner.]] [[Skeda:Mein_Kampf_dust_jacket.jpeg|parapamje|Mbulesa e pluhurit e botimit të viteve 1926–28 të {{Lang|de|[[Mein Kampf]]}}, të cilin Hitleri e shkroi në vitin 1925.]] Në vitin 1923, Hitleri kërkoi ndihmën e Gjeneralit të Luftës së Parë Botërore, Erih Ludendorf, për një grusht shteti të tentuar, të njohur si Puçi i Sallës së Birrës. Partia Naziste përdori fashizmin italian si model për pamjen dhe politikat e saj. Hitleri donte të imitonte Marshimin drejt Romës të [[Benito Musolini|Benito Musolinit]] në vitin 1922 duke organizuar grushtin e tij të shtetit në Bavari, i cili do të pasohej nga një sfidë ndaj qeverisë në Berlin. Hitleri dhe Ludendorfi kërkuan mbështetjen e {{Lang|de|Staatskommissar}} (Komisioneri i Shtetit) Gustav Riter fon Kahr, sundimtari ''de facto'' i Bavarisë. Megjithatë, Kahri, së bashku me shefin e policisë Hans Riter fon Zajser dhe gjeneralin e Reichswehr Oto fon Losov, donin të instalonin një diktaturë nacionaliste pa Hitlerin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=126}} Më 8 nëntor 1923, Hitleri dhe SA-ja sulmuan një takim publik me 3,000 persona të organizuar nga Kahri në Byrgerbrojkeler, një birrari në Mynih. Duke ndërprerë fjalimin e Kahrit, ai njoftoi se revolucioni kombëtar kishte filluar dhe shpalli formimin e një qeverie të re me Ludendorfin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=128}} Pasi u tërhoq në një dhomë të pasme, Hitleri, me pistoletën e tij të nxjerrë, kërkoi dhe më pas mori mbështetjen e Kahrit, Zajserit dhe Losovit.{{Sfn|Kershaw|2008|p=128}} Forcat e Hitlerit fillimisht arritën të pushtonin Reichswehr-in lokal dhe selinë e policisë, por Kahri dhe bashkëpunëtorët e tij e tërhoqën shpejt mbështetjen e tyre. As ushtria dhe as policia e shtetit nuk u bashkuan me Hitlerin.{{Sfn|Kershaw|2008|p=129}} Të nesërmen, Hitleri dhe pasuesit e tij marshuan nga birraria drejt Ministrisë së Luftës së Bavarisë për të përmbysur qeverinë bavareze, por policia i shpërndau ata.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=130–131}} Në grushtin e dështuar të shtetit, 16 anëtarë të Partisë Naziste dhe katër oficerë policie u vranë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=73–74}} Hitleri iku në shtëpinë e Ernest Hanfshtengelit dhe sipas disa të dhënave mendoi për vetëvrasje.{{Sfn|Kershaw|2008|p=132}} Ai ishte i depresionuar, por i qetë kur u arrestua më 11 nëntor 1923 për [[Tradhtia (krim)|tradhti të lartë]].{{Sfn|Kershaw|2008|p=131}} Gjyqi i tij para Gjykatës së Posaçme Popullore në Mynih filloi në shkurt 1924,{{Sfn|Munich Court, 1924}} dhe [[Alfred Rosenberg|Alfred Rozenbergu]] u bë udhëheqësi i përkohshëm i Partisë Naziste. Më 1 prill, Hitleri u dënua me pesë vjet {{Lang|de|[[Festungshaft]]}} ('izolim në fortesë') në Burgun e Landsbergut.{{Sfn|Evans|2003|p=196}} Atje, ai u trajtua miqësisht nga rojet dhe iu lejua posta nga mbështetësit dhe vizita të rregullta nga shokët e partisë. I falur nga Gjykata Supreme e Bavarisë, ai u lirua nga burgu më 20 dhjetor 1924, kundër kundërshtimeve të prokurorit të shtetit.{{Sfn|Kershaw|1999|p=239}} Duke përfshirë kohën në paraburgim, Hitleri vuajti pak më shumë se një vit burg.{{Sfn|Bullock|1962|p=121}} Ndërsa ishte në Landsberg, Hitleri diktoi pjesën më të madhe të vëllimit të parë të ''Mein Kampf'' (shqip. "Lufta Ime"; fillimisht e titulluar ''Katër Vjet e Gjysmë Lufte kundër Gënjeshtrave, Marrëzisë dhe Frikës'') fillimisht shoferit të tij, Emil Mauris, dhe më pas zëvendësit të tij, Rudolf Hes.{{Sfn|Bullock|1962|p=121}}{{Sfn|Kershaw|2008|p=147}} Libri, i dedikuar anëtarit të Shoqërisë Thule, Ditrih Ekartit, ishte një autobiografi dhe ekspozim i ideologjisë së tij. Libri paraqiti planet e Hitlerit për zgjerim territorial, si dhe për transformimin e shoqërisë gjermane në një diktaturë të bazuar në racë. Gjatë gjithë librit, hebrenjtë barazohen me "mikrobe" dhe paraqiten si "helmuesit ndërkombëtarë" të shoqërisë. Sipas ideologjisë së Hitlerit, zgjidhja e vetme ishte shfarosja e tyre. Ndërsa Hitleri nuk e përshkroi saktësisht se si do të arrihej kjo, "synimi i tij i natyrshëm gjenocidal është i pamohueshëm", sipas Ian Kersho.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=148–150}} Botuar në dy vëllime në 1925 dhe 1926, {{Lang|de|Mein Kampf}} shiti 228,000 kopje midis viteve 1925 dhe 1932. Një milion kopje u shitën në vitin 1933, vitin e parë të Hitlerit në detyrë.{{Sfn|Shirer|1960|pp=80–81}} Pak para se Hitleri të kishte të drejtë për lirim me kusht, qeveria bavareze u përpoq ta deportonte atë në Austri.{{Sfn|Kershaw|1999|p=237}} Kancelari federal austriak e hodhi poshtë kërkesën me arsyetimin e rremë se shërbimi i tij në Ushtrinë Gjermane e bënte shtetësinë e tij austriake të pavlefshme.{{Sfn|Kershaw|1999|p=238}} Në përgjigje, Hitleri hoqi dorë zyrtarisht nga shtetësia e tij austriake më 7 prill 1925.{{Sfn|Kershaw|1999|p=238}} === Rindërtimi i Partisë Naziste === Në kohën e lirimit të Hitlerit nga burgu, politika në Gjermani ishte bërë më pak luftarake dhe ekonomia ishte përmirësuar, duke kufizuar mundësitë e Hitlerit për agjitacion politik. Si rezultat i Puçit të dështuar të Sallës së Birrës, Partia Naziste dhe organizatat e saj të lidhura u ndaluan në Bavari. Në një takim me Kryeministrin e Bavarisë, Hajnrih Held, më 4 janar 1925, Hitleri pranoi të respektonte autoritetin e shtetit dhe premtoi se do të kërkonte pushtet politik vetëm përmes procesit demokratik. Takimi hapi rrugën që ndalimi i Partisë Naziste të hiqej më 16 shkurt.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=158, 161, 162}} Megjithatë, pas një fjalimi nxitës që mbajti më 27 shkurt, Hitlerit iu ndalua të fliste publikisht nga autoritetet bavareze, një ndalim që mbeti në fuqi deri në vitin 1927.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=162, 166}}{{Sfn|Shirer|1960|p=129}} Për të çuar përpara ambiciet e tij politike pavarësisht ndalimit, Hitleri emëroi Gregor Shtraserin, Oto Shtraserin dhe [[Xhozef Gëbels|Jozef Gëbelsin]] për të organizuar dhe zgjeruar Partinë Naziste në Gjermaninë veriore. Gregor Shtraseri ndiqte një kurs politik më të pavarur, duke theksuar elementët socialistë të programit të partisë.{{Sfn|Kershaw|2008|pp=166, 167}} Tregu i aksioneve në Shtetet e Bashkuara ra më 24 tetor 1929. Ndikimi në Gjermani ishte i tmerrshëm: miliona njerëz mbetën të papunë dhe disa banka të mëdha falimentuan. Hitleri dhe Partia Naziste u përgatitën të përfitonin nga emergjenca për të fituar mbështetje për partinë e tyre. Ata premtuan të hidhnin poshtë Traktatin e Versajës, të forconin ekonominë dhe të siguronin vende pune.{{Sfn|Shirer|1960|pp=136–137}} Hitleri diskutoi emrin e Partisë Naziste në tetor 1923: == Lidhje të jashtme == * [[iarchive:APsychologicalAnalysisofAdolfHitler|Një analizë psikologjike e Adolf Hitlerit]], analizë e Zyrës së Shërbimeve Strategjike Luftarake nga Uollter Çarls Langer == Shiko edhe == * Bibliografia e Adolf Hitlerit * Führermuseum – Muzeu i pandërtuar i planifikuar nga Hitleri për Lincin, Austri * Regjistrimi i Hitlerit dhe Manerhajmit – Regjistrimi i vitit 1942 i një bisede midis Adolf Hitlerit dhe Gustaf Emil Manerhajmit * Julius Shaub – Ndihmësi Kryesor * Karl Majër – eprori i Hitlerit në inteligjencën ushtarake 1919–1920 * Karl Vilhelm Krauze – Shërbëtor personal * Lista e stafit personal të Adolf Hitlerit * Lista e rrugëve të emëruara sipas Adolf Hitlerit * Piktura nga Adolf Hitleri * [[Mustaqja si furçë dhëmbësh]] – E njohur edhe si "mustaqja e Hitlerit", një stil i qimeve të fytyrës * [[Adolf Hitleri në kulturën popullore]] == Referimet == bmhjq7nzq802ynn4fcu05cmj39hcdap 1 297110 2985855 2836111 2026-05-31T04:16:15Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Shtetet e Bashkuara të Amerikës]] 2985855 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2146043 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.sciencenews.org/articles/20020511/bob9.asp. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://thereport.amnesty.org/eng/Regions/Americas. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.grains.org/page.ww?section=Barley,+Corn+%26+Sorghum&name=Corn. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.prcdc.org/summaries/uspopperspec/uspopperspec.html. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.census.gov/compendia/statab/cats/population/native_and_foreignborn_populations.html. *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://hdr.undp.org/reports/global/2005/pdf/HDR05_HDI.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 19 gusht 2020 09:32 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 30 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2172135 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090723000051/http://www.foreignaffairs.com/articles/59919/eliot-a-cohen/history-and-the-hyperpower për lidhjen http://www.foreignaffairs.org/20040701faessay83406/eliot-a-cohen/history-and-the-hyperpower.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes http://arquivo.pt/wayback/20090724122121/http://education.yahoo.com/reference/factbook/countrycompare/area/3d.html;_ylt=As1XMsN8kgSx746VWazy_s7PecYF për lidhjen http://education.yahoo.com/reference/factbook/countrycompare/area/3d.html;_ylt=As1XMsN8kgSx746VWazy_s7PecYF. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130724222726/http://www.fungaljungal.org/papers/National_Biological_Service.pdf për lidhjen http://www.fungaljungal.org/papers/National_Biological_Service.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090118023008/http://www.sdi.gov/curtis/TxTab4x1.html për lidhjen http://www.sdi.gov/curtis/TxTab4x1.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090309172818/http://johnshadegg.house.gov/rsc/Federal%20Land%20Ownership--May%202005.pdf për lidhjen http://johnshadegg.house.gov/rsc/Federal%20Land%20Ownership--May%202005.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20061006020321/http://iwin.iwd.state.ia.us/iowa/ArticleReader?itemid=00003700&print=1 për lidhjen http://iwin.iwd.state.ia.us/iowa/ArticleReader?itemid=00003700&print=1. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20040328182510/http://www.cer.org.uk/pdf/back_brief_springford_dec03.pdf për lidhjen http://www.cer.org.uk/pdf/back_brief_springford_dec03.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.is/20070613030525/http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&y=2007&m=May&x=20070524165115zjsredna0.2997553 për lidhjen http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&y=2007&m=May&x=20070524165115zjsredna0.2997553. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070814224502/http://www.sipri.org/contents/milap/milex/mex_major_spenders.pdf/download për lidhjen http://www.sipri.org/contents/milap/milex/mex_major_spenders.pdf/download. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090826171407/https://www.bea.gov/national/xls/gdpchg.xls për lidhjen http://www.bea.gov/national/xls/gdpchg.xls. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110418203433/http://www.treasurydirect.gov/NP/BPDLogin?application=np për lidhjen http://www.treasurydirect.gov/NP/BPDLogin?application=np. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080312123609/http://usinfo.state.gov/products/pubs/economy-in-brief/page3.html për lidhjen http://usinfo.state.gov/products/pubs/economy-in-brief/page3.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080316060234/http://www.worldwatch.org/node/5442 për lidhjen http://www.worldwatch.org/node/5442. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120312001935/http://www.cheskin.com/view_news.php?id=2 për lidhjen http://www.cheskin.com/view_news.php?id=2. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120205211749/http://pubdb3.census.gov/macro/032006/perinc/new05_001.htm për lidhjen http://pubdb3.census.gov/macro/032006/perinc/new05_001.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080505021735/http://www.prospect.org/cs/articles?article=a_new_deal_of_their_own për lidhjen http://www.prospect.org/cs/articles?article=a_new_deal_of_their_own. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110725230318/http://www.demos.org/inequality/numbers.cfm për lidhjen http://www.demos.org/inequality/numbers.cfm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070929125403/http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_01.html për lidhjen http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_01.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140912143021/http://www.policy.rutgers.edu/vtc/documents/TOD.Euro-Style_Planning-Renne-Wells.pdf për lidhjen http://www.policy.rutgers.edu/vtc/documents/TOD.Euro-Style_Planning-Renne-Wells.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080906133358/http://www.dhs.gov/ximgtn/statistics/publications/LPR07.shtm për lidhjen http://www.dhs.gov/ximgtn/statistics/publications/LPR07.shtm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070613222159/http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&y=2006&m=July&x=20060707160631jmnamdeirf0.2887079 për lidhjen http://usinfo.state.gov/xarchives/display.html?p=washfile-english&y=2006&m=July&x=20060707160631jmnamdeirf0.2887079. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20200212040125/http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-CONTEXT=dt&-mt_name=ACS_2007_1YR_G2000_B03001&-redoLog=true&-geo_id=01000US&-geo_id=04000US48&-format=&-_lang=en&-SubjectID=15233304 për lidhjen http://factfinder.census.gov/servlet/DTTable?_bm=y&-ds_name=ACS_2007_1YR_G00_&-CONTEXT=dt&-mt_name=ACS_2007_1YR_G2000_B03001&-redoLog=true&-geo_id=01000US&-geo_id=04000US48&-format=&-_lang=en&-SubjectID=15233304. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20200212044207/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-state=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-_box_head_nbr=GCT-P1&-mt_name=&-_caller=geoselect&-geo_id=&-format=US-1&-_lang=en për lidhjen http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-state=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-_box_head_nbr=GCT-P1&-mt_name=&-_caller=geoselect&-geo_id=&-format=US-1&-_lang=en. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080803020358/http://www.adfl.org/resources/enrollments.pdf për lidhjen http://www.adfl.org/resources/enrollments.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130724231656/http://www.hawaii.gov/lrb/con/conart15.html për lidhjen http://www.hawaii.gov/lrb/con/conart15.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://www.webcitation.org/5lpvuMoCD?url=http://www.uakron.edu/bliss/docs/Religious_Landscape_2004.pdf për lidhjen http://www.uakron.edu/bliss/docs/Religious_Landscape_2004.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140801114734/http://cla.umn.edu/news/clatoday/summer2002/dean.php për lidhjen http://cla.umn.edu/news/clatoday/summer2002/dean.php. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070520020329/http://www.advocatesforyouth.org/PUBLICATIONS/factsheet/fsest.htm për lidhjen http://www.advocatesforyouth.org/PUBLICATIONS/factsheet/fsest.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100623171812/http://www.texmedctr.tmc.edu/root/en/GetToKnow/FactsandFigures/Facts+and+Figures.htm për lidhjen http://www.texmedctr.tmc.edu/root/en/GetToKnow/FactsandFigures/Facts+and+Figures.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100604233313/http://dll.umaine.edu/ble/U.S.%20HCweb.pdf për lidhjen http://dll.umaine.edu/ble/U.S.%20HCweb.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 janar 2021 14:48 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2178832 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070929125646/http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_02.html për lidhjen http://www.bts.gov/publications/highlights_of_the_2001_national_household_travel_survey/html/section_02.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070614114021/http://www.adherents.com/Na/Na_46.html për lidhjen http://www.adherents.com/Na/Na_46.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 18 janar 2021 21:10 (CET) == ShBA instead of SHBA as long as the rest of the text is written in lowercase == The orthographic errors in writing of abbreviations that are made of compound letters are quite common nowadays in Albania. It has already become a habit to write both letters of a compound letter in uppercase although the rest of the text is written in lowercase. In the given case, the initials in Albanian of the name of United States of America, which in Albanian is "Shtetet e Bashkuara të Amerikës", are Sh, B, and A. Moreover, if you remember the Albanian alphabet book, the capital letter sh, is written as Sh. The format SH would be correct only if the whole text were written in uppercase. Therefore, my proposal is that the abbreviation USA should be written in Albanian as ShBA, as long as the rest of the text is written in lowercase. Maybe, in the era of information technology, the Albanian language should take the compound letters out of the alphabet. They cause confusion also in other ways, such as when it comes to sorting. Anyway, this is another topic.{{unsigned|79.106.126.9}} :No, you‘re absolutely wrong. We have the ''Drejtshkrimi i gjuhës shqipe'', where it is stated that abbreviations should contain solely uppercase letters (§84), with examples given: „''RPSH, RSR, RDGJ, BRSS, '''SHBA''', etj.; PPSH, PKSH, PKK'' ...“--[[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]] ([[Përdoruesi diskutim:Hyllvegu|diskutimet]]) 27 prill 2021 21:57 (CEST) == ShBA instead of SHBA as long as the rest of the text is written in lowercase == The orthographic errors in writing of abbreviations that are made of compound letters are quite common nowadays in Albania. It has already become a habit to write both letters of a compound letter in uppercase although the rest of the text is written in lowercase. In the given case, the initials in Albanian of the name of United States of America, which in Albanian is "Shtetet e Bashkuara të Amerikës", are Sh, B, and A. Moreover, if you remember the Albanian alphabet book, the capital letter sh, is written as Sh. The format SH would be correct only if the whole text were written in uppercase. Therefore, my proposal is that the abbreviation USA should be written in Albanian as ShBA, as long as the rest of the text is written in lowercase. Maybe, in the era of information technology, the Albanian language should take the compound letters out of the alphabet. They cause confusion also in other ways, such as when it comes to sorting. Anyway, this is another topic.{{unsigned|79.106.126.9}} :No, you‘re absolutely wrong. We have the ''Drejtshkrimi i gjuhës shqipe'', where it is stated that abbreviations should contain solely uppercase letters (§84), with examples given: „''RPSH, RSR, RDGJ, BRSS, '''SHBA''', etj.; PPSH, PKSH, PKK'' ...“--[[Përdoruesi:Hyllvegu|Hyllvegu]] ([[Përdoruesi diskutim:Hyllvegu|diskutimet]]) 27 prill 2021 21:57 (CEST) Oops, sorry about that. Please understand that I’m just a technical guy and didn’t know the rule (§84). However, please note that there is a conflict in that rule. On the one hand, according to the wording, the abbreviations are written with capital letters, which is fine and in accordance with the Albanian alphabet, but on the other hand, the given examples include bicapitalized compound letters, which is inconsistent with the Albanian alphabet. I assume that you know that the capital compound letters of the Albanian alphabet are written with the first letter in uppercase and the second in lowercase: Dh, Gj, Ll, Rr, Sh, Th, Xh, Zh. Now, either that rule or the alphabet should be reviewed. This is probably not the right platform to discuss about such a topic; however, after having a quick look at “Drejtshkrimi i Gjuhës Shqipe”, edition of 1973, I would like to express my opinion that, seen from today's perspective, that book seems as if it were written centuries ago. Along with “Fjalori i Gjuhës Shqipe”, both books need to be reviewed and refreshed way more frequently nowadays. == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2241022 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100107005616/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,662737-2,00.html për lidhjen http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,662737-2,00.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 gusht 2021 12:27 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 5 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2241946 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060808222823/http://www.ers.usda.gov/publications/arei/eib16/chapter1/1.1/ për lidhjen http://www.ers.usda.gov/publications/arei/eib16/chapter1/1.1/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20081112093417/http://www.globalpolicy.org/empire/tables/2005/1231militarypersonnel.pdf për lidhjen http://www.globalpolicy.org/empire/tables/2005/1231militarypersonnel.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070621150632/http://www.globalpolicy.org/empire/intervention/2005/basestructurereport.pdf për lidhjen http://www.globalpolicy.org/empire/intervention/2005/basestructurereport.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180120113336/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2034rank.html për lidhjen https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2034rank.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110321080348/http://icasualties.org/Iraq/index.aspx për lidhjen http://icasualties.org/Iraq/index.aspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 gusht 2021 11:25 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2243062 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080306191929/http://www.whitehouse.gov/omb/budget/fy2009/defense.html për lidhjen http://www.whitehouse.gov/omb/budget/fy2009/defense.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 gusht 2021 20:59 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2259524 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://archive.today/20120715080730/http://www.amnesty.org/en/annual-report/2012 për lidhjen http://thereport.amnesty.org/eng/Regions/Americas. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080112182404/http://www.grains.org/page.ww?section=Barley,+Corn+%26+Sorghum&name=Corn për lidhjen http://www.grains.org/page.ww?section=Barley,+Corn+%26+Sorghum&name=Corn. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070604165856/http://www.prcdc.org/summaries/uspopperspec/uspopperspec.html për lidhjen http://www.prcdc.org/summaries/uspopperspec/uspopperspec.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 03:41 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2368718 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181225135647/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html%20 për lidhjen https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/us.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110604195034/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html për lidhjen https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2001rank.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200508140308/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html për lidhjen https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 dhjetor 2021 03:15 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2370596 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20070613005439/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html për lidhjen https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 dhjetor 2021 03:35 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 9 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2373118 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120512233445/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2173rank.html për lidhjen https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2173rank.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226073521/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html%20 për lidhjen https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20101205221853/http://www.frbsf.org/news/speeches/2006/1106.html për lidhjen http://www.frbsf.org/news/speeches/2006/1106.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100323213100/http://www.iata.org/ps/publications/wats-passenger-carried.htm për lidhjen http://www.iata.org/ps/publications/wats-passenger-carried.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120429000000/http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&cp=1-5-54-55_666_2__ për lidhjen http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&cp=1-5-54-55_666_2__. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20181226073521/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html%20 për lidhjen https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2174rank.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://www.webcitation.org/6F0FiNNzQ?url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html për lidhjen https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090618133418/http://www.ilw.com/immigdaily/news/2007,0515-crs.pdf për lidhjen http://www.ilw.com/immigdaily/news/2007,0515-crs.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180207062332/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html për lidhjen https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2091rank.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 dhjetor 2021 10:19 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2405270 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20051024031359/http://www.gc.cuny.edu/faculty/research_briefs/aris/key_findings.htm për lidhjen http://www.gc.cuny.edu/faculty/research_briefs/aris/key_findings.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 4 mars 2022 01:17 (CET) == Propozim == Duhet kete artikull tek '''Shtetet e Bashkuara''' me zhvendos, krejt e thirren e keshtu. --[[Përdoruesi:Ko.S.ystem.OV@|filozofi]] [[Image:Flag of Albania.svg|30px]] [[Figura:Flag of the United States.svg|35px]] '''[[Përdoruesi diskutim:Ko.S.ystem.OV@|???]]''' 2006 Mars 4 21:43 (UTC) : Cka po thuni? --[[Përdoruesi:Ko.S.ystem.OV@|filozofi]] [[Image:Flag of Albania.svg|30px]] [[Figura:Flag of the United States.svg|35px]] '''[[Përdoruesi diskutim:Ko.S.ystem.OV@|???]]''' 2006 Mars 5 00:35 (UTC) ::Bone--[[Përdoruesi:Dan|Hipi Zhdripi]] 2006 Mars 5 02:53 (UTC) ::: Ta kshyrmi cka po thojn tjert. --[[Përdoruesi:Ko.S.ystem.OV@|filozofi]] [[Image:Flag of Albania.svg|30px]] [[Figura:Flag of the United States.svg|35px]] '''[[Përdoruesi diskutim:Ko.S.ystem.OV@|???]]''' 2006 Mars 5 03:06 (UTC) :::: A ka e dikush me thone dicka per kete send? --[[Përdoruesi:Ko.S.ystem.OV@|filozofi]] [[Image:Flag of Albania.svg|30px]] [[Figura:Flag of the United States.svg|35px]] '''[[Përdoruesi diskutim:Ko.S.ystem.OV@|???]]''' 2006 Mars 7 18:57 (UTC) == SHBA-ja apo SHBA-të == Kujtoj se artikulli duhet t'i përmbahet njërës prej formave, por duhet patjetër të shpjegojë të gjitha format e mundshme, si ShBA, SHBA, SHBA-ja, SHBA-të etj. Forma e përdorur në tërë artikullin duhet të jetë më popullorja, por me kusht që nuk shkel rregullin e lakimit të emrave.--[[Përdoruesi:Getoar TX|Getoar TX]] 10 Dhjetor 2010 01:07 (CET) shtetet e bashkuara te amerikes kane ndihmuar kosoven shum nga armiqte shba shba-ja == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2440011 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://dsc.discovery.com/convergence/supervolcano/under/under.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 prill 2022 01:16 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2466348 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U rregullua formatimi/përdorimi për lidhjen http://www.britannica.com/eb/article-9111233/United-States. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 gusht 2022 00:39 (CEST) == Kërkesë për heqjen e mbrojtjes të faqes Shtetet e Bashkuara == Unë dua ta redaktoj artikullin Shtetet e Bashkuara [[Speciale:Kontributet/79.106.209.143|79.106.209.143]] 9 shtator 2022 09:58 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2495909 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20061001195645/http://home.nps.gov/applications/release/Detail.cfm?ID=639 për lidhjen http://home.nps.gov/applications/release/Detail.cfm?ID=639. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 nëntor 2022 12:01 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2558135 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080216000017/http://www.transalt.org/files/resources/other/010901TQpdf021.pdf për lidhjen http://www.transalt.org/files/resources/other/010901TQpdf021.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 qershor 2023 17:04 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2627486 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080216000018/http://kilm.ilo.org/2005/press/download/ExSumEN.pdf për lidhjen http://kilm.ilo.org/2005/press/download/ExSumEN.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 8 dhjetor 2023 21:30 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2659561 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110822083255/http://pewglobal.org/2002/12/19/among-wealthy-nations/ për lidhjen http://pewglobal.org/reports/display.php?ReportID=167. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 prill 2024 00:31 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2670251 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201205205145/http://www.ggdc.net/maddison/Historical_Statistics/horizontal-file_09-2008.xls për lidhjen http://www.ggdc.net/maddison/Historical_Statistics/horizontal-file_09-2008.xls. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 qershor 2024 06:13 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2816692 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111020134522/http://sociology.ucsc.edu/whorulesamerica/power/wealth.html për lidhjen http://sociology.ucsc.edu/whorulesamerica/power/wealth.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100528041822/http://www.pueblo.gsa.gov/multilanguage/multilang_list.htm për lidhjen http://www.pueblo.gsa.gov/multilanguage/multilang_list.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 korrik 2025 00:27 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2829278 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130409073623/http://ir.nyse.com/phoenix.zhtml?c=129145&p=irol-newsArticle&ID=1036503&highlight= për lidhjen http://ir.nyse.com/phoenix.zhtml?c=129145&p=irol-newsArticle&ID=1036503&highlight=. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 shtator 2025 18:24 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Shtetet e Bashkuara të Amerikës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2981120 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080717162004/http://money.cnn.com/2008/06/11/news/economy/iraq_war_hearing/ për lidhjen http://money.cnn.com/2008/06/11/news/economy/iraq_war_hearing/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 maj 2026 11:05 (CEST) 55ntwxaxm8uglaqrza44xka0f31kx5h 0 303939 2985610 2980902 2026-05-30T13:45:28Z Fjolla Berishaa 185569 Krijuar nga përkthimi i seksionit "Familia" nga faqja "[[:la:Special:Redirect/revision/3528555|Servius Sulpicius Galba]]" 2985610 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Stockholm_-_Antikengalerie_4_-_Büste_Kaiser_Galba.jpg|parapamje|Skulptura e Galbës (Pallati Mbretëror i Holmianit)]] [[Skeda:Galba.jpg|parapamje|[[Denarius|Denari]] i Galbës]] '''Servius Sulpicius Galba''' ([[24 Dhjetor|24 dhjetor]] [[3 p.e.s.]] - [[15 janar]] [[69]]) ishte një perandor romak nga viti 68 deri në vdekjen e tij, dhe ishte perandori i parë i të ashtuquajturit “Viti i katër perandorëve”. == Familja == Lindi pranë Terracina. Familja e tij ishte shumë e pasur dhe fisnike, por Galba nuk ishte i lidhur me gjashtë perandorët e parë romakë. Babai i tij, Gaius Sulpicius Galba, kishte qenë konsull zëvendësues në vitin 5 p.e.s., ndërsa vëllai i tij më i madh, po ashtu me të njëjtin emër Gaius Sulpicius Galba, u bë konsull i rregullt në vitin 22 dhe kreu vetëvrasje në vitin 36. Që në rininë e tij, ai u vlerësua si një person me talent të madh nga të dy perandorët Augustus dhe Tiberius. == Kurs me nderime == Ai sherbeu si pretor në vitin 20 dhe si konsull i rregullt në vitin 33. Për shkak të aftësive të tij ushtarake, kritikës së drejtë dhe sjelljes së barabartë, ai fitoi një reputacion të mirë si legat i Augustit me pushtet pretorian në provincën e Aquitanisë në vitet 31–32, në Germaninë e Epërme në vitet 39–41 (ose 42), dhe më pas si prokonsull i Afrikës në vitet 44–46. Në vitin 46 mori edhe nderime triumfale.Pas vdekjes së Kaligula, miqtë e tij e nxitën të merrte pushtetin, por ai e refuzoi dhe i shërbeu besnikërisht perandorit të ri Claudius.Gjatë pjesës së parë të sundimit të Nero, ai jetoi në jetën private, derisa në vitin 60 Neronit i dha provincën e Hispanisë Tarrakonense. Gjatë administrimit të tij ishte i plagësht dhe i pavendosur, por u përpoq të shmangte Nero, i cili ishte bërë gjithnjë e më dyshues ndaj miqve dhe familjarëve të tij. == Perandor == [[Skeda:Bronze_Galba_MBA_Lyon.JPG|parapamje|Sestertiusi i Galbës, i cili u gjet [[Lion|në Lion]]]] Në [[68|vitin 68]], Gaius Julius Vindex udhëhoqi një rebelim kundër Neronit në Gali, dhe [[Praefectus praetorianus|prefekti pretorian]] [[Nymphidius Sabinus]] deklaroi mbështetjen e tij për Galbën. Galba u bë legat [[Senati Romak|i Senatit]] dhe, pas vrasjes së Neronit, e shpalli veten perandor. Pastaj ai vazhdoi [[Roma|për në Romë]], ku më 1 janar [[69]] ai hyri në konsullatën e dytë të zakonshme me Titus Vinius . Në fillim senati urdhëroi që ai të shpëtohej, por ai nuk ishte kurrë popullor me popullin ose ushtarët. Ai madje refuzoi të lironte pretorianët. Miqtë e tij, në fakt, e sundonin. Shpejt legjionet në Gjermani kërkuan që Senati të zgjidhte një perandor të ri. Galba, duke e kuptuar rrezikun e tij, e adoptoi [[Lucius Calpurnius Piso Frugi Licinianus|Pison]] si trashëgimtar të tij. Kjo zgjedhje e ofendoi [[Otoni|Oton]], guvernatorin e vjetër [[Portugalia|të Lusitanisë]], i cili e kishte mbështetur Galbën që nga fillimi. Oto u bashkua me pretorianët, të cilët e shpallën perandor. Galba vazhdoi të kryente rebelët, por u vra me trupat e tij në Lacum Curtium më [[15 janar]] . Sipas [[Taciti|Tacitit]], "çdokush është i aftë të qeverisë me pëlqimin e tij, përveç nëse ka urdhëruar vetë". == Mbi zakonin dhe karakterin == "Ai ishte me shtat të mirë," thotë [[Svetoni|Suetoni]], "me kokë tullace, sy blu, hundë të varur dhe duar e këmbë aq të deformuara [[Articularis morbus|nga sëmundja e kyçeve]] saqë nuk mund të vishte këpucë, as të hapte e as të mbante libra fare. Mishi i tij ishte rritur edhe në anën e djathtë dhe varej aq shumë saqë ishte e vështirë të shtrëngohej fasha... Ai ishte i prirur ndaj epshit për meshkuj, dhe vetëm për ata që ishin shumë të ashpër dhe të pjekur." == Galba, mikpritësja dhe mysafirja == ... Megjithatë, Suetoni raporton se Galba "ishte një njeri i dhënë pas ushqimit të shkëlqyer", "të cilin ai e kishte zakon ta hante edhe para agimit në dimër. Gjatë darkës ... ai urdhëronte që mbetjet të mbarteshin përreth, të grumbulloheshin mbi duart e tij dhe të shpërndaheshin te këmbët e atyre që ishin në këmbë." == Burime mbi jetën dhe mbretërimin e Galbës == * [[Aurel Viktori|Aureli Viktor]], ''Mbi Cezarët'' 6 * [[Dion Kasi|Dio]], ''Historia Romana'' liber 64 * ''Mishërimi i Cezarëve'' 6 * [[Eutropi]], ''Breviari'' 7.16 * [[Plutarku]], ''Jeta e Galbës'' * [[Svetoni|Suetoni]], ''Jetët e Cezarëve,'' Libri 7 "Galba" * [[Taciti]], ''Historitë'' <references /> * ''Appias nero galba'' (flutura) * ''Galba'' (flutur) * ''Hyperia galba'' == Familja == Lindi pranë Terracina. Familja e tij ishte shumë e pasur dhe fisnike, por Galba nuk ishte i lidhur me gjashtë perandorët e parë romakë. Babai i tij, Gaius Sulpicius Galba, kishte qenë konsull zëvendësues në vitin 5 p.e.s., ndërsa vëllai i tij më i madh, po ashtu me të njëjtin emër Gaius Sulpicius Galba, u bë konsull i rregullt në vitin 22 dhe kreu vetëvrasje në vitin 36.Që në rininë e tij, ai u vlerësua si një person me talent të madh nga të dy perandorët Augustus dhe Tiberius. == Familja == Ai lindi pranë Terracinës. Familja e tij ishte shumë e pasur dhe me prejardhje fisnike, megjithëse ai nuk kishte lidhje gjaku me gjashtë perandorët e parë romakë. Babai i tij, Gaius Sulpicius Galba, shërbeu si konsull suffectus në vitin 5 p.e.s. Vëllai i tij i madh, Gaius Sulpicius Galba, u emërua konsull i rregullt në vitin 22 e.s. dhe kreu vetëvrasje në vitin 36 e.s. Që në rininë e tij, Galba u dallua për aftësitë dhe talentin e tij. Si Augustus ashtu edhe Tiberius e vlerësonin lart zgjuarsinë dhe potencialin e tij. Familja e tij ishte shumë e pasur dhe fisnike, por Galba nuk kishte lidhje familjare me gjashtë perandorët e parë. Babai i tij, [[Gaius Sulpicius Galba (consul 5 a.C.n.)|Gaius Sulpicius Galba,]] ishte bërë konsull në [[5 p.e.s.|vitin 5 p.e.s.]], vëllai i tij më i madh, Gaius Sulpicius Galba, ishte bërë konsull i zakonshëm në [[22|vitin 22]] p.e.s. dhe vdiq vullnetarisht në vitin [[36]] p.e.s. Ndërsa u rrit, si [[Augusti]] ashtu edhe Tiberi e konsideronin Galbën të ri me potencial të madh dhe aftësi të spikatura. == Shënime ==   == Bibliografia == * "Galba and Otho" në Rhiannon Ash, ''Ordering anarchy: Armies and leaders in Tacitus' Histories'' (Londër: Duckworth, 1999. ISBN 0715628003 ) fq. 73-94 * L. Braun, "Galba und Otho bei Plutarch und Sueton" në ''Hermes'' vëll. 120 (1992) fq 90-102 * S. Frangoulidis, "Tacitus, Plutarku and Suetonius on the death of Galba" në ''Favonius'' vëll. 3 (1991) f. 1-10 * H. Jucker, "Der Ring des Kaisers Galba" në ''Chiron'' vol. 5 (1975) faqe 349-364 * CL Murison, ''Galba, Otho dhe Vitellius: karriera dhe polemika'' . Hildesheim, 1993 * J. Sancery, ''Galba ou l'armée face au pouvoir'' . Paris, 1983 * P. Schunk, "Studien zur Darstellung des Endes von Galba, Otho und Vitellius in den Historien des Tacitus" në ''Symbolae Osloenses'' vëll. 39 (1964) fq 38-82 {{Index consulum sub principatu electorum|praedecessores=[[Tiberius Catius Asconius Silius Italicus]] et [[Publius Galerius Trachalus]] et [[Lucius Arruntius Camillus Scribonianus]]|annus=69<br />cum<br />[[Titus Vinius|Tito Vinio]] (Rufino ?)|successores=[[Vespasianus|Imp. Caesar Vespasianus Augustus]] II et [[Titus (imperator)|Titus Caesar Vespasianus]]}} [[Kategoria:Perandorë romakë]] [[Kategoria:Burra]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] a1q1humrbuhblgtc1gm38ld9fyu5nfj 2985613 2985610 2026-05-30T13:47:45Z Fjolla Berishaa 185569 Krijuar nga përkthimi i seksionit "Familia" nga faqja "[[:la:Special:Redirect/revision/3528555|Servius Sulpicius Galba]]" 2985613 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Stockholm_-_Antikengalerie_4_-_Büste_Kaiser_Galba.jpg|parapamje|Skulptura e Galbës (Pallati Mbretëror i Holmianit)]] [[Skeda:Galba.jpg|parapamje|[[Denarius|Denari]] i Galbës]] '''Servius Sulpicius Galba''' ([[24 Dhjetor|24 dhjetor]] [[3 p.e.s.]] - [[15 janar]] [[69]]) ishte një perandor romak nga viti 68 deri në vdekjen e tij, dhe ishte perandori i parë i të ashtuquajturit “Viti i katër perandorëve”. == Familja == Lindi pranë Terracina. Familja e tij ishte shumë e pasur dhe fisnike, por Galba nuk ishte i lidhur me gjashtë perandorët e parë romakë. Babai i tij, Gaius Sulpicius Galba, kishte qenë konsull zëvendësues në vitin 5 p.e.s., ndërsa vëllai i tij më i madh, po ashtu me të njëjtin emër Gaius Sulpicius Galba, u bë konsull i rregullt në vitin 22 dhe kreu vetëvrasje në vitin 36. Që në rininë e tij, ai u vlerësua si një person me talent të madh nga të dy perandorët Augustus dhe Tiberius. == Kurs me nderime == Ai sherbeu si pretor në vitin 20 dhe si konsull i rregullt në vitin 33. Për shkak të aftësive të tij ushtarake, kritikës së drejtë dhe sjelljes së barabartë, ai fitoi një reputacion të mirë si legat i Augustit me pushtet pretorian në provincën e Aquitanisë në vitet 31–32, në Germaninë e Epërme në vitet 39–41 (ose 42), dhe më pas si prokonsull i Afrikës në vitet 44–46. Në vitin 46 mori edhe nderime triumfale.Pas vdekjes së Kaligula, miqtë e tij e nxitën të merrte pushtetin, por ai e refuzoi dhe i shërbeu besnikërisht perandorit të ri Claudius.Gjatë pjesës së parë të sundimit të Nero, ai jetoi në jetën private, derisa në vitin 60 Neronit i dha provincën e Hispanisë Tarrakonense. Gjatë administrimit të tij ishte i plagësht dhe i pavendosur, por u përpoq të shmangte Nero, i cili ishte bërë gjithnjë e më dyshues ndaj miqve dhe familjarëve të tij. == Perandor == [[Skeda:Bronze_Galba_MBA_Lyon.JPG|parapamje|Sestertiusi i Galbës, i cili u gjet [[Lion|në Lion]]]] Në [[68|vitin 68]], Gaius Julius Vindex udhëhoqi një rebelim kundër Neronit në Gali, dhe [[Praefectus praetorianus|prefekti pretorian]] [[Nymphidius Sabinus]] deklaroi mbështetjen e tij për Galbën. Galba u bë legat [[Senati Romak|i Senatit]] dhe, pas vrasjes së Neronit, e shpalli veten perandor. Pastaj ai vazhdoi [[Roma|për në Romë]], ku më 1 janar [[69]] ai hyri në konsullatën e dytë të zakonshme me Titus Vinius . Në fillim senati urdhëroi që ai të shpëtohej, por ai nuk ishte kurrë popullor me popullin ose ushtarët. Ai madje refuzoi të lironte pretorianët. Miqtë e tij, në fakt, e sundonin. Shpejt legjionet në Gjermani kërkuan që Senati të zgjidhte një perandor të ri. Galba, duke e kuptuar rrezikun e tij, e adoptoi [[Lucius Calpurnius Piso Frugi Licinianus|Pison]] si trashëgimtar të tij. Kjo zgjedhje e ofendoi [[Otoni|Oton]], guvernatorin e vjetër [[Portugalia|të Lusitanisë]], i cili e kishte mbështetur Galbën që nga fillimi. Oto u bashkua me pretorianët, të cilët e shpallën perandor. Galba vazhdoi të kryente rebelët, por u vra me trupat e tij në Lacum Curtium më [[15 janar]] . Sipas [[Taciti|Tacitit]], "çdokush është i aftë të qeverisë me pëlqimin e tij, përveç nëse ka urdhëruar vetë". == Mbi zakonin dhe karakterin == "Ai ishte me shtat të mirë," thotë [[Svetoni|Suetoni]], "me kokë tullace, sy blu, hundë të varur dhe duar e këmbë aq të deformuara [[Articularis morbus|nga sëmundja e kyçeve]] saqë nuk mund të vishte këpucë, as të hapte e as të mbante libra fare. Mishi i tij ishte rritur edhe në anën e djathtë dhe varej aq shumë saqë ishte e vështirë të shtrëngohej fasha... Ai ishte i prirur ndaj epshit për meshkuj, dhe vetëm për ata që ishin shumë të ashpër dhe të pjekur." == Galba, mikpritësja dhe mysafirja == ... Megjithatë, Suetoni raporton se Galba "ishte një njeri i dhënë pas ushqimit të shkëlqyer", "të cilin ai e kishte zakon ta hante edhe para agimit në dimër. Gjatë darkës ... ai urdhëronte që mbetjet të mbarteshin përreth, të grumbulloheshin mbi duart e tij dhe të shpërndaheshin te këmbët e atyre që ishin në këmbë." == Burime mbi jetën dhe mbretërimin e Galbës == * [[Aurel Viktori|Aureli Viktor]], ''Mbi Cezarët'' 6 * [[Dion Kasi|Dio]], ''Historia Romana'' liber 64 * ''Mishërimi i Cezarëve'' 6 * [[Eutropi]], ''Breviari'' 7.16 * [[Plutarku]], ''Jeta e Galbës'' * [[Svetoni|Suetoni]], ''Jetët e Cezarëve,'' Libri 7 "Galba" * [[Taciti]], ''Historitë'' <references /> * ''Appias nero galba'' (flutura) * ''Galba'' (flutur) * ''Hyperia galba'' == Familja == Lindi pranë Terracina. Familja e tij ishte shumë e pasur dhe fisnike, por Galba nuk ishte i lidhur me gjashtë perandorët e parë romakë. Babai i tij, Gaius Sulpicius Galba, kishte qenë konsull zëvendësues në vitin 5 p.e.s., ndërsa vëllai i tij më i madh, po ashtu me të njëjtin emër Gaius Sulpicius Galba, u bë konsull i rregullt në vitin 22 dhe kreu vetëvrasje në vitin 36.Që në rininë e tij, ai u vlerësua si një person me talent të madh nga të dy perandorët Augustus dhe Tiberius. == Familja == Ai lindi pranë Terracinës. Familja e tij ishte shumë e pasur dhe me prejardhje fisnike, megjithëse ai nuk kishte lidhje gjaku me gjashtë perandorët e parë romakë. Babai i tij, Gaius Sulpicius Galba, shërbeu si konsull suffectus në vitin 5 p.e.s. Vëllai i tij i madh, Gaius Sulpicius Galba, u emërua konsull i rregullt në vitin 22 e.s. dhe kreu vetëvrasje në vitin 36 e.s. Që në rininë e tij, Galba u dallua për aftësitë dhe talentin e tij. Si Augustus ashtu edhe Tiberius e vlerësonin lart zgjuarsinë dhe potencialin e tij. Familja e tij ishte shumë e pasur dhe fisnike, por Galba nuk kishte lidhje familjare me gjashtë perandorët e parë. Babai i tij, [[Gaius Sulpicius Galba (consul 5 a.C.n.)|Gaius Sulpicius Galba,]] ishte bërë konsull në [[5 p.e.s.|vitin 5 p.e.s.]], vëllai i tij më i madh, Gaius Sulpicius Galba, ishte bërë konsull i zakonshëm në [[22|vitin 22]] p.e.s. dhe vdiq vullnetarisht në vitin [[36]] p.e.s. Ndërsa u rrit, si [[Augusti]] ashtu edhe Tiberi e konsideronin Galbën të ri me potencial të madh dhe aftësi të spikatura. == Familia == '''Galba lindi pranë Tarracinës. Familja e tij ishte shumë e pasur dhe fisnike, por ai nuk ishte i afërm me gjashtë perandorët e parë romakë. Babai i tij, Gaius Sulpicius Galba, kishte shërbyer si konsull suffectus në vitin 5 p.e.s., ndërsa vëllai i tij i madh, Gaius Sulpicius Galba, u emërua konsull i rregullt në vitin 22 e.s. dhe vdiq me vetëvrasje në vitin 36 e.s. Gjatë rinisë së tij, Galba u dallua për aftësitë e tij të mëdha dhe konsiderohej nga Augusti dhe Tiberi si një njeri me talent të jashtëzakonshëm.''' Familja e tij ishte shumë e pasur dhe fisnike, por Galba nuk kishte lidhje familjare me gjashtë perandorët e parë. Babai i tij, [[Gaius Sulpicius Galba (consul 5 a.C.n.)|Gaius Sulpicius Galba,]] ishte bërë konsull në [[5 p.e.s.|vitin 5 p.e.s.]], vëllai i tij më i madh, Gaius Sulpicius Galba, ishte bërë konsull i zakonshëm në [[22|vitin 22]] p.e.s. dhe vdiq vullnetarisht në vitin [[36]] p.e.s. == Shënime ==   == Bibliografia == * "Galba and Otho" në Rhiannon Ash, ''Ordering anarchy: Armies and leaders in Tacitus' Histories'' (Londër: Duckworth, 1999. ISBN 0715628003 ) fq. 73-94 * L. Braun, "Galba und Otho bei Plutarch und Sueton" në ''Hermes'' vëll. 120 (1992) fq 90-102 * S. Frangoulidis, "Tacitus, Plutarku and Suetonius on the death of Galba" në ''Favonius'' vëll. 3 (1991) f. 1-10 * H. Jucker, "Der Ring des Kaisers Galba" në ''Chiron'' vol. 5 (1975) faqe 349-364 * CL Murison, ''Galba, Otho dhe Vitellius: karriera dhe polemika'' . Hildesheim, 1993 * J. Sancery, ''Galba ou l'armée face au pouvoir'' . Paris, 1983 * P. Schunk, "Studien zur Darstellung des Endes von Galba, Otho und Vitellius in den Historien des Tacitus" në ''Symbolae Osloenses'' vëll. 39 (1964) fq 38-82 {{Index consulum sub principatu electorum|praedecessores=[[Tiberius Catius Asconius Silius Italicus]] et [[Publius Galerius Trachalus]] et [[Lucius Arruntius Camillus Scribonianus]]|annus=69<br />cum<br />[[Titus Vinius|Tito Vinio]] (Rufino ?)|successores=[[Vespasianus|Imp. Caesar Vespasianus Augustus]] II et [[Titus (imperator)|Titus Caesar Vespasianus]]}} [[Kategoria:Perandorë romakë]] [[Kategoria:Burra]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] ecewodrglqddgxjwo8kwr8vyw8wxwpj 2985614 2985613 2026-05-30T13:53:17Z Fjolla Berishaa 185569 Krijuar nga përkthimi i seksionit "Cursus honorum" nga faqja "[[:la:Special:Redirect/revision/3528555|Servius Sulpicius Galba]]" 2985614 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Stockholm_-_Antikengalerie_4_-_Büste_Kaiser_Galba.jpg|parapamje|Skulptura e Galbës (Pallati Mbretëror i Holmianit)]] [[Skeda:Galba.jpg|parapamje|[[Denarius|Denari]] i Galbës]] '''Servius Sulpicius Galba''' ([[24 Dhjetor|24 dhjetor]] [[3 p.e.s.]] - [[15 janar]] [[69]]) ishte një perandor romak nga viti 68 deri në vdekjen e tij, dhe ishte perandori i parë i të ashtuquajturit “Viti i katër perandorëve”. == Familja == Lindi pranë Terracina. Familja e tij ishte shumë e pasur dhe fisnike, por Galba nuk ishte i lidhur me gjashtë perandorët e parë romakë. Babai i tij, Gaius Sulpicius Galba, kishte qenë konsull zëvendësues në vitin 5 p.e.s., ndërsa vëllai i tij më i madh, po ashtu me të njëjtin emër Gaius Sulpicius Galba, u bë konsull i rregullt në vitin 22 dhe kreu vetëvrasje në vitin 36. Që në rininë e tij, ai u vlerësua si një person me talent të madh nga të dy perandorët Augustus dhe Tiberius. == Kurs me nderime == Ai sherbeu si pretor në vitin 20 dhe si konsull i rregullt në vitin 33. Për shkak të aftësive të tij ushtarake, kritikës së drejtë dhe sjelljes së barabartë, ai fitoi një reputacion të mirë si legat i Augustit me pushtet pretorian në provincën e Aquitanisë në vitet 31–32, në Germaninë e Epërme në vitet 39–41 (ose 42), dhe më pas si prokonsull i Afrikës në vitet 44–46. Në vitin 46 mori edhe nderime triumfale.Pas vdekjes së Kaligula, miqtë e tij e nxitën të merrte pushtetin, por ai e refuzoi dhe i shërbeu besnikërisht perandorit të ri Claudius.Gjatë pjesës së parë të sundimit të Nero, ai jetoi në jetën private, derisa në vitin 60 Neronit i dha provincën e Hispanisë Tarrakonense. Gjatë administrimit të tij ishte i plagësht dhe i pavendosur, por u përpoq të shmangte Nero, i cili ishte bërë gjithnjë e më dyshues ndaj miqve dhe familjarëve të tij. == Perandor == [[Skeda:Bronze_Galba_MBA_Lyon.JPG|parapamje|Sestertiusi i Galbës, i cili u gjet [[Lion|në Lion]]]] Në [[68|vitin 68]], Gaius Julius Vindex udhëhoqi një rebelim kundër Neronit në Gali, dhe [[Praefectus praetorianus|prefekti pretorian]] [[Nymphidius Sabinus]] deklaroi mbështetjen e tij për Galbën. Galba u bë legat [[Senati Romak|i Senatit]] dhe, pas vrasjes së Neronit, e shpalli veten perandor. Pastaj ai vazhdoi [[Roma|për në Romë]], ku më 1 janar [[69]] ai hyri në konsullatën e dytë të zakonshme me Titus Vinius . Në fillim senati urdhëroi që ai të shpëtohej, por ai nuk ishte kurrë popullor me popullin ose ushtarët. Ai madje refuzoi të lironte pretorianët. Miqtë e tij, në fakt, e sundonin. Shpejt legjionet në Gjermani kërkuan që Senati të zgjidhte një perandor të ri. Galba, duke e kuptuar rrezikun e tij, e adoptoi [[Lucius Calpurnius Piso Frugi Licinianus|Pison]] si trashëgimtar të tij. Kjo zgjedhje e ofendoi [[Otoni|Oton]], guvernatorin e vjetër [[Portugalia|të Lusitanisë]], i cili e kishte mbështetur Galbën që nga fillimi. Oto u bashkua me pretorianët, të cilët e shpallën perandor. Galba vazhdoi të kryente rebelët, por u vra me trupat e tij në Lacum Curtium më [[15 janar]] . Sipas [[Taciti|Tacitit]], "çdokush është i aftë të qeverisë me pëlqimin e tij, përveç nëse ka urdhëruar vetë". == Mbi zakonin dhe karakterin == "Ai ishte me shtat të mirë," thotë [[Svetoni|Suetoni]], "me kokë tullace, sy blu, hundë të varur dhe duar e këmbë aq të deformuara [[Articularis morbus|nga sëmundja e kyçeve]] saqë nuk mund të vishte këpucë, as të hapte e as të mbante libra fare. Mishi i tij ishte rritur edhe në anën e djathtë dhe varej aq shumë saqë ishte e vështirë të shtrëngohej fasha... Ai ishte i prirur ndaj epshit për meshkuj, dhe vetëm për ata që ishin shumë të ashpër dhe të pjekur." == Galba, mikpritësja dhe mysafirja == ... Megjithatë, Suetoni raporton se Galba "ishte një njeri i dhënë pas ushqimit të shkëlqyer", "të cilin ai e kishte zakon ta hante edhe para agimit në dimër. Gjatë darkës ... ai urdhëronte që mbetjet të mbarteshin përreth, të grumbulloheshin mbi duart e tij dhe të shpërndaheshin te këmbët e atyre që ishin në këmbë." == Burime mbi jetën dhe mbretërimin e Galbës == * [[Aurel Viktori|Aureli Viktor]], ''Mbi Cezarët'' 6 * [[Dion Kasi|Dio]], ''Historia Romana'' liber 64 * ''Mishërimi i Cezarëve'' 6 * [[Eutropi]], ''Breviari'' 7.16 * [[Plutarku]], ''Jeta e Galbës'' * [[Svetoni|Suetoni]], ''Jetët e Cezarëve,'' Libri 7 "Galba" * [[Taciti]], ''Historitë'' <references /> * ''Appias nero galba'' (flutura) * ''Galba'' (flutur) * ''Hyperia galba'' == Familja == Lindi pranë Terracina. Familja e tij ishte shumë e pasur dhe fisnike, por Galba nuk ishte i lidhur me gjashtë perandorët e parë romakë. Babai i tij, Gaius Sulpicius Galba, kishte qenë konsull zëvendësues në vitin 5 p.e.s., ndërsa vëllai i tij më i madh, po ashtu me të njëjtin emër Gaius Sulpicius Galba, u bë konsull i rregullt në vitin 22 dhe kreu vetëvrasje në vitin 36.Që në rininë e tij, ai u vlerësua si një person me talent të madh nga të dy perandorët Augustus dhe Tiberius. == Familja == Ai lindi pranë Terracinës. Familja e tij ishte shumë e pasur dhe me prejardhje fisnike, megjithëse ai nuk kishte lidhje gjaku me gjashtë perandorët e parë romakë. Babai i tij, Gaius Sulpicius Galba, shërbeu si konsull suffectus në vitin 5 p.e.s. Vëllai i tij i madh, Gaius Sulpicius Galba, u emërua konsull i rregullt në vitin 22 e.s. dhe kreu vetëvrasje në vitin 36 e.s. Që në rininë e tij, Galba u dallua për aftësitë dhe talentin e tij. Si Augustus ashtu edhe Tiberius e vlerësonin lart zgjuarsinë dhe potencialin e tij. Familja e tij ishte shumë e pasur dhe fisnike, por Galba nuk kishte lidhje familjare me gjashtë perandorët e parë. Babai i tij, [[Gaius Sulpicius Galba (consul 5 a.C.n.)|Gaius Sulpicius Galba,]] ishte bërë konsull në [[5 p.e.s.|vitin 5 p.e.s.]], vëllai i tij më i madh, Gaius Sulpicius Galba, ishte bërë konsull i zakonshëm në [[22|vitin 22]] p.e.s. dhe vdiq vullnetarisht në vitin [[36]] p.e.s. Ndërsa u rrit, si [[Augusti]] ashtu edhe Tiberi e konsideronin Galbën të ri me potencial të madh dhe aftësi të spikatura. == Familia == '''Galba lindi pranë Tarracinës. Familja e tij ishte shumë e pasur dhe fisnike, por ai nuk ishte i afërm me gjashtë perandorët e parë romakë. Babai i tij, Gaius Sulpicius Galba, kishte shërbyer si konsull suffectus në vitin 5 p.e.s., ndërsa vëllai i tij i madh, Gaius Sulpicius Galba, u emërua konsull i rregullt në vitin 22 e.s. dhe vdiq me vetëvrasje në vitin 36 e.s. Gjatë rinisë së tij, Galba u dallua për aftësitë e tij të mëdha dhe konsiderohej nga Augusti dhe Tiberi si një njeri me talent të jashtëzakonshëm.''' Familja e tij ishte shumë e pasur dhe fisnike, por Galba nuk kishte lidhje familjare me gjashtë perandorët e parë. Babai i tij, [[Gaius Sulpicius Galba (consul 5 a.C.n.)|Gaius Sulpicius Galba,]] ishte bërë konsull në [[5 p.e.s.|vitin 5 p.e.s.]], vëllai i tij më i madh, Gaius Sulpicius Galba, ishte bërë konsull i zakonshëm në [[22|vitin 22]] p.e.s. dhe vdiq vullnetarisht në vitin [[36]] p.e.s. == Galba mbajti postin e pretorit në vitin 20 e.s. dhe atë të konsullit të rregullt në vitin 33 e.s. Gjatë karrierës së tij administrative dhe ushtarake, ai fitoi reputacion si një drejtues i aftë, i disiplinuar dhe i drejtë. Ai shërbeu si guvernator perandorak i Akuitanisë në vitet 31–32 e.s., i Gjermanisë së Epërme nga viti 39 deri në vitin 41 ose 42 e.s., si dhe i provincës së Afrikës ndërmjet viteve 44 dhe 46 e.s. Për meritat e tij, në vitin 46 e.s. iu akorduan nderimet triumfale (ornamenta triumphalia).Pas vrasjes së perandorit Caligula, disa prej mbështetësve të tij e nxitën Galbën të shpallte kandidaturën për fronin perandorak, por ai nuk pranoi dhe vazhdoi t’i shërbente me besnikëri pasardhësit të tij, Claudius.Në vitet e para të sundimit të Nero, Galba u tërhoq nga jeta publike dhe jetoi larg politikës aktive. Në vitin 60 e.s., Nero e emëroi guvernator të Hispanisë Tarrakonense.Si guvernator, Galba administroi provincën me kujdes dhe përmbajtje. Ai u përpoq të mos tërhiqte vëmendjen e Neros, i cili me kalimin e kohës ishte bërë gjithnjë e më mosbesues dhe dyshues ndaj bashkëpunëtorëve, miqve dhe të afërmve të tij. == '''Galba u bë pretor në vitin 20 e.s. dhe konsull i rregullt në vitin 33 e.s. Ai fitoi një reputacion të mirë falë aftësive të tij ushtarake, disiplinës dhe drejtësisë në ushtrimin e detyrës. Shërbeu si legat perandorak me kompetenca propretoriale në Akuitani gjatë viteve 31–32 e.s., në Gjermaninë e Epërme nga viti 39 deri në vitin 41 ose 42 e.s., dhe më pas si prokonsull i Afrikës nga viti 44 deri në vitin 46 e.s. Në vitin 46 e.s. iu akorduan nderimet triumfale (ornamenta triumphalia).''' '''Pas vdekjes së perandorit Caligula, miqtë e tij e nxitën të kërkonte fronin perandorak, por ai nuk pranoi dhe i shërbeu me besnikëri perandorit të ri, Claudius. Gjatë gjysmës së parë të sundimit të Nero, Galba jetoi larg jetës politike. Në vitin 60 e.s., Nero e emëroi atë guvernator të provincës së Hispanisë Tarrakonense.''' '''Gjatë qeverisjes së kësaj province, Galba u tregua i kujdesshëm dhe i matur. Ai u përpoq të qëndronte larg vëmendjes së Neros, i cili ishte bërë gjithnjë e më dyshues ndaj miqve dhe anëtarëve të familjes së tij.''' == Shënime ==   == Bibliografia == * "Galba and Otho" në Rhiannon Ash, ''Ordering anarchy: Armies and leaders in Tacitus' Histories'' (Londër: Duckworth, 1999. ISBN 0715628003 ) fq. 73-94 * L. Braun, "Galba und Otho bei Plutarch und Sueton" në ''Hermes'' vëll. 120 (1992) fq 90-102 * S. Frangoulidis, "Tacitus, Plutarku and Suetonius on the death of Galba" në ''Favonius'' vëll. 3 (1991) f. 1-10 * H. Jucker, "Der Ring des Kaisers Galba" në ''Chiron'' vol. 5 (1975) faqe 349-364 * CL Murison, ''Galba, Otho dhe Vitellius: karriera dhe polemika'' . Hildesheim, 1993 * J. Sancery, ''Galba ou l'armée face au pouvoir'' . Paris, 1983 * P. Schunk, "Studien zur Darstellung des Endes von Galba, Otho und Vitellius in den Historien des Tacitus" në ''Symbolae Osloenses'' vëll. 39 (1964) fq 38-82 {{Index consulum sub principatu electorum|praedecessores=[[Tiberius Catius Asconius Silius Italicus]] et [[Publius Galerius Trachalus]] et [[Lucius Arruntius Camillus Scribonianus]]|annus=69<br />cum<br />[[Titus Vinius|Tito Vinio]] (Rufino ?)|successores=[[Vespasianus|Imp. Caesar Vespasianus Augustus]] II et [[Titus (imperator)|Titus Caesar Vespasianus]]}} [[Kategoria:Perandorë romakë]] [[Kategoria:Burra]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] 61yn3zb5nx7ahd8scmz5du064v9usmj 0 304121 2985770 2958804 2026-05-30T22:22:05Z Liza Murseli 188405 Krijuar nga përkthimi i seksionit "Vita privata" nga faqja "[[:it:Special:Redirect/revision/150568000|Donatella Versace]]" 2985770 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|Emri=Donatella Francesca|Mbiemri=Versace|Seksi=F| birth_place=Reggio Calabria|DitaMuajiLindjes=2 maj|VitiLindjes=1955|Aktiviteti=Stilist|Aktiviteti2=Model|Aktiviteti3=Biznismen| citizenship=Italian| caption=Donatella Versace në 2010| image=}} '''Donatella Francesca Versace''' (italisht: [donaˈtɛlla franˈtʃeska verˈsaːtʃe]; e lindur më 2 maj 1955) është një stiliste, biznesmene dhe modele italiane e modës. Ajo është motra e Gianni Versace, themeluesit të kompanisë luksoze të modës Versace, të cilën ajo trashëgoi një pjesë të saj pas vdekjes së vëllait të saj në 1997. {{DEFAULTSORT:Versace ,Donatella Francesca}} == Biografia == {{Infobox person| image=| caption=Donatella Versace me vëllain e saj Gianni në 1990}} Donatella Versace lindi në [[Rrexho Kalabria|Reggio Calabria]] me 2 maj 1955 dhe është e katërta (vëllezërit janë [[:it:Santo_Versace|Santo]], [[:it:Gianni_Versace|Gianni]] dhe Tina, të cilët vdiqën si fëmijë). U diplomua për Gjuhë në [[:it:Università_degli_Studi_di_Firenze|Universitetin e Firence]]<nowiki/>s, ajo hyri në botën e modës gjatë [[Vitet 1980|viteve tetëdhjetë]], kur Versace u zhvendos në Milano dhe filloi të vendoset në botën e modës. Donatella fillimisht u kujdes për komunikimin, marrëdhëniet me publikun dhe imazhin e markës. Më vonë vëllai i saj [[:it:Gianni_Versace|Gianni]] i besoi asaj menaxhimin e markës së ''njohur Versace Versus.''<ref name=":1">{{Cito web|date=2016-04-04|title=Donatella Versace, chi è e la sua biografia|url=https://dilei.it/lifestyle/donatella-versace-chi-e-e-la-sua-biografia/438683/|language=it-IT}}</ref> Në korrik [[1998]], një vit pas vrasjes së vëllait të saj nga duart e një të varuri nga droga, Donatella harton linjën e saj të parë të modës Versace.<ref name=":0">{{Cito web|date=2019-05-02|title=Donatella Versace: tutte le curiosità sulla stilista, tra eccessi e successi|url=https://www.donnaglamour.it/donatella-versace-vita-privata-e-carriera/curiosita/|language=it-IT}}</ref> Para se Versace t’i shitej [[:it:Michael_Kors|Michael Kors]] për 2 miliardë euro në 2018 (i cili tashmë kishte blerë shtëpinë e modës [[:it:Jimmy_Choo|Jimmy Choo]] ), aksioni i tij ishte nënkryetar i grupit dhe aksioner për 20% të të gjithë pasurisë. Vëllai, Santo Versace, zotëronte 30%, ndërsa vajza, [[:it:Allegra_Versace|Allegra Versace]] (e lindur nga martesa me modelin [[:it:Paul_Beck|Paul Beck]] ) zotëronte 50% të aseteve, një përqindje e fituar pas vdekjes së xhaxhait Gianni, themeluesit të maison. Deri më sot, Donatella mbetet kryeministrja e linjës së modës dhe së bashku me vëllain e saj Santo dhe vajzën Allegra, ajo zotëron aksione në shtëpinë e modës për një shumë prej afërsisht 200 milion euro. Në [[2000]] Donatella Versace krijoi [[:it:Vestito_verde_Versace_di_Jennifer_Lopez|veshjen e famshme të gjelbër transparente]] [[Jennifer Lopez|që Jennifer Lopez]] do ta veshte në [[:it:Grammy_Awards_2000|Grammy Awards 2000]], dhe e cila do të tërheqë sytë dhe kritikat e shtypit, duke u bërë një pjesë ikonike e botës së modës. Në [[2005|2005 ai projektoi]] kostumet për [[:it:Francesco_Vezzoli|punën e Francesco Vezzoli]], ''Trailer for a Remake of Gore Vidal's Caligula'', prezantuar në Bienalen e 51-të të Venecias . Për më tepër, Donatella Versace ka marrë pjesë në disa dokumentarë për personazhe nga bota e modës dhe argëtimit: ''[[:it:Valentino:_The_Last_Emperor|Valentino - Perandori i fundit]]'' ( [[2008]] ), ''[[:it:Mademoiselle_C|Mademoiselle C]]'' ( [[2013]] ), ''Dior and I - Një krijues sfidë'' ( [[2014]] ) dhe ''Gaga: Five Foot Two'' (2017). Në vitin 2013 [[Lady Gaga]], këngëtare dhe mikja e madhe e Donatella Versace, i kushton një këngë stilistit, të quajtur ''Donatella,'' brenda albumit ''[[Artpop album nga Lady Gaga|Artpop.]]'' Në 2002 një përzgjedhje e veshjeve të saj më të bukura dhe ikonike u ekspozua në Muzeun Victoria dhe Albert në Londër.<ref name=":1">{{Cito web|date=2016-04-04|title=Donatella Versace, chi è e la sua biografia|url=https://dilei.it/lifestyle/donatella-versace-chi-e-e-la-sua-biografia/438683/|language=it-IT}}</ref> Donatella Versace është shumë aktive në rrjetet sociale, ku shpesh flet për krijimet e saj dhe frymëzimet që e çojnë atë të krijojë veshje Versace. ajo është shoqe me emrat më të mëdhenj në sistemin ndërkombëtar të yjeve, përfshirë [[:it:Elton_John|Elton John]], [[Prince (muzikant)|Prince]], [[Naomi Campbell]] .<ref name=":0">{{Cito web|date=2019-05-02|title=Donatella Versace: tutte le curiosità sulla stilista, tra eccessi e successi|url=https://www.donnaglamour.it/donatella-versace-vita-privata-e-carriera/curiosita/|language=it-IT}}</ref> == Kinemaja == * Në vitin 1998, personazhi i stilistit luhet nga Dania Deville në filmin ''Vrasja Versace'' . * Në vitin 2001, Donatella Versace u shfaq në një [[Cameo|kameo të]] shkurtër në filmin komedik të frymëzuar nga industria e modës ''[[:it:Zoolander|Zoolander]]'' .[[Skeda:Donatellaversace.jpg|parapamje|328x328px| Donatella Versace në fillim të viteve 2000]] * Në filmin ''Një Bjonde në Karrierë'' (2003), një vazhdim i ''[[Ligjerisht bjonde|Hakmarrjes së Blondes]]'', protagonistja [[Elle Woods]] ( Reese Witherspoon ) pyet për "Donatella" kur ajo është në laboratorin shkencor "Versace". * Brenda ''[[Saturday Night Live]]'', aktorja Maya Rudolph luajti një parodi të Versace. * Emri i tij përmendet disa herë në filmin ''The Devil Wears Prada'' (2006). * Në sezonin e parë të ''Ugly Betty'' (2006-2007), karakteri i Fabia ( Gina Gershon ) është një [[Parodia|parodi]] e stilistes. * [[Lady Gaga|Lady Gaga i]] kushton asaj këngën ''Donatella'' në albumin ''[[Artpop album nga Lady Gaga|Artpop]]'' (2013), si dhe një varg nga kënga ''Cake Like Lady Gaga'' . * Më 5 tetor 2013, ''filmi i Shtëpisë së Versace'', i bazuar në ngjarje të jetës reale që përfshijnë familjen Versace, u shfaq për herë të parë në Lifetime. [[:it:Gina_Gershon|Gina Gershon]] luan rolin e Donatella Versace. * American band hip-hop Migos përfshirë këngë ''Versace'' në 2013 mixtape ''YRN (ri Rich Niggas),'' në shënimet e të cilave finalen e madhe të sfilatës atij viti në Milano u zhvillua. Vetë Versace shfaqet në videoklip. * Komedi-imituesi [[:it:Virginia_Raffaele|Virginia Raffaele]] interpretoi karakterin e saj gjatë mbrëmjes së tretë të [[:it:Festival_di_Sanremo_2016|Festivalit Sanremo 2016]], në një mbrëmje në ''[[:it:Amici_di_Maria_De_Filippi|Amici di Maria De Filippi]]'' dhe në shfaqjen e saj [[Ne përballemi me atë që është]] * Bruno Mars titullon një këngë nga ''albumi 24K'' ''Magic Versace on the Floor'' . * Aktorja [[Penélope Cruz|Penelope Cruz]] luan rolin e stilistes në sezonin e dytë të serialit antologjik ''American Crime Story .'' == Jeta private == Donatella Versace dhe ish-burri i saj, modeli amerikan Paul Beck, kishin dy fëmijë: Allegra ( [[1986]] ) dhe Daniel ( [[1990]] ). Ai kishte një motër më të madhe, Tina, e cila vdiq nga një [[Tetanosi|infeksion tetanozi]] në moshën dhjetë vjeç. Ajo është e lidhur nga lidhjet prindërore me atletin paraolimpik Giusy Versace, duke qenë kushëri i babait të saj. Për dekada me radhë ai përjetoi një varësi të fortë ndaj [[Kokaina|kokainës]], me ndikime të mëdha në jetën e tij private dhe profesionale, të kapërcyera falë një terapie detoksifikimi në një [[Arizona|klinikë të Arizonës]] që zgjati gati një vit.<ref>{{Cite web|url=http://www.corriere.it/Primo_Piano/Cronache/2005/10_Ottobre/12/cavalli.shtml|title=Fiorello, Versace, Calissano: l'Italia e la coca}}</ref> Më vonë ajo iu afrua [[Budizmi|Budizmit]] . Ajo i ngjyros flokët e saj bjonde që nga mosha 11 vjeç, e bindur nga vëllai i saj Gianni sepse ai ishte një adhurues i madh i Patty Pravo .<ref>[https://torontosun.com/2016/11/02/donatella-versace-pressured-to-dye-hair-blond-at-age-11-by-brother-gianni/wcm/9b9de551-28cc-4eae-a622-29898542a8d3 Donatella Versace pressured to dye hair blond at age 11 by brother Gianni - Toronto Sun].</ref> == Jeta Private == '''Donatella Versace''' dhe ish-bashkëshorti i saj, modeli amerikan '''Paul Beck''', kanë pasur dy fëmijë: '''Allegra''' (lindur më 1986) dhe '''Daniel''' (lindur më 1990). Ajo kishte edhe një motër më të madhe, '''Tina''', e cila vdiq në moshën dhjetëvjeçare si pasojë e një infeksioni nga tetanozi. Donatella është gjithashtu në lidhje farefisnore me atletën Giusy Versace, pasi babai i saj dhe babai i Giusy-t ishin kushërinj. Për dekada të tëra ajo vuante nga një varësi e fortë [[Kokaina|nga kokaina]], e cila pati një ndikim të madh në jetën e saj private dhe profesionale. Ajo e kapërceu atë falë një terapie detoksifikimi në një klinikë në [[Arizona]], e cila zgjati pothuajse një vit <ref>{{Cite web |title=Fiorello, Versace, Calissano: l'Italia e la coca |url=http://www.corriere.it/Primo_Piano/Cronache/2005/10_Ottobre/12/cavalli.shtml|}}</ref> . Më vonë ajo u interesua për [[Budizmi|Budizmin]] <ref>{{Cite web |title=A che cosa serve davvero il Buddhismo - Panorama<!-- Titolo generato automaticamente --> |url=http://archivio.panorama.it/A-che-cosa-serve-davvero-il-Buddhismo}}</ref> . Ajo i lyeu flokët bjonde në moshën 11 vjeç, e bindur nga vëllai i saj Gianni, i cili ishte një fans i madh i këngëtares Patty Pravo <ref>{{Cite web |date=2 novembre 2016 |title=Donatella Versace pressured to dye hair blond at age 11 by brother Gianni |url=https://torontosun.com/2016/11/02/donatella-versace-pressured-to-dye-hair-blond-at-age-11-by-brother-gianni/wcm/9b9de551-28cc-4eae-a622-29898542a8d3 |language=en}}</ref> . == Filmografia == === Kinemaja === * ''Zoolander'', drejtuar nga [[Ben Stiller]] (2001) * ''Andy Warhol: The Complete Picture'' - dokumentar (2001) * ''Djalli Vesh Prada'', drejtuar nga David Frankel (2006) * ''Valentino: The Last Emperor'', nga Matt Tyrnauer (2008) * ''Mademoiselle C'', drejtuar nga Fabien Constant (2013) * ''Dior dhe Unë'', drejtuar nga Frédéric Tcheng (2014) * ''Franca: Kaosi dhe Krijimi'', drejtuar nga Francesco Carrozzini (2016) * ''Gaga: Five Foot Two'', drejtuar nga Chris Moukarbel (2017) === Televizioni === * ''Çmimet e Modës'' - Program TV (1995-2002) * ''[[:it:E!_True_Hollywood_Story|Është! Historia e Vërtetë e Hollywood]]'' - Seri TV, 1 episod (2004) * ''Gezuar ditelindjen Elton!'' ''Nga Madison Square Garden, New York'' - Special TV (2007) * ''Ata që ... futboll'' - seri te[[:it:Quelli_che_il_calcio|levizive, 1 episod]] (2008) * ''Oi! Fashion Rocks'', film TV (2009) * ''[[:it:Outsiders_(serie_televisiva)|Të huajt]]'' - Seri televizive, 1 episod (2017) == shënim == <references /> == Projekte të tjera == * [[File:Wikiquote-logo.svg|lidhje=|21x21px|Collabora a Wikiquote]] [https://it.wikiquote.org/wiki/ Wikiquote] përmban citate nga ose rreth Donatella Versace * [[File:Commons-logo.svg|lidhje=https://commons.wikimedia.org/wiki/?uselang=it|24x24px|Collabora a Wikimedia Commons]] <span class="plainlinks">[https://commons.wikimedia.org/wiki/?uselang=it Wikimedia Commons]</span> përmban imazhe ose skedarë të tjerë në lidhje me Donatella Versace == Linqe te jashtme == Faqja zyrtare, në versace.com. Donatella Versace, në Enciklopedinë Britannica, Encyclopædia Britannica, Inc. Donatella Versace, në bazën e të dhënave të filmave në Internet, IMDb.com. [[Categoria:Voci con codice VIAF]] [[Categoria:Voci con codice ISNI]] [[Categoria:Voci con codice Europeana]] [[Categoria:Voci con codice LCCN]] [[Categoria:Voci con codice GND]] [[Categoria:Voci con codice BNF]] [[Categoria:Voci con codice ULAN]] [[Categoria:Voci con codice WorldCat Identities]] [[Categoria:Voci biografiche con codici di controllo di autorità]] [[Kategoria:Biznesmenë italianë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1955]] k5qf3wgdh168chvaxwm3lmn87b7n1z4 0 306537 2985786 2959125 2026-05-30T23:53:48Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985786 wikitext text/x-wiki {{Infobox ngjarje | title = Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni | image = [[Skeda:Japan map of fully vaccinated people by percentage of population by prefecture as of 23rd of June 2021.png|350px|]] | caption = Harta e Japonisë sipas prefekturës. Përqindja e njerëzve të vaksinuar plotësisht sipas popullsisë që nga 23 qershor 2021.<ref name="JP-map">[https://ncovtrack.com/vaccine/japan/prefectures Japan COVID-19 Vaccine Tracker: Prefectures Map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210624203904/https://ncovtrack.com/vaccine/japan/prefectures |date=24 qershor 2021 }}. By [https://ncovtrack.com/about George Karabassis]. Click on the 1M and 2x buttons on the bottom right of the map to produce the map shown above.</ref> | date = 17 shkurt 2021 – present | location = Japoni | cause = [[Pandemia e COVID-19 në Japoni]] | target = Imunizimi i plotë i njerëzve në Japoni kundër COVID-19 | budget = | participants = '''77,098,247''' njerëz kanë marrur së paku një dozë<br>(7 shtator 2021)<br>'''61,995,078''' njerëz janë vaksinuar plotësisht (kanë marrur dy doza të vaksinimit, 7 shtator 2021)<ref>{{cite web|date=8 shtator 2021|title=Ongoing Topics - Novel Coronavirus Vaccines|url=https://japan.kantei.go.jp/ongoingtopics/vaccine.html|url-status=live|access-date=9 shtator 2021|website=Prime Minister of Japan and His Cabinet|language=en}}</ref> | outcome = | organisers = | website = }} [[Skeda:COVID-19ワクチン（ファイザー製）の接種を行う菅義偉首相４.jpg|thumb|[[Yoshihide Suga]], [[Kryeministri i Japonisë|kryeministri i Japonisë]], duke u vaksinuar kundër COVID-19]] '''Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni''' filloi më vonë se në shumicën e ekonomive të tjera të mëdha.<ref name="reuterskanishka">{{cite news|title=UPDATE 1-Japanese PM, Pfizer CEO discuss delivery of additional vaccine doses in 2021 to Japan|url=https://jp.reuters.com/article/health-coronavirus-japan-pfizer-vaccine-idCNL1N2MA0EK|author=Kanishka Singh|date=2021-04-18|language=en|access-date=2021-05-25}}</ref> Vendi shpesh është konsideruar "i ngadalshëm" për përpjekjet e tij të vaksinimit.<ref>{{cite news|title=Japan's slow vaccination process as Tokyo 2020 looms|url=https://edition.cnn.com/videos/sports/2021/04/26/japan-slow-vaccination-covid-19-tokyo-olympics-spt-intl.cnn|website=CNN|date=26 prill 2021|language=en|access-date=25 maj 2021}}</ref><ref>{{cite news|title=With 100 days until the Tokyo Olympics, Japan has vaccinated less than 1% of its population. That's a problem|url=https://edition.cnn.com/2021/04/13/sport/japan-covid-tokyo-olympics-100-days-dst-intl-hnk/index.html|author=Blake Essig, Emiko Jozuka and Ben Westcott|website=CNN|date=14 prill 2021|language=en|access-date=25 maj 2021}}</ref> Japonia deri më tani ka miratuar Pfizer – BioNTech, Moderna dhe Oxford – AstraZeneca për përdorim. Nga mesi i gushtit 2021, rreth 46 milion njerëz janë vaksinuar plotësisht në vend. ==Prapaskena== Më 14 shkurt 2021, Pfizer u miratua nga qeveria e Japonisë,<ref>{{cite news|date=14 shkurt 2021|title=Japan approves Pfizer's COVID-19 vaccine, 1st for domestic use|work=[[Nikkei Asia]|language=en]|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Coronavirus/Japan-approves-Pfizer-s-COVID-19-vaccine-1st-for-domestic-use|access-date=14 shkurt 2021|name-list-style=vanc|archive-date=18 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210318232113/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Coronavirus/Japan-approves-Pfizer-s-COVID-19-vaccine-1st-for-domestic-use|url-status=dead}}</ref> dhe u vendos më 17 shkurt 2021.<ref>{{cite news|title=Japan gives first COVID-19 vaccinations to Tokyo health workers|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/17/national/vaccination-rollout-begins/|access-date=31 maj 2021|publisher=The Japan Times|language=en|date=17 shkurt 2021|archive-date=14 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210814133811/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/17/national/vaccination-rollout-begins/|url-status=dead}}</ref> Më 28 maj 2021, Pfizer u miratua nga paneli i ministrisë japoneze të shëndetësisë për adoleshentët midis moshës 12 dhe 15 vjeç.<ref>{{cite news|title=Japan to approve Pfizer COVID-19 vaccine for 12- to 15-year-olds|url=https://english.kyodonews.net/news/2021/05/ce0c74b39e17-japan-to-approve-pfizer-covid-19-vaccine-for-12--to-15-year-olds.html|access-date=31 maj 2021|publisher=Kyodo News|date=28 maj 2021|language=en}}</ref> Më 21 maj 2021, Moderna dhe Astrazeneca u miratuan nga qeveria e Japonisë.<ref name="jp">{{cite web|date=2021-05-21|title=Japan issues final approval for Moderna and AstraZeneca vaccines|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2021/05/21/national/moderna-astrazeneca-formal-ok/|website=The Japan Times|language=en|url-status=live}}</ref> ==Historia== Në prill 2021, kryeministri [[Yoshihide Suga]] njoftoi se Japonia do të marrë 50 milionë doza të vaksinës Pfizer pas një takimi me CEO të kompanisë.<ref name="reuterskanishka"/><ref>{{cite web|title=Japan to receive 50 mil. additional doses of Pfizer vaccine|language=en|url=https://mainichi.jp/english/articles/20210421/p2g/00m/0na/056000c|date=21 prill 2021|access-date=25 maj 2021|archive-date=25 maj 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210525060204/https://mainichi.jp/english/articles/20210421/p2g/00m/0na/056000c|url-status=dead}}</ref> Përhapja e vaksinave në Japoni, me 4 përqind të popullsisë të vaksinuar që nga 21 maj 2021, ka çuar në kritika për miratimin e ngadaltë, ndërprerjet në import dhe mungesën e profesionistëve mjekësorë.<ref>{{Cite journal|last1=Kosaka|first1=Makoto|last2=Hashimoto|first2=Takanao|last3=Ozaki|first3=Akihiko|last4=Tanimoto|first4=Tetsuya|last5=Kami|first5=Masahiro|date=2021-06-02|title=Delayed COVID-19 vaccine roll-out in Japan|language=en|journal=The Lancet|volume=397|issue=10292|pages=2334–2335|doi=10.1016/S0140-6736(21)01220-4|issn=0140-6736|pmid=34089658|pmc=8172150}}</ref><ref>{{Cite web|title=EXPLAINER: Why Japan has been slow to roll out vaccinations|url=http://www.asahi.com/ajw/articles/14349720|access-date=2021-06-08|website=The Asahi Shimbun|language=en|archive-date=8 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210608102120/http://www.asahi.com/ajw/articles/14349720|url-status=dead}}</ref> Një sondazh i kryer në prill tregoi se më shumë se 60 përqind e njerëzve ishin të pakënaqur me përhapjen e vaksinave në Japoni, me ekspertët që thanë se ishte tepër vonë tani për të ndaluar përhapjen e varianteve me vaksina.<ref>{{Cite web|last=McCurry|first=Justin|date=26 prill 2021|title=Japan's slow Covid vaccine rollout casts cloud over Olympics|url=https://www.theguardian.com/world/2021/apr/26/japans-slow-covid-vaccine-rollout-casts-cloud-over-tokyo-olympics|url-status=live|access-date=8 qershor 2021|website=[[The Guardian]]|language=en}}</ref> == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Vaksinimi kundër COVID-19 sipas vendit|Japoni]] j1rjs0iua6d73cwkcp5ixebuc4mokmr 1 307551 2985869 2980418 2026-05-31T04:21:22Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Aaron Swartz]] 2985869 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aaron Swartz]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2048596 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131017101458/http://chicagojewishnews.com/story.htm?sid=1&id=255829 për lidhjen http://chicagojewishnews.com/story.htm?sid=1&id=255829. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2019 15:00 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aaron Swartz]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2069248 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131017101458/http://chicagojewishnews.com/story.htm?sid=1&id=255829 për lidhjen http://chicagojewishnews.com/story.htm?sid=1&id=255829. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 janar 2020 04:12 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aaron Swartz]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2123497 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131017101458/http://chicagojewishnews.com/story.htm?sid=1&id=255829 për lidhjen http://chicagojewishnews.com/story.htm?sid=1&id=255829. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130122000933/http://pubrecord.org/nation/10676/aaron-swartzs-requests-light-struggle/ për lidhjen http://pubrecord.org/nation/10676/aaron-swartzs-requests-light-struggle/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 qershor 2020 07:21 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aaron Swartz]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2133596 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20131017101458/http://chicagojewishnews.com/story.htm?sid=1&id=255829 për lidhjen http://chicagojewishnews.com/story.htm?sid=1&id=255829. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130122000933/http://pubrecord.org/nation/10676/aaron-swartzs-requests-light-struggle/ për lidhjen http://pubrecord.org/nation/10676/aaron-swartzs-requests-light-struggle/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 7 korrik 2020 20:37 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aaron Swartz]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2260726 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130122000933/http://pubrecord.org/nation/10676/aaron-swartzs-requests-light-struggle/ për lidhjen http://pubrecord.org/nation/10676/aaron-swartzs-requests-light-struggle/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 09:21 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aaron Swartz]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2598102 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20151204034753/http://creativecommons.org/weblog/entry/36298 për lidhjen http://creativecommons.org/weblog/entry/36298. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 tetor 2023 05:44 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aaron Swartz]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2694461 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160409001954/http://articles.chicagotribune.com/2013-01-13/news/chi-aaron-swartz-dead_1_reddit-computer-network-websites për lidhjen http://articles.chicagotribune.com/2013-01-13/news/chi-aaron-swartz-dead_1_reddit-computer-network-websites. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 shtator 2024 23:23 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aaron Swartz]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2813095 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150924165206/http://www.pbs.org/wnet/need-to-know/the-daily-need/internet-activist-charged-with-hacking-into-mit-network/ për lidhjen http://www.pbs.org/wnet/need-to-know/the-daily-need/internet-activist-charged-with-hacking-into-mit-network/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150727203355/http://www.politico.com/blogs/joshgerstein/0711/MIT_also_pressing_charges_against_hacking_suspect.html për lidhjen http://www.politico.com/blogs/joshgerstein/0711/MIT_also_pressing_charges_against_hacking_suspect.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 qershor 2025 05:26 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aaron Swartz]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2975161 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130117085524/https://www.documentcloud.org/documents/217117-united-states-of-america-v-aaron-swartz për lidhjen http://www.documentcloud.org/documents/217117-united-states-of-america-v-aaron-swartz. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 prill 2026 08:57 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aaron Swartz]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2981234 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191021193318/http://business.time.com/2013/01/13/tech-prodigy-and-internet-activist-aaron-swartz-commits-suicide/ për lidhjen http://business.time.com/2013/01/13/tech-prodigy-and-internet-activist-aaron-swartz-commits-suicide/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 maj 2026 00:13 (CEST) coz7mxel4o5ka670ji0sdulxesoecu2 1 307811 2985859 2898833 2026-05-31T04:18:14Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Aleksis Çipras]] 2985859 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 2 lidhjet e jashtme në [[Alexis Tsipras]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1988826 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100824160056/http://www.kavalanet.gr/enimerosi/news_static/1196294492.php te http://www.kavalanet.gr/enimerosi/news_static/1196294492.php *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140517214721/http://www.alexistsipras.eu/index.php/8-news/163-tsipras-to-speak-at-die-linke-party-congress-in-berlin te http://www.alexistsipras.eu/index.php/8-news/163-tsipras-to-speak-at-die-linke-party-congress-in-berlin Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 15:33 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Alexis Tsipras]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2048798 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100824160056/http://www.kavalanet.gr/enimerosi/news_static/1196294492.php për lidhjen http://www.kavalanet.gr/enimerosi/news_static/1196294492.php. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110612152851/http://www.syn.gr/en/tsipras_alexis.htm për lidhjen http://www.syn.gr/en/tsipras_alexis.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110717004711/http://www.athina984.gr/node/69377 për lidhjen http://www.athina984.gr/node/69377. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140517214721/http://www.alexistsipras.eu/index.php/8-news/163-tsipras-to-speak-at-die-linke-party-congress-in-berlin për lidhjen http://www.alexistsipras.eu/index.php/8-news/163-tsipras-to-speak-at-die-linke-party-congress-in-berlin. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2019 15:15 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aleksis Çipras]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2224436 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150924220650/http://www.reuters.com/article/2015/06/22/us-eurozone-greece-idUSKBN0P10JN20150622 për lidhjen https://www.reuters.com/article/2015/06/22/us-eurozone-greece-idUSKBN0P10JN20150622. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 maj 2021 11:30 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aleksis Çipras]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2260921 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140517214721/http://www.alexistsipras.eu/index.php/8-news/163-tsipras-to-speak-at-die-linke-party-congress-in-berlin për lidhjen http://www.alexistsipras.eu/index.php/8-news/163-tsipras-to-speak-at-die-linke-party-congress-in-berlin. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 09:56 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aleksis Çipras]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2525384 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180114004724/http://www.naftemporiki.gr/finance/story/977809/analutika-ti-problepei-i-sumfonia-tis-sunodou-korufis për lidhjen http://www.naftemporiki.gr/finance/story/977809/analutika-ti-problepei-i-sumfonia-tis-sunodou-korufis. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 mars 2023 18:47 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aleksis Çipras]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2892680 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171017201007/https://uk.news.yahoo.com/greece-pm-urges-no-vote-live-dignity-europe-182709597.html për lidhjen https://uk.news.yahoo.com/greece-pm-urges-no-vote-live-dignity-europe-182709597.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 janar 2026 19:48 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aleksis Çipras]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2981268 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20171121132703/http://money.cnn.com/2015/06/28/news/economy/greece-banks-ecb/ për lidhjen http://money.cnn.com/2015/06/28/news/economy/greece-banks-ecb/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 maj 2026 02:00 (CEST) k19uraoe6ebr7gw2xzu2a47hwturl7v 1 309754 2985861 2529026 2026-05-31T04:18:34Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Andrea Ranocchia]] 2985861 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 3 lidhjet e jashtme në [[Andrea Ranocchia]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1988970 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U rregulluaformatimi/përdorimi për http://www.inter.it/aas/news/reader?N=34163&L=en *U rregulluaformatimi/përdorimi për http://www.inter.it/aas/news/reader?N=34165&L=en *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20140726040413/http://www.sportal.com.au/football/news/new-inter-captain-ranocchia-eager-to-emulate-zanetti/1air4huch5vl211tl0zv2oip0s/ te http://www.sportal.com.au/football/news/new-inter-captain-ranocchia-eager-to-emulate-zanetti/1air4huch5vl211tl0zv2oip0s/ Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 15:48 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Andrea Ranocchia]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2000822 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.panorama-sport.com/seria-a/rrebesh-golash-ne-olimpiko-pjanic-mund-interin/ *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140909043141/http://www.panorama-sport.com/seria-a/konte-ringjall-italine-shemb-holanden-ne-10/ për lidhjen http://www.panorama-sport.com/seria-a/konte-ringjall-italine-shemb-holanden-ne-10/. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.panorama-sport.com/euro-2016/italia-nje-autoblinde-can-edhe-ne-novergji/ Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 14 shtator 2019 18:12 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Andrea Ranocchia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2048851 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140726040413/http://www.sportal.com.au/football/news/new-inter-captain-ranocchia-eager-to-emulate-zanetti/1air4huch5vl211tl0zv2oip0s/ për lidhjen http://www.sportal.com.au/football/news/new-inter-captain-ranocchia-eager-to-emulate-zanetti/1air4huch5vl211tl0zv2oip0s/. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.panorama-sport.com/seria-a/rrebesh-golash-ne-olimpiko-pjanic-mund-interin/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2019 15:21 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Andrea Ranocchia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2371197 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140914091152/http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=298730/index.html për lidhjen http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=298730/index.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 20 dhjetor 2021 23:57 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Andrea Ranocchia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2376420 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150618190159/http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Lecce-Genoa/25569 për lidhjen http://www.legaseriea.it/it/serie-a-tim/match-report/-/match-report/Lecce-Genoa/25569. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141011110717/http://www.goal.com/en/people/italy/12742/andrea-ranocchia për lidhjen http://www.goal.com/en/people/italy/12742/andrea-ranocchia. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 dhjetor 2021 13:11 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Andrea Ranocchia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2487967 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191024214647/https://www.inter.it/en/news/2010/07/20/mattia-destro-on-loan-to-genoa.html për lidhjen https://www.inter.it/en/news/2010/07/20/mattia-destro-on-loan-to-genoa.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191024214649/https://www.inter.it/en/news/2010/07/21/andrea-ranocchia-signs-five-year-contract.html për lidhjen https://www.inter.it/en/news/2010/07/21/andrea-ranocchia-signs-five-year-contract.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 tetor 2022 11:52 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Andrea Ranocchia]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2981292 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141020021253/https://it.eurosport.yahoo.com/notizie/calcio-zanetti-mai-allenatore-ranocchia-capitano-151825729--sow.html për lidhjen https://it.eurosport.yahoo.com/notizie/calcio-zanetti-mai-allenatore-ranocchia-capitano-151825729--sow.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 maj 2026 02:58 (CEST) 5tt36q5wpwd3l0l8k29h2kyxu33och6 1 310827 2985787 2738579 2026-05-30T23:53:49Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985787 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2376157 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210525060204/https://mainichi.jp/english/articles/20210421/p2g/00m/0na/056000c për lidhjen https://mainichi.jp/english/articles/20210421/p2g/00m/0na/056000c. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 dhjetor 2021 05:37 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2565376 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210318232113/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Coronavirus/Japan-approves-Pfizer-s-COVID-19-vaccine-1st-for-domestic-use për lidhjen https://asia.nikkei.com/Spotlight/Coronavirus/Japan-approves-Pfizer-s-COVID-19-vaccine-1st-for-domestic-use. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 korrik 2023 18:18 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2576992 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210814133811/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/17/national/vaccination-rollout-begins/ për lidhjen https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/17/national/vaccination-rollout-begins/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 gusht 2023 07:20 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2738578 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210624203904/https://ncovtrack.com/vaccine/japan/prefectures për lidhjen https://ncovtrack.com/vaccine/japan/prefectures. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 janar 2025 03:23 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985786 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210608102120/http://www.asahi.com/ajw/articles/14349720 për lidhjen http://www.asahi.com/ajw/articles/14349720. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 01:53 (CEST) 867bbf1ucdteetppgwm8srr2j0z3y1k 2985838 2985787 2026-05-31T02:16:13Z MajavahBot 122738 Vendosja e faqes së diskutimit për arkivim automatik. 2985838 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2376157 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210525060204/https://mainichi.jp/english/articles/20210421/p2g/00m/0na/056000c për lidhjen https://mainichi.jp/english/articles/20210421/p2g/00m/0na/056000c. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 dhjetor 2021 05:37 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2565376 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210318232113/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Coronavirus/Japan-approves-Pfizer-s-COVID-19-vaccine-1st-for-domestic-use për lidhjen https://asia.nikkei.com/Spotlight/Coronavirus/Japan-approves-Pfizer-s-COVID-19-vaccine-1st-for-domestic-use. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 korrik 2023 18:18 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2576992 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210814133811/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/17/national/vaccination-rollout-begins/ për lidhjen https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/17/national/vaccination-rollout-begins/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 gusht 2023 07:20 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2738578 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210624203904/https://ncovtrack.com/vaccine/japan/prefectures për lidhjen https://ncovtrack.com/vaccine/japan/prefectures. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 janar 2025 03:23 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985786 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210608102120/http://www.asahi.com/ajw/articles/14349720 për lidhjen http://www.asahi.com/ajw/articles/14349720. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 01:53 (CEST) qn9y230c1whyzho1tchhi8jjz7qjbri 2985872 2985838 2026-05-31T04:22:50Z MajavahBot 122738 U arkivuan 4 diskutime pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni/Arkivi 1]] 2985872 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985786 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210608102120/http://www.asahi.com/ajw/articles/14349720 për lidhjen http://www.asahi.com/ajw/articles/14349720. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 01:53 (CEST) 0r7rcve31vlzywyzflzfivq7d2zqv5n 1 311304 2985867 2843120 2026-05-31T04:21:02Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Samsung]] 2985867 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Samsung]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2039129 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111119215702/http://www.samsung-mobiles.net/history-of-samsung.html për lidhjen http://www.samsung-mobiles.net/history-of-samsung.html. *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110219194559/http://adage.com//agencyfamilytrees2010// për lidhjen http://adage.com/agencyfamilytrees2010/.. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.institutionalinvestor.com/Article.aspx?ArticleID=1389311.%7C *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.austinchamber.com/TheChamber/AboutTheChamber/NewsReleases/2010/SASpressrelease.pdf.%7C *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te http://www.rolls-royce.com/korea/en/about/customers_suppliers_partners.jsp.%7C Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shtator 2019 11:22 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Samsung]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2116870 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20111119215702/http://www.samsung-mobiles.net/history-of-samsung.html për lidhjen http://www.samsung-mobiles.net/history-of-samsung.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110219194559/http://adage.com//agencyfamilytrees2010// për lidhjen http://adage.com//agencyfamilytrees2010//. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.institutionalinvestor.com/Article.aspx?ArticleID=1389311.%7C. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.austinchamber.com/TheChamber/AboutTheChamber/NewsReleases/2010/SASpressrelease.pdf.%7C. *U shtua etiketa {{tlx|dead link}} te lidhja http://www.rolls-royce.com/korea/en/about/customers_suppliers_partners.jsp.%7C. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 15 maj 2020 12:01 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Samsung]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2224354 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.reuters.com/article/2008/11/06/samsungtechwin-spinoff-idUSSEO734620081106.%7C. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 22 maj 2021 06:44 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Samsung]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2379236 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200122114541/https://www.samsung.com/us/common/notfound.html për lidhjen http://www.samsung.com/us/aboutsamsung/corporateprofile/ourperformance/samsungprofile.html.. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200122114500/https://www.enr.com/texas-louisiana/toplists/2015_Top_Design_Firms_Sector për lidhjen http://enr.construction.com/toplists/InternationalContractors/001-100.asp.. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.deloitte.com/assets/Dcom-Global/Local%20Assets/Documents/Press/deloitte_vol2_article3.pdf.%7C. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.samsung.com/uk/aboutsamsung/corporateprofile/history06.html.. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://edition.cnn.com/2009/BUSINESS/10/19/korea.dubai.tower/index.html.. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 dhjetor 2021 00:46 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Samsung]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2449902 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200122114502/https://www.forbes.com/2002/03/21/0321feat_6.html.%7C për lidhjen http://www.forbes.com/2002/03/21/0321feat_6.html.%7C. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 maj 2022 14:51 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Samsung]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2700424 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200122114503/https://www.thetimes.co.uk/ për lidhjen http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/technology/article3764352.ece.. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 shtator 2024 00:47 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Samsung]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2820964 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://www.ehow.com/about_5211891_history-samsung-mobile-phones.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 3 gusht 2025 01:05 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Samsung]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2836141 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110303235543/http://www.ehow.com/about_5211891_history-samsung-mobile-phones.html për lidhjen http://www.ehow.com/about_5211891_history-samsung-mobile-phones.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 shtator 2025 08:19 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Samsung]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2981109 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/industries/183/index.html.. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 maj 2026 07:32 (CEST) pi67t47e9nnyu75a4bgrszzlgek0x87 0 312167 2985674 2983948 2026-05-30T17:01:40Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985674 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Tivati | native_name = Тиват | native_name_lang = cnr | settlement_type = Qytet | image_skyline = {{Photomontage | position = center | photo1a = Tivat_Sv._Marko_Gospa_od_Milosti.jpg | photo2a = Tivat_from_sea_1.jpg | photo2b = Porto_Montenegro.jpg | photo3a = MiholjskaPrevlaka.jpg | photo3b = Tivat - Marina Porto Montenegro - panoramio (1).jpg | size = 300 | spacing = 2 | color = #FFFFFF | border = 0 | foot_montage = }} | image_flag = Flag of Tivat.svg | image_shield = MNE Tivat COA.svg | pushpin_map = Mali i Zi | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | pushpin_label_position = right | coordinates = {{Coord|42|26|00|N|18|42|00|E|type:adm1st_region:ME_dim:100000|display=}} | subdivision_type = [[Shteti]] | subdivision_name = {{flag|Mali i Zi}} | subdivision_type1 = [[Njësitë administrative të Malit të Zi|Komuna]] | subdivision_name1 = [[Komuna e Tivatit|Tivati]] | government_type = Kryetar–kuvend komunal | leader_title = Kryetar | leader_name = Željko Komnenović | leader_party = i pavarur | area_total_km2 = 46 | elevation_m = 6 | population_as_of = 2023 | population_total = 16338 | population_footnotes = <ref name="monstat-pop">{{cite web |url=https://monstat.org/uploads/files/popis%202021/saopstenja/SAOPSTENJE_Popis%20stanovnistva%202023%20I_ENG.pdf |title=The 2023 Census of Population, Households, and Dwellings: Population of Montenegro by Sex and Age |publisher=MONSTAT |date=15 tetor 2024 |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> | timezone = [[Koha e Evropës Qendrore|CET]] | utc_offset = +1 | timezone_DST = [[Koha Verore e Evropës Qendrore|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | postal_code_type = Kodi postar | postal_code = 85320 | area_code = +382 32 | blank_name = Targat | blank_info = TV | website = {{URL|https://opstinativat.me/}} }} '''Tivati''' ([[Gjuha malazeze|malazezisht]]: ''Tivat''; [[Alfabeti cirilik|cirilik]]: ''Тиват''; historikisht në [[Gjuha italiane|italisht]]: ''Teodo'') është qytet bregdetar dhe qendër komunale në [[Mali i Zi|Mal të Zi]]. Ai ndodhet në pjesën qendrore të [[Gryka e Kotorrit|Gjirit të Kotorrit]], në bregun e Gjirit të Tivatit, në rrëzë të malit [[Vrmac]]. Tivati është një nga qendrat më të rëndësishme të turizmit detar në Mal të Zi. Qyteti njihet për marinën Porto Montenegro, Aeroportin e Tivatit, bregdetin e Bokës, Parkun e Madh të qytetit, ishujt pranë Krtolit dhe trashëgiminë e lidhur me traditën detare, austro-hungareze dhe jugosllave të Arsenalit detar. Në regjistrimin e vitit 2023, komuna e Tivatit kishte 16.338 banorë.<ref name="monstat-pop" /> Vendbanimi urban i Tivatit kishte 10.743 banorë.<ref name="monstat-naselja">{{cite web |url=https://www.monstat.org/uploads/files/popis%202021/podaci/naselja%20popis%202023.xlsx |title=Stanovništvo po naseljima, Popis 2023 |publisher=MONSTAT – Uprava za statistiku Crne Gore |access-date=26 maj 2026 |language=sr |archive-date=23 nëntor 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251123190248/http://www.monstat.org/uploads/files/popis%202021/podaci/naselja%20popis%202023.xlsx |url-status=dead }}</ref> == Gjeografia == Tivati ndodhet në pjesën qendrore të Gjirit të Kotorrit, në shpatet jugperëndimore të malit Vrmac. Përballë qytetit shtrihet Gjiri i Tivatit, më i madhi ndër katër gjiret e Bokës së Kotorrit.<ref name="opstina">{{cite web |url=https://opstinativat.me/en/city-info/tivat/ |title=About Tivat |publisher=Municipality of Tivat |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> Komuna ka sipërfaqe 46 km² dhe është një nga komunat më të vogla të Malit të Zi për nga territori. Rreth 5 km² të saj kanë dalje drejt detit të hapur. Territori përfshin qendrën urbane të Tivatit, zonën e Donja Lastvës, Seljanovës, Mrçevacit, Gradiošnicës, Radoviqëve, Krašiçëve, Lepetanit dhe vendbanimeve të tjera bregdetare e gjysmërurale.<ref name="opstina" /> Nga pikëpamja gjeomorfologjike, territori ndahet në tri zona kryesore: shpatet dhe majat e Vrmacit, fusha e Tivatit dhe zona e Krtolit me ishujt përreth. Në këtë hapësirë ndodhen Ishulli i Luleve, ishulli i Shën Markut dhe ishulli i Zonjës së Mëshirës, të cilët përbëjnë pjesë të rëndësishme të peizazhit detar të komunës.<ref name="opstina" /> Klima është mesdhetare, me dimra të butë e të lagësht dhe vera të ngrohta e të kthjellëta. Tivati konsiderohet një nga zonat më me diell të Bokës së Kotorrit, me kushte të favorshme për turizëm, hortikulturë dhe zhvillim të bimësisë mesdhetare e subtropikale.<ref name="opstina" /> == Historia == === Lashtësia dhe mesjeta === Zona e Tivatit ka gjurmë të hershme banimi. Në territorin e sotëm të komunës janë gjetur tumule dhe dëshmi arkeologjike që lidhen me periudhën ilire, bronzin e hershëm dhe fillimin e sundimit romak. Një nga zbulimet më të njohura është tumuli i Mala Grudës, i datuar rreth viteve 1900–1800 p.e.s.<ref name="opstina" /> Në periudhën romake dhe pararomake, fusha e Tivatit dhe zona e Krtolit kishin vendbanime, objekte të forta dhe rrugë lokale që lidhnin bregdetin e Bokës me hapësirat përreth. Në mesjetë, tokat pjellore të Tivatit ishin të lidhura me familjet fisnike të [[Kotorri|Kotorrit]], [[Perast]]it, [[Prçanj]]it dhe [[Dobrota|Dobrotës]].<ref name="opstina" /> Një nga monumentet më të rëndësishme mesjetare është kompleksi i Miholjska Prevlakës, i lidhur me abacinë benediktine dhe më vonë me selinë e metropolitëve të Zetës. Kjo hapësirë kishte rëndësi të veçantë fetare dhe kulturore për Bokën dhe Zetën mesjetare.<ref name="opstina" /> === Sundimi venecian dhe austro-hungarez === Pas periudhës së sundimit të Nemanjiqëve dhe ndikimeve të ndryshme lokale, Tivati u përfshi në hapësirën e Bokës së Kotorrit, e cila për disa shekuj ishte nën ndikimin e [[Republika e Venedikut|Republikës së Venedikut]]. Në burimet veneciane qyteti njihej me emrin ''Teodo''. Pas rënies së Venedikut në vitin 1797, zona kaloi nëpër periudha të shkurtra administrimi francez, rus dhe austriak. Nga viti 1814 deri në vitin 1918 Boka e Kotorrit, përfshirë Tivatin, ishte pjesë e Perandorisë Austriake dhe më pas e [[Austro-Hungaria|Austro-Hungarisë]].<ref name="opstina" /> Zhvillimi modern i Tivatit u ndikua fuqimisht nga ndërtimi i Arsenalit detar të marinës austro-hungareze në vitin 1889. Deri atëherë, ekonomia lokale ishte e lidhur kryesisht me bujqësinë, peshkimin dhe zanatet; pas ndërtimit të Arsenalit qyteti u orientua gjithnjë e më shumë drejt industrisë detare, punëtorisë ushtarake dhe shërbimeve të lidhura me flotën.<ref name="opstina" /> === Shekulli XX dhe periudha bashkëkohore === Pas Luftës së Parë Botërore, Tivati u bë pjesë e Mbretërisë së Serbëve, Kroatëve dhe Sllovenëve, më vonë e Jugosllavisë. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, zona e Bokës u përfshi në pushtimin italian dhe gjerman, ndërsa pas vitit 1945 Tivati u zhvillua brenda Republikës Socialiste të Malit të Zi. Në periudhën jugosllave, Arsenali i Tivatit ishte një nga qendrat kryesore të mirëmbajtjes dhe riparimit të flotës ushtarake. Ai ndikoi në strukturën ekonomike, shoqërore dhe urbane të qytetit, duke krijuar një identitet të fortë punëtor dhe detar. Pas pavarësisë së Malit të Zi në vitin 2006, Tivati ndryshoi ndjeshëm profilin ekonomik dhe urban. Hapësira e ish-Arsenalit u transformua në kompleksin Porto Montenegro, një marinë për jahte dhe zonë rezidenciale-turistike luksoze. Ky ndryshim e vendosi qytetin në qendër të turizmit detar ndërkombëtar dhe të investimeve të mëdha në bregdetin malazez.<ref name="turizmi">{{cite web |url=https://opstinativat.me/en/city-info/turizam/ |title=Tourism |publisher=Municipality of Tivat |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> == Administrimi == Tivati është qendra administrative e komunës me të njëjtin emër. Komuna drejtohet nga kryetari i komunës dhe kuvendi komunal. Kryetari aktual është Željko Komnenović.<ref name="kryetari">{{cite web |url=https://opstinativat.me/en/mayor/ |title=Mayor |publisher=Municipality of Tivat |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> Komnenović është gazetar dhe profesor i gjuhës serbokroate dhe letërsisë jugosllave. Para detyrës së kryetarit të komunës, ai kishte përvojë të gjatë në media dhe në institucione lokale të Bokës së Kotorrit.<ref name="kryetari" /> Administrata komunale merret me zhvillimin urban, turizmin, shërbimet publike, kulturën, sportin, infrastrukturën, mbrojtjen e mjedisit, menaxhimin e hapësirës bregdetare dhe bashkëpunimin ndërkombëtar. Për shkak të zhvillimit të shpejtë turistik dhe investimeve të mëdha, planifikimi urban, trafiku, mbrojtja e bregdetit dhe ruajtja e identitetit lokal janë ndër çështjet më të rëndësishme të qytetit. == Demografia == Sipas regjistrimit të vitit 2023, komuna e Tivatit kishte 16.338 banorë, nga të cilët 8.021 burra dhe 8.317 gra.<ref name="monstat-pop" /> === Përbërja etnike === Përbërja kryesore etnike e komunës së Tivatit në regjistrimin e vitit 2023 ishte si më poshtë:<ref name="monstat-etni">{{cite web |url=https://monstat.org/uploads/files/popis%202021/saopstenja/SAOPSTENJE_Popis%20stanovnistva%202023%20II_ENG.pdf |title=The 2023 Census of Population, Households, and Dwellings: Population of Montenegro by National, i.e. Ethnical Affiliation, Religion, Mother Tongue, and Language a Person Usually Speaks |publisher=MONSTAT |date=15 tetor 2024 |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" ! Grupi etnik !! Numri !! Përqindja |- | [[Serbët e Malit të Zi|Serbë]] || 5.631 || 34,47% |- | [[Malazezët|Malazezë]] || 5.354 || 32,77% |- | [[Kroatët|Kroatë]] || 1.963 || 12,01% |- | [[Rusët|Rusë]] || 880 || 5,39% |- | Të padeklaruar || 706 || 4,31% |- | Kombësi të tjera || 258 || 1,58% |- | [[Boshnjakët|Boshnjakë]] || 189 || 1,16% |- | Egjiptianë || 187 || 1,14% |- | [[Turqit|Turq]] || 178 || 1,09% |- | [[Ukrainasit|Ukrainas]] || 166 || 1,02% |- | [[Shqiptarët|Shqiptarë]] || 164 || 1,00% |} === Gjuha === Në regjistrimin e vitit 2023, gjuhët më të përdorura zakonisht në komunën e Tivatit ishin serbishtja, malazishtja, rusishtja dhe kroatishtja.<ref name="monstat-etni" /> {| class="wikitable" ! Gjuha e përdorur zakonisht !! Numri !! Përqindja |- | [[Gjuha serbe|Serbisht]] || 6.690 || 40,95% |- | [[Gjuha malazeze|Malazisht]] || 5.658 || 34,63% |- | [[Gjuha ruse|Rusisht]] || 933 || 5,71% |- | [[Gjuha kroate|Kroatisht]] || 663 || 4,06% |- | [[Gjuha serbokroate|Serbokroatisht]] || 556 || 3,40% |- | Të padeklaruar || 351 || 2,15% |- | [[Gjuha shqipe|Shqip]] || 222 || 1,36% |- | Përkatësi rajonale || 212 || 1,30% |- | [[Gjuha turke|Turqisht]] || 176 || 1,08% |- | Gjuhë të tjera || 174 || 1,07% |} === Feja === Shumica e popullsisë së komunës i përket krishterimit ortodoks, ndërsa Tivati ka edhe komunitet të rëndësishëm katolik, të lidhur me traditën historike të Bokës së Kotorrit.<ref name="monstat-etni" /> {| class="wikitable" ! Feja !! Numri !! Përqindja |- | [[Ortodoksia Lindore|Ortodoksë]] || 11.135 || 68,15% |- | [[Kisha Katolike Romake|Katolikë]] || 2.694 || 16,49% |- | [[Islami|Myslimanë]] || 983 || 6,02% |- | Të padeklaruar || 594 || 3,64% |- | [[Ateizmi|Ateistë]] || 557 || 3,41% |- | Të krishterë të tjerë || 145 || 0,89% |- | Agnostikë || 97 || 0,59% |} == Ekonomia == Ekonomia e Tivatit mbështetet kryesisht në turizëm, shërbime, investime të huaja, veprimtari detare, hoteleri, tregti, ndërtim dhe transport ajror. Në të kaluarën, qyteti kishte profil të fortë industrial e ushtarak për shkak të Arsenalit detar, ndërsa në periudhën bashkëkohore u transformua në qendër të turizmit luksoz dhe detar. Porto Montenegro ka luajtur rol vendimtar në këtë transformim. Marina, hotelet, apartamentet, restorantet, dyqanet dhe shërbimet e lidhura me jahtet e kthyen Tivatin në një nga qendrat më të njohura të turizmit detar në Adriatik.<ref name="turizmi" /> Aeroporti i Tivatit përbën një nga elementet më të rëndësishme të ekonomisë lokale dhe të turizmit bregdetar. Ai lidh bregdetin malazez me destinacione të ndryshme evropiane dhe ka rëndësi të veçantë gjatë sezonit turistik veror.<ref name="aeroporti">{{cite web |url=https://montenegroairports.com/en/tivat-airport/ |title=Tivat Airport |publisher=Airports of Montenegro |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> == Trashëgimia kulturore == Tivati ka trashëgimi kulturore të lidhur me historinë mesjetare të Bokës, familjet fisnike të Kotorrit, periudhën veneciane, austro-hungareze dhe traditën detare. Në territorin e komunës ndodhen 26 të mira kulturore të paluajtshme dhe nëntë të mira kulturore të luajtshme.<ref name="kultura">{{cite web |url=https://opstinativat.me/en/city-info/culture/ |title=Culture |publisher=Municipality of Tivat |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> Ndër vendet dhe objektet kryesore përmenden: * kompleksi mesjetar i Miholjska Prevlakës; * Ishulli i Zonjës së Mëshirës; * kompleksi Buća-Luković; * Gornja Lastva; * Donja Lastva; * Kisha e Shën Rokut; * Kisha e Shën Antonit; * Parku i Madh i qytetit; * Muzeu dhe Galeria e Tivatit; * trashëgimia e Arsenalit detar; * Muzeu i Trashëgimisë Detare në Porto Montenegro. Kompleksi Buća-Luković është një nga monumentet më të njohura urbane të Tivatit. Ai lidhet me familjen fisnike Buća dhe sot përdoret për veprimtari muzeale, ekspozita dhe programe kulturore. == Kultura == Jeta kulturore e Tivatit zhvillohet gjatë gjithë vitit dhe përfshin teatër, muzikë, ekspozita, letërsi, shfaqje filmike, karnavale dhe ngjarje tradicionale. Qyteti synon të zhvillohet si qendër e teatrit dhe muzikës në bregdetin malazez.<ref name="kultura" /> Ndër institucionet kryesore kulturore janë Qendra për Kulturë Tivat dhe Muzeu e Galeria e Tivatit.<ref name="kultura" /> Një nga manifestimet më të njohura është festivali mesdhetar teatror “Purgatorije”, i cili zhvillohet nga qershori deri në shtator dhe tërheq publik teatror nga rajoni.<ref name="kultura" /> Traditat lokale përfshijnë edhe karnavalet, “Bokeška noć”, festat e Lastvës, koncertet verore, veprimtaritë e shoqërisë muzikore dhe festivalet gastronomike si “Žućenica fest”.<ref name="kultura" /> == Turizmi == Tivati është një nga destinacionet më të rëndësishme turistike të Malit të Zi. Turizmi lidhet me marinën Porto Montenegro, bregdetin e Bokës së Kotorrit, aeroportin ndërkombëtar, hotelet, plazhet, ishujt, qendrën e qytetit dhe fshatrat historike të shpatit të Vrmacit.<ref name="turizmi" /> Ndër atraksionet kryesore përmenden: * Porto Montenegro; * Parku i Madh i qytetit; * Kalimanj; * Plavi Horizonti; * Ishulli i Luleve; * ishulli i Shën Markut; * Ishulli i Zonjës së Mëshirës; * Miholjska Prevlaka; * Gornja Lastva; * Donja Lastva; * Luštica Bay; * Solila; * Muzeu i Trashëgimisë Detare. Tivati është destinacion i rëndësishëm për turizmin detar dhe të jahteve, por edhe për turizmin kulturor, eventet, shëtitjet bregdetare, çiklizmin dhe vizitat në peizazhet natyrore të Vrmacit, Lušticës dhe Bokës së Kotorrit. == Transporti == Tivati ka pozitë të rëndësishme në rrjetin e transportit të bregdetit malazez. Qyteti ndodhet pranë rrugës adriatike dhe lidhet me [[Kotorri|Kotorin]], [[Budua|Buduën]], [[Herceg Novi|Herceg Novin]] dhe pjesë të tjera të Bokës së Kotorrit. Aeroporti i Tivatit ndodhet në Mrçevac, pranë qendrës së qytetit, dhe është një nga dy aeroportet ndërkombëtare të Malit të Zi, së bashku me [[Aeroporti i Podgoricës|Aeroportin e Podgoricës]].<ref name="aeroporti" /> Lidhja me pjesën veriperëndimore të gjirit dhe me Herceg Novin realizohet edhe përmes tragetit Kamenari–Lepetane, i cili shkurton ndjeshëm rrugën përmes ngushticës së Verigës. Portet lokale, marina e Kalimanjit dhe Porto Montenegro kanë rëndësi për lundrimin turistik, peshkimin, jahtet dhe transportin sezonal detar. == Sporti == Sporti në Tivat ka traditë të gjerë dhe përfshin futboll, basketboll, vela, vaterpolo, bouling, tenis, sporte ujore dhe aktivitete rekreative. Në komunë veprojnë më shumë se 40 klube sportive amatore, dy klube sportive shkollore dhe disa klube rekreative, me rreth 24 sporte të përfaqësuara.<ref name="sporti">{{cite web |url=https://opstinativat.me/en/city-info/sport/ |title=Sport |publisher=Municipality of Tivat |access-date=26 maj 2026 |language=en}}</ref> Ndër klubet më të njohura përmenden FK Arsenal Tivat dhe KK Teodo Tivat. Sportet detare dhe vela kanë rëndësi të veçantë për shkak të pozitës bregdetare të qytetit, marinave dhe traditës detare të Bokës. Tivati ka edhe infrastrukturë sportive me sallë sportive, fusha futbolli, fusha basketbolli, fusha tenisi, poligone të hapura, terrene shkollore dhe hapësira rekreative përgjatë bregdetit.<ref name="sporti" /> == Shih edhe == * [[Mali i Zi]] * [[Gryka e Kotorrit]] * [[Kotorri]] * [[Herceg Novi]] * [[Budua]] * [[Aeroporti i Tivatit]] * [[Porto Montenegro]] == Referime == {{reflist}} == Lidhje të jashtme == {{Commons category|Tivat|Tivati}} * {{Official website|https://opstinativat.me/}} * [https://tivat.travel/ Organizata turistike e Tivatit] * [https://montenegroairports.com/en/tivat-airport/ Aeroporti i Tivatit] [[Kategoria:Tivati]] [[Kategoria:Qytete në Mal të Zi]] luqbugyf490jl1sntrdigwappd58umn 0 312838 2985879 2984269 2026-05-31T08:16:02Z Amherst99 14887 Amherst99 zhvendosi faqen [[Artriti Reumatologjik]] te [[Artriti reumatologjik]] 2984269 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical condition|image=Rheumatoid_Arthritis.JPG|caption=Një dorë e prekur thellësisht nga Artriti reumatologjik. Kjo shkallë e të enjutarëve dhe të deformimeve zakonisht nuk ndodh me trajtimin e duhur.|field=[[Reumatologji]] [[Imunologji]]|symptoms=Nxehtë, të enjutëra, dhimbje në nyje<ref name="NIH2014"/>|complications=[[anemia|Qeliza të kuqe të vogla]], [[pleurisy|Inflamacion rreth mushkërive]], [[pericarditis|Inflamacion rreth zemrër]]<ref name="NIH2014"/>|onset=Mosha e mesme<ref name="NIH2014"/>|duration=Gjithë jeten<ref name="NIH2014"/>|causes=E panjohur<ref name="NIH2014"/>|risks=|diagnosis=Sipas simptomave, [[medical imaging]], testime të gjakut<ref name="NIH2014"/><ref name="Majithia2007"/>|prevention=|treatment=|medication=[[Analgesics|Barnat e dhimbjeve]], [[glucocorticoid|steroids]], [[Nonsteroidal anti-inflammatory drug]]s, [[disease-modifying antirheumatic drug]]s<ref name="NIH2014"/>|prognosis=|frequency=0.5–1% (të të rriturve në [[botën e zhvilluar]])<ref name="Lancet2016"/>|deaths=30,000 (2015)<ref name="GBD2015De">{{cite journal|vauthors=Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, Carter A, etal|collaboration=GBD 2015 Mortality and Causes of Death Collaborators|title=Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015|journal=Lancet|volume=388|issue=10053|pages=1459–1544|date=tetor 2016|pmid=27733281|pmc=5388903|doi=10.1016/S0140-6736(16)31012-1}}</ref>}} [[Category:Articles with short description]] [[Category:Short description is different from Wikidata]] '''Artriti reumatoid''' ( '''RA''' ) është një çrregullim autoimun afatgjatë që prek kryesisht nyjet . Zakonisht rezulton në nyje të ngrohta, të fryrë dhe të [[Dhimbja|dhimbshme.]] Dhimbja dhe ngurtësia shpesh përkeqësohen pas pushimit. Më së shpeshti, kyçi dhe duart përfshihen, me të njëjtat nyje të përfshira zakonisht në të dy anët e trupit. Sëmundja mund të prekë edhe pjesë të tjera të trupit, duke përfshirë lëkurën, sytë, mushkëritë, zemrën, nervat dhe gjakun. Kjo mund të rezultojë në një numër të [[Anemia|ulët të qelizave të kuqe të gjakut]], inflamacion rreth mushkërive dhe [[Infeksioni i perikardit|inflamacion rreth zemrës]] . Temperatura dhe energjia e ulët mund të jenë gjithashtu të pranishme.<ref name="NIH2014"/> Shpesh, simptomat shfaqen gradualisht me javë në muaj.<ref name="Majithia2007">{{Cite journal|vauthors=Majithia V, Geraci SA|date=nëntor 2007|title=Rheumatoid arthritis: diagnosis and management|url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-medicine_2007-11_120_11/page/936|journal=The American Journal of Medicine|volume=120|issue=11|pages=936–9|doi=10.1016/j.amjmed.2007.04.005|pmid=17976416}}</ref> Ndërsa shkaku i artritit reumatologjik nuk është i qartë, besohet se përfshin një kombinim të [[Gjenetika|faktorëve gjenetikë]] dhe mjedisorë.<ref name="NIH2014"/> Mekanizmi themelor përfshin [[Sistemi i imunitetit|sistemin imunitar të]] trupit që sulmon nyjet. Kjo rezulton në inflamacion dhe trashje të kapsulës së nyjeve. Ndikon gjithashtu në [[Eshtrat e njeriut|kockën]] dhe kërcin themelor. Diagnostikimi bëhet kryesisht në bazë të shenjave dhe simptomave të një personi. Rrezet X dhe testimi laboratorik mund të mbështesin një diagnozë ose të përjashtojnë sëmundje të tjera me simptoma të ngjashme. Sëmundje të tjera që mund të paraqiten në mënyrë të ngjashme përfshijnë [[LUPUS|lupus eritematoz sistemik]], artrit psoriatik dhe fibromialgjia ndër të tjera.<ref name="Majithia2007"/> Qëllimet e trajtimit janë zvogëlimi i dhimbjes, ulja e inflamacionit dhe përmirësimi i funksionimit të përgjithshëm të një personi.<ref name="NICE2015"/> Kjo mund të ndihmohet duke ekuilibruar pushimin dhe stërvitjen, përdorimin e nyjeve dhe mbajtësve, ose përdorimin e pajisjeve ndihmëse.<ref name="NIH2014">{{Cito web|date=gusht 2014|title=Handout on Health: Rheumatoid Arthritis|url=http://www.niams.nih.gov/health_info/Rheumatic_Disease/default.asp|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150630212818/http://niams.nih.gov/Health_Info/Rheumatic_Disease/default.asp|archive-date=30 qershor 2015|access-date=2 korrik 2015|website=National Institute of Arthritis and Musculoskeletal and Skin Diseases}}</ref><ref name=":12"/><ref name=":13">{{Cite journal|vauthors=Park Y, Chang M|date=janar 2016|title=Effects of rehabilitation for pain relief in patients with rheumatoid arthritis: a systematic review|journal=Journal of Physical Therapy Science|volume=28|issue=1|pages=304–8|doi=10.1589/jpts.28.304|pmc=4756025|pmid=26957779}}</ref> Medikamentet e dhimbjes, [[Glukokortikosteroidet|steroidet]] dhe NSAID përdoren shpesh për të ndihmuar në simptomat. Droga antirheumatike modifikuese të sëmundjes (DMARD), të tilla si hidroksiklorokina dhe metotreksati, mund të përdoren në përpjekje për të ngadalësuar përparimin e sëmundjes. DMARD-et biologjike mund të përdoren kur sëmundja nuk i përgjigjet trajtimeve të tjera.<ref name="ACR2015"/> Sidoqoftë, ato mund të kenë një shkallë më të lartë të efekteve anësore.<ref>{{Cite journal|vauthors=Singh JA, Wells GA, Christensen R, Tanjong Ghogomu E, Maxwell L, Macdonald JK, Filippini G, Skoetz N, Francis D, Lopes LC, Guyatt GH, Schmitt J, La Mantia L, Weberschock T, Roos JF, Siebert H, Hershan S, Lunn MP, Tugwell P, Buchbinder R|date=shkurt 2011|title=Adverse effects of biologics: a network meta-analysis and Cochrane overview|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=2|pages=CD008794|doi=10.1002/14651858.CD008794.pub2|pmc=7173749|pmid=21328309}}</ref> Kirurgjia për të riparuar, zëvendësuar ose bashkuar nyjet mund të ndihmojë në situata të caktuara. RA prek rreth 24.5 milion njerëz që nga 2015.<ref name="GBD2015Pre">{{Cite journal|vauthors=Vos T, Allen C, Arora M, Barber RM, Bhutta ZA, Brown A, etal|date=tetor 2016|title=Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990-2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015|journal=Lancet|volume=388|issue=10053|pages=1545–1602|doi=10.1016/S0140-6736(16)31678-6|pmc=5055577|pmid=27733282}}</ref> Kjo është ndërmjet 0.5 dhe 1% të të rriturve në [[Shtetet e zhvilluara|botën e zhvilluar]] me 5 dhe 50 për 100,000 njerëz që sapo zhvillojnë gjendjen çdo vit.<ref name="Lancet2016"/> Fillimi është më i shpeshtë gjatë moshës së mesme dhe gratë preken 2.5 herë më shpesh sesa burrat.<ref name="NIH2014"/> Ajo rezultoi në 38,000 vdekje në 2013, nga 28,000 vdekje në 1990.<ref name="GDB2013">{{Cite journal|last=GBD 2013 Mortality Causes of Death Collaborators|date=janar 2015|title=Global, regional, and national age-sex specific all-cause and cause-specific mortality for 240 causes of death, 1990-2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013|journal=Lancet|volume=385|issue=9963|pages=117–71|doi=10.1016/S0140-6736(14)61682-2|pmc=4340604|pmid=25530442}}</ref> Përshkrimi i parë i njohur i RA është bërë në 1800 nga Dr. Augustin Jacob Landré-Beauvais (1772–1840) i Parisit.<ref name="Landre1800">{{Cite book|title=La goutte asthénique primitive (doctoral thesis)|vauthors=Landré-Beauvais AJ|year=1800|location=Paris}} reproduced in {{Cite journal|vauthors=Landré-Beauvais AJ|date=mars 2001|title=The first description of rheumatoid arthritis. Unabridged text of the doctoral dissertation presented in 1800|journal=Joint, Bone, Spine|volume=68|issue=2|pages=130–43|doi=10.1016/S1297-319X(00)00247-5|pmid=11324929}}</ref> Termi ''artrit reumatoid'' bazohet në greqisht për nyjet e ujshme dhe të përflakur.<ref name="Paget2002">{{Cite book|last=Paget|first=Stephen A.|url=https://books.google.com/books?id=akacOyQrnKkC&pg=PA32|title=The Hospital for Special Surgery Rheumatoid Arthritis Handbook Everything You Need to Know|last2=Lockshin|first2=Michael D.|last3=Loebl|first3=Suzanne|date=2002|publisher=John Wiley & Sons|isbn=9780471223344|location=New York|pages=32|archive-url=https://web.archive.org/web/20170222110341/https://books.google.com/books?id=akacOyQrnKkC&pg=PA32|archive-date=2017-02-22|url-status=live}}</ref> == shenjat dhe simptomat == RA prek kryesisht [[Kyçet e njeriut|nyjet]], por prek edhe [[Organi (biologji)|organet e]] tjera në më shumë se 15-25% të rasteve.<ref name="pmid12860726">{{Cite journal|vauthors=Turesson C, O'Fallon WM, Crowson CS, Gabriel SE, Matteson EL|date=gusht 2003|title=Extra-articular disease manifestations in rheumatoid arthritis: incidence trends and risk factors over 46 years|journal=Annals of the Rheumatic Diseases|volume=62|issue=8|pages=722–7|doi=10.1136/ard.62.8.722|pmc=1754626|pmid=12860726}}</ref> Problemet e shoqëruara përfshijnë sëmundje kardiovaskulare, osteoporozë, sëmundje intersticiale të mushkërive, infeksion, kancer, ndjenjë të lodhjes, depresion, vështirësi mendore dhe probleme në punë.<ref>{{Cite journal|vauthors=Cutolo M, Kitas GD, van Riel PL|date=shkurt 2014|title=Burden of disease in treated rheumatoid arthritis patients: going beyond the joint|journal=Seminars in Arthritis and Rheumatism|volume=43|issue=4|pages=479–88|doi=10.1016/j.semarthrit.2013.08.004|pmid=24080116}}</ref> === Nyjet === [[Skeda:Rheumatoid_arthritis_joint.gif|parapamje| Një diagram që tregon se si artriti reumatoid prek një artikulacion]] [[Artriti]] i kyçeve përfshin inflamacion të membranës synoviale . Lidhjet bëhen të fryra, të buta dhe të ngrohta, dhe ngurtësia kufizon lëvizjen e tyre. Me kalimin e kohës, preken shumë nyje ( poliartriti ). Më së shpeshti përfshihen nyjet e vogla të [[Dora|duarve]], këmbëve dhe shpinës së qafës së mitrës, por nyjet më të mëdha si shpatulla dhe gjuri gjithashtu mund të përfshihen.<ref name="Davidson2014"/> {{Rp|1098}} Synoviti mund të çojë në lidhjen e indeve me humbje të lëvizjes dhe erozion të sipërfaqes së kyçit duke shkaktuar deformim dhe humbje të funksionit.<ref name="Majithia2007"/> Sinoviocitet e ngjashme me fibroblastet (FLS), qelizat mezenkimale shumë të specializuara që gjenden në membranën synoviale, kanë një rol aktiv dhe të spikatur në këto procese patogjene të nyjeve reumatike.<ref name="nygaard"/> RA zakonisht shfaqet me shenja të inflamacionit, me nyjet e prekura të fryrë, të ngrohtë, të dhimbshme dhe të ngurtë, veçanërisht herët në mëngjes gjatë zgjimit ose pas pasivitetit të zgjatur. Ngurtësia e rritur herët në mëngjes është shpesh një tipar i spikatur i sëmundjes dhe zakonisht zgjat për më shumë se një orë. Lëvizjet e butë mund të lehtësojnë simptomat në fazat e hershme të sëmundjes. Këto shenja ndihmojnë në dallimin e problemeve reumatoide nga ato jo-inflamatore të kyçeve, siç është artroza . Në artritin me shkaqe jo-inflamatore, shenjat e inflamacionit dhe ngurtësisë së mëngjesit herët janë më pak të dukshme.<ref>{{Cite journal|vauthors=Suresh E|date=shtator 2004|title=Diagnosis of early rheumatoid arthritis: what the non-specialist needs to know|journal=Journal of the Royal Society of Medicine|volume=97|issue=9|pages=421–4|doi=10.1258/jrsm.97.9.421|pmc=1079582|pmid=15340020}}</ref> Dhimbja e shoqëruar me RA induktohet në vendin e inflamacionit dhe klasifikohet si nociceptive në krahasim me neuropatik .<ref>{{Cite journal|vauthors=Gaffo A, Saag KG, Curtis JR|date=dhjetor 2006|title=Treatment of rheumatoid arthritis|journal=American Journal of Health-System Pharmacy|volume=63|issue=24|pages=2451–65|doi=10.2146/ajhp050514|pmc=5164397|pmid=17158693}}</ref> Nyjet shpesh preken në një mënyrë mjaft simetrike, megjithëse kjo nuk është specifike, dhe prezantimi fillestar mund të jetë asimetrik.<ref name="Davidson2014"/> {{Rp|1098}} Ndërsa patologjia përparon, aktiviteti inflamator çon në lidhjen e tendinit dhe erozionin dhe shkatërrimin e sipërfaqes së kyçit, e cila dëmton gamën e lëvizjes dhe çon në deformim . Gishtat mund të vuajnë nga pothuajse çdo deformim në varësi të nyjeve që përfshihen më shumë. Deformimet specifike, të cilat ndodhin gjithashtu në artrozë, përfshijnë deviacionin ulnar, deformimin e boutonniere (gjithashtu "deformimi i vrimës së butonit", përkulja e nyjes ndërfalangale proksimale dhe zgjatjen e nyjes ndërfalangale të skajit të dorës), deformimi i qafës së mjellmës (hyperextension në nyjen ndërfalangale proximal dhe përkulje në nyja ndërfalangale distale) dhe "Z-thumb". "Z-thumb" ose "Z-shëmtuar" përbëhet nga hyperextension të përbashkët interphalangeal, përkulje fikse dhe subluxation e përbashkët metacarpophalangeal dhe i jep një "Z" pamje të gishtit.<ref name="Davidson2014">{{Cite book|title=Davidson's principles and practice of medicine|date=2014|publisher=Churchill Livingstone/Elsevier|isbn=978-0-7020-5035-0|editor-last=Walker|editor-first=Brian R.|edition=22nd|editor-last2=Colledge|editor-first2=Nicki R.|editor-last3=Ralston|editor-first3=Stuart H.|editor-last4=Penman|editor-first4=Ian D.}}</ref> {{Rp|1098}} Mund të shihet deformimi i gishtit të çekanit. Në rastin më të keq, nyjet njihen si mutilanë të artritit për shkak të natyrës gjymtuese të deformimeve.<ref name="McGraw Hill"/> === Lëkura === Nyja reumatoid, e cila nganjëherë është në lëkurë, është tipari më i zakonshëm jo i përbashkët dhe ndodh në 30% të njerëzve që kanë RA.<ref name="Tur2013">{{Cite journal|vauthors=Turesson C|date=maj 2013|title=Extra-articular rheumatoid arthritis|journal=Current Opinion in Rheumatology|volume=25|issue=3|pages=360–6|doi=10.1097/bor.0b013e32835f693f|pmid=23425964}}</ref> Shtë një lloj i reaksionit inflamator i njohur nga patologët si një " granulomë nekrotizuese ". Procesi [[Iniciali|fillestar]] patologjik në formimin e nyjeve është i panjohur, por mund të jetë në thelb i njëjtë me sinovitin, pasi tipare të ngjashme strukturorë ndodhin në të dy. Nyja ka një zonë qendrore të nekrozës fibrinoide që mund të çahet dhe që i përgjigjet materialit nekrotik të pasur me fibrinë që gjendet në dhe përreth një hapësire synoviale të prekur. Përreth nekrozës është një shtresë makrofagesh dhe fibroblastesh palizuese, që korrespondojnë me shtresën intimale në synovium dhe një pranga të indit lidhës që përmban grupe të [[Limfociti|limfociteve]] dhe qelizave plazmatike, që korrespondojnë me zonën subintimale në sinovit. Nyja tipike reumatoid mund të jetë me diametër disa milimetra deri në disa centimetra dhe zakonisht gjendet në dukje kockore, siç janë bërryli, thembra, nyjet e këmbës ose zona të tjera që mbështesin stresin mekanik të përsëritur. Nyjet shoqërohen me një titër pozitiv RF (faktor reumatoid ), ACPA dhe artrit të rëndë eroziv. Rrallë, këto mund të ndodhin në organet e brendshme ose në vende të ndryshme në trup.<ref>{{Cite journal|vauthors=Ziff M|date=qershor 1990|title=The rheumatoid nodule|journal=Arthritis and Rheumatism|volume=33|issue=6|pages=761–7|doi=10.1002/art.1780330601|pmid=2194460|doi-access=free}}</ref> Disa forma të vaskulitit ndodhin në RA, por kryesisht shihen me sëmundje të qëndrueshme dhe të patrajtuar. Prezantimi më i zakonshëm është për shkak të përfshirjes së anijeve të vogla dhe të mesme. Vaskuliti reumatoid zakonisht mund të paraqitet me ulçerim të lëkurës dhe infarkt të nervit vaskulitik i njohur si multipleks mononeuriti .<ref>{{Cite journal|vauthors=Genta MS, Genta RM, Gabay C|date=tetor 2006|title=Systemic rheumatoid vasculitis: a review|journal=Seminars in Arthritis and Rheumatism|volume=36|issue=2|pages=88–98|doi=10.1016/j.semarthrit.2006.04.006|pmid=17023257}}</ref> Simptoma të tjera, mjaft të rralla, të lidhura me lëkurën përfshijnë pyoderma gangrenosum, sindromën Sweet, reagimet e ilaçeve, eritema nodosum, panniculiti i lobit, atrofia e lëkurës së gishtit, eritema palmare dhe brishtësia e lëkurës (shpesh përkeqësohet nga përdorimi i kortikosteroideve).  [[Alopecia Areata|Alopecia areata]] difuze (Diffuse AA) ndodh më shpesh tek njerëzit me artrit reumatoid. RA shihet gjithashtu më shpesh në ata me të afërm që kanë AA.<ref name=":1">{{Cite book|last=Khan Mohammad Beigi|first=Pooya|title=Alopecia Areata|date=2018|isbn=978-3-319-72133-0|doi=10.1007/978-3-319-72134-7}}</ref> === Mushkëritë === Fibroza e mushkërive është një ndërlikim i njohur i artritit reumatoid. Alsoshtë gjithashtu një pasojë e rrallë, por e njohur mirë e terapisë (për shembull me metotreksat dhe leflunomid ). Sindroma Caplan përshkruan nyjet e mushkërive në individë me RA dhe ekspozim shtesë ndaj pluhurit të [[Qymyri|qymyrit.]] Exudative derdhje pleurale janë të lidhur edhe me RA.<ref>{{Cite journal|vauthors=Kim EJ, Collard HR, King TE|date=nëntor 2009|title=Rheumatoid arthritis-associated interstitial lung disease: the relevance of histopathologic and radiographic pattern|journal=Chest|volume=136|issue=5|pages=1397–1405|doi=10.1378/chest.09-0444|pmc=2818853|pmid=19892679}}</ref><ref>{{Cite journal|vauthors=Balbir-Gurman A, Yigla M, Nahir AM, Braun-Moscovici Y|date=qershor 2006|title=Rheumatoid pleural effusion|journal=Seminars in Arthritis and Rheumatism|volume=35|issue=6|pages=368–78|doi=10.1016/j.semarthrit.2006.03.002|pmid=16765714}}</ref> === Zemra dhe enët e gjakut === Njerëzit me RA janë më të prirur ndaj aterosklerozës dhe rreziku i [[Pika në Zemër|infarktit të miokardit]] (sulmit në zemër) dhe goditjes në tru është rritur dukshëm.<ref>{{Cite journal|vauthors=Wolfe F, Mitchell DM, Sibley JT, Fries JF, Bloch DA, Williams CA, Spitz PW, Haga M, Kleinheksel SM, Cathey MA|date=prill 1994|title=The mortality of rheumatoid arthritis|journal=Arthritis and Rheumatism|volume=37|issue=4|pages=481–94|doi=10.1002/art.1780370408|pmid=8147925|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|vauthors=Aviña-Zubieta JA, Choi HK, Sadatsafavi M, Etminan M, Esdaile JM, Lacaille D|date=dhjetor 2008|title=Risk of cardiovascular mortality in patients with rheumatoid arthritis: a meta-analysis of observational studies|journal=Arthritis and Rheumatism|volume=59|issue=12|pages=1690–7|doi=10.1002/art.24092|pmid=19035419}}</ref><ref>{{Cite journal|vauthors=Alenghat FJ|date=shkurt 2016|title=The Prevalence of Atherosclerosis in Those with Inflammatory Connective Tissue Disease by Race, Age, and Traditional Risk Factors|journal=Scientific Reports|volume=6|pages=20303|bibcode=2016NatSR...620303A|doi=10.1038/srep20303|pmc=4740809|pmid=26842423}}</ref> Komplikime të tjera të mundshme që mund të lindin përfshijnë: [[Infeksioni i perikardit|perikarditin]], [[Infeksioni i valvulave|endokarditin]], dështimin e ventrikulit të majtë, valvulitin dhe fibrozën .<ref name="Gupta">{{Cite journal|vauthors=Gupta A, Fomberstein B|year=2009|title=Evaluating cardiovascular risk in rheumatoid arthritis|url=http://www.musculoskeletalnetwork.com/rheumatoid-arthritis/content/article/1145622/1433094|url-status=live|journal=Journal of Musculoskeletal Medicine|volume=26|issue=8|pages=481–94|archive-url=https://web.archive.org/web/20120723164920/http://www.musculoskeletalnetwork.com/rheumatoid-arthritis/content/article/1145622/1433094|archive-date=2012-07-23}}</ref> Shumë njerëz me RA nuk përjetojnë të njëjtën dhimbje gjoksi që të tjerët ndiejnë kur kanë anginë ose infarkt miokardi. Për të zvogëluar rrezikun kardiovaskular, është thelbësore të mbash kontrollin optimal të inflamacionit të shkaktuar nga RA (i cili mund të përfshihet në shkaktimin e rrezikut kardiovaskular) dhe të përdorësh stërvitje dhe ilaçe në mënyrë të përshtatshme për të zvogëluar faktorë të tjerë të rrezikut kardiovaskular si lipidet e gjakut dhe presioni i gjakut . Mjekët që trajtojnë njerëzit me RA duhet të jenë të ndjeshëm ndaj rrezikut kardiovaskular kur përshkruajnë ilaçe anti-inflamatore dhe mund të dëshirojnë të marrin në konsideratë përshkrimin e përdorimit rutinë të dozave të ulëta të aspirinës nëse efektet gastrointestinale janë të tolerueshme. === Gjak === [[Anemia]] është deri tani anomalia më e zakonshme e qelizave të gjakut që mund të shkaktohet nga një larmi mekanizmash. Inflamacioni kronik i shkaktuar nga RA çon në ngritjen e niveleve të hepcidinës, duke çuar në anemi të sëmundjes kronike ku hekuri absorbohet dobët dhe gjithashtu sekuestrohet në makrofagë . Rruazat e kuqe janë me madhësi dhe ngjyrë normale (normocitare dhe normokromike). Një numër i [[Neutropenia|ulët i qelizave të bardha të gjakut]] zakonisht ndodh vetëm tek njerëzit me sindromën Felty me një mëlçi dhe shpretkë të zgjeruar. Mekanizmi i neutropenisë është kompleks. Një numër i shtuar i trombociteve ndodh kur inflamacioni është i pakontrolluar.  === Të tjera === ==== Veshkat ==== Amiloidoza renale mund të ndodhë si pasojë e inflamacionit kronik të patrajtuar.<ref>{{Cite journal|vauthors=de Groot K|date=gusht 2007|title=[Renal manifestations in rheumatic diseases]|journal=Der Internist|volume=48|issue=8|pages=779–85|doi=10.1007/s00108-007-1887-9|pmid=17571244}}</ref> Trajtimi me penicillaminë dhe kripëra ari janë shkaqet e njohura të nefropatisë membranore .  ==== Sytë ==== Syri mund të preket drejtpërdrejt në formën e episkleritit<ref name="Schonberg">{{Cite book|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/nbk534796/|language=en|title=StatPearls|vauthors=Schonberg S, Stokkermans TJ|date=janar 2020|publisher=StatPearls Publishing|location=Treasure Island (FL)|chapter=Episcleritis|pmid=30521217}}</ref> ose skleritit, i cili kur është i rëndë shumë rrallë mund të kalojë në skleromalaci shpuese. Përkundrazi më i zakonshëm është efekti indirekt i [[Thatësira e syve|keratoconjunctivitis sicca]], i cili është një thatësi e syve dhe gojës e shkaktuar nga infiltrimi [[Limfociti|limfocitar]] i gjëndrave lacrimal dhe pështymës. Kur është e rëndë, thatësia e kornesë mund të çojë në keratite dhe humbje të shikimit, si dhe të jetë e dhimbshme. Trajtimi parandalues i thatësisë së rëndë me masa të tilla si bllokimi i kanalit nasolacrimal është i rëndësishëm.  ==== Mëlçia ==== Problemet e mëlçisë tek njerëzit me artrit reumatoid mund të vijnë për shkak të procesit themelor të sëmundjes ose si rezultat i ilaçeve të përdorura për trajtimin e sëmundjes. Një sëmundje bashkëjetuese autoimune e mëlçisë, siç është cirroza biliare primare ose hepatiti autoimun gjithashtu mund të shkaktojë probleme.<ref name="Selmi2011">{{Cite journal|vauthors=Selmi C, De Santis M, Gershwin ME|date=qershor 2011|title=Liver involvement in subjects with rheumatic disease|journal=Arthritis Research & Therapy|volume=13|issue=3|pages=226|doi=10.1186/ar3319|pmc=3218873|pmid=21722332}}</ref> ==== Neurologjik ==== Mund të shfaqen neuropati periferike dhe multipleks mononeuriti. Problemi më i zakonshëm është sindroma e tunelit kyçit të dorës e shkaktuar nga kompresimi i nervit mesatar nga ënjtja rreth kyçit të dorës. Sëmundja reumatoidale e shtyllës kurrizore mund të çojë në mielopati . Atlanto-axial subluxation mund të ndodhë, për shkak të erozionit të procesit në formë të dhëmbëve dhe / ose ligamenteve tërthor në shpinë qafës së mitrës 's lidhje me kafkë. Një erozion i tillë (> 3 mm) mund të shkaktojë rruaza që rrëshqasin njëra mbi tjetrën dhe kompresojnë palcën kurrizore. Paturpësia fillimisht përjetohet, por pa kujdesin e duhur, kjo mund të kalojë në katërfishim apo edhe vdekje.<ref>{{Cite journal|vauthors=Wasserman BR, Moskovich R, Razi AE|year=2011|title=Rheumatoid arthritis of the cervical spine--clinical considerations|url=http://hjdbulletin.org/files/archive/pdfs/222.pdf|journal=Bulletin of the NYU Hospital for Joint Diseases|volume=69|issue=2|pages=136–48|pmid=22035393|access-date=20 shkurt 2022|archive-date=14 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414133723/http://hjdbulletin.org/files/archive/pdfs/222.pdf|url-status=dead}}</ref> ==== Simptomat kushtetuese ==== Simptomat kushtetuese duke përfshirë [[Lodhja (trupore)|lodhje]], të ulët klasën [[Ethet|ethe]], rraskapitje, ngurtësi në mëngjes, humbje e oreksit dhe humbja e peshës janë manifestime të përbashkëta sistematike parë në njerëz me RA aktive. ==== Kockat ==== [[Osteoporoza]] lokale ndodh në RA rreth nyjeve të përflakur. Postulohet të shkaktohet pjesërisht nga citokinat inflamatore. Osteoporoza më e përgjithshme ndoshta kontribuohet nga palëvizshmëria, efektet sistemike të citokinës, çlirimi lokal i citokinës në palcën e kockave dhe terapia me kortikosteroide.<ref>Ginaldi L, Di Benedetto MC, De Martinis M. Osteoporosis, inflammation and ageing. Immun Ageing. 2005;2:14. Published 2005 Nov 4. {{Doi|10.1186/1742-4933-2-14}}</ref><ref>Ilias I, Zoumakis E, Ghayee H. An Overview of Glucocorticoid Induced Osteoporosis. [Updated 2018 Jul 10]. In: Feingold KR, Anawalt B, Boyce A, et al., editors. Endotext [Internet]. South Dartmouth (MA): MDText.com, Inc.; 2000-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK278968/</ref> ==== Kanceri ==== Incidenca e limfomës është e rritur, megjithëse është e pazakontë dhe shoqërohet me inflamacion kronik, jo me trajtimin e RA.<ref>{{Cite journal|vauthors=Baecklund E, Iliadou A, Askling J, Ekbom A, Backlin C, Granath F, Catrina AI, Rosenquist R, Feltelius N, Sundström C, Klareskog L|date=mars 2006|title=Association of chronic inflammation, not its treatment, with increased lymphoma risk in rheumatoid arthritis|journal=Arthritis and Rheumatism|volume=54|issue=3|pages=692–701|doi=10.1002/art.21675|pmid=16508929|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|vauthors=Franklin J, Lunt M, Bunn D, Symmons D, Silman A|date=maj 2006|title=Incidence of lymphoma in a large primary care derived cohort of cases of inflammatory polyarthritis|journal=Annals of the Rheumatic Diseases|volume=65|issue=5|pages=617–22|doi=10.1136/ard.2005.044784|pmc=1798140|pmid=16249224}}</ref> Rreziku i kancerit të lëkurës jo-melanoma është rritur në njerëzit me RA krahasuar me popullatën e përgjithshme, një shoqatë e mundshme për shkak të përdorimit të agjentëve të imunosupresionit për trajtimin e RA.<ref>{{Cite journal|vauthors=Assassi S|date=janar 2016|title=Rheumatoid arthritis, TNF inhibitors, and non-melanoma skin cancer|journal=BMJ|volume=352|pages=i472|doi=10.1136/bmj.i472|pmid=26822198}}</ref> ==== Dhëmbët ==== Periodontiti dhe humbja e dhëmbit janë të zakonshme tek njerëzit me artrit reumatoid.<ref name="pmid19337286">{{Cite journal|vauthors=de Pablo P, Chapple IL, Buckley CD, Dietrich T|date=prill 2009|title=Periodontitis in systemic rheumatic diseases|journal=Nature Reviews. Rheumatology|volume=5|issue=4|pages=218–24|doi=10.1038/nrrheum.2009.28|pmid=19337286}}</ref> == Faktoret e rrezikut == RA është një sëmundje autoimune sistemike (e tërë trupit). Disa faktorë gjenetikë dhe mjedisorë ndikojnë në rrezikun për RA. === Gjenetike === Një histori familjare e RA rrit rrezikun rreth tre deri në pesë herë; që nga viti 2016, u vlerësua se gjenetika mund të përbëjë midis 40 dhe 65% të rasteve të RA seropozitive, por vetëm rreth 20% të RA seronegative.<ref name="Lancet2016"/> RA lidhet fuqimisht me gjenet e antigjenit kompleks të madh të histokompatibilitetit (MHC) të tipit të trashëguar të indeve. HLA-DR4 është faktori kryesor gjenetik i implikuar - rëndësia relative ndryshon ndërmjet grupeve etnike.<ref name="Elsevier">{{Cite book|title=Musculosketal Disorders-Davidson's Principle of Internal Medicine|vauthors=Doherty M, Lanyon P, Ralston SH|publisher=Elsevier|edition=20th|pages=1100–1106}}</ref> Studimet e asociimit të gjenomit të gjerë që shqyrtojnë polimorfizmat e vetme-nukleotide kanë gjetur rreth njëqind alele të lidhura me rrezikun RA.<ref>{{Cite journal|last=Okada|first=Y|last2=Wu|first2=D|last3=Trynka|first3=G|last4=Raj|first4=T|last5=Terao|first5=C|last6=Ikari|first6=K|last7=Kochi|first7=Y|last8=Ohmura|first8=K|last9=Suzuki|first9=A|last10=Yoshida|first10=S|last11=Graham|first11=RR|date=20 shkurt 2014|title=Genetics of rheumatoid arthritis contributes to biology and drug discovery.|journal=Nature|volume=506|issue=7488|pages=376–81|bibcode=2014Natur.506..376.|doi=10.1038/nature12873|pmc=3944098|pmid=24390342}}</ref> Alelet e rrezikut brenda gjeneve HLA (veçanërisht HLA-DRB1 ) përmbajnë më shumë rrezik sesa vendet e tjera.<ref>{{Cite journal|last=Raychaudhuri|first=S|last2=Sandor|first2=C|last3=Stahl|first3=EA|last4=Freudenberg|first4=J|last5=Lee|first5=HS|last6=Jia|first6=X|last7=Alfredsson|first7=L|last8=Padyukov|first8=L|last9=Klareskog|first9=L|last10=Worthington|first10=J|last11=Siminovitch|first11=KA|date=29 janar 2012|title=Five amino acids in three HLA proteins explain most of the association between MHC and seropositive rheumatoid arthritis.|journal=Nature Genetics|volume=44|issue=3|pages=291–6|doi=10.1038/ng.1076|pmc=3288335|pmid=22286218}}</ref> HLA kodifikon proteina të cilat kontrollojnë njohjen e molekulave të vetes kundrejt vetvetes. Vende të tjera të rrezikut përfshijnë gjenet që ndikojnë në rrugët imune bashkë-stimuluese, për shembull CD28 dhe CD40, sinjalizimi i citokinës, pragu i aktivizimit të receptorit limfocitar (p.sh., PTPN22 ) dhe aktivizimi imun i lindur duket se kanë më pak ndikim sesa mutacionet e HLA.<ref name="Lancet2016"/><ref name="pmid131669381">{{Cite journal|vauthors=Ghorban KH, Ezzeddini R, Eslami M, Yousefi B, Sadighi Moghaddam B, Tahoori MT, Dadmanesh M, Salek Farrokhi A|date=dhjetor 2019|title=PTPN22 1858 C/T polymorphism is associated with alteration of cytokine profiles as a potential pathogenic mechanism in rheumatoid arthritis|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0165247819303918#!|language=en|journal=Immunology Letters|volume=216|pages=106–113|doi=10.1016/j.imlet.2019.10.010|pmid=31669381}}</ref> === Mjedisore === Ekzistojnë faktorë të rrezikshëm epigjenetikë dhe mjedisorë për RA.<ref name="Firestein2017">{{Cite journal|vauthors=Firestein GS, McInnes IB|date=shkurt 2017|title=Immunopathogenesis of Rheumatoid Arthritis|journal=Immunity|volume=46|issue=2|pages=183–196|doi=10.1016/j.immuni.2017.02.006|pmc=5385708|pmid=28228278}}{{Subscription required}}</ref><ref name="Lancet2016"/> Pirja e duhanit është një faktor i vendosur rreziku për RA në popullatat Kaukaziane, duke rritur rrezikun tre herë në krahasim me jo-duhanpirësit, veçanërisht tek burrat, pirësit e duhanit dhe ata që janë pozitivë të faktorit reumatoid.<ref name="Sugiyama2010">{{Cite journal|vauthors=Sugiyama D, Nishimura K, Tamaki K, Tsuji G, Nakazawa T, Morinobu A, Kumagai S|date=janar 2010|title=Impact of smoking as a risk factor for developing rheumatoid arthritis: a meta-analysis of observational studies|url=http://www.lib.kobe-u.ac.jp/repository/90001457.pdf|journal=Annals of the Rheumatic Diseases|volume=69|issue=1|pages=70–81|doi=10.1136/ard.2008.096487|pmid=19174392|access-date=20 shkurt 2022|archive-date=1 mars 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301195736/http://www.lib.kobe-u.ac.jp/repository/90001457.pdf|url-status=dead}}{{Subscription required}}</ref> Konsumi modest i alkoolit mund të jetë mbrojtës.<ref>{{Cite journal|vauthors=Liao KP, Alfredsson L, Karlson EW|date=maj 2009|title=Environmental influences on risk for rheumatoid arthritis|journal=Current Opinion in Rheumatology|volume=21|issue=3|pages=279–83|doi=10.1097/BOR.0b013e32832a2e16|pmc=2898190|pmid=19318947}}{{Subscription required}}</ref> Ekspozimi i silicës ka qenë i lidhur me RA.<ref>{{Cite journal|vauthors=Pollard KM|date=11 mars 2016|title=Silica, Silicosis, and Autoimmunity|journal=Frontiers in Immunology|volume=7|pages=97|doi=10.3389/fimmu.2016.00097|pmc=4786551|pmid=27014276}}</ref> === Gjetje negative === Asnjë agjent infektiv nuk ka qenë i lidhur vazhdimisht me RA dhe nuk ka asnjë dëshmi të grumbullimit të sëmundjes për të treguar shkakun e saj infektiv,<ref name="Elsevier"/> por sëmundja periodontale është shoqëruar vazhdimisht me RA.<ref name="Lancet2016"/> Gjetjet e shumta negative sugjerojnë që ose shkasi ndryshon, ose që mund, në fakt, të jetë një ngjarje e rastësishme e natyrshme me përgjigjen imune.<ref>{{Cite journal|vauthors=Edwards JC, Cambridge G, Abrahams VM|date=qershor 1999|title=Do self-perpetuating B lymphocytes drive human autoimmune disease?|url=https://archive.org/details/sim_immunology_1999-06_97_2/page/n9|journal=Immunology|volume=97|issue=2|pages=188–96|doi=10.1046/j.1365-2567.1999.00772.x|pmc=2326840|pmid=10447731}}{{Subscription required}}</ref> == Patofiziologjia == RA fillon kryesisht si një gjendje e aktivizimit të vazhdueshëm qelizor që çon në autoimunitet dhe komplekse imune në nyje dhe organe të tjera ku manifestohet.  Manifestimet klinike të sëmundjes janë kryesisht inflamacioni i membranës synoviale dhe dëmtimi i kyçeve, dhe synoviocitet si fibroblastet luajnë një rol kryesor në këto procese patogjene.<ref name="nygaard"/> Tri faza të progresionit të RA janë një fazë inicimi (për shkak të inflamacionit jo specifik), një fazë amplifikimi (për shkak të [[Limfociti-T|aktivizimit të qelizave T]] ) dhe një fazë kronike inflamatore, me dëmtim të indeve që rezultojnë nga citokinat, IL – 1, TNF-alfa, dhe IL – 6 .<ref name="McGraw Hill"/> === Inflamacion jo specifik === Faktorët që lejojnë një përgjigje anormale imune, pasi të fillojnë, bëhen të përhershëm dhe kronikë. Këta faktorë janë [[Sëmundjet e trashëgueshme|çrregullime gjenetike]] që ndryshojnë rregullimin e përgjigjes imune adaptive .<ref name="Lancet2016"/> Faktorët gjenetikë ndërveprojnë me faktorët e rrezikut mjedisor për RA, me pirjen e duhanit si faktorin e rrezikut të përcaktuar më qartë.<ref name="Sugiyama2010"/><ref>{{Cite journal|vauthors=Padyukov L, Silva C, Stolt P, Alfredsson L, Klareskog L|date=tetor 2004|title=A gene-environment interaction between smoking and shared epitope genes in HLA-DR provides a high risk of seropositive rheumatoid arthritis|url=http://rsp.ima-press.net/rsp/article/view/1939|journal=Arthritis and Rheumatism|volume=50|issue=10|pages=3085–92|doi=10.1002/art.20553|pmid=15476204|access-date=20 shkurt 2022|archive-date=23 mars 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190323125754/https://rsp.ima-press.net/rsp/article/view/1939|url-status=dead}}{{Subscription required}}</ref> Faktorë të tjerë mjedisorë dhe hormonalë mund të shpjegojnë rreziqe më të larta për gratë, përfshirë fillimin pas lindjes dhe ilaçet hormonale. Një mundësi për ndjeshmëri të shtuar është që mekanizmat reagues negativë &#x2013; cilët normalisht mbajnë tolerancën &#x2013; kapërcehen nga mekanizmat reagues pozitivë për antigjene të caktuara, të tilla si IgG Fc i lidhur nga faktori reumatoid dhe fibrinogjen i citrulluar i lidhur nga antitrupat ndaj peptideve citrulluara (ACPA - Proteina anti-citrullination antitrupa). Një debat mbi rolet relative të komplekseve imune të prodhuara nga qelizat B dhe produkteve të qelizave T në inflamacion në RA ka vazhduar për 30 vjet, por asnjë qelizë nuk është e nevojshme në vendin e inflamacionit, vetëm autoantitrupat ndaj IgGFc, të njohur si faktorë reumatoid dhe ACPA, me ACPA që ka një specifikë 80% për diagnostikimin e RA.<ref>{{Cite journal|vauthors=Hua C, Daien CI, Combe B, Landewe R|year=2017|title=Diagnosis, prognosis and classification of early arthritis: results of a systematic review informing the 2016 update of the EULAR recommendations for the management of early arthritis|journal=RMD Open|volume=3|issue=1|pages=e000406|doi=10.1136/rmdopen-2016-000406|pmc=5237764|pmid=28155923}}</ref> Ashtu si me sëmundjet e tjera autoimune, njerëzit me RA kanë antitrupa jonormalisht të glikoziluar, të cilat besohet se nxisin inflamacionin e kyçeve.<ref name="immune_glycan">{{Cite journal|vauthors=Maverakis E, Kim K, Shimoda M, Gershwin ME, Patel F, Wilken R, Raychaudhuri S, Ruhaak LR, Lebrilla CB|date=shkurt 2015|title=Glycans in the immune system and The Altered Glycan Theory of Autoimmunity: a critical review|journal=Journal of Autoimmunity|volume=57|issue=6|pages=1–13|doi=10.1016/j.jaut.2014.12.002|pmc=4340844|pmid=25578468}}{{Subscription required}}</ref>  === Amplifikimi në synovium === Sapo të vendoset përgjigja e përgjithshme imunale anormale &#x2013; cila mund të zgjasë disa vjet para se të shfaqen simptomat &#x2013; qelizat plazmatike që rrjedhin nga limfocitet B prodhojnë faktorë reumatoidë dhe ACPA të klasave IgG dhe IgM në sasi të mëdha. Këto aktivizojnë makrofagët përmes receptorëve Fc dhe lidhen me komplementin, i cili është pjesë e inflamacionit intensiv në RA.<ref>{{Cite book|title=Relevance of the lectin pathway of complement in rheumatic diseases|vauthors=Boldt AB, Goeldner I, de Messias-Reason IJ|work=Adv Clin Chem|year=2012|isbn=9780123943170|series=Advances in Clinical Chemistry|volume=56|pages=105–53|doi=10.1016/B978-0-12-394317-0.00012-1|pmid=22397030}}{{Subscription required}}</ref> Lidhja e një antitrupi autoreaktiv ndaj receptorëve Fc ndërmjetësohet përmes N-glikaneve të antitrupave, të cilat ndryshohen për të nxitur inflamacionin tek njerëzit me RA.<ref name="immune_glycan"/>  Kjo kontribuon në inflamacionin lokal në një artikulacion, konkretisht sinoviumin me [[Edema|edemë]], vazodilatim dhe hyrje të qelizave T të aktivizuara, kryesisht CD4 në agregatët nodularë mikroskopikisht dhe CD8 në infiltrate difuzive mikroskopike.  Makrofagjet synoviale dhe qelizat dendritike funksionojnë si qeliza që paraqesin antigjen duke shprehur molekulat e klasës II MHC, e cila krijon reagimin imun në ind.  === Inflamacion kronik === Sëmundja përparon duke formuar indin e grimcuar në skajet e rreshtimit synovial, panus me angiogenezë të gjerë dhe enzimat që shkaktojnë dëmtimin e indeve.<ref>{{Cite journal|vauthors=Elshabrawy HA, Chen Z, Volin MV, Ravella S, Virupannavar S, Shahrara S|date=tetor 2015|title=The pathogenic role of angiogenesis in rheumatoid arthritis|journal=Angiogenesis|volume=18|issue=4|pages=433–48|doi=10.1007/s10456-015-9477-2|pmc=4879881|pmid=26198292}}</ref> Sinoviocitet e ngjashme me fibroblastet kanë një rol të spikatur në këto procese patogjene.<ref name="nygaard">{{Cite journal|vauthors=Nygaard G, Firestein GS|date=qershor 2020|title=Restoring synovial homeostasis in rheumatoid arthritis by targeting fibroblast-like synoviocytes|journal=Nature Reviews. Rheumatology|volume=16|issue=6|pages=316–333|doi=10.1038/s41584-020-0413-5|pmc=7987137|pmid=32393826}}</ref> Sinoviumi trashet, kërci dhe kocka themelore shpërbëhen, dhe artikulacioni përkeqësohet, me nivelet e ngritura të kalprotektinës që shërbejnë si biomarker i këtyre ngjarjeve.<ref>{{Cite journal|vauthors=Abildtrup M, Kingsley GH, Scott DL|date=maj 2015|title=Calprotectin as a biomarker for rheumatoid arthritis: a systematic review|journal=The Journal of Rheumatology|volume=42|issue=5|pages=760–70|doi=10.3899/jrheum.140628|pmid=25729036}}</ref> Citokinat dhe kemokinat tërheqin dhe grumbullojnë qelizat imune, pra qelizat e aktivizuara T- dhe B, monocitet dhe makrofagët nga sinoviocitet e ngjashme me fibroblastet, në hapësirën e përbashkët. Duke sinjalizuar përmes RANKL dhe RANK, ata përfundimisht shkaktojnë prodhimin e osteoklasteve, i cili degradon indin e kockave.<ref name="Lancet2016">{{Cite journal|vauthors=Smolen JS, Aletaha D, McInnes IB|date=tetor 2016|title=Rheumatoid arthritis|url=http://eprints.gla.ac.uk/131249/1/131249.pdf|journal=Lancet|volume=388|issue=10055|pages=2023–2038|doi=10.1016/S0140-6736(16)30173-8|pmid=27156434}}</ref><ref name="Chiu2017rev">{{Cite journal|vauthors=Chiu YG, Ritchlin CT|date=janar 2017|title=Denosumab: targeting the RANKL pathway to treat rheumatoid arthritis|journal=Expert Opinion on Biological Therapy|volume=17|issue=1|pages=119–128|doi=10.1080/14712598.2017.1263614|pmc=5794005|pmid=27871200}}{{Subscription required}}</ref>  Sinoviocitet si fibroblastet që janë të pranishme në synovium gjatë artritit reumatoid shfaqin fenotip të ndryshuar në krahasim me qelizat e pranishme në indet normale. Fenotipi agresiv i sinoviociteve të ngjashme me fibroblastet në artritin reumatoid dhe efekti që këto qeliza kanë në mikromjedisin e kyçit mund të përmblidhen në shenjat dalluese që i dallojnë ato nga sinoviocitet e shëndetshme si fibroblastet. Këto tipare dalluese të sinoviociteve të ngjashme me fibroblastet në artritin reumatoid ndahen në 7 shenja dalluese të brendshëm qelizore dhe 4 shenja dalluese qelizore.<ref name="nygaard"/> Shenjat dalluese të brendshme të qelizave janë: apoptoza e zvogëluar, frenimi i dëmtuar i kontaktit, potenciali migrator i rritur, peizazhi epigjenetik i ndryshuar, heterogjeniteti kohor dhe hapësinor, paqëndrueshmëria gjenomike dhe mutacionet dhe metabolizmi qelizor i riprogramuar. Shenjat dalluese qelizore-ekstrinike të FLS në RA janë: promovon osteoklastogjenezën dhe erozionin e kockave, kontribuon në degradimin e kërcit, indukton angiogjenezën synoviale dhe rekruton dhe stimulon qelizat imune. == Diagnostifikimi == === Imazhe === [[Skeda:RheumatoideArthritisAP.jpg|parapamje| Radiografia e dorës në artritin reumatoid.]] [[Skeda:Inflamatory_arthritis2010.JPG|parapamje| Shfaqja e lëngut synovial nga një nyje me artrit inflamator.]] [[Skeda:X-ray_of_right_fourth_PIP_joint_with_bone_erosions_by_rheumatoid_arthritis.jpg|parapamje| Përmbledhje e erozioneve të kockave në artritin reumatoid.<ref>{{Cite journal|vauthors=Ideguchi H, Ohno S, Hattori H, Senuma A, Ishigatsubo Y|year=2006|title=Bone erosions in rheumatoid arthritis can be repaired through reduction in disease activity with conventional disease-modifying antirheumatic drugs|journal=Arthritis Research & Therapy|volume=8|issue=3|pages=R76|doi=10.1186/ar1943|pmc=1526642|pmid=16646983}}</ref>]] [[Rrezet rentgen|Rrezet X]] të duarve dhe këmbëve zakonisht kryhen kur preken shumë nyje. Në RA, mund të mos ketë ndryshime në fazat e hershme të sëmundjes ose rrezet x mund të tregojnë osteopeni pranë nyjes, ënjtje të indeve të buta dhe një hapësirë të përbashkët më të vogël se normale. Ndërsa sëmundja përparon, mund të ketë erozione kockore dhe nënluks. Teknikat e tjera të imazhit mjekësor siç janë rezonanca magnetike (MRI) dhe ultrazëri përdoren gjithashtu në RA.<ref name="McGraw Hill"/><ref>{{Cite journal|vauthors=Takase-Minegishi K, Horita N, Kobayashi K, Yoshimi R, Kirino Y, Ohno S, Kaneko T, Nakajima H, Wakefield RJ, Emery P|date=janar 2018|title=Diagnostic test accuracy of ultrasound for synovitis in rheumatoid arthritis: systematic review and meta-analysis|journal=Rheumatology|volume=57|issue=1|pages=49–58|doi=10.1093/rheumatology/kex036|pmid=28340066|doi-access=free}}</ref> Përparimet teknike në ultrasonografi si këmbyesit me frekuencë të lartë (10&nbsp;MHz ose më e lartë) kanë përmirësuar rezolucionin hapësinor të imazheve ultratinguj që përshkruajnë 20% më shumë erozione sesa radiografia konvencionale. Doppleri i ngjyrave dhe ultrazëri i energjisë Doppler janë të dobishëm në vlerësimin e shkallës së inflamacionit synovial pasi ato mund të tregojnë sinjale vaskulare të sinovitit aktiv. Kjo është e rëndësishme, pasi që në fazat e hershme të RA, synoviumi preket kryesisht, dhe synoviti duket se është shënjuesi më i mirë parashikues i dëmtimit të nyjeve në të ardhmen.<ref>{{Cite journal|last=Schueller-Weidekamm|first=Claudia|date=29 pri 2010|title=Modern ultrasound methods yield stronger arthritis work-up|url=http://www.diagnosticimaging.com/ultrasound/modern-ultrasound-methods-yield-stronger-arthritis-work|language=en|journal=Diagnostic Imaging|volume=32|access-date=20 shkurt 2022|archive-date=9 prill 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190409091359/https://www.diagnosticimaging.com/ultrasound/modern-ultrasound-methods-yield-stronger-arthritis-work|url-status=dead}}</ref> === Testet e gjakut === Kur RA dyshohet klinikisht, një mjek mund të provojë për faktorin reumatoid (RF) dhe antitrupat anti-citrullination proteina (ACPAs matur si antitrupa anti-CCP).<ref>{{Cite journal|vauthors=Westwood OM, Nelson PN, Hay FC|date=prill 2006|title=Rheumatoid factors: what's new?|journal=Rheumatology|volume=45|issue=4|pages=379–85|doi=10.1093/rheumatology/kei228|pmid=16418203|doi-access=free}}{{Subscription required}}</ref>  positiveshtë pozitive në 75-85%, por një antitrup negativ RF ose CCP nuk përjashton RA, përkundrazi, artriti quhet ''seronegativ'', i cili është në rreth 15-25% të njerëzve me RA.<ref name="Nishimura">{{Cite journal|vauthors=Nishimura K, Sugiyama D, Kogata Y, Tsuji G, Nakazawa T, Kawano S, Saigo K, Morinobu A, Koshiba M, Kuntz KM, Kamae I, Kumagai S|date=qershor 2007|title=Meta-analysis: diagnostic accuracy of anti-cyclic citrullinated peptide antibody and rheumatoid factor for rheumatoid arthritis|journal=Annals of Internal Medicine|volume=146|issue=11|pages=797–808|doi=10.7326/0003-4819-146-11-200706050-00008|pmid=17548411}}{{Subscription required}}</ref> Gjatë vitit të parë të sëmundjes, faktori reumatoid ka më shumë të ngjarë të jetë negativ me disa individë që bëhen seropozitivë me kalimin e kohës. RF është një antitrup jo-specifik dhe shihet në rreth 10% të njerëzve të shëndetshëm, në shumë infeksione të tjera kronike si [[hepatiti C]], dhe sëmundje kronike autoimune siç janë sindroma e Sjögren dhe [[LUPUS|lupusi eritematoz sistemik]] . Prandaj, testi nuk është specifik për RA.<ref name="McGraw Hill"/> Prandaj, teste të reja serologjike kontrollojnë për antitrupat proteina anti-citrullination ACPAs. Këto teste janë përsëri pozitive në 61-75% të të gjitha rasteve RA, por me një specifikë prej rreth 95%.<ref>{{Cite journal|vauthors=van Venrooij WJ, van Beers JJ, Pruijn GJ|date=qershor 2011|title=Anti-CCP antibodies: the past, the present and the future|journal=Nature Reviews. Rheumatology|volume=7|issue=7|pages=391–8|doi=10.1038/nrrheum.2011.76|pmid=21647203}}{{Subscription required}}</ref> Ashtu si me RF, ACPA-të janë shumë herë të pranishme para se të fillojnë simptomat.<ref name="McGraw Hill">{{Cite book|last=Shah|first=Ankur|title=Harrison's Principles of Internal Medicine|date=2012|publisher=McGraw Hill|isbn=978-0-07174889-6|edition=18th|location=United States|pages=2738}}</ref> Testi klinik deri tani më i zakonshëm për ACPAs është peptidi anticiklik citrullinuar (anti CCP) ELISA. Në vitin 2008, një test serologjik i pikës së kujdesit për zbulimin e hershëm të RA kombinoi zbulimin e RF dhe anti-MCV me një ndjeshmëri prej 72% dhe specifikë prej 99.7%.<ref>{{Cite journal|vauthors=Renger F, Bang H, Fredenhagen G, et al|title=Anti-MCV Antibody Test for the Diagnosis of Rheumatoid Arthritis Using a POCT-Immunoassay|url=http://acr.confex.com/acr/2008/webprogram/Paper2009.html|url-status=dead|journal=American College of Rheumatology, 2008 Annual Scientific Meeting, Poster Presentation|archive-url=https://web.archive.org/web/20100527234743/http://acr.confex.com/acr/2008/webprogram/Paper2009.html|language=en|archive-date=2010-05-27}}</ref><ref>{{Cite journal|vauthors=Luime JJ, Colin EM, Hazes JM, Lubberts E|date=shkurt 2010|title=Does anti-mutated citrullinated vimentin have additional value as a serological marker in the diagnostic and prognostic investigation of patients with rheumatoid arthritis? A systematic review|url=http://ard.bmj.com/cgi/content/short/ard.2008.103283v1|language=en|journal=Annals of the Rheumatic Diseases|volume=69|issue=2|pages=337–44|doi=10.1136/ard.2008.103283|pmid=19289382}}{{Subscription required}}</ref> Testet e tjera të gjakut zakonisht bëhen për të dalluar nga shkaqet e tjera të artritit, si shkalla e sedimentimit të eritrociteve (ESR), [[Proteina C reaktive|proteina reaktive C]], numërimi i plotë i gjakut, funksioni i veshkave, enzimat e mëlçisë dhe teste të tjera imunologjike (p.sh., antitrupi antinuklear / ANA) të gjitha të kryera në këtë fazë. Nivelet e ngritura të ferritinës mund të zbulojnë hemokromatozë, një imitim të RA, ose të jenë një shenjë e sëmundjes Still, një variant seronegativ, zakonisht i mitur, i artritit reumatoid.  === Kriteret e klasifikimit === Në vitin 2010, u prezantuan ''kriteret e klasifikimit të artritit reumatoid ACR / EULAR 2010.''<ref name="acr-eular">{{Cite journal|display-authors=29|vauthors=Aletaha D, Neogi T, Silman AJ, Funovits J, Felson DT, Bingham CO, Birnbaum NS, Burmester GR, Bykerk VP, Cohen MD, Combe B, Costenbader KH, Dougados M, Emery P, Ferraccioli G, Hazes JM, Hobbs K, Huizinga TW, Kavanaugh A, Kay J, Kvien TK, Laing T, Mease P, Ménard HA, Moreland LW, Naden RL, Pincus T, Smolen JS, Stanislawska-Biernat E, Symmons D, Tak PP, Upchurch KS, Vencovsky J, Wolfe F, Hawker G|date=shtator 2010|title=2010 rheumatoid arthritis classification criteria: an American College of Rheumatology/European League Against Rheumatism collaborative initiative|url=https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/78045/1/27584_ftp.pdf|journal=Annals of the Rheumatic Diseases|volume=69|issue=9|pages=1580–8|doi=10.1136/ard.2010.138461|pmid=20699241}}</ref> Kriteri i ri nuk është një kriter diagnostik, por një kriter klasifikimi për të identifikuar sëmundjen me një gjasë të lartë të zhvillimit të një forme kronike.<ref name="McGraw Hill"/> Sidoqoftë, një rezultat prej 6 ose më i lartë klasifikon pa dyshim një person me një diagnozë të artritit reumatoid. Këto kritere të reja të klasifikimit tejkaluan kriterin "e vjetër" të ACR të vitit 1987 dhe janë përshtatur për diagnozën e hershme RA. Kriteret e klasifikimit "të reja", botuar bashkërisht nga Kolegji Amerikan i Reumatologjisë (ACR) dhe Lidhja Evropiane Kundër Reumatizmit (EULAR) vendosin një vlerë të pikës midis 0 dhe 10. Katër zona janë të mbuluara në diagnozë:<ref name="acr-eular"/> * përfshirja e përbashkët, përcaktimi i nyjeve metakarpophalangeal, nyjeve ndërfalangale proksimale , nyja ndërfalangale e gishtit të madh, nyja e dytë dhe e djathtë metatarsofalangale si ''kyçet e vogla'' dhe shpatullat, bërrylat, nyjet e hip, gjunjët dhe kyçet e këmbës si ''nyje të mëdha'' : ** Përfshirja e 1 nyjes së madhe jep 0 pikë ** Përfshirja e 2-10 nyjeve të mëdha jep 1 pikë ** Përfshirja e 1-3 nyjeve të vogla (me ose pa përfshirje të nyjeve të mëdha) jep 2 pikë ** Përfshirja e 4-10 nyjeve të vogla (me ose pa përfshirje të nyjeve të mëdha) jep 3 pikë ** Përfshirja e më shumë se 10 nyjeve (me përfshirjen e të paktën 1 nyje të vogël) jep 5 pikë * Parametrat serologjikë - përfshirë faktorin reumatoid si dhe ACPA - "ACPA" qëndron për "antitrup proteina anti-citrullination": ** RF ''negativ dhe'' ACPA negativ jep 0 pikë ** RF ''me pozitë të ulët ose'' ACPA me pozitiv të ulët jep 2 pikë ** RF ''me pozitivitet të lartë ose'' ACPA me pozitivitet të lartë jep 3 pikë * reaktorët e fazës akute: 1 pikë për nivelin e ngritur të sedimentimit të eritrociteve, ESR ose vlerën e ngritur të [[Proteina C reaktive|CRP]] (proteina reaktive c) * kohëzgjatja e [[Artriti|artritit]] : 1 pikë për simptomat që zgjasin gjashtë javë ose më shumë Kriteret e reja përshtaten me kuptimin në rritje të RA dhe përmirësimet në diagnostikimin e RA dhe trajtimit të sëmundjes. Në kriteret "e reja" serologjia dhe diagnostifikimi autoimun ka peshë të madhe, pasi zbulimi i ACPA është i përshtatshëm për të diagnostikuar sëmundjen në një gjendje të hershme, para se të ndodhin shkatërrimet e nyjeve. Shkatërrimi i nyjeve të shikuara në imazhe radiologjike ishte një pikë e rëndësishme e kritereve ACR nga 1987.<ref>{{Cite journal|vauthors=Arnett FC, Edworthy SM, Bloch DA, McShane DJ, Fries JF, Cooper NS, Healey LA, Kaplan SR, Liang MH, Luthra HS|date=mars 1988|title=The American Rheumatism Association 1987 revised criteria for the classification of rheumatoid arthritis|journal=Arthritis and Rheumatism|volume=31|issue=3|pages=315–24|doi=10.1002/art.1780310302|pmid=3358796|doi-access=free}}</ref> Ky kriter nuk konsiderohet më i rëndësishëm, pasi ky është thjesht lloji i dëmit që synon të shmangë trajtimi. === Diagnoza diferenciale === {{Synovial fluid analysis}} Disa gjendje të tjera mjekësore mund të ngjajnë me RA, dhe duhet të dallohen prej saj në kohën e diagnozës:<ref name="Merckmanual">{{Cite book|url=https://archive.org/details/merckmanualofdia16berk|title=The Merck Manual|publisher=Merck Publishing Group|year=1992|isbn=978-0-911910-16-2|editor-last=Berkow R|edition=16th|pages=1307–08}}{{Subscription required}}</ref> * Artriti i shkaktuar nga kristali ( përdhes dhe pseudogout ) - zakonisht përfshin nyje të veçanta (gju, MTP1, thembra) dhe mund të dallohen me një aspiratë të lëngut të kyçeve nëse dyshoni. Skuqja, shpërndarja asimetrike e nyjeve të prekura, dhimbja ndodh gjatë natës dhe dhimbja fillestare është më pak se një orë me përdhes. * Osteoartriti - dallohet me [[Rrezet rentgen|rrezet X]] të nyjeve të prekura dhe testet e gjakut, mosha më e vjetër, fillimi i dhimbjes më pak se një orë, shpërndarja asimetrike e nyjeve të prekura dhe dhimbja përkeqësohet kur përdorni nyje për periudha më të gjata. * [[LUPUS|Lupus eritematoz sistemik]] (SLE) - dallohet nga simptoma specifike klinike dhe teste gjaku (antitrupa kundër ADN-së me dy tela) * Një nga disa lloje të artritit psoriatik i ngjan RA - ndryshimet e thonjve dhe simptomat e lëkurës bëjnë dallimin midis tyre * Sëmundja Lyme shkakton artrit eroziv dhe mund të ngjajë shumë me RA - mund të dallohet nga testi i gjakut në zonat endemike * Artriti reaktiv - përfshin në mënyrë asimetrike thembra, nyjet sakroiliake dhe nyjet e mëdha të këmbës. Zakonisht shoqërohet me uretrit, konjuktivit, iritis, ulçera pa dhimbje të barkut dhe keratoderma blennorrhagica . * Spondiloartriti aksial (përfshirë spondilitin ankilozues ) - kjo përfshin shpinë, megjithëse një poliartrit simetrik i nyjeve të vogla simetrike si RA mund të ndodhë në kontekstin e kësaj gjendjeje. * [[Hepatiti C]] - Poliartriti simetrik i nyjeve të vogla simetrike i ngjashëm me RA mund të ndodhë në kontekstin e kësaj gjendjeje. Hepatiti C gjithashtu mund të induktojë auto-antitrupa të faktorit reumatoid. Shkaqe më të rralla të cilat zakonisht sillen ndryshe, por mund të shkaktojnë dhimbje të kyçeve:<ref name="Merckmanual"/> * [[Sarkoidoza]], amiloidoza dhe sëmundja e Whipple gjithashtu mund të ngjajnë me RA. * Hemokromatoza mund të shkaktojë artrit të përbashkët të duarve. * Ethet akute reumatike mund të diferencohen nga një model migrues i përfshirjes së kyçeve dhe dëshmitë e infeksionit [[Streptokoket|pararendës streptokoksik.]] * Artriti bakterial (si nga ''[[Streptokoket|Streptococcus]]'' ) është zakonisht asimetrik, ndërsa RA zakonisht përfshin të dy anët e trupit në mënyrë simetrike. * Artriti gonokok (një artrit bakterial) është gjithashtu fillimisht migrues dhe mund të përfshijë tendinat rreth kyçeve dhe kyçeve të këmbës. Ndonjëherë artriti është në një fazë të padiferencuar (dmth. Asnjë nga kriteret e mësipërme nuk është pozitiv), edhe nëse sinoviti dëshmohet dhe vlerësohet me imazhe ultratinguj. === Monitorimi i progresionit. === Shumë mjete mund të përdoren për të monitoruar rimisionin në artritin reumatoid.. * DAS28: ''Rezultati i Aktivitetit të Sëmundjeve nga 28 nyje'' (  ) përdoret gjerësisht si tregues i aktivitetit të sëmundjes RA dhe reagimit ndaj trajtimit. Nyjet e përfshira janë ( dypalëshe ): nyjet ndërfalangale proksimale (10 nyje), nyjet metakarpofalangale (10), kyçet (2), bërrylat (2), shpatullat (2) dhe gjunjët (2). Kur shikoni këto nyje, numërohen si numri i nyjeve me butësi kur prekni (TEN28) dhe ënjtje (SW28). Shkalla e sedimentimit të eritrociteve (ESR) matet dhe personi i prekur bën një vlerësim subjektiv (SA) të aktivitetit të sëmundjes gjatë 7 ditëve të mëparshme në një shkallë midis 0 dhe 100, ku 0 është "pa aktivitet" dhe 100 është "aktiviteti më i lartë i mundshëm ". Me këto parametra, DAS28 llogaritet si:<ref name="Prevoo1995">{{Cite journal|vauthors=Prevoo ML, van 't Hof MA, Kuper HH, van Leeuwen MA, van de Putte LB, van Riel PL|date=janar 1995|title=Modified disease activity scores that include twenty-eight-joint counts. Development and validation in a prospective longitudinal study of patients with rheumatoid arthritis|url=http://www.pharmacoeconomics.ru/jour/article/view/135|journal=Arthritis and Rheumatism|volume=38|issue=1|pages=44–8|doi=10.1002/art.1780380107|pmid=7818570|hdl-access=free|access-date=20 shkurt 2022|archive-date=29 shtator 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200929015517/https://www.pharmacoeconomics.ru/jour/article/view/135|url-status=dead}}{{Subscription required}}</ref> <math>DAS28=0.56 \times \sqrt{TEN28} + 0.28 \times \sqrt{SW28} + 0.70 \times \ln(ESR) + 0.014 \times SA</math> Nga kjo, aktiviteti i sëmundjes së personit të prekur mund të klasifikohet si më poshtë:<ref name="Prevoo1995"/> {| class="wikitable" ! colspan="2" rowspan="2" |Aktual<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> DAS28 ! colspan="3" | DAS28 ulje nga vlera fillestare |- | &amp;gt; 1.2 | > 0,6 por 1,2 ≤ | 0,6 ≤ |- | 3.2 ≤ | Joaktiv | Përmirësim i mirë | Përmirësim i moderuar | Asnjë përmirësim |- | &amp;gt; 3.2 por ≤ 5.1 | I moderuar | Përmirësim i moderuar | Përmirësim i moderuar | Asnjë përmirësim |- | > 5.1 | Shumë aktive | Përmirësim i moderuar | Asnjë përmirësim | Asnjë përmirësim |} Nuk është gjithmonë një tregues i besueshëm i efektit të trajtimit. Një kufizim i madh është që sinoviti i shkallës së ulët mund të humbasë.<ref>{{Cite journal|display-authors=6|vauthors=Uribe L, Cerón C, Amariles P, Llano JF, Restrepo M, Montoya N, González LA, Díaz OJ, Saldarriaga MA, Gómez-Puerta JA|date=korrik–shtator 2016|title=Correlación entre la actividad clínica por DAS-28 y ecografía en pacientes con artritis reumatoide|trans-title=Correlation between clinical activity measured by DAS-28 and ultrasound in patients with rheumatoid arthritis|journal=Revista Colombiana de Reumatología|language=es|volume=23|issue=3|pages=159–169|doi=10.1016/j.rcreu.2016.05.002}}</ref> * Të tjera: Mjete të tjera për të monitoruar faljen në artritin reumatoid janë: ACR-EULAR Përkufizimi i përkohshëm i faljes së artritit reumatoid, Indeksi i Aktivitetit të Sëmundjeve të Thjeshtuara dhe Indeksi i Aktivitetit të Sëmundjeve Klinike.<ref>{{Cite journal|vauthors=Yazici Y, Simsek I|date=janar 2013|title=Tools for monitoring remission in rheumatoid arthritis: any will do, let's just pick one and start measuring|journal=Arthritis Research & Therapy|volume=15|issue=1|pages=104|doi=10.1186/ar4139|pmc=3672754|pmid=23374997}}{{Subscription required}}</ref> Disa rezultate nuk kërkojnë të dhëna nga një profesionist i kujdesit shëndetësor dhe lejojnë vetë-monitorimin nga personi, si HAQ-DI.<ref>{{Cite journal|vauthors=Bruce B, Fries JF|date=qershor 2003|title=The Stanford Health Assessment Questionnaire: dimensions and practical applications|journal=Health and Quality of Life Outcomes|volume=1|pages=20|doi=10.1186/1477-7525-1-20|pmc=165587|pmid=12831398}}{{Subscription required}}</ref>  == Parandalimi == Nuk ka ndonjë parandalim të njohur për gjendjen përveç uljes së faktorëve të rrezikut.<ref name="Healthline">{{Cito web|last=Spriggs|first=Brenda B|date=2014-09-04|title=Rheumatoid Arthritis Prevention|url=http://www.healthline.com/health/rheumatoid-arthritis-prevention#Overview1|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140727143455/http://www.healthline.com/health/rheumatoid-arthritis-prevention#Overview1|language=en|archive-date=27 korrik 2014|access-date=16 shtator 2014|publisher=Healthline Networks}}</ref> Nuk ka shërim për RA, por trajtimet mund të përmirësojnë simptomat dhe të ngadalësojnë progresin e sëmundjes. Trajtimi që modifikon sëmundjen ka rezultatet më të mira kur fillon herët dhe në mënyrë agresive.<ref name="ACR2008">{{Cite journal|display-authors=6|vauthors=Saag KG, Teng GG, Patkar NM, Anuntiyo J, Finney C, Curtis JR, Paulus HE, Mudano A, Pisu M, Elkins-Melton M, Outman R, Allison JJ, Suarez Almazor M, Bridges SL, Chatham WW, Hochberg M, MacLean C, Mikuls T, Moreland LW, O'Dell J, Turkiewicz AM, Furst DE|date=qershor 2008|title=American College of Rheumatology 2008 recommendations for the use of nonbiologic and biologic disease-modifying antirheumatic drugs in rheumatoid arthritis|journal=Arthritis and Rheumatism|volume=59|issue=6|pages=762–84|doi=10.1002/art.23721|pmid=18512708|doi-access=free}}</ref> Rezultatet e një rishikimi sistematik të kohëve të fundit zbuluan se terapia e kombinuar me faktorin nekrozë tumori (TNF) dhe biologjikë jo-TNF plus metotreksat (MTX) rezultoi në përmirësimin e kontrollit të sëmundjes, faljen e përcaktuar të Aktivitetit të Sëmundjeve (DAS) dhe kapacitetin funksional krahasuar me një trajtim i vetëm i metotreksatit ose vetëm biologjik.<ref>{{Cite journal|display-authors=6|vauthors=Donahue KE, Schulman ER, Gartlehner G, Jonas BL, Coker-Schwimmer E, Patel SV, Weber RP, Bann CM, Viswanathan M|date=tetor 2019|title=Comparative Effectiveness of Combining MTX with Biologic Drug Therapy Versus Either MTX or Biologics Alone for Early Rheumatoid Arthritis in Adults: a Systematic Review and Network Meta-analysis|journal=Journal of General Internal Medicine|volume=34|issue=10|pages=2232–2245|doi=10.1007/s11606-019-05230-0|pmc=6816735|pmid=31388915}}</ref> Qëllimet e trajtimit janë minimizimi i simptomave të tilla si dhimbja dhe ënjtja, parandalimi i deformimit të kockave (për shembull, erozionet e kockave të dukshme në rrezet X) dhe mbajtja e funksionimit të përditshëm.<ref name="Wasserman">{{Cite journal|vauthors=Wasserman AM|date=dhjetor 2011|title=Diagnosis and management of rheumatoid arthritis|url=https://archive.org/details/sim_american-family-physician_2011-12-01_84_11/page/1244|journal=American Family Physician|volume=84|issue=11|pages=1245–52|pmid=22150658}}</ref> Kjo adresohet kryesisht me barna antirheumatike që modifikojnë sëmundjen (DMARDs); aktivitet fizik i dozuar; analgjetikë dhe terapi fizike mund të përdoren për të ndihmuar në menaxhimin e dhimbjes.<ref name=":13"/><ref name="NICE2015"/><ref name=":12"/> RA përgjithësisht duhet të trajtohet me të paktën një ilaç specifik antireumatik.<ref name="ACR2015"/> Përdorimi i benzodiazepinave (të tilla si diazepam ) për të trajtuar dhimbjen nuk rekomandohet pasi nuk duket se ndihmon dhe shoqërohet me rreziqe.<ref>{{Cite journal|vauthors=Richards BL, Whittle SL, Buchbinder R|date=janar 2012|title=Muscle relaxants for pain management in rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=1|pages=CD008922|doi=10.1002/14651858.CD008922.pub2|pmid=22258993|pmc=11702505}}</ref> === Stili i jetës === Ushtrimet e rregullta rekomandohen si të sigurta, ashtu edhe të dobishme për të ruajtur forcën e muskujve dhe funksionin e përgjithshëm fizik.<ref>{{Cite journal|vauthors=Hurkmans E, van der Giesen FJ, Vliet Vlieland TP, Schoones J, Van den Ende EC|date=tetor 2009|title=Dynamic exercise programs (aerobic capacity and/or muscle strength training) in patients with rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=4|pages=CD006853|doi=10.1002/14651858.CD006853.pub2|pmc=6769170|pmid=19821388}}</ref> Aktiviteti fizik është i dobishëm për njerëzit me artrit reumatoid që përjetojnë lodhje,<ref>{{Cite journal|display-authors=6|vauthors=Cramp F, Hewlett S, Almeida C, Kirwan JR, Choy EH, Chalder T, Pollock J, Christensen R|date=gusht 2013|title=Non-pharmacological interventions for fatigue in rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=8|pages=CD008322|doi=10.1002/14651858.CD008322.pub2|pmid=23975674|pmc=11748118}}</ref> megjithëse kishte pak ose aspak prova për të sugjeruar se ushtrimi mund të ketë një ndikim në funksionin fizik në planin afatgjatë, një studim zbuloi se ushtrimi me dozë të kujdesshme ka treguar përmirësime të konsiderueshme në pacientët me RA.<ref name=":12">{{Cite journal|display-authors=6|vauthors=Rausch Osthoff AK, Juhl CB, Knittle K, Dagfinrud H, Hurkmans E, Braun J, Schoones J, Vliet Vlieland TP, Niedermann K|date=2018-12-04|title=Effects of exercise and physical activity promotion: meta-analysis informing the 2018 EULAR recommendations for physical activity in people with rheumatoid arthritis, spondyloarthritis and hip/knee osteoarthritis|journal=RMD Open|volume=4|issue=2|pages=e000713|doi=10.1136/rmdopen-2018-000713|pmc=6307596|pmid=30622734}}</ref><ref>{{Cite journal|vauthors=Williams MA, Srikesavan C, Heine PJ, Bruce J, Brosseau L, Hoxey-Thomas N, Lamb SE|date=korrik 2018|title=Exercise for rheumatoid arthritis of the hand|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=7|pages=CD003832|doi=10.1002/14651858.cd003832.pub3|pmc=6513509|pmid=30063798}}</ref> Efektet e moderuara janë gjetur për ushtrimet aerobike dhe trajnimin e rezistencës në gjendjen kardiovaskulare dhe forcën e muskujve në RA. Për më tepër, aktiviteti fizik nuk kishte efekte anësore të dëmshme si rritja e aktivitetit të sëmundjes në çdo dimension ushtrimor.<ref>{{Cite journal|display-authors=6|vauthors=Rausch Osthoff AK, Juhl CB, Knittle K, Dagfinrud H, Hurkmans E, Braun J, Schoones J, Vliet Vlieland TP, Niedermann K|date=dhjetor 2018|title=Effects of exercise and physical activity promotion: meta-analysis informing the 2018 EULAR recommendations for physical activity in people with rheumatoid arthritis, spondyloarthritis and hip/knee osteoarthritis|journal=RMD Open|volume=4|issue=2|pages=e000713|doi=10.1136/rmdopen-2018-000713|pmc=6307596|pmid=30622734}}</ref> Uncertainshtë e pasigurt nëse ngrënia ose shmangia e ushqimeve specifike ose masave të tjera specifike dietike ndihmojnë në përmirësimin e simptomave.<ref>{{Cite journal|vauthors=Hagen KB, Byfuglien MG, Falzon L, Olsen SU, Smedslund G|date=janar 2009|title=Dietary interventions for rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=1|pages=CD006400|doi=10.1002/14651858.CD006400.pub2|pmid=19160281|pmc=12597226}}</ref> Terapia e punës ka një rol pozitiv për të luajtur në përmirësimin e aftësisë funksionale tek njerëzit me artrit reumatoid.<ref>{{Cite journal|vauthors=Steultjens EM, Dekker J, Bouter LM, van Schaardenburg D, van Kuyk MA, van den Ende CH|date=2004|title=Occupational therapy for rheumatoid arthritis|url=https://repository.ubn.ru.nl/bitstream/2066/58846/1/58846.pdf|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=1|pages=CD003114|doi=10.1002/14651858.CD003114.pub2|pmc=7017227|pmid=14974005|access-date=20 shkurt 2022|archive-date=29 gusht 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210829034503/https://repository.ubn.ru.nl/bitstream/handle/2066/58846/58846.pdf;jsessionid=9C3F2826AA17540BF4C65244FD347542?sequence=1|url-status=dead}}</ref> Provat e dobëta mbështesin përdorimin e banjove me dylli ( termoterapi ) për të trajtuar artritin në duar.<ref>{{Cite journal|vauthors=Robinson V, Brosseau L, Casimiro L, Judd M, Shea B, Wells G, Tugwell P|date=2002-04-22|title=Thermotherapy for treating rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=2|pages=CD002826|doi=10.1002/14651858.cd002826|pmc=6991938|pmid=12076454}}</ref> Qasjet arsimore që informojnë njerëzit për mjetet dhe strategjitë në dispozicion për t'i ndihmuar ata të përballen me artritin reumatoid mund të përmirësojnë statusin psikologjik të një personi dhe nivelin e depresionit në një periudhë më të shkurtër.<ref name=":4">{{Cite journal|vauthors=Riemsma RP, Kirwan JR, Taal E, Rasker JJ|date=2003-04-22|title=Patient education for adults with rheumatoid arthritis|url=https://research.utwente.nl/en/publications/patient-education-for-adults-with-rheumatoid-arthritis-review(6d6c077a-30a1-4b7c-8021-f72f1a8b6a5c).html|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=2009|issue=2|pages=CD003688|doi=10.1002/14651858.cd003688|pmid=12804484}}</ref> Përdorimi i këpucëve jashtë thellësisë dhe shtratave të derdhura mund të zvogëlojë dhimbjen gjatë aktiviteteve që mbajnë peshë siç është ecja.<ref name=":5">{{Cite journal|vauthors=Egan M, Brosseau L, Farmer M, Ouimet MA, Rees S, Wells G, Tugwell P|date=2001-10-23|title=Splints/orthoses in the treatment of rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=1|pages=CD004018|doi=10.1002/14651858.cd004018|pmid=12535502|pmc=8762649}}</ref> Insoles gjithashtu mund të parandalojë përparimin e bunions . === Agjentët modifikues të sëmundjes === Drogat antirheumatike që modifikojnë sëmundjen (DMARD) janë trajtimi kryesor për RA.<ref name="ACR2015">{{Cite journal|vauthors=Singh JA, Saag KG, Bridges SL, Akl EA, Bannuru RR, Sullivan MC, Vaysbrot E, McNaughton C, Osani M, Shmerling RH, Curtis JR, Furst DE, Parks D, Kavanaugh A, O'Dell J, King C, Leong A, Matteson EL, Schousboe JT, Drevlow B, Ginsberg S, Grober J, St Clair EW, Tindall E, Miller AS, McAlindon T|date=janar 2016|title=2015 American College of Rheumatology Guideline for the Treatment of Rheumatoid Arthritis|journal=Arthritis & Rheumatology|volume=68|issue=1|pages=1–26|doi=10.1002/art.39480|pmid=26545940|doi-access=free}}</ref> Ato janë një koleksion i larmishëm i barnave, të grupuara sipas përdorimit dhe konvencionit. Ato janë zbuluar se përmirësojnë simptomat, ulin dëmtimin e kyçeve dhe përmirësojnë aftësitë e përgjithshme funksionale. DMARD-të duhet të fillojnë në fillim të sëmundjes pasi ato rezultojnë në faljen e sëmundjes në afërsisht gjysmën e njerëzve dhe rezultate të përmirësuara në përgjithësi. Droga mëposhtme konsiderohen DMARDS: methotrexate, hydroxychloroquine, sulfasalazine, leflunomid, frenuesit e TNF-alfa ( certolizumab, infliximab dhe etanercept ), abatacept, dhe anakinrat . Rituximab dhe tocilizumab janë antitrupa monoklonalë dhe janë gjithashtu DMARD.<ref name="ACR2015"/> Përdorimi i tocilizumab shoqërohet me rrezikun e rritjes së niveleve të kolesterolit.<ref>{{Cite journal|vauthors=Isaacs D|date=2010-07-07|title=Infectious risks associated with biologics|journal=Advances in Experimental Medicine and Biology|volume=764|pages=151–8|doi=10.1002/14651858.cd008331.pub2|pmid=23654064}}</ref> Hidroksiklorokina, përveç profilit të ulët të toksicitetit, konsiderohet efektive në trajtimin mesatar të RA.<ref>{{Cite journal|vauthors=Suarez-Almazor ME, Belseck E, Shea B, Homik J, Wells G, Tugwell P|date=2000|title=Antimalarials for treating rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=4|pages=CD000959|doi=10.1002/14651858.CD000959|pmid=11034691}}</ref> Agjenti më i përdorur zakonisht është metotreksati me agjentë të tjerë të përdorur shpesh duke përfshirë sulfasalazinë dhe leflunomid.<ref name="ACR2015"/> Leflunomidi është efektiv kur përdoret nga 6-12 muaj, me efektivitet të ngjashëm me metotreksatin kur përdoret për 2 vjet.<ref>{{Cite journal|vauthors=Osiri M, Shea B, Robinson V, Suarez-Almazor M, Strand V, Tugwell P, Wells G|date=2003|title=Leflunomide for treating rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=1|pages=CD002047|doi=10.1002/14651858.CD002047|pmid=12535423|pmc=8437750}}</ref> Sulfasalazina gjithashtu duket të jetë më efektive në trajtimin afatshkurtër të artritit reumatoid.<ref>{{Cite journal|vauthors=Suarez-Almazor ME, Belseck E, Shea B, Wells G, Tugwell P|date=1998-04-27|title=Sulfasalazine for rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=2|pages=CD000958|doi=10.1002/14651858.cd000958|pmc=7047550|pmid=10796400}}</ref> Aurothiomalate natriumi (ari) dhe ciklosporina përdoren më rrallë për shkak të efekteve anësore më të zakonshme. Sidoqoftë, ciklosporina u gjet e efektshme në RA progresive kur përdoret deri në një vit.<ref>{{Cite journal|vauthors=Wells G, Haguenauer D, Shea B, Suarez-Almazor ME, Welch VA, Tugwell P|date=2000|title=Cyclosporine for rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=2|pages=CD001083|doi=10.1002/14651858.CD001083|pmid=10796412|pmc=8406939}}</ref> Agjentët mund të përdoren në kombinime megjithatë, njerëzit mund të përjetojnë efekte anësore më të mëdha.<ref>{{Cite journal|vauthors=Katchamart W, Trudeau J, Phumethum V, Bombardier C|date=prill 2010|title=Methotrexate monotherapy versus methotrexate combination therapy with non-biologic disease modifying anti-rheumatic drugs for rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=4|pages=CD008495|doi=10.1002/14651858.cd008495|pmid=20393970|pmc=8946299}}</ref> Metotreksati është DMARD më i rëndësishëm dhe i dobishëm dhe zakonisht është trajtimi i parë.<ref name="NICE2015">{{Cito web|date=dhjetor 2015|title=Rheumatoid arthritis in adults: management: recommendations: Guidance and guidelines|url=https://www.nice.org.uk/guidance/CG79/chapter/Recommendations|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170416130024/https://www.nice.org.uk/guidance/CG79/chapter/Recommendations|archive-date=2017-04-16|publisher=NICE}}</ref> Një qasje e kombinuar me metotreksat dhe biologjikë përmirëson ACR50, rezultatet e HAQ dhe normat e faljes së RA.<ref>{{Cite journal|display-authors=6|vauthors=Singh JA, Hossain A, Mudano AS, Tanjong Ghogomu E, Suarez-Almazor ME, Buchbinder R, Maxwell LJ, Tugwell P, Wells GA|date=maj 2017|title=Biologics or tofacitinib for people with rheumatoid arthritis naive to methotrexate: a systematic review and network meta-analysis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=5|pages=CD012657|doi=10.1002/14651858.cd012657|pmc=6481641|pmid=28481462}}</ref> Terapia e trefishtë e përbërë nga metotreksat, sulfasalazinë dhe hidroksiklorokinë gjithashtu mund të kontrollojë në mënyrë efektive aktivitetin e sëmundjes.<ref>{{Cite journal|vauthors=Hazlewood GS, Barnabe C, Tomlinson G, Marshall D, Devoe DJ, Bombardier C|date=gusht 2016|title=Methotrexate monotherapy and methotrexate combination therapy with traditional and biologic disease modifying anti-rheumatic drugs for rheumatoid arthritis: A network meta-analysis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=8|pages=CD010227|doi=10.1002/14651858.cd010227.pub2|pmc=7087436|pmid=27571502}}</ref> Efektet anësore duhet të monitorohen rregullisht me toksicitet, përfshirë gastrointestinal, hematologjik, pulmonar dhe hepatik. Efektet anësore të tilla si të përzier, të vjella ose dhimbje barku mund të zvogëlohen duke marrë acid folik.<ref>{{Cite journal|display-authors=6|vauthors=Shea B, Swinden MV, Tanjong Ghogomu E, Ortiz Z, Katchamart W, Rader T, Bombardier C, Wells GA, Tugwell P|date=maj 2013|title=Folic acid and folinic acid for reducing side effects in patients receiving methotrexate for rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=5|issue=5|pages=CD000951|doi=10.1002/14651858.CD000951.pub2|pmc=7046011|pmid=23728635}}</ref> Një përmbledhje e vitit 2015 Cochrane zbuloi se rituximab me metotreksat ishte efektiv në përmirësimin e simptomave krahasuar me vetëm metotreksatin. Rituximab punon duke ulur nivelet e qelizave B (qelizë imune që përfshihet në inflamacion). Njerëzit që merrnin rituximab kishin përmirësuar dhimbjen, funksionin, aktivitetin e zvogëluar të sëmundjes dhe zvogëlimin e dëmtimit të kyçeve bazuar në imazhet me rreze x. Pas 6 muajsh, 21% më shumë njerëz kishin përmirësim në simptomat e tyre duke përdorur rituximab dhe metotreksat.<ref name=":0">{{Cite journal|vauthors=Lopez-Olivo MA, Amezaga Urruela M, McGahan L, Pollono EN, Suarez-Almazor ME|date=janar 2015|title=Rituximab for rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=1|pages=CD007356|doi=10.1002/14651858.CD007356.pub2|pmid=25603545|pmc=11115378}}</ref> Agjentët biologjikë në përgjithësi duhet të përdoren vetëm nëse metotreksati dhe agjentët e tjerë konvencionalë nuk janë efektivë pas një prove prej tre muajsh.<ref name="ACR2015"/> Ato shoqërohen me një shkallë më të lartë të infeksioneve serioze krahasuar me DMARD-et e tjera.<ref>{{Cite journal|display-authors=6|vauthors=Singh JA, Cameron C, Noorbaloochi S, Cullis T, Tucker M, Christensen R, Ghogomu ET, Coyle D, Clifford T, Tugwell P, Wells GA|date=korrik 2015|title=Risk of serious infection in biological treatment of patients with rheumatoid arthritis: a systematic review and meta-analysis|journal=Lancet|volume=386|issue=9990|pages=258–65|doi=10.1016/S0140-6736(14)61704-9|pmc=4580232|pmid=25975452}}</ref> Agjentët biologjikë DMARD që përdoren për të trajtuar artritin reumatoid përfshijnë: bllokues të faktorit nekroza tumorale alfa (TNFα) si infliximab ; bllokues interleukin 1 si anakinra, antitrupa monoklonalë kundër [[Limfociti-B|qelizave B]] si rituximab dhe bllokues i ko-stimulimit të [[Limfociti-T|qelizave T të tocilizumab siç është abatacept.]] Ato përdoren shpesh në kombinim ose me metotreksat ose leflunomid.<ref name="Lancet2016"/> Monoterapia biologjike ose tofacitinib me metotreksat mund të përmirësojë ACR50, normat e faljes së RA dhe funksionin.<ref>{{Cite journal|vauthors=Singh JA, Hossain A, Tanjong Ghogomu E, Mudano AS, Tugwell P, Wells GA|date=nëntor 2016|title=Biologic or tofacitinib monotherapy for rheumatoid arthritis in people with traditional disease-modifying anti-rheumatic drug (DMARD) failure: a Cochrane Systematic Review and network meta-analysis (NMA)|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=11|pages=CD012437|doi=10.1002/14651858.cd012437|pmc=6469573|pmid=27855242}}</ref><ref>{{Cite journal|display-authors=6|vauthors=Singh JA, Hossain A, Tanjong Ghogomu E, Mudano AS, Maxwell LJ, Buchbinder R, Lopez-Olivo MA, Suarez-Almazor ME, Tugwell P, Wells GA|date=mars 2017|title=Biologics or tofacitinib for people with rheumatoid arthritis unsuccessfully treated with biologics: a systematic review and network meta-analysis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=3|pages=CD012591|doi=10.1002/14651858.cd012591|pmc=6472522|pmid=28282491}}</ref> Abatacept nuk duhet të përdoret në të njëjtën kohë me biologjikët e tjerë.<ref>{{Cite journal|vauthors=Maxwell L, Singh JA|date=tetor 2009|title=Abatacept for rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=4|pages=CD007277|doi=10.1002/14651858.CD007277.pub2|pmc=6464777|pmid=19821401}}</ref> Tek ata që kontrollohen mirë (aktivitet i ulët i sëmundjes) në bllokuesit e TNF, ulja e dozës nuk duket se ndikon në funksionin e përgjithshëm.<ref name=":11">{{Cite journal|display-authors=6|vauthors=Verhoef LM, van den Bemt BJ, van der Maas A, Vriezekolk JE, Hulscher ME, van den Hoogen FH, Jacobs WC, van Herwaarden N, den Broeder AA|date=maj 2019|title=Down-titration and discontinuation strategies of tumour necrosis factor-blocking agents for rheumatoid arthritis in patients with low disease activity|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=5|pages=CD010455|doi=10.1002/14651858.CD010455.pub3|pmc=6534285|pmid=31125448}}</ref> Ndërprerja e bllokuesve të TNF (në krahasim me uljen gradualisht të dozës) nga njerëzit me aktivitet të ulët të sëmundjes mund të çojë në rritjen e aktivitetit të sëmundjes dhe mund të ndikojë në faljen, dëmtimin që është i dukshëm në një rreze x dhe funksionin e një personi. Njerëzit duhet të kontrollohen për tuberkulozë latente përpara se të fillojnë ndonjë terapi me bllokuesit e TNF për të shmangur riaktivizimin e tuberkulozit.<ref name="McGraw Hill"/> Bllokuesit e TNF dhe metotreksati duket se kanë efektivitet të ngjashëm kur përdoren vetëm dhe rezultate më të mira merren kur përdoren së bashku. Golimumab është efektiv kur përdoret me metotraksat.<ref>{{Cite journal|vauthors=Singh JA, Noorbaloochi S, Singh G|date=janar 2010|title=Golimumab for rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=1|pages=CD008341|doi=10.1002/14651858.CD008341|pmid=20091667|pmc=10732339}}</ref> Bllokuesit e TNF mund të kenë efektivitet ekuivalent me etanerceptin që duket se është më i sigurti.<ref>{{Cite journal|vauthors=Aaltonen KJ, Virkki LM, Malmivaara A, Konttinen YT, Nordström DC, Blom M|year=2012|title=Systematic review and meta-analysis of the efficacy and safety of existing TNF blocking agents in treatment of rheumatoid arthritis|journal=PLOS ONE|volume=7|issue=1|pages=e30275|bibcode=2012PLoSO...730275A|doi=10.1371/journal.pone.0030275|pmc=3260264|pmid=22272322}}</ref> Injektimi i etanerceptit, përveç metotreksatit dy herë në javë mund të përmirësojë ACR50 dhe të ulë progresionin radiografik deri në 3 vjet.<ref>{{Cite journal|vauthors=Lethaby A, Lopez-Olivo MA, Maxwell L, Burls A, Tugwell P, Wells GA|date=maj 2013|title=Etanercept for the treatment of rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=5|pages=CD004525|doi=10.1002/14651858.cd004525.pub2|pmid=23728649|pmc=10771320}}</ref> Abatacept duket efektiv për RA me 20% më shumë njerëz që përmirësohen me trajtimin sesa pa, por studimet afatgjata të sigurisë nuk janë ende të disponueshme.<ref>{{Cite journal|vauthors=Maxwell L, Singh JA|date=tetor 2009|title=Abatacept for rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=4|pages=CD007277|doi=10.1002/14651858.CD007277.pub2|pmc=6464777|pmid=19821401}}</ref> Adalimumab ngadalëson kohën për progresion radiografik kur përdoret për 52 javë.<ref>{{Cite journal|vauthors=Navarro-Sarabia F, Ariza-Ariza R, Hernandez-Cruz B, Villanueva I|date=korrik 2005|title=Adalimumab for treating rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=3|pages=CD005113|doi=10.1002/14651858.CD005113.pub2|pmid=16034967|pmc=12140617}}</ref> Sidoqoftë, ekziston një mungesë e provave për të bërë dallimin midis biologjikëve në dispozicion për RA.<ref>{{Cite journal|display-authors=6|vauthors=Singh JA, Christensen R, Wells GA, Suarez-Almazor ME, Buchbinder R, Lopez-Olivo MA, Tanjong Ghogomu E, Tugwell P|date=tetor 2009|title=Biologics for rheumatoid arthritis: an overview of Cochrane reviews|url=http://www.scielo.br/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1516-31802010000500013|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|type=Submitted manuscript|volume=128|issue=4|pages=CD007848|doi=10.1002/14651858.CD007848.pub2|pmid=19821440|pmc=10636593}}</ref> Çështjet me biologjikët përfshijnë koston e tyre të lartë dhe shoqërimin me infeksione, përfshirë [[Tuberkulozi|tuberkulozin]] .<ref name="Lancet2016"/> Përdorimi i agjentëve biologjikë mund të zvogëlojë lodhjen. Mekanizmi se si biologjikët zvogëlojnë lodhjen është i paqartë.<ref name=":2">{{Cite journal|display-authors=6|vauthors=Almeida C, Choy EH, Hewlett S, Kirwan JR, Cramp F, Chalder T, Pollock J, Christensen R|date=qershor 2016|title=Biologic interventions for fatigue in rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=6|pages=CD008334|doi=10.1002/14651858.cd008334.pub2|pmc=7175833|pmid=27271314}}</ref> === Agjentë anti-inflamatorë dhe analgjezikë === [[Glukokortikosteroidet|Glukokortikoidet]] mund të përdoren në një periudhë afatshkurtër dhe në dozën më të ulët të mundshme për shpërthime të zjarrit dhe duke pritur për efekt të barnave me fillim të ngadaltë.<ref name="ACR2015"/><ref name="Lancet2016"/><ref>{{Cite journal|vauthors=Criswell LA, Saag KG, Sems KM, Welch V, Shea B, Wells G, Suarez-Almazor ME|date=1998-07-27|title=Moderate-term, low-dose corticosteroids for rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=2|pages=CD001158|doi=10.1002/14651858.cd001158|pmid=10796420|pmc=8406983}}</ref> Kombinimi i glukokortikoideve dhe terapia konvencionale ka treguar një rënie të shkallës së erozionit të kockave.<ref>{{Cite journal|vauthors=Kirwan JR, Bijlsma JW, Boers M, Shea BJ|date=janar 2007|title=Effects of glucocorticoids on radiological progression in rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=1|pages=CD006356|doi=10.1002/14651858.cd006356|pmc=6465045|pmid=17253590}}</ref> Steroidet mund të injektohen në nyjet e prekura gjatë periudhës fillestare të RA, përpara përdorimit të DMARDs ose steroideve orale.<ref name=":3">{{Cite journal|vauthors=Wallen M, Gillies D|date=janar 2006|title=Intra-articular steroids and splints/rest for children with juvenile idiopathic arthritis and adults with rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=1|pages=CD002824|doi=10.1002/14651858.cd002824.pub2|pmid=16437446|pmc=8453330}}</ref> Droga jo- NSAID për lehtësimin e dhimbjes, si paracetamoli mund të përdoret për të ndihmuar në lehtësimin e simptomave të dhimbjes; ato nuk e ndryshojnë sëmundjen themelore.<ref name="NICE2015"/> Përdorimi i paracetamolit mund të shoqërohet me rrezikun e shfaqjes së ulçerave.<ref name=":9">{{Cite journal|vauthors=Ramiro S, Radner H, van der Heijde D, van Tubergen A, Buchbinder R, Aletaha D, Landewé RB|date=tetor 2011|title=Combination therapy for pain management in inflammatory arthritis (rheumatoid arthritis, ankylosing spondylitis, psoriatic arthritis, other spondyloarthritis)|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=10|pages=CD008886|doi=10.1002/14651858.cd008886.pub2|pmid=21975788|pmc=12416524}}</ref> NSAID zvogëlojnë dhimbjen dhe ngurtësinë tek ata me RA por nuk ndikojnë në sëmundjen themelore dhe duket se nuk kanë efekt në rrjedhën afatgjatë të sëmundjes së njerëzve dhe kështu nuk janë më agjentë të linjës së parë.<ref name="Lancet2016"/><ref>{{Cite journal|display-authors=6|vauthors=Tarp S, Bartels EM, Bliddal H, Furst DE, Boers M, Danneskiold-Samsøe B, Rasmussen M, Christensen R|date=nëntor 2012|title=Effect of nonsteroidal antiinflammatory drugs on the C-reactive protein level in rheumatoid arthritis: a meta-analysis of randomized controlled trials|journal=Arthritis and Rheumatism|volume=64|issue=11|pages=3511–21|doi=10.1002/art.34644|pmid=22833186|doi-access=free}}</ref> NSAID duhet të përdoren me kujdes në ata me probleme [[Semundjet digjestive|gastrointestinale]], [[Sistemi i qarkullimit të gjakut|kardiovaskulare]] ose veshka.<ref>{{Cite journal|vauthors=Radner H, Ramiro S, Buchbinder R, Landewé RB, van der Heijde D, Aletaha D|date=janar 2012|title=Pain management for inflammatory arthritis (rheumatoid arthritis, psoriatic arthritis, ankylosing spondylitis and other spondylarthritis) and gastrointestinal or liver comorbidity|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=1|pages=CD008951|doi=10.1002/14651858.CD008951.pub2|pmid=22258995|pmc=8950811}}</ref><ref name="pmid22141388">{{Cite journal|vauthors=McCormack PL|date=dhjetor 2011|title=Celecoxib: a review of its use for symptomatic relief in the treatment of osteoarthritis, rheumatoid arthritis and ankylosing spondylitis|journal=Drugs|volume=71|issue=18|pages=2457–89|doi=10.2165/11208240-000000000-00000|pmid=22141388}}</ref><ref>{{Cite journal|vauthors=Marks JL, Colebatch AN, Buchbinder R, Edwards CJ|date=tetor 2011|title=Pain management for rheumatoid arthritis and cardiovascular or renal comorbidity|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=10|pages=CD008952|doi=10.1002/14651858.CD008952.pub2|pmid=21975789}}</ref><ref name=":9"/> Rofecoxib u tërhoq nga tregu global pasi përdorimi i tij afatgjatë u shoqërua me një rrezik në rritje të sulmeve të zemrës dhe goditjeve në tru.<ref>{{Cite journal|vauthors=Garner SE, Fidan DD, Frankish RR, Judd MG, Towheed TE, Wells G, Tugwell P|date=janar 2005|title=Rofecoxib for rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=1|pages=CD003685|doi=10.1002/14651858.cd003685.pub2|pmid=15674912|pmc=8725608}}</ref> Përdorimi i metotreksatit së bashku me NSAID është i sigurt, nëse bëhet monitorimi adekuat.<ref>{{Cite journal|vauthors=Colebatch AN, Marks JL, Edwards CJ|date=nëntor 2011|title=Safety of non-steroidal anti-inflammatory drugs, including aspirin and paracetamol (acetaminophen) in people receiving methotrexate for inflammatory arthritis (rheumatoid arthritis, ankylosing spondylitis, psoriatic arthritis, other spondyloarthritis)|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=11|pages=CD008872|doi=10.1002/14651858.CD008872.pub2|pmid=22071858}}</ref> Frenuesit e COX-2, të tilla si celecoxib dhe NSAIDs janë po aq të efektshëm.<ref name="Job2008">{{Cite journal|vauthors=Chen YF, Jobanputra P, Barton P, Bryan S, Fry-Smith A, Harris G, Taylor RS|date=prill 2008|title=Cyclooxygenase-2 selective non-steroidal anti-inflammatory drugs (etodolac, meloxicam, celecoxib, rofecoxib, etoricoxib, valdecoxib and lumiracoxib) for osteoarthritis and rheumatoid arthritis: a systematic review and economic evaluation|journal=Health Technology Assessment|volume=12|issue=11|pages=1–278, iii|doi=10.3310/hta12110|pmid=18405470|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|vauthors=Fidahic M, Jelicic Kadic A, Radic M, Puljak L|date=qershor 2017|title=Celecoxib for rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=6|pages=CD012095|doi=10.1002/14651858.CD012095.pub2|pmc=6481589|pmid=28597983}}</ref> Një përmbledhje e Cochrane 2004 zbuloi se njerëzit preferonin NSAID ndaj paracetamolit.<ref name=":10">{{Cite journal|vauthors=Wienecke T, Gøtzsche PC|date=2004-01-26|title=Paracetamol versus nonsteroidal anti-inflammatory drugs for rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=1|pages=CD003789|doi=10.1002/14651858.cd003789.pub2|pmid=14974037|pmc=8730319}}</ref> Sidoqoftë, ende nuk është përcaktuar klinikisht nëse NSAIDs janë më efektive se paracetamoli. Agjentët neuromodulator kapsaicina lokale mund të jetë e arsyeshme për t'u përdorur në një përpjekje për të zvogëluar dhimbjen. Nefopam nga goja dhe [[Konopi|kanabisi]] nuk rekomandohen që nga viti 2012 pasi rreziqet e përdorimit duket të jenë më të mëdha se përfitimet.<ref name="Ric2012">{{Cite journal|vauthors=Richards BL, Whittle SL, Buchbinder R|date=janar 2012|title=Neuromodulators for pain management in rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=1|pages=CD008921|doi=10.1002/14651858.CD008921.pub2|pmc=6956614|pmid=22258992}}</ref> Provat e kufizuara sugjerojnë përdorimin e opioideve të dobëta orale, por efektet anësore mund të tejkalojnë përfitimet.<ref>{{Cite journal|vauthors=Whittle SL, Richards BL, Husni E, Buchbinder R|date=nëntor 2011|title=Opioid therapy for treating rheumatoid arthritis pain|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=11|pages=CD003113|doi=10.1002/14651858.cd003113.pub3|pmid=22071805}}</ref> Përndryshe, terapia fizike është testuar dhe treguar si një ndihmë efektive në zvogëlimin e dhimbjes tek pacientët me RA. Ndërsa shumica e RA zbulohet herët dhe trajtohet në mënyrë agresive, terapia fizike luan më shumë një rol parandalues dhe kompensues, duke ndihmuar në menaxhimin e dhimbjes së bashku me terapinë e rregullt reumatike.<ref name=":13"/> === Kirurgjia === Sidomos për gishtat, duart dhe kyçet e prekur, mund të jetë e nevojshme synovektomia për të parandaluar dhimbjen ose këputjen e tendinit kur trajtimi i ilaçeve ka dështuar. Nyjet e prekura rëndë mund të kërkojnë ndërhyrje kirurgjikale të zëvendësimit, siç është zëvendësimi i gjurit. Pas operacionit, fizioterapia është gjithmonë e nevojshme.<ref name="Davidson2014"/> {{Rp|1080, 1103}} Nuk ka prova të mjaftueshme për të mbështetur trajtimin kirurgjikal në shpatullat artritike.<ref>{{Cite journal|vauthors=Christie A, Dagfinrud H, Engen Matre K, Flaatten HI, Ringen Osnes H, Hagen KB|date=janar 2010|title=Surgical interventions for the rheumatoid shoulder|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=1|pages=CD006188|doi=10.1002/14651858.cd006188.pub2|pmid=20091587}}</ref> === Fizioterapi === Për njerëzit me RA, fizioterapia mund të përdoret së bashku me menaxhimin mjekësor. Kjo mund të përfshijë aplikimin e të ftohtit dhe nxehtësisë , stimulimin elektronik dhe hidroterapinë .<ref name="Kav2004">{{Cite journal|vauthors=Kavuncu V, Evcik D|date=maj 2004|title=Physiotherapy in rheumatoid arthritis|journal=MedGenMed|volume=6|issue=2|pages=3|pmc=1395797|pmid=15266230}}</ref> Megjithëse ilaçet përmirësojnë simptomat e RA, funksioni i muskujve nuk rigjehet kur kontrollohet aktiviteti i sëmundjes.<ref>{{Cite journal|last=Hammond|first=Alison|last2=Prior|first2=Yeliz|date=2016-06-30|title=The effectiveness of home hand exercise programmes in rheumatoid arthritis: a systematic review|journal=British Medical Bulletin|volume=119|issue=1|pages=49–62|doi=10.1093/bmb/ldw024|issn=0007-1420|doi-access=free}}</ref> Fizioterapia promovon aktivitetin fizik. Në RA, aktiviteti fizik si ushtrimi në dozën e duhur (frekuenca, intensiteti, koha, lloji, vëllimi, përparimi) dhe promovimi i aktivitetit fizik është efektiv në përmirësimin e gjendjes kardiovaskulare, forcën e muskujve dhe mbajtjen e një jetese aktive për një kohë të gjatë. Në planin afatshkurtër, ushtrimet e rezistencës, me ose pa ushtrime të lëvizjes, përmirësojnë funksionet e vetë-raportuara të duarve.<ref>{{Cite journal|last=Hammond|first=Alison|last2=Prior|first2=Yeliz|date=2016-06-30|title=The effectiveness of home hand exercise programmes in rheumatoid arthritis: a systematic review|journal=British Medical Bulletin|volume=119|issue=1|pages=49–62|doi=10.1093/bmb/ldw024|issn=0007-1420|doi-access=free}}</ref> Promovimi i aktivitetit fizik sipas rekomandimeve të shëndetit publik duhet të jetë pjesë integrale e kujdesit standard për njerëzit me RA dhe sëmundje të tjera artritike.<ref name=":12"/> Për më tepër, kombinimi i aktiviteteve fizike dhe krioterapisë tregojnë efikasitetin e saj në aktivitetin e sëmundjes dhe lehtësimin e dhimbjes.<ref name="2017EJPRM">{{Cite journal|last=PERES|first=Daniele|last2=SAGAWA Jr|first2=Yoshimasa|last3=DUGUÉ|first3=Benoit|last4=DOMENECH|first4=Susana C.|last5=TORDI|first5=Nicolas|last6=PRATI|first6=Clement|year=2017|title=The practice of physical activity and cryotherapy in rheumatoid arthritis: systematic review - European Journal of Physical and Rehabilitation Medicine 2017 October;53(5):775-87|url=https://www.minervamedica.it/en/journals/europa-medicophysica/article.php?cod=R33Y2017N05A0775|journal=European Journal of Physical and Rehabilitation Medicine|language=en|volume=53|issue=5|doi=10.23736/s1973-9087.16.04534-2|pmid=27996221|access-date=2021-03-09}}</ref> Kombinimi i aktivitetit aerobik dhe krioterapisë mund të jetë një strategji inovative terapeutike për të përmirësuar aftësinë aerobe në pacientët me artrit dhe për pasojë të zvogëlojë rrezikun e tyre kardiovaskular duke minimizuar dhimbjen dhe aktivitetin e sëmundjes. === Mjekësia alternative === Në përgjithësi, nuk ka prova të mjaftueshme për të mbështetur ndonjë qasje plotësuese shëndetësore për RA, me shqetësime për sigurinë për disa prej tyre. Disa praktika mendore dhe trupore dhe shtesa dietike mund të ndihmojnë njerëzit me simptoma dhe për këtë arsye mund të jenë shtesa të dobishme në trajtimet konvencionale, por nuk ka prova të mjaftueshme për të nxjerrë përfundime.<ref name="NCCIH">{{Cito web|date=janar 2006|title=Rheumatoid Arthritis and Complementary Health Approaches|url=http://nccih.nih.gov/health/RA/getthefacts.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150705082102/https://nccih.nih.gov/health/RA/getthefacts.htm|archive-date=5 korrik 2015|access-date=1 korrik 2015|publisher=National Center for Complementary and Integrative Health}}</ref> Një rishikim sistematik i modaliteteve CAM (duke përjashtuar vajin e peshkut) zbuloi se "Provat e disponueshme nuk mbështesin përdorimin e tyre aktual në menaxhimin e RA". .<ref name="Macfarlane">{{Cite journal|last7=Arthritis Research UK Working Group on Complementary Alternative Medicines|vauthors=Macfarlane GJ, El-Metwally A, De Silva V, Ernst E, Dowds GL, Moots RJ|date=shtator 2011|title=Evidence for the efficacy of complementary and alternative medicines in the management of rheumatoid arthritis: a systematic review|journal=Rheumatology|volume=50|issue=9|pages=1672–83|doi=10.1093/rheumatology/ker119|pmid=21652584|doi-access=free}}</ref> Studimet që tregojnë efekte të dobishme në RA në një larmi të madhe të modaliteteve CAM shpesh preken nga paragjykimi i botimit dhe zakonisht nuk janë dëshmi me cilësi të lartë siç janë provat e kontrolluara rastësisht (RCT).<ref name="Ef2010">{{Cite journal|vauthors=Efthimiou P, Kukar M|date=mars 2010|title=Complementary and alternative medicine use in rheumatoid arthritis: proposed mechanism of action and efficacy of commonly used modalities|journal=Rheumatology International|volume=30|issue=5|pages=571–86|doi=10.1007/s00296-009-1206-y|pmid=19876631}}</ref> Një përmbledhje e vitit 2005 Cochrane thotë se terapia me lazer e nivelit të ulët mund të provohet të përmirësojë dhimbjen dhe ngurtësinë e mëngjesit për shkak të artritit reumatoid pasi ka pak efekte anësore.<ref>{{Cite journal|vauthors=Brosseau L, Robinson V, Wells G, Debie R, Gam A, Harman K, Morin M, Shea B, Tugwell P|date=tetor 2005|title=Low level laser therapy (Classes I, II and III) for treating rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=4|issue=4|pages=CD002049|doi=10.1002/14651858.CD002049.pub2|pmid=16235295|pmc=8406947}}</ref> Ka prova të kufizuara që [[Tai Chi]] mund të përmirësojë diapazonin e lëvizjes së një artikulacioni tek personat me artrit reumatoid.<ref>{{Cite journal|vauthors=Mudano AS, Tugwell P, Wells GA, Singh JA|date=shtator 2019|title=Tai Chi for rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|volume=9|pages=CD004849|doi=10.1002/14651858.CD004849.pub2|pmc=6759565|pmid=31553478}}</ref><ref>{{Cite journal|vauthors=Lee MS, Pittler MH, Ernst E|date=nëntor 2007|title=Tai chi for rheumatoid arthritis: systematic review|journal=Rheumatology|volume=46|issue=11|pages=1648–51|doi=10.1093/rheumatology/kem151|pmid=17634188|doi-access=free}}</ref> Provat për akupunkturën janë jokonkluzive<ref>{{Cite journal|vauthors=Lee MS, Shin BC, Ernst E|date=dhjetor 2008|title=Acupuncture for rheumatoid arthritis: a systematic review|journal=Rheumatology|volume=47|issue=12|pages=1747–53|doi=10.1093/rheumatology/ken330|pmid=18710899|doi-access=free}}</ref> me sa duket se janë ekuivalente me akupunkturën e rremë.<ref>{{Cite journal|last9=Arthritis Research UK Working Group on Complementary Alternative Therapies for the Management of the Rheumatic Diseases|vauthors=Macfarlane GJ, Paudyal P, Doherty M, Ernst E, Lewith G, MacPherson H, Sim J, Jones GT|date=shtator 2012|title=A systematic review of evidence for the effectiveness of practitioner-based complementary and alternative therapies in the management of rheumatic diseases: rheumatoid arthritis|journal=Rheumatology|volume=51|issue=9|pages=1707–13|doi=10.1093/rheumatology/kes133|pmid=22661556|doi-access=free}}</ref> Një përmbledhje e Cochrane në 2002 tregoi disa përfitime të stimulimit elektrik si një ndërhyrje rehabilituese për të përmirësuar fuqinë e kapjes së dorës dhe për të ndihmuar në rezistimin e lodhjes.<ref>{{Cite journal|vauthors=Brosseau LU, Pelland LU, Casimiro LY, Robinson VI, Tugwell PE, Wells GE|date=2002|title=Electrical stimulation for the treatment of rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=2|pages=CD003687|doi=10.1002/14651858.CD003687|pmid=12076504|pmc=8725644}}</ref> D ‐ penicillamina mund të ofrojë përfitime të ngjashme si DMARDs por është gjithashtu shumë toksike.<ref>{{Cite journal|vauthors=Suarez-Almazor ME, Spooner C, Belseck E|date=2000-10-23|title=Penicillamine for treating rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=4|pages=CD001460|doi=10.1002/14651858.cd001460|pmid=11034719}}</ref> Provat me cilësi të ulët sugjerojnë përdorimin e ultrazërit terapeutik në duar artritike.<ref name=":6">{{Cite journal|display-authors=6|vauthors=Casimiro L, Brosseau L, Robinson V, Milne S, Judd M, Well G, Tugwell P, Shea B|date=2002-07-22|title=Therapeutic ultrasound for the treatment of rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=3|pages=CD003787|doi=10.1002/14651858.cd003787|pmid=12137714}}</ref> Përfitimet e mundshme përfshijnë forcën e shtuar të kapjes, ngurtësinë e zvogëluar të mëngjesit dhe numrin e nyjeve të fryrë. Ka prova provuese të përfitimit nga stimulimi elektrik nervor transkutan (TENS) në RA.<ref name=":7">{{Cite journal|vauthors=Johnson MI, Walsh DM|date=qershor 2010|title=Pain: continued uncertainty of TENS' effectiveness for pain relief|journal=Nature Reviews. Rheumatology|volume=6|issue=6|pages=314–6|doi=10.1002/14651858.cd004377|pmid=20520646}}</ref> Akupunktura ‐ si TENS (AL-TENS) mund të ulë intensitetin e dhimbjes dhe të përmirësojë rezultatet e fuqisë muskulore. Provat me cilësi të ulët sugjerojnë se njerëzit me RA aktive mund të përfitojnë nga teknologjia ndihmëse.<ref name=":8">{{Cite journal|vauthors=Tuntland H, Kjeken I, Nordheim LV, Falzon L, Jamtvedt G, Hagen KB|date=tetor 2009|title=Assistive technology for rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=4|pages=CD006729|doi=10.1002/14651858.cd006729.pub2|pmc=7389411|pmid=19821383}}</ref> Kjo mund të përfshijë më pak shqetësime dhe vështirësi të tilla si kur përdorni një pajisje për rënien e syve. Trajnimi i bilancit është me përfitime të paqarta.<ref>{{Cite journal|vauthors=Silva KN, Mizusaki Imoto A, Almeida GJ, Atallah AN, Peccin MS, Fernandes Moça Trevisani V|date=maj 2010|title=Balance training (proprioceptive training) for patients with rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=5|pages=CD007648|doi=10.1002/14651858.cd007648.pub2|pmid=20464755}}</ref> === Shtesa dietike === ==== Acidet yndyrore ==== Acidi gama-linolenik, një acid yndyror omega-6, mund të zvogëlojë dhimbjen, numrin e ndjeshëm të nyjeve dhe ngurtësinë, dhe është përgjithësisht i sigurt.<ref>{{Cite journal|vauthors=Soeken KL, Miller SA, Ernst E|year=2003|title=Herbal medicines for the treatment of rheumatoid arthritis: a systematic review|url=http://www.crd.york.ac.uk/CRDWeb/ShowRecord.asp?AccessionNumber=12003000980|url-status=live|journal=[[Centre for Reviews and Dissemination]]|publisher=[[National Institute for Health Research]]|volume=42|issue=5|pages=652–9|doi=10.1093/rheumatology/keg183|pmid=12709541|archive-url=https://web.archive.org/web/20140116101729/http://www.crd.york.ac.uk/CRDWeb/ShowRecord.asp?AccessionNumber=12003000980|archive-date=16 janar 2014|access-date=23 mars 2013|doi-access=free}}</ref> Për acidet yndyrore të pangopura omega-3 (gjenden në vajin e peshkut, vajin e lirit dhe vajin e kërpit), një meta-analizë raportoi një efekt të favorshëm në dhimbje, megjithëse besimi në efekt u konsiderua i moderuar. I njëjti rishikim raportoi më pak inflamacion, por asnjë ndryshim në funksionin e përbashkët.<ref name="Senft">{{Cite journal|vauthors=Senftleber NK, Nielsen SM, Andersen JR, Bliddal H, Tarp S, Lauritzen L, Furst DE, Suarez-Almazor ME, Lyddiatt A, Christensen R|date=janar 2017|title=Marine Oil Supplements for Arthritis Pain: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Trials|journal=Nutrients|volume=9|issue=1|pages=42|doi=10.3390/nu9010042|pmc=5295086|pmid=28067815}}</ref> Një përmbledhje ekzaminoi efektin e acideve yndyrore omega-3 të vajit detar në përqendrimet eikozanoide pro-inflamatore; leukotrieni <nowiki><sub id="mwBC0">4</sub></nowiki> (LTB ₄ ) u ul tek njerëzit me artrit reumatoid por jo tek ata me sëmundje kronike jo-autoimune. (LTB ₄ ) rrit përshkueshmërinë vaskulare dhe stimulon substanca të tjera inflamatore.<ref name="Jiang">{{Cite journal|vauthors=Jiang J, Li K, Wang F, Yang B, Fu Y, Zheng J, Li D|year=2016|title=Effect of Marine-Derived n-3 Polyunsaturated Fatty Acids on Major Eicosanoids: A Systematic Review and Meta-Analysis from 18 Randomized Controlled Trials|journal=PLOS ONE|volume=11|issue=1|pages=e0147351|bibcode=2016PLoSO..1147351J|doi=10.1371/journal.pone.0147351|pmc=4726565|pmid=26808318}}</ref> Një meta-analizë e tretë vështroi konsumin e peshkut. Rezultati ishte një lidhje e dobët, jo statistikisht e anasjelltë e rëndësishme midis konsumit të peshkut dhe RA.<ref name="DiG">{{Cite journal|vauthors=Di Giuseppe D, Crippa A, Orsini N, Wolk A|date=shtator 2014|title=Fish consumption and risk of rheumatoid arthritis: a dose-response meta-analysis|journal=Arthritis Research & Therapy|volume=16|issue=5|pages=446|doi=10.1186/s13075-014-0446-8|pmc=4201724|pmid=25267142}}</ref> Një rishikim i katërt kufizoi përfshirjen në provat në të cilat njerëzit hanë 7 2.7 g / ditë për më shumë se tre muaj. Përdorimi i ilaçeve për lehtësimin e dhimbjes u zvogëlua, por përmirësimet në nyjet e butë ose të fryrë, ngurtësinë e mëngjesit dhe funksionin fizik nuk u ndryshuan.<ref name="Lee">{{Cite journal|vauthors=Lee YH, Bae SC, Song GG|date=korrik 2012|title=Omega-3 polyunsaturated fatty acids and the treatment of rheumatoid arthritis: a meta-analysis|journal=Archives of Medical Research|volume=43|issue=5|pages=356–62|doi=10.1016/j.arcmed.2012.06.011|pmid=22835600}}</ref> Kolektivisht, provat aktuale nuk janë aq të forta sa të përcaktohet se plotësimi me acide yndyrore omega-3 ose konsumimi i rregullt i peshkut janë trajtime efektive për artritin reumatoid. ==== Bimor ==== Kolegji Amerikan i Reumatologjisë thotë se asnjë ilaç bimor nuk ka pretendime shëndetësore të mbështetura nga prova me cilësi të lartë dhe kështu ata nuk e rekomandojnë përdorimin e tyre. Nuk ka asnjë bazë shkencore për të sugjeruar që suplementet bimore të reklamuara si "natyrore" janë më të sigurta për përdorim sesa ilaçet konvencionale pasi që të dyja janë kimikate. Medikamentet bimore, megjithëse etiketohen "natyrore", mund të jenë toksike ose fatale nëse konsumohen.<ref name="ACRCAM">{{Cito web|title=Herbal Remedies, Supplements and Acupuncture for Arthritis|url=http://www.rheumatology.org/Practice/Clinical/Patients/Diseases_And_Conditions/Herbal_Remedies,_Supplements_and_Acupuncture_for_Arthritis/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20130505001915/http://www.rheumatology.org/Practice/Clinical/Patients/Diseases_And_Conditions/Herbal_Remedies,_Supplements_and_Acupuncture_for_Arthritis/|language=en|archive-date=5 maj 2013|access-date=3 maj 2013|publisher=American College of Rheumatology}}</ref> Për shkak të besimit të rremë se suplementet bimore janë gjithmonë të sigurta, ndonjëherë ekziston një hezitim për të raportuar përdorimin e tyre i cili mund të rrisë rrezikun e reaksioneve anësore.<ref name="Ef2010"/> Më poshtë janë nën hetim për trajtimet për RA, bazuar në rezultate premtuese paraprake (nuk rekomandohen ende për përdorim klinik): acidi boswellik,<ref>{{Cite journal|vauthors=Abdel-Tawab M, Werz O, Schubert-Zsilavecz M|date=qershor 2011|title=Boswellia serrata: an overall assessment of in vitro, preclinical, pharmacokinetic and clinical data|journal=Clinical Pharmacokinetics|volume=50|issue=6|pages=349–69|doi=10.2165/11586800-000000000-00000|pmid=21553931}}</ref> kurkumina,<ref>{{Cite journal|vauthors=White B, Judkins DZ|date=mars 2011|title=Clinical Inquiry. Does turmeric relieve inflammatory conditions?|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-family-practice_2011-03_60_3/page/155|journal=The Journal of Family Practice|volume=60|issue=3|pages=155–6|pmid=21369559}}</ref> thua e djallit,<ref>{{Cite journal|vauthors=Wegener T|year=1999|title=[Therapy of degenerative diseases of the musculoskeletal system with South African devil's claw (Harpagophytum procumbens DC)]|trans-title=Therapy of degenerative diseases of the musculoskeletal system with South African devil's claw (Harpagophytum procumbens DC)|journal=Wiener Medizinische Wochenschrift|language=de|volume=149|issue=8–10|pages=254–7|pmid=10483693}}</ref><ref name="pmid17627199">{{Cite journal|vauthors=Denner SS|year=2007|title=A review of the efficacy and safety of devil's claw for pain associated with degenerative musculoskeletal diseases, rheumatoid, and osteoarthritis|journal=Holistic Nursing Practice|volume=21|issue=4|pages=203–7|doi=10.1097/01.HNP.0000280932.65581.72|pmid=17627199}}</ref> Euonymus alatus,<ref>{{Cite journal|vauthors=Zhang LF, Zhao JX|date=dhjetor 2005|title=[The recent research situation of Euonymus alatus]|journal=Zhongguo Zhong Yao Za Zhi = Zhongguo Zhongyao Zazhi = China Journal of Chinese Materia Medica|volume=30|issue=24|pages=1895–8|pmid=16494017}}</ref> dhe rrushi i perëndisë së bubullimës ( <nowiki><i id="mwBFc">Tripterygium wilfordii</i></nowiki> ) .<ref name="pmid21365177">{{Cite journal|vauthors=Bao J, Dai SM|date=shtator 2011|title=A Chinese herb Tripterygium wilfordii Hook F in the treatment of rheumatoid arthritis: mechanism, efficacy, and safety|journal=Rheumatology International|volume=31|issue=9|pages=1123–9|doi=10.1007/s00296-011-1841-y|pmid=21365177}}</ref> NCCIH ka vërejtur se, "Në veçanti, hardhia e perëndive të barishteve (Tripterygium wilfordii) mund të ketë efekte anësore serioze".<ref name="NCCIH"/> Ekzistojnë prova kontradiktore mbi rolin e [[Eritrocitopoeza|agjentëve stimulues të eritropoezës]] për trajtimin e anemisë tek personat me artrit reumatoid.<ref>{{Cite journal|vauthors=Martí-Carvajal AJ, Agreda-Pérez LH, Solà I, Simancas-Racines D|date=shkurt 2013|title=Erythropoiesis-stimulating agents for anemia in rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=2|pages=CD000332|doi=10.1002/14651858.CD000332.pub3|pmc=7032682|pmid=23450527}}</ref> === Shtatzënia === Më shumë se 75% e grave me artrit reumatoid kanë simptoma të përmirësuara gjatë shtatëzënësisë por mund të përkeqësohen simptomat pas lindjes.<ref name="McGraw Hill"/> Metotreksati dhe leflunomidi janë teratogjene (të dëmshme për fetusin) dhe nuk përdoren në shtatzëni. Rekomandohet që gratë në moshë riprodhuese duhet të përdorin kontraceptivë për të shmangur shtatzëninë dhe për të ndërprerë përdorimin e saj nëse shtatzënia është planifikuar.<ref name="Wasserman"/> Doza e ulët e prednizolonit, hidroksiklorokinës dhe sulfasalazinës konsiderohet e sigurt në personat shtatzënë me artrit reumatoid. Prednizoloni duhet të përdoret me kujdes pasi efektet anësore përfshijnë infeksione dhe fraktura.<ref>{{Cite journal|vauthors=Gotzsche PC, Johansen HK|date=2005-01-24|title=Short-term low-dose corticosteroids vs placebo and nonsteroidal antiinflammatory drugs in rheumatoid arthritis|journal=The Cochrane Database of Systematic Reviews|issue=3|pages=CD000189|doi=10.1002/14651858.cd000189.pub2|pmc=7043293|pmid=15266426}}</ref> === Vaksinimet === Njerëzit me RA kanë një rrezik në rritje të infeksioneve dhe vdekshmërisë dhe vaksinat e rekomanduara mund të zvogëlojnë këto rreziqe.<ref>{{Cite journal|vauthors=Perry LM, Winthrop KL, Curtis JR|date=gusht 2014|title=Vaccinations for rheumatoid arthritis|journal=Current Rheumatology Reports|volume=16|issue=8|pages=431|doi=10.1007/s11926-014-0431-x|pmc=4080407|pmid=24925587}}</ref> Vaksina e gripit të inaktivuar duhet të merret çdo vit.<ref>{{Cite journal|vauthors=Grohskopf LA, Olsen SJ, Sokolow LZ, Bresee JS, Cox NJ, Broder KR, Karron RA, Walter EB|date=gusht 2014|title=Prevention and control of seasonal influenza with vaccines: recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP) -- United States, 2014-15 influenza season|journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report|volume=63|issue=32|pages=691–7|pmc=4584910|pmid=25121712}}</ref> Vaksina pneumokoksike duhet të administrohet dy herë për njerëzit nën moshën 65 vjeç dhe një herë për ata mbi 65 vjeç.<ref>{{Cite journal|vauthors=Black CL, Yue X, Ball SW, Donahue SM, Izrael D, de Perio MA, Laney AS, Lindley MC, Graitcer SB, Lu PJ, Williams WW, Bridges CB, DiSogra C, Sokolowski J, Walker DK, Greby SM|date=shtator 2014|title=Influenza vaccination coverage among health care personnel--United States, 2013-14 influenza season|journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report|volume=63|issue=37|pages=805–11|pmc=5779456|pmid=25233281}}</ref> Së fundmi, vaksina e zosterit e zbutur drejtpërdrejt duhet të administrohet një herë pas moshës 60 vjeç, por nuk rekomandohet te njerëzit me një bllokues alfa të faktorit të nekrozës tumorale.<ref>{{Cite journal|vauthors=Hales CM, Harpaz R, Ortega-Sanchez I, Bialek SR|date=gusht 2014|title=Update on recommendations for use of herpes zoster vaccine|journal=MMWR. Morbidity and Mortality Weekly Report|volume=63|issue=33|pages=729–31|pmc=5779434|pmid=25144544}}</ref> == Prognoza == [[Skeda:Rheumatoid_arthritis_world_map_-_DALY_-_WHO2004.svg|parapamje|Viti i rregulluar i aftësisë së kufizuar për RA për 100,000&nbsp;banorë në 2004.<ref>{{Cito web|year=2009|title=WHO Disease and injury country estimates|url=https://www.who.int/healthinfo/global_burden_disease/estimates_country/en/index.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20091111101009/http://www.who.int/healthinfo/global_burden_disease/estimates_country/en/index.html|language=en|archive-date=11 nëntor 2009|access-date=11 nëntor 2009|website=World Health Organization}}</ref> ]] Ecuria e sëmundjes ndryshon shumë. Disa njerëz kanë simptoma të lehta afatshkurtra, por në shumicën e sëmundjes është progresive për jetën. Rreth 25% do të kenë nyje nënlëkurore (të njohura si nyje reumatoid );<ref>{{Cite book|title=The New Harvard Guide to Women's Health|url=https://archive.org/details/newharvardguidet00carl|language=en|vauthors=Carlson KJ, Eisenstat SA, Ziporyn TD|publisher=Harvard University Press|year=2004|location=Cambridge, MA|via=Credo Reference}}</ref> kjo shoqërohet me një prognozë të dobët.<ref>{{Cite book|last=Ali|first=Naheed|url=https://archive.org/details/arthritisyoucomp0000alin/page/138|title=Arthritis and You|publisher=Rowman & Littlefield Publishers, Inc.|year=2013|isbn=9781442219014|location=Lanham, MD|pages=[https://archive.org/details/arthritisyoucomp0000alin/page/138 138]}}</ref> === Faktorët parashikues === Faktorët e dobët prognostikë përfshijnë, * Sinoviti i vazhdueshëm * Sëmundja e hershme erozive * Gjetje ekstra-artikulare (përfshirë nyjet reumatoid nënlëkurore) * Gjetjet pozitive të serumit RF * Autotitrupat pozitivë serum anti-CCP * Transportues i aleleve "Shared Epitope" HLA-DR4 * Historia familjare e RA * Statusi i dobët funksional * Faktorët socio-ekonomikë * Përgjigja e ngritur e fazës akute (shkalla e sedimentimit të eritrociteve [ESR], proteina reaktive C [CRP]) * Rritja e ashpërsisë klinike. === Vdekshmëria === RA zvogëlon jetëgjatësinë mesatarisht nga tre në dymbëdhjetë vjet.<ref name="Wasserman"/> Mosha e re në fillim, kohëzgjatja e gjatë e sëmundjes, prania e problemeve të tjera shëndetësore dhe karakteristikat e RA të rënda - të tilla si aftësia e dobët funksionale ose gjendja e përgjithshme shëndetësore, shumë dëmtime të kyçeve në rrezet x, nevoja për shtrim në spital ose përfshirja e organeve përveç nyjeve - është treguar se shoqërohet me vdekshmëri më të lartë.<ref>Kitas, George (4 April 2006) [https://web.archive.org/web/20060924153339/http://www.rheumatoid.org.uk/article.php?article_id=112 Why is life span shortened by Rheumatoid Arthritis?] National Rheumatoid Arthritis Society</ref> Përgjigjet pozitive ndaj trajtimit mund të tregojnë një prognozë më të mirë. Një studim i vitit 2005 nga Klinika Mayo vuri në dukje se të sëmurët RA vuajnë një rrezik të dyfishuar të sëmundjes së zemrës,<ref>[https://web.archive.org/web/20050306030726/http://mayoclinic.org/news2005-rst/2654.html Rheumatoid Arthritis Patients Have Double the Risk of Heart Failure]. mayoclinic.org (3 February 2005).</ref> pavarësisht nga faktorë të tjerë të rrezikut si [[diabeti]], përdorimi i tepërt i alkoolit dhe [[Kolesteroli|kolesteroli i]] ngritur, presioni i gjakut dhe indeksi i masës trupore . Mekanizmi me të cilin RA shkakton këtë rrezik në rritje mbetet i panjohur; prania e inflamacionit kronik është propozuar si një faktor kontribues.<ref>{{Cito web|year=2002|title=Cardiac disease in rheumatoid arthritis|url=http://www.hopkins-arthritis.org/news-archive/2002/cardiac.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20061009112820/http://www.hopkins-arthritis.org/news-archive/2002/cardiac.html|language=en|archive-date=9 tetor 2006|publisher=Johns Hopkins University}}</ref> Possibleshtë e mundur që përdorimi i terapive të reja biologjike të ilaçeve të zgjasë jetëgjatësinë e njerëzve me RA dhe të zvogëlojë rrezikun dhe përparimin e aterosklerozës.<ref name="pmid20678592">{{Cite journal|vauthors=Atzeni F, Turiel M, Caporali R, Cavagna L, Tomasoni L, Sitia S, Sarzi-Puttini P|date=tetor 2010|title=The effect of pharmacological therapy on the cardiovascular system of patients with systemic rheumatic diseases|journal=Autoimmunity Reviews|volume=9|issue=12|pages=835–9|doi=10.1016/j.autrev.2010.07.018|pmid=20678592}}</ref> Kjo bazohet në studime kohore dhe regjistri, dhe ende mbetet hipotetike. Stillshtë ende e pasigurt nëse biologjikët përmirësojnë funksionin vaskular në RA apo jo. Kishte një rritje në nivelin e kolesterolit total dhe HDLc dhe nuk kishte përmirësim të indeksit aterogjenik.<ref name="biologics cv effects/ cancer">{{Cite journal|vauthors=Damjanov N, Nurmohamed MT, Szekanecz Z|date=mars 2014|title=Biologics, cardiovascular effects and cancer|journal=BMC Medicine|volume=12|issue=1|pages=48|doi=10.1186/1741-7015-12-48|pmc=3984692|pmid=24642038}}</ref> == Epidemiologjia == RA prek ndërmjet 0,5 dhe 1% të të rriturve në botën e zhvilluar me midis 5 dhe 50 për 100,000 njerëz që sapo zhvillojnë gjendjen çdo vit.<ref name="Lancet2016"/> Në vitin 2010 rezultoi në rreth 49,000 vdekje në të gjithë botën.<ref name="Loz2012">{{Cite journal|vauthors=Lozano R, Naghavi M, Foreman K, Lim S, Shibuya K, Aboyans V, etal|date=dhjetor 2012|title=Global and regional mortality from 235 causes of death for 20 age groups in 1990 and 2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010|url=https://zenodo.org/record/2557786|language=en|journal=Lancet|volume=380|issue=9859|pages=2095–128|doi=10.1016/S0140-6736(12)61728-0|pmid=23245604|hdl-access=free|pmc=10790329}}</ref> Fillimi është i pazakontë nën moshën 15 vjeç dhe që nga ajo kohë incidenca rritet me moshën deri në moshën 80 vjeç. Gratë preken tre deri në pesë herë më shpesh sesa burrat.<ref name="McGraw Hill"/> Mosha në të cilën sëmundja fillon më shpesh është në gratë midis 40 dhe 50 vjeç, dhe për burrat disi më vonë.<ref>{{Cite journal|vauthors=Alamanos Y, Voulgari PV, Drosos AA|date=dhjetor 2006|title=Incidence and prevalence of rheumatoid arthritis, based on the 1987 American College of Rheumatology criteria: a systematic review|journal=Seminars in Arthritis and Rheumatism|volume=36|issue=3|pages=182–8|doi=10.1016/j.semarthrit.2006.08.006|pmid=17045630}}</ref> RA është një sëmundje kronike, dhe megjithëse rrallë, mund të ndodhë një falje spontane, rrjedha natyrale është pothuajse pa ndryshim një nga simptomat e vazhdueshme, depilimi dhe dobësimi i intensitetit dhe një përkeqësim progresiv i strukturave të nyjeve që çojnë në deformime dhe paaftësi. Ekziston një shoqatë midis periodontitit dhe artritit reumatoid (RA), hipoteza që çon në gjenerim të shtuar të antitrupave të lidhur me RA. Bakteret orale që pushtojnë gjakun gjithashtu mund të kontribuojnë në përgjigjet kronike inflamatore dhe gjenerimin e antitrupave.<ref>{{Cite journal|vauthors=Cheng Z, Meade J, Mankia K, Emery P, Devine DA|date=shkurt 2017|title=Periodontal disease and periodontal bacteria as triggers for rheumatoid arthritis|url=http://eprints.whiterose.ac.uk/119931/1/Cheng_et_al_PDRA%20review_final.pdf|journal=Best Practice & Research. Clinical Rheumatology|volume=31|issue=1|pages=19–30|doi=10.1016/j.berh.2017.08.001|pmid=29221594}}</ref> == Historia == Gjurmët e para të njohura të artritit datojnë të paktën deri në 4500&nbsp;Para Krishtit Një tekst i datës 123&nbsp;Së pari AD përshkruan simptoma shumë të ngjashme me RA.  wasshtë vërejtur në mbetjet skeletore të amerikanëve vendas të gjetur në Tenesi.<ref>{{Cito web|last=Rothschild, Bruce M.|title=Tennessee Origins of Rheumatoid Arthritis|url=http://mcclungmuseum.utk.edu/research/renotes/rn-05txt.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20120202085715/http://mcclungmuseum.utk.edu/research/renotes/rn-05txt.htm|language=en|archive-date=2 shkurt 2012|access-date=3 mars 2011|publisher=Mcclungmuseum.utk.edu}}</ref> Në Evropë, sëmundja është jashtëzakonisht e rrallë para shekullit të 17-të.<ref>{{Cito web|date=prill 1999|title=Bones of contention|url=http://www.arc.org.uk/newsviews/arctdy/104/bones.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20030219095659/http://www.arc.org.uk/newsviews/arctdy/104/bones.htm|language=en|archive-date=19 shkurt 2003|access-date=5 shkurt 2013|website=Arthritis Research UK}}</ref> Përshkrimi i parë i njohur i RA në mjekësinë moderne ishte në 1800 nga mjeku francez Dr Augustin Jacob Landré-Beauvais (1772–1840) i cili ishte i vendosur në spitalin e famshëm Salpêtrière në Paris.<ref name="Landre1800"/> Vetë emri "artrit reumatoid" u krijua në 1859 nga reumatologu britanik Dr Alfred Baring Garrod .<ref>{{Cite book|last=Garrod AB|title=The Nature and Treatment of Gout and Rheumatic Gout|publisher=Walton and Maberly|year=1859|location=London}}</ref> Arti i [[Peter Paul Rubens]] mund të përshkruajë efektet e RA. Në pikturat e tij të mëvonshme, duart e tij të paraqitura tregojnë, sipas mendimit të disa mjekëve, deformim në rritje në përputhje me simptomat e sëmundjes.<ref name="pmid7005475">{{Cite journal|vauthors=Appelboom T, de Boelpaepe C, Ehrlich GE, Famaey JP|date=shkurt 1981|title=Rubens and the question of antiquity of rheumatoid arthritis|url=https://archive.org/details/sim_jama_1981-02-06_245_5/page/482|journal=JAMA|volume=245|issue=5|pages=483–6|doi=10.1001/jama.245.5.483|pmid=7005475}}</ref><ref>{{Cito web|last=Kelly, Janis|date=14 qershor 2005|title=Did RA travel from New World to Old? The Rubens connection|url=http://www.medscape.com/viewarticle/538251|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131215072634/http://www.medscape.com/viewarticle/538251|archive-date=15 dhjetor 2013|access-date=3 mars 2011|publisher=Medscape}}</ref> Disa RA duket se janë përshkruar në pikturat e shekullit të 16-të.<ref>{{Cite journal|vauthors=Dequeker J, Rico H|date=korrik 1992|title=Rheumatoid arthritis-like deformities in an early 16th-century painting of the Flemish-Dutch school|url=https://archive.org/details/sim_jama_1992-07-08_268_2/page/248|journal=JAMA|volume=268|issue=2|pages=249–51|doi=10.1001/jama.268.2.249|pmid=1608144}}</ref> Sidoqoftë, në qarqet historike të artit është e njohur përgjithësisht se piktura e duarve në shekullin 16 dhe 17 ndoqi disa konventa të stilizuara, që shihen më qartë në lëvizjen Manneriste. Ishte konvencionale, për shembull, të tregohej dora e djathtë e mbështetur e Krishtit në atë që tani duket një sjellje e deformuar. Këto konventa keqinterpretohen lehtë si portretizime të sëmundjeve. Trajtimet historike (megjithëse jo domosdoshmërisht të efektshme) për RA kanë përfshirë gjithashtu: pushim, akull, kompresim dhe ngritje, dietë me [[Molla|mollë]] , arrëmyshk, disa ushtrime të lehta çdo herë, [[Hithëra|hithra]], helm [[Bleta|bletësh]], rrathë [[bakri]] , dietë raven, nxjerrje dhëmbësh, [[agjërimi]], [[mjalti]], [[vitaminat]], [[insulina]], [[Magneti|magnetet]] dhe terapia elektrokonvulsive (ECT).<ref>{{Cite journal|vauthors=Hart FD|date=mars 1976|title=History of the treatment of rheumatoid arthritis|journal=British Medical Journal|volume=1|issue=6012|pages=763–5|doi=10.1136/bmj.1.6012.763|pmc=1639217|pmid=177148}}</ref> === Etimologjia === Artriti reumatoid rrjedh nga fjala greke ''ῥεύμα-rheuma (em.), Ῥεύματος-reumatos (gjin.)'' ("Rrjedha, rryma"). Prapashtesa - ''oid'' ("i ngjan") e jep përkthimin si ''inflamacion të kyçeve që i ngjan etheve reumatike'' . Rhuma që do të thotë shkarkim i holluar me ujë mund t'i referohet faktit që nyjet janë të fryrë ose që sëmundja mund të përkeqësohet nga moti i lagësht.<ref name="Paget2002"/> == Kërkime == Meta-analiza gjeti një lidhje midis sëmundjes periodontale dhe RA, por mekanizmi i kësaj shoqate mbetet i paqartë.<ref name="Tang2017">{{Cite journal|vauthors=Tang Q, Fu H, Qin B, Hu Z, Liu Y, Liang Y, Zhou L, Yang Z, Zhong R|date=2017-02-01|title=A Possible Link Between Rheumatoid Arthritis and Periodontitis: A Systematic Review and Meta-analysis|journal=The International Journal of Periodontics & Restorative Dentistry|volume=37|issue=1|pages=79–86|doi=10.11607/prd.2656|pmid=27977821|doi-access=free}}</ref> Dy specie bakteriale të shoqëruara me periodontit përfshihen si ndërmjetësues të citrullination të proteinave në mishrat e dhëmbëve të njerëzve me RA.<ref name="Lancet2016"/> Mungesa e vitaminës D është më e zakonshme tek njerëzit me artrit reumatoid sesa në popullatën e përgjithshme.<ref name="pmid23370372">{{Cite journal|vauthors=Gatenby P, Lucas R, Swaminathan A|date=mars 2013|title=Vitamin D deficiency and risk for rheumatic diseases: an update|journal=Current Opinion in Rheumatology|volume=25|issue=2|pages=184–91|doi=10.1097/BOR.0b013e32835cfc16|pmid=23370372}}</ref><ref name="Wen2011">{{Cite journal|vauthors=Wen H, Baker JF|date=mars 2011|title=Vitamin D, immunoregulation, and rheumatoid arthritis|journal=Journal of Clinical Rheumatology|volume=17|issue=2|pages=102–7|doi=10.1097/RHU.0b013e31820edd18|pmid=21364350}}</ref> Sidoqoftë, nëse mungesa e vitaminës D është një shkak apo pasojë e sëmundjes mbetet e paqartë.<ref name="pmid21067953">{{Cite journal|vauthors=Guillot X, Semerano L, Saidenberg-Kermanac'h N, Falgarone G, Boissier MC|date=dhjetor 2010|title=Vitamin D and inflammation|journal=Joint, Bone, Spine|volume=77|issue=6|pages=552–7|doi=10.1016/j.jbspin.2010.09.018|pmid=21067953}}</ref> Një meta-analizë zbuloi se nivelet e vitaminës D janë të ulëta tek njerëzit me artrit reumatoid dhe se statusi i vitaminës D lidhet anasjelltas me prevalencën e artritit reumatoid, duke sugjeruar që mungesa e vitaminës D shoqërohet me ndjeshmëri ndaj artritit reumatoid.<ref>{{Cite journal|vauthors=Lee YH, Bae SC|year=2016|title=Vitamin D level in rheumatoid arthritis and its correlation with the disease activity: a meta-analysis|url=http://www.clinexprheumatol.org/article.asp?a=10111|url-status=live|journal=Clinical and Experimental Rheumatology|volume=34|issue=5|pages=827–833|pmid=27049238|archive-url=https://web.archive.org/web/20170405171050/http://www.clinexprheumatol.org/article.asp?a=10111|archive-date=2017-04-05}}</ref> Sinoviocitet e ngjashme me fibroblastet kanë një rol të dukshëm në proceset patogjene të nyjeve reumatike dhe terapitë që synojnë këto qeliza po shfaqen si mjete terapeutike premtuese, duke rritur shpresën për aplikime në të ardhmen në artritin reumatoid.<ref name="nygaard"/> == References == == Linqe te jashtme == [[Kategoria:Category:Artikujt e medicinës së Wikipedia gati për t'u përkthyer]] [[Kategoria:Category:Artriti]] [[Kategoria:Category:Reumatologji]] [[Kategoria:Category:Sëmundja e nervave lidhëse]] [[Kategoria:Category:Sëmundjet autoimune]] <references responsive="" /> 0c1u24g9t7hnmawpfe17l6ysxjh8ws9 0 314481 2985757 2959766 2026-05-30T21:50:50Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Organizata në Shqipëri]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985757 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = Qendra për Kërkim dhe Zhvillim në Teknologjitë e Informacionit dhe Komunikimit | native_name = | image = INIMA logo sxulpture.jpg | image_size = 200px | caption = Selia e QKZHTIK | motto = | established = {{start date and age|2007|12|05|df=yes}} | faculty = | rector = | city = [[Tiranë]] | country = [[Shqipëri]] | campus = | students = | colours = | type = [[Inxhinieria kompjuterike]] | affiliations = | website = {{url|itc.upt.al/qkzh.html}} | logo = }} '''Qendra për Kërkim dhe Zhvillim në Teknologjitë e Informacionit dhe Komunikimit''' ({{lang-en|The Center for Research and Development on Information Technology and Telecommunication}}) e njohur më parë si '''INIMA''' ose ''Instituti i Informatikës dhe Matematikës së Aplikuar'' është një institut kërkimor mbi teknologjinë në [[Tirana|Tiranë]], [[Shqipëria|Shqipëri]], i lidhur që nga viti 2007 me [[Universiteti Politeknik i Tiranës|Universitetin Politeknik të Tiranës]]. == Përmbledhje == Qendra për Kërkim dhe Zhvillim në Teknologjinë e Informacionit dhe Komunikimit u themelua në vitin 1986 në bazë të Qendrës së Matematikës Llogaritëse (QMLL). Kjo e fundit u themelua në vitin 1971, në varësi të [[Universiteti i Tiranës|Universitetit të Tiranës]] (UT) dhe, në vitin 1973, kur u themelua [[Akademia e Shkencave e Shqipërisë]], u bë një nga institucionet shkencore nga të cilat përbëhej Akademia.<ref>{{Cite web|title=Strategjia Ndërsektoriale e Shoqërisë së Informacionit|url=https://akshi.gov.al/wp-content/uploads/2018/03/strategjia_versioni_i_printuar_shqip.pdf|lang=sq}}</ref> Duke pasur disa nga ekspertët më të shquar të [[Informatika|informatikës]] dhe [[Matematika aplikative|matematikës së aplikuar]], INIMA ka luajtur një rol parësor në të gjitha zhvillimet e informatikës në Shqipëri, në futjen e metodave dhe teknologjive moderne në fusha të ndryshme të realitetit shqiptar si: ekonomi, inxhinieri, gjeologji dhe miniera, mjekësi. dhe kujdesi shëndetësor, bujqësia, mbarështimi i kafshëve, etj.; në përgatitjen e specialistëve të rinj si dhe në ofrimin e shërbimeve të ndryshme shkencore, instalimin dhe mirëmbajtjen e sistemeve kompjuterike etj.<ref>{{Cite web|last=Frashëri|first=Neki|date=25 prill 1996|title=First Web Applications in Albania|url=https://www.ercim.eu/publication/Ercim_News/enw25/frasheri.html|lang=sq}}</ref> Në vitin 2007, me vendim të Këshillit të Ministrave (#146, datë 28 Mars 2007), INIMA u shpërbë dhe u ristrukturua si pjesë e Universitetit Politeknik të Tiranës. INIMA u riemërua në "Qendra e Kërkimit dhe Zhvillimit të Teknologjisë së Informacionit dhe Telekomunikacionit" (pas vendimit [[Këshilli i Ministrave i Shqipërisë|të Këshillit të Ministrave]] nr. 824, datë 05.12.2007). Objekti i [[Inima në rrugën Lekë Dukagjini|INIMA]] së dikurshme është shpallur monument i trashëgimisë kulturore dhe është i miratuar me numër "''122 më 05.03.2007''".<ref name="#imk#">{{cite book|title=LISTA E MONUMENTEVE: RRETHI I TIRANËS|publisher=Instituti i Monumenteve të Kulturës - Ministria e Kulturës|url=http://imk.gov.al/wp-content/uploads/monumente/lista%20e%20monumentewve/TIRANES.pdf|accessdate=12 gusht 2017|ref=imk|language=sq|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160629220250/http://www.imk.gov.al/wp-content/uploads/monumente/lista%20e%20monumentewve/TIRANES.pdf|archivedate=29 qershor 2016|url-status=dead}}</ref> == Shih edhe == * [[Universiteti i Tiranës]] * [[Universiteti Politeknik i Tiranës]] * [[Inima në rrugën Lekë Dukagjini]] * [[Lista e universiteteve në Shqipëri]] * [[Teknologjia e informacionit dhe komunikimit]] == Referime == {{Reflist}} == Lidhje të jashtme == * [http://itc.upt.al/qkzh.html Rreth nesh - About us (Shqip & Anglisht)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210522203717/http://itc.upt.al/qkzh.html |date=22 maj 2021 }} [[Kategoria:Organizata shkencore me qendër në Shqipëri]] [[Kategoria:Organizata në Shqipëri]] 1l3o40sbawqh14l7caoy3k1q4dx7h7s 1 319937 2985881 2984270 2026-05-31T08:16:04Z Amherst99 14887 Amherst99 zhvendosi faqen [[Diskutim:Artriti Reumatologjik]] te [[Diskutim:Artriti reumatologjik]] 2984270 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Artriti Reumatologjik/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Artriti Reumatologjik]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2984269 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210829034503/https://repository.ubn.ru.nl/bitstream/handle/2066/58846/58846.pdf;jsessionid=9C3F2826AA17540BF4C65244FD347542?sequence=1 për lidhjen https://repository.ubn.ru.nl/bitstream/2066/58846/1/58846.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 maj 2026 11:23 (CEST) pimpy0hzmnwhyorbnzb4g3c6dog579o 1 320739 2985593 2489982 2026-05-30T12:36:17Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985593 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Stadiumi "Ferki Aliu" (Vushtrri)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2489981 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180601190505/http://fussballtempel.net/uefa/KSV.html për lidhjen http://fussballtempel.net/uefa/KSV.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 tetor 2022 11:26 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Stadiumi "Ferki Aliu" (Vushtrri)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985592 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191024060200/https://www.europlan-online.de/stadiumi-ferki-aliu/verein/10674 për lidhjen http://www.europlan-online.de/stadiumi-ferki-aliu/verein/10674. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 14:36 (CEST) er7l5g53279ysoyrv78b2fbo55l92in 0 322892 2985620 2961005 2026-05-30T14:32:08Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985620 wikitext text/x-wiki '''Tahnik''' (تَحْنِيكِ) është një ceremoni islame e prekjes së buzëve të një foshnjeje të porsalindur me mjaltë, lëng të ëmbël ose [[Phoenix dactylifera|hurma]] të shtypura.<ref>World faiths, Teach yourself - Islam. By Ruqaiyyah Maqsood. {{ISBN|0-340-60901-X}}. Page 173.</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.aqiqahkorban.com/aqiqah.html|title=AQIQAH - Islamic Services|access-date=12 dhjetor 2022|archive-date=21 gusht 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090821162129/http://www.aqiqahkorban.com/aqiqah.html|url-status=dead}}</ref> Originally the date was softened by mastication by the pious person and rubbed on the infant's palate.<ref>[https://archive.org/stream/SahihBukhariSahihMuslimAbuDawud/MuslimEnglish#page/n1359 Sahih Muslim, Bk25; number 5339: Kitab al-Adab]</ref> Fjala arabe ''ḥanak'' (حنك), shumës ''aḥnāk'' (احناك), do të thotë 'qiellzë', nga cila rrjedh fjala ''taḥnīk'' (تَحْنِيكِ).<ref>[https://giftsofknowledge.net/2016/01/01/searcheable-pdf-of-the-hans-wehr-dictionary Hans Wehr Dictionary]</ref> Gjatë jetës së [[Muhamedi]]t, [[myslimanët]] i sillnin të porsalindurit e tyre që ai të bënte ''tahnik'' mbi ta.<ref>{{Cite web|url=http://oneummah.net/qalam/children.html|title=Duties toward your children|access-date=12 dhjetor 2022|archive-date=24 shtator 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100924154359/http://oneummah.net/qalam/children.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.darulghufran.org/services/tahnik/|title=Darul Ghufran Mosque » Tahnik|access-date=12 dhjetor 2022|archive-date=9 shtator 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100909014858/http://www.darulghufran.org/services/tahnik/|url-status=dead}}</ref> Në librat e mbledhur të hadithit, [[Sahih Muslim]], nga [[Muslim ibn al-Hadxhaxh-i|Muslim ibn el-Haxhaxh]], ''Kitab al-Adab'' (كتاب الآداب) "Libri i [[Edepi|Mirësjelljes]]", përmban tregimin e origjinës së ritualit ceremonial të kryer nga nëna ose babai i të porsalindurit:<ref>{{Cite web |url=http://www.islamswomen.com/marriage/manners_of_welcoming_the_new_born_child_in_islam.php |title=Islams Women - Manners of Welcoming the New Born Child in Islam |access-date=12 dhjetor 2022 |archive-date=20 tetor 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020224957/https://www.islamswomen.com/marriage/manners_of_welcoming_the_new_born_child_in_islam.php |url-status=dead }}</ref> :“Rekomandohet të bëhet ''taknik'' në ditën e lindjes, të merret i porsalinduri te një person i drejtë ose që prindërit t'i bëjnë ''tahnik'' në të. Lejohet emërtimi i të porsalindurit në ditën e lindjes dhe rekomandohet përdorimi i emrave Abdullah, Ibrahim dhe emrat e të gjithë [[profet]]ëve të tjerë, ([[Paqja qoftë mbi të|Paqja qoftë mbi ta]]). [[Enes ibn Malik]] transmeton: :"Unë e çova Abdullah b. Ebi Talha [[Ensari]]n te i Dërguari i [[Allahu]]t (ﷺ) në kohën e lindjes së tij. I Dërguari i Allahut (ﷺ) në atë kohë ishte i veshur me një mantel leshi dhe i lyente devetë me katranin. Ai tha: "A keni marrë me ju hurmat? Thashë: Po. Ai i kapi hurmat, i futi në gojë dhe i zbuti, pastaj ia hapi gojën foshnjës dhe e futi në të dhe fëmija filloi ta lëpijë. Pastaj i Dërguari i Allahut (ﷺ) Tha: Ensarët i pëlqejnë hurmat dhe ai (Profeti) ia vuri emrin Abdullah."<ref>[https://sunnah.com/muslim/38/27 Kitab al-Adab (Book of Etiquette) Ḥadīth 5340 (Book 39; Ḥadīth 5736)]</ref> Taḥnik gjithashtu ushtron muskujt e gojës dhe ndihmon në qarkullimin e gjakut në gojë - kjo mund ta ndihmojë fëmijën të jetë në gjendje të thithë dhe të marrë qumështin e nënës. Gjithashtu vlerësohet se parandalon [[Hipoglicemia neonatale|hipogliceminë neonatale]] tek foshnjat e porsalindura.<ref>{{Cite web|url=https://clinicaltrials.gov/ct2/show/NCT03726697|title=Effect of Tahneek on Hypoglycemia in Newborn Infants - Full Text View - ClinicalTrials.gov|website=clinicaltrials.gov|language=en|access-date=2020-04-07}}</ref> == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Kulturë islame]] [[Kategoria:Terminologji islame]] t0owsjtp306n648na929iixigwqzn3y 3 323018 2985700 2984407 2026-05-30T18:31:15Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Mburrja */ 2985700 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Përdoruesi diskutim:Leutrim.P/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1MB |archiveheader = {{Archives}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Artikujt në lidhje me kronologjinë == [[:Kategoria:Vite]] është e mbushur me artikuj bosh. Po kështu janë dhe [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]], [[:Kategoria:Shekuj]] e [[:Kategoria:Mijëvjeçarë]]. Shumë prej atyre artikujve janë krijuar vite më parë në mënyrë masive me shpresën se do të mbusheshin me përmbajtje me kalimin e kohës, gjë e cila, fatkeqësisht, nuk ndodhi kurrë. Nuk jam i sigurt cila është mënyra e duhur për ta trajtuar këtë problem pasi, ç'është e vërteta, bëhet fjalë për artikuj që i ka pothuajse çdo projekt wiki e do të ishte humbje thjesht të fshiheshin por duhet pak vëmendje drejt [[:Kategoria:Kronologji]] në tërësi dhe artikujve e nënkategorive të listuara në të. Mendova ta përmendja rikujtuar nga auditimi që u krye te artikujt-lista. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 mars 2026 22:47 (CET) :Së pari, kategoritë nuk duhet të shkruhen me numra romakë!? Nëse ka raste ku janë përdorur, ato duhen zhvendosur. :Kategoritë për vitet duhet të krijohen vetëm në formë dhjetëvjeçare, si p.sh.: Vitet 1900, Vitet 1910, dhe jo të ketë kategori për secilin vit veçmas. :Çfarë do të fshija menjëherë (të listuara nga lart>poshtë sipas sasisë për grisje): :Të gjitha kategoritë që tregojnë vitet vetëm si numër, p.sh. [[:Kategoria:1990]], dhe do të mbaheshin vetëm në këtë formë: [[:Kategoria:Vitet 1990]]. :Te [[:Kategoria:Shekuj]] → Faqet në kategorinë “Shekuj”, do të grisja 41 faqet (p.sh. Shekulli 1, Shekulli 2, etj.). :Te [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]] → Faqet në kategorinë "Dhjetëvjeçarë" te grisen 195 artikujt. :Te [[:Kategoria:Muaj]] → Faqet në Nënkategoritë te grisen 365+ artikujt. :Te [[:Kategoria:Vite]] → Nënkategoritë, do të grisja të gjithë artikujt dhe kategoritë që janë vetëm numra, si “32”, “706” etj., edhe pse më vjen keq që kemi të bëjmë me një sasi të konsiderueshme faqesh, gjithsej 2456. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:40 (CET) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:44 (CET) ::Unë do të sugjeroja të shikonim kategoritë homologe në EnWiki (ose dhe në gjuhë të tjera) përpara se të vepronim. Emërtimi i kategorive është çështje e lehtë për t'u zgjidhur. Problemi është te artikujt në to që 80% janë bosh. Propozimi im fillestar ishte që t'i kalonim për votim te [[WP:FG]] por pastaj pashë që bëhej fjalë për artikuj që ekzistonin në shumicën e gjuhëve të botës (me qindra në fakt). Në këto kushte do të ishim nga të paktat përjashtime dhe për më tepër do të krijonim një sistem kaotik për sa i përket kronologjisë/historisë ku do të kishim vetëm vite e shekuj rastësorë me kapërcime të mëdha. Këtu mbeta në dilemë për vete e nuk jam i sigurt ç'të propozoj më tutje prandaj e hodha për diskutim. Idealisht do të ishte mirë të ndërrmenim një aktivitet fizik për të plotësuar me përmbajtje faqet boshe, mbase me ndonjë universitet në lidhje me histori-gjeografinë por kjo është më e lehtë të thuhet se sa të bëhet. ::Fakti është që librat, artikujt-lista, vitet dhe artikujt për komunat e Francës e disa shtete të tjera u ndërtuan masivisht këtu e 20 vite më parë me anë të mjeteve automatike të kohës për t'i dhënë formë projektit por ndër vite mbetën pa shumë redaktime. Nga këto, dy të parat i kishim marrë në trajtim tashmë, kështu që mbeteshin të preknim dy të fundit. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 02:43 (CET) :::[[:Kategoria:Muaj]] është gjithashtu një tjetër kategori e kronologjisë që meriton vëmendje. Se kishim harruar ta përmendnim më sipër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 14:56 (CET) ::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], unë jam për grisje në këtë rast, për materialet multimediale të ngarkuara lokalisht dhe për artikujt-lista në parim. Nuk mund të bëjmë plane për përditësimin e 30+ mijë artikujve, le t’i rikrijojmë më vonë nëse kanë rëndësi. Ne po ecim mirë me shtimin e artikujve të rinj dhe vendosëm t'i mbajmë artikujt e librave të cilët poashtu duhen zgjeruar. Ai sistem parasheh, p.sh, që nëse krijojmë një artikull për secilën ditë nga viti 0 deri sot, do të duheshin gjithsej rreth 739,490 artikuj, pa llogaritur të tjerë faktorë, kjo është e pamundur. Nuk mund të kemi një plan të pafundëm kur jemi të kufizuar në qindra aspekte, në njëfar forme është dhe padrejtësi nëse mban mbi 10+ mijë artikuj bosh, e njëkohësisht grisë artikujt e rinj ''se janë jashtë kritereve''. Plan shumë i madh e standard i dyfishtë. Unë jam për grisje si më lartë të propozohet në FG, nëse dhe të tjerët janë për mbajtje, sido që të vendoset nuk ka problem. Çështjen për komunat e Francës e lëmë për më vonë. S'jam i zoti me aktivizëm fizik nëpër fakultete, edhe ajo i ka sfidat, kufizimet e vështirësitë e veta, ndoshta përmes WoALUG mund të bëni diçka konkrete për zgjerimin e artikujve të librave. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:39 (CET) Pashë që kishe shtuar për rikujtesë vetjake auditimin e kategorive të komunave të Francës, mbase nga diskutimi që patëm te [[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Artikujt në lidhje me kronologjinë]]. Për ta pasur listën e plotë të shteteve komunat e të cilave janë shtuar masivisht në të shkuarën duhen përmendur dhe [[:Kategoria:Njësi administrative në Spanjë|ato të Spanjës]] e [[:Kategoria:Komuna në Norvegji|ato të Norvegjisë]]. Nëse shtojmë këtu dhe artikujt te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Shqipëri]] dhe ato te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Kosovë]] kemi një listë të plotë të artikujve që janë ndërtuar në mënyrë masive në të shkuarën në mënyra të automatizuara ose gjysmë të automatizuara (të paktën me sa kam rastisur unë gjithë këto kohë). E ndërsa artikujt e cunguar te kategoritë për monumentet e kulturës në Shqipëri e Kosovë marrin vetvetiu vëmendje hera-herës prej tematikës e për pasojë zgjerohen, shumica e artikujve të komunave të Francës, Spanjës e Norvegjisë gjenden në trajtën e tyre nistore të cunguar. Thënë të gjitha këto, unë nuk besoj se duhet të veprojmë me grisje masive në këto raste, njëlloj siç nuk vepruam për librat. Cila është rruga e duhur fatkeqësisht nuk e di por mendova që duhet cekur diku ekzistenca e këtyre kategorive e gjeneza e tyre që të kihet parasysh për çdo rast. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:02 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], E tërhoqa tekstin. Për mua është kritike kryerja e procesimit të artikuj-lista, e nëse vendosim edhe të viteve edhe atë.. Pastaj të kalojmë në uljen në 0 të numrit të listës së Faqeve të pashqyrtuara. Nuk pashë të kesh shkruar një përgjigje në lidhje me Artikujt në lidhje me kronologjinë. Ato për komunat spo i prekë fare. Të lëmë diçka edhe për adminët e tjerë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:15 (CEST) ::Pa problem. Nuk shkrova pasi siç thashë, nuk jam i sigurt si të veprohet në lidhje me to e s'di ç'të shtoj përtej dhënies së informacionit në mënyrë të përgjithshme. U përpoqa të shkruaj çdo gjë që di mbi temën e artikujve të krijuar masivisht nga e shkuara që të jetë diku si informacion për administratorët e rinj që janë aktivë e do të vijnë. Përtej kësaj, realisht s'di ç'të sugjeroj më tepër. Mbase duhen thërritur për mendim përdorues të tjerë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:23 (CEST) :::Nëse keni ndonjë ide, si t'ia bëjmë. Unë tashmë ja hodha një sy rastit, por Klein thotë se duhen mbajtur, nëse mund të shprehni opinionin tuaj si do duhej të trajtoheshin, kurdo që keni kohë.. etiketoni dhe të tjerë, bëhet fjalë për sasi shumë të madhe artikujsh. @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]]. --- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:43 (CEST) ::::Unë mendimin tim e shpreha më sipër, jam më tepër tek selektiviteti sipas rastit jo të gjithë duhen mbajtur, nëse shumica është pro për tu mbajtur atherë dakort. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:12 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], në cilin vend ke shprehur mendimin?! A do të thotë se jeni i njëjti person ti dhe Kleini? Apo edhe mund t'e kem arkivuar atë pjesë gabimisht. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:45 (CEST) ::::::Nuk e lexova nga fillimi pjesën këtu , e ngatërrova me diskutimin e mëhershem për njohushmërinë e Ermal Beqirit. Ndjesë. Sa për këtë temë këtu mendoj të shihen dhe wikit e tjera si shenbull dhe ti adoptojmë këtu. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:54 (CEST) :::::::Të kuptoj. Edhe ajo është një mundësi për të bërë zgjidhje. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 01:39 (CEST) == Ndryshime të çuditshme == Të shof që bën disa ndryshime të çuditshme, si ky këtu: https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Jiang_Xueqin&curid=397472&diff=2913173&oldid=2913003 Tani po shoh që e ke bërë edhe me kategori të tjera. Së pari dua të të vë në dukje që ky ndryshim nga '''''Biografi shqiptarësh/kanadezësh/italianësh''''' --> '''''Biografi shqiptare/kanadeze/italiane''''' është shumë i gabuar. Nuk shkon fare. Tingëllon keq, dhe më rëndësishëm lë vend për ambiguitet, sepse psh të gjitha biografitë këtu në wikin tonë biografi shqiptare janë sepse biografia është e shkruar në shqip. Pra biografia duhet ti drejtohet CILËSISË/KARAKTERISTIKËS së subjektit, dhe subjekti në këtë rast dallohet si italian (në shumës ''(disa) italianësh''), jo të dallohet biografia si italiane, sepse biografia është term abstrakt në vetvete... . Nuk e di nëse ti i bën nga nxitimi këto ndryshime apo nëse nuk e kupton mirë nuancën që këto kanë në shqipen standarde. Uroj të kesh marrë konsensus nga adminë të tjerë për këto. Të lutem mendoje me kujdes thelpin, dhe ndjesë për mënyrën e drejtëpërdrejtë të të thënit të gjërave... por kështu jam unë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:51 (CET) :Çka mundem me të ndihmu konkretisht? - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:59 (CET) ::Po të them që (1) '''nuk shkon ndryshimi''' që po bën dhe që ke bërë me emrat e këtyre kategorive. Dhe '''(2)''' po të pyes, '''a ke marrë konsensus më para'''? Nëse nuk e ke marrë konsensusin të lutem hape vet si RfC, pra kërkesë për konsensus... por unë po ta them, sepse ta argumentova, nuk shkon në shqip, dhe jam i sigurt që nuk ke për ta marrë sepse nuk shkon në shqip at ndryshim që po bën. Kuptoje drejtë. Flm [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:03 (CET) :::Nuk e kuptove pyetjen që e shtrova. Mirëmbetsh. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:08 (CET) ::::Mendoj që në shumicën e rasteve termi i duhur është ''biografi popullsie'', pra biografi për individë nga kombësia në fjalë. Biografi shqiptare/italine etj. do të mund të përdorej vetëm në rastet kur bëhet fjalë për libra ose artikuj biografikë të njohura në gjuhët përkatëse, fenomen disi më i rrallë që s'besoj të ketë kategori të veçantë në projekte wiki. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:44 (CET) :::::Nëse beson se kështu është gabim, atëherë zhvendose përsëri, atë dhe kategoritë për biografi tjera. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 22 maj 2026 18:09 (CEST) == Fshirje disa herë e artikullit Redi Veli == Ma ke fshire 3 here , me prendendim per permbajtje me ai . O zotri e kam shkruajt vet pa Ai . Ku e gjen te drejten ta fshish ? Ishte shqyrtuar njehere dhe ishte publik . Tani u kujtove pas 20 ditesh ??? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:17 (CEST) :Përshëndetje, në fakt siç e di edhe vet pas kërkesës tënde në ZA artikulli u vendos të griset, por ti e paske ri-krijuar. Shih [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave/Arkivi_4#K%C3%ABrkes%C3%AB%20p%C3%ABr%20shqyrtim%20t%C3%AB%20faqes%20Redi%20Veli këtu]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:27 (CEST) ::E kam ri-krijuar sipas afatit! Pasi kaloi afati i mbrojtjes nga ju , e rikrijova prape , por se kuptoj ku ishte Ai aty ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:28 (CEST) :::Lexo diskutimin, të lash linkun e kupton, afati ishte si shenjë dekurajimi të mos rikrijohet pasi është grisur, pra të përçoj mesazhin, e jo kufizim i përkohshëm për rikrijim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:31 (CEST) ::::Pasi e ri-krijova perseri , artikulli ishte shqyrtuar nga administratoret tuaj dhe ishte pa problem . Tani perse e keni fshir prap sot ? Çdo gje ishte e faktuar! Nuk kam perdor Ai tek artikulli. [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:33 (CEST) :::::Ka mundësi per ta shqyrtuar përsëri dhe artikulli te jete aktiv ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:37 (CEST) ::::::? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:40 (CEST) :::::::Mund ta shqyrtosh prap ? Aty nuk kishte përmbajtje me ai! [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:47 (CEST) :::::Së pari, nuk është e hijshme me ngucë përdoruesit e tjerë t'u i bombardu me shkrime. Së dyti, si administratori që e fshiu herën e parë faqen mund të të them: burimet që po e mbulojnë temën nuk mund të konsiderohen assesi të pavarura. Faqet si ''Koha Jonë'' po e cekin që "{{!xt|Karriera dhe biografia e tij tashmë janë dokumentuar në enciklopedinë globale Wikipedia}}," që kundërmon erën e një artikulli reklamues me pagesë (për më shumë info aty, shiko [[:en:WP:Citogenesis|Citogjeneza]]—fenomeni ku artikujt që referojnë Wikipedinë, poashtu referohen në Wikipedia). :::::Secili prej burimeve në variantin e ri dhe variantin e vjetër po përmban ditëlindjen si detaji i parë, kur në realitet ky detaj do të ishte shumë më i zorshëm ta gjejmë vetë, pra thuajse po na ushqehet vetë neve ky detaj si i rëndësishëm dhe i vërtetë. :::::Problemi i vërtetë nuk ka qenë vetëm fakti që u shkruajt me IA; ka qenë vetëm njëra pjesë. Arsyetimi im i dytë ka qenë që ishte qartë një ''atentat reklamimi''. Fakti që këto burime janë përdorur për reklamim të tillë flagrant tashmë e ka komprometuar secilin prej këtyre burimeve (këta duke qenë ''Telegrafi'', ''Albeu'', ''Koha Jonë'', RTV21, ''Saranda News''); dmth nuk mundemi t'i përdorim asnjërin prej këtyre portaleve pa shumë kujdes tashmë që e dijmë se mund ta paguajë secili person me 800 abonentë në YouTube për ta reklamuar. :::::Artikulli qëndron i fshirë, dhe ky është vendim i prerë. Çdo tentativë për ta rikrijuar nga ana jote mund të konsiderohet vandalizëm dhe të rezultojë në bllokimin tënd prej redaktimit sipas [[Wikipedia:Politika e bllokimit|politikës sonë të bllokimit]]. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 6 prill 2026 02:57 (CEST) == Vath Koreshi == @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Përshëndetje! Tek faqja për Vath Koreshin kam shtuar informacion dhe kam riorganizuar të dhënat ekzistuese. Është shënimi i artikullit cung. Nuk e fshiva për ta parë njëherë ju, në se artikulli mund të quhet i plotësuar. Faleminderit. [[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]] ([[Përdoruesi diskutim:Gajtako|diskutimet]]) 8 prill 2026 22:44 (CEST) :Prsh @[[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]]. me sa duket Fallbackintoreality e paska kryer tashmë. Punë e mirë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 01:18 (CEST) == Advice == Hi, i advice you to see this topic at the end bottom part to understand better and more [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Articles_for_deletion/Lori_Hoxha] also @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] too. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-23697-45|&#126;2026-23697-45]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-23697-45|talk]]) 18 prill 2026 01:02 (CEST) :Thanks. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:42 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (23 prill 2026 09:37) == Përshëndetje Z.Leutrim! Jam një përdorues i ri dhe sapo krijova artikullin tim të parë për shkencëtarin shqiptar Besnik Sykja. Do t'ju isha shumë mirënjohës nëse mund t'i hidhni një sy për ta shqyrtuar apo nëse keni ndonjë këshillë për të përmirësuar referencat që kam vendosur. Faleminderit! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 23 prill 2026 09:37 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:34 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (26 prill 2026 17:55) == Përshëndetje! Shpresoj të jeni mirë. Kam bërë disa ndryshime te artikulli i Besnik Sykjes (shtova kategoritë dhe rregullova lidhjet). Kur të keni pak kohë, a mund t'i hidhni një sy për t'i aprovuar? Ju falenderoj për ndihmën! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 26 prill 2026 17:55 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 26 prill 2026 18:19 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 prill 2026 22:11 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == Occultus == Përshëndetje, si kaloni, kisha një pyetje konkrete për ju, si ka mundësi që jeni përfaqësues/e të WoALUG dhe faqja juaj e përdoruesit është bosh, nuk ka as të dhëna bazike se nga je (AL/KS/tjetër..) apo qfarë përfaqëson dhe cila është pozita/roli juaj në WoALUG. Të paktën të shkruaj që jeni pjesëtarë/përfaqësues të organizatës.. Mirë që ne jemi vullnetarisht (pa përfitime) duke kontribuar për shumë vite, por nga ana juaj më duket paksa komike, që nuk e keni një stampë ose përshkrim të shkurtër, dhe ne si vullnetarë të gjithë kemi bërë njëfar prezantimi në komunitet apo jo?! Nëse kërkesa ime ju tingëllon absurde, na ndriqoni! Të dy zyrat (vendndodhjet) tuaja, është mirë të kenë nga 1 llogari administratori një në Shqipëri dhe tjetra llogari në Kosovë, për arsye të aktiviteteve, duke qenë se Vyolltsa tashmë mori privilegje, nëse ndonjëri nga adminët ekzistues veç nuk është pjesë e juaja, ju inkurajoj ta propozoni edhe ju një kur të jetë momenti i duhur. Me respekt për angazhimin tuaj fisnik, Trimi. - @[[Përdoruesi:Ritamaliqi|Ritamaliqi]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 maj 2026 00:06 (CEST) :Pershendetje @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe te tjeret, jo tema me relevante per kete diskutim por sidoqofte. Puna si staf/bord ne WoALUG dhe priviligjet a administratorit na nxjerrin probleme per shkak se njerezit asociojne pastaj organizaten me editimet ne wiki qe gjithmone jane pergjegjesi individuale, dhe realisht per punen tone nuk na duhen. Bordin/stafin aktual te WoALUG mund ta shikoni ne kete [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group faqe] (anglishtja zakonisht eshte me e fresket). Çfare na ndihmon shume eshte roli i Rishikuesi per shkak te punes qe bejme me kontribues te rinj, momentalisht kjo aplikohet per @[[Përdoruesi:Eraqena|Eraqena]], @[[Përdoruesi:Margott|Margott]] dhe mua (momentalisht i kam por me tendenca per t'mi hequr :) ). Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 27 maj 2026 12:09 (CEST) ::Në atë rast nëse vet kërkoni të mbani pavarësinë e organizatës, me mospërfshirje, mund edhe të qëndroni pa privilegje administratori, siç dihet, edhe nga adminët kërkohen detyra (goals) vjetore që duhen arritur në afate të caktuara dhe aktivitet i lartë. Flm për lidhjen e WoALUG. @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], si mund të veprojmë tutje për dhënie privilegjesh (të Rishikuesit) për disa llogari që përdoren rregullisht nga anëtarët kryesorë të WoALUG, që të mos pengohet veprimtaria e tyre.. Dhe në përshkrimin e ndryshimit të privilegjeve të ceket se janë anëtarë të WoALUG.. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 27 maj 2026 18:58 (CEST) == Fshirje artikulli == përse e ke fshi artikullin për behramin [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-29081-73|talk]]) 14 maj 2026 01:20 (CEST) :@[[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]], Përshëndetje, nuk e di saktë për çfarë e ke fjalën por nëse po flet për këtë [[Bajrush Behrami]], ai ekziston, kam fshirë ridrejtimin se kishte gabim drejtshkrimor. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 maj 2026 01:30 (CEST) == Pastrimi i skedave == Përshëndetje! Padashje kisha arkivuar diskutimin ku më kishe shkruar së fundmi për çështjen e skedave. Mendova të të përgjigjem në një diskutim të ri, pa rikthyer të vjetrin. Nuk ka ndryshime pasi përdoruesi kyç që është marrë me atë punë dhe gëzon njohje të mirë të licensave nuk është bërë i gjallë. Plani im është që të përfundojmë çështjen e automoderatorit (i cili po përparon goxha dhe duhet të jetë gati për të nisur punë së shpejti [[phab:T420450]]) dhe 2000 gabimet e fundit në kod te [[Special:LintErrors]] dhe pastaj t'i shkruaj personalisht atij e nëse nuk përgjigjet të mundohem të gjej zgjidhje alternative, ndoshta duke gjetur ndonjë përdorues tjetër që mund të ndihmojë nga Commons, ose në ndonjë mënyrë tjetër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 maj 2026 12:21 (CEST) :Nëse mund t'i jepet përparësi do ishte mirë, pasi sidoqoftë ato që s'kanë licensim deri tani do grisen të gjitha, ka filluar para shumë kohësh, le të përmbyllet sa më shpejt. Nëse mund ti shkruaje tani, e nëse s'përgjigjet atëherë një kërkesë brenda javës në Commons! - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 19 maj 2026 00:31 (CEST) ::E mirëkuptoj plotësisht vullnetin tënd për ta përmbyllur si çështje (pasi, siç mendoj se e di, jam nismëtar te ajo çështje) por fatkeqësisht tema në fjalë ka disa kompleksitete që duhen trajtuar me kujdes nëse duam t'i japim zgjidhjen e duhur. Shumë fotografi mund të ruhen në Commons përpara se të fshihen. Por për ta bërë këtë duhen studiuar me radhë e t'i gjenden licensat përkatëse. Kjo ka qenë pika që deri herën e fundit ka ndihmuar ai përdoruesi i huaj (jo shqiptar) duke gjetur licensat përkatëse pas hulumtimit për çdo fotografi dhe duke u kujdesur për procesin e eksportimit në Commons (përdoruesi në fjalë kishte zhvilluar dhe robotë që ndihmonin me këtë proces). Gjithashtu, pasi procesi të përfundonte, do të duhej të bëhej një shkrim i mirë i rregulloreve në lidhje me licensat e ligjet shqiptare në mënyrë që të mund të rihapnim ngarkimin lokal të materialeve sërish pas më shumë se 10 viteve. Kjo përsëri do të kërkonte ndihmë nga një përdorues i aftë te çështjet e licensave. Për të gjitha këto, nuk është aq e lehtë të gjesh dikë si vullnetar që pranon të ndihmojë të hulumtojë qindra fotografi të vjetra nga një projekt i huaj dhe më pas merret dhe me përpilimin e rregulloreve përkatëse për të. Dhe nëse do të gjendej lehtësisht, vetë puna do të ishte goxha e ngadaltë për shkak të faktorëve të mësipërm. Rasti i përdoruesit që erdhi të na ndihmonte ishte i veçantë pasi përdoruesi në fjalë merrej specifikisht me këtë punë dhe u ofrua vetë të ndihmonte. Do të përpiqem të komunikoj me të por gjithsesi do të jetë një proces i ngadaltë. Fatkeqësisht aktiviteti im në Wikipedia pakësohet ndjeshëm gjatë periudhës verore kështu që kjo do të ndikojë ca në këtë drejtim. Por pa dëshpërim, bëhet fjalë për materiale që kanë mbi 10 vite aty. Mund të presin dhe pak. :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:36 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mburrja]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mburrja]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2018:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 20:31 (CEST) qqwq0cqyy8zgebk8v3zkcnx7rlph050 2985722 2985700 2026-05-30T18:57:21Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Përvetësimi i paligjshëm i fondeve */ 2985722 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Përdoruesi diskutim:Leutrim.P/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1MB |archiveheader = {{Archives}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Artikujt në lidhje me kronologjinë == [[:Kategoria:Vite]] është e mbushur me artikuj bosh. Po kështu janë dhe [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]], [[:Kategoria:Shekuj]] e [[:Kategoria:Mijëvjeçarë]]. Shumë prej atyre artikujve janë krijuar vite më parë në mënyrë masive me shpresën se do të mbusheshin me përmbajtje me kalimin e kohës, gjë e cila, fatkeqësisht, nuk ndodhi kurrë. Nuk jam i sigurt cila është mënyra e duhur për ta trajtuar këtë problem pasi, ç'është e vërteta, bëhet fjalë për artikuj që i ka pothuajse çdo projekt wiki e do të ishte humbje thjesht të fshiheshin por duhet pak vëmendje drejt [[:Kategoria:Kronologji]] në tërësi dhe artikujve e nënkategorive të listuara në të. Mendova ta përmendja rikujtuar nga auditimi që u krye te artikujt-lista. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 mars 2026 22:47 (CET) :Së pari, kategoritë nuk duhet të shkruhen me numra romakë!? Nëse ka raste ku janë përdorur, ato duhen zhvendosur. :Kategoritë për vitet duhet të krijohen vetëm në formë dhjetëvjeçare, si p.sh.: Vitet 1900, Vitet 1910, dhe jo të ketë kategori për secilin vit veçmas. :Çfarë do të fshija menjëherë (të listuara nga lart>poshtë sipas sasisë për grisje): :Të gjitha kategoritë që tregojnë vitet vetëm si numër, p.sh. [[:Kategoria:1990]], dhe do të mbaheshin vetëm në këtë formë: [[:Kategoria:Vitet 1990]]. :Te [[:Kategoria:Shekuj]] → Faqet në kategorinë “Shekuj”, do të grisja 41 faqet (p.sh. Shekulli 1, Shekulli 2, etj.). :Te [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]] → Faqet në kategorinë "Dhjetëvjeçarë" te grisen 195 artikujt. :Te [[:Kategoria:Muaj]] → Faqet në Nënkategoritë te grisen 365+ artikujt. :Te [[:Kategoria:Vite]] → Nënkategoritë, do të grisja të gjithë artikujt dhe kategoritë që janë vetëm numra, si “32”, “706” etj., edhe pse më vjen keq që kemi të bëjmë me një sasi të konsiderueshme faqesh, gjithsej 2456. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:40 (CET) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:44 (CET) ::Unë do të sugjeroja të shikonim kategoritë homologe në EnWiki (ose dhe në gjuhë të tjera) përpara se të vepronim. Emërtimi i kategorive është çështje e lehtë për t'u zgjidhur. Problemi është te artikujt në to që 80% janë bosh. Propozimi im fillestar ishte që t'i kalonim për votim te [[WP:FG]] por pastaj pashë që bëhej fjalë për artikuj që ekzistonin në shumicën e gjuhëve të botës (me qindra në fakt). Në këto kushte do të ishim nga të paktat përjashtime dhe për më tepër do të krijonim një sistem kaotik për sa i përket kronologjisë/historisë ku do të kishim vetëm vite e shekuj rastësorë me kapërcime të mëdha. Këtu mbeta në dilemë për vete e nuk jam i sigurt ç'të propozoj më tutje prandaj e hodha për diskutim. Idealisht do të ishte mirë të ndërrmenim një aktivitet fizik për të plotësuar me përmbajtje faqet boshe, mbase me ndonjë universitet në lidhje me histori-gjeografinë por kjo është më e lehtë të thuhet se sa të bëhet. ::Fakti është që librat, artikujt-lista, vitet dhe artikujt për komunat e Francës e disa shtete të tjera u ndërtuan masivisht këtu e 20 vite më parë me anë të mjeteve automatike të kohës për t'i dhënë formë projektit por ndër vite mbetën pa shumë redaktime. Nga këto, dy të parat i kishim marrë në trajtim tashmë, kështu që mbeteshin të preknim dy të fundit. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 02:43 (CET) :::[[:Kategoria:Muaj]] është gjithashtu një tjetër kategori e kronologjisë që meriton vëmendje. Se kishim harruar ta përmendnim më sipër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 14:56 (CET) ::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], unë jam për grisje në këtë rast, për materialet multimediale të ngarkuara lokalisht dhe për artikujt-lista në parim. Nuk mund të bëjmë plane për përditësimin e 30+ mijë artikujve, le t’i rikrijojmë më vonë nëse kanë rëndësi. Ne po ecim mirë me shtimin e artikujve të rinj dhe vendosëm t'i mbajmë artikujt e librave të cilët poashtu duhen zgjeruar. Ai sistem parasheh, p.sh, që nëse krijojmë një artikull për secilën ditë nga viti 0 deri sot, do të duheshin gjithsej rreth 739,490 artikuj, pa llogaritur të tjerë faktorë, kjo është e pamundur. Nuk mund të kemi një plan të pafundëm kur jemi të kufizuar në qindra aspekte, në njëfar forme është dhe padrejtësi nëse mban mbi 10+ mijë artikuj bosh, e njëkohësisht grisë artikujt e rinj ''se janë jashtë kritereve''. Plan shumë i madh e standard i dyfishtë. Unë jam për grisje si më lartë të propozohet në FG, nëse dhe të tjerët janë për mbajtje, sido që të vendoset nuk ka problem. Çështjen për komunat e Francës e lëmë për më vonë. S'jam i zoti me aktivizëm fizik nëpër fakultete, edhe ajo i ka sfidat, kufizimet e vështirësitë e veta, ndoshta përmes WoALUG mund të bëni diçka konkrete për zgjerimin e artikujve të librave. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:39 (CET) Pashë që kishe shtuar për rikujtesë vetjake auditimin e kategorive të komunave të Francës, mbase nga diskutimi që patëm te [[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Artikujt në lidhje me kronologjinë]]. Për ta pasur listën e plotë të shteteve komunat e të cilave janë shtuar masivisht në të shkuarën duhen përmendur dhe [[:Kategoria:Njësi administrative në Spanjë|ato të Spanjës]] e [[:Kategoria:Komuna në Norvegji|ato të Norvegjisë]]. Nëse shtojmë këtu dhe artikujt te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Shqipëri]] dhe ato te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Kosovë]] kemi një listë të plotë të artikujve që janë ndërtuar në mënyrë masive në të shkuarën në mënyra të automatizuara ose gjysmë të automatizuara (të paktën me sa kam rastisur unë gjithë këto kohë). E ndërsa artikujt e cunguar te kategoritë për monumentet e kulturës në Shqipëri e Kosovë marrin vetvetiu vëmendje hera-herës prej tematikës e për pasojë zgjerohen, shumica e artikujve të komunave të Francës, Spanjës e Norvegjisë gjenden në trajtën e tyre nistore të cunguar. Thënë të gjitha këto, unë nuk besoj se duhet të veprojmë me grisje masive në këto raste, njëlloj siç nuk vepruam për librat. Cila është rruga e duhur fatkeqësisht nuk e di por mendova që duhet cekur diku ekzistenca e këtyre kategorive e gjeneza e tyre që të kihet parasysh për çdo rast. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:02 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], E tërhoqa tekstin. Për mua është kritike kryerja e procesimit të artikuj-lista, e nëse vendosim edhe të viteve edhe atë.. Pastaj të kalojmë në uljen në 0 të numrit të listës së Faqeve të pashqyrtuara. Nuk pashë të kesh shkruar një përgjigje në lidhje me Artikujt në lidhje me kronologjinë. Ato për komunat spo i prekë fare. Të lëmë diçka edhe për adminët e tjerë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:15 (CEST) ::Pa problem. Nuk shkrova pasi siç thashë, nuk jam i sigurt si të veprohet në lidhje me to e s'di ç'të shtoj përtej dhënies së informacionit në mënyrë të përgjithshme. U përpoqa të shkruaj çdo gjë që di mbi temën e artikujve të krijuar masivisht nga e shkuara që të jetë diku si informacion për administratorët e rinj që janë aktivë e do të vijnë. Përtej kësaj, realisht s'di ç'të sugjeroj më tepër. Mbase duhen thërritur për mendim përdorues të tjerë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:23 (CEST) :::Nëse keni ndonjë ide, si t'ia bëjmë. Unë tashmë ja hodha një sy rastit, por Klein thotë se duhen mbajtur, nëse mund të shprehni opinionin tuaj si do duhej të trajtoheshin, kurdo që keni kohë.. etiketoni dhe të tjerë, bëhet fjalë për sasi shumë të madhe artikujsh. @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]]. --- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:43 (CEST) ::::Unë mendimin tim e shpreha më sipër, jam më tepër tek selektiviteti sipas rastit jo të gjithë duhen mbajtur, nëse shumica është pro për tu mbajtur atherë dakort. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:12 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], në cilin vend ke shprehur mendimin?! A do të thotë se jeni i njëjti person ti dhe Kleini? Apo edhe mund t'e kem arkivuar atë pjesë gabimisht. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:45 (CEST) ::::::Nuk e lexova nga fillimi pjesën këtu , e ngatërrova me diskutimin e mëhershem për njohushmërinë e Ermal Beqirit. Ndjesë. Sa për këtë temë këtu mendoj të shihen dhe wikit e tjera si shenbull dhe ti adoptojmë këtu. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:54 (CEST) :::::::Të kuptoj. Edhe ajo është një mundësi për të bërë zgjidhje. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 01:39 (CEST) == Ndryshime të çuditshme == Të shof që bën disa ndryshime të çuditshme, si ky këtu: https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Jiang_Xueqin&curid=397472&diff=2913173&oldid=2913003 Tani po shoh që e ke bërë edhe me kategori të tjera. Së pari dua të të vë në dukje që ky ndryshim nga '''''Biografi shqiptarësh/kanadezësh/italianësh''''' --> '''''Biografi shqiptare/kanadeze/italiane''''' është shumë i gabuar. Nuk shkon fare. Tingëllon keq, dhe më rëndësishëm lë vend për ambiguitet, sepse psh të gjitha biografitë këtu në wikin tonë biografi shqiptare janë sepse biografia është e shkruar në shqip. Pra biografia duhet ti drejtohet CILËSISË/KARAKTERISTIKËS së subjektit, dhe subjekti në këtë rast dallohet si italian (në shumës ''(disa) italianësh''), jo të dallohet biografia si italiane, sepse biografia është term abstrakt në vetvete... . Nuk e di nëse ti i bën nga nxitimi këto ndryshime apo nëse nuk e kupton mirë nuancën që këto kanë në shqipen standarde. Uroj të kesh marrë konsensus nga adminë të tjerë për këto. Të lutem mendoje me kujdes thelpin, dhe ndjesë për mënyrën e drejtëpërdrejtë të të thënit të gjërave... por kështu jam unë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:51 (CET) :Çka mundem me të ndihmu konkretisht? - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:59 (CET) ::Po të them që (1) '''nuk shkon ndryshimi''' që po bën dhe që ke bërë me emrat e këtyre kategorive. Dhe '''(2)''' po të pyes, '''a ke marrë konsensus më para'''? Nëse nuk e ke marrë konsensusin të lutem hape vet si RfC, pra kërkesë për konsensus... por unë po ta them, sepse ta argumentova, nuk shkon në shqip, dhe jam i sigurt që nuk ke për ta marrë sepse nuk shkon në shqip at ndryshim që po bën. Kuptoje drejtë. Flm [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:03 (CET) :::Nuk e kuptove pyetjen që e shtrova. Mirëmbetsh. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:08 (CET) ::::Mendoj që në shumicën e rasteve termi i duhur është ''biografi popullsie'', pra biografi për individë nga kombësia në fjalë. Biografi shqiptare/italine etj. do të mund të përdorej vetëm në rastet kur bëhet fjalë për libra ose artikuj biografikë të njohura në gjuhët përkatëse, fenomen disi më i rrallë që s'besoj të ketë kategori të veçantë në projekte wiki. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:44 (CET) :::::Nëse beson se kështu është gabim, atëherë zhvendose përsëri, atë dhe kategoritë për biografi tjera. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 22 maj 2026 18:09 (CEST) == Fshirje disa herë e artikullit Redi Veli == Ma ke fshire 3 here , me prendendim per permbajtje me ai . O zotri e kam shkruajt vet pa Ai . Ku e gjen te drejten ta fshish ? Ishte shqyrtuar njehere dhe ishte publik . Tani u kujtove pas 20 ditesh ??? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:17 (CEST) :Përshëndetje, në fakt siç e di edhe vet pas kërkesës tënde në ZA artikulli u vendos të griset, por ti e paske ri-krijuar. Shih [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave/Arkivi_4#K%C3%ABrkes%C3%AB%20p%C3%ABr%20shqyrtim%20t%C3%AB%20faqes%20Redi%20Veli këtu]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:27 (CEST) ::E kam ri-krijuar sipas afatit! Pasi kaloi afati i mbrojtjes nga ju , e rikrijova prape , por se kuptoj ku ishte Ai aty ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:28 (CEST) :::Lexo diskutimin, të lash linkun e kupton, afati ishte si shenjë dekurajimi të mos rikrijohet pasi është grisur, pra të përçoj mesazhin, e jo kufizim i përkohshëm për rikrijim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:31 (CEST) ::::Pasi e ri-krijova perseri , artikulli ishte shqyrtuar nga administratoret tuaj dhe ishte pa problem . Tani perse e keni fshir prap sot ? Çdo gje ishte e faktuar! Nuk kam perdor Ai tek artikulli. [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:33 (CEST) :::::Ka mundësi per ta shqyrtuar përsëri dhe artikulli te jete aktiv ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:37 (CEST) ::::::? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:40 (CEST) :::::::Mund ta shqyrtosh prap ? Aty nuk kishte përmbajtje me ai! [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:47 (CEST) :::::Së pari, nuk është e hijshme me ngucë përdoruesit e tjerë t'u i bombardu me shkrime. Së dyti, si administratori që e fshiu herën e parë faqen mund të të them: burimet që po e mbulojnë temën nuk mund të konsiderohen assesi të pavarura. Faqet si ''Koha Jonë'' po e cekin që "{{!xt|Karriera dhe biografia e tij tashmë janë dokumentuar në enciklopedinë globale Wikipedia}}," që kundërmon erën e një artikulli reklamues me pagesë (për më shumë info aty, shiko [[:en:WP:Citogenesis|Citogjeneza]]—fenomeni ku artikujt që referojnë Wikipedinë, poashtu referohen në Wikipedia). :::::Secili prej burimeve në variantin e ri dhe variantin e vjetër po përmban ditëlindjen si detaji i parë, kur në realitet ky detaj do të ishte shumë më i zorshëm ta gjejmë vetë, pra thuajse po na ushqehet vetë neve ky detaj si i rëndësishëm dhe i vërtetë. :::::Problemi i vërtetë nuk ka qenë vetëm fakti që u shkruajt me IA; ka qenë vetëm njëra pjesë. Arsyetimi im i dytë ka qenë që ishte qartë një ''atentat reklamimi''. Fakti që këto burime janë përdorur për reklamim të tillë flagrant tashmë e ka komprometuar secilin prej këtyre burimeve (këta duke qenë ''Telegrafi'', ''Albeu'', ''Koha Jonë'', RTV21, ''Saranda News''); dmth nuk mundemi t'i përdorim asnjërin prej këtyre portaleve pa shumë kujdes tashmë që e dijmë se mund ta paguajë secili person me 800 abonentë në YouTube për ta reklamuar. :::::Artikulli qëndron i fshirë, dhe ky është vendim i prerë. Çdo tentativë për ta rikrijuar nga ana jote mund të konsiderohet vandalizëm dhe të rezultojë në bllokimin tënd prej redaktimit sipas [[Wikipedia:Politika e bllokimit|politikës sonë të bllokimit]]. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 6 prill 2026 02:57 (CEST) == Vath Koreshi == @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Përshëndetje! Tek faqja për Vath Koreshin kam shtuar informacion dhe kam riorganizuar të dhënat ekzistuese. Është shënimi i artikullit cung. Nuk e fshiva për ta parë njëherë ju, në se artikulli mund të quhet i plotësuar. Faleminderit. [[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]] ([[Përdoruesi diskutim:Gajtako|diskutimet]]) 8 prill 2026 22:44 (CEST) :Prsh @[[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]]. me sa duket Fallbackintoreality e paska kryer tashmë. Punë e mirë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 01:18 (CEST) == Advice == Hi, i advice you to see this topic at the end bottom part to understand better and more [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Articles_for_deletion/Lori_Hoxha] also @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] too. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-23697-45|&#126;2026-23697-45]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-23697-45|talk]]) 18 prill 2026 01:02 (CEST) :Thanks. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:42 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (23 prill 2026 09:37) == Përshëndetje Z.Leutrim! Jam një përdorues i ri dhe sapo krijova artikullin tim të parë për shkencëtarin shqiptar Besnik Sykja. Do t'ju isha shumë mirënjohës nëse mund t'i hidhni një sy për ta shqyrtuar apo nëse keni ndonjë këshillë për të përmirësuar referencat që kam vendosur. Faleminderit! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 23 prill 2026 09:37 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:34 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (26 prill 2026 17:55) == Përshëndetje! Shpresoj të jeni mirë. Kam bërë disa ndryshime te artikulli i Besnik Sykjes (shtova kategoritë dhe rregullova lidhjet). Kur të keni pak kohë, a mund t'i hidhni një sy për t'i aprovuar? Ju falenderoj për ndihmën! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 26 prill 2026 17:55 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 26 prill 2026 18:19 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 prill 2026 22:11 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == Occultus == Përshëndetje, si kaloni, kisha një pyetje konkrete për ju, si ka mundësi që jeni përfaqësues/e të WoALUG dhe faqja juaj e përdoruesit është bosh, nuk ka as të dhëna bazike se nga je (AL/KS/tjetër..) apo qfarë përfaqëson dhe cila është pozita/roli juaj në WoALUG. Të paktën të shkruaj që jeni pjesëtarë/përfaqësues të organizatës.. Mirë që ne jemi vullnetarisht (pa përfitime) duke kontribuar për shumë vite, por nga ana juaj më duket paksa komike, që nuk e keni një stampë ose përshkrim të shkurtër, dhe ne si vullnetarë të gjithë kemi bërë njëfar prezantimi në komunitet apo jo?! Nëse kërkesa ime ju tingëllon absurde, na ndriqoni! Të dy zyrat (vendndodhjet) tuaja, është mirë të kenë nga 1 llogari administratori një në Shqipëri dhe tjetra llogari në Kosovë, për arsye të aktiviteteve, duke qenë se Vyolltsa tashmë mori privilegje, nëse ndonjëri nga adminët ekzistues veç nuk është pjesë e juaja, ju inkurajoj ta propozoni edhe ju një kur të jetë momenti i duhur. Me respekt për angazhimin tuaj fisnik, Trimi. - @[[Përdoruesi:Ritamaliqi|Ritamaliqi]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 maj 2026 00:06 (CEST) :Pershendetje @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe te tjeret, jo tema me relevante per kete diskutim por sidoqofte. Puna si staf/bord ne WoALUG dhe priviligjet a administratorit na nxjerrin probleme per shkak se njerezit asociojne pastaj organizaten me editimet ne wiki qe gjithmone jane pergjegjesi individuale, dhe realisht per punen tone nuk na duhen. Bordin/stafin aktual te WoALUG mund ta shikoni ne kete [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group faqe] (anglishtja zakonisht eshte me e fresket). Çfare na ndihmon shume eshte roli i Rishikuesi per shkak te punes qe bejme me kontribues te rinj, momentalisht kjo aplikohet per @[[Përdoruesi:Eraqena|Eraqena]], @[[Përdoruesi:Margott|Margott]] dhe mua (momentalisht i kam por me tendenca per t'mi hequr :) ). Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 27 maj 2026 12:09 (CEST) ::Në atë rast nëse vet kërkoni të mbani pavarësinë e organizatës, me mospërfshirje, mund edhe të qëndroni pa privilegje administratori, siç dihet, edhe nga adminët kërkohen detyra (goals) vjetore që duhen arritur në afate të caktuara dhe aktivitet i lartë. Flm për lidhjen e WoALUG. @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], si mund të veprojmë tutje për dhënie privilegjesh (të Rishikuesit) për disa llogari që përdoren rregullisht nga anëtarët kryesorë të WoALUG, që të mos pengohet veprimtaria e tyre.. Dhe në përshkrimin e ndryshimit të privilegjeve të ceket se janë anëtarë të WoALUG.. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 27 maj 2026 18:58 (CEST) == Fshirje artikulli == përse e ke fshi artikullin për behramin [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-29081-73|talk]]) 14 maj 2026 01:20 (CEST) :@[[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]], Përshëndetje, nuk e di saktë për çfarë e ke fjalën por nëse po flet për këtë [[Bajrush Behrami]], ai ekziston, kam fshirë ridrejtimin se kishte gabim drejtshkrimor. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 maj 2026 01:30 (CEST) == Pastrimi i skedave == Përshëndetje! Padashje kisha arkivuar diskutimin ku më kishe shkruar së fundmi për çështjen e skedave. Mendova të të përgjigjem në një diskutim të ri, pa rikthyer të vjetrin. Nuk ka ndryshime pasi përdoruesi kyç që është marrë me atë punë dhe gëzon njohje të mirë të licensave nuk është bërë i gjallë. Plani im është që të përfundojmë çështjen e automoderatorit (i cili po përparon goxha dhe duhet të jetë gati për të nisur punë së shpejti [[phab:T420450]]) dhe 2000 gabimet e fundit në kod te [[Special:LintErrors]] dhe pastaj t'i shkruaj personalisht atij e nëse nuk përgjigjet të mundohem të gjej zgjidhje alternative, ndoshta duke gjetur ndonjë përdorues tjetër që mund të ndihmojë nga Commons, ose në ndonjë mënyrë tjetër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 maj 2026 12:21 (CEST) :Nëse mund t'i jepet përparësi do ishte mirë, pasi sidoqoftë ato që s'kanë licensim deri tani do grisen të gjitha, ka filluar para shumë kohësh, le të përmbyllet sa më shpejt. Nëse mund ti shkruaje tani, e nëse s'përgjigjet atëherë një kërkesë brenda javës në Commons! - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 19 maj 2026 00:31 (CEST) ::E mirëkuptoj plotësisht vullnetin tënd për ta përmbyllur si çështje (pasi, siç mendoj se e di, jam nismëtar te ajo çështje) por fatkeqësisht tema në fjalë ka disa kompleksitete që duhen trajtuar me kujdes nëse duam t'i japim zgjidhjen e duhur. Shumë fotografi mund të ruhen në Commons përpara se të fshihen. Por për ta bërë këtë duhen studiuar me radhë e t'i gjenden licensat përkatëse. Kjo ka qenë pika që deri herën e fundit ka ndihmuar ai përdoruesi i huaj (jo shqiptar) duke gjetur licensat përkatëse pas hulumtimit për çdo fotografi dhe duke u kujdesur për procesin e eksportimit në Commons (përdoruesi në fjalë kishte zhvilluar dhe robotë që ndihmonin me këtë proces). Gjithashtu, pasi procesi të përfundonte, do të duhej të bëhej një shkrim i mirë i rregulloreve në lidhje me licensat e ligjet shqiptare në mënyrë që të mund të rihapnim ngarkimin lokal të materialeve sërish pas më shumë se 10 viteve. Kjo përsëri do të kërkonte ndihmë nga një përdorues i aftë te çështjet e licensave. Për të gjitha këto, nuk është aq e lehtë të gjesh dikë si vullnetar që pranon të ndihmojë të hulumtojë qindra fotografi të vjetra nga një projekt i huaj dhe më pas merret dhe me përpilimin e rregulloreve përkatëse për të. Dhe nëse do të gjendej lehtësisht, vetë puna do të ishte goxha e ngadaltë për shkak të faktorëve të mësipërm. Rasti i përdoruesit që erdhi të na ndihmonte ishte i veçantë pasi përdoruesi në fjalë merrej specifikisht me këtë punë dhe u ofrua vetë të ndihmonte. Do të përpiqem të komunikoj me të por gjithsesi do të jetë një proces i ngadaltë. Fatkeqësisht aktiviteti im në Wikipedia pakësohet ndjeshëm gjatë periudhës verore kështu që kjo do të ndikojë ca në këtë drejtim. Por pa dëshpërim, bëhet fjalë për materiale që kanë mbi 10 vite aty. Mund të presin dhe pak. :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:36 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mburrja]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mburrja]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2018:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 20:31 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Përvetësimi i paligjshëm i fondeve]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985703|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Përvetësimi i paligjshëm i fondeve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2018:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 20:57 (CEST) nsifp1s1dgsg947w1z0uyr2hzxk4ajs 2985740 2985722 2026-05-30T19:26:57Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Adreno */ 2985740 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Përdoruesi diskutim:Leutrim.P/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1MB |archiveheader = {{Archives}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Artikujt në lidhje me kronologjinë == [[:Kategoria:Vite]] është e mbushur me artikuj bosh. Po kështu janë dhe [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]], [[:Kategoria:Shekuj]] e [[:Kategoria:Mijëvjeçarë]]. Shumë prej atyre artikujve janë krijuar vite më parë në mënyrë masive me shpresën se do të mbusheshin me përmbajtje me kalimin e kohës, gjë e cila, fatkeqësisht, nuk ndodhi kurrë. Nuk jam i sigurt cila është mënyra e duhur për ta trajtuar këtë problem pasi, ç'është e vërteta, bëhet fjalë për artikuj që i ka pothuajse çdo projekt wiki e do të ishte humbje thjesht të fshiheshin por duhet pak vëmendje drejt [[:Kategoria:Kronologji]] në tërësi dhe artikujve e nënkategorive të listuara në të. Mendova ta përmendja rikujtuar nga auditimi që u krye te artikujt-lista. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 mars 2026 22:47 (CET) :Së pari, kategoritë nuk duhet të shkruhen me numra romakë!? Nëse ka raste ku janë përdorur, ato duhen zhvendosur. :Kategoritë për vitet duhet të krijohen vetëm në formë dhjetëvjeçare, si p.sh.: Vitet 1900, Vitet 1910, dhe jo të ketë kategori për secilin vit veçmas. :Çfarë do të fshija menjëherë (të listuara nga lart>poshtë sipas sasisë për grisje): :Të gjitha kategoritë që tregojnë vitet vetëm si numër, p.sh. [[:Kategoria:1990]], dhe do të mbaheshin vetëm në këtë formë: [[:Kategoria:Vitet 1990]]. :Te [[:Kategoria:Shekuj]] → Faqet në kategorinë “Shekuj”, do të grisja 41 faqet (p.sh. Shekulli 1, Shekulli 2, etj.). :Te [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]] → Faqet në kategorinë "Dhjetëvjeçarë" te grisen 195 artikujt. :Te [[:Kategoria:Muaj]] → Faqet në Nënkategoritë te grisen 365+ artikujt. :Te [[:Kategoria:Vite]] → Nënkategoritë, do të grisja të gjithë artikujt dhe kategoritë që janë vetëm numra, si “32”, “706” etj., edhe pse më vjen keq që kemi të bëjmë me një sasi të konsiderueshme faqesh, gjithsej 2456. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:40 (CET) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:44 (CET) ::Unë do të sugjeroja të shikonim kategoritë homologe në EnWiki (ose dhe në gjuhë të tjera) përpara se të vepronim. Emërtimi i kategorive është çështje e lehtë për t'u zgjidhur. Problemi është te artikujt në to që 80% janë bosh. Propozimi im fillestar ishte që t'i kalonim për votim te [[WP:FG]] por pastaj pashë që bëhej fjalë për artikuj që ekzistonin në shumicën e gjuhëve të botës (me qindra në fakt). Në këto kushte do të ishim nga të paktat përjashtime dhe për më tepër do të krijonim një sistem kaotik për sa i përket kronologjisë/historisë ku do të kishim vetëm vite e shekuj rastësorë me kapërcime të mëdha. Këtu mbeta në dilemë për vete e nuk jam i sigurt ç'të propozoj më tutje prandaj e hodha për diskutim. Idealisht do të ishte mirë të ndërrmenim një aktivitet fizik për të plotësuar me përmbajtje faqet boshe, mbase me ndonjë universitet në lidhje me histori-gjeografinë por kjo është më e lehtë të thuhet se sa të bëhet. ::Fakti është që librat, artikujt-lista, vitet dhe artikujt për komunat e Francës e disa shtete të tjera u ndërtuan masivisht këtu e 20 vite më parë me anë të mjeteve automatike të kohës për t'i dhënë formë projektit por ndër vite mbetën pa shumë redaktime. Nga këto, dy të parat i kishim marrë në trajtim tashmë, kështu që mbeteshin të preknim dy të fundit. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 02:43 (CET) :::[[:Kategoria:Muaj]] është gjithashtu një tjetër kategori e kronologjisë që meriton vëmendje. Se kishim harruar ta përmendnim më sipër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 14:56 (CET) ::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], unë jam për grisje në këtë rast, për materialet multimediale të ngarkuara lokalisht dhe për artikujt-lista në parim. Nuk mund të bëjmë plane për përditësimin e 30+ mijë artikujve, le t’i rikrijojmë më vonë nëse kanë rëndësi. Ne po ecim mirë me shtimin e artikujve të rinj dhe vendosëm t'i mbajmë artikujt e librave të cilët poashtu duhen zgjeruar. Ai sistem parasheh, p.sh, që nëse krijojmë një artikull për secilën ditë nga viti 0 deri sot, do të duheshin gjithsej rreth 739,490 artikuj, pa llogaritur të tjerë faktorë, kjo është e pamundur. Nuk mund të kemi një plan të pafundëm kur jemi të kufizuar në qindra aspekte, në njëfar forme është dhe padrejtësi nëse mban mbi 10+ mijë artikuj bosh, e njëkohësisht grisë artikujt e rinj ''se janë jashtë kritereve''. Plan shumë i madh e standard i dyfishtë. Unë jam për grisje si më lartë të propozohet në FG, nëse dhe të tjerët janë për mbajtje, sido që të vendoset nuk ka problem. Çështjen për komunat e Francës e lëmë për më vonë. S'jam i zoti me aktivizëm fizik nëpër fakultete, edhe ajo i ka sfidat, kufizimet e vështirësitë e veta, ndoshta përmes WoALUG mund të bëni diçka konkrete për zgjerimin e artikujve të librave. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:39 (CET) Pashë që kishe shtuar për rikujtesë vetjake auditimin e kategorive të komunave të Francës, mbase nga diskutimi që patëm te [[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Artikujt në lidhje me kronologjinë]]. Për ta pasur listën e plotë të shteteve komunat e të cilave janë shtuar masivisht në të shkuarën duhen përmendur dhe [[:Kategoria:Njësi administrative në Spanjë|ato të Spanjës]] e [[:Kategoria:Komuna në Norvegji|ato të Norvegjisë]]. Nëse shtojmë këtu dhe artikujt te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Shqipëri]] dhe ato te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Kosovë]] kemi një listë të plotë të artikujve që janë ndërtuar në mënyrë masive në të shkuarën në mënyra të automatizuara ose gjysmë të automatizuara (të paktën me sa kam rastisur unë gjithë këto kohë). E ndërsa artikujt e cunguar te kategoritë për monumentet e kulturës në Shqipëri e Kosovë marrin vetvetiu vëmendje hera-herës prej tematikës e për pasojë zgjerohen, shumica e artikujve të komunave të Francës, Spanjës e Norvegjisë gjenden në trajtën e tyre nistore të cunguar. Thënë të gjitha këto, unë nuk besoj se duhet të veprojmë me grisje masive në këto raste, njëlloj siç nuk vepruam për librat. Cila është rruga e duhur fatkeqësisht nuk e di por mendova që duhet cekur diku ekzistenca e këtyre kategorive e gjeneza e tyre që të kihet parasysh për çdo rast. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:02 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], E tërhoqa tekstin. Për mua është kritike kryerja e procesimit të artikuj-lista, e nëse vendosim edhe të viteve edhe atë.. Pastaj të kalojmë në uljen në 0 të numrit të listës së Faqeve të pashqyrtuara. Nuk pashë të kesh shkruar një përgjigje në lidhje me Artikujt në lidhje me kronologjinë. Ato për komunat spo i prekë fare. Të lëmë diçka edhe për adminët e tjerë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:15 (CEST) ::Pa problem. Nuk shkrova pasi siç thashë, nuk jam i sigurt si të veprohet në lidhje me to e s'di ç'të shtoj përtej dhënies së informacionit në mënyrë të përgjithshme. U përpoqa të shkruaj çdo gjë që di mbi temën e artikujve të krijuar masivisht nga e shkuara që të jetë diku si informacion për administratorët e rinj që janë aktivë e do të vijnë. Përtej kësaj, realisht s'di ç'të sugjeroj më tepër. Mbase duhen thërritur për mendim përdorues të tjerë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:23 (CEST) :::Nëse keni ndonjë ide, si t'ia bëjmë. Unë tashmë ja hodha një sy rastit, por Klein thotë se duhen mbajtur, nëse mund të shprehni opinionin tuaj si do duhej të trajtoheshin, kurdo që keni kohë.. etiketoni dhe të tjerë, bëhet fjalë për sasi shumë të madhe artikujsh. @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]]. --- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:43 (CEST) ::::Unë mendimin tim e shpreha më sipër, jam më tepër tek selektiviteti sipas rastit jo të gjithë duhen mbajtur, nëse shumica është pro për tu mbajtur atherë dakort. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:12 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], në cilin vend ke shprehur mendimin?! A do të thotë se jeni i njëjti person ti dhe Kleini? Apo edhe mund t'e kem arkivuar atë pjesë gabimisht. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:45 (CEST) ::::::Nuk e lexova nga fillimi pjesën këtu , e ngatërrova me diskutimin e mëhershem për njohushmërinë e Ermal Beqirit. Ndjesë. Sa për këtë temë këtu mendoj të shihen dhe wikit e tjera si shenbull dhe ti adoptojmë këtu. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:54 (CEST) :::::::Të kuptoj. Edhe ajo është një mundësi për të bërë zgjidhje. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 01:39 (CEST) == Ndryshime të çuditshme == Të shof që bën disa ndryshime të çuditshme, si ky këtu: https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Jiang_Xueqin&curid=397472&diff=2913173&oldid=2913003 Tani po shoh që e ke bërë edhe me kategori të tjera. Së pari dua të të vë në dukje që ky ndryshim nga '''''Biografi shqiptarësh/kanadezësh/italianësh''''' --> '''''Biografi shqiptare/kanadeze/italiane''''' është shumë i gabuar. Nuk shkon fare. Tingëllon keq, dhe më rëndësishëm lë vend për ambiguitet, sepse psh të gjitha biografitë këtu në wikin tonë biografi shqiptare janë sepse biografia është e shkruar në shqip. Pra biografia duhet ti drejtohet CILËSISË/KARAKTERISTIKËS së subjektit, dhe subjekti në këtë rast dallohet si italian (në shumës ''(disa) italianësh''), jo të dallohet biografia si italiane, sepse biografia është term abstrakt në vetvete... . Nuk e di nëse ti i bën nga nxitimi këto ndryshime apo nëse nuk e kupton mirë nuancën që këto kanë në shqipen standarde. Uroj të kesh marrë konsensus nga adminë të tjerë për këto. Të lutem mendoje me kujdes thelpin, dhe ndjesë për mënyrën e drejtëpërdrejtë të të thënit të gjërave... por kështu jam unë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:51 (CET) :Çka mundem me të ndihmu konkretisht? - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:59 (CET) ::Po të them që (1) '''nuk shkon ndryshimi''' që po bën dhe që ke bërë me emrat e këtyre kategorive. Dhe '''(2)''' po të pyes, '''a ke marrë konsensus më para'''? Nëse nuk e ke marrë konsensusin të lutem hape vet si RfC, pra kërkesë për konsensus... por unë po ta them, sepse ta argumentova, nuk shkon në shqip, dhe jam i sigurt që nuk ke për ta marrë sepse nuk shkon në shqip at ndryshim që po bën. Kuptoje drejtë. Flm [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:03 (CET) :::Nuk e kuptove pyetjen që e shtrova. Mirëmbetsh. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:08 (CET) ::::Mendoj që në shumicën e rasteve termi i duhur është ''biografi popullsie'', pra biografi për individë nga kombësia në fjalë. Biografi shqiptare/italine etj. do të mund të përdorej vetëm në rastet kur bëhet fjalë për libra ose artikuj biografikë të njohura në gjuhët përkatëse, fenomen disi më i rrallë që s'besoj të ketë kategori të veçantë në projekte wiki. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:44 (CET) :::::Nëse beson se kështu është gabim, atëherë zhvendose përsëri, atë dhe kategoritë për biografi tjera. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 22 maj 2026 18:09 (CEST) == Fshirje disa herë e artikullit Redi Veli == Ma ke fshire 3 here , me prendendim per permbajtje me ai . O zotri e kam shkruajt vet pa Ai . Ku e gjen te drejten ta fshish ? Ishte shqyrtuar njehere dhe ishte publik . Tani u kujtove pas 20 ditesh ??? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:17 (CEST) :Përshëndetje, në fakt siç e di edhe vet pas kërkesës tënde në ZA artikulli u vendos të griset, por ti e paske ri-krijuar. Shih [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave/Arkivi_4#K%C3%ABrkes%C3%AB%20p%C3%ABr%20shqyrtim%20t%C3%AB%20faqes%20Redi%20Veli këtu]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:27 (CEST) ::E kam ri-krijuar sipas afatit! Pasi kaloi afati i mbrojtjes nga ju , e rikrijova prape , por se kuptoj ku ishte Ai aty ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:28 (CEST) :::Lexo diskutimin, të lash linkun e kupton, afati ishte si shenjë dekurajimi të mos rikrijohet pasi është grisur, pra të përçoj mesazhin, e jo kufizim i përkohshëm për rikrijim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:31 (CEST) ::::Pasi e ri-krijova perseri , artikulli ishte shqyrtuar nga administratoret tuaj dhe ishte pa problem . Tani perse e keni fshir prap sot ? Çdo gje ishte e faktuar! Nuk kam perdor Ai tek artikulli. [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:33 (CEST) :::::Ka mundësi per ta shqyrtuar përsëri dhe artikulli te jete aktiv ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:37 (CEST) ::::::? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:40 (CEST) :::::::Mund ta shqyrtosh prap ? Aty nuk kishte përmbajtje me ai! [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:47 (CEST) :::::Së pari, nuk është e hijshme me ngucë përdoruesit e tjerë t'u i bombardu me shkrime. Së dyti, si administratori që e fshiu herën e parë faqen mund të të them: burimet që po e mbulojnë temën nuk mund të konsiderohen assesi të pavarura. Faqet si ''Koha Jonë'' po e cekin që "{{!xt|Karriera dhe biografia e tij tashmë janë dokumentuar në enciklopedinë globale Wikipedia}}," që kundërmon erën e një artikulli reklamues me pagesë (për më shumë info aty, shiko [[:en:WP:Citogenesis|Citogjeneza]]—fenomeni ku artikujt që referojnë Wikipedinë, poashtu referohen në Wikipedia). :::::Secili prej burimeve në variantin e ri dhe variantin e vjetër po përmban ditëlindjen si detaji i parë, kur në realitet ky detaj do të ishte shumë më i zorshëm ta gjejmë vetë, pra thuajse po na ushqehet vetë neve ky detaj si i rëndësishëm dhe i vërtetë. :::::Problemi i vërtetë nuk ka qenë vetëm fakti që u shkruajt me IA; ka qenë vetëm njëra pjesë. Arsyetimi im i dytë ka qenë që ishte qartë një ''atentat reklamimi''. Fakti që këto burime janë përdorur për reklamim të tillë flagrant tashmë e ka komprometuar secilin prej këtyre burimeve (këta duke qenë ''Telegrafi'', ''Albeu'', ''Koha Jonë'', RTV21, ''Saranda News''); dmth nuk mundemi t'i përdorim asnjërin prej këtyre portaleve pa shumë kujdes tashmë që e dijmë se mund ta paguajë secili person me 800 abonentë në YouTube për ta reklamuar. :::::Artikulli qëndron i fshirë, dhe ky është vendim i prerë. Çdo tentativë për ta rikrijuar nga ana jote mund të konsiderohet vandalizëm dhe të rezultojë në bllokimin tënd prej redaktimit sipas [[Wikipedia:Politika e bllokimit|politikës sonë të bllokimit]]. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 6 prill 2026 02:57 (CEST) == Vath Koreshi == @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Përshëndetje! Tek faqja për Vath Koreshin kam shtuar informacion dhe kam riorganizuar të dhënat ekzistuese. Është shënimi i artikullit cung. Nuk e fshiva për ta parë njëherë ju, në se artikulli mund të quhet i plotësuar. Faleminderit. [[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]] ([[Përdoruesi diskutim:Gajtako|diskutimet]]) 8 prill 2026 22:44 (CEST) :Prsh @[[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]]. me sa duket Fallbackintoreality e paska kryer tashmë. Punë e mirë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 01:18 (CEST) == Advice == Hi, i advice you to see this topic at the end bottom part to understand better and more [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Articles_for_deletion/Lori_Hoxha] also @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] too. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-23697-45|&#126;2026-23697-45]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-23697-45|talk]]) 18 prill 2026 01:02 (CEST) :Thanks. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:42 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (23 prill 2026 09:37) == Përshëndetje Z.Leutrim! Jam një përdorues i ri dhe sapo krijova artikullin tim të parë për shkencëtarin shqiptar Besnik Sykja. Do t'ju isha shumë mirënjohës nëse mund t'i hidhni një sy për ta shqyrtuar apo nëse keni ndonjë këshillë për të përmirësuar referencat që kam vendosur. Faleminderit! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 23 prill 2026 09:37 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:34 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (26 prill 2026 17:55) == Përshëndetje! Shpresoj të jeni mirë. Kam bërë disa ndryshime te artikulli i Besnik Sykjes (shtova kategoritë dhe rregullova lidhjet). Kur të keni pak kohë, a mund t'i hidhni një sy për t'i aprovuar? Ju falenderoj për ndihmën! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 26 prill 2026 17:55 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 26 prill 2026 18:19 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 prill 2026 22:11 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == Occultus == Përshëndetje, si kaloni, kisha një pyetje konkrete për ju, si ka mundësi që jeni përfaqësues/e të WoALUG dhe faqja juaj e përdoruesit është bosh, nuk ka as të dhëna bazike se nga je (AL/KS/tjetër..) apo qfarë përfaqëson dhe cila është pozita/roli juaj në WoALUG. Të paktën të shkruaj që jeni pjesëtarë/përfaqësues të organizatës.. Mirë që ne jemi vullnetarisht (pa përfitime) duke kontribuar për shumë vite, por nga ana juaj më duket paksa komike, që nuk e keni një stampë ose përshkrim të shkurtër, dhe ne si vullnetarë të gjithë kemi bërë njëfar prezantimi në komunitet apo jo?! Nëse kërkesa ime ju tingëllon absurde, na ndriqoni! Të dy zyrat (vendndodhjet) tuaja, është mirë të kenë nga 1 llogari administratori një në Shqipëri dhe tjetra llogari në Kosovë, për arsye të aktiviteteve, duke qenë se Vyolltsa tashmë mori privilegje, nëse ndonjëri nga adminët ekzistues veç nuk është pjesë e juaja, ju inkurajoj ta propozoni edhe ju një kur të jetë momenti i duhur. Me respekt për angazhimin tuaj fisnik, Trimi. - @[[Përdoruesi:Ritamaliqi|Ritamaliqi]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 maj 2026 00:06 (CEST) :Pershendetje @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe te tjeret, jo tema me relevante per kete diskutim por sidoqofte. Puna si staf/bord ne WoALUG dhe priviligjet a administratorit na nxjerrin probleme per shkak se njerezit asociojne pastaj organizaten me editimet ne wiki qe gjithmone jane pergjegjesi individuale, dhe realisht per punen tone nuk na duhen. Bordin/stafin aktual te WoALUG mund ta shikoni ne kete [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group faqe] (anglishtja zakonisht eshte me e fresket). Çfare na ndihmon shume eshte roli i Rishikuesi per shkak te punes qe bejme me kontribues te rinj, momentalisht kjo aplikohet per @[[Përdoruesi:Eraqena|Eraqena]], @[[Përdoruesi:Margott|Margott]] dhe mua (momentalisht i kam por me tendenca per t'mi hequr :) ). Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 27 maj 2026 12:09 (CEST) ::Në atë rast nëse vet kërkoni të mbani pavarësinë e organizatës, me mospërfshirje, mund edhe të qëndroni pa privilegje administratori, siç dihet, edhe nga adminët kërkohen detyra (goals) vjetore që duhen arritur në afate të caktuara dhe aktivitet i lartë. Flm për lidhjen e WoALUG. @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], si mund të veprojmë tutje për dhënie privilegjesh (të Rishikuesit) për disa llogari që përdoren rregullisht nga anëtarët kryesorë të WoALUG, që të mos pengohet veprimtaria e tyre.. Dhe në përshkrimin e ndryshimit të privilegjeve të ceket se janë anëtarë të WoALUG.. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 27 maj 2026 18:58 (CEST) == Fshirje artikulli == përse e ke fshi artikullin për behramin [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-29081-73|talk]]) 14 maj 2026 01:20 (CEST) :@[[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]], Përshëndetje, nuk e di saktë për çfarë e ke fjalën por nëse po flet për këtë [[Bajrush Behrami]], ai ekziston, kam fshirë ridrejtimin se kishte gabim drejtshkrimor. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 maj 2026 01:30 (CEST) == Pastrimi i skedave == Përshëndetje! Padashje kisha arkivuar diskutimin ku më kishe shkruar së fundmi për çështjen e skedave. Mendova të të përgjigjem në një diskutim të ri, pa rikthyer të vjetrin. Nuk ka ndryshime pasi përdoruesi kyç që është marrë me atë punë dhe gëzon njohje të mirë të licensave nuk është bërë i gjallë. Plani im është që të përfundojmë çështjen e automoderatorit (i cili po përparon goxha dhe duhet të jetë gati për të nisur punë së shpejti [[phab:T420450]]) dhe 2000 gabimet e fundit në kod te [[Special:LintErrors]] dhe pastaj t'i shkruaj personalisht atij e nëse nuk përgjigjet të mundohem të gjej zgjidhje alternative, ndoshta duke gjetur ndonjë përdorues tjetër që mund të ndihmojë nga Commons, ose në ndonjë mënyrë tjetër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 maj 2026 12:21 (CEST) :Nëse mund t'i jepet përparësi do ishte mirë, pasi sidoqoftë ato që s'kanë licensim deri tani do grisen të gjitha, ka filluar para shumë kohësh, le të përmbyllet sa më shpejt. Nëse mund ti shkruaje tani, e nëse s'përgjigjet atëherë një kërkesë brenda javës në Commons! - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 19 maj 2026 00:31 (CEST) ::E mirëkuptoj plotësisht vullnetin tënd për ta përmbyllur si çështje (pasi, siç mendoj se e di, jam nismëtar te ajo çështje) por fatkeqësisht tema në fjalë ka disa kompleksitete që duhen trajtuar me kujdes nëse duam t'i japim zgjidhjen e duhur. Shumë fotografi mund të ruhen në Commons përpara se të fshihen. Por për ta bërë këtë duhen studiuar me radhë e t'i gjenden licensat përkatëse. Kjo ka qenë pika që deri herën e fundit ka ndihmuar ai përdoruesi i huaj (jo shqiptar) duke gjetur licensat përkatëse pas hulumtimit për çdo fotografi dhe duke u kujdesur për procesin e eksportimit në Commons (përdoruesi në fjalë kishte zhvilluar dhe robotë që ndihmonin me këtë proces). Gjithashtu, pasi procesi të përfundonte, do të duhej të bëhej një shkrim i mirë i rregulloreve në lidhje me licensat e ligjet shqiptare në mënyrë që të mund të rihapnim ngarkimin lokal të materialeve sërish pas më shumë se 10 viteve. Kjo përsëri do të kërkonte ndihmë nga një përdorues i aftë te çështjet e licensave. Për të gjitha këto, nuk është aq e lehtë të gjesh dikë si vullnetar që pranon të ndihmojë të hulumtojë qindra fotografi të vjetra nga një projekt i huaj dhe më pas merret dhe me përpilimin e rregulloreve përkatëse për të. Dhe nëse do të gjendej lehtësisht, vetë puna do të ishte goxha e ngadaltë për shkak të faktorëve të mësipërm. Rasti i përdoruesit që erdhi të na ndihmonte ishte i veçantë pasi përdoruesi në fjalë merrej specifikisht me këtë punë dhe u ofrua vetë të ndihmonte. Do të përpiqem të komunikoj me të por gjithsesi do të jetë një proces i ngadaltë. Fatkeqësisht aktiviteti im në Wikipedia pakësohet ndjeshëm gjatë periudhës verore kështu që kjo do të ndikojë ca në këtë drejtim. Por pa dëshpërim, bëhet fjalë për materiale që kanë mbi 10 vite aty. Mund të presin dhe pak. :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:36 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mburrja]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mburrja]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2018:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 20:31 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Përvetësimi i paligjshëm i fondeve]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985703|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Përvetësimi i paligjshëm i fondeve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2018:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 20:57 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Adreno]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985732|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Adreno]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:26 (CEST) s7wfr9yya6bruu95y6egu76fr9n6xz8 2985741 2985740 2026-05-30T19:29:50Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Mali (procesor) */ 2985741 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Përdoruesi diskutim:Leutrim.P/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1MB |archiveheader = {{Archives}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Artikujt në lidhje me kronologjinë == [[:Kategoria:Vite]] është e mbushur me artikuj bosh. Po kështu janë dhe [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]], [[:Kategoria:Shekuj]] e [[:Kategoria:Mijëvjeçarë]]. Shumë prej atyre artikujve janë krijuar vite më parë në mënyrë masive me shpresën se do të mbusheshin me përmbajtje me kalimin e kohës, gjë e cila, fatkeqësisht, nuk ndodhi kurrë. Nuk jam i sigurt cila është mënyra e duhur për ta trajtuar këtë problem pasi, ç'është e vërteta, bëhet fjalë për artikuj që i ka pothuajse çdo projekt wiki e do të ishte humbje thjesht të fshiheshin por duhet pak vëmendje drejt [[:Kategoria:Kronologji]] në tërësi dhe artikujve e nënkategorive të listuara në të. Mendova ta përmendja rikujtuar nga auditimi që u krye te artikujt-lista. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 mars 2026 22:47 (CET) :Së pari, kategoritë nuk duhet të shkruhen me numra romakë!? Nëse ka raste ku janë përdorur, ato duhen zhvendosur. :Kategoritë për vitet duhet të krijohen vetëm në formë dhjetëvjeçare, si p.sh.: Vitet 1900, Vitet 1910, dhe jo të ketë kategori për secilin vit veçmas. :Çfarë do të fshija menjëherë (të listuara nga lart>poshtë sipas sasisë për grisje): :Të gjitha kategoritë që tregojnë vitet vetëm si numër, p.sh. [[:Kategoria:1990]], dhe do të mbaheshin vetëm në këtë formë: [[:Kategoria:Vitet 1990]]. :Te [[:Kategoria:Shekuj]] → Faqet në kategorinë “Shekuj”, do të grisja 41 faqet (p.sh. Shekulli 1, Shekulli 2, etj.). :Te [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]] → Faqet në kategorinë "Dhjetëvjeçarë" te grisen 195 artikujt. :Te [[:Kategoria:Muaj]] → Faqet në Nënkategoritë te grisen 365+ artikujt. :Te [[:Kategoria:Vite]] → Nënkategoritë, do të grisja të gjithë artikujt dhe kategoritë që janë vetëm numra, si “32”, “706” etj., edhe pse më vjen keq që kemi të bëjmë me një sasi të konsiderueshme faqesh, gjithsej 2456. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:40 (CET) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:44 (CET) ::Unë do të sugjeroja të shikonim kategoritë homologe në EnWiki (ose dhe në gjuhë të tjera) përpara se të vepronim. Emërtimi i kategorive është çështje e lehtë për t'u zgjidhur. Problemi është te artikujt në to që 80% janë bosh. Propozimi im fillestar ishte që t'i kalonim për votim te [[WP:FG]] por pastaj pashë që bëhej fjalë për artikuj që ekzistonin në shumicën e gjuhëve të botës (me qindra në fakt). Në këto kushte do të ishim nga të paktat përjashtime dhe për më tepër do të krijonim një sistem kaotik për sa i përket kronologjisë/historisë ku do të kishim vetëm vite e shekuj rastësorë me kapërcime të mëdha. Këtu mbeta në dilemë për vete e nuk jam i sigurt ç'të propozoj më tutje prandaj e hodha për diskutim. Idealisht do të ishte mirë të ndërrmenim një aktivitet fizik për të plotësuar me përmbajtje faqet boshe, mbase me ndonjë universitet në lidhje me histori-gjeografinë por kjo është më e lehtë të thuhet se sa të bëhet. ::Fakti është që librat, artikujt-lista, vitet dhe artikujt për komunat e Francës e disa shtete të tjera u ndërtuan masivisht këtu e 20 vite më parë me anë të mjeteve automatike të kohës për t'i dhënë formë projektit por ndër vite mbetën pa shumë redaktime. Nga këto, dy të parat i kishim marrë në trajtim tashmë, kështu që mbeteshin të preknim dy të fundit. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 02:43 (CET) :::[[:Kategoria:Muaj]] është gjithashtu një tjetër kategori e kronologjisë që meriton vëmendje. Se kishim harruar ta përmendnim më sipër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 14:56 (CET) ::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], unë jam për grisje në këtë rast, për materialet multimediale të ngarkuara lokalisht dhe për artikujt-lista në parim. Nuk mund të bëjmë plane për përditësimin e 30+ mijë artikujve, le t’i rikrijojmë më vonë nëse kanë rëndësi. Ne po ecim mirë me shtimin e artikujve të rinj dhe vendosëm t'i mbajmë artikujt e librave të cilët poashtu duhen zgjeruar. Ai sistem parasheh, p.sh, që nëse krijojmë një artikull për secilën ditë nga viti 0 deri sot, do të duheshin gjithsej rreth 739,490 artikuj, pa llogaritur të tjerë faktorë, kjo është e pamundur. Nuk mund të kemi një plan të pafundëm kur jemi të kufizuar në qindra aspekte, në njëfar forme është dhe padrejtësi nëse mban mbi 10+ mijë artikuj bosh, e njëkohësisht grisë artikujt e rinj ''se janë jashtë kritereve''. Plan shumë i madh e standard i dyfishtë. Unë jam për grisje si më lartë të propozohet në FG, nëse dhe të tjerët janë për mbajtje, sido që të vendoset nuk ka problem. Çështjen për komunat e Francës e lëmë për më vonë. S'jam i zoti me aktivizëm fizik nëpër fakultete, edhe ajo i ka sfidat, kufizimet e vështirësitë e veta, ndoshta përmes WoALUG mund të bëni diçka konkrete për zgjerimin e artikujve të librave. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:39 (CET) Pashë që kishe shtuar për rikujtesë vetjake auditimin e kategorive të komunave të Francës, mbase nga diskutimi që patëm te [[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Artikujt në lidhje me kronologjinë]]. Për ta pasur listën e plotë të shteteve komunat e të cilave janë shtuar masivisht në të shkuarën duhen përmendur dhe [[:Kategoria:Njësi administrative në Spanjë|ato të Spanjës]] e [[:Kategoria:Komuna në Norvegji|ato të Norvegjisë]]. Nëse shtojmë këtu dhe artikujt te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Shqipëri]] dhe ato te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Kosovë]] kemi një listë të plotë të artikujve që janë ndërtuar në mënyrë masive në të shkuarën në mënyra të automatizuara ose gjysmë të automatizuara (të paktën me sa kam rastisur unë gjithë këto kohë). E ndërsa artikujt e cunguar te kategoritë për monumentet e kulturës në Shqipëri e Kosovë marrin vetvetiu vëmendje hera-herës prej tematikës e për pasojë zgjerohen, shumica e artikujve të komunave të Francës, Spanjës e Norvegjisë gjenden në trajtën e tyre nistore të cunguar. Thënë të gjitha këto, unë nuk besoj se duhet të veprojmë me grisje masive në këto raste, njëlloj siç nuk vepruam për librat. Cila është rruga e duhur fatkeqësisht nuk e di por mendova që duhet cekur diku ekzistenca e këtyre kategorive e gjeneza e tyre që të kihet parasysh për çdo rast. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:02 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], E tërhoqa tekstin. Për mua është kritike kryerja e procesimit të artikuj-lista, e nëse vendosim edhe të viteve edhe atë.. Pastaj të kalojmë në uljen në 0 të numrit të listës së Faqeve të pashqyrtuara. Nuk pashë të kesh shkruar një përgjigje në lidhje me Artikujt në lidhje me kronologjinë. Ato për komunat spo i prekë fare. Të lëmë diçka edhe për adminët e tjerë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:15 (CEST) ::Pa problem. Nuk shkrova pasi siç thashë, nuk jam i sigurt si të veprohet në lidhje me to e s'di ç'të shtoj përtej dhënies së informacionit në mënyrë të përgjithshme. U përpoqa të shkruaj çdo gjë që di mbi temën e artikujve të krijuar masivisht nga e shkuara që të jetë diku si informacion për administratorët e rinj që janë aktivë e do të vijnë. Përtej kësaj, realisht s'di ç'të sugjeroj më tepër. Mbase duhen thërritur për mendim përdorues të tjerë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:23 (CEST) :::Nëse keni ndonjë ide, si t'ia bëjmë. Unë tashmë ja hodha një sy rastit, por Klein thotë se duhen mbajtur, nëse mund të shprehni opinionin tuaj si do duhej të trajtoheshin, kurdo që keni kohë.. etiketoni dhe të tjerë, bëhet fjalë për sasi shumë të madhe artikujsh. @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]]. --- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:43 (CEST) ::::Unë mendimin tim e shpreha më sipër, jam më tepër tek selektiviteti sipas rastit jo të gjithë duhen mbajtur, nëse shumica është pro për tu mbajtur atherë dakort. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:12 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], në cilin vend ke shprehur mendimin?! A do të thotë se jeni i njëjti person ti dhe Kleini? Apo edhe mund t'e kem arkivuar atë pjesë gabimisht. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:45 (CEST) ::::::Nuk e lexova nga fillimi pjesën këtu , e ngatërrova me diskutimin e mëhershem për njohushmërinë e Ermal Beqirit. Ndjesë. Sa për këtë temë këtu mendoj të shihen dhe wikit e tjera si shenbull dhe ti adoptojmë këtu. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:54 (CEST) :::::::Të kuptoj. Edhe ajo është një mundësi për të bërë zgjidhje. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 01:39 (CEST) == Ndryshime të çuditshme == Të shof që bën disa ndryshime të çuditshme, si ky këtu: https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Jiang_Xueqin&curid=397472&diff=2913173&oldid=2913003 Tani po shoh që e ke bërë edhe me kategori të tjera. Së pari dua të të vë në dukje që ky ndryshim nga '''''Biografi shqiptarësh/kanadezësh/italianësh''''' --> '''''Biografi shqiptare/kanadeze/italiane''''' është shumë i gabuar. Nuk shkon fare. Tingëllon keq, dhe më rëndësishëm lë vend për ambiguitet, sepse psh të gjitha biografitë këtu në wikin tonë biografi shqiptare janë sepse biografia është e shkruar në shqip. Pra biografia duhet ti drejtohet CILËSISË/KARAKTERISTIKËS së subjektit, dhe subjekti në këtë rast dallohet si italian (në shumës ''(disa) italianësh''), jo të dallohet biografia si italiane, sepse biografia është term abstrakt në vetvete... . Nuk e di nëse ti i bën nga nxitimi këto ndryshime apo nëse nuk e kupton mirë nuancën që këto kanë në shqipen standarde. Uroj të kesh marrë konsensus nga adminë të tjerë për këto. Të lutem mendoje me kujdes thelpin, dhe ndjesë për mënyrën e drejtëpërdrejtë të të thënit të gjërave... por kështu jam unë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:51 (CET) :Çka mundem me të ndihmu konkretisht? - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:59 (CET) ::Po të them që (1) '''nuk shkon ndryshimi''' që po bën dhe që ke bërë me emrat e këtyre kategorive. Dhe '''(2)''' po të pyes, '''a ke marrë konsensus më para'''? Nëse nuk e ke marrë konsensusin të lutem hape vet si RfC, pra kërkesë për konsensus... por unë po ta them, sepse ta argumentova, nuk shkon në shqip, dhe jam i sigurt që nuk ke për ta marrë sepse nuk shkon në shqip at ndryshim që po bën. Kuptoje drejtë. Flm [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:03 (CET) :::Nuk e kuptove pyetjen që e shtrova. Mirëmbetsh. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:08 (CET) ::::Mendoj që në shumicën e rasteve termi i duhur është ''biografi popullsie'', pra biografi për individë nga kombësia në fjalë. Biografi shqiptare/italine etj. do të mund të përdorej vetëm në rastet kur bëhet fjalë për libra ose artikuj biografikë të njohura në gjuhët përkatëse, fenomen disi më i rrallë që s'besoj të ketë kategori të veçantë në projekte wiki. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:44 (CET) :::::Nëse beson se kështu është gabim, atëherë zhvendose përsëri, atë dhe kategoritë për biografi tjera. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 22 maj 2026 18:09 (CEST) == Fshirje disa herë e artikullit Redi Veli == Ma ke fshire 3 here , me prendendim per permbajtje me ai . O zotri e kam shkruajt vet pa Ai . Ku e gjen te drejten ta fshish ? Ishte shqyrtuar njehere dhe ishte publik . Tani u kujtove pas 20 ditesh ??? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:17 (CEST) :Përshëndetje, në fakt siç e di edhe vet pas kërkesës tënde në ZA artikulli u vendos të griset, por ti e paske ri-krijuar. Shih [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave/Arkivi_4#K%C3%ABrkes%C3%AB%20p%C3%ABr%20shqyrtim%20t%C3%AB%20faqes%20Redi%20Veli këtu]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:27 (CEST) ::E kam ri-krijuar sipas afatit! Pasi kaloi afati i mbrojtjes nga ju , e rikrijova prape , por se kuptoj ku ishte Ai aty ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:28 (CEST) :::Lexo diskutimin, të lash linkun e kupton, afati ishte si shenjë dekurajimi të mos rikrijohet pasi është grisur, pra të përçoj mesazhin, e jo kufizim i përkohshëm për rikrijim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:31 (CEST) ::::Pasi e ri-krijova perseri , artikulli ishte shqyrtuar nga administratoret tuaj dhe ishte pa problem . Tani perse e keni fshir prap sot ? Çdo gje ishte e faktuar! Nuk kam perdor Ai tek artikulli. [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:33 (CEST) :::::Ka mundësi per ta shqyrtuar përsëri dhe artikulli te jete aktiv ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:37 (CEST) ::::::? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:40 (CEST) :::::::Mund ta shqyrtosh prap ? Aty nuk kishte përmbajtje me ai! [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:47 (CEST) :::::Së pari, nuk është e hijshme me ngucë përdoruesit e tjerë t'u i bombardu me shkrime. Së dyti, si administratori që e fshiu herën e parë faqen mund të të them: burimet që po e mbulojnë temën nuk mund të konsiderohen assesi të pavarura. Faqet si ''Koha Jonë'' po e cekin që "{{!xt|Karriera dhe biografia e tij tashmë janë dokumentuar në enciklopedinë globale Wikipedia}}," që kundërmon erën e një artikulli reklamues me pagesë (për më shumë info aty, shiko [[:en:WP:Citogenesis|Citogjeneza]]—fenomeni ku artikujt që referojnë Wikipedinë, poashtu referohen në Wikipedia). :::::Secili prej burimeve në variantin e ri dhe variantin e vjetër po përmban ditëlindjen si detaji i parë, kur në realitet ky detaj do të ishte shumë më i zorshëm ta gjejmë vetë, pra thuajse po na ushqehet vetë neve ky detaj si i rëndësishëm dhe i vërtetë. :::::Problemi i vërtetë nuk ka qenë vetëm fakti që u shkruajt me IA; ka qenë vetëm njëra pjesë. Arsyetimi im i dytë ka qenë që ishte qartë një ''atentat reklamimi''. Fakti që këto burime janë përdorur për reklamim të tillë flagrant tashmë e ka komprometuar secilin prej këtyre burimeve (këta duke qenë ''Telegrafi'', ''Albeu'', ''Koha Jonë'', RTV21, ''Saranda News''); dmth nuk mundemi t'i përdorim asnjërin prej këtyre portaleve pa shumë kujdes tashmë që e dijmë se mund ta paguajë secili person me 800 abonentë në YouTube për ta reklamuar. :::::Artikulli qëndron i fshirë, dhe ky është vendim i prerë. Çdo tentativë për ta rikrijuar nga ana jote mund të konsiderohet vandalizëm dhe të rezultojë në bllokimin tënd prej redaktimit sipas [[Wikipedia:Politika e bllokimit|politikës sonë të bllokimit]]. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 6 prill 2026 02:57 (CEST) == Vath Koreshi == @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Përshëndetje! Tek faqja për Vath Koreshin kam shtuar informacion dhe kam riorganizuar të dhënat ekzistuese. Është shënimi i artikullit cung. Nuk e fshiva për ta parë njëherë ju, në se artikulli mund të quhet i plotësuar. Faleminderit. [[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]] ([[Përdoruesi diskutim:Gajtako|diskutimet]]) 8 prill 2026 22:44 (CEST) :Prsh @[[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]]. me sa duket Fallbackintoreality e paska kryer tashmë. Punë e mirë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 01:18 (CEST) == Advice == Hi, i advice you to see this topic at the end bottom part to understand better and more [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Articles_for_deletion/Lori_Hoxha] also @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] too. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-23697-45|&#126;2026-23697-45]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-23697-45|talk]]) 18 prill 2026 01:02 (CEST) :Thanks. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:42 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (23 prill 2026 09:37) == Përshëndetje Z.Leutrim! Jam një përdorues i ri dhe sapo krijova artikullin tim të parë për shkencëtarin shqiptar Besnik Sykja. Do t'ju isha shumë mirënjohës nëse mund t'i hidhni një sy për ta shqyrtuar apo nëse keni ndonjë këshillë për të përmirësuar referencat që kam vendosur. Faleminderit! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 23 prill 2026 09:37 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:34 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (26 prill 2026 17:55) == Përshëndetje! Shpresoj të jeni mirë. Kam bërë disa ndryshime te artikulli i Besnik Sykjes (shtova kategoritë dhe rregullova lidhjet). Kur të keni pak kohë, a mund t'i hidhni një sy për t'i aprovuar? Ju falenderoj për ndihmën! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 26 prill 2026 17:55 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 26 prill 2026 18:19 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 prill 2026 22:11 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == Occultus == Përshëndetje, si kaloni, kisha një pyetje konkrete për ju, si ka mundësi që jeni përfaqësues/e të WoALUG dhe faqja juaj e përdoruesit është bosh, nuk ka as të dhëna bazike se nga je (AL/KS/tjetër..) apo qfarë përfaqëson dhe cila është pozita/roli juaj në WoALUG. Të paktën të shkruaj që jeni pjesëtarë/përfaqësues të organizatës.. Mirë që ne jemi vullnetarisht (pa përfitime) duke kontribuar për shumë vite, por nga ana juaj më duket paksa komike, që nuk e keni një stampë ose përshkrim të shkurtër, dhe ne si vullnetarë të gjithë kemi bërë njëfar prezantimi në komunitet apo jo?! Nëse kërkesa ime ju tingëllon absurde, na ndriqoni! Të dy zyrat (vendndodhjet) tuaja, është mirë të kenë nga 1 llogari administratori një në Shqipëri dhe tjetra llogari në Kosovë, për arsye të aktiviteteve, duke qenë se Vyolltsa tashmë mori privilegje, nëse ndonjëri nga adminët ekzistues veç nuk është pjesë e juaja, ju inkurajoj ta propozoni edhe ju një kur të jetë momenti i duhur. Me respekt për angazhimin tuaj fisnik, Trimi. - @[[Përdoruesi:Ritamaliqi|Ritamaliqi]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 maj 2026 00:06 (CEST) :Pershendetje @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe te tjeret, jo tema me relevante per kete diskutim por sidoqofte. Puna si staf/bord ne WoALUG dhe priviligjet a administratorit na nxjerrin probleme per shkak se njerezit asociojne pastaj organizaten me editimet ne wiki qe gjithmone jane pergjegjesi individuale, dhe realisht per punen tone nuk na duhen. Bordin/stafin aktual te WoALUG mund ta shikoni ne kete [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group faqe] (anglishtja zakonisht eshte me e fresket). Çfare na ndihmon shume eshte roli i Rishikuesi per shkak te punes qe bejme me kontribues te rinj, momentalisht kjo aplikohet per @[[Përdoruesi:Eraqena|Eraqena]], @[[Përdoruesi:Margott|Margott]] dhe mua (momentalisht i kam por me tendenca per t'mi hequr :) ). Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 27 maj 2026 12:09 (CEST) ::Në atë rast nëse vet kërkoni të mbani pavarësinë e organizatës, me mospërfshirje, mund edhe të qëndroni pa privilegje administratori, siç dihet, edhe nga adminët kërkohen detyra (goals) vjetore që duhen arritur në afate të caktuara dhe aktivitet i lartë. Flm për lidhjen e WoALUG. @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], si mund të veprojmë tutje për dhënie privilegjesh (të Rishikuesit) për disa llogari që përdoren rregullisht nga anëtarët kryesorë të WoALUG, që të mos pengohet veprimtaria e tyre.. Dhe në përshkrimin e ndryshimit të privilegjeve të ceket se janë anëtarë të WoALUG.. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 27 maj 2026 18:58 (CEST) == Fshirje artikulli == përse e ke fshi artikullin për behramin [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-29081-73|talk]]) 14 maj 2026 01:20 (CEST) :@[[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]], Përshëndetje, nuk e di saktë për çfarë e ke fjalën por nëse po flet për këtë [[Bajrush Behrami]], ai ekziston, kam fshirë ridrejtimin se kishte gabim drejtshkrimor. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 maj 2026 01:30 (CEST) == Pastrimi i skedave == Përshëndetje! Padashje kisha arkivuar diskutimin ku më kishe shkruar së fundmi për çështjen e skedave. Mendova të të përgjigjem në një diskutim të ri, pa rikthyer të vjetrin. Nuk ka ndryshime pasi përdoruesi kyç që është marrë me atë punë dhe gëzon njohje të mirë të licensave nuk është bërë i gjallë. Plani im është që të përfundojmë çështjen e automoderatorit (i cili po përparon goxha dhe duhet të jetë gati për të nisur punë së shpejti [[phab:T420450]]) dhe 2000 gabimet e fundit në kod te [[Special:LintErrors]] dhe pastaj t'i shkruaj personalisht atij e nëse nuk përgjigjet të mundohem të gjej zgjidhje alternative, ndoshta duke gjetur ndonjë përdorues tjetër që mund të ndihmojë nga Commons, ose në ndonjë mënyrë tjetër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 maj 2026 12:21 (CEST) :Nëse mund t'i jepet përparësi do ishte mirë, pasi sidoqoftë ato që s'kanë licensim deri tani do grisen të gjitha, ka filluar para shumë kohësh, le të përmbyllet sa më shpejt. Nëse mund ti shkruaje tani, e nëse s'përgjigjet atëherë një kërkesë brenda javës në Commons! - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 19 maj 2026 00:31 (CEST) ::E mirëkuptoj plotësisht vullnetin tënd për ta përmbyllur si çështje (pasi, siç mendoj se e di, jam nismëtar te ajo çështje) por fatkeqësisht tema në fjalë ka disa kompleksitete që duhen trajtuar me kujdes nëse duam t'i japim zgjidhjen e duhur. Shumë fotografi mund të ruhen në Commons përpara se të fshihen. Por për ta bërë këtë duhen studiuar me radhë e t'i gjenden licensat përkatëse. Kjo ka qenë pika që deri herën e fundit ka ndihmuar ai përdoruesi i huaj (jo shqiptar) duke gjetur licensat përkatëse pas hulumtimit për çdo fotografi dhe duke u kujdesur për procesin e eksportimit në Commons (përdoruesi në fjalë kishte zhvilluar dhe robotë që ndihmonin me këtë proces). Gjithashtu, pasi procesi të përfundonte, do të duhej të bëhej një shkrim i mirë i rregulloreve në lidhje me licensat e ligjet shqiptare në mënyrë që të mund të rihapnim ngarkimin lokal të materialeve sërish pas më shumë se 10 viteve. Kjo përsëri do të kërkonte ndihmë nga një përdorues i aftë te çështjet e licensave. Për të gjitha këto, nuk është aq e lehtë të gjesh dikë si vullnetar që pranon të ndihmojë të hulumtojë qindra fotografi të vjetra nga një projekt i huaj dhe më pas merret dhe me përpilimin e rregulloreve përkatëse për të. Dhe nëse do të gjendej lehtësisht, vetë puna do të ishte goxha e ngadaltë për shkak të faktorëve të mësipërm. Rasti i përdoruesit që erdhi të na ndihmonte ishte i veçantë pasi përdoruesi në fjalë merrej specifikisht me këtë punë dhe u ofrua vetë të ndihmonte. Do të përpiqem të komunikoj me të por gjithsesi do të jetë një proces i ngadaltë. Fatkeqësisht aktiviteti im në Wikipedia pakësohet ndjeshëm gjatë periudhës verore kështu që kjo do të ndikojë ca në këtë drejtim. Por pa dëshpërim, bëhet fjalë për materiale që kanë mbi 10 vite aty. Mund të presin dhe pak. :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:36 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mburrja]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mburrja]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2018:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 20:31 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Përvetësimi i paligjshëm i fondeve]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985703|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Përvetësimi i paligjshëm i fondeve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2018:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 20:57 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Adreno]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985732|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Adreno]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mali (procesor)]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985734|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mali (procesor)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:29 (CEST) 0sh05nqb3iygfe2rgtghmksv5czmild 2985742 2985741 2026-05-30T19:37:11Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Humori i thatë */ 2985742 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Përdoruesi diskutim:Leutrim.P/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1MB |archiveheader = {{Archives}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Artikujt në lidhje me kronologjinë == [[:Kategoria:Vite]] është e mbushur me artikuj bosh. Po kështu janë dhe [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]], [[:Kategoria:Shekuj]] e [[:Kategoria:Mijëvjeçarë]]. Shumë prej atyre artikujve janë krijuar vite më parë në mënyrë masive me shpresën se do të mbusheshin me përmbajtje me kalimin e kohës, gjë e cila, fatkeqësisht, nuk ndodhi kurrë. Nuk jam i sigurt cila është mënyra e duhur për ta trajtuar këtë problem pasi, ç'është e vërteta, bëhet fjalë për artikuj që i ka pothuajse çdo projekt wiki e do të ishte humbje thjesht të fshiheshin por duhet pak vëmendje drejt [[:Kategoria:Kronologji]] në tërësi dhe artikujve e nënkategorive të listuara në të. Mendova ta përmendja rikujtuar nga auditimi që u krye te artikujt-lista. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 mars 2026 22:47 (CET) :Së pari, kategoritë nuk duhet të shkruhen me numra romakë!? Nëse ka raste ku janë përdorur, ato duhen zhvendosur. :Kategoritë për vitet duhet të krijohen vetëm në formë dhjetëvjeçare, si p.sh.: Vitet 1900, Vitet 1910, dhe jo të ketë kategori për secilin vit veçmas. :Çfarë do të fshija menjëherë (të listuara nga lart>poshtë sipas sasisë për grisje): :Të gjitha kategoritë që tregojnë vitet vetëm si numër, p.sh. [[:Kategoria:1990]], dhe do të mbaheshin vetëm në këtë formë: [[:Kategoria:Vitet 1990]]. :Te [[:Kategoria:Shekuj]] → Faqet në kategorinë “Shekuj”, do të grisja 41 faqet (p.sh. Shekulli 1, Shekulli 2, etj.). :Te [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]] → Faqet në kategorinë "Dhjetëvjeçarë" te grisen 195 artikujt. :Te [[:Kategoria:Muaj]] → Faqet në Nënkategoritë te grisen 365+ artikujt. :Te [[:Kategoria:Vite]] → Nënkategoritë, do të grisja të gjithë artikujt dhe kategoritë që janë vetëm numra, si “32”, “706” etj., edhe pse më vjen keq që kemi të bëjmë me një sasi të konsiderueshme faqesh, gjithsej 2456. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:40 (CET) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:44 (CET) ::Unë do të sugjeroja të shikonim kategoritë homologe në EnWiki (ose dhe në gjuhë të tjera) përpara se të vepronim. Emërtimi i kategorive është çështje e lehtë për t'u zgjidhur. Problemi është te artikujt në to që 80% janë bosh. Propozimi im fillestar ishte që t'i kalonim për votim te [[WP:FG]] por pastaj pashë që bëhej fjalë për artikuj që ekzistonin në shumicën e gjuhëve të botës (me qindra në fakt). Në këto kushte do të ishim nga të paktat përjashtime dhe për më tepër do të krijonim një sistem kaotik për sa i përket kronologjisë/historisë ku do të kishim vetëm vite e shekuj rastësorë me kapërcime të mëdha. Këtu mbeta në dilemë për vete e nuk jam i sigurt ç'të propozoj më tutje prandaj e hodha për diskutim. Idealisht do të ishte mirë të ndërrmenim një aktivitet fizik për të plotësuar me përmbajtje faqet boshe, mbase me ndonjë universitet në lidhje me histori-gjeografinë por kjo është më e lehtë të thuhet se sa të bëhet. ::Fakti është që librat, artikujt-lista, vitet dhe artikujt për komunat e Francës e disa shtete të tjera u ndërtuan masivisht këtu e 20 vite më parë me anë të mjeteve automatike të kohës për t'i dhënë formë projektit por ndër vite mbetën pa shumë redaktime. Nga këto, dy të parat i kishim marrë në trajtim tashmë, kështu që mbeteshin të preknim dy të fundit. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 02:43 (CET) :::[[:Kategoria:Muaj]] është gjithashtu një tjetër kategori e kronologjisë që meriton vëmendje. Se kishim harruar ta përmendnim më sipër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 14:56 (CET) ::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], unë jam për grisje në këtë rast, për materialet multimediale të ngarkuara lokalisht dhe për artikujt-lista në parim. Nuk mund të bëjmë plane për përditësimin e 30+ mijë artikujve, le t’i rikrijojmë më vonë nëse kanë rëndësi. Ne po ecim mirë me shtimin e artikujve të rinj dhe vendosëm t'i mbajmë artikujt e librave të cilët poashtu duhen zgjeruar. Ai sistem parasheh, p.sh, që nëse krijojmë një artikull për secilën ditë nga viti 0 deri sot, do të duheshin gjithsej rreth 739,490 artikuj, pa llogaritur të tjerë faktorë, kjo është e pamundur. Nuk mund të kemi një plan të pafundëm kur jemi të kufizuar në qindra aspekte, në njëfar forme është dhe padrejtësi nëse mban mbi 10+ mijë artikuj bosh, e njëkohësisht grisë artikujt e rinj ''se janë jashtë kritereve''. Plan shumë i madh e standard i dyfishtë. Unë jam për grisje si më lartë të propozohet në FG, nëse dhe të tjerët janë për mbajtje, sido që të vendoset nuk ka problem. Çështjen për komunat e Francës e lëmë për më vonë. S'jam i zoti me aktivizëm fizik nëpër fakultete, edhe ajo i ka sfidat, kufizimet e vështirësitë e veta, ndoshta përmes WoALUG mund të bëni diçka konkrete për zgjerimin e artikujve të librave. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:39 (CET) Pashë që kishe shtuar për rikujtesë vetjake auditimin e kategorive të komunave të Francës, mbase nga diskutimi që patëm te [[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Artikujt në lidhje me kronologjinë]]. Për ta pasur listën e plotë të shteteve komunat e të cilave janë shtuar masivisht në të shkuarën duhen përmendur dhe [[:Kategoria:Njësi administrative në Spanjë|ato të Spanjës]] e [[:Kategoria:Komuna në Norvegji|ato të Norvegjisë]]. Nëse shtojmë këtu dhe artikujt te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Shqipëri]] dhe ato te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Kosovë]] kemi një listë të plotë të artikujve që janë ndërtuar në mënyrë masive në të shkuarën në mënyra të automatizuara ose gjysmë të automatizuara (të paktën me sa kam rastisur unë gjithë këto kohë). E ndërsa artikujt e cunguar te kategoritë për monumentet e kulturës në Shqipëri e Kosovë marrin vetvetiu vëmendje hera-herës prej tematikës e për pasojë zgjerohen, shumica e artikujve të komunave të Francës, Spanjës e Norvegjisë gjenden në trajtën e tyre nistore të cunguar. Thënë të gjitha këto, unë nuk besoj se duhet të veprojmë me grisje masive në këto raste, njëlloj siç nuk vepruam për librat. Cila është rruga e duhur fatkeqësisht nuk e di por mendova që duhet cekur diku ekzistenca e këtyre kategorive e gjeneza e tyre që të kihet parasysh për çdo rast. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:02 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], E tërhoqa tekstin. Për mua është kritike kryerja e procesimit të artikuj-lista, e nëse vendosim edhe të viteve edhe atë.. Pastaj të kalojmë në uljen në 0 të numrit të listës së Faqeve të pashqyrtuara. Nuk pashë të kesh shkruar një përgjigje në lidhje me Artikujt në lidhje me kronologjinë. Ato për komunat spo i prekë fare. Të lëmë diçka edhe për adminët e tjerë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:15 (CEST) ::Pa problem. Nuk shkrova pasi siç thashë, nuk jam i sigurt si të veprohet në lidhje me to e s'di ç'të shtoj përtej dhënies së informacionit në mënyrë të përgjithshme. U përpoqa të shkruaj çdo gjë që di mbi temën e artikujve të krijuar masivisht nga e shkuara që të jetë diku si informacion për administratorët e rinj që janë aktivë e do të vijnë. Përtej kësaj, realisht s'di ç'të sugjeroj më tepër. Mbase duhen thërritur për mendim përdorues të tjerë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:23 (CEST) :::Nëse keni ndonjë ide, si t'ia bëjmë. Unë tashmë ja hodha një sy rastit, por Klein thotë se duhen mbajtur, nëse mund të shprehni opinionin tuaj si do duhej të trajtoheshin, kurdo që keni kohë.. etiketoni dhe të tjerë, bëhet fjalë për sasi shumë të madhe artikujsh. @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]]. --- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:43 (CEST) ::::Unë mendimin tim e shpreha më sipër, jam më tepër tek selektiviteti sipas rastit jo të gjithë duhen mbajtur, nëse shumica është pro për tu mbajtur atherë dakort. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:12 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], në cilin vend ke shprehur mendimin?! A do të thotë se jeni i njëjti person ti dhe Kleini? Apo edhe mund t'e kem arkivuar atë pjesë gabimisht. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:45 (CEST) ::::::Nuk e lexova nga fillimi pjesën këtu , e ngatërrova me diskutimin e mëhershem për njohushmërinë e Ermal Beqirit. Ndjesë. Sa për këtë temë këtu mendoj të shihen dhe wikit e tjera si shenbull dhe ti adoptojmë këtu. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:54 (CEST) :::::::Të kuptoj. Edhe ajo është një mundësi për të bërë zgjidhje. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 01:39 (CEST) == Ndryshime të çuditshme == Të shof që bën disa ndryshime të çuditshme, si ky këtu: https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Jiang_Xueqin&curid=397472&diff=2913173&oldid=2913003 Tani po shoh që e ke bërë edhe me kategori të tjera. Së pari dua të të vë në dukje që ky ndryshim nga '''''Biografi shqiptarësh/kanadezësh/italianësh''''' --> '''''Biografi shqiptare/kanadeze/italiane''''' është shumë i gabuar. Nuk shkon fare. Tingëllon keq, dhe më rëndësishëm lë vend për ambiguitet, sepse psh të gjitha biografitë këtu në wikin tonë biografi shqiptare janë sepse biografia është e shkruar në shqip. Pra biografia duhet ti drejtohet CILËSISË/KARAKTERISTIKËS së subjektit, dhe subjekti në këtë rast dallohet si italian (në shumës ''(disa) italianësh''), jo të dallohet biografia si italiane, sepse biografia është term abstrakt në vetvete... . Nuk e di nëse ti i bën nga nxitimi këto ndryshime apo nëse nuk e kupton mirë nuancën që këto kanë në shqipen standarde. Uroj të kesh marrë konsensus nga adminë të tjerë për këto. Të lutem mendoje me kujdes thelpin, dhe ndjesë për mënyrën e drejtëpërdrejtë të të thënit të gjërave... por kështu jam unë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:51 (CET) :Çka mundem me të ndihmu konkretisht? - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:59 (CET) ::Po të them që (1) '''nuk shkon ndryshimi''' që po bën dhe që ke bërë me emrat e këtyre kategorive. Dhe '''(2)''' po të pyes, '''a ke marrë konsensus më para'''? Nëse nuk e ke marrë konsensusin të lutem hape vet si RfC, pra kërkesë për konsensus... por unë po ta them, sepse ta argumentova, nuk shkon në shqip, dhe jam i sigurt që nuk ke për ta marrë sepse nuk shkon në shqip at ndryshim që po bën. Kuptoje drejtë. Flm [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:03 (CET) :::Nuk e kuptove pyetjen që e shtrova. Mirëmbetsh. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:08 (CET) ::::Mendoj që në shumicën e rasteve termi i duhur është ''biografi popullsie'', pra biografi për individë nga kombësia në fjalë. Biografi shqiptare/italine etj. do të mund të përdorej vetëm në rastet kur bëhet fjalë për libra ose artikuj biografikë të njohura në gjuhët përkatëse, fenomen disi më i rrallë që s'besoj të ketë kategori të veçantë në projekte wiki. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:44 (CET) :::::Nëse beson se kështu është gabim, atëherë zhvendose përsëri, atë dhe kategoritë për biografi tjera. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 22 maj 2026 18:09 (CEST) == Fshirje disa herë e artikullit Redi Veli == Ma ke fshire 3 here , me prendendim per permbajtje me ai . O zotri e kam shkruajt vet pa Ai . Ku e gjen te drejten ta fshish ? Ishte shqyrtuar njehere dhe ishte publik . Tani u kujtove pas 20 ditesh ??? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:17 (CEST) :Përshëndetje, në fakt siç e di edhe vet pas kërkesës tënde në ZA artikulli u vendos të griset, por ti e paske ri-krijuar. Shih [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave/Arkivi_4#K%C3%ABrkes%C3%AB%20p%C3%ABr%20shqyrtim%20t%C3%AB%20faqes%20Redi%20Veli këtu]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:27 (CEST) ::E kam ri-krijuar sipas afatit! Pasi kaloi afati i mbrojtjes nga ju , e rikrijova prape , por se kuptoj ku ishte Ai aty ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:28 (CEST) :::Lexo diskutimin, të lash linkun e kupton, afati ishte si shenjë dekurajimi të mos rikrijohet pasi është grisur, pra të përçoj mesazhin, e jo kufizim i përkohshëm për rikrijim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:31 (CEST) ::::Pasi e ri-krijova perseri , artikulli ishte shqyrtuar nga administratoret tuaj dhe ishte pa problem . Tani perse e keni fshir prap sot ? Çdo gje ishte e faktuar! Nuk kam perdor Ai tek artikulli. [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:33 (CEST) :::::Ka mundësi per ta shqyrtuar përsëri dhe artikulli te jete aktiv ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:37 (CEST) ::::::? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:40 (CEST) :::::::Mund ta shqyrtosh prap ? Aty nuk kishte përmbajtje me ai! [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:47 (CEST) :::::Së pari, nuk është e hijshme me ngucë përdoruesit e tjerë t'u i bombardu me shkrime. Së dyti, si administratori që e fshiu herën e parë faqen mund të të them: burimet që po e mbulojnë temën nuk mund të konsiderohen assesi të pavarura. Faqet si ''Koha Jonë'' po e cekin që "{{!xt|Karriera dhe biografia e tij tashmë janë dokumentuar në enciklopedinë globale Wikipedia}}," që kundërmon erën e një artikulli reklamues me pagesë (për më shumë info aty, shiko [[:en:WP:Citogenesis|Citogjeneza]]—fenomeni ku artikujt që referojnë Wikipedinë, poashtu referohen në Wikipedia). :::::Secili prej burimeve në variantin e ri dhe variantin e vjetër po përmban ditëlindjen si detaji i parë, kur në realitet ky detaj do të ishte shumë më i zorshëm ta gjejmë vetë, pra thuajse po na ushqehet vetë neve ky detaj si i rëndësishëm dhe i vërtetë. :::::Problemi i vërtetë nuk ka qenë vetëm fakti që u shkruajt me IA; ka qenë vetëm njëra pjesë. Arsyetimi im i dytë ka qenë që ishte qartë një ''atentat reklamimi''. Fakti që këto burime janë përdorur për reklamim të tillë flagrant tashmë e ka komprometuar secilin prej këtyre burimeve (këta duke qenë ''Telegrafi'', ''Albeu'', ''Koha Jonë'', RTV21, ''Saranda News''); dmth nuk mundemi t'i përdorim asnjërin prej këtyre portaleve pa shumë kujdes tashmë që e dijmë se mund ta paguajë secili person me 800 abonentë në YouTube për ta reklamuar. :::::Artikulli qëndron i fshirë, dhe ky është vendim i prerë. Çdo tentativë për ta rikrijuar nga ana jote mund të konsiderohet vandalizëm dhe të rezultojë në bllokimin tënd prej redaktimit sipas [[Wikipedia:Politika e bllokimit|politikës sonë të bllokimit]]. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 6 prill 2026 02:57 (CEST) == Vath Koreshi == @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Përshëndetje! Tek faqja për Vath Koreshin kam shtuar informacion dhe kam riorganizuar të dhënat ekzistuese. Është shënimi i artikullit cung. Nuk e fshiva për ta parë njëherë ju, në se artikulli mund të quhet i plotësuar. Faleminderit. [[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]] ([[Përdoruesi diskutim:Gajtako|diskutimet]]) 8 prill 2026 22:44 (CEST) :Prsh @[[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]]. me sa duket Fallbackintoreality e paska kryer tashmë. Punë e mirë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 01:18 (CEST) == Advice == Hi, i advice you to see this topic at the end bottom part to understand better and more [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Articles_for_deletion/Lori_Hoxha] also @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] too. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-23697-45|&#126;2026-23697-45]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-23697-45|talk]]) 18 prill 2026 01:02 (CEST) :Thanks. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:42 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (23 prill 2026 09:37) == Përshëndetje Z.Leutrim! Jam një përdorues i ri dhe sapo krijova artikullin tim të parë për shkencëtarin shqiptar Besnik Sykja. Do t'ju isha shumë mirënjohës nëse mund t'i hidhni një sy për ta shqyrtuar apo nëse keni ndonjë këshillë për të përmirësuar referencat që kam vendosur. Faleminderit! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 23 prill 2026 09:37 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:34 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (26 prill 2026 17:55) == Përshëndetje! Shpresoj të jeni mirë. Kam bërë disa ndryshime te artikulli i Besnik Sykjes (shtova kategoritë dhe rregullova lidhjet). Kur të keni pak kohë, a mund t'i hidhni një sy për t'i aprovuar? Ju falenderoj për ndihmën! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 26 prill 2026 17:55 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 26 prill 2026 18:19 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 prill 2026 22:11 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == Occultus == Përshëndetje, si kaloni, kisha një pyetje konkrete për ju, si ka mundësi që jeni përfaqësues/e të WoALUG dhe faqja juaj e përdoruesit është bosh, nuk ka as të dhëna bazike se nga je (AL/KS/tjetër..) apo qfarë përfaqëson dhe cila është pozita/roli juaj në WoALUG. Të paktën të shkruaj që jeni pjesëtarë/përfaqësues të organizatës.. Mirë që ne jemi vullnetarisht (pa përfitime) duke kontribuar për shumë vite, por nga ana juaj më duket paksa komike, që nuk e keni një stampë ose përshkrim të shkurtër, dhe ne si vullnetarë të gjithë kemi bërë njëfar prezantimi në komunitet apo jo?! Nëse kërkesa ime ju tingëllon absurde, na ndriqoni! Të dy zyrat (vendndodhjet) tuaja, është mirë të kenë nga 1 llogari administratori një në Shqipëri dhe tjetra llogari në Kosovë, për arsye të aktiviteteve, duke qenë se Vyolltsa tashmë mori privilegje, nëse ndonjëri nga adminët ekzistues veç nuk është pjesë e juaja, ju inkurajoj ta propozoni edhe ju një kur të jetë momenti i duhur. Me respekt për angazhimin tuaj fisnik, Trimi. - @[[Përdoruesi:Ritamaliqi|Ritamaliqi]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 maj 2026 00:06 (CEST) :Pershendetje @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe te tjeret, jo tema me relevante per kete diskutim por sidoqofte. Puna si staf/bord ne WoALUG dhe priviligjet a administratorit na nxjerrin probleme per shkak se njerezit asociojne pastaj organizaten me editimet ne wiki qe gjithmone jane pergjegjesi individuale, dhe realisht per punen tone nuk na duhen. Bordin/stafin aktual te WoALUG mund ta shikoni ne kete [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group faqe] (anglishtja zakonisht eshte me e fresket). Çfare na ndihmon shume eshte roli i Rishikuesi per shkak te punes qe bejme me kontribues te rinj, momentalisht kjo aplikohet per @[[Përdoruesi:Eraqena|Eraqena]], @[[Përdoruesi:Margott|Margott]] dhe mua (momentalisht i kam por me tendenca per t'mi hequr :) ). Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 27 maj 2026 12:09 (CEST) ::Në atë rast nëse vet kërkoni të mbani pavarësinë e organizatës, me mospërfshirje, mund edhe të qëndroni pa privilegje administratori, siç dihet, edhe nga adminët kërkohen detyra (goals) vjetore që duhen arritur në afate të caktuara dhe aktivitet i lartë. Flm për lidhjen e WoALUG. @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], si mund të veprojmë tutje për dhënie privilegjesh (të Rishikuesit) për disa llogari që përdoren rregullisht nga anëtarët kryesorë të WoALUG, që të mos pengohet veprimtaria e tyre.. Dhe në përshkrimin e ndryshimit të privilegjeve të ceket se janë anëtarë të WoALUG.. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 27 maj 2026 18:58 (CEST) == Fshirje artikulli == përse e ke fshi artikullin për behramin [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-29081-73|talk]]) 14 maj 2026 01:20 (CEST) :@[[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]], Përshëndetje, nuk e di saktë për çfarë e ke fjalën por nëse po flet për këtë [[Bajrush Behrami]], ai ekziston, kam fshirë ridrejtimin se kishte gabim drejtshkrimor. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 maj 2026 01:30 (CEST) == Pastrimi i skedave == Përshëndetje! Padashje kisha arkivuar diskutimin ku më kishe shkruar së fundmi për çështjen e skedave. Mendova të të përgjigjem në një diskutim të ri, pa rikthyer të vjetrin. Nuk ka ndryshime pasi përdoruesi kyç që është marrë me atë punë dhe gëzon njohje të mirë të licensave nuk është bërë i gjallë. Plani im është që të përfundojmë çështjen e automoderatorit (i cili po përparon goxha dhe duhet të jetë gati për të nisur punë së shpejti [[phab:T420450]]) dhe 2000 gabimet e fundit në kod te [[Special:LintErrors]] dhe pastaj t'i shkruaj personalisht atij e nëse nuk përgjigjet të mundohem të gjej zgjidhje alternative, ndoshta duke gjetur ndonjë përdorues tjetër që mund të ndihmojë nga Commons, ose në ndonjë mënyrë tjetër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 maj 2026 12:21 (CEST) :Nëse mund t'i jepet përparësi do ishte mirë, pasi sidoqoftë ato që s'kanë licensim deri tani do grisen të gjitha, ka filluar para shumë kohësh, le të përmbyllet sa më shpejt. Nëse mund ti shkruaje tani, e nëse s'përgjigjet atëherë një kërkesë brenda javës në Commons! - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 19 maj 2026 00:31 (CEST) ::E mirëkuptoj plotësisht vullnetin tënd për ta përmbyllur si çështje (pasi, siç mendoj se e di, jam nismëtar te ajo çështje) por fatkeqësisht tema në fjalë ka disa kompleksitete që duhen trajtuar me kujdes nëse duam t'i japim zgjidhjen e duhur. Shumë fotografi mund të ruhen në Commons përpara se të fshihen. Por për ta bërë këtë duhen studiuar me radhë e t'i gjenden licensat përkatëse. Kjo ka qenë pika që deri herën e fundit ka ndihmuar ai përdoruesi i huaj (jo shqiptar) duke gjetur licensat përkatëse pas hulumtimit për çdo fotografi dhe duke u kujdesur për procesin e eksportimit në Commons (përdoruesi në fjalë kishte zhvilluar dhe robotë që ndihmonin me këtë proces). Gjithashtu, pasi procesi të përfundonte, do të duhej të bëhej një shkrim i mirë i rregulloreve në lidhje me licensat e ligjet shqiptare në mënyrë që të mund të rihapnim ngarkimin lokal të materialeve sërish pas më shumë se 10 viteve. Kjo përsëri do të kërkonte ndihmë nga një përdorues i aftë te çështjet e licensave. Për të gjitha këto, nuk është aq e lehtë të gjesh dikë si vullnetar që pranon të ndihmojë të hulumtojë qindra fotografi të vjetra nga një projekt i huaj dhe më pas merret dhe me përpilimin e rregulloreve përkatëse për të. Dhe nëse do të gjendej lehtësisht, vetë puna do të ishte goxha e ngadaltë për shkak të faktorëve të mësipërm. Rasti i përdoruesit që erdhi të na ndihmonte ishte i veçantë pasi përdoruesi në fjalë merrej specifikisht me këtë punë dhe u ofrua vetë të ndihmonte. Do të përpiqem të komunikoj me të por gjithsesi do të jetë një proces i ngadaltë. Fatkeqësisht aktiviteti im në Wikipedia pakësohet ndjeshëm gjatë periudhës verore kështu që kjo do të ndikojë ca në këtë drejtim. Por pa dëshpërim, bëhet fjalë për materiale që kanë mbi 10 vite aty. Mund të presin dhe pak. :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:36 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mburrja]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mburrja]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2018:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 20:31 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Përvetësimi i paligjshëm i fondeve]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985703|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Përvetësimi i paligjshëm i fondeve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2018:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 20:57 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Adreno]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985732|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Adreno]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mali (procesor)]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985734|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mali (procesor)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Humori i thatë]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985738|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Humori i thatë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:37 (CEST) s4hhg9zdkgnqrhol8qz345y2w0vv0jq 2985814 2985742 2026-05-31T01:18:12Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Ibrahim Traoré */ 2985814 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Përdoruesi diskutim:Leutrim.P/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1MB |archiveheader = {{Archives}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Artikujt në lidhje me kronologjinë == [[:Kategoria:Vite]] është e mbushur me artikuj bosh. Po kështu janë dhe [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]], [[:Kategoria:Shekuj]] e [[:Kategoria:Mijëvjeçarë]]. Shumë prej atyre artikujve janë krijuar vite më parë në mënyrë masive me shpresën se do të mbusheshin me përmbajtje me kalimin e kohës, gjë e cila, fatkeqësisht, nuk ndodhi kurrë. Nuk jam i sigurt cila është mënyra e duhur për ta trajtuar këtë problem pasi, ç'është e vërteta, bëhet fjalë për artikuj që i ka pothuajse çdo projekt wiki e do të ishte humbje thjesht të fshiheshin por duhet pak vëmendje drejt [[:Kategoria:Kronologji]] në tërësi dhe artikujve e nënkategorive të listuara në të. Mendova ta përmendja rikujtuar nga auditimi që u krye te artikujt-lista. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 mars 2026 22:47 (CET) :Së pari, kategoritë nuk duhet të shkruhen me numra romakë!? Nëse ka raste ku janë përdorur, ato duhen zhvendosur. :Kategoritë për vitet duhet të krijohen vetëm në formë dhjetëvjeçare, si p.sh.: Vitet 1900, Vitet 1910, dhe jo të ketë kategori për secilin vit veçmas. :Çfarë do të fshija menjëherë (të listuara nga lart>poshtë sipas sasisë për grisje): :Të gjitha kategoritë që tregojnë vitet vetëm si numër, p.sh. [[:Kategoria:1990]], dhe do të mbaheshin vetëm në këtë formë: [[:Kategoria:Vitet 1990]]. :Te [[:Kategoria:Shekuj]] → Faqet në kategorinë “Shekuj”, do të grisja 41 faqet (p.sh. Shekulli 1, Shekulli 2, etj.). :Te [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]] → Faqet në kategorinë "Dhjetëvjeçarë" te grisen 195 artikujt. :Te [[:Kategoria:Muaj]] → Faqet në Nënkategoritë te grisen 365+ artikujt. :Te [[:Kategoria:Vite]] → Nënkategoritë, do të grisja të gjithë artikujt dhe kategoritë që janë vetëm numra, si “32”, “706” etj., edhe pse më vjen keq që kemi të bëjmë me një sasi të konsiderueshme faqesh, gjithsej 2456. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:40 (CET) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:44 (CET) ::Unë do të sugjeroja të shikonim kategoritë homologe në EnWiki (ose dhe në gjuhë të tjera) përpara se të vepronim. Emërtimi i kategorive është çështje e lehtë për t'u zgjidhur. Problemi është te artikujt në to që 80% janë bosh. Propozimi im fillestar ishte që t'i kalonim për votim te [[WP:FG]] por pastaj pashë që bëhej fjalë për artikuj që ekzistonin në shumicën e gjuhëve të botës (me qindra në fakt). Në këto kushte do të ishim nga të paktat përjashtime dhe për më tepër do të krijonim një sistem kaotik për sa i përket kronologjisë/historisë ku do të kishim vetëm vite e shekuj rastësorë me kapërcime të mëdha. Këtu mbeta në dilemë për vete e nuk jam i sigurt ç'të propozoj më tutje prandaj e hodha për diskutim. Idealisht do të ishte mirë të ndërrmenim një aktivitet fizik për të plotësuar me përmbajtje faqet boshe, mbase me ndonjë universitet në lidhje me histori-gjeografinë por kjo është më e lehtë të thuhet se sa të bëhet. ::Fakti është që librat, artikujt-lista, vitet dhe artikujt për komunat e Francës e disa shtete të tjera u ndërtuan masivisht këtu e 20 vite më parë me anë të mjeteve automatike të kohës për t'i dhënë formë projektit por ndër vite mbetën pa shumë redaktime. Nga këto, dy të parat i kishim marrë në trajtim tashmë, kështu që mbeteshin të preknim dy të fundit. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 02:43 (CET) :::[[:Kategoria:Muaj]] është gjithashtu një tjetër kategori e kronologjisë që meriton vëmendje. Se kishim harruar ta përmendnim më sipër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 14:56 (CET) ::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], unë jam për grisje në këtë rast, për materialet multimediale të ngarkuara lokalisht dhe për artikujt-lista në parim. Nuk mund të bëjmë plane për përditësimin e 30+ mijë artikujve, le t’i rikrijojmë më vonë nëse kanë rëndësi. Ne po ecim mirë me shtimin e artikujve të rinj dhe vendosëm t'i mbajmë artikujt e librave të cilët poashtu duhen zgjeruar. Ai sistem parasheh, p.sh, që nëse krijojmë një artikull për secilën ditë nga viti 0 deri sot, do të duheshin gjithsej rreth 739,490 artikuj, pa llogaritur të tjerë faktorë, kjo është e pamundur. Nuk mund të kemi një plan të pafundëm kur jemi të kufizuar në qindra aspekte, në njëfar forme është dhe padrejtësi nëse mban mbi 10+ mijë artikuj bosh, e njëkohësisht grisë artikujt e rinj ''se janë jashtë kritereve''. Plan shumë i madh e standard i dyfishtë. Unë jam për grisje si më lartë të propozohet në FG, nëse dhe të tjerët janë për mbajtje, sido që të vendoset nuk ka problem. Çështjen për komunat e Francës e lëmë për më vonë. S'jam i zoti me aktivizëm fizik nëpër fakultete, edhe ajo i ka sfidat, kufizimet e vështirësitë e veta, ndoshta përmes WoALUG mund të bëni diçka konkrete për zgjerimin e artikujve të librave. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:39 (CET) Pashë që kishe shtuar për rikujtesë vetjake auditimin e kategorive të komunave të Francës, mbase nga diskutimi që patëm te [[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Artikujt në lidhje me kronologjinë]]. Për ta pasur listën e plotë të shteteve komunat e të cilave janë shtuar masivisht në të shkuarën duhen përmendur dhe [[:Kategoria:Njësi administrative në Spanjë|ato të Spanjës]] e [[:Kategoria:Komuna në Norvegji|ato të Norvegjisë]]. Nëse shtojmë këtu dhe artikujt te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Shqipëri]] dhe ato te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Kosovë]] kemi një listë të plotë të artikujve që janë ndërtuar në mënyrë masive në të shkuarën në mënyra të automatizuara ose gjysmë të automatizuara (të paktën me sa kam rastisur unë gjithë këto kohë). E ndërsa artikujt e cunguar te kategoritë për monumentet e kulturës në Shqipëri e Kosovë marrin vetvetiu vëmendje hera-herës prej tematikës e për pasojë zgjerohen, shumica e artikujve të komunave të Francës, Spanjës e Norvegjisë gjenden në trajtën e tyre nistore të cunguar. Thënë të gjitha këto, unë nuk besoj se duhet të veprojmë me grisje masive në këto raste, njëlloj siç nuk vepruam për librat. Cila është rruga e duhur fatkeqësisht nuk e di por mendova që duhet cekur diku ekzistenca e këtyre kategorive e gjeneza e tyre që të kihet parasysh për çdo rast. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:02 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], E tërhoqa tekstin. Për mua është kritike kryerja e procesimit të artikuj-lista, e nëse vendosim edhe të viteve edhe atë.. Pastaj të kalojmë në uljen në 0 të numrit të listës së Faqeve të pashqyrtuara. Nuk pashë të kesh shkruar një përgjigje në lidhje me Artikujt në lidhje me kronologjinë. Ato për komunat spo i prekë fare. Të lëmë diçka edhe për adminët e tjerë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:15 (CEST) ::Pa problem. Nuk shkrova pasi siç thashë, nuk jam i sigurt si të veprohet në lidhje me to e s'di ç'të shtoj përtej dhënies së informacionit në mënyrë të përgjithshme. U përpoqa të shkruaj çdo gjë që di mbi temën e artikujve të krijuar masivisht nga e shkuara që të jetë diku si informacion për administratorët e rinj që janë aktivë e do të vijnë. Përtej kësaj, realisht s'di ç'të sugjeroj më tepër. Mbase duhen thërritur për mendim përdorues të tjerë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:23 (CEST) :::Nëse keni ndonjë ide, si t'ia bëjmë. Unë tashmë ja hodha një sy rastit, por Klein thotë se duhen mbajtur, nëse mund të shprehni opinionin tuaj si do duhej të trajtoheshin, kurdo që keni kohë.. etiketoni dhe të tjerë, bëhet fjalë për sasi shumë të madhe artikujsh. @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]]. --- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:43 (CEST) ::::Unë mendimin tim e shpreha më sipër, jam më tepër tek selektiviteti sipas rastit jo të gjithë duhen mbajtur, nëse shumica është pro për tu mbajtur atherë dakort. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:12 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], në cilin vend ke shprehur mendimin?! A do të thotë se jeni i njëjti person ti dhe Kleini? Apo edhe mund t'e kem arkivuar atë pjesë gabimisht. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:45 (CEST) ::::::Nuk e lexova nga fillimi pjesën këtu , e ngatërrova me diskutimin e mëhershem për njohushmërinë e Ermal Beqirit. Ndjesë. Sa për këtë temë këtu mendoj të shihen dhe wikit e tjera si shenbull dhe ti adoptojmë këtu. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:54 (CEST) :::::::Të kuptoj. Edhe ajo është një mundësi për të bërë zgjidhje. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 01:39 (CEST) == Ndryshime të çuditshme == Të shof që bën disa ndryshime të çuditshme, si ky këtu: https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Jiang_Xueqin&curid=397472&diff=2913173&oldid=2913003 Tani po shoh që e ke bërë edhe me kategori të tjera. Së pari dua të të vë në dukje që ky ndryshim nga '''''Biografi shqiptarësh/kanadezësh/italianësh''''' --> '''''Biografi shqiptare/kanadeze/italiane''''' është shumë i gabuar. Nuk shkon fare. Tingëllon keq, dhe më rëndësishëm lë vend për ambiguitet, sepse psh të gjitha biografitë këtu në wikin tonë biografi shqiptare janë sepse biografia është e shkruar në shqip. Pra biografia duhet ti drejtohet CILËSISË/KARAKTERISTIKËS së subjektit, dhe subjekti në këtë rast dallohet si italian (në shumës ''(disa) italianësh''), jo të dallohet biografia si italiane, sepse biografia është term abstrakt në vetvete... . Nuk e di nëse ti i bën nga nxitimi këto ndryshime apo nëse nuk e kupton mirë nuancën që këto kanë në shqipen standarde. Uroj të kesh marrë konsensus nga adminë të tjerë për këto. Të lutem mendoje me kujdes thelpin, dhe ndjesë për mënyrën e drejtëpërdrejtë të të thënit të gjërave... por kështu jam unë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:51 (CET) :Çka mundem me të ndihmu konkretisht? - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:59 (CET) ::Po të them që (1) '''nuk shkon ndryshimi''' që po bën dhe që ke bërë me emrat e këtyre kategorive. Dhe '''(2)''' po të pyes, '''a ke marrë konsensus më para'''? Nëse nuk e ke marrë konsensusin të lutem hape vet si RfC, pra kërkesë për konsensus... por unë po ta them, sepse ta argumentova, nuk shkon në shqip, dhe jam i sigurt që nuk ke për ta marrë sepse nuk shkon në shqip at ndryshim që po bën. Kuptoje drejtë. Flm [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:03 (CET) :::Nuk e kuptove pyetjen që e shtrova. Mirëmbetsh. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:08 (CET) ::::Mendoj që në shumicën e rasteve termi i duhur është ''biografi popullsie'', pra biografi për individë nga kombësia në fjalë. Biografi shqiptare/italine etj. do të mund të përdorej vetëm në rastet kur bëhet fjalë për libra ose artikuj biografikë të njohura në gjuhët përkatëse, fenomen disi më i rrallë që s'besoj të ketë kategori të veçantë në projekte wiki. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:44 (CET) :::::Nëse beson se kështu është gabim, atëherë zhvendose përsëri, atë dhe kategoritë për biografi tjera. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 22 maj 2026 18:09 (CEST) == Fshirje disa herë e artikullit Redi Veli == Ma ke fshire 3 here , me prendendim per permbajtje me ai . O zotri e kam shkruajt vet pa Ai . Ku e gjen te drejten ta fshish ? Ishte shqyrtuar njehere dhe ishte publik . Tani u kujtove pas 20 ditesh ??? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:17 (CEST) :Përshëndetje, në fakt siç e di edhe vet pas kërkesës tënde në ZA artikulli u vendos të griset, por ti e paske ri-krijuar. Shih [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave/Arkivi_4#K%C3%ABrkes%C3%AB%20p%C3%ABr%20shqyrtim%20t%C3%AB%20faqes%20Redi%20Veli këtu]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:27 (CEST) ::E kam ri-krijuar sipas afatit! Pasi kaloi afati i mbrojtjes nga ju , e rikrijova prape , por se kuptoj ku ishte Ai aty ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:28 (CEST) :::Lexo diskutimin, të lash linkun e kupton, afati ishte si shenjë dekurajimi të mos rikrijohet pasi është grisur, pra të përçoj mesazhin, e jo kufizim i përkohshëm për rikrijim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:31 (CEST) ::::Pasi e ri-krijova perseri , artikulli ishte shqyrtuar nga administratoret tuaj dhe ishte pa problem . Tani perse e keni fshir prap sot ? Çdo gje ishte e faktuar! Nuk kam perdor Ai tek artikulli. [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:33 (CEST) :::::Ka mundësi per ta shqyrtuar përsëri dhe artikulli te jete aktiv ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:37 (CEST) ::::::? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:40 (CEST) :::::::Mund ta shqyrtosh prap ? Aty nuk kishte përmbajtje me ai! [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:47 (CEST) :::::Së pari, nuk është e hijshme me ngucë përdoruesit e tjerë t'u i bombardu me shkrime. Së dyti, si administratori që e fshiu herën e parë faqen mund të të them: burimet që po e mbulojnë temën nuk mund të konsiderohen assesi të pavarura. Faqet si ''Koha Jonë'' po e cekin që "{{!xt|Karriera dhe biografia e tij tashmë janë dokumentuar në enciklopedinë globale Wikipedia}}," që kundërmon erën e një artikulli reklamues me pagesë (për më shumë info aty, shiko [[:en:WP:Citogenesis|Citogjeneza]]—fenomeni ku artikujt që referojnë Wikipedinë, poashtu referohen në Wikipedia). :::::Secili prej burimeve në variantin e ri dhe variantin e vjetër po përmban ditëlindjen si detaji i parë, kur në realitet ky detaj do të ishte shumë më i zorshëm ta gjejmë vetë, pra thuajse po na ushqehet vetë neve ky detaj si i rëndësishëm dhe i vërtetë. :::::Problemi i vërtetë nuk ka qenë vetëm fakti që u shkruajt me IA; ka qenë vetëm njëra pjesë. Arsyetimi im i dytë ka qenë që ishte qartë një ''atentat reklamimi''. Fakti që këto burime janë përdorur për reklamim të tillë flagrant tashmë e ka komprometuar secilin prej këtyre burimeve (këta duke qenë ''Telegrafi'', ''Albeu'', ''Koha Jonë'', RTV21, ''Saranda News''); dmth nuk mundemi t'i përdorim asnjërin prej këtyre portaleve pa shumë kujdes tashmë që e dijmë se mund ta paguajë secili person me 800 abonentë në YouTube për ta reklamuar. :::::Artikulli qëndron i fshirë, dhe ky është vendim i prerë. Çdo tentativë për ta rikrijuar nga ana jote mund të konsiderohet vandalizëm dhe të rezultojë në bllokimin tënd prej redaktimit sipas [[Wikipedia:Politika e bllokimit|politikës sonë të bllokimit]]. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 6 prill 2026 02:57 (CEST) == Vath Koreshi == @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Përshëndetje! Tek faqja për Vath Koreshin kam shtuar informacion dhe kam riorganizuar të dhënat ekzistuese. Është shënimi i artikullit cung. Nuk e fshiva për ta parë njëherë ju, në se artikulli mund të quhet i plotësuar. Faleminderit. [[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]] ([[Përdoruesi diskutim:Gajtako|diskutimet]]) 8 prill 2026 22:44 (CEST) :Prsh @[[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]]. me sa duket Fallbackintoreality e paska kryer tashmë. Punë e mirë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 01:18 (CEST) == Advice == Hi, i advice you to see this topic at the end bottom part to understand better and more [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Articles_for_deletion/Lori_Hoxha] also @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] too. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-23697-45|&#126;2026-23697-45]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-23697-45|talk]]) 18 prill 2026 01:02 (CEST) :Thanks. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:42 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (23 prill 2026 09:37) == Përshëndetje Z.Leutrim! Jam një përdorues i ri dhe sapo krijova artikullin tim të parë për shkencëtarin shqiptar Besnik Sykja. Do t'ju isha shumë mirënjohës nëse mund t'i hidhni një sy për ta shqyrtuar apo nëse keni ndonjë këshillë për të përmirësuar referencat që kam vendosur. Faleminderit! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 23 prill 2026 09:37 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:34 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (26 prill 2026 17:55) == Përshëndetje! Shpresoj të jeni mirë. Kam bërë disa ndryshime te artikulli i Besnik Sykjes (shtova kategoritë dhe rregullova lidhjet). Kur të keni pak kohë, a mund t'i hidhni një sy për t'i aprovuar? Ju falenderoj për ndihmën! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 26 prill 2026 17:55 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 26 prill 2026 18:19 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 prill 2026 22:11 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == Occultus == Përshëndetje, si kaloni, kisha një pyetje konkrete për ju, si ka mundësi që jeni përfaqësues/e të WoALUG dhe faqja juaj e përdoruesit është bosh, nuk ka as të dhëna bazike se nga je (AL/KS/tjetër..) apo qfarë përfaqëson dhe cila është pozita/roli juaj në WoALUG. Të paktën të shkruaj që jeni pjesëtarë/përfaqësues të organizatës.. Mirë që ne jemi vullnetarisht (pa përfitime) duke kontribuar për shumë vite, por nga ana juaj më duket paksa komike, që nuk e keni një stampë ose përshkrim të shkurtër, dhe ne si vullnetarë të gjithë kemi bërë njëfar prezantimi në komunitet apo jo?! Nëse kërkesa ime ju tingëllon absurde, na ndriqoni! Të dy zyrat (vendndodhjet) tuaja, është mirë të kenë nga 1 llogari administratori një në Shqipëri dhe tjetra llogari në Kosovë, për arsye të aktiviteteve, duke qenë se Vyolltsa tashmë mori privilegje, nëse ndonjëri nga adminët ekzistues veç nuk është pjesë e juaja, ju inkurajoj ta propozoni edhe ju një kur të jetë momenti i duhur. Me respekt për angazhimin tuaj fisnik, Trimi. - @[[Përdoruesi:Ritamaliqi|Ritamaliqi]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 maj 2026 00:06 (CEST) :Pershendetje @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe te tjeret, jo tema me relevante per kete diskutim por sidoqofte. Puna si staf/bord ne WoALUG dhe priviligjet a administratorit na nxjerrin probleme per shkak se njerezit asociojne pastaj organizaten me editimet ne wiki qe gjithmone jane pergjegjesi individuale, dhe realisht per punen tone nuk na duhen. Bordin/stafin aktual te WoALUG mund ta shikoni ne kete [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group faqe] (anglishtja zakonisht eshte me e fresket). Çfare na ndihmon shume eshte roli i Rishikuesi per shkak te punes qe bejme me kontribues te rinj, momentalisht kjo aplikohet per @[[Përdoruesi:Eraqena|Eraqena]], @[[Përdoruesi:Margott|Margott]] dhe mua (momentalisht i kam por me tendenca per t'mi hequr :) ). Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 27 maj 2026 12:09 (CEST) ::Në atë rast nëse vet kërkoni të mbani pavarësinë e organizatës, me mospërfshirje, mund edhe të qëndroni pa privilegje administratori, siç dihet, edhe nga adminët kërkohen detyra (goals) vjetore që duhen arritur në afate të caktuara dhe aktivitet i lartë. Flm për lidhjen e WoALUG. @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], si mund të veprojmë tutje për dhënie privilegjesh (të Rishikuesit) për disa llogari që përdoren rregullisht nga anëtarët kryesorë të WoALUG, që të mos pengohet veprimtaria e tyre.. Dhe në përshkrimin e ndryshimit të privilegjeve të ceket se janë anëtarë të WoALUG.. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 27 maj 2026 18:58 (CEST) == Fshirje artikulli == përse e ke fshi artikullin për behramin [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-29081-73|talk]]) 14 maj 2026 01:20 (CEST) :@[[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]], Përshëndetje, nuk e di saktë për çfarë e ke fjalën por nëse po flet për këtë [[Bajrush Behrami]], ai ekziston, kam fshirë ridrejtimin se kishte gabim drejtshkrimor. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 maj 2026 01:30 (CEST) == Pastrimi i skedave == Përshëndetje! Padashje kisha arkivuar diskutimin ku më kishe shkruar së fundmi për çështjen e skedave. Mendova të të përgjigjem në një diskutim të ri, pa rikthyer të vjetrin. Nuk ka ndryshime pasi përdoruesi kyç që është marrë me atë punë dhe gëzon njohje të mirë të licensave nuk është bërë i gjallë. Plani im është që të përfundojmë çështjen e automoderatorit (i cili po përparon goxha dhe duhet të jetë gati për të nisur punë së shpejti [[phab:T420450]]) dhe 2000 gabimet e fundit në kod te [[Special:LintErrors]] dhe pastaj t'i shkruaj personalisht atij e nëse nuk përgjigjet të mundohem të gjej zgjidhje alternative, ndoshta duke gjetur ndonjë përdorues tjetër që mund të ndihmojë nga Commons, ose në ndonjë mënyrë tjetër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 maj 2026 12:21 (CEST) :Nëse mund t'i jepet përparësi do ishte mirë, pasi sidoqoftë ato që s'kanë licensim deri tani do grisen të gjitha, ka filluar para shumë kohësh, le të përmbyllet sa më shpejt. Nëse mund ti shkruaje tani, e nëse s'përgjigjet atëherë një kërkesë brenda javës në Commons! - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 19 maj 2026 00:31 (CEST) ::E mirëkuptoj plotësisht vullnetin tënd për ta përmbyllur si çështje (pasi, siç mendoj se e di, jam nismëtar te ajo çështje) por fatkeqësisht tema në fjalë ka disa kompleksitete që duhen trajtuar me kujdes nëse duam t'i japim zgjidhjen e duhur. Shumë fotografi mund të ruhen në Commons përpara se të fshihen. Por për ta bërë këtë duhen studiuar me radhë e t'i gjenden licensat përkatëse. Kjo ka qenë pika që deri herën e fundit ka ndihmuar ai përdoruesi i huaj (jo shqiptar) duke gjetur licensat përkatëse pas hulumtimit për çdo fotografi dhe duke u kujdesur për procesin e eksportimit në Commons (përdoruesi në fjalë kishte zhvilluar dhe robotë që ndihmonin me këtë proces). Gjithashtu, pasi procesi të përfundonte, do të duhej të bëhej një shkrim i mirë i rregulloreve në lidhje me licensat e ligjet shqiptare në mënyrë që të mund të rihapnim ngarkimin lokal të materialeve sërish pas më shumë se 10 viteve. Kjo përsëri do të kërkonte ndihmë nga një përdorues i aftë te çështjet e licensave. Për të gjitha këto, nuk është aq e lehtë të gjesh dikë si vullnetar që pranon të ndihmojë të hulumtojë qindra fotografi të vjetra nga një projekt i huaj dhe më pas merret dhe me përpilimin e rregulloreve përkatëse për të. Dhe nëse do të gjendej lehtësisht, vetë puna do të ishte goxha e ngadaltë për shkak të faktorëve të mësipërm. Rasti i përdoruesit që erdhi të na ndihmonte ishte i veçantë pasi përdoruesi në fjalë merrej specifikisht me këtë punë dhe u ofrua vetë të ndihmonte. Do të përpiqem të komunikoj me të por gjithsesi do të jetë një proces i ngadaltë. Fatkeqësisht aktiviteti im në Wikipedia pakësohet ndjeshëm gjatë periudhës verore kështu që kjo do të ndikojë ca në këtë drejtim. Por pa dëshpërim, bëhet fjalë për materiale që kanë mbi 10 vite aty. Mund të presin dhe pak. :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:36 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mburrja]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mburrja]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2018:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 20:31 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Përvetësimi i paligjshëm i fondeve]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985703|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Përvetësimi i paligjshëm i fondeve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2018:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 20:57 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Adreno]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985732|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Adreno]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mali (procesor)]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985734|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mali (procesor)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Humori i thatë]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985738|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Humori i thatë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:37 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ibrahim Traoré]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985807|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ibrahim Traoré]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20maj%202026,%2001:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 maj 2026 03:18 (CEST) 9y1xi2r8dhy6cvl6e3qpu68ocs6dxey 2985833 2985814 2026-05-31T01:33:26Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Shkolonizimi */ 2985833 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Përdoruesi diskutim:Leutrim.P/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1MB |archiveheader = {{Archives}} |minthreadstoarchive = 1 |minthreadsleft = 0 }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} == Artikujt në lidhje me kronologjinë == [[:Kategoria:Vite]] është e mbushur me artikuj bosh. Po kështu janë dhe [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]], [[:Kategoria:Shekuj]] e [[:Kategoria:Mijëvjeçarë]]. Shumë prej atyre artikujve janë krijuar vite më parë në mënyrë masive me shpresën se do të mbusheshin me përmbajtje me kalimin e kohës, gjë e cila, fatkeqësisht, nuk ndodhi kurrë. Nuk jam i sigurt cila është mënyra e duhur për ta trajtuar këtë problem pasi, ç'është e vërteta, bëhet fjalë për artikuj që i ka pothuajse çdo projekt wiki e do të ishte humbje thjesht të fshiheshin por duhet pak vëmendje drejt [[:Kategoria:Kronologji]] në tërësi dhe artikujve e nënkategorive të listuara në të. Mendova ta përmendja rikujtuar nga auditimi që u krye te artikujt-lista. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 23 mars 2026 22:47 (CET) :Së pari, kategoritë nuk duhet të shkruhen me numra romakë!? Nëse ka raste ku janë përdorur, ato duhen zhvendosur. :Kategoritë për vitet duhet të krijohen vetëm në formë dhjetëvjeçare, si p.sh.: Vitet 1900, Vitet 1910, dhe jo të ketë kategori për secilin vit veçmas. :Çfarë do të fshija menjëherë (të listuara nga lart>poshtë sipas sasisë për grisje): :Të gjitha kategoritë që tregojnë vitet vetëm si numër, p.sh. [[:Kategoria:1990]], dhe do të mbaheshin vetëm në këtë formë: [[:Kategoria:Vitet 1990]]. :Te [[:Kategoria:Shekuj]] → Faqet në kategorinë “Shekuj”, do të grisja 41 faqet (p.sh. Shekulli 1, Shekulli 2, etj.). :Te [[:Kategoria:Dhjetëvjeçarë]] → Faqet në kategorinë "Dhjetëvjeçarë" te grisen 195 artikujt. :Te [[:Kategoria:Muaj]] → Faqet në Nënkategoritë te grisen 365+ artikujt. :Te [[:Kategoria:Vite]] → Nënkategoritë, do të grisja të gjithë artikujt dhe kategoritë që janë vetëm numra, si “32”, “706” etj., edhe pse më vjen keq që kemi të bëjmë me një sasi të konsiderueshme faqesh, gjithsej 2456. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:40 (CET) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 01:44 (CET) ::Unë do të sugjeroja të shikonim kategoritë homologe në EnWiki (ose dhe në gjuhë të tjera) përpara se të vepronim. Emërtimi i kategorive është çështje e lehtë për t'u zgjidhur. Problemi është te artikujt në to që 80% janë bosh. Propozimi im fillestar ishte që t'i kalonim për votim te [[WP:FG]] por pastaj pashë që bëhej fjalë për artikuj që ekzistonin në shumicën e gjuhëve të botës (me qindra në fakt). Në këto kushte do të ishim nga të paktat përjashtime dhe për më tepër do të krijonim një sistem kaotik për sa i përket kronologjisë/historisë ku do të kishim vetëm vite e shekuj rastësorë me kapërcime të mëdha. Këtu mbeta në dilemë për vete e nuk jam i sigurt ç'të propozoj më tutje prandaj e hodha për diskutim. Idealisht do të ishte mirë të ndërrmenim një aktivitet fizik për të plotësuar me përmbajtje faqet boshe, mbase me ndonjë universitet në lidhje me histori-gjeografinë por kjo është më e lehtë të thuhet se sa të bëhet. ::Fakti është që librat, artikujt-lista, vitet dhe artikujt për komunat e Francës e disa shtete të tjera u ndërtuan masivisht këtu e 20 vite më parë me anë të mjeteve automatike të kohës për t'i dhënë formë projektit por ndër vite mbetën pa shumë redaktime. Nga këto, dy të parat i kishim marrë në trajtim tashmë, kështu që mbeteshin të preknim dy të fundit. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 02:43 (CET) :::[[:Kategoria:Muaj]] është gjithashtu një tjetër kategori e kronologjisë që meriton vëmendje. Se kishim harruar ta përmendnim më sipër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 24 mars 2026 14:56 (CET) ::::@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], unë jam për grisje në këtë rast, për materialet multimediale të ngarkuara lokalisht dhe për artikujt-lista në parim. Nuk mund të bëjmë plane për përditësimin e 30+ mijë artikujve, le t’i rikrijojmë më vonë nëse kanë rëndësi. Ne po ecim mirë me shtimin e artikujve të rinj dhe vendosëm t'i mbajmë artikujt e librave të cilët poashtu duhen zgjeruar. Ai sistem parasheh, p.sh, që nëse krijojmë një artikull për secilën ditë nga viti 0 deri sot, do të duheshin gjithsej rreth 739,490 artikuj, pa llogaritur të tjerë faktorë, kjo është e pamundur. Nuk mund të kemi një plan të pafundëm kur jemi të kufizuar në qindra aspekte, në njëfar forme është dhe padrejtësi nëse mban mbi 10+ mijë artikuj bosh, e njëkohësisht grisë artikujt e rinj ''se janë jashtë kritereve''. Plan shumë i madh e standard i dyfishtë. Unë jam për grisje si më lartë të propozohet në FG, nëse dhe të tjerët janë për mbajtje, sido që të vendoset nuk ka problem. Çështjen për komunat e Francës e lëmë për më vonë. S'jam i zoti me aktivizëm fizik nëpër fakultete, edhe ajo i ka sfidat, kufizimet e vështirësitë e veta, ndoshta përmes WoALUG mund të bëni diçka konkrete për zgjerimin e artikujve të librave. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:39 (CET) Pashë që kishe shtuar për rikujtesë vetjake auditimin e kategorive të komunave të Francës, mbase nga diskutimi që patëm te [[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P#Artikujt në lidhje me kronologjinë]]. Për ta pasur listën e plotë të shteteve komunat e të cilave janë shtuar masivisht në të shkuarën duhen përmendur dhe [[:Kategoria:Njësi administrative në Spanjë|ato të Spanjës]] e [[:Kategoria:Komuna në Norvegji|ato të Norvegjisë]]. Nëse shtojmë këtu dhe artikujt te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Shqipëri]] dhe ato te [[:Kategoria:Monumente kulturore në Kosovë]] kemi një listë të plotë të artikujve që janë ndërtuar në mënyrë masive në të shkuarën në mënyra të automatizuara ose gjysmë të automatizuara (të paktën me sa kam rastisur unë gjithë këto kohë). E ndërsa artikujt e cunguar te kategoritë për monumentet e kulturës në Shqipëri e Kosovë marrin vetvetiu vëmendje hera-herës prej tematikës e për pasojë zgjerohen, shumica e artikujve të komunave të Francës, Spanjës e Norvegjisë gjenden në trajtën e tyre nistore të cunguar. Thënë të gjitha këto, unë nuk besoj se duhet të veprojmë me grisje masive në këto raste, njëlloj siç nuk vepruam për librat. Cila është rruga e duhur fatkeqësisht nuk e di por mendova që duhet cekur diku ekzistenca e këtyre kategorive e gjeneza e tyre që të kihet parasysh për çdo rast. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:02 (CEST) :@[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], E tërhoqa tekstin. Për mua është kritike kryerja e procesimit të artikuj-lista, e nëse vendosim edhe të viteve edhe atë.. Pastaj të kalojmë në uljen në 0 të numrit të listës së Faqeve të pashqyrtuara. Nuk pashë të kesh shkruar një përgjigje në lidhje me Artikujt në lidhje me kronologjinë. Ato për komunat spo i prekë fare. Të lëmë diçka edhe për adminët e tjerë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:15 (CEST) ::Pa problem. Nuk shkrova pasi siç thashë, nuk jam i sigurt si të veprohet në lidhje me to e s'di ç'të shtoj përtej dhënies së informacionit në mënyrë të përgjithshme. U përpoqa të shkruaj çdo gjë që di mbi temën e artikujve të krijuar masivisht nga e shkuara që të jetë diku si informacion për administratorët e rinj që janë aktivë e do të vijnë. Përtej kësaj, realisht s'di ç'të sugjeroj më tepër. Mbase duhen thërritur për mendim përdorues të tjerë. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 5 prill 2026 20:23 (CEST) :::Nëse keni ndonjë ide, si t'ia bëjmë. Unë tashmë ja hodha një sy rastit, por Klein thotë se duhen mbajtur, nëse mund të shprehni opinionin tuaj si do duhej të trajtoheshin, kurdo që keni kohë.. etiketoni dhe të tjerë, bëhet fjalë për sasi shumë të madhe artikujsh. @[[Përdoruesi:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]], @[[Përdoruesi:Edukatori|Edukatori]], @[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]]. --- [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:43 (CEST) ::::Unë mendimin tim e shpreha më sipër, jam më tepër tek selektiviteti sipas rastit jo të gjithë duhen mbajtur, nëse shumica është pro për tu mbajtur atherë dakort. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 6 prill 2026 12:12 (CEST) :::::@[[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]], në cilin vend ke shprehur mendimin?! A do të thotë se jeni i njëjti person ti dhe Kleini? Apo edhe mund t'e kem arkivuar atë pjesë gabimisht. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:45 (CEST) ::::::Nuk e lexova nga fillimi pjesën këtu , e ngatërrova me diskutimin e mëhershem për njohushmërinë e Ermal Beqirit. Ndjesë. Sa për këtë temë këtu mendoj të shihen dhe wikit e tjera si shenbull dhe ti adoptojmë këtu. [[Përdoruesi:Lanceloth345|Lanceloth345]] ([[Përdoruesi diskutim:Lanceloth345|diskutimet]]) 7 prill 2026 00:54 (CEST) :::::::Të kuptoj. Edhe ajo është një mundësi për të bërë zgjidhje. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 7 prill 2026 01:39 (CEST) == Ndryshime të çuditshme == Të shof që bën disa ndryshime të çuditshme, si ky këtu: https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Jiang_Xueqin&curid=397472&diff=2913173&oldid=2913003 Tani po shoh që e ke bërë edhe me kategori të tjera. Së pari dua të të vë në dukje që ky ndryshim nga '''''Biografi shqiptarësh/kanadezësh/italianësh''''' --> '''''Biografi shqiptare/kanadeze/italiane''''' është shumë i gabuar. Nuk shkon fare. Tingëllon keq, dhe më rëndësishëm lë vend për ambiguitet, sepse psh të gjitha biografitë këtu në wikin tonë biografi shqiptare janë sepse biografia është e shkruar në shqip. Pra biografia duhet ti drejtohet CILËSISË/KARAKTERISTIKËS së subjektit, dhe subjekti në këtë rast dallohet si italian (në shumës ''(disa) italianësh''), jo të dallohet biografia si italiane, sepse biografia është term abstrakt në vetvete... . Nuk e di nëse ti i bën nga nxitimi këto ndryshime apo nëse nuk e kupton mirë nuancën që këto kanë në shqipen standarde. Uroj të kesh marrë konsensus nga adminë të tjerë për këto. Të lutem mendoje me kujdes thelpin, dhe ndjesë për mënyrën e drejtëpërdrejtë të të thënit të gjërave... por kështu jam unë. [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:51 (CET) :Çka mundem me të ndihmu konkretisht? - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 16:59 (CET) ::Po të them që (1) '''nuk shkon ndryshimi''' që po bën dhe që ke bërë me emrat e këtyre kategorive. Dhe '''(2)''' po të pyes, '''a ke marrë konsensus më para'''? Nëse nuk e ke marrë konsensusin të lutem hape vet si RfC, pra kërkesë për konsensus... por unë po ta them, sepse ta argumentova, nuk shkon në shqip, dhe jam i sigurt që nuk ke për ta marrë sepse nuk shkon në shqip at ndryshim që po bën. Kuptoje drejtë. Flm [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:03 (CET) :::Nuk e kuptove pyetjen që e shtrova. Mirëmbetsh. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 24 mars 2026 17:08 (CET) ::::Mendoj që në shumicën e rasteve termi i duhur është ''biografi popullsie'', pra biografi për individë nga kombësia në fjalë. Biografi shqiptare/italine etj. do të mund të përdorej vetëm në rastet kur bëhet fjalë për libra ose artikuj biografikë të njohura në gjuhët përkatëse, fenomen disi më i rrallë që s'besoj të ketë kategori të veçantë në projekte wiki. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 25 mars 2026 02:44 (CET) :::::Nëse beson se kështu është gabim, atëherë zhvendose përsëri, atë dhe kategoritë për biografi tjera. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 22 maj 2026 18:09 (CEST) == Fshirje disa herë e artikullit Redi Veli == Ma ke fshire 3 here , me prendendim per permbajtje me ai . O zotri e kam shkruajt vet pa Ai . Ku e gjen te drejten ta fshish ? Ishte shqyrtuar njehere dhe ishte publik . Tani u kujtove pas 20 ditesh ??? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:17 (CEST) :Përshëndetje, në fakt siç e di edhe vet pas kërkesës tënde në ZA artikulli u vendos të griset, por ti e paske ri-krijuar. Shih [https://sq.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Zyra_e_Ankesave/Arkivi_4#K%C3%ABrkes%C3%AB%20p%C3%ABr%20shqyrtim%20t%C3%AB%20faqes%20Redi%20Veli këtu]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:27 (CEST) ::E kam ri-krijuar sipas afatit! Pasi kaloi afati i mbrojtjes nga ju , e rikrijova prape , por se kuptoj ku ishte Ai aty ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:28 (CEST) :::Lexo diskutimin, të lash linkun e kupton, afati ishte si shenjë dekurajimi të mos rikrijohet pasi është grisur, pra të përçoj mesazhin, e jo kufizim i përkohshëm për rikrijim. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:31 (CEST) ::::Pasi e ri-krijova perseri , artikulli ishte shqyrtuar nga administratoret tuaj dhe ishte pa problem . Tani perse e keni fshir prap sot ? Çdo gje ishte e faktuar! Nuk kam perdor Ai tek artikulli. [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:33 (CEST) :::::Ka mundësi per ta shqyrtuar përsëri dhe artikulli te jete aktiv ? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:37 (CEST) ::::::? [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:40 (CEST) :::::::Mund ta shqyrtosh prap ? Aty nuk kishte përmbajtje me ai! [[Përdoruesi:Deejay Redi fan|Deejay Redi fan]] ([[Përdoruesi diskutim:Deejay Redi fan|diskutimet]]) 6 prill 2026 02:47 (CEST) :::::Së pari, nuk është e hijshme me ngucë përdoruesit e tjerë t'u i bombardu me shkrime. Së dyti, si administratori që e fshiu herën e parë faqen mund të të them: burimet që po e mbulojnë temën nuk mund të konsiderohen assesi të pavarura. Faqet si ''Koha Jonë'' po e cekin që "{{!xt|Karriera dhe biografia e tij tashmë janë dokumentuar në enciklopedinë globale Wikipedia}}," që kundërmon erën e një artikulli reklamues me pagesë (për më shumë info aty, shiko [[:en:WP:Citogenesis|Citogjeneza]]—fenomeni ku artikujt që referojnë Wikipedinë, poashtu referohen në Wikipedia). :::::Secili prej burimeve në variantin e ri dhe variantin e vjetër po përmban ditëlindjen si detaji i parë, kur në realitet ky detaj do të ishte shumë më i zorshëm ta gjejmë vetë, pra thuajse po na ushqehet vetë neve ky detaj si i rëndësishëm dhe i vërtetë. :::::Problemi i vërtetë nuk ka qenë vetëm fakti që u shkruajt me IA; ka qenë vetëm njëra pjesë. Arsyetimi im i dytë ka qenë që ishte qartë një ''atentat reklamimi''. Fakti që këto burime janë përdorur për reklamim të tillë flagrant tashmë e ka komprometuar secilin prej këtyre burimeve (këta duke qenë ''Telegrafi'', ''Albeu'', ''Koha Jonë'', RTV21, ''Saranda News''); dmth nuk mundemi t'i përdorim asnjërin prej këtyre portaleve pa shumë kujdes tashmë që e dijmë se mund ta paguajë secili person me 800 abonentë në YouTube për ta reklamuar. :::::Artikulli qëndron i fshirë, dhe ky është vendim i prerë. Çdo tentativë për ta rikrijuar nga ana jote mund të konsiderohet vandalizëm dhe të rezultojë në bllokimin tënd prej redaktimit sipas [[Wikipedia:Politika e bllokimit|politikës sonë të bllokimit]]. [[User:Fallbackintoreality|Fallbackintoreality]] / <small>[[Përdoruesi_diskutim:Fallbackintoreality|diskutimi]] / [[Speciale:Kontributet/Fallbackintoreality|kontributet]]</small> 6 prill 2026 02:57 (CEST) == Vath Koreshi == @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] Përshëndetje! Tek faqja për Vath Koreshin kam shtuar informacion dhe kam riorganizuar të dhënat ekzistuese. Është shënimi i artikullit cung. Nuk e fshiva për ta parë njëherë ju, në se artikulli mund të quhet i plotësuar. Faleminderit. [[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]] ([[Përdoruesi diskutim:Gajtako|diskutimet]]) 8 prill 2026 22:44 (CEST) :Prsh @[[Përdoruesi:Gajtako|Gajtako]]. me sa duket Fallbackintoreality e paska kryer tashmë. Punë e mirë. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 9 prill 2026 01:18 (CEST) == Advice == Hi, i advice you to see this topic at the end bottom part to understand better and more [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Articles_for_deletion/Lori_Hoxha] also @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] too. [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-23697-45|&#126;2026-23697-45]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-23697-45|talk]]) 18 prill 2026 01:02 (CEST) :Thanks. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:42 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (23 prill 2026 09:37) == Përshëndetje Z.Leutrim! Jam një përdorues i ri dhe sapo krijova artikullin tim të parë për shkencëtarin shqiptar Besnik Sykja. Do t'ju isha shumë mirënjohës nëse mund t'i hidhni një sy për ta shqyrtuar apo nëse keni ndonjë këshillë për të përmirësuar referencat që kam vendosur. Faleminderit! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 23 prill 2026 09:37 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 23 prill 2026 20:34 (CEST) == Pyetje nga [[User:M.Latifi23|M.Latifi23]] nëpërmjet panelit të ndihmës (26 prill 2026 17:55) == Përshëndetje! Shpresoj të jeni mirë. Kam bërë disa ndryshime te artikulli i Besnik Sykjes (shtova kategoritë dhe rregullova lidhjet). Kur të keni pak kohë, a mund t'i hidhni një sy për t'i aprovuar? Ju falenderoj për ndihmën! --[[Përdoruesi:M.Latifi23|M.Latifi23]] ([[Përdoruesi diskutim:M.Latifi23|diskutimet]]) 26 prill 2026 17:55 (CEST) :{{U bë}} - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 26 prill 2026 18:19 (CEST) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 28 prill 2026 22:11 (CEST) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472482 --> == Occultus == Përshëndetje, si kaloni, kisha një pyetje konkrete për ju, si ka mundësi që jeni përfaqësues/e të WoALUG dhe faqja juaj e përdoruesit është bosh, nuk ka as të dhëna bazike se nga je (AL/KS/tjetër..) apo qfarë përfaqëson dhe cila është pozita/roli juaj në WoALUG. Të paktën të shkruaj që jeni pjesëtarë/përfaqësues të organizatës.. Mirë që ne jemi vullnetarisht (pa përfitime) duke kontribuar për shumë vite, por nga ana juaj më duket paksa komike, që nuk e keni një stampë ose përshkrim të shkurtër, dhe ne si vullnetarë të gjithë kemi bërë njëfar prezantimi në komunitet apo jo?! Nëse kërkesa ime ju tingëllon absurde, na ndriqoni! Të dy zyrat (vendndodhjet) tuaja, është mirë të kenë nga 1 llogari administratori një në Shqipëri dhe tjetra llogari në Kosovë, për arsye të aktiviteteve, duke qenë se Vyolltsa tashmë mori privilegje, nëse ndonjëri nga adminët ekzistues veç nuk është pjesë e juaja, ju inkurajoj ta propozoni edhe ju një kur të jetë momenti i duhur. Me respekt për angazhimin tuaj fisnik, Trimi. - @[[Përdoruesi:Ritamaliqi|Ritamaliqi]], @[[Përdoruesi:Vyolltsa|Vyolltsa]], @[[Përdoruesi:Arianit|Arianit]], @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]]. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 12 maj 2026 00:06 (CEST) :Pershendetje @[[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] dhe te tjeret, jo tema me relevante per kete diskutim por sidoqofte. Puna si staf/bord ne WoALUG dhe priviligjet a administratorit na nxjerrin probleme per shkak se njerezit asociojne pastaj organizaten me editimet ne wiki qe gjithmone jane pergjegjesi individuale, dhe realisht per punen tone nuk na duhen. Bordin/stafin aktual te WoALUG mund ta shikoni ne kete [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedians_of_Albanian_Language_User_Group faqe] (anglishtja zakonisht eshte me e fresket). Çfare na ndihmon shume eshte roli i Rishikuesi per shkak te punes qe bejme me kontribues te rinj, momentalisht kjo aplikohet per @[[Përdoruesi:Eraqena|Eraqena]], @[[Përdoruesi:Margott|Margott]] dhe mua (momentalisht i kam por me tendenca per t'mi hequr :) ). Flm! [[Përdoruesi:Arianit|Arianit]] ([[Përdoruesi diskutim:Arianit|diskutimet]]) 27 maj 2026 12:09 (CEST) ::Në atë rast nëse vet kërkoni të mbani pavarësinë e organizatës, me mospërfshirje, mund edhe të qëndroni pa privilegje administratori, siç dihet, edhe nga adminët kërkohen detyra (goals) vjetore që duhen arritur në afate të caktuara dhe aktivitet i lartë. Flm për lidhjen e WoALUG. @[[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]], si mund të veprojmë tutje për dhënie privilegjesh (të Rishikuesit) për disa llogari që përdoren rregullisht nga anëtarët kryesorë të WoALUG, që të mos pengohet veprimtaria e tyre.. Dhe në përshkrimin e ndryshimit të privilegjeve të ceket se janë anëtarë të WoALUG.. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 27 maj 2026 18:58 (CEST) == Fshirje artikulli == përse e ke fshi artikullin për behramin [[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]] ([[Përdoruesi diskutim:&#126;2026-29081-73|talk]]) 14 maj 2026 01:20 (CEST) :@[[Speciale:Kontributet/&#126;2026-29081-73|&#126;2026-29081-73]], Përshëndetje, nuk e di saktë për çfarë e ke fjalën por nëse po flet për këtë [[Bajrush Behrami]], ai ekziston, kam fshirë ridrejtimin se kishte gabim drejtshkrimor. - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 14 maj 2026 01:30 (CEST) == Pastrimi i skedave == Përshëndetje! Padashje kisha arkivuar diskutimin ku më kishe shkruar së fundmi për çështjen e skedave. Mendova të të përgjigjem në një diskutim të ri, pa rikthyer të vjetrin. Nuk ka ndryshime pasi përdoruesi kyç që është marrë me atë punë dhe gëzon njohje të mirë të licensave nuk është bërë i gjallë. Plani im është që të përfundojmë çështjen e automoderatorit (i cili po përparon goxha dhe duhet të jetë gati për të nisur punë së shpejti [[phab:T420450]]) dhe 2000 gabimet e fundit në kod te [[Special:LintErrors]] dhe pastaj t'i shkruaj personalisht atij e nëse nuk përgjigjet të mundohem të gjej zgjidhje alternative, ndoshta duke gjetur ndonjë përdorues tjetër që mund të ndihmojë nga Commons, ose në ndonjë mënyrë tjetër. - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 18 maj 2026 12:21 (CEST) :Nëse mund t'i jepet përparësi do ishte mirë, pasi sidoqoftë ato që s'kanë licensim deri tani do grisen të gjitha, ka filluar para shumë kohësh, le të përmbyllet sa më shpejt. Nëse mund ti shkruaje tani, e nëse s'përgjigjet atëherë një kërkesë brenda javës në Commons! - [[Përdoruesi:Leutrim.P|Leutrim.P]] ([[Përdoruesi diskutim:Leutrim.P|diskutimet]]) 19 maj 2026 00:31 (CEST) ::E mirëkuptoj plotësisht vullnetin tënd për ta përmbyllur si çështje (pasi, siç mendoj se e di, jam nismëtar te ajo çështje) por fatkeqësisht tema në fjalë ka disa kompleksitete që duhen trajtuar me kujdes nëse duam t'i japim zgjidhjen e duhur. Shumë fotografi mund të ruhen në Commons përpara se të fshihen. Por për ta bërë këtë duhen studiuar me radhë e t'i gjenden licensat përkatëse. Kjo ka qenë pika që deri herën e fundit ka ndihmuar ai përdoruesi i huaj (jo shqiptar) duke gjetur licensat përkatëse pas hulumtimit për çdo fotografi dhe duke u kujdesur për procesin e eksportimit në Commons (përdoruesi në fjalë kishte zhvilluar dhe robotë që ndihmonin me këtë proces). Gjithashtu, pasi procesi të përfundonte, do të duhej të bëhej një shkrim i mirë i rregulloreve në lidhje me licensat e ligjet shqiptare në mënyrë që të mund të rihapnim ngarkimin lokal të materialeve sërish pas më shumë se 10 viteve. Kjo përsëri do të kërkonte ndihmë nga një përdorues i aftë te çështjet e licensave. Për të gjitha këto, nuk është aq e lehtë të gjesh dikë si vullnetar që pranon të ndihmojë të hulumtojë qindra fotografi të vjetra nga një projekt i huaj dhe më pas merret dhe me përpilimin e rregulloreve përkatëse për të. Dhe nëse do të gjendej lehtësisht, vetë puna do të ishte goxha e ngadaltë për shkak të faktorëve të mësipërm. Rasti i përdoruesit që erdhi të na ndihmonte ishte i veçantë pasi përdoruesi në fjalë merrej specifikisht me këtë punë dhe u ofrua vetë të ndihmonte. Do të përpiqem të komunikoj me të por gjithsesi do të jetë një proces i ngadaltë. Fatkeqësisht aktiviteti im në Wikipedia pakësohet ndjeshëm gjatë periudhës verore kështu që kjo do të ndikojë ca në këtë drejtim. Por pa dëshpërim, bëhet fjalë për materiale që kanë mbi 10 vite aty. Mund të presin dhe pak. :) - [[Përdoruesi:Klein Muçi|Klein Muçi]] ([[Përdoruesi diskutim:Klein Muçi|diskutimet]]) 27 maj 2026 14:36 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mburrja]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985694|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mburrja]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2018:31)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 20:31 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Përvetësimi i paligjshëm i fondeve]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985703|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Përvetësimi i paligjshëm i fondeve]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2018:57)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 20:57 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Adreno]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985732|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Adreno]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:26)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:26 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Mali (procesor)]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985734|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Mali (procesor)]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:29)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:29 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Humori i thatë]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985738|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Humori i thatë]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2019:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 30 maj 2026 21:37 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Ibrahim Traoré]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985807|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Ibrahim Traoré]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. * [[:Kategoria:Mirëmbajtja CS1: Datë e përkthyer automatikisht|Datë e përkthyer automatikisht]] - Referimet shfaqin këtë problem kur përdoren data që janë përkthyer automatikisht nga moduli CS1. Për ta zgjidhur këtë problem mjafton të vendosni në referim datën e përkthyer në shqip sipas formatit shqiptar. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. * [[:Kategoria:Gabime CS1: Adresë e zhveshur|Adresë e zhveshur]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë adresa pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: bare URL|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20maj%202026,%2001:18)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 maj 2026 03:18 (CEST) == Probleme me referimet te artikulli ''[[Shkolonizimi]]'' == Përshëndetje, Leutrim.P! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985815|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Shkolonizimi]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon titulli|Mungon titulli]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë referime pa tituj. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: missing title|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(31%20maj%202026,%2001:33)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 maj 2026 03:33 (CEST) td8atc5n7yd9e6rhkimc10r00zl6cl6 1 323469 2985621 2562591 2026-05-30T14:32:09Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985621 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tahnik]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2503429 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20090821162129/http://www.aqiqahkorban.com/aqiqah.html për lidhjen http://www.aqiqahkorban.com/aqiqah.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100909014858/http://www.darulghufran.org/services/tahnik/ për lidhjen http://www.darulghufran.org/services/tahnik/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 dhjetor 2022 17:27 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tahnik]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2562590 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100924154359/http://oneummah.net/qalam/children.html për lidhjen http://oneummah.net/qalam/children.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 qershor 2023 05:03 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tahnik]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985620 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221020224957/https://www.islamswomen.com/marriage/manners_of_welcoming_the_new_born_child_in_islam.php për lidhjen http://www.islamswomen.com/marriage/manners_of_welcoming_the_new_born_child_in_islam.php. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 16:32 (CEST) a6y4g1mgc0jawaxum7tpa2s3zo0s8pd 0 335158 2985743 2962972 2026-05-30T20:57:19Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985743 wikitext text/x-wiki {{Infobox Komunat franceze|name=Turkang|native name=<small>Tourco (Pikardisht)</small><br> <small>Terkoeje (Flemishte Perëndimore)</small><br> <small>Toerkonje (Holandisht)</small><br> <small>Tourcoing (Frëngjisht)</small>|commune status=Komunë|image=Tourcoing hotel ville 3-4.JPG|caption=Këshilli Bashkia i Turkangut|arrondissement=Lille|canton=[[Canton of Tourcoing-1|Tourcoing-1]] and [[Canton of Tourcoing-2|2]]|image coat of arms=Blason ville fr Tourcoing (Nord).svg|image flag=Flag of Tourcoing.svg|INSEE=59599|postal code=59200|mayor=Doriane Bécue<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 shtator 2022|language=fr}}</ref>|term=2020&ndash;2026|party=[[Miscellaneous right|DVD]]|intercommunality=[[Métropole Européenne de Lille]]|elevation m=67|elevation min m=|elevation max m=|area km2=15,190|population=99165|population date=Janar 2020}} [[Category:Articles with short description]] [[Category:Short description is different from Wikidata]] <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> '''Turne''' ( {{IPA-fr|tuʁkwɛ̃|lang|LL-Q150 (fra)-Jules78120-Tourcoing.wav}} ; [[Holandisht]]: ''Toerkonje'' [tuːrˈkɔnjə] ; Flemishte Perëndimore: ''Terkoeje'' ; [[Pikardisht]]: ''Tourco'' ; [[Gjuha shqipe|Shqip]]: ''Turkangu'' ) është një qytet në Francën veriore afër kufirit belg. Përcaktohet nga bashkia si [[Komunat e Francës|komunë]] në kuadër të [[Departamentet e Francës|departamentit]] [[Nord (departamenti francez)|Nord]] .<ref>[https://www.insee.fr/fr/metadonnees/cog/commune/COM59599-tourcoing INSEE commune file]</ref> E vendosur në veri-verilindje të [[Lille|Lilës]], ngjitur me [[Roubaix|Rubenë]], Turkangu është kryeqyteti i dy [[Kantonet e Francës|kantoneve]] dhe qyteti i katërt më i madh në [[Rajonet e Francës|rajonin]] francez të [[Epërmet e Francës|Hauts-de-France]] sipas popullësisë, me rreth 97,000 banorë. Së bashku me qytetet e Lilës, Roubaix, [[Villeneuve-d'Ascq]] dhe 86 [[Komunat e Francës|komuna]] të tjera,<ref>{{Cite journal|last=Lecluyse|first=Frédérick|date=16 dhjetor 2016|title=MEL : on prend les mêmes ou presque et on recommence|trans-title=MEL: let's take hardly the same ones and start over|journal=[[Nord éclair|Nord Éclair]]|language=fr|location=Roubaix, F|publisher=La Voix du Nord, S.A.|volume=73|issue=349, ''ROUBAIX & SES ALENTOURS''|pages=4|issn=1277-1422|quote=Bois-Grenier, Le Maisnil, Fromelles, Aubers et Radinghem-en-Weppes. Soit 6000 habitants supplémentaires pour une MEL qui compte désormais 90 communes…}}</ref> Turkangu është pjesë e zonës metropolitane me qendër katër qytete, e banuar nga më shumë se 1.1&nbsp;milionë njerëz: Metropole Européenne de Lille .<ref>{{Cite web|last=Ezelin|first=Perrine|date=2 prill 2015|title=European Metropole of Lille Local Action Plan|url=http://urbact.eu/sites/default/files/media/csi_europe_mel_lap_executive_summary.pdf|access-date=2015-07-22|publisher=CSI Europe URBACT|location=Edinburgh, UK|page=3}}</ref><ref>{{Cite web|last=URBACT|date=29 maj 2015|title=Lille|url=http://urbact.eu/lille-0|access-date=2015-07-22|location=Edinburgh, UK|archive-date=22 korrik 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150722193853/http://urbact.eu/lille-0|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Neveu|first=Clarisse|date=15 dhjetor 2016|title=Métropole Européenne de Lille : les vice-présidents et conseillers métropolitains délégués élus|trans-title=European Metropolis of Lille : elected vice-presidents and metropolitan delegate-councilors|url=http://www.lillemetropole.fr/sites/lmcu/mel/espace-presse/communiques-de-presse/les-vp-et-conseillers-metropolit.html|access-date=2016-12-18|website=MEL|series=Communiqué de presse|publisher=Métropole Européenne de Lille|location=Lille, F|language=fr|quote=La fusion, effective au 1er janvier 2017, acte un élargissement historique du territoire de la Métropole Européenne de Lille, passant de 85 à 90 communes pour près d'1.2 million d'habitants.}}</ref> Në një masë më të madhe, Turkangu i përket një konurbacioni të madh të formuar së bashku me qytetet belge [[Mouscron]], [[Kortrijk]] dhe [[Tournai]], i cili lindi Grupin e parë Evropian të Bashkëpunimit Territorial në janar 2008, ''Lille–Kortrijk–Tournai'' me një total prej pak më shumë se 2. milion banorë.<ref>{{Cite web|last=Durand|first=Frédéric|date=12 maj 2015|title=Theoretical framework of the cross border space production the case of the Eurometropolis Lille-Kortrijk-Tournai|url=http://www.euborderscapes.eu/fileadmin/user_upload/Working_Papers/EUBORDERSCAPES_Working_Paper_11_Durand_F.pdf|access-date=2015-07-22|publisher=EUBORDERSCAPES|location=Luxembourg, L|page=18|archive-date=20 janar 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120185031/http://www.euborderscapes.eu/fileadmin/user_upload/Working_Papers/EUBORDERSCAPES_Working_Paper_11_Durand_F.pdf|url-status=dead}}</ref> == Historia == [[Skeda:Place_de_la_Victoire.jpg|majtas|parapamje|250x250px| ''Place de la Victoire,'' Turkang.]] Qyteti ishte vendi i një fitoreje të rëndësishme për Francën gjatë Luftërave Revolucionare Franceze . Marshalli [[Jean-Charles Pichegru|Charles Pichegru]] dhe [[Gjenerali|gjeneralët]] e tij Joseph Souham dhe Jean Moreau mundën një forcë të kombinuar të trupave [[Perandoria Britanike|britanike]] dhe [[Austro-Hungaria|austriake]] në Betejën e Turkangut më 29 Floréal II (18 maj 1794).<ref>{{Cite book|last=Soboul|first=Albert|url=https://archive.org/details/frenchrevolution00sobo/page/404|title=The French Revolution 1787–1799|publisher=Vintage|year=1975|isbn=0-394-71220-X|location=USA|page=[https://archive.org/details/frenchrevolution00sobo/page/404 404]|url-access=registration}}</ref> == Popullatë == {{Historical populations|1793|12110|1800|11380|1806|11999|1821|14661|1831|17973|1836|19966|1841|22503|1846|26834|1851|27615|1856|29646|1861|33498|1866|38262|1872|43322|1876|48634|1881|51895|1886|58008|1891|65477|1896|73353|1901|79243|1906|81671|1911|82644|1921|78600|1926|81379|1931|81972|1936|78393|1946|76080|1954|83416|1962|89258|1968|98755|1975|102239|1982|96908|1990|93765|1999|93540|2007|92118|2012|92707|2017|97368}} == Pamjet kryesore == * Kisha e Shën Kristoforit (shekujt 15-16), konsideruar një nga më të bukurat Neo-Gotike në Nord. E ndërtuar në gurë dhe tulla, ka një këmbanare 80 m me më shumë se 80 këmbana. * ''Hospice de Havre'', themeluar në 1260. * ''Hôtel de ville '' (1885), në stilin e Napoleonit të III. * ''Jardin botanique de Tourcoing'', një [[Kopshti botanik|kopësht botanik]] dhe arboretum. == Njerëz të shquar == Guilbert de Lannoy (1545- {{Rreth|1601}} ) dhe djali i tij Jean de Lannoy (1575- {{Rreth|1605}} ) ishin protestantë nga Turkangu të cilët u vendosën në Leiden, Hollandë. Djali i Zhanit, Philip Delano ( {{Rreth|1603}} - {{Rreth|1681-82}} ; i lindur ''Philipe de la Noye'' ose ''Philipe de Lannoy'' ), ishte një emigrant i hershëm në Koloninë e Plymouth dhe paraardhës i familjes së shquar Delano, e cila numëron ndër pasardhësit e saj figura të shquara në historinë amerikane, duke përfshirë presidentin [[Franklin D. Roosevelt|Franklin Roosevelt]] .<ref>{{Cite web|title=Pilgrim Village Families Sketch: Phillip Delano/De la Noye|url=http://www.americanancestors.org/pilgrim-families-phillip-delano/|access-date=24 gusht 2014|website=American Ancestors|publisher=New England Historic Genealogical Society}}</ref> [[Kategoria:Komuna në Nord]] [[Kategoria:Koordinatat në Wikidata]] nw1rn1o1jkb24s3glnf9skysj6bm65s 1 335255 2985744 2565255 2026-05-30T20:57:30Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985744 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Turcoing]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2565254 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150722193853/http://urbact.eu/lille-0 për lidhjen http://urbact.eu/lille-0. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 korrik 2023 17:01 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Turcoing]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985743 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220120185031/http://www.euborderscapes.eu/fileadmin/user_upload/Working_Papers/EUBORDERSCAPES_Working_Paper_11_Durand_F.pdf për lidhjen http://www.euborderscapes.eu/fileadmin/user_upload/Working_Papers/EUBORDERSCAPES_Working_Paper_11_Durand_F.pdf. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 22:57 (CEST) tf8l4xqcal0rysedd3ns603pbkkyxep 14 339592 2985819 2978389 2026-05-31T01:20:08Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dekolonizim]] te [[Kategoria:Shkolonizim]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2985819 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Pavarësi]] [[Kategoria:Shkolonizim]] [[Kategoria:Taktika lufte sipas llojit]] 3w6r6i6crf67z8ica776gnlf9bs13gu 14 339593 2985818 2780800 2026-05-31T01:20:08Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dekolonizim]] te [[Kategoria:Shkolonizim]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2985818 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Nacionalizëm]] [[Kategoria:Sovranitet]] [[Kategoria:Shkolonizim]] [[Kategoria:Themele të vendeve]] 7zcwq31qlej6c07gmg7zf417f72dgft 14 339604 2985817 2847559 2026-05-31T01:20:01Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Kategoria:Dekolonizim]] te [[Kategoria:Shkolonizim]] pa lënë një ridrejtim 2847559 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Kolonializëm]] gb2hvrbaqizg8rzeo8ywt8xvwzvdliy 0 344938 2985619 2965196 2026-05-30T14:14:33Z ~2026-32297-37 188376 /* Periudha osmane */ no source 2985619 wikitext text/x-wiki Kjo është një listë e masakrave që kanë ndodhur në [[Kosova|Kosovë]] gjatë [[Historia e regjistruar|historisë]]. == Periudha osmane == {| class="sortable wikitable" style="font-size:90%;" !Ngjarja !Data !Lokacioni !Të vdekur !Autori !Viktimat ! class="unsortable" |Përshkrimi |- |Sulmet e viteve 1876–78 |1876-78 | | |Refugjatët shqiptarë |Serbët |Refugjatët shqiptarë të ardhur në Kosovë, të cilët u dëbuan nga ushtria serbe nga sanxhaku i Nishit, u përfshinë në sulme hakmarrëse dhe veprime armiqësore ndaj popullatës lokale serbe. |- |Sulmet e vitit 1898 |1898 | | |Shqiptarët |Serbët |{{sfn|Mikić|1988}} |- |Sulmet e vitit 1899 |1899 | | |Shqiptarët |Serbët |{{sfn|Mikić|1988}} |- |Masakrat e serbëve në vitin 1901 |1901 |Prishtinë dhe Kolashin i Ibrit | |Shqiptarët |Serbët | |- |Marrja e Prishtinës |1912 |Prishtinë |5,000<ref name="NY Times">{{cite web|title=SERVIAN ARMY LEFT A TRAIL OF BLOOD; Thousands of Men, Women, and Children Massacred in March to Sea, Say Hungarian Reports.|url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1912/12/31/100385991.pdf|access-date=6 shtator 2016}}</ref> |Ushtria serbe |Shqiptarët |Lufta e Parë Ballkanike |- |Marrja e Ferizajt |1912 |Ferizaj |1,200 |Ushtria serbe |Shqiptarët |Lufta e Parë Ballkanike |- |Marrja e Prizrenit |1912 |Prizren |5,000<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Pg-aeA-nUeAC&q=robert+elsie|title=Historical Dictionary of Kosovo|date=2010|publisher=Robert Elsie|isbn=9780810874831}}</ref> |Ushtritë serbe dhe malazeze |Shqiptarët |Lufta e Parë Ballkanike |- |Masakra e Leshkobares |1912 |Lloshkobare |8 |Ushtria serbe |Shqiptarët |Lufta e Parë Ballkanike |- |Djegia e Bobajt |1912 |Bobaj | |Ushtria serbe |Shqiptarët |Të gjithë banorët e Bobajt u vranë. |- |Shfarosja e Opojës dhe Restelicës |1912-1913 |Opojë dhe Restelicë |mijëra |Ushtria serbe |Shqiptarët |Trupat serbe morën urdhër të shfarosnin popullsinë e fshatrave Opojë, Gorë, Bellobrad, Brrut, Rrenc, Bresanë, Zym dhe Qafëlesh.<ref>{{cite book|last1=Muharrem|first1=Qafleshi|url=https://escipub.com/Articles/AJHC/AJHC-2018-05-0401|title=Balkan Wars and the Albanian issue|date=2018|publisher=American Journal of History and Culture|location=Prishtina|ref=ISSN:2637-4919|access-date=24 prill 2020}}</ref> |- |Razing of Peja |1912-1913 |Peja | |Ushtria serbe dhe qetnikët |Shqiptarët |<ref>{{cite book|last1=Remzije Sherifi (1955)|first1=Ibrahim Rugova|url=https://books.google.com/books?id=RIruxQEACAAJ&q=Shadow+Behind+The+Sun+Remzije+Sherifi|title=La Question Du Kosovo (The Shadow Behind The Sun)|year=2007|isbn=9781905207473|location=Prishtina|page=53|access-date=27 mars 2020}}</ref><ref>{{cite book|last1=Bilheur|first1=Ophélie|url=https://dumas.ccsd.cnrs.fr/file/index/docid/537586/filename/Ophelie_Bilheur_-_Une_entree_sanglante_dans_l_Europe_du_XXe_siecle.pdf|title=Une entrée sanglante dans l'Europe du XXe siècle. Les massacres et atrocités pendant les guerres balkaniques (1912-1913)|date=2010|pages=107–108|language=fr|quote=Dans la région de Peć, plus de 10 000 personnes ont été converties de force, par la menace, la terreur; la moindre opposition est réglée à coups de baïonnettes ou d'incendies de 294 maisons. (In the Pejë region, more than 10,000 people were forcibly converted by threat or terror; the slightest opposition is resolved with bayonets. Two hundred ninety-four houses were burned.)|access-date=21 prill 2020}}</ref><ref name="Twenty Years Of Balkan Tangle">{{cite book|last1=Edith|first1=Durham|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.234333|title=Twenty Years Of Balkan Tangle|date=1920|page=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.234333/page/n242 246]|access-date=29 mars 2020}}</ref> |- |Masakra e Bytycit |1913 |Malësia e Gjakovës |51 |Ushtria serbe |Shqiptarët |Lufta e Parë Ballkanike |- |Masakra e fisit Rugova |1913 |Rugova | |Ushtria malazeze |Shqiptarët |Çdo burrë i fisit Rugova thuhet se është vrarë. |- |Vrasjet në Vushtrri |1913 |Vushtrri | |Ushtria serbe |Shqiptarët |<ref>{{cite book|last1=Elsie|first1=Robert|url=https://books.google.com/books?id=dbqKDwAAQBAJ&q=massacre&pg=PR14|title=Kosovo, A Documentary History: From the Balkan Wars to World War II|last2=Destani|first2=Bejtullah D.|date=2018|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-1-78673-354-2|page=169|language=en|access-date=29 mars 2020}}</ref> |} == Lufta e Parë Botërore == {| class="sortable wikitable" style="font-size:90%;" !Ngjarja !Data !Lokacioni !Të vdekur !Autori !Viktimat ! class="unsortable" |Përshkrimi |- |Masakra e Astrazubit |1914 |[[Malisheva|Malishevë]] |227 |Ushtria serbe |Shqiptarët |90% e shtëpive në Astrazubi u shkatërruan.<ref>{{cite journal|last1=Rifati|first1=Fitim|date=2015|title=Mizoritë e Ushtrisë Serbe në Rajonin e Astrazubit më 1914|url=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=355789|journal=Gjurmime Albanologjike - Seria e Shkencave Historike|language=sq|issue=45|pages=81–91}}</ref> |- |Masakrat e Pejës |1914 |[[Peja|Pejë]] | |Ushtria serbe |Shqiptarët |25 civilë vriteshin çdo ditë.<ref>{{cite book|last1=de 1914-1918|first1=France Commission de publication des documents relatifs aux origines de la guerre|url=https://books.google.com/books?id=16ZDAQAAMAAJ&q=massacra%20musulmans%20albanais%201914|title=Documents Diplomatiques Français (1871-1914): 1913|date=1933|publisher=Impr. nationale|language=fr|access-date=10 gusht 2023}}</ref> |- |Masakra e Lubishtës |1914 |[[Lubishti|Lubishtë]] |104 |Ushtria serbe |Shqiptarët |<ref name=":2">{{cite book|last1=Destani|first1=Bejtullah D.|url=https://books.google.com/books?id=hh9pAAAAMAAJ&q=massacres%20albanais%20serbe%201914|title=Ethnic Minorities in the Balkan States, 1860-1971: 1888-1914|date=2003|publisher=Archive Editions|isbn=978-1-84097-035-7|language=en|access-date=10 gusht 2023}}</ref> |- |Masakra e Skifterajt |1914 |[[Vitia|Viti]] |24 |Ushtria serbe |Shqiptarët |<ref name=":2" /> |- |Sulmi ndaj Bytycit |1915 |[[Malësia e Gjakovës|Malësi e Gjakovës]] | |Ushtria serbe |Shqiptarët |Familja Ushki pothuajse tërësisht e vrarë, me vetëm një të mbijetuar.<ref name=":12">{{cite book|last1=Elsie|first1=Robert|url=https://books.google.com/books?id=AaamDwAAQBAJ&dq=Bytyci+exterminated+Serbian+forces+1915&pg=PT222|title=The Tribes of Albania: History, Society and Culture|date=24 prill 2015|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=978-0-85773-932-2|language=en|access-date=12 gusht 2023}}</ref> |- |Bombardimi i Veçalit |1915 |[[Prizreni|Prizren]]–[[Tetova|Tetovë]] |65 |Ushtria serbe |Shqiptarët |Ushtria serbe granatoi fshatin Vecali.<ref>{{cite book|last1=raboti|first1=Bulgaria Ministerstvo na vŭnshnite|url=https://books.google.com/books?id=JSNKAQAAMAAJ&q=serbe%20massacre%20albanais%201915|title=La vérité sur les accusations contre la Bulgarie|date=1919|publisher=l'État|language=fr|access-date=10 gusht 2023}}</ref> |} == Periudha mes luftrave == {| class="sortable wikitable" style="font-size:90%;" !Ngjarja !Data !Lokacioni !Të vdekur !Autori !Viktimat ! class="unsortable" |Përshkrimi |- |Masakra e Rugovës |16 Shkurt 1919 |Rugovë |842 |Ushtria e [[Mbretëria Jugosllave|Mbretërisë së Jugosllavisë]] |Civilët shqiptarë<ref>{{cite book|last1=Haxhihasani|first1=Qemal|url=https://books.google.com/books?id=q3AhAAAAMAAJ&q=masakra+ne+rugove+1919|title=Folklor kosovar|last2=Xhagolli|first2=Agron|last3=Shqipërisë)|first3=Instituti i Kulturës Popullore (Akademia e Shkencave e RPS të|publisher=Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë, Instituti i Kulturës Popullore|year=1985|language=sq}}</ref><ref>{{cite web|title=Statistics of the Rugova Massacre|url=http://www.albanianhistory.net/1919_statistics-rugova-massacre/index.htm|website=www.albanianhistory.net}}</ref><ref>{{cite book|last1=Prifti|first1=Kristaq|url=https://books.google.com/books?id=YBq5AAAAIAAJ&q=rugova+massacre+1919|title=The Truth on Kosova|publisher=Encyclopaedia Publishing House|year=1993|language=en}}</ref> | |- |Vrasjet në Mitrovicë |1919-1921 |Mitrovicë |1,330 |Ushtria e Mbretërisë së Jugosllavisë |Civilët shqiptarë |<ref name=":122">{{cite book|last1=Pllana|first1=Nusret|url=https://books.google.com/books?id=kATHAQAACAAJ&q=1330|title=Der Terror der Besatzungsmacht Serbien gegen die Albaner|last2=Kabashi|first2=Emin|date=2001|publisher=Arkivi Shtetëror i Kosovës|isbn=978-9951-404-00-6|edition=1918-1921, sont tues beaucoup d'albanais ainsi que leurs maisons brulees. Dans la prefecture de Peja 1563 personnes tuees et 714 maisons brulees; a Mitrovica 1330 personnes et 42 maisons brulees.|page=33|language=sq|access-date=19 gusht 2023}}</ref> |- |Vrasjet në Pejë |1919-1921 |Pejë |1,563 |Ushtria e Mbretërisë së Jugosllavisë |Civilët shqiptarë |<ref name=":122" /> |- |Vrasjet në Prizren |1919-1921 |Prizren |4,600 |Ushtria e Mbretërisë së Jugosllavisë |Civilët shqiptarë |<ref name=":122" /> |- |Vrasjet në Ferizaj |1919-1921 |Ferizaj |1,694 |Ushtria e Mbretërisë së Jugosllavisë |Civilët shqiptarë |<ref name=":122" /> |- |Masakra e Keqekollës |Janar 1921 |Keqekollë | |Ushtria e Mbretërisë së Jugosllavisë |Civilët shqiptarë |<ref name=":3">{{cite book|last1=Sherifi|first1=Remzije|url=https://books.google.com/books?id=f8ktAQAAIAAJ&q=massacre+Keqekoll%C3%AB|title=Shadow Behind the Sun|date=2007|publisher=Sandstone|isbn=978-1-905207-13-8|page=35|language=en|access-date=19 gusht 2023}}</ref><ref name=":4">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=NvwVAQAAMAAJ&q=massacre+Prapashtica|title=Studia Albanica|date=1981|publisher=L'Institut|page=74|language=fr|access-date=19 gusht 2023}}</ref> |- |Masakra e Prapashticës |Janar 1921 |Prapashticë | |Ushtria e Mbretërisë së Jugosllavisë |Civilët shqiptarë |<ref name=":3" /><ref name=":4" /> |- |Masakra e Dushkajës |1921 |Dushkajë |63 |Ushtria e Mbretërisë së Jugosllavisë |Civilët shqiptarë |<ref>{{cite book|last1=Krasniqi|first1=Mark|url=https://books.google.com/books?id=8xYUAQAAMAAJ&q=Jabllanic%C3%AB+dushkaj%C3%AB+1921|title=Lugu i Baranit: monografi etno-gjeografike|date=1984|publisher=Akademia e shkencave dhe e arteve e Kosovës|page=37|language=sq|access-date=19 gusht 2023}}</ref> |- |Masakra e Dubnicës |10 Shkurt 1924 |Dubnicë |25 |Ushtria e Mbretërisë së Jugosllavisë |Civilët shqiptarë |<ref>{{Cite web|last=Elsie|first=Robert|title=The Situation of the Albanian Minority in Yugoslavia Memorandum Presented to the League of Nations|url=http://www.albanianhistory.net/1930_Bisaku-Kurti-Gashi/index.html|website=albanianhistory.net}}</ref> |} == Lufta e Dytë Botërore == {| class="sortable wikitable" style="font-size:90%;" !Ngjarja !Data !Lokacioni !Të vdekur !Autori !Viktimat ! class="unsortable" |Përshkrimi |- |Masakrat e serbëve të Kosovës në qershor 1941 |Qershor 1941 | | |Shqiptarët |Serbët |{{sfn|Antonijević|2009}} |- |Masakrat e Kolashinit të Ibrit |30 Shtator–10 Tetor 1941 |Kolashin i Ibrit |150 |Shqiptarët |Serbët |22 Fshatra janë djegur.{{sfn|Antonijević|2009}} |- |Vrasjet në Prishtinë, qershor 1942 |Fundi i Qershorit 1942 |Zona e Prishtinës |100 |Shqiptarët |Serbët |{{sfn|Antonijević|2009}} |- |Masakra e Vareshkës së Rekës |Qershor 1943 | |15 |Shqiptarët |Serbët |{{sfn|Antonijević|2009}} |- |Ekzekutimet në minierën e Trepçës |3-7 Qershor 1943 |Miniera e Trepçës, Mitrovicë |64 |Shqiptarët |Serbët |Pushkatimi masiv i 64 serbëve nga shqiptarët, xhandarmëria shqiptare dhe rojet e burgut në burgun e minierës së Trepçës, shumica e të cilëve ishin punëtorë të sëmurë, dhe disa nga të cilët ishin fshatarë nga rrethina e Mitrovicës. {{sfn|Antonijević|2009}} |- |Masakra e Ferizajt |11–12 Shtator 1943 |Zona e Ferizajt |60 |Shqiptarët |Serbët |Komanduar nga Amdija Jashareviq.{{sfn|Antonijević|2009}} |- |Vrasjet e Nekodimit, Barosh Selës, Duganjevës dhe Pleshinës |12–13 Shtator 1943 |Nekodim, Barosh Selë, Duganjevë dhe Pleshinë | |Shqiptarët |Serbët |{{sfn|Antonijević|2009}} |- |Vrasjet në Zerovnicë |10 Tetor 1943 |Zerovnicë |6 |Shqiptarët |Serbët |{{sfn|Antonijević|2009}} |- |Vrasje masive në Brestovik |13 Tetor 1943 |Brestovik |78 |Shqiptarët |Serbët |78 Serbë në fshatin serb Brestovik afër Pejës u vranë nga kuislingët shqiptarë më 13 tetor 1943. Para kapitullimit italian (shtator 1943), ishin vrarë 12 fshatarë.{{sfn|Antonijević|2009}} |- |Masakra e Rakoshit |Tetor 1943 |Rakosh |63 |Shqiptarët |Serbët |63 Serbë nga Crkoljezi, Zhakova, Ukça, Krnjina, Belica, Klina, Drsniku, Tuçepi, Rakoshi, u pushkatuan nga shqiptarët në Rakosh, një fshat në gjysmë të rrugës ndërmjet Mitrovicës dhe Pejës.{{sfn|Antonijević|2009}} |- |Masakrat e Pejës |Fundi i vitit 1943 |Pejë |230 |Shqiptarët |Serbët |{{sfn|Antonijević|2009}} |- |Masakra e Tople Vodës |1944 |Kaqanik |13 |Forcat bullgare |Serbët |13 Serbë nga fshati Vërbeshticë të pushkatuar nga forcat bullgare.{{sfn|Antonijević|2009}} |- |Masakra e Shtërpcës |30 Qershor 1944 |Shtërpcë |50 |Ushtria bullgare |Serbët |Pas vdekjes së një ushtari bullgar.{{sfn|Antonijević|2009}} | |} == Lufta e Kosovës == {| class="sortable wikitable" style="font-size:90%;" !Ngjarja !Data !Lokacioni !Të vdekur !Autori !Viktimat ! class="unsortable" |Përshkrimi |- |Sulmet në Likoshan dhe Qirez |28 shkurt–1 mars 1998 |Likoshan dhe Qirez, afër Drenasit |26 |Policia speciale serbe |Civilët shqiptarë |Operacion kundër civilëve shqiptarë. |- |Sulmi në Prekaz |5–7 mars 1998 |Prekaz, afër Skenderajt |58 |Ushtria serbe, SAJ |UÇK, Civilët shqiptarë |Operacioni i udhëhequr nga Njësia Speciale Antiterroriste e Serbisë që zgjati nga 5-7 mars 1998, qëllimi i të cilit ishte eliminimi i të dyshuarve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) dhe familjeve të tyre. Gjatë operacionit u vra kreu i UÇK-së Adem Jashari dhe vëllai i tij Hamëz, së bashku me afro 60 anëtarë të tjerë të familjes. |- |Masakra e Volujak |17-19 korrik 1998 |[[Volljaku|Volljak]] |25 |UÇK |Civilët serbë |Sipas autoriteteve serbe, 25 meshkuj civilë serbë të Kosovës u ekzekutuan. Serbia ia atribuon vrasjet “Grupit të Rahovecit” të UÇK-së |- |Vrasjet e Kleçkës |17–22 korrik 1998 |Kleçkë |22 |UÇK |Civilët serbë |UÇK-ja përdori dhomat e djegies për të djegur trupat e civilëve të vrarë serbë, duke mbuluar krimin. 22 trupa u identifikuan nga mbetjet. |- |Varr masiv i Malishevës |17-20 korrik 1998 |Malishevë |13 |UÇK |Civilët serbë |12 serb dhe 1 bullgar u rrëmbyen dhe më pas u ekzekutuan nga UÇK-ja në Malishevë ndërmjet 17-20 korrikut 1998 |- |Masakra e Rahovecit |17-20 korrik 1998 |Rahovec |47 |UÇK |Civilët serbë |Më shumë se 100 civilë serbë dhe romë nga Rahoveci dhe fshatrat përreth - Retimlje, Opterusa, Zoçishte dhe Hoça e Madhe - në Kosovën perëndimore u rrëmbyen dhe u vendosën në kampe burgu nga luftëtarët e UÇK-së; 47 u masakruan |- |Masakra e liqenit të Radonjiqit |Para 9 shtatorit 1998 |[[Gllogjani (Deçan)|Gllogjan]] |34 |UÇK |Serbët, Shqiptarët |Më 9 shtator 1998, policia serbe njoftoi gjetjen e një varri masiv. Deri më 16 shtator u mblodhën 34 trupa. Viktimat ishin disa shqiptarë. |- |Masakra në Abri të Epërme |26 shtator 1998 |Abri |21 |Policia speciale serbe |UÇK, Civilët shqiptarë |Operacioni kundër UÇK-së, si hakmarrje ndaj të paktën 14 policëve serbë të vrarë, masakra e mëvonshme me HRW duke marrë 21 civilë. |- |Ekzekutimet në Golubovac |26 shtator 1998 |Golubovac |13 |Paraushtarakët serbë |UÇK ose Civilët shqiptarë |Pas Gornje Obrinjes, ekzekutimi i përmbledhur i burrave të dyshuar si UÇK. |- |Masakra në Lokalin Panda |14 dhjetor 1998 |Pejë |6 |Shërbimi Sekret Serb |Civilët serbë |6 civilë serbë të vrarë dhe 14 të plagosur në sulmin në një kafene në Pejë. UÇK-ja ishte akuzuar në kohën e ngjarjeve, por kundërshtoi me forcë çdo përfshirje. Prokuroria serbe për krimin e organizuar nisi një hetim në vitin 2016 dhe arriti në përfundimin se masakra nuk ishte kryer nga shqiptarët. çdo vit pas incidentit, qeveria serbe zyrtarisht e pranoi se ajo ishte kryer nga agjentë të Shërbimit Sekret Serb. |- |Masakra e Raçakut |15 janar 1999 |Raçak |45 |[[:en:Special_Anti-Terrorist_Unit_(Serbia)|SAJ]], [[:en:Special_Operations_Unit_(Serbia)|JSO]] |UÇK, Civilët shqiptarë |Operacioni kundër UÇK-së (9 të dyshuar të UÇK-së të vrarë), përfshirë vrasjet e civilëve. Tema e diskutueshme. |- |Masakra e Mitrovicës |13 mars 1999 |Çarshia e Mitrovicës |6 |policia serbe |Civilët shqiptarë |Pas hedhjes së tre granata në treg, gjashtë persona humbën jetën, mbi 128 të tjerë u plagosën, shumë prej tyre mbetën invalidë të përjetshëm. |- |Masakra e Krushës së Madhe dhe Krushës së Vogël |25 mars 1999 |Krusha e Madhe |90–105 |Policia speciale serbe |Civilët shqiptarë | |- |Masakra e Bellacërkës |25 mars 1999 |Bellacërkë |62 |Policia speciale serbe dhe paraushtarake |Civilët shqiptarë | |- |Masakra e Suharekës |26 mars 1999 |Suharekë |48 |policia serbe |Civilët shqiptarë |Anëtarët e familjes Berisha u futën me forcë në picerinë e tyre familjare, ku u hodhën dy granata dore. Policët serbë qëlluan ata që jepnin shenja jete. Trupat u hodhën në një varr masiv pranë një objekti policor në Batajnicë, Serbi. |- |Masakra e Izbicës |28 mars 1999 |Kosovë |93 |Ushtria, policia dhe paraushtarakët serbë |Shqiptarët |Pas granatimeve të fshatit Izbicë, rreth. 93, kryesisht meshkuj joluftëtarë, u ekzekutuan. |- |Masakra e Podujevës |28 mars 1999 |Podujevë |14 |Forcat serbe të sigurisë, Skorpionët |Civilët shqiptarë |Forcat e sigurisë vranë 19 persona në qytetin e Podujevës, duke vrarë 14 persona dhe duke plagosur 5, të cilët ishin fëmijë. |- |Masakra e Lubizhdës |31 mars 1999 |afër Prizrenit, Kosovë |14 |Forcat serbe |Civilët shqiptarë |Forcat e sigurisë thuhet se kanë qëlluar 14 burra në fshatin Ljubižda, në veriperëndim të Prizrenit. |- |Masakra e Pusto Sellës |31 mars 1999 |Pusto Selo afër Rahovecit, Kosovë |106 |Forcat serbe |UÇK ose Civilët shqiptarë |Burrat dyshohet se ishin simpatizantë të UÇK-së. |- |Masakra e Rezallës |5 prill 1999 |Rezallë |80 |Forcat serbe |Civilët shqiptarë |Policia serbe dyshohet se hyri në fshatin shqiptar të Rezalës dhe qëlloi me armë të paktën 80 fshatarë të dyshuar se strehonin guerilët e UÇK-së. |- |Bombardimi i Gjakovës |14 prill 1999 |Gjakove |73 |NATO |Refugjatët shqiptarë |NATO bombardon aksidentalisht refugjatët shqiptarë në Gjakovë. |- |Masakra e Sllovisë |15-16 prill 1999 |Sllovi, afër Lipjanit |35-44 |Forcat serbe të sigurisë |Shqiptarët |Midis 35 dhe 44 persona u qëlluan dhe u ekzekutuan nga policia serbe dhe paramilitarët në Slovinje dhe fshatrat e afërta përreth saj (veçanërisht Smolusha) |- |Masakra e Poklekut |17 prill 1999 | |47 |Policia serbe |Shqiptarët |UÇK-ja ishte aktive në zonë, ndërsa një postbllok i UÇK-së ishte ngritur në Vasiljevën fqinje. Sipas dëshmive, 47 persona të futur me forcë në një dhomë u qëlluan nga një person i armatosur i paidentifikuar. |- |Masakra e Qikatovës |17 prill 1999 |Qikatovë e vjetër |24 |Forcat serbe |Shqiptarët |24 burra të familjes Morina u vranë gjatë një bastisjeje njëditore të forcave serbe. Edhe pse të mbijetuarit pohuan se asnjë nga të vrarët nuk ishte i përfshirë në UÇK, disa anëtarë të familjes pranohen si anëtarë të UÇK-së. |- |Masakra e Mejës |27 prill 1999 |Mejë, afër Gjakovës |300 (HRW {{estimation}}) |Forcat serbe |Civilët shqiptarë |Forcat serbe hakmerren për vrasjen e pesë policëve serbë të UÇK-së në Mejë më 21 prill, me vrasje masive më 27 prill në atë fshat. Numri i viktimave nuk dihet, por nga HRW besohet të jetë 300 (bazuar në listën e personave të zhdukur), edhe pse shumë pak trupa janë gjetur. |- |Bombardimi i autobusit në Lluzhan |1 maj 1999 |Lluzhan |23–60 |NATO |Civilët serbë |Sulm raketor i NATO-s në urë. |- |Masakra e Vushtrrisë |2–3 maj 1999 |Vushtrri, Kosovë |120 |Forcat serbe |Civilët shqiptarë |Refugjatët shqiptarë që po iknin nga luftimet që po zhvilloheshin midis Ushtrisë Jugosllave dhe UÇK-së u futën në qoshe nga forcat speciale serbe (të cilët dyshonin se disa pjesëtarë të UÇK-së po iknin nga luftimet me refugjatët). Forcat Speciale zgjodhën rreth 120 burra për të cilët dyshonin se ishin dezertorë të UÇK-së dhe i spërkatën me plumba dhe më vonë i fshehën trupat e tyre në një varr masiv afër Gornja Sudimja. |- |Bombardimi i Korishës |14 maj 1999 |Korishë |87 |NATO |Refugjatët shqiptarë |NATO bombardoi një kolonë refugjatësh shqiptarë, duke vrarë të paktën 87 dhe plagosur 60. |- |Masakra e Qyshkut |14 maj 1999 |Qyshk |41 |Forcat serbe të sigurisë |Shqiptarët |Vlerësohet se 12 burra u vranë në përleshje, 29 burra u mblodhën në tre shtëpi dhe u qëlluan me armë. Motivi i paqartë. |- |Masakra e Bilbilderes |16 maj 1999 |Prizren |2 |Paraushtarakët serbë |Shqiptarët |2 burra u kapën nga Tigrat e Arkanit dhe u ekzekutuan menjëherë. |- |Masakra e Burgut të Dubravës |22–23 maj 1999 |Dubravë |79–82 |Gardianët serbë të burgut |Të burgosurit shqiptarë |Të burgosurit u vranë pa gjyq ose u ekzekutuan me përmbledhje më 22 dhe 23 Maj pas bombardimeve të NATO-s më 19 Maj.{{sfn|HRW|2001|pp=244–259}} |- |Masakra e Tususit |26 maj 1999 |Prizren |27–34 |Forcat serbe |Shqiptarët |Forcat serbe vrasin 27–34 njerëz dhe djegin mbi 100 shtëpi.{{sfn|HRW|2001|p=339}} Hakmarrja për të paktën dy policë të vrarë në kalimin e rrugës atë mëngjes nga UÇK-ja.{{sfn|HRW|2001|p=339}} |} == Pas Luftës së Kosovës == {| class="sortable wikitable" style="font-size:90%;" !Ngjarja !Data !Lokacioni !Të vdekur !Autori !Viktimat ! class="unsortable" |Përshkrimi |- |Masakra e Gjilanit |Qershor-tetor 1999 |Pejë |51 |UÇK |Civilët serbë |Grupi i Gjilanit i UÇK-së dogji shtëpitë dhe vrau serb dhe civilë të tjerë joshqiptarë. Eshtrat e 51 serbëve u zbuluan në varreza masive në vitin 1999. |- |Masakra e Staro Grackos |23 Korrik 1999 |Lipjan |14 |UÇK |Civilët serbë |Vrasja masive e 14 fermerëve serbë në fshatin Staro Gracko në komunën e Lipjanit më 23 Korrik 1999. Vrasjet ndodhën pasi trupat jugosllave u tërhoqën nga rajoni pas Luftës së Kosovës.<ref>{{cite book|author=United Nations|url=https://books.google.com/books?id=46wG44UdPscC&pg=PA367|title=Yearbook of the United Nations 1999|date=22 shkurt 2002|publisher=United Nations Publications|isbn=978-92-1-100856-2|pages=367–|access-date=30 prill 2011}}</ref> |- |Masakra e Ugljares |Para Gushtit 1999 |Uglarë |15 |UÇK |Serbët |KFOR-i raporton më 25 Gusht 1999 gjetjen e 15 trupave të serbëve të vrarë.{{sfn|Yugoslav Survey 40|p=120}} Të vrarë muaj më parë, trupat ishin fshehur nga KFOR-i.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=x_JVAAAAYAAJ|title=Review of International Affairs|publisher=Federation of Yugoslav Journalists|year=2000|page=76}}</ref> |- |Vrasjet e Kllokotit |16 Gusht 1999 |Klokot |2 |Ekstremistët shqiptarë |Civilët serbë |Më 16 Gusht 1999, pas Luftës së Kosovës, një sulm me mortaja i kryer nga shqiptarët vrau dy civilë serbë dhe plagosi pesë të tjerë në fshat. Në fillim të atij muaji kishte pasur dy sulme me mortaja.<ref>{{cite news|last1=Gall|first1=Carlotta|date=18 gusht 1999|title=Shelling of a Serbian Village in Kosovo Kills 2|newspaper=NY Times|url=https://www.nytimes.com/1999/08/18/world/shelling-of-a-serbian-village-in-kosovo-kills-2.html}}</ref> |- |Masakra e Mitrovicës |3-4 Shkurt 2000 |Mitrovicë e Veriut |10 |[[Grupet kriminale serbe në Veri të Kosovës|Rojet e urës]] |Civilët shqiptarë |Ekstremistët serbë sulmuan shtëpitë e 10 civilëve shqiptarë dhe i vranë në netët e 3-4 shkurtit 2000.<ref>{{Cite web|date=2019-02-03|title=Masakra e 3 dhe 4 shkurtit e vitit 2000 në veri të Mitrovicës|url=https://prizrenpost.com/al/masakra-e-3-dhe-4-shkurtit-e-vitit-2000-ne-veri-te-mitrovices/|access-date=2023-07-21|website=Prizren Post|language=sq}}</ref><ref>{{Cite web|date=2023-02-03|title=3 dhe 4 shkurti 2000 - Masakra dhe dëbimi i shqiptarëve nga Mitrovica|url=https://www.vetevendosje.org/3-dhe-4-shkurti-2000-masakra-dhe-debimi-i-shqiptareve-nga-mitrovica/|access-date=2023-07-21|website=Lëvizja VETËVENDOSJE!|language=sq|archive-date=16 gusht 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230816054920/https://www.vetevendosje.org/3-dhe-4-shkurti-2000-masakra-dhe-debimi-i-shqiptareve-nga-mitrovica/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last=Erma|date=2000-02-07|title=Mitrovica ditë zie - (7 Shkurt 2000)|url=https://tvklan.al/mitrovica-dite-zie-7-shkurt-2000/|access-date=2023-07-21|website=Tv Klan|language=en}}</ref> |- |Vrasjet e Cernicës |28 Maj 2000 |Cernicë |3 |Ekstremistët shqiptarë |Civilët serbë |Tre serbë, duke përfshirë një fëmijë katër vjeçar, u vranë me gjakftohtësi gjatë të shtënave me makinë në Cernicë, një fshat në jug të Gjilanit.<ref name=":52">{{cite book|author=Human Rights Watch|url=https://www.hrw.org/reports/2001/kosovo/|title=UNDER ORDERS: War Crimes in Kosovo|publisher=Samizdat B92|year=2001}}</ref> |- |Bombardimi i autobusit në Podujevë |16 Shkurt 2001 |Podujevë |12 |Ekstremistët shqiptarë |Civilët serbë |12 të vdekur dhe 40 të plagosur në sulmin me bombë në autobusin që transportonte serbët që po udhëtonin për në enklavën serbe të Graçanicës për të vizituar varret e familjes. |- |Masakra e Familjes Stolic |3 Qershor 2003 |Obiliq |3 | |Civilët serbë |Tre serbë u vranë me sëpatë. Më pas shtëpisë iu vu zjarri.<ref>{{cite journal|last1=Bouckaert|first1=Peter|date=2004|title=Failure to Protect: Anti-minority Violence in Kosovo, March 2004|url=https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/kosovo0704.pdf|journal=Human Rights Watch|volume=16|issue=6|page=8|access-date=10 korrik 2023}}</ref> |- |Vrasjet e Gorazhdecit |13 Gusht 2003 |Gorazhdec |2 |Ekstremistët shqiptarë |Civilët serbë |Të shtëna nga fshati shqiptar në enklavën serbe vrasin dy, një të rritur dhe një fëmijë dhe plagosën katër. |- |Trazirat e vitit 2004 në Kosovë |17-18 Mars 2004 |Kosovë |16 |Shqiptarët |Civilët serbë |Më 17 dhe 18 Mars 2004, një valë trazirash të dhunshme përfshiu Kosovën, 16 serbë dhe 11 shqiptarë u vranë gjatë trazirave. Mbi 935 shtëpi serbe dhe 35 kisha u dogjën dhe u shkatërruan. Mbi 4000 serbë u dëbuan nga Kosova. |- |Vrasjet e Talinocit |6 Korrik 2012 |Talinoc i Muhaxhirëve |2 | |Civilët serbë |Një çift i martuar serb, refugjatë lufte që ishin kthyer në fshat, u vranë në shtëpinë e tyre më 6 Korrik 2012. Pas vrasjeve, serbët e fshatit kërkuan nga qeveria që të siguronte zhvendosjen e tyre ose në Shtërpcë ose Graçanicë, ose përndryshe ata do të largoheshin për Serbinë Qendrore. |} == Shiko edhe == * [[Lista e masakrave në Shqipëri]] == Referime == [[Kategoria:Masakra në Kosovë]] [[Kategoria:Lista të masakrave sipas vendit]] [[Kategoria:Lista]] 94okz38s7hpmvd23747pmiinznh2s5s 0 349252 2985822 2965938 2026-05-31T01:20:10Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dekolonizim]] te [[Kategoria:Shkolonizim]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2985822 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Croatian War of Independence collage.jpg|parapamje|Kolazh i [[Lufta Kroate për Pavarësi|Luftës për Pavarësi të Kroacisë]].]] '''Luftërat për çlirim kombëtar''', të quajtura edhe '''luftëra për pavarësi''' ose '''luftëra çlirimtare''', janë konflikte të zhvilluara nga [[Kombi|kombet]] për të fituar [[Pavarësia|pavarësinë]]. Termi përdoret në lidhje me luftërat kundër fuqive të huaja (ose të paktën atyre që perceptohen si të huaja) për të krijuar shtete të veçanta sovrane për kombësinë rebele.<ref name="mtw">{{Cite book|author=Rubinstein, Alvin Z.|url=https://archive.org/details/moscowsthirdworl00rubi/page/80|title=Moscow's Third World Strategy|publisher=[[Princeton University Press]]|year=1990|isbn=0-691-07790-8|page=[https://archive.org/details/moscowsthirdworl00rubi/page/80 80]}}</ref> Nga një këndvështrim tjetër, luftëra të tilla quhen kryengritje, rebelime. Lufta guerile ose lufta asimetrike shpesh përdoret nga grupe të etiketuara si lëvizje nacionalçlirimtare, shpesh me mbështetjen e shteteve të tjera. Termi "luftëra nacionalçlirimtare" përdoret më së shpeshti për ato që u zhvilluan gjatë lëvizjes së dekolonizimit. Meqenëse këto ishin kryesisht në botën e tretë kundër fuqive perëndimore dhe ndikimit të tyre ekonomik dhe një aspekti kryesor i Luftës së Ftohtë, vetë fraza është parë shpesh si e njëanshme ose poshtëruese.<ref name="McNamara">{{Cite journal|last=McNamara|first=Robert S.|author-link=Robert S. McNamara|date=1965-08-30|title=Buildup of U.S. Forces in VietNam, Statement by Secretary of Defense, Robert S. McNamara, Before the Subcommittee on Department of Defense Appropriations of the Senate Committee on Appropriations on August 4, 1965|url=http://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon4/ps3.htm|journal=Department of State Bulletin|page=369|access-date=2010-07-16|archive-date=27 nëntor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211127081754/https://www.mtholyoke.edu/acad/intrel/pentagon4/ps3.htm|url-status=dead}}</ref> Disa nga këto luftëra u mbështetën ose me zë ose materialisht nga Bashkimi Sovjetik, i cili u deklarua si një fuqi anti-imperialiste, duke mbështetur zëvendësimin e qeverive të mbështetura nga perëndimi me parti lokale komuniste ose të tjera jo pro-perëndimore. Megjithatë, kjo nuk garantonte gjithmonë ndikimin sovjetik në ato vende. Përveç dhe gjithnjë e më shumë në konkurrencë me Bashkimin Sovjetik, Republika Popullore e Kinës paraqitej si modele të zhvillimit të pavarur nacionalist jashtë ndikimit perëndimor, veçanërisht pasi qëndrimi i tillë dhe armiqësitë e tjera afatgjata nënkuptonin se ato konsideroheshin si një kërcënim për fuqinë perëndimore dhe konsideroheshin veten si të tillë, duke përdorur burimet e tyre për të ndihmuar politikisht, ekonomikisht dhe ushtarakisht lëvizjet si në Vietnam. Në janar 1961, kryeministri sovjetik Nikita Hrushovi premtoi mbështetje për "luftërat e çlirimit kombëtar" në të gjithë botën.<ref name="Little">{{Cite journal|last=Little|first=Wendell E.|year=1980|title=Wars of National Liberation—Insurgency|url=http://www.airpower.maxwell.af.mil/airchronicles/aureview/1980/sep-oct/little.html|journal=Air University Review|issue=September–October|access-date=2010-07-16|archive-date=13 janar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170113154435/http://www.airpower.maxwell.af.mil/airchronicles/aureview/1980/sep-oct/little.html|url-status=dead}}</ref> Kur kombi përkufizohet në terma etnikë, luftërat e zhvilluara për çlirimin e tij shpesh kanë sjellë spastrim etnik ose gjenocid në mënyrë që të pastrohet territori i pretenduar nga grupet e tjera të popullsisë.<ref>{{cite book|last1=Lieberman|first1=Benjamin|title=Terrible Fate: Ethnic Cleansing in the Making of Modern Europe|url=https://archive.org/details/terriblefateethn0000lieb_y1j3|date=2013|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-1-4422-3038-5|language=en}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Hayden|first1=Robert M.|date=1996|title=Schindler's Fate: Genocide, Ethnic Cleansing, and Population Transfers|url=https://www.jstor.org/stable/2501233|journal=Slavic Review|volume=55|issue=4|pages=727–748|doi=10.2307/2501233|issn=0037-6779|jstor=2501233|quote="Rendering an area ethnically homogenous by using force or in- timidation to remove from a given area persons of another ethnic or religious group" seems, in fact, an essential element in the program of many state builders and national liberation movements.|s2cid=232725375}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Kelman|first1=Herbert C.|date=1997|title=Negotiating National Identity and Self-Determination in Ethnic Conflicts: The Choice Between Pluralism and Ethnic Cleansing|url=https://archive.org/details/sim_negotiation-journal_1997-10_13_4/page/327|journal=Negotiation Journal|volume=13|issue=4|pages=327–340|doi=10.1023/A:1024840110195|s2cid=189900927}}</ref> == Shiko edhe == * [[Lufta e Kosovës]] * [[Lufta Kroate për Pavarësi]] == Referime == [[Kategoria:Luftëra për pavarësi]] [[Kategoria:Shkolonizim]] [[Kategoria:Lëvizje nacionalçlirimtare]] pxytsp62e8ygotbywargd3ux63qiji9 1 349690 2985874 2981186 2026-05-31T04:23:24Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Universiteti i Gjenevës/Arkivi 1]] 2985874 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Universiteti i Gjenevës/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} 33n3i4t0x2nup89s80r8vyrxter1a2g 2 352418 2985590 2876087 2026-05-30T12:31:48Z Xhulianoo 54153 2985590 wikitext text/x-wiki {{I zënë}} {{Userboxtop}} {{User AL}} {{Kontrollues në Wikipedia}} {{User Wikipedian For|viti=2013|muaji=8|dita=31}} {{Userboxbottom}} {{#babel:|sq|en-4|de-4}} Përshëndetje vizitor! Jam një djalë nga [[Shqipëria]], aktualisht jetoj në [[Gjermani]] dhe kontribuoj në [[Wikipedia]] që nga viti 2013. Qëllimi im kryesor këtu është të përmirësoj artikujt rreth Shqipërisë dhe [[shqiptarëve]], me fushat e mia kryesore të interesit që përfshijnë historinë, gjeografinë dhe futbollin. '''Artikujt e krijuar''' {{Div col|colwidth=15em}} * [[Policë për kokë]] * [[ebastiani]] {{Div col end}} '''Artikujt e kontribuar''' {{Div col|colwidth=15em}} * [[Dukagjini (Kukës)]] * [[Ernest Muçi]] * [[Rrethimi i parë i Krujës]] * [[Rrethimi i tretë i Krujës]] * [[Shëmria (Kukës)]] * [[Shtana]] * [[Spasi (Kukës)]] {{Div col end}} to3hul7lhuub1d8jgpq6gxuay0e052c 2985591 2985590 2026-05-30T12:31:54Z Xhulianoo 54153 2985591 wikitext text/x-wiki {{I zënë}} {{Userboxtop}} {{User AL}} {{Kontrollues në Wikipedia}} {{User Wikipedian For|viti=2013|muaji=8|dita=31}} {{Userboxbottom}} {{#babel:|sq|en-4|de-4}} Përshëndetje vizitor! Jam një djalë nga [[Shqipëria]], aktualisht jetoj në [[Gjermani]] dhe kontribuoj në [[Wikipedia]] që nga viti 2013. Qëllimi im kryesor këtu është të përmirësoj artikujt rreth Shqipërisë dhe [[shqiptarëve]], me fushat e mia kryesore të interesit që përfshijnë historinë, gjeografinë dhe futbollin. '''Artikujt e krijuar''' {{Div col|colwidth=15em}} * [[Policë për kokë]] * [[Sebastiani]] {{Div col end}} '''Artikujt e kontribuar''' {{Div col|colwidth=15em}} * [[Dukagjini (Kukës)]] * [[Ernest Muçi]] * [[Rrethimi i parë i Krujës]] * [[Rrethimi i tretë i Krujës]] * [[Shëmria (Kukës)]] * [[Shtana]] * [[Spasi (Kukës)]] {{Div col end}} 9lbk7tgrnq16pts4ixgroyhvj02mlhc 1 353915 2985713 2659592 2026-05-30T18:49:34Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985713 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Traktati i Paqes i Moskës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2659591 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170202000925/http://www.winterwar.com/War%27sEnd/moscow_peace_treaty.htm për lidhjen http://www.winterwar.com/War%27sEnd/moscow_peace_treaty.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 prill 2024 09:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Traktati i Paqes i Moskës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985712 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060707174233/http://heninen.net/sopimus/1940p_e.htm për lidhjen http://heninen.net/sopimus/1940p_e.htm. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20060707174233/http://heninen.net/sopimus/1940p_e.htm për lidhjen http://heninen.net/sopimus/1940p_e.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 20:49 (CEST) d391m46r8963u1j8b87vt4rnx01omxw 0 356457 2985594 2967415 2026-05-30T12:40:08Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985594 wikitext text/x-wiki '''Stadiumi Liman Gegaj''' është një [[Stadiumi|stadium]] [[futbolli]] në [[Malisheva|Malishevë]], [[Kosova|Kosovë]] . Stadiumi është hapur më 8 dhjetor 2018<ref>{{Citation|title=Malishevë, përurohet stadiumi 'Liman Gegaj' - FOTO|date=2018-12-08|url=https://kallxo.com/ndryshe/malisheve-perurohet-stadiumi-liman-gegaj-foto/|work=KALLXO.com|language=en}}</ref>, dhe mund të strehojë 1800 spektatorë. Lojtarët e [[KF Malisheva|KF Malishevës]] luajnë lojërat e tyre atje<ref>{{Citation|title=Liman Gegaj Stadiumi|url=https://www.europlan-online.de/liman-gegaj-stadiumi/stadion-44443.html|work=Europlan-Online|access-date=17 qershor 2024|archive-date=17 qershor 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240617093729/https://www.europlan-online.de/liman-gegaj-stadiumi/stadion-44443.html|url-status=dead}}</ref> . == Vështrim == Ky stadium është emëruar në nder të Liman Gegajt, një figurë e njohur lokale. Stadiumi ka një kapacitet që i përshtatet ngjarjeve sportive lokale. Infrastruktura e stadiumit përfshin fushën e futbollit me cilësi të lartë, tribunat për shikuesit, dhe pajisje të tjera të nevojshme për zhvillimin e ndeshjeve sportive. Stadiumi përdoret kryesisht nga KF Malisheva për ndeshjet e tyre. Gjithashtu, stadiumi mund të përdoret për aktivitete të tjera sportive dhe ngjarje të komunitetit. Stadiumi shërben si një pikë qendrore për aktivitetet sportive në qytet, duke ofruar një hapësirë për zhvillimin e sporteve dhe për forcimin e komunitetit përmes aktiviteteve të përbashkëta. Si shtëpia e KF Malisheva, stadiumi është vendi ku zhvillohen shumica e ndeshjeve të këtij klubi, duke mbështetur zhvillimin e talenteve lokale dhe promovimin e sportit në rajon. == Shih edhe == * [[Sporti në Kosovë]] == Referime == [[Kategoria:Stadiume në Kosovë]] [[Kategoria:Sporti në Malishevë]] 3u06bcdl40d4uzeks8qcy1x3op92bwd 0 358387 2985783 2967784 2026-05-30T23:18:22Z Mitrovica02 128863 /* Referime */ 2985783 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | header color = #e1001f | writing color = #FFFFFF | clubname = Stade de Reims | image = Stade Reims.svg | clubcolors= [[Skeda:600px Flag club Stade de Reims (1).png|20px]] | upright = 0.5 | fullname = Stade de Reims | nickname = ''Les rouges et blancs'' (Kuq ë bardhët)<ref name="RCSnickname">{{Cite web|url=https://footnickname.wordpress.com/2023/01/08/925-stade-de-reims-les-rouges-et-blancs/|title=#925 – Stade de Reims : les Rouges et Blancs|date=18 nëntor 2022|language=fr|publisher=Footnickname|access-date=8 janar 2023}}</ref> | founded = [[1910]] | ground = [[Stade Auguste-Delaune]] | capacity = 21,029<ref>{{Cite web|url=http://stade-de-reims.com/stade-auguste-delaune/|title=Stade Auguste Delaune &#124; Stade de Reims|website=stade-de-reims.com|language=fr}}</ref> | chairman = {{Flamuri|Franca}} Jean-Pierre Caillot | manager = {{Flamuri|Sllovenia}} [[Luka Elsner]] | league = [[Ligue 1]] | season = 2024–25 | position = 16të nga 18 | website = https://stade-de-reims.com | pattern_la1 = _rbs2425h | pattern_b1 = _reims2425h | pattern_ra1 = _rbs2425h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FF0000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _reims2425a | pattern_b2 = _reims2425a | pattern_ra2 = _reims2425a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 000066 | body2 = 000066 | rightarm2 = 000066 | shorts2 = 000066 | socks2 = 000066 | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | current = 2023–24 Stade de Reims season }} '''Stade de Reims''' ({{IPA-fr|stad də ʁɛ̃s}}) është një klub profesionist francez [[Futbolli|futbollit]] me bazë në [[Reims]]. Klubi u formua në vitin 1910 dhe luan në [[Ligue 1]], niveli më i lartë i [[Futbollit në Francë]]. Reims luan ndeshjet në shtëpi në [[Stade Auguste Delaune]] dhe menaxhohet nga [[Luka Elsner]]. Reims është një nga [[Lista e kampionëve francezë të futbollit|klubet më të suksesshme]] në historinë e [[futbollit francez]] duke fituar gjashtë tituj [[Ligue 1]], dy trofe [[Coupe de France]] dhe pesë [[ Trophée des Champions]] tituj. Klubi gjithashtu ka performuar mirë në nivel evropian pasi ka përfunduar si nënkampion në edicionet [[Finalen e Kupës Evropiane 1956|1956]] dhe [[Finalja e Kupës Evropiane 1959|1959]] të [[Kupës së Evropës]],<ref>{{cite web|date=23 maj 2017|title=rezultatet finale të Kupës Evropiane që nga viti 1956|url=https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-champions-finals/european-cup-final-results-since-1956-idUKROB37457120070523|access-date=2 gusht 2019|publisher=Reuters|archive-date=3 gusht 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803005653/https://uk.reuters.com/article/uk-soccer-champions-finals/european-cup-final-results-since-1956-idUKROB37457120070523|url-status=dead|language=en}}</ref> dhe fitimi i [[Kupës Latine]] dhe [[Coppa delle Alpi]] në [[1953 Latin Cup|1953]] dhe 1977, respektivisht. Megjithatë, që nga vitet 1980, Reims ka luftuar për t'u rikthyer në zenitin e tyre. Klubi qëndroi midis [[Ligue 2]] dhe Championnat National për më shumë se tridhjetë vjet pas rënies së tyre nga liga e parë në [[1978–79 Divizioni Francez 1|1979]]. Në vitin 2012, ata u promovuan përsëri në [[Ligue 1]], u rrëzuan përsëri në 2016, por u kthyen dy vjet më vonë. Reims shihet si një klub legjendar brenda qarqeve franceze të futbollit, jo vetëm për shkak të vlerësimeve të tij vendase dhe evropiane, por kontributit të tij ndaj [[Ekipi kombëtar i futbollit të Francës|Ekipi kombëtar i Francës]] gjatë viteve 1940 dhe 1950. Ata ishin kryesisht përgjegjës për [[Gjenerata e Artë]] e parë e futbollit francez me lojtarët e Reims [[Roger Marche]], [[Raymond Kopa]], [[Just Fontaine]], [[Jean Vincent]], [[Robert]]. Jonquet, [[Armand Penverne]], [[Dominique Colonna]] dhe [[Roger Piantoni]] në ekipin që arriti në gjysmëfinale në [[Kampionati Botëror i Futbollit 1938|1958 FIFA World Cup]] (vendi i tretë). == Nderimet == {| class="wikitable" width="72%" style="text-align:center;font-size:100%;" |+Stade de Reims honours ! scope="col" | ! scope="col" |Konkursi ! scope="col" |Tituj ! scope="col" |Sezonet |- | rowspan="9" |'''Garat franceze''' ! scope="col" |[[Ligue 1]] |'''6''' |[[1948–49 French Division 1|1948–49]], [[1952–53 French Division 1|1952–53]], [[1954–55 French Division 1|1954–55]], [[1957–58 French Division 1|1957–58]], [[1959–60 French Division 1|1959–60]], [[1961–62 French Division 1|1961–62]] |- ! scope="col" |[[Trophée des Champions]] |'''4''' |[[Trophée des Champions#Matches|1955]], [[Trophée des Champions#Matches|1958]], [[Trophée des Champions#Matches|1960]], [[Trophée des Champions#Matches|1966]] |- ! scope="col" |[[Coupe de France]] | rowspan="3" |'''2''' |[[List of Coupe de France winners|1949–50]], [[1957–58 Coupe de France|1957–58]] |- ! scope="col" |[[Ligue 2]] |[[1965–66 French Division 2|1965–66]], [[2017–18 Ligue 2|2017–18]] |- ! scope="col" |[[CFA 2]] |1998, [[2015–16 Championnat de France Amateur 2|2015–16]] |- ! scope="col" |[[Coupe de la Ligue]] | rowspan="5" |'''1''' |[[List of Coupe de la Ligue winners#Coupe d.27.C3.89t.C3.A9.2FCoupe de la Ligue .281982.E2.80.931994.29|1990–91]] |- ! scope="col" |[[Championnat National]] |[[Championnat National#Championnat National table of honours|2003–04]] |- ! scope="col" |[[Championnat de France amateur]] |1935 |- ! scope="col" |Division d'Honneur Nord-Est |1994 |- |'''Ndërkombëtar''' ! scope="col" |[[Latin Cup]] |[[1953 Latin Cup|1953]]<ref>{{cite news|date=5 shkurt 2011|title=El gran minero: Entrevista con Raymond Kopa|language=es|trans-title=The great miner: Interview with Raymond Kopa|publisher=[[UEFA]]|url=https://es.uefa.com/memberassociations/association=fra/news/newsid=1590647.html|quote=En 1953, derrotamos al AC Milan por 3-0 en la final de la Copa Latina (antecesora de la Copa de Europa)}}</ref> |} == Rekordi Europian == {| class="wikitable" |- ! Sezoni ! Kompeticioni ! Raundi ! Skuadra ! Shtëpi ! Jashtë ! Agregati |- |rowspan="4"|[[1955–56 European Cup|1955–56]] |rowspan="4"|[[UEFA Champions League|European Cup]] |[[1955–56 European Cup#First round|1R]] |{{flagicon|DEN}} [[AGF Aarhus]] | bgcolor="#ffffdd" align=center|'''2–2''' | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''2–0''' | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''4–2''' |- |[[1955–56 European Cup#Quarter-finals|QF]] |{{flagicon|HUN}} [[MTK Hungária FC|Vörös Lobogó]] | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''4–2''' | bgcolor="#ffffdd" align=center|'''4–4''' | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''8–6''' |- |[[1955–56 European Cup#Semi-finals|SF]] |{{flagicon|SCO}} [[Hibernian F.C.|Hibernian]] | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''2–0''' | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''1–0''' | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''3–0''' |- |[[1955–56 European Cup#Final|Final]] |{{flagicon|ESP}} [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | colspan="3" bgcolor="#ffdddd" align=center|'''3–4''' |- |rowspan="5"|[[1958–59 European Cup|1958–59]] |rowspan="5"|[[UEFA Champions League|European Cup]] |[[1958–59 European Cup#Preliminary round|PR]] |{{flagicon|NIR}} [[Ards F.C.|Ards]] | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''6–2''' | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''4–1''' | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''10–3''' |- |[[1958–59 European Cup#First round|1R]] |{{flagicon|FIN}} [[Helsingin Palloseura|HPS]] | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''4–0''' | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''3–0''' | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''7–0''' |- |[[1958–59 European Cup#Quarter-finals|QF]] |{{flagicon|BEL}} [[Standard Liège]] | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''3–0''' | bgcolor="#ffdddd" align=center|'''0–2''' | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''3–2''' |- |[[1958–59 European Cup#Semi-finals|SF]] |{{flagicon|SUI}} [[BSC Young Boys|Young Boys]] | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''3–0''' | bgcolor="#ffdddd" align=center|'''0–1''' | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''3–1''' |- |[[1958–59 European Cup#Final|Final]] |{{flagicon|ESP}} [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | colspan="3" bgcolor="#ffdddd" align=center|'''0–2''' |- |rowspan="2"|[[1960–61 European Cup|1960–61]] |rowspan="2"|[[UEFA Champions League|European Cup]] |[[1960–61 European Cup#Preliminary round|PR]] |{{flagicon|LUX}} [[Jeunesse Esch]] | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''6–1''' | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''5–0''' | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''11–1''' |- |[[1960–61 European Cup#First round|1R]] |{{flagicon|ENG}} [[Burnley F.C.|Burnley]] | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''3–2''' | bgcolor="#ffdddd" align=center|'''0–2''' | bgcolor="#ffdddd" align=center|'''3–4''' |- |rowspan="2"|[[1962–63 European Cup|1962–63]] |rowspan="2"|[[UEFA Champions League|European Cup]] |[[1962–63 European Cup#First round|1R]] |{{flagicon|AUT}} [[FK Austria Wien|Austria Wien]] | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''5–0''' | bgcolor="#ffdddd" align=center|'''2–3''' | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''7–3''' |- |[[1962–63 European Cup#Quarter-finals|QF]] |{{flagicon|NED}} [[Feyenoord]] | bgcolor="#ffdddd" align=center|'''0–1''' | bgcolor="#ffffdd" align=center|'''1–1''' | bgcolor="#ffdddd" align=center|'''1–2''' |- |rowspan="2"|[[2020–21 UEFA Europa League|2020–21]] |rowspan="2"|[[UEFA Europa League]] |[[2020–21 UEFA Europa League#Second qualifying round|2QR]] |{{flagicon|SUI}} [[Servette FC|Servette]] | {{n/a}} | bgcolor="#ddffdd" align=center|'''1–0''' | {{n/a}} |- |[[2020–21 UEFA Europa League#Third qualifying round|3QR]] |{{flagicon|HUN}} [[Fehérvár FC|Fehérvár]] | {{n/a}} | bgcolor="#ffffdd" align=center|'''0–0''' (1–4 [[Penalty shoot-out (association football)|p]]) | {{n/a}} |} == Lojtarët == === Skuadra aktuale === {{updated|30 Korrik 2024<ref>{{cite news|url=https://stade-de-reims.com/liste-joueurs?field_joueur_equipe_target_id=1|title=Les joueurs|trans-title=The players|language=fr|publisher=Stade de Reims|date=26 janar 2019}}</ref>}} {{Fs start}} {{Fs player|no=2|pos=DF|nat=Kenia|name=[[Joseph Okumu]]}} {{Fs player|no=3|pos=MF|nat=Mali|name=[[Kamory Doumbia]]}} {{Fs player|no=4|pos=DF|nat=BEL|name=[[Maxime Busi]]}} {{Fs player|no=5|pos=MF|nat=FRA|name=[[Martin Adeline]]}} {{Fs player|no=6|pos=MF|nat=FRA|name=[[Valentin Atangana]]}} {{Fs player|no=7|pos=FW|nat=JPN|name=[[Junya Itō]]}} {{Fs player|no=8|pos=MF|nat=MAR|name=[[Amir Richardson]]}} {{Fs player|no=9|pos=FW|nat=DEN|name=[[Mohamed Daramy]]}} {{Fs player|no=10|pos=MF|nat=MLT|name=[[Teddy Teuma]]}} {{Fs player|no=14|pos=MF|nat=GER|name=[[Reda Khadra]]}} {{Fs player|no=15|pos=MF|nat=ZIM|name=[[Marshall Munetsi]]}} {{Fs player|no=16|pos=GK|nat=FRA|name=[[Ludovic Butelle]]}} {{Fs player|no=17|pos=FW|nat=JPN|name=[[Keito Nakamura]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=18|pos=DF|nat=ESP|name=[[Sergio Akieme]]}} {{Fs player|no=21|pos=DF|nat=CIV|name=[[Cédric Kipré]]}} {{Fs player|no=22|pos=FW|nat=CIV|name=[[Oumar Diakité]]}} {{Fs player|no=24|pos=DF|nat=CIV|name=[[Emmanuel Agbadou]]}} {{Fs player|no=25|pos=DF|nat=BEL|name=[[Thibault De Smet]]}} {{Fs player|no=27|pos=FW|nat=Gambia|name=[[Adama Bojang]]}} {{Fs player|no=32|pos=DF|nat=BEL|name=[[Thomas Foket]]}} {{Fs player|no=45|pos=DF|nat=FRA|name=[[Thérence Koudou]]}} {{Fs player|no=67|pos=FW|nat=FRA|name=[[Mamadou Diakhon]]}} {{Fs player|no=72|pos=MF|nat=CIV|name=[[Amadou Koné (footballer)|Amadou Koné]]}} {{Fs player|no=94|pos=GK|nat=FRA|name=[[Yehvann Diouf]]}} {{Fs player|no=96|pos=GK|nat=FRA|name=[[Alexandre Olliero]]}} {{Fs player|no=|pos=FW|nat=FRA|name=[[Amine Salama]]}} {{Fs end}} == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Stade de Reims]] [[Kategoria:Klube futbolli në Francë|Reims]] biotuonzfcma3bw23wd8tylrn8sxbsa 0 358894 2985831 2967880 2026-05-31T01:27:54Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 3 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985831 wikitext text/x-wiki ''Vincent W.J. van Gerven Oei'' (lindur më 1983 në [[Hagë]]) është një botues, përkthyes, kurator, gazetar dhe filolog holandez. Ai mori një master në gjuhësi të përgjithshme nga [[Universiteti Leiden]], një MM nga departamenti i Shkencës së Artit në [[Akademia Mbretërore e Artit, Hagë]]<ref>https://www.kabk.nl/en/alumni/master-artscience</ref>, një doktoraturë nga divizioni Filozofi, Art dhe Mendim Kritik në [[ European Graduate School]]<ref>https://egs.edu/student/vincent-w-j-van-gerven-oei/</ref>, dhe një doktoraturë nga Qendra e Mendimit Modern në [[Universiteti i Aberdeen]]<ref>https://www.abdn.ac.uk/modernthought/people/dr-vincent-wj-van-gerven-oei-92.php</ref>. Van Gerven Oei është aktualisht drejtor/CFO i [[open access]] shtyp [[punctum books]]<ref>https://punctumbooks.com/about/organization/</ref> dhe drejtor/CEO i platformës së hapur [[metadata]] Thoth Open Metadata<ref>https://thoth.pub/about/team</ref>. ==Arti dhe Kurimi== Në vitin 2007, Van Gerven Oei filloi karrierën e tij artistike si pjesë e një dyshe artistësh me artistin [[Jonas Staal]], "duke eksploruar marrëdhënien midis artit, moralit dhe shoqërisë"<ref>https://impakt.nl/events/panorama/impakt-invites-jonas-staal-en-vincent-van-gerven-oei/</ref>. Ata përfunduan rezidencat e artit në Çikago, Pekin, Johanesburg dhe Tokio<ref>{{Cite web|url=https://www.vangervenoei.com/art/|title=Kopje e arkivuar|access-date=13 gusht 2024|archive-date=13 gusht 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240813164443/http://www.vangervenoei.com/art/|url-status=dead|language=sq}}</ref>. Në rishikimin e tij të instalacionit të tyre "Dyzet vjet mërzi 1968–2008", shkrimtari [[Thomas van Aalten]] iu referua Staal dhe Van Gerven Oei si "asketikë të rinj", "të cilëve u mungon ëndrra e viteve 1960, por gjithashtu e di se Mendimi Jo Future nga vitet '70 dhe '80 nuk ofron zgjidhje dhe se gjithashtu optimizmi i viteve '90 ka kufijtë e tij."<ref>https://archive.today/20230505083527/https://www.vn.nl/de-nieuwe-asceten/#selection-1205.319-1205.514</ref> Që nga viti 2012 ai ka qenë i përfshirë në projektet e Staal-it “New World Summit” dhe “New World Academy” si këshilltar dhe redaktor<ref>https://www.jonasstaal.nl/projects/new-world-summit-berlin/</ref><ref>https://www.jonasstaal.nl/projects/new-world-academy/</ref>. Ai gjithashtu shfaqet në veprën e tij "94 Milion vjet Kolektivizëm, Video Studim" si "proletgjeolog" dhe tregimtar<ref>https://www.jonasstaal.nl/projects/94-million-years-of-collectivism/</ref>. Në vitin 2011, ai themeloi fondacionin Department of Eagles në Tiranë, si një “byro projekti e pavarur për artistë dhe mendimtarë brenda dhe jashtë Shqipërisë”.<ref>{{Cite web |url=https://departmentofeagles.org/about/ |title=Kopje e arkivuar |access-date=13 gusht 2024 |archive-date=17 nëntor 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241117014751/https://departmentofeagles.org/about/ |url-status=dead }}</ref> Me Departamentin e Shqiponjave, Van Gerven Oei filloi punën e tij kuratoriale, duke përfshirë ''Kukafshehti''<ref>{{Cite web |url=https://departmentofeagles.org/kukafshehti/ |title=Kopje e arkivuar |access-date=13 gusht 2024 |archive-date=14 shkurt 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250214013021/https://departmentofeagles.org/kukafshehti/ |url-status=dead }}</ref> (2013), e zhvilluar përmes angazhimit të tij me komunitetin [[LGBT] në Shqipëri<ref>https://nyje.al/te-besh-nje-veper-arti-eshte-akt-politik/</ref>, me të cilin organizoi edhe “Gay Ride”-n e parë<ref>https://www.youtube.com/watch?v=EYO2wtVun0U</ref>. në vitin 2012. Në vitin 2015 organizon ekspozitën "Punëtorët largohen nga studio. Shikimi larg realizmit socialist.” në [[Muzeu Kombëtar i Arteve të Bukura (Shqipëri)|Muzeu Kombëtar i Arteve të Bukura]] në Tiranë dhe ngriti alarmin për gjendjen e rënduar të zotërimeve të muzeut.<ref>https://www.panorama.com.al/gjendja-ne-fondin-e-galerise-alarmante-rrezikon-te-humbase/</ref> Ekspozita “Teatri i Gjelbërimit” (2016)<ref>{{Cite web |url=https://departmentofeagles.org/teatri/ |title=Kopje e arkivuar |access-date=13 gusht 2024 |archive-date=13 gusht 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240813164230/https://departmentofeagles.org/teatri/ |url-status=dead }}</ref>, dha një pasqyrë të dy dekadave të artit në hapësirën publike shqiptare.<ref>https://www.reporter.al/2016/10/23/teatri-i-gjelberimit-ekspozita-proteste-e-artisteve-ne-shqiperi/</ref> Projekte të tjera përfshinin [[Marco_Mazzi#The_Albanian_Lapidar_Survey|Anketa e Lapidarit Shqiptar]], sondazhi i parë i monumentalitetit socialist në Shqipëri, të cilin Van Gerven Oei e kreu me artistin multimedial [[Marco Mazzi]] në 2014. Gjetjet e tyre u publikuan në 3 vëllimet e botimit ''Lapidari'' në 2015<ref>https://punctumbooks.com/titles/lapidari-volume-1/</ref><ref>https://punctumbooks.com/titles/lapidari-volume-2/</ref><ref>https://punctumbooks.com/titles/lapidari-volume-3/</ref>. Nga viti 2021 deri në 2024 ai ishte anëtar i bordit redaktues të ''Stedelijk Studies,'' revistës me akses të hapur të [[Stedelijk Museum Amsterdam]]. Që nga viti 2022, Van Gerven Oei është anëtar i kolektivit të artit [[Manifesto (kolektivi i artit)|Manifesti]]. Si shkrimtar arti, ai është angazhuar me veprën e [[Armando Lulaj]]<ref>https://punctumbooks.com/titles/workers-leaving-the-studio/</ref>, [[Bruce Nauman]]<ref>https://stedelijkstudies.com/straight-innocence-essay/</ref>, [[Edi Rama]]<ref>https://www.artpapers.org/give-me-the-color-and-the-country/</ref>, [[Anri Sala]]<ref>https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/698395?download=true&journalCode=aft</ref>, [[Martin Wong]]<ref>https://stedelijkstudies.com/martin-wong-no-white-in-sight/</ref> dhe riemërtimin. i [[Kunstinstituut Melly]]<ref>https://ocula.com/magazine/features/who-is-melly-shum-on-fka-witte-de-withs-name-/</ref>. ==Gazetaria== Pasi u transferua në [[Shqipëri]] në vitin 2010, Van Gerven Oei filloi të shkruante rregullisht për arkitekturën, kulturën dhe politikën e vendit, së pari për blogun e [[open access]] revistës shkencore [[Continent (revistë)|kontinenti .]] dhe më pas për revistën letrare ''Berfrois''.<ref>https://www.berfrois.com/?s=van+gerven+oei&post_type=post</ref> Në vitin 2015, ai filloi platformën e pavarur të medias online Exit Albania së bashku me Neritan Sejamini dhe Carloalberto Rossi<ref>{{Cite web|url=https://exit.al/en/about-us/|title=Kopje e arkivuar|access-date=13 gusht 2024|archive-date=13 gusht 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240813164230/https://exit.al/en/about-us/|url-status=dead}}</ref>, për të cilën vazhdoi të shkruante rregullisht deri në vitin 2021. Një përzgjedhje nga shkrimet e tij të kësaj periudhe u botua në [[Shqip]] me titullin ' 'Rënia e ardhmes: Arti, korrupsioni dhe fundi i tranzicionit shqiptar'' (''Rënia e së ardhmes: Arti, Korrupsioni dhe Fundi i Tranzicionit Shqiptar'') në 2023.<ref>https://pikapasiperfaqe.com/product/renia-e-se-ardhmes/</ref> Shkrimet e tij të fundit për Shqipërinë janë shfaqur në The Mekanizmi Shqiptar.<ref>https://thealbanianmechanism.substack.com/</ref> ==Publikime Open Access== Në vitin 2011, Van Gerven Oei filloi shtëpinë botuese Uitgeverij, duke u fokusuar në poezi dhe teori. Në vitin 2015, ai iu bashkua shtëpisë botuese [[punctum books]]<ref>https://journals.publishing.umich.edu/jep/article/id/3627/</ref>, e cila “ofron mikpritje radikale për forma të ndryshme të të menduarit”<ref>https://open.spotify.com/episode/6K3DyrYLbyJGOSqTCY2jiN?si=bdbbb873638349aa&nd=1&dlsi=a6d50faa26094452</ref><ref>{{Cite web|url=https://nicolettebragg.com/many-academies-podcast/|title=Kopje e arkivuar|access-date=13 gusht 2024|archive-date=13 gusht 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240813164230/https://nicolettebragg.com/many-academies-podcast/|url-status=dead}}</ref>, si drejtor. Van Gerven Oei është një zë i shquar për akses të hapur në [[botim akademik]]. Në vitin 2020, ai u zgjodh në bordin e [[Open Access Scholarly Publishing Association]]<ref>https://www.oaspa.org/about/who-we-are/our-board/</ref>, dhe në vitin 2021 ai u bë kryetar themelues i fondacionit ScholarLed<ref>https://scholarled.org/</ref><ref>https://orcid.org/0000-0003-1637-4261</ref>. Në vitin 2022, ai ishte një nga iniciatorët e zhvillimit të [[Softuerit të lirë dhe me burim të hapur|FLOSS]] platformës së hapur të meta të dhënave Thoth<ref>https://copim.pubpub.org/pub/thoth-business-model/release/1</ref>, e së cilës që atëherë është bërë drejtor dhe CEO. ==Filologji== Si filolog, Van Gerven Oei është një nga ekspertët më të shquar të gjuhës [[Nubiane të Vjetër]]. Në vitin 2021, ai botoi "A Reference Grammar of Old Nubian"<ref>https://www.peeters-leuven.be/detail.php?search_key=9789042941854&series_number_str=299&lang=en</ref>, një "vepër thelbësore"<ref>https://lockwoodonlinejournals.com/index.php/jaos/article/view/2459</ref> në këtë fushë. Ai ka botuar më tej [[''editiones principes''|editio princeps]] tekste të vjetra nubiane nga [[Old Dongola]]<ref>https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.desklight-c9060126-e1fd-426b-a84d-bdeedaf95184?q=bwmeta1.element.desklight-34ce6a7a-7299-4b62-9348-0cb6005f98cd;7&qt=CHILDREN-STATELESS</ref><ref>https://poj.peeters-leuven.be/content.php?url=article&id=3293055&journal_code=ORI</ref>, [[Askut]]<ref>https://escholarship.org/uc/item/40k4d09h</ref>, Akasha West<ref>https://apcz.umk.pl/ET/article/view/EtudTrav.32.006</ref>, [[Faras]]<ref>https://apcz.umk.pl/ET/article/view/EtudTrav.32.005</ref> dhe [[Gebel Adda ]]<ref>https://poj.peeters-leuven.be/content.php?url=article&id=3287659&journal_code=MUS</ref><ref>https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ojs-issn-0075-4277-year-2022-issue-52-article-23eb0c74-e617-3c12-8e79-8473c279a98b?q=bwmeta1.element.ojs-issn-0075-4277-year-2022-issue-52;2&qt=CHILDREN-STATELESS</ref>, si dhe artikuj të shumtë mbi aspekte të gramatikës së vjetër nubiane<ref>{{Cite web|url=https://www.vangervenoei.com/research/|title=Kopje e arkivuar|access-date=13 gusht 2024|archive-date=13 gusht 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240813164235/http://www.vangervenoei.com/research/|url-status=dead|language=sq}}</ref>. Ai është bashkëthemelues i Unionit për Studime Nubiane dhe anëtar i bordit të revistës me akses të hapur "Dotawo: A Journal of Nubian Studies"<ref>https://escholarship.org/uc/dotawo/people</ref>. ==Publikime të zgjedhura== * ‘’Rënia e së ardhmes: Arti, korrupsioni dhe fundi i tranzicionit shqiptar.’’ Translated by Bledar Qalliu. Tirana: [[Pika pa sipërfaqe Publishing House|Pika pa sipërfaqe]], 2023. {{ISBN|9789928373120}} * ‘’A Reference Grammar of Old Nubian.’’ Orientalia Lovaniensia Analecta. Louvain: [[Peeters Publishers|Peeters]], 2021. {{ISBN|9789042941861}} * ‘’Cross-Examinations.’’ Gent: MER. Paper Kunsthalle, 2015. {{ISBN|9789492321077}} ==Përkthime në anglisht== * [[Gengoroh Tagame|Tagame, Gengoroh]]. ‘’The Passion of Gengoroh Tagame Volume 2,’’ edited by Anne Ishii and Graham Kolbeins. Seattle: [[Fantagraphics]], 2022. {{ISBN|9781683965282}} * [[Nachoem Wijnberg|Wijnberg, Nachoem M.]] ‘’The Jews.’’ Earth: [[punctum books]], 2016. {{ISBN|9780692620625}} * [[Jonas Staal|Staal, Jonas]]. ‘’Art, Property of Politics III: Fleur Agema.’’ Eindhoven: Onomatopee, 2011. {{ISBN|9789078454755}} * [[Dick Raaijmakers|Raaijmakers, Dick]]. ‘’The Destructive Character.’’ Eindhoven: Onomatopee, 2011. {{ISBN|9789078454656}} * [[Jonas Staal|Staal, Jonas]]. ‘’Post-Propaganda.’’ Amsterdam: Fonds BKVB, 2010. {{ISBN|9789076936215}} * [[Jonas Staal|Staal, Jonas]]. ‘’Power?… To Which People?!’’ Heijningen: Jap Sam Books, 2010. {{ISBN|9789490322021}} * [[Harmen de Hoop|De Hoop, Harmen]], and [[Jonas Staal]]. ‘’Activism, Doubt.’’ Eindhoven: Onomatopee, 2009. {{ISBN|9789078454366}} * [[Dick Raaijmakers|Raaijmakers, Dick]]. ‘’Method.’’ Eindhoven: Onomatopee, 2009. {{ISBN|9789078454359}} == Referime == {{Reflist}} ==External links== * [http://www.vangervenoei.com/ Official website Vincent W.J. van Gerven Oei] * [https://hcommons.org/members/vangervenoei/ Humanities Commons repository of Vincent W.J. van Gerven Oei] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Gerven Oei, Vincent W.J. van}} [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1949]] mgph5rl9g10mlvrfsp9qrzqz3q6yyp2 1 359485 2985832 2884422 2026-05-31T01:27:55Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985832 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vincent W.J. van Gerven Oei]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2685829 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240813164443/http://www.vangervenoei.com/art/ për lidhjen https://www.vangervenoei.com/art/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240813164235/http://www.vangervenoei.com/research/ për lidhjen https://www.vangervenoei.com/research/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 gusht 2024 09:08 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vincent W.J. van Gerven Oei]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2874440 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240813164230/https://exit.al/en/about-us/ për lidhjen https://exit.al/en/about-us/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 23 nëntor 2025 07:16 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vincent W.J. van Gerven Oei]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2884421 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240813164230/https://nicolettebragg.com/many-academies-podcast/ për lidhjen https://nicolettebragg.com/many-academies-podcast/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 dhjetor 2025 00:43 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vincent W.J. van Gerven Oei]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985831 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241117014751/https://departmentofeagles.org/about/ për lidhjen https://departmentofeagles.org/about/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250214013021/https://departmentofeagles.org/kukafshehti/ për lidhjen https://departmentofeagles.org/kukafshehti/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240813164230/https://departmentofeagles.org/teatri/ për lidhjen https://departmentofeagles.org/teatri/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 03:27 (CEST) sk0yssp5meqgqnj7dhuhtofssbs2gza 0 359902 2985586 2968077 2026-05-30T12:01:18Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985586 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|name=Sophie|birth_name=<!-- Do not include birth name, per MOS:DEADNAME. -->|alias=Sophie Xeon|image=Sophie YOLA DÍA 2019 2 (cropped).jpg|caption=Sophie duke performuar në festivalin YOLA DÍA, 2019|birth_date={{Birth date|1986|09|17|df=y}}|birth_place=[[Glasgou]], Skoci|death_date={{Death date|2021|1|30|1986|09|17|df=y}}|death_place=[[Athens|Athinë]], Greqi|occupation={{hlist|producente muzikore|DJ|kantautore}}|years_active=2008–2021|genre={{hlist| [[Experimental pop]]<ref name="Line">{{cite web|last1=Day|first1=Laurence|title=SOPHIE reveals piercing new single "L.O.V.E."|url=https://www.thelineofbestfit.com/news/latest-news/sophie-reveals-piercing-new-single-l.o.v.e|website=The Line of Best Fit|access-date=12 korrik 2016|archive-date=15 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160815191341/http://www.thelineofbestfit.com/news/latest-news/sophie-reveals-piercing-new-single-l.o.v.e|url-status=dead}}</ref>| [[hyperpop]]<ref>{{cite web|title=Hyperpop Pioneer SOPHIE Dead at 34|url=https://www.pastemagazine.com/music/sophie/sophie-dead-at-34/|website=[[Paste (magazine)|Paste]]|access-date=5 qershor 2021|date=30 janar 2021|url-status=live|archive-date=30 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210130191147/https://www.pastemagazine.com/music/sophie/sophie-dead-at-34/}}</ref>|[[Muzika elektronike|electronic]]<ref name="pitchfork">{{cite web|last1=Fitzmaurice|first1=Larry|title=Sophie|url=http://pitchfork.com/features/rising/9237-sophie/|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|date=10 tetor 2013|access-date=18 korrik 2016|archive-date=1 gusht 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160801231345/http://pitchfork.com/features/rising/9237-sophie/|url-status=live}}</ref>|[[avant-pop]]<ref>{{cite web|title=GAIKA announces debut album BASIC VOLUME, featuring production from SOPHIE|url=https://www.thelineofbestfit.com/news/latest-news/gaika-announces-debut-album-basic-volume-featuring-production-from-sophie|website=[[The Line of Best Fit]]|access-date=15 qershor 2018|archive-date=16 qershor 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616003805/https://www.thelineofbestfit.com/news/latest-news/gaika-announces-debut-album-basic-volume-featuring-production-from-sophie|url-status=live}}</ref>|[[dance-pop]]<ref name="allmusic" />}}|instruments={{hlist|[[Sintisajzeri]]|[[Digital audio workstation]]<ref>{{cite web|url=https://artsandculture.google.com/story/how-experimental-pop-producer-sophie-pushed-the-envelope/NAKy4L63W07OIQ|title=How Experimental Pop Producer SOPHIE Pushed the Envelope|last=Musikinstrumenten-Museum|date=16 prill 2021|website=[[Google Arts & Culture]]|access-date=5 maj 2021|archive-date=16 prill 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210416164046/https://artsandculture.google.com/story/how-experimental-pop-producer-sophie-pushed-the-envelope/NAKy4L63W07OIQ|url-status=live}}</ref>}}|discography=[[Sophie discography]]|label={{hlist|MSMSMSM|[[Future Classic]]|[[Transgressive Records|Transgressive]]|[[Numbers (record label)|Numbers]]|Huntleys + Palmers}}|associated_acts={{hlist|[[A. G. Cook]]|[[Charli XCX]]|[[Cecile Believe]]|[[Vince Staples]]|[[QT (musician)|QT]]|[[GFOTY]]|[[Flume (musician)|Flume]]|[[Kim Petras]]}}|website={{URL|msmsmsm.com}}}} '''Sophie Xeon''' (/ˈziːɒn/; 17 shtator 1986{{Snd}}30 janar 2021), e njohur mononimisht si '''SOPHIE''', ishte një [[Producenti i muzikës|producente muzikore]], kompozitore dhe DJ nga [[Skocia]]. Puna e saj është e njohur për marrjen e saj të guximshme në [[Muzika pop|muzikën pop]] dhe dallohet për dizajnin eksperimental të tingullit, teksturat e sintetizuara dhe përfshirjen e ndikimeve nga stilet e kërcimit "underground".<ref name="allmusic">{{Cite web|last=Simpson|first=Paul|title=SOPHIE – Biography|url=http://www.allmusic.com/artist/sophie-mn0003301582/biography|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160326071613/http://www.allmusic.com/artist/sophie-mn0003301582/biography|archive-date=26 mars 2016|access-date=10 prill 2016|website=[[AllMusic]]|language=en}}</ref> Do të ndihmonte në krijimin e mikrozhanrit hiperpop të viteve 2010. Sophie u bë e njohur me këngët "Bipp" (2013) dhe "Lemonade" (2014), të cilat u përpiluan në koleksionin e këngëve " ''Product'' " (2015). Fillimisht, duke mbetur anonime, ajo doli publikisht si [[Transgjinor|transgjinore]] në vitin 2017 dhe publikoi albumin ''Oil of Every Pearl's Un-Insides'' vitin e ardhshëm, duke fituar një nominim për çmimin Grammy për albumin më të mirë të kërcimit/elektronik. Ajo punoi ngushtë me artistë nga firma e produksionit PC Music, duke përfshirë AG Cook dhe GFOTY, dhe gjithashtu punoi në produksion për akte të tilla si [[Charli XCX]], Vince Staples, Kim Petras, [[Madonna]], Let's Eat Grandma dhe [[Namie Amuro]].<ref name="allmusic"/> Sophie vdiq në janar 2021 pas një rënie aksidentale në [[Athina|Athinë, Greqi]]. ''The Fader'' e lavdëroi atë si një "artiste pioniere skoceze, prodhimet e gjalla [[Muzika elektronike|elektronike]] të të cilit zgjeruan fushën e muzikës pop moderne",<ref name="fade">{{Cite web|last=Ross|first=Alex Robert|title=SOPHIE has died|url=https://www.thefader.com/2021/01/30/sophie-xeon-dies-aged-34|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212125428/https://www.thefader.com/2021/01/30/sophie-xeon-dies-aged-34|archive-date=12 shkurt 2021|access-date=18 shkurt 2021|website=[[The Fader]]}}</ref> ndërsa ''Pitchfork'' vlerësoi punën e saj me ndikim me "muzikën elektronike të formuar në pop-in avangardë me forcë origjinale".<ref name="Pitchfork2021">{{Cite web|last=Monroe|first=Jazz|date=30 janar 2021|title=Sophie Has Died|url=https://pitchfork.com/news/sophie-has-died/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210130115709/https://pitchfork.com/news/sophie-has-died/|archive-date=30 janar 2021|access-date=30 janar 2021|website=Pitchfork}}</ref> Në qershor 2024, u njoftua se albumi i saj i dytë në studio i vetëtitulluar, që thuhet se ishte "pothuajse i përfunduar" në kohën e vdekjes së saj, do të publikohej pas vdekjes më 27 shtator.<ref name=":0">{{Cite web|last=Strauss|first=Matthew|date=2024-06-24|title=First and Final Posthumous SOPHIE Album Announced|url=https://pitchfork.com/news/first-posthumous-sophie-album-announced/|access-date=2024-06-24|website=Pitchfork|language=en-US}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|last=Mier|first=Tomás|date=2024-06-24|title=A Posthumous Sophie Album Is on the Way|url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/posthumous-sophie-album-announced-1235044669/|access-date=2024-06-24|website=Rolling Stone|language=en-US}}</ref> == Jeta e hershme == Sophie ka lindur më 17 shtator 1986 dhe është rritur në [[Glasgou|Glasgow]], Skoci.<ref name="NYT">{{Cite news|last=Pareles|first=Jon|author-link=Jon Pareles|date=30 janar 2021|title=Sophie, Who Pushed the Boundaries of Pop Music, Dies at 34|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/01/30/arts/music/sophie-dead.html|url-status=live|access-date=30 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210214220318/https://www.nytimes.com/2021/01/30/arts/music/sophie-dead.html|archive-date=14 shkurt 2021|issn=0362-4331}}</ref><ref name="france-inter">{{Cite news|last=Mougin|first=Marie|date=4 shtator 2018|title=SOPHIE, le nouveau phénomène de la scène pop expérimentale et underground|language=fr|work=France Inter|publisher=Radio France|url=https://www.franceinter.fr/musique/sophie-le-nouveau-phenomene-de-la-scene-pop-experimentale-et-underground|url-status=live|access-date=6 janar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107072346/https://www.franceinter.fr/musique/sophie-le-nouveau-phenomene-de-la-scene-pop-experimentale-et-underground|archive-date=7 janar 2019}}</ref><ref name="rbma">{{Cite web|last=Lin|first=Yu-Cheng|date=22 shkurt 2017|title=SOPHIE: A Beginner's Guide to a Hyperpop Mystery|url=https://www.redbull.com/us-en/sophie-a-beginners-guide|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171019220757/https://www.redbull.com/us-en/sophie-a-beginners-guide|archive-date=19 tetor 2017|access-date=2 maj 2017|website=[[Red Bull Music Academy]]}}</ref> Sophie tha në një intervistë të botuar nga ''Lenny Letter'', "[Babai im] kishte instinkte të shkëlqyera, duke më çuar në klabe kur isha shumë e re. Ai më bleu kasetat rave para se të shkoja në to dhe i luante në makinë dhe thonte: 'Kjo do të jetë e rëndësishme për ty.' [...] Sapo kisha dëgjuar [[Muzika elektronike|muzikë elektronike]], e kalova gjithë kohën duke dëgjuar ato kasetë, i vidhja nga makina. Pasi mori një tastierë piano si dhuratë për ditëlindje, ajo u interesua për të krijuar muzikë të re.<ref name="lennyletter.com">{{Cite web|last=Siemsen|first=Thora|title=SOPHIE On Criticism, Collaborating and Childhood|url=https://www.lennyletter.com/story/sophie-interview|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20181030090915/https://www.lennyletter.com/story/sophie-interview|archive-date=30 tetor 2018|access-date=30 tetor 2018|website=Lenny Letter|language=en}}</ref> Në moshën afërsisht nëntë ose dhjetë vjeç, Sophie shprehu dëshirën për të lënë shkollën për t'u bërë një producente e muzikës elektronike, por nuk iu lejua.<ref name="lennyletter.com"/> Ajo vazhdoi të krijonte muzikë gjatë gjithë adoleshencës, duke thënë rregullisht "Unë thjesht do të mbyllem në dhomën time derisa të bëj një album".<ref name="lennyletter.com" /> Një gjysmë-motër i kërkoi Sophie-t të bënte DJ dasmën e saj; më vonë ajo pranoi se gjysmë-motra "nuk e dinte se çfarë po bëja në dhomën time vetë" dhe kishte supozuar se ajo ishte një DJ. Rreth kësaj kohe, Sophie mësoi të bënte DJ përveç prodhimit të muzikës.<ref name="lennyletter.com" /><ref>{{Cite web|last=Chapman|first=Sam|date=30 mars 2016|title=The Question of SOPHIE|url=https://queerspacemagazine.com/the-question-of-sophie/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205001958/https://queerspacemagazine.com/the-question-of-sophie/|archive-date=5 shkurt 2021|access-date=30 janar 2021|website=Queerspace}}</ref> == Karriera == === Vitet e hershme === Karriera muzikore e Sophie filloi në një grup të quajtur Motherland, së bashku me shokët e grupit Sabine Gottfried, Matthew Lutz-Kinoy dhe Marcella Dvsi. Ajo luajti shfaqje live në [[Berlini|Berlin]] dhe UK gjatë 2008-2009. Ajo më vonë bashkëpunoi me Lutz-Kinoy në një seri veprash performuese.<ref>{{Cite web|last=Russell|first=Legacy|date=11 janar 2012|title=Expanded Benefits: Matthew Lutz-Kinoy and SOPHIE|url=http://bombmagazine.org/article/6354/expanded-benefits-matthew-lutz-kinoy-and-sophie|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150208081537/http://bombmagazine.org/article/6354/expanded-benefits-matthew-lutz-kinoy-and-sophie|archive-date=8 shkurt 2015|access-date=7 shkurt 2015|website=[[Bomb (magazine)|Bomb]]}}</ref> Në tetor 2010, Sophie ripërpunoi këngën e Light Asylum, "A Certain Person", duke krijuar versionin e Radios Motherland, i ngarkuar në faqen SoundCloud të Light Asylum muajin vijues.<ref name="A Certain Person">{{Cite web|last=[[Light Asylum]]|date=29 nëntor 2010|title=A Certain Person (Motherland Radio Edits remix no. 2)|url=https://soundcloud.com/light-asylum/a-certain-person-motherland-radio-edits-remix-no-2|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110035702/https://soundcloud.com/light-asylum/a-certain-person-motherland-radio-edits-remix-no-2|archive-date=10 janar 2021|access-date=27 mars 2021|website=[[SoundCloud]]}}</ref> Në vitin 2011, Sophie krijoji muzikën p riflmin e shkurtër ''Dear Mr/Mrs'' nga ekipi holandez Freudenthal/Verhagen.<ref name="pitchfork-rising">{{Cite web|last=Fitzmaurice|first=Larry|date=10 tetor 2013|title=Rising: Sophie|url=http://pitchfork.com/features/rising/9237-sophie/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140904235851/http://pitchfork.com/features/rising/9237-sophie/|archive-date=4 shtator 2014|access-date=7 shtator 2014|publisher=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]}}</ref> Dixhei nga [[Detroit]] Jeffrey Sfire u takua me Sophie në Berlin në 2013; të dy formuan dyshen Sfire,<ref>{{Cite web|last=Staff|date=7 nëntor 2014|title=Jeffrey Sfire|url=https://dalstonsuperstore.com/jeffrey-sfire/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210425022739/https://dalstonsuperstore.com/jeffrey-sfire/|archive-date=25 prill 2021|access-date=27 mars 2021|website=Dalston Superstore}}</ref> duke lëshuar një disk vinil 12 inç ''Sfire'' në firmën muzikore CockTail D'Amore. Ajo vokaloi në një këngë "Sfire 3", e cila më vonë u ripërpunua nga John Talabot në 2016. Sophie u përfshi me artistë të lidhur me firmën muzikore PC Music pasi u takua me Dux Kidz, një projekt midis AG Cook dhe Danny L Harle .<ref>{{Cite web|last=Bulut|first=Selim|date=24 shkurt 2015|title=Next: Danny L Harle|url=http://www.dummymag.com/features/next-danny-l-harle-interview|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150226030244/http://www.dummymag.com/features/next-danny-l-harle-interview|archive-date=26 shkurt 2015|access-date=25 shkurt 2015|website=Dummy}}</ref> === 2012–2015: Publikimet e para të Sophie === [[Skeda:Sophie_and_A._G._Cook_3.jpg|parapamje| Sophie (majtas) prodhoi "Hey QT" me AG Cook (djathtas)]] Kënga debutuese e Sophie " Nothing More to Say " u publikua në shkurt 2013 përmes firmës muzikore Huntleys + Palmers me bazë në [[Londra|Londër]] .<ref name="Dazed2013">{{Cite web|last=Orton|first=Karen|date=22 shkurt 2013|title=Sophie – Nothing More to Say EP|url=https://www.dazeddigital.com/music/article/15703/1/sophie-%E2%80%93-nothing-more-to-say-ep|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808234855/https://www.dazeddigital.com/music/article/15703/1/sophie-%E2%80%93-nothing-more-to-say-ep|archive-date=8 gusht 2020|access-date=27 mars 2021|website=[[Dazed]] Digital}}</ref> Kënga, me vokale nga këngëtarja britanike Jaide Green, përbëhej nga dy përzierje të këngës (të titulluar "Dub" dhe "Vox"), si dhe nga pjesa B, "Eeehhh", e cila fillimisht u postua në (dhe më vonë u fshi nga) SoundCloud i saj në 2011. Vazhdimi i tij, " Bipp "/"Elle" - i cili ishte lëshuar në SoundCloud si pamje paraprake në vitin e kaluar së bashku me një këngë të tretë "OOH" - u publikua në Numbers më vonë atë vit.<ref name="pitchfork-rising"/> "Bipp" në veçanti, duke shfaqur vokalin e ish-shoqes së grupit të Sophie's Motherland, Marcella Dvsi, mori vëmendje të konsiderueshme nga kritikët e muzikës, duke kryesuar listën e fundvitit {{'}} ''XLR8R'' dhe duke u renditur në vendin e 17-të në listën e Pitchfork .<ref>{{Cite web|last=Powell|first=Mike|date=16 dhjetor 2013|title=The Top Tracks of 2013|url=http://pitchfork.com/features/staff-lists/9288-the-top-tracks-of-2013/9/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131218133624/http://pitchfork.com/features/staff-lists/9288-the-top-tracks-of-2013/9/|archive-date=18 dhjetor 2013|access-date=7 shtator 2014|publisher=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=Reynaldo|first=Shawn|date=13 dhjetor 2013|title=XLR8R's Best of 2013: Tracks|url=http://www.xlr8r.com/features/2013/12/xlr8rs-best-2013-tracks-25-1|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131215054353/http://www.xlr8r.com/features/2013/12/xlr8rs-best-2013-tracks-25-1|archive-date=15 dhjetor 2013|access-date=7 shtator 2014|website=[[XLR8R]]}}</ref> ''Pitchfork'' më vonë e renditi "Bipp" në vendin e 56-të në listën e këngëve më të mira nga 2010 deri në 2014.<ref>{{Cite web|last=Gaerig|first=Andrew|date=18 gusht 2014|title=The 200 Best Tracks of the Decade So Far (2010–2014)|url=http://pitchfork.com/features/staff-lists/9466-the-top-200-tracks-of-2010-2014/8/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140906024358/http://pitchfork.com/features/staff-lists/9466-the-top-200-tracks-of-2010-2014/8/|archive-date=6 shtator 2014|access-date=7 shtator 2014|publisher=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]}}</ref> Në mesin e vitit 2014, Sophie bashkëpunoi me këngëtarin japonez të popit Kyary Pamyu Pamyu .<ref name="dazed-and-confused">{{Cite web|last=Denney|first=Alex|date=2014|title=Kyary Pamyu Pamyu gets kawaii with SOPHIE|url=http://www.dazeddigital.com/music/article/19825/1/kyary-pamyu-pamyu-gets-kawaii-with-sophie|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141003104411/http://www.dazeddigital.com/music/article/19825/1/kyary-pamyu-pamyu-gets-kawaii-with-sophie|archive-date=3 tetor 2014|access-date=7 shtator 2014|website=[[Dazed & Confused (magazine)|Dazed & Confused]]}}</ref> Gjithashtu në vitin 2014, ajo bashkëpunoi me AG Cook dhe artistin me bazë në SHBA, Hayden Dunham për projektin ''QT'', duke bashkëprodhuar këngën " Hey QT " me Cook. Projekti përfshinte një [[Pija energjike|pije energjike]] imagjinare të quajtur QT Energy Elixir. Kënga tjetër e Sophie, " Lemonade "/" Hard ", u publikua në gusht 2014, me kontribute vokale për të parën nga kolegja muzikante Nabihah Iqbal<ref>{{Cite web|last=Dunn|first=Francesca|date=31 mars 2016|title=a lesson in throwing shade by nabihah iqbal|url=https://i-d.vice.com/en_us/article/mbenvy/a-lesson-in-throwing-shade-by-nabihah-iqbal|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717173721/https://i-d.vice.com/en_us/article/mbenvy/a-lesson-in-throwing-shade-by-nabihah-iqbal|archive-date=17 korrik 2020|access-date=17 korrik 2020|website=i-D|language=en}}</ref> dhe modelja Tess Yopp dhe kontribute vokale për këtë të fundit nga artistja e PC Music GFOTY. Numbers publikuan "Lemonade"/"Hard" si një single 12 inç.<ref>{{Cite web|last=Liu|first=Nelson|date=2 tetor 2014|title=Maxo 'Not That Bad' ft. GFOTY|url=http://massappeal.com/maxo-not-that-bad-ft-gfoty/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303234511/http://massappeal.com/maxo-not-that-bad-ft-gfoty/|archive-date=3 mars 2016|access-date=1 mars 2015|website=[[Mass Appeal (magazine)|Mass Appeal]]}}</ref>Këngët u shfaqën në Listat e Billboard Twitter në kohë reale. Ato u përfshinë në dhjetëshen më të mirë të këngëve në listat e fundvitit nga ''[[The Washington Post]]'', ''Resident Advisor'', ''Complex'' dhe ''Pitchfork''<ref>{{Cite news|last=Richards|first=Chriss|date=23 dhjetor 2014|title=The Top 50 Singles of 2014|work=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/special/entertainment/2014-top-50-singles/|url-status=live|access-date=7 mars 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20141224080518/http://www.washingtonpost.com/wp-srv/special/entertainment/2014-top-50-singles/|archive-date=24 dhjetor 2014}}</ref><ref>{{Cite web|date=19 dhjetor 2014|title=RA Poll: Top 50 tracks of 2014|url=http://www.residentadvisor.net/feature.aspx?2333|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150109044715/http://www.residentadvisor.net/feature.aspx?2333|archive-date=9 janar 2015|access-date=7 mars 2015|website=[[Resident Advisor]]}}</ref><ref>{{Cite web|date=19 dhjetor 2014|title=5. Sophie — 'Lemonade'|url=http://uk.complex.com/music/2014/12/complex-uk-best-songs-2014/sophie-lemonade|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150331002117/http://uk.complex.com/music/2014/12/complex-uk-best-songs-2014/sophie-lemonade|archive-date=31 mars 2015|access-date=7 mars 2015|website=[[Complex (magazine)|Complex]]}}</ref><ref>{{Cite web|date=dhjetor 2014|title=The 100 Best Tracks of 2014|url=http://pitchfork.com/features/staff-lists/9555-the-100-best-tracks-of-2014/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215193021/http://pitchfork.com/features/staff-lists/9555-the-100-best-tracks-of-2014/|archive-date=15 dhjetor 2014|access-date=14 dhjetor 2014|publisher=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]}}</ref> "Hard" u përfshi në; dhjetë të parat në listat nga ''Dazed'' dhe ''Dummy''<ref>{{Cite web|last=Cliff|first=Aimee|date=12 dhjetor 2014|title=The top 20 tracks of 2014|url=http://www.dazeddigital.com/music/article/22868/1/the-top-20-tracks-of-2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150215084655/http://www.dazeddigital.com/music/article/22868/1/the-top-20-tracks-of-2014|archive-date=15 shkurt 2015|access-date=7 mars 2015|website=[[Dazed]]}}</ref><ref>{{Cite web|last=Bulut|first=Selim|date=8 dhjetor 2014|title=The 20 best tracks of 2014|url=http://www.dummymag.com/lists/the-20-best-tracks-of-2014|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150311035832/http://www.dummymag.com/lists/the-20-best-tracks-of-2014|archive-date=11 mars 2015|access-date=7 mars 2015|website=Dummy}}</ref> "Lemonade" u shfaq në një reklamë të vitit 2015 për [[McDonald's]]<ref>{{Cite web|last=Helman|first=Peter|date=6 korrik 2015|title=SOPHIE's 'Lemonade' Soundtracks A McDonald's Commercial|url=http://www.stereogum.com/1813760/sophies-lemonade-soundtracks-a-mcdonalds-commercial/video/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150708110759/http://www.stereogum.com/1813760/sophies-lemonade-soundtracks-a-mcdonalds-commercial/video/|archive-date=8 korrik 2015|access-date=6 korrik 2015|publisher=Stereogum}}</ref> . === 2015–2017: ''Product'' dhe njohja e saj === [[Skeda:Sophie_1.jpg|majtas|parapamje| Sophie duke performuar në 2015]] Në mars 2015, Charli XCX njoftoi një bashkëpunim me Sophie. Më vonë u zbulua se dyshja kishte punuar në këngë të shumta për albumin e ardhshëm të XCX.<ref>{{Cite web|date=28 mars 2015|title=Charli XCX teases SOPHIE collaboration|url=http://diymag.com/2015/03/28/charli-xcx-teases-sophie-collaboration|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150331010831/http://diymag.com/2015/03/28/charli-xcx-teases-sophie-collaboration|archive-date=31 mars 2015|access-date=28 mars 2015|website=[[DIY (magazine)|DIY]]}}</ref> Në shtator 2015, albumi debutues i Sophie ''Product'' u vu në dispozicion për porositje paraprake. Tetë këngët e listuara ishin katër këngët singles të Numbers nga 2013 dhe 2014, si dhe katër këngë të reja: "MSMSMSM", "Vyzee", "L.O.V.E" dhe " Just Like We Never Said Goodbye ". "MSMSMSM" u publikua më 29 shtator,<ref>{{Cite web|date=30 shtator 2015|title=Sophie – "Just Like We Never Said Goodbye"|url=http://consequenceofsound.net/2015/09/sophie-announces-singles-collection-product-shares-msmsmsm-listen/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151015081922/http://consequenceofsound.net/2015/09/sophie-announces-singles-collection-product-shares-msmsmsm-listen/|archive-date=15 tetor 2015|access-date=15 tetor 2015|website=[[Consequence of Sound]]}}</ref> dhe "Just Like We Never Said Goodbye" u publikua më 15 tetor.<ref>{{Cite web|date=15 tetor 2015|title=SOPHIE – "Just Like We Never Said Goodbye"|url=http://www.stereogum.com/1837456/sophie-just-like-we-never-said-goodbye/mp3s/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20151015192107/http://www.stereogum.com/1837456/sophie-just-like-we-never-said-goodbye/mp3s/|archive-date=15 tetor 2015|access-date=15 tetor 2015|website=[[Stereogum]]}}</ref> Në shkurt 2016, Charli XCX publikoi EP-në e saj “''Vroom Vroom''”, prodhuar kryesisht nga Sophie.<ref>{{Cite web|last=Lee|first=Morgan|date=26 shkurt 2016|title=Stream Charli XC's SOPHIE-produced ''Vroom Vroom'' EP|url=http://www.factmag.com/2016/02/26/charli-xcx-sophie-vroom-vroom-ep/|archive-url=https://web.archive.org/web/20160401122818/http://www.factmag.com/2016/02/26/charli-xcx-sophie-vroom-vroom-ep/|archive-date=1 prill 2016|website=[[Fact (UK magazine)|Fact Magazine]]}}</ref> Më vonë u zbulua se EP do të vepronte si një pamje për albumin e ardhshëm të XCX, të cilin Sophie do ta prodhonte. Pas publikimit të EP-së, Sophie filloi turneun me Charli XCX për promovimin e muzikës së re. Sophie, së bashku me AG Cook dhe Hannah Diamond gjithashtu të përfshirë në EP, morën pjesë në videon zyrtare për këngën kryesore, " Vroom Vroom ". Videoja u shfaq premierë në Apple Music dhe platforma të tjera menjëherë më pas.<ref>{{Cite web|last=Weekes|first=Jabari|date=22 prill 2016|title=Watch One Guy Sneak in a Dab for the SOPHIE Charli XCX Collab "Vroom Vroom"|url=https://www.vice.com/en/article/rpy9mk/watch-one-guy-sneak-in-a-dab-for-the-sophie-charl-xcx-collab-vroom-vroom|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210205084649/https://www.vice.com/en/article/rpy9mk/watch-one-guy-sneak-in-a-dab-for-the-sophie-charl-xcx-collab-vroom-vroom|archive-date=5 shkurt 2021|access-date=30 janar 2021|website=[[Vice (magazine)|Vice]]|language=en}}</ref> Në fund të vitit 2016, Sophie veproi si producente shtesë në këngën e Charli XCX "After the Afterparty" dhe u bë pjesë e videoklipit zyrtar të këngës. Sophie gjithashtu mori kredite produksioni për dy këngë në mixtape-n e XCX-së 2017 ''Number 1 Angel'', dhe një tjetër për një këngë në mixtape-in e dytë të XCX të 2017-ës, ''Pop 2'', i lëshuar më vonë atë vit. Sophie bashkëpunoi me producentin Cashmere Cat në disa këngë nga albumi i tij ''9'', duke përfshirë " Love Incredible " së bashku me Camila Cabello dhe "9 (After Coachella)" me MØ .<ref>{{Cite web|last=Beta|first=Andy|date=3 maj 2017|title=Cashmere Cat: 9|url=https://pitchfork.com/reviews/albums/23055-9/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203163807/https://pitchfork.com/reviews/albums/23055-9/|archive-date=3 shkurt 2021|access-date=30 janar 2021|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|language=en}}</ref> === 2017–2021: ''Oil of Every Pearl's Un-Insides'' === Në tetor 2017, Sophie publikoi " It's Okay to Cry ", materiali i saj i parë i ri në pothuajse dy vjet. Videoklipi për këngën ishte hera e parë që zëri dhe imazhi i Sophie u përdor në një publikim. Më pas, ajo u hap për shtypin se ishte [[Transgjinor|transgjinore]] .<ref name="teenvogue">{{Cite web|last=Lhooq|first=Michelle|date=7 dhjetor 2017|title=Pop Producer SOPHIE on Anonymity, Honesty, and Artifice|url=https://www.teenvogue.com/story/sophie-producer|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140437/https://www.teenvogue.com/story/sophie-producer|archive-date=12 qershor 2018|access-date=6 korrik 2018|publisher=[[Teen Vogue]]}}</ref> Më vonë gjatë muajit, Sophie debutoi gjithashtu në performancën live, duke shfaqur këngët e reja të regjistruara nga albumi i dytë i Sophie me performanca vokale nga Cecile Believe . Kënga " Ponyboy " u publikua me një video muzikore të vetëxhiruar më 7 dhjetor 2017. Kënga e tretë nga albumi, " Faceshopping ", u publikua më 16 shkurt 2018 me një videoklip më 4 Prill 2018.<ref>{{Cite web|title=Faceshopping by SOPHIE|url=http://www.soundhound.com/?al=300592504805419594|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612162455/https://soundhound.com/?al=300592504805419594|archive-date=12 qershor 2018|access-date=3 korrik 2020|website=Soundhound.com}}</ref> Më 3 prill 2018, Sophie njoftoi përmes [[Instagram|Instagramit]] se albumi ishte i plotë dhe se nuk do të titullohej ''Whole New World'' siç mendohej më parë.<ref>{{Cite web|title=heyitscarina Instagram Profile|url=http://instagram.com/heyitscarina_/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140729220704/http://instagram.com/heyitscarina_/|archive-date=29 korrik 2014|access-date=30 janar 2021}}</ref> </link><sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Vërtetueshmëria|<span title="The material near this tag failed verification of its source citation(s). (March 2022)">verifikimi i dështuar</span>]]'' &#x5D;</sup> Më 1 maj 2018, një intervistë me ''revistën Crack'' zbuloi se titulli zyrtar i albumit është ''Oil of Every Pearl's Un-Insides'' . U publikua më 15 qershor 2018<ref>{{Cite web|date=15 qershor 2018|title=Sophie's 'OIL OF EVERY PEARL'S UN-INSIDES out now|url=http://www.transgressiverecords.com/news/detail/sophie-oil-of-every-pearls-uninsides|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180616053739/http://www.transgressiverecords.com/news/detail/sophie-oil-of-every-pearls-uninsides|archive-date=16 qershor 2018|access-date=15 qershor 2018|publisher=[[Transgressive Records|Transgressive]]}}</ref> nga vetë firma muzikore e Sophie, MSMSMSM, së bashku me Future Classic dhe Transgressive . Në fillim të vitit 2018, u zbulua në një nga tweet-et e Sophie se ajo kishte kontribuar dhe prodhuar në albumin e fundit të [[Lady Gaga]] . Në një video të postuar në rrjetet sociale, kur u pyet, Sophie tha: "Po. Do me thënë varja, ju e dini. Unë punoj në shumë gjëra të ndryshme. Nëse del, atëherë është mirë. Nuk mund ta dish kurrë. Por ajo është një person vërtet i lezetshëm." Në korrik 2018, Sophie zbuloi punën në katër projekte të reja, duke përfshirë një album debutues të sapo publikuar, të cilët do të dilnin të gjithë atë vit. Sophie tha, "Kam përfunduar një tjetër... Unë do të nxjerr katër albume këtë vit". Në një intervistë me ''Lenny Letter'', Sophie tha se kishte bashkëpunuar aq shumë me njerëz të tjerë, saqë, "Në thelb, unë kam bërë një album krejtësisht të ri në dy javët e fundit". Kur u pyet për të sqaruar nëse ky ishte një koment për EP apo albume, ajo tha se do të ishte "një miks". Ajo gjithashtu kishte punuar me Kim Petras, Charli XCX dhe Bibi Bourelly për materiale të reja brenda vitit, si dhe disa bashkëpunime [[Hip hop|rap]], përveç bashkëpunimit të konfirmuar me Lady Gaga.<ref>{{Cite web|date=19 korrik 2018|title=SOPHIE Has Three More "Albums" Coming This Year|url=https://www.stereogum.com/2006597/sophie-has-three-more-albums-coming-this-year/news/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720110541/https://www.stereogum.com/2006597/sophie-has-three-more-albums-coming-this-year/news/|archive-date=20 korrik 2018|access-date=20 korrik 2018}}</ref><ref>{{Cite web|title=SOPHIE says she has three more releases in the works for this year|url=https://www.thefader.com/2018/07/19/sophie-three-new-albums-2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210130123300/https://www.thefader.com/2018/07/19/sophie-three-new-albums-2018|archive-date=30 janar 2021|access-date=1 gusht 2019|website=The FADER}}</ref><ref>{{Cite web|date=20 korrik 2018|title=SOPHIE says she's releasing four albums this year|url=http://diymag.com/2018/07/20/sophie-says-shes-releasing-four-albums-this-year|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180720130120/http://diymag.com/2018/07/20/sophie-says-shes-releasing-four-albums-this-year|archive-date=20 korrik 2018|access-date=20 korrik 2018|website=DIY}}</ref> Në çmimet e 61-të vjetore Grammy, ''Oil of Every Pearl's Un-Insides'' u nominua për albumin më të mirë kërcimi/elektronik dhe Sophie bëri histori si një nga artistet e para [[Transgjinor|transgjinore]] që u nominua në këtë kategori dhe një nga tre të parët transgjinoret femrat që nominohen për një [[Grammy Award|Grammy]] .<ref>{{Cite web|date=8 dhjetor 2018|title=SOPHIE's Grammy Nomination Is a Groundbreaking Moment|url=http://www.papermag.com/sophie-grammys-2622742745.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190227060405/http://www.papermag.com/sophie-grammys-2622742745.html|archive-date=27 shkurt 2019|access-date=26 shkurt 2019|website=PAPER|language=en}}</ref> Gjatë një interviste në tapetin e kuq në ceremoni, ajo konfirmoi punën në një album remix të ''Oil of Every Pearl's Un-Insides'' .<ref>{{Cite web|date=10 shkurt 2019|title=Sophie Red Carpet Interview {{!}} 2019 GRAMMYs|url=https://www.youtube.com/watch?v=_NsOE8-tKGc&t=64|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200825162220/https://www.youtube.com/watch?v=_NsOE8-tKGc&t=64|archive-date=25 gusht 2020|access-date=12 shkurt 2019|publisher=Recording Academy / GRAMMYs}}</ref> Në korrik 2019, ''Oil of Every Pearl's Un-Insides Non-Stop Remix Album'' u njoftua si pjesë e një grupi ekskluziv me 3 CD që përfshinte albumin origjinal ''Oil of Every Pearl's Un-Insides,'' si dhe një çantë që përmban imazhin e albumit.<ref>{{Cite web|last=Moen|first=Matt|date=17 korrik 2019|title=SOPHIE's New Remix Album Comes as a Clutch|url=https://www.papermag.com/sophie-remix-album-clutch-2639219115.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201020203028/https://www.papermag.com/sophie-remix-album-clutch-2639219115.html|archive-date=20 tetor 2020|access-date=19 prill 2020|website=[[Paper (magazine)|Paper]]}}</ref> Albumi i remiksit u publikua më vonë si dy video në [[YouTube]] më 29 korrik.<ref>{{Cite web|date=30 korrik 2019|title=SOPHIE shares OIL OF EVERY PEARL'S UN-INSIDES remix album|url=https://www.factmag.com/2019/07/30/sophie-remix-album/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801195234/https://www.factmag.com/2019/07/30/sophie-remix-album/|archive-date=1 gusht 2019|access-date=30 korrik 2019|website=FACT Magazine: Music News, New Music.|language=en-US}}</ref> Kënga e Sophie në shtator 2020 "Metal" ishte një bashkëpunim me Jimmy Edgar .<ref>{{Cite web|last=Renshaw|first=David|date=30 shtator 2020|title=Producer Jimmy Edgar drops new songs with SOPHIE and Danny Brown|url=https://www.thefader.com/2020/09/30/jimmy-edgar-metal-get-up-sophie-danny-brown|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206085533/https://www.thefader.com/2020/09/30/jimmy-edgar-metal-get-up-sophie-danny-brown|archive-date=6 shkurt 2021|access-date=8 shkurt 2021|website=[[The Fader]]}}</ref> Në janar 2021, kënga "Unisil" u publikua dy ditë para vdekjes së Sophie.<ref>{{Cite web|last=Butchard|first=Skye|date=4 shkurt 2021|title=SOPHIE's playful, defiant music broke pop boundaires|url=https://www.newstatesman.com/culture/music-theatre/2021/02/sophie-s-playful-defiant-music-broke-pop-boundaires|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210204180930/https://www.newstatesman.com/culture/music-theatre/2021/02/sophie-s-playful-defiant-music-broke-pop-boundaires|archive-date=4 shkurt 2021|access-date=8 shkurt 2021|website=[[New Statesman]]}}</ref> Ajo e kishte realizuar këngën së bashku me ''Product'' dhe fillimisht e publikoi atë si një këngë dixhitale bonus.<ref>{{Cite web|date=28 janar 2021|title=SOPHIE drops previously unreleased B-side 'UNISIL'|url=https://crackmagazine.net/2021/01/sophie-drops-previously-unreleased-b-side-unisil/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210209012308/https://crackmagazine.net/2021/01/sophie-drops-previously-unreleased-b-side-unisil/|archive-date=9 shkurt 2021|access-date=8 shkurt 2021|website=[[Crack Magazine]]}}</ref> == Tingulli dhe imazhi ==   Sophie përdori kryesisht sekuencuesin sintetik Elektron Monomachine dhe stacionin e punës Ableton Live për të krijuar muzikë.<ref name="elektron">{{Cite web|last=Sterner|first=Daniel|year=2014|title=Sophie|url=http://www.elektronauts.com/talk/view/62|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923235311/http://www.elektronauts.com/talk/view/62|archive-date=23 shtator 2015|access-date=16 maj 2015|publisher=[[Elektron (company)|Elektron]]}}</ref> Përveç vokalit, Sophie krijoi tinguj [[Sintisajzeri|të sintetizuar]] nga format elementare të valës duke përdorur Monomachine, duke shmangur përdorimin e mostrave . Duke e krahasuar ndërtimin e një kënge me ndërtimin e një skulpture nga materiale të ndryshme, ajo sintetizoi tinguj që ngjasojnë me "lateks, balona, flluska, metal, plastikë, [dhe] elastik".<ref name="billboard" /><ref name="elektron" /><ref>{{Cite web|last=Kretowicz|first=Steph|date=26 qershor 2014|title=You're Too Cute: Kyary Pamyu Pamyu, SOPHIE, PC Music and the Aesthetic of Excess|url=http://www.thefader.com/2014/06/26/sophie-kyary-pamyu-pamyu-pc-music-cute-music|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140908092648/http://www.thefader.com/2014/06/26/sophie-kyary-pamyu-pamyu-pc-music-cute-music|archive-date=8 shtator 2014|access-date=7 shtator 2014|website=[[The Fader]]}}</ref> ''Tiny Mix Tapes'' e përshkroi prodhimin e saj si " metal i lëngshëm ose ndoshta ekuivalenti i zhurmës së [[Gjeometria jo-Euklidiane|gjeometrisë jo-Euklidiane]] ".<ref>{{Cite web|last=David|first=S.|date=8 prill 2016|title=Charli XCX - Vroom Vroom [EP]|url=https://www.tinymixtapes.com/music-review/charli-xcx-vroom-vroom-ep|access-date=3 prill 2023|website=[[Tiny Mix Tapes]]}}</ref> [[Allmusic|AllMusic]] shkroi se "produksionet e sofistikuara, hiperkinetike " të Sophie-s kanë një "cilësi surrealiste, jashtëzakonisht artificiale", duke përdorur në mënyrë tipike vokale femrash me zë të lartë, përveç "teksturave të sintetizuesve të sheqerosur, dhe ritmeve nga stilet e muzikës underground të kërcimit " si dhe " dizajn eksperimental i zërit."<ref name="allmusic"/> ''[[The New York Times|New York Times]]'' e përshkroi punën e Sophie si "argëtim të çuditshëm, por [...] gjithashtu një ftesë për të marrë parasysh kënaqësitë e pop-it, strukturat dhe pritjet gjinore, dhe statusin komercial të popit si një artikull konsumator dhe një katalizator emocional".<ref name="nyt">{{Cite web|last=Pareles|first=Jon|date=2 dhjetor 2015|title=With 'Product,' Sophie Swarms the Senses With Synthetic Sounds|url=https://www.nytimes.com/2015/12/06/arts/music/with-product-sophie-swarms-the-senses-with-synthetic-sounds.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190816090810/https://www.nytimes.com/2015/12/06/arts/music/with-product-sophie-swarms-the-senses-with-synthetic-sounds.html|archive-date=16 gusht 2019|access-date=2 shtator 2019|website=[[The New York Times]]}}</ref> ''The Fader'' e krahasoi atë me " K-Pop, J-Pop, Eurodance në kohën më kaotike të tij dhe madje edhe në fillim të mijëvjeçarit të bojbandizmit amerikan/anglez."<ref>{{Cite web|last=Turner|first=David|date=4 gusht 2014|title=SOPHIE Debuts New Song 'Hard' on Rinse FM|url=http://www.thefader.com/2014/08/04/sophie-debuts-new-song-hard-on-rinse-fm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140908092819/http://www.thefader.com/2014/08/04/sophie-debuts-new-song-hard-on-rinse-fm|archive-date=8 shtator 2014|access-date=7 shtator 2014|website=[[The Fader]]}}</ref> Sophie i tha ''Billboard'' se zhanri i muzikës së prodhuar ishte "reklamim".<ref name="rbma"/> ''Variety'' dhe ''The New York Times'' e përshkruan punën e saj si pioniere të stilit të viteve 2010 të njohur si " hiperpop ".<ref>{{Cite web|last=Amorosi|first=A.D.|date=30 janar 2021|title=Sophie, Grammy-Nominated Avant-Pop Musician, Dies at 34|url=https://variety.com/2021/music/news/sophie-grammy-nominated-avant-pop-producer-musician-dies-at-34-1234896422/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131010532/https://variety.com/2021/music/news/sophie-grammy-nominated-avant-pop-producer-musician-dies-at-34-1234896422/|archive-date=31 janar 2021|access-date=31 janar 2021|website=Variety}}</ref><ref>{{Cite news|last=Pareles|first=Jon|date=30 janar 2021|title=Sophie, Who Pushed the Boundaries of Pop Music, Dies at 34|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2021/01/30/arts/music/sophie-dead.html|url-status=live|access-date=31 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210214220318/https://www.nytimes.com/2021/01/30/arts/music/sophie-dead.html|archive-date=14 shkurt 2021}}</ref> Pamjet e hershme të Sophie erdhën nga një seri imazhesh shumëngjyrëshe të përshkruara si "Gatim molekular i bërë në shtëpi",<ref name="pitchfork-rising"/> me kopertinën e këngëve që shpesh tregojnë objekte të bëra nga plastika ose materiale të tjera industriale, një ide që e ka origjinën nga diskutimet me John Roberts, një koleg muzikant elektronik.<ref>{{Cite journal|last=Roberts|first=John|date=16 janar 2013|title=SOPHIE|url=http://supmag.com/2013/01/sophie|journal=[['SUP Magazine]]|issue=25|archive-url=https://web.archive.org/web/20140115072209/http://supmag.com/2013/01/sophie|archive-date=15 janar 2014|access-date=16 maj 2015}}</ref> == Jeta personale == Sophie u përshkrua si një figurë e izoluar dhe ekspozimi i kufizuar mediatik nxiti një ndjenjë misteri rreth saj. Identiteti i Sophie u fsheh në intervista përmes maskimit të zërit, si dhe duke mbuluar pjesë të trupit të saj.<ref name="pitchfork-rising"/><ref name="dazed-and-confused"/> Në fillim të karrierës së saj, identiteti i vërtetë i Sophie ishte subjekt i spekulimeve të shtypit. Përpara se të dilte si transgjinore, disa komentues e akuzuan Sophie-n për përvetësimin e feminitetit si një pajisje muzikore në dukje ironike.<ref>{{Cite web|last=Martin|first=Lauren|date=20 janar 2014|title=Please, Don't Let 2014 Be the Year that Female DJs Are a Novelty|url=https://www.vice.com/en_uk/article/8q3nq4/please-dont-let-2014-be-the-year-that-female-djs-are-a-novelty|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413050027/https://www.vice.com/en_uk/article/8q3nq4/please-dont-let-2014-be-the-year-that-female-djs-are-a-novelty|archive-date=13 prill 2019|access-date=7 nëntor 2021}}</ref><ref name="fader-appropriation">{{Cite web|title=Feminine Appropriation Was 2014's Biggest Electronic Music Trend|url=https://www.thefader.com/2014/12/31/feminine-appropriation-2014-electronic-music-trend|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20190830110621/http://www.thefader.com/2014/12/31/feminine-appropriation-2014-electronic-music-trend|archive-date=30 gusht 2019|access-date=24 gusht 2019|website=[[The Fader]]}}</ref> Muzikantja kanadeze Grimes tha: "Është vërtet kot të quash veten SOPHIE dhe të pretendosh se je një vajzë kur je një producent mashkull [dhe] ka kaq pak producentë femra... Mendoj se është muzikë vërtet e mirë. Ndoshta nuk duhet ta kisha thënë atë."<ref>{{Cite web|date=2 nëntor 2015|title=Grimes Thinks SOPHIE's Name Is "Fucked Up"|url=https://www.stereogum.com/1841646/grimes-thinks-sophie-is-fucked-up/wheres-the-beef/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191202192434/https://www.stereogum.com/1841646/grimes-thinks-sophie-is-fucked-up/wheres-the-beef/|archive-date=2 dhjetor 2019|access-date=24 gusht 2019|website=[[Stereogum]]}}</ref> Në një intervistë me e-mail të vitit 2013 ''në Pitchfork'', kur u pyet për zgjedhjen e Sophie si emër skenik, ajo u përgjigj: "Ka shije të mirë dhe është si hidratues."<ref name="pitchfork-rising"/> Në një shfaqje në Boiler Room, interpretuesi drag Ben Woozy u rekrutua për të imituar një set DJ ndërsa Sophie pretendonte të ishte një truprojë.<ref>{{Cite web|last=Abellera|first=Jazper|date=13 tetor 2014|title=Sophie Is Trolling EDM By Spitting Its Cult of Personality Back Into Its Face|url=https://www.vice.com/en_us/article/rp73k6/sophie-is-trolling-edm-by-spitting-its-cult-of-personality-back-into-its-face-1013|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20191103115157/https://www.vice.com/en_us/article/rp73k6/sophie-is-trolling-edm-by-spitting-its-cult-of-personality-back-into-its-face-1013|archive-date=3 nëntor 2019|access-date=16 maj 2015|website=[[Vice (magazine)|Vice]]}}</ref> Videoja muzikore për " It's Okay to Cry ", e publikuar në tetor 2017, ishte hera e parë që zëri dhe imazhi i Sophie u përdorën në një publikim solo, me Sophie që shfaqej nudo nga busti në një sfond resh. Kjo u interpretua gjerësisht si dalja e saj si transgjinore.<ref name="teenvogue"/> Sophie konfirmoi një identitet trans në intervistat e mëvonshme, duke folur gjithashtu për ndjenjën e ngujuar nga etiketat dhe duke e përshkruar muzikën si "metoda ime e zgjedhur e komunikimit" dhe vetë-shprehjes.<ref>{{Cite web|last=Juzwiak|first=Rich|date=15 qershor 2018|title=SOPHIE on Her New Album, Old Disco, and Expressing Trans Identity in Music|url=https://themuse.jezebel.com/sophie-on-her-new-album-old-disco-and-expressing-tran-1826863700|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20190823232049/https://themuse.jezebel.com/sophie-on-her-new-album-old-disco-and-expressing-tran-1826863700|archive-date=23 gusht 2019|access-date=24 gusht 2019|website=The Muse, [[Jezebel (website)|Jezebel]]}}</ref> == Vdekja == Më 30 janar 2021, në moshën 34-vjeçare, Sophie ra aksidentalisht tre kate nga çatia e një ndërtese në [[Athina|Athinë, Greqi]], ndërsa përpiqej të bënte një foto të hënës së plotë.<ref name="Guardian210130">{{Cite news|last=Beaumont-Thomas|first=Ben|date=30 janar 2021|title=Sophie, acclaimed avant-pop producer, dies aged 34|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/music/2021/jan/30/sophie-acclaimed-avant-pop-producer-dies-aged-34|url-status=live|access-date=31 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131000620/https://www.theguardian.com/music/2021/jan/30/sophie-acclaimed-avant-pop-producer-dies-aged-34|archive-date=31 janar 2021}}</ref> Ajo u dërgua në Spitalin e Përgjithshëm Universitar “Atikon” dhe ndërroi jetë rreth orës 04:00.<ref name="NME">{{Cite news|last=Richards|first=Will|date=30 janar 2021|title=DJ and producer SOPHIE has died|work=NME|url=https://www.nme.com/news/music/dj-and-producer-sophie-has-died-2868461|url-status=live|access-date=31 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210130121833/https://www.nme.com/news/music/dj-and-producer-sophie-has-died-2868461|archive-date=30 janar 2021}}</ref> Partnerja e Sophie, Evita Manji, tha se "policisë dhe brigadës së zjarrfikësve iu deshën rreth 90 minuta për ta nxjerrë jashtë" përpara se të arrinin në spital.<ref>{{Cite web|last=Hinton|first=Patrick|date=1 shkurt 2021|title=SOPHIE's girlfriend Evita Manji: "I managed to tell I love her and to keep fighting"|url=https://www.mixmag.net/read/sophie-girlfriend-evita-manji-athens-news|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201125005/https://mixmag.net/read/sophie-girlfriend-evita-manji-athens-news|archive-date=1 shkurt 2021|access-date=1 shkurt 2021|website=www.mixmag.net}}</ref><ref>{{Cite news|last=Newman|first=Vicki|date=31 janar 2021|title=Sophie Xeon's girlfriend told her to 'keep fighting' after tragic rooftop fall|work=The Daily Mirror|url=https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/sophie-xeons-girlfriend-told-keep-23417608|url-status=live|access-date=1 shkurt 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131165326/https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/sophie-xeons-girlfriend-told-keep-23417608|archive-date=31 janar 2021}}</ref> Artistët duke përfshirë [[Rihanna]], Sam Smith, Vince Staples, Charli XCX, AG Cook dhe Christine and the Queens shprehën ngushëllimet e tyre.<ref name="NYT"/><ref>{{Cite web|last=Yoo|first=Noah|date=30 janar 2021|title=Danny L Harle, Arca, Flying Lotus, Grimes, More Pay Tribute to SOPHIE|url=https://pitchfork.com/news/danny-l-harle-flying-lotus-holly-herndon-more-pay-tribute-to-sophie/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201155755/https://pitchfork.com/news/danny-l-harle-flying-lotus-holly-herndon-more-pay-tribute-to-sophie/|archive-date=1 shkurt 2021|access-date=1 shkurt 2021|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]}}</ref><ref>{{Cite web|title=Sophie|url=http://agcook.com/msmsmsm/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210505165305/http://agcook.com/msmsmsm/|archive-date=5 maj 2021|access-date=5 maj 2021|website=agcook.com}}</ref> === Trashëgimia === Më 4 qershor 2021, vëllai i Sophie, Benny Long njoftoi planet për të publikuar disa nga veprat e saj të papublikuara.<ref name="Papermag">{{Cite news|last=Moen|first=Matt|date=4 qershor 2021|title=SOPHIE's Brother Confirms Posthumous Music in the Works|work=[[Paper (magazine)|Paper Mag]]|url=https://www.papermag.com/sophie-more-unreleased-music-2653229458.html?rebelltitem=1#rebelltitem1|url-status=live|access-date=4 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211228155753/https://www.papermag.com/sophie-more-unreleased-music-2653229458.html?rebelltitem=1#rebelltitem1|archive-date=28 dhjetor 2021}}</ref> Më 16 qershor 2021, [[Unioni Astronomik Ndërkombëtar|Unioni Ndërkombëtar Astronomik]] njoftoi se planetit të vogël 1980 RE1 iu dha emri i përhershëm Sophiexeon.<ref>{{Cite web|date=2021-06-16|title=WGSBN Bulletin, Volume 1, #3|url=https://www.wgsbn-iau.org/files/Bulletins/V001/WGSBNBull_V001_003.pdf#page=7|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211006235959/https://www.wgsbn-iau.org/files/Bulletins/V001/WGSBNBull_V001_003.pdf#page=7|archive-date=6 tetor 2021|access-date=10 shkurt 2023|publisher=International Astronomical Union|issn=2789-2603}}</ref> Në Mars 2022, Charli XCX i kushtoi Sophie albumin e saj ''Crash'' .<ref>{{Cite news|last=Ahmed|first=Aneesa|date=21 mars 2022|title=Charli XCX pays tribute to late friend SOPHIE: "I've never met anyone like her"|work=[[Mixmag]]|url=https://mixmag.net/read/charli-xcx-sophie-changed-her-life-interview-news/|url-status=live|access-date=7 shkurt 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230207160041/https://mixmag.net/read/charli-xcx-sophie-changed-her-life-interview-news|archive-date=7 shkurt 2023}}</ref> Kënga e Caroline Polachek " I Believe ", e cila trajton idetë rreth pavdekësisë dhe trashëgimisë, është frymëzuar dhe kushtuar Sophie.<ref>{{Cite web|last=Irvin|first=Jack|date=5 prill 2023|title=Caroline Polachek on Dedicating Her Song 'I Believe' About 'Immortality' to the Late SOPHIE (Exclusive)|url=https://people.com/music/caroline-polachek-new-album-desire-tour-i-believe-sophie-exclusive-interview/|access-date=9 dhjetor 2023|website=[[People (magazine)|People]]}}</ref> "Sweetest Fruit", nga albumi i St. Vincent i vitit 2024, ''All Born Screaming'', hapet me një odë për Sophie.<ref>{{Cite web|last=Cragg|first=Michael|date=2024-03-02|title='I'd rather people scratch their heads than yawn': St Vincent on death, Dave Grohl and dividing her fans|url=https://www.theguardian.com/music/2024/mar/02/st-vincent-all-born-screaming-interview|access-date=2024-03-02|website=[[The Guardian]]}}</ref> ''Brat'' i Charli XCX (2024) përfshin gjithashtu "So I" që është "një eksplorim me nyje i pikëllimit të saj për SOPHIE".<ref>{{Cite web|date=2024-02-19|title=Charli XCX knows you're obsessed with her|url=https://theface.com/music/charli-xcx-interview-new-album-xcx6-vol-4-issue-18|access-date=2024-03-03|website=The Face|language=en-gb|archive-date=26 maj 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526170919/https://theface.com/music/charli-xcx-interview-new-album-xcx6-vol-4-issue-18|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|date=2024-03-07|title=Charli XCX Debuts SOPHIE Tribute Song "So I" At Billboard Women In Music: Watch|url=https://www.stereogum.com/2254756/watch-charli-xcx-debut-sophie-tribute-song-so-i-at-billboard-women-in-music/news/|access-date=2024-03-08|website=Stereogum|language=en}}</ref> Kënga " Without " e AG Cook shpreh trajtimin e humbjes së dikujt që e doni dhe ndërthur "Bipp" të Sophie brenda mbylljes.<ref>{{Cite web|last=Shafer|first=Ellise|date=10 maj 2024|title=A. G. Cook on Creating His Own Form of ‘Britpop’ With Third Album, Producing Charli XCX’s ‘Brat’ and the Future of Pop Music: ‘Anything Could Happen’|url=https://variety.com/2024/music/global/ag-cook-britpop-charli-xcx-brat-1235994011/|access-date=22 maj 2024|website=Variety}}</ref><ref>{{Cite web|last=Cragg|first=Michael|date=26 prill 2024|title=‘People think I hate pop’: super-producer AG Cook on working with Beyoncé and honouring his friend Sophie|url=https://www.theguardian.com/music/2024/apr/26/ag-cook-pc-music-britpop-interview|access-date=22 maj 2024|website=The Guardian}}</ref> Në ndarjen e 65-të të çmimeve Grammy, ish-bashkëpunëtorja e Sophie-t , Kim Petras u bë artistja e parë transgjinore që fitoi çmimin për performancën më të mirë Pop Duo/Grupi ; gjatë fjalimit të saj të pranimit, ajo vlerësoi Sophie për hapjen e rrugës për të.<ref>{{Cite news|last=Daly|first=Rhian|date=6 shkurt 2023|title=Kim Petras pays tribute to SOPHIE at 2023 Grammys|work=[[NME]]|url=https://www.nme.com/news/music/kim-petras-pays-tribute-to-sophie-at-2023-grammys-3392610|url-status=live|access-date=7 shkurt 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230207061025/https://www.nme.com/news/music/kim-petras-pays-tribute-to-sophie-at-2023-grammys-3392610|archive-date=7 shkurt 2023}}</ref> Më 21 qershor 2024, një video u ngarkua në kanalin YouTube të Sophie me titull "@MSMSMSM_FOREVER", që përmbante një orë e tre sekonda heshtje dhe renditur datat dhe orët rreth 24 dhe 25 qershorit në pesë zona të ndryshme kohore.<ref>{{Cite web|title=Cryptic video teases posthumous SOPHIE project|url=https://mixmag.net/read/cryptic-video-teases-posthumous-sophie-project-news|access-date=2024-06-21|website=Mixmag}}</ref> Tre ditë më vonë, u njoftua se një album me titull vetë emrin pas vdekjes, i prodhuar nga vëllai i Sophie dhe Sophie, do të publikohej më 27 shtator përmes Transgressive dhe Future Classic. " Reason Why " me BC Kingdom dhe Kim Petras u publikua zyrtarisht si një single.<ref name=":0"/><ref name=":1"/> == Diskografia == * ''Produkt'' (2015) * ''Oil of Every Pearl's Un-Insides'' (2018) * ''Oil of Every Pearl's Un-Insides Non-Stop Remix Album'' (2019) * ''Sophie'' (2024) == Çmimet dhe nominimet == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | Award ! scope="col" | Year ! scope="col" | Nominee(s) ! scope="col" | Category ! scope="col" | Result ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|Ref.|References}} |- ! scope="row" rowspan=5|[[AIM Independent Music Awards]] | rowspan=3|2018 | rowspan=2|Sophie | UK Breakthrough of the Year | {{Nom}} | rowspan=3|<ref>{{cite web|url=https://www.musicweek.com/labels/read/idles-jorja-smith-and-let-s-eat-grandma-lead-aim-awards-2018-nominations/073442|title=Idles, Jorja Smith and Let's Eat Grandma lead AIM Awards 2018 nomination|last=Homewood|first=Ben|website=Music Week|access-date=9 korrik 2020|archive-date=10 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200710032539/https://www.musicweek.com/labels/read/idles-jorja-smith-and-let-s-eat-grandma-lead-aim-awards-2018-nominations/073442|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.prsformusic.com/m-magazine/news/aim-awards-2018-winners-crowned/#:~:text=News-,AIM%20Awards%202018%20winners%20crowned,AIM%20Awards%20for%20independent%20music.&text=IDLES%20(pictured)%2C%20Tracey%20Thorn,AIM%20Awards%20for%20independent%20music.|title=AIM Awards 2018 winners crowned|website=PRS For Music|access-date=9 korrik 2020|archive-date=10 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200710035450/https://www.prsformusic.com/m-magazine/news/aim-awards-2018-winners-crowned/#:~:text=News-,AIM%20Awards%202018%20winners%20crowned,AIM%20Awards%20for%20independent%20music.&text=IDLES%20(pictured)%2C%20Tracey%20Thorn,AIM%20Awards%20for%20independent%20music.|url-status=live}}</ref> |- | Innovator Award | {{Won}} |- | ''Oil of Every Pearl's Un-Insides'' | Independent Album of the Year | {{Nom}} |- | 2020 | ''Oil of Every Pearl's Un-Insides Non-Stop Remix Album'' | Best Creative Packaging | {{Nom}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.aimawards.co.uk/nominees/|title=Nominees|access-date=10 korrik 2020|archive-date=10 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200710033444/https://www.aimawards.co.uk/nominees/|url-status=dead}}</ref> |- | 2021 | "Sweat" (Sophie Remix) | Best Independent Remix | {{Nom}} |<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/articles/news/awards/9584885/2021-aim-awards-nominations-arlo-parks/|title=Arlo Parks Leads 2021 AIM Awards Nominations|last=Grein|first=Paul|magazine=Billboard|date=6 qershor 2021|access-date=27 tetor 2021|archive-date=27 tetor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211027210855/https://www.billboard.com/articles/news/awards/9584885/2021-aim-awards-nominations-arlo-parks/|url-status=live}}</ref> |- !scope="row"|[[Grammy Awards]] | [[2019 Grammy Awards|2019]] | rowspan=2|''Oil of Every Pearl's Un-Insides'' | [[Grammy Award for Best Dance/Electronic Album|Best Dance/Electronic Album]] |{{Nom}} |<ref>{{Cite news|date=30 janar 2021|title=Grammy-nominated DJ and producer Sophie dies aged 34|url=https://www.rte.ie/entertainment/2021/0130/1194041-grammy-nominated-dj-and-producer-sophie-dies-aged-34/|publisher=[[RTÉ]]|language=en|access-date=30 janar 2021|archive-date=30 janar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210130162027/https://www.rte.ie/entertainment/2021/0130/1194041-grammy-nominated-dj-and-producer-sophie-dies-aged-34/|url-status=live}}</ref> |- !scope="row"|[[Libera Award]] | 2019 |Best Dance/Electronic Album |{{Nom}} |<ref>{{cite web|url=https://www.broadwayworld.com/bwwmusic/article/A2IM-Announces-2019-Libera-Award-Nominees-20190328|title=A2IM Announces 2019 Libera Award Nominees|website=BroadwayWorld|date=28 mars 2019|access-date=10 korrik 2020|archive-date=26 korrik 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200726082351/https://www.broadwayworld.com/bwwmusic/article/A2IM-Announces-2019-Libera-Award-Nominees-20190328|url-status=live}}</ref> |- !scope="row"|[[Q Awards]] | 2018 | Sophie | Best Solo Artist | {{Nom}} |<ref>{{Cite web|url=https://planetradio.co.uk/hits-radio/entertainment/music/q-awards-2018/|title=The Q Awards 2018: The full list of winners|website=Planetradio.co.uk|access-date=27 prill 2024}}</ref> {{Fundi}} == Referime == <references responsive="1"></references> {{Reflist}} [[Kategoria:Muzikantë elektronikë]] [[Kategoria:Vdekje 2021]] [[Kategoria:Lindje 1986]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] mzimvlb4l5dimi26gvlrauys4c8rqqs 1 361268 2985857 2899438 2026-05-31T04:17:54Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Abuzimi seksual]] 2985857 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == U ndryshuan lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhjet e jashtme në [[Abuzimi seksual]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1988583 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100213140423/http://www.nspcc.org.uk/helpandadvice/whatchildabuse/sexualabuse/sexualabuse_wda36370.html te http://www.nspcc.org.uk/helpandadvice/whatchildabuse/sexualabuse/sexualabuse_wda36370.html Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 8 shtator 2019 15:00 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 6 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Abuzimi seksual]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2048625 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20100213140423/http://www.nspcc.org.uk/helpandadvice/whatchildabuse/sexualabuse/sexualabuse_wda36370.html për lidhjen http://www.nspcc.org.uk/helpandadvice/whatchildabuse/sexualabuse/sexualabuse_wda36370.html. *U zëvendësua lidhja e arkivit {oldarchive} me https://web.archive.org/web/20161008054822/http://www.ncall.us/sites/ncall.us/files/H_07%20Sexual%20Assault.pdf te lidhja http://www.ncall.us/sites/ncall.us/files/H_07%20Sexual%20Assault.pdf. *U zëvendësua lidhja e arkivit {oldarchive} me https://web.archive.org/web/20180901080521/http://reformation.com/CSA/episcopalianabuse.html te lidhja http://www.reformation.com/CSA/episcopalianabuse.html. *U zëvendësua lidhja e arkivit {oldarchive} me https://web.archive.org/web/20160304032816/http://www.thelutheran.org/article/article.cfm?article_id=8572 te lidhja http://www.thelutheran.org/article/article.cfm?article_id=8572. *U zëvendësua lidhja e arkivit {oldarchive} me https://web.archive.org/web/20190101040715/http://reformation.com/CSA/lutheranabuse.html te lidhja http://www.reformation.com/CSA/lutheranabuse.html. *U zëvendësua lidhja e arkivit {oldarchive} me https://web.archive.org/web/20190110002133/http://reformation.com/CSA/methodistabuse.html te lidhja http://www.reformation.com/CSA/methodistabuse.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 tetor 2019 15:02 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Abuzimi seksual]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2260758 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20161008054822/http://www.ncall.us/sites/ncall.us/files/H_07%20Sexual%20Assault.pdf për lidhjen http://www.ncall.us/sites/ncall.us/files/H_07%20Sexual%20Assault.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180901080521/http://reformation.com/CSA/episcopalianabuse.html për lidhjen http://www.reformation.com/CSA/episcopalianabuse.html. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190110002133/http://reformation.com/CSA/methodistabuse.html për lidhjen http://www.reformation.com/CSA/methodistabuse.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 09:25 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Abuzimi seksual]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2579192 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170214233750/https://www.edgarsnyder.com/nursing-home-abuse/abuse-type/sexual-abuse.html për lidhjen https://www.edgarsnyder.com/nursing-home-abuse/abuse-type/sexual-abuse.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 21 gusht 2023 02:27 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Abuzimi seksual]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2769926 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140218121020/http://www.leeway.org/grantee-info.html?action=granteeDetail&GranteeID=183 për lidhjen http://www.leeway.org/grantee-info.html?action=granteeDetail&GranteeID=183. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 mars 2025 19:21 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Abuzimi seksual]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2793860 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20140218121020/http://www.leeway.org/grantee-info.html?action=granteeDetail&GranteeID=183 për lidhjen http://www.leeway.org/grantee-info.html?action=granteeDetail&GranteeID=183. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 maj 2025 00:58 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Abuzimi seksual]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2796869 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190429041147/https://mainweb-v.musc.edu/vawprevention/research/wiferape.shtml për lidhjen https://mainweb-v.musc.edu/vawprevention/research/wiferape.shtml. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 maj 2025 04:49 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Abuzimi seksual]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2893461 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201107233303/http://library.nspcc.org.uk/HeritageScripts/Hapi.dll/filetransfer/2018FourStepsToThePreventionOfCSAInTheHome.pdf?CookieCheck=44142.9632029167&filename=AA58F75CEDE68892A73FB681FE246B8371684F102152F0AA780A14959D3BCE5767137B3B2A935011CBAEC3068664FF681AA6D2524E357BAB96C006752CCD756759AD77BD1E389823A55CFAAE74B2EE64F46C611AD1724BE1AC500B025490CCB1CD8D9D26B00674E723A731951BB13FBE2976BA14838E6BBB09A4FA52BE735F27D92CBFED7FA6CFFA88BC073F0228EAA69F4D1FE158D846D5D4DD33F8F3466703AC49AD67CE927D87622D067280EF2A231A479B85D0572EF2AABC4480&DataSetName=LIVEDATA për lidhjen http://library.nspcc.org.uk/HeritageScripts/Hapi.dll/filetransfer/2018FourStepsToThePreventionOfCSAInTheHome.pdf?CookieCheck=43313.725224213&filename=AA58F75CEDE68892A73FB681FE246B8371684F102152F0AA780A14959D3BCE5767137B3B2A935011CBAEC3068664FF681AA6D2524E357BAB96C006752CCD756759AD77BD1E389823A55CFAAE74B2EE64F46C611AD1724BE1AC500B025490CCB1CD8D9D26B00674E723A731951BB13FBE2976BA14838E6BBB09A4FA52BE735F27D92CBFED7FA6CFFA88BC073F0228EAA69F4D1FE158D846D5D4DD33F8F3466703AC49AD67CE927D87622D067280EF2A231A479B85D0572EF2AABC4480&DataSetName=LIVEDATA. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201021014225/http://library.nspcc.org.uk/HeritageScripts/Hapi.dll/filetransfer/2018WorkingWithACommunityToPreventCSAInTheHome.pdf?CookieCheck=44124.1918731829&filename=AA58F75CEDE68892A73FB681FE246B8371684F102152F0AA780A14959D3BCE5767137B3B2A935011CBAEC3068664FF681AA6D2524E357BAB96C006752CCD756759AD77BD1E389823A55CFAAE74B2EE64F46C611AD1724BE1AC500B025490CCB1CD8D9D26B00674E723A731951BB13FBE2976BA14838E6BBB09A4EB52B96A653DDB0BA5CD78B3E4F0B5A317270E32E79B9F7322E26DEE69E8F9DA1AD4D57D6203CA56A4641A004820ECE9E3EB4F712C3FED9F46CEBCE377C14C55CB2FBCFD7942&DataSetName=LIVEDATA për lidhjen http://library.nspcc.org.uk/HeritageScripts/Hapi.dll/filetransfer/2018WorkingWithACommunityToPreventCSAInTheHome.pdf?filename=AA58F75CEDE68892A73FB681FE246B8371684F102152F0AA780A14959D3BCE5767137B3B2A935011CBAEC3068664FF681AA6D2524E357BAB96C006752CCD756759AD77BD1E389823A55CFAAE74B2EE64F46C611AD1724BE1AC500B025490CCB1CD8D9D26B00674E723A731951BB13FBE2976BA14838E6BBB09A4EB52B96A653DDB0BA5CD78B3E4F0B5A317270E32E79B9F7322E26DEE69E8F9DA1AD4D57D6203CA56A4641A004820ECE9E3EB4F712C3FED9F46CEBCE377C14C55CB2FBCFD7942&DataSetName=LIVEDATA. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20201021014225/http://library.nspcc.org.uk/HeritageScripts/Hapi.dll/filetransfer/2018WorkingWithACommunityToPreventCSAInTheHome.pdf?CookieCheck=44124.1918731829&filename=AA58F75CEDE68892A73FB681FE246B8371684F102152F0AA780A14959D3BCE5767137B3B2A935011CBAEC3068664FF681AA6D2524E357BAB96C006752CCD756759AD77BD1E389823A55CFAAE74B2EE64F46C611AD1724BE1AC500B025490CCB1CD8D9D26B00674E723A731951BB13FBE2976BA14838E6BBB09A4EB52B96A653DDB0BA5CD78B3E4F0B5A317270E32E79B9F7322E26DEE69E8F9DA1AD4D57D6203CA56A4641A004820ECE9E3EB4F712C3FED9F46CEBCE377C14C55CB2FBCFD7942&DataSetName=LIVEDATA për lidhjen http://library.nspcc.org.uk/HeritageScripts/Hapi.dll/filetransfer/2018WorkingWithACommunityToPreventCSAInTheHome.pdf?filename=AA58F75CEDE68892A73FB681FE246B8371684F102152F0AA780A14959D3BCE5767137B3B2A935011CBAEC3068664FF681AA6D2524E357BAB96C006752CCD756759AD77BD1E389823A55CFAAE74B2EE64F46C611AD1724BE1AC500B025490CCB1CD8D9D26B00674E723A731951BB13FBE2976BA14838E6BBB09A4EB52B96A653DDB0BA5CD78B3E4F0B5A317270E32E79B9F7322E26DEE69E8F9DA1AD4D57D6203CA56A4641A004820ECE9E3EB4F712C3FED9F46CEBCE377C14C55CB2FBCFD7942&DataSetName=LIVEDATA. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 janar 2026 18:23 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Abuzimi seksual]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2981238 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120606093049/http://www.thisislondon.co.uk/news/politics/baroness-warsi-some-pakistani-men-think-young-white-girls-are-fair-game-for-sex-abuse-7766319.html për lidhjen http://www.thisislondon.co.uk/news/politics/baroness-warsi-some-pakistani-men-think-young-white-girls-are-fair-game-for-sex-abuse-7766319.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 maj 2026 00:23 (CEST) nakctmi7qy6cebbsqsz76d5mlvez7zk 0 362418 2985680 2968474 2026-05-30T17:41:31Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985680 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Tomor_Alizoti.png|parapamje|Alizoti, DP]] '''Tomor Alizoti''' (* 6 Dhjetor 1976 në [[Lushnja|Lushnje]]) është një politikan shqiptar dhe anëtar i [[Partia Demokratike e Shqipërisë|Partisë Demokratike të Shqipërisë]]. Që nga viti 2021, ai është deputet në parlamentin shqiptar dhe zëvendëskryetar i Komisionit për Politikën e Jashtme. Ai vjen nga një familje e rëndësishme politike, e shënuar nga rezistenca kundër regjimit komunist. Alizoti është i njohur për pikëpamjet e tij konservatore dhe angazhimin për trajtimin e krimeve të komunizmit në Shqipëri. == Jeta == Tomor Alizoti lindi më 6 dhjetor 1976 në [[Lushnja|Lushnje]], [[Shqipëria|Shqipëri]]. Nga viti 1997 deri në vitin 2001, ai studioi Gjuhësi Gjermane në Tiranë. Pas përfundimit të studimeve, punoi si diplomat në ambasadën shqiptare në [[Gjermania|Gjermani]], para se të kalonte në politikë. Alizoti vjen nga një familje me ndikim të madh politik. Stërgjyshi i tij, [[Fejzi bej Alizoti|Fejzi Alizoti]], ishte kryeministër dhe ministër në vitet pas pavarësisë së Shqipërisë. Gjyshi i tij, [[Riza Alizoti]], ishte anëtar i parlamentit shqiptar në vitet e para pas Luftës së Dytë Botërore. Për shkak të rezistencës së tyre ndaj regjimit komunist, familja Alizoti u përndoq ashpër; disa anëtarë të familjes, përfshirë gjyshin e tij, u ekzekutuan ose u burgosën. == Karriera diplomatike == Para hyrjes së tij në politikën shqiptare, Alizoti shërbeu si diplomat në ambasadën shqiptare në Gjermani. Në këtë rol, ai pati mundësinë të fitonte përvoja të vlefshme në politikën e jashtme dhe të kontribuonte në zhvillimin diplomatik të Shqipërisë. Gjithashtu, ai është alumni i Kolegjit të Diplomatëve të Ministrisë së Punëve të Jashtme. == Karriera politike == Që nga viti 2021, Alizoti është anëtar i parlamentit shqiptar për Partinë Demokratike. Brenda parlamentit, ai është zëvendëskryetar i Komisionit për Politikën e Jashtme. Alizoti ishte në shkurt 2024 pjesë e një delegacioni të parlamentit shqiptar, i cili vizitoi Kongresin amerikan. Gjatë kësaj vizite, ai u takua me kongresmenët amerikanë [[Tim Walberg]] dhe [[John Moolenar]] për të diskutuar sfidat dhe mundësitë e bashkëpunimit midis Shqipërisë dhe [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|SHBA]]-së, si dhe situatën politike<ref>{{Cite web|date=2024-09-16|title=Deputeti i PD takim me kongresmenët amerikanë në SHBA, Alizoti zbardh diskutimet: Folëm për sfidat dhe mundësitë e bashkëpunimit mes vendeve|url=https://www.panorama.com.al/deputeti-i-pd-takim-me-kongresmenet-amerikane-ne-shba-alizoti-zbardh-diskutimet-folem-per-sfidat-dhe-mundesite-e-bashkepunimit-mes-vendeve/|access-date=2024-09-16|website=www.panorama.com.al|language=sq}}</ref>. Ai është i njohur për pikëpamjet e tij konservatore dhe angazhohet posaçërisht për dënimin e krimeve të regjimit komunist në Shqipëri. Në maj 2024, ai kritikoi në parlament minimizimin e këtyre krimeve dhe kërkoi respekt për viktimat e komunizmit<ref>{{Cite web|title=Tomorr Alizoti ‘shpërthen’ ndaj PS në Kuvend: Lini sekretarët e Enverit të flasin për viktimat e Spaçit! Komunizmi prodhoi banalitet, iu prodhoi juve|url=https://shqiptarja.com/lajm/tomorr-alizoti-shperthen-ndaj-ps-ne-kuvend-lini-sekretaret-e-enverit-te-flasin-per-viktimat-e-spacit-komunizmi-prodhoi-banalitet-iu-prodhoi-juve|access-date=2024-09-16|website=Shqiptarja.com|language=sq}}</ref>. == lidhjet e internetit == * Profili i Tomor Alizotit në [https://deputetim.al/2017/08/07/tomor-alizoti/ deputetim.al] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240916091112/https://deputetim.al/2017/08/07/tomor-alizoti/ |date=16 shtator 2024 }} * Tomor Alizoti në [https://www.facebook.com/TomorAlizoti/ Facebook] * Tomor Alizoti në [https://www.instagram.com/tomoralizoti/ Instagram] == Dëshmi individuale == <references /> [[Kategoria:Lindje 1976]] [[Kategoria:Shqiptarë]] [[Kategoria:Deputetë të Kuvendit të Shqipërisë]] [[Kategoria:Politikanët e Partisë Demokratike të Shqipërisë]] j8pvqo2pmrwyqom5gp91njtaz17hiqt 0 363317 2985825 2699290 2026-05-31T01:20:12Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dekolonizim]] te [[Kategoria:Shkolonizim]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2985825 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Jakarta_farmers_protest23.jpg|parapamje|300x300px| Fermerët që protestojnë për reformën e tokës në [[Indonezia|Indonezi]], 2004]] '''Reforma e tokës''' është një formë e [[Reforma agrare|reformës agrare]] që përfshin ndryshimin e ligjeve, rregulloreve ose zakoneve lidhur me pronësinë e tokës . <ref>Batty, Fodei Joseph. "Pressures from Above, Below and Both Directions: The Politics of Land Reform in South Africa, Brazil and Zimbabwe". Western Michigan University. Presented at the Annual Meeting of the Midwest Political Science Association. Chicago, Illinois. April 7–10, 2005. p. 3. </ref> Reforma e tokës mund të konsistojë në një [[Rishpërndarja e pronës|rishpërndarje të pronës]] të nisur nga qeveria ose të mbështetur nga qeveria, në përgjithësi të tokës bujqësore. Prandaj, reforma e tokës mund t'i referohet transferimit të pronësisë nga më të fuqishmit tek më pak të fuqishmit, si p.sh. nga një numër relativisht i vogël pronarësh të pasur ose fisnikë me prona të gjera toke (p.sh. plantacione, ferma të mëdha ose parcela [[agrobiznesi]] ) te pronësia individuale e atyre që punojnë tokën. <ref>Borras, Saturnino M. Jr. "The Philippine Land form in Comparative Perspective: Some conceptual and Methodological Implications". ''Journal of Agrarian Change''. 6,1 (January 2006): 69–101.</ref> Këto transferime të pronësisë mund të bëhen me ose pa kompensim; kompensimi mund të ndryshojë nga shumat simbolike në vlerën e plotë të tokës. Reforma e tokës mund të sjellë gjithashtu transferimin e tokës nga pronësia individuale—madje edhe pronësia [[Fshatar|fshatare]] në fermat e vogla —në fermat kolektive në pronësi të qeverisë; në kohë dhe vende të tjera i është referuar pikërisht të kundërtës: ndarjes së fermave kolektive në pronësi të qeverisë në ferma të vogla. Karakteristika e përbashkët e të gjitha reformave të tokës është modifikimi ose zëvendësimi i rregullimeve ekzistuese institucionale që rregullojnë zotërimin dhe përdorimin e tokës. Kështu, ndërsa reforma e tokës mund të jetë rrënjësore në natyrë, si për shembull përmes transferimeve në shkallë të gjerë të tokës nga një grup në tjetrin, ajo mund të jetë gjithashtu më pak dramatike, siç janë reformat rregullatore që synojnë përmirësimin e administrimit të tokës. Megjithatë, çdo rishikim apo reformë e ligjeve të tokës në një vend mund të jetë ende një proces intensivisht politik, pasi reformimi i politikave të tokës shërben për të ndryshuar marrëdhëniet brenda dhe ndërmjet komuniteteve, si dhe midis komuniteteve dhe shtetit. Kështu, edhe reformat në shkallë të vogël të tokës dhe modifikimet ligjore mund të jenë subjekt i debatit ose konfliktit intensiv. <ref>Lund, Christian. ''Local Politics and the Dynamics of Property in Africa''. Cambridge University Press: New York. 2008.</ref> [[Kategoria:Shkolonizim]] [[Kategoria:Artikuj që përmbajnë tekst në gjermanisht]] j005aokj5b0udomktt19lgav1hd5sk5 0 363517 2985812 2968907 2026-05-31T01:14:48Z Leutrim.P 113691 2985812 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Descolonización_-_Decolonization.png|djathtas|parapamje|475x475px| Harta e vitit që secili vend arriti pavarësinë .]] '''Kolonizimi''' është një proces i vendosjes së kontrollit mbi [[Territori|territoret]] ose [[Populli|popujt]] e huaj me qëllim shfrytëzimin dhe ndoshta [[Kolonës|ngulimin]], ngritjen e kolonisë dhe shpesh [[Kolonia|kolonive]], të ndjekura dhe të mbajtura zakonisht nga [[kolonializmi]] .<ref name="UnLeading 2022 k996">{{Cite web|date=11 gusht 2022|title=Colonialism, Coloniality and Settler Colonialism|url=https://www.yorku.ca/edu/unleading/systems-of-oppression/coloniality-and-settler-colonialism/#:~:text=Colonization%20did%20not%20only%20occur,(Mignolo%20%26Walsh%2C%202018).|access-date=27 dhjetor 2023|website=UnLeading|archive-date=27 dhjetor 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231227221237/https://www.yorku.ca/edu/unleading/systems-of-oppression/coloniality-and-settler-colonialism/#:~:text=Colonization%20did%20not%20only%20occur,(Mignolo%20%26Walsh%2C%202018).|url-status=dead}}</ref><ref name="Oxford Advanced Learners Dictionary at OxfordLearnersDictionaries.com">{{Cite web|title=colonization noun - Definition, pictures, pronunciation and usage notes|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/colonization?q=colonization|access-date=2023-03-29|website=Oxford Advanced Learner's Dictionary at OxfordLearnersDictionaries.com}}</ref><ref name="u508">{{Cite web|date=20 tetor 2020|title=Different Paths: Colonization is More than Exploitation|url=https://lpeproject.org/blog/different-paths-colonization-is-more-than-exploitation/|access-date=15 korrik 2024|website=LPE Project}}</ref> Kolonizimi nganjëherë përdoret si sinonim i vendosjes, si me kolonizimin në biologji, por ndërsa kolonizimi historikisht përfshinte vendosjen, kjo formë e veçantë quhet kolonializëm ngulitësish . Në këtë rast, kolonizimi strukturohet dhe zbatohet drejtpërdrejt nga kolonët, ndërsa vendi metropolit i tyre ose i paraardhësve të tyre ruan një lidhje ose kontroll përmes kolonializmit të kolonëve. Në kolonizimin e kolonëve, një grup pakicë sundon ose nëpërmjet [[Asimilimi kulturor|asimilimit]] ose shtypjes së [[Popujt autoktonë|popujve indigjenë]],<ref>{{Cite book|last=Howe|first=Stephen|url=https://books.google.com/books?id=04lJ4TshmxcC&q=colonisation%20central%20empire%3A%20A%20Very%20Short%20Introduction&pg=PT52|title=Empire: A Very Short Introduction|date=2002|publisher=Oxford University Press|isbn=9780191604447|location=United States}}</ref><ref name="EI">{{Cite book|last=Howe|first=Stephen|title=Empire: A Very Short Introduction|url=https://archive.org/details/empireveryshorti0000howe|date=2002|publisher=Oxford University Press|location=United States|pages=[https://archive.org/details/empireveryshorti0000howe/page/n32 21]–31}}</ref> ose duke u vendosur si shumicë demografike nëpërmjet largimit, zhvendosjes ose vrasjes së drejtpërdrejtë të njerëzve indigjenë, si dhe nëpërmjet imigrimit. dhe lindjet e metropolitëve si dhe të kolonëve të tjerë. Kolonizimi evropian i Australisë, Zelandës së Re dhe vendeve të tjera në [[Oqeania|Oqeani]] u nxit nga eksploruesit dhe kolonistët shpesh i konsideronin masat tokësore të hasura si ''terra nullius'' ("tokë e zbrazët" në latinisht).<ref name="PG">{{Cite book|last=Painter|first=Joe|title=Political Geography|url=https://archive.org/details/politicalgeograp0000pain|last2=Jeffrey|first2=Alex|date=2009|publisher=SAGE Publications Ltd.|location=London, GBR|page=[https://archive.org/details/politicalgeograp0000pain/page/168 169]}}</ref> Kjo rezultoi në ligje dhe ide të tilla si [[Ligji i përgjithshëm i kolonizimit|Ligji i Përgjithshëm i Kolonizimit]] të [[Meksika|Meksikës]] dhe doktrina [[Manifest Destiny|manifest destiny]] e [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara]], të cilat e çuan përpara kolonizimin. == Shiko edhe == * [[Kolonizimi i Kosovës]] == Burime == [[Kategoria:Kolonializëm]] [[Kategoria:Kolonializëm kolonialist]] 1z2uqtivna05ckrmxp2j0h1lxbzhzx2 0 365584 2985854 2969338 2026-05-31T03:25:39Z Juan09000 172790 . 2985854 wikitext text/x-wiki {{Infobox football club | clubname = San Lorenzo | current = 2024 San Lorenzo de Almagro season | image = Escudo del Club Atlético San Lorenzo de Almagro.svg | image_size = 165px | fullname = Club Atlético San Lorenzo de Almagro | nickname = ''Los Santos'' <br> ''Los Cuervos'' <br> ''El Ciclón'' <br> ''Azulgrana'' <br> ''Los Matadores'' <br> ''Gauchos de Boedo'' | founded = {{Start date and age|df=yes|1908|04|01}} | ground = [[Estadio Pedro Bidegain]] | capacity = 47,964 | chairman = {{Flamuri|Argjentina}} Marcelo Culotta | manager = {{Flamuri|Argjentina}} Gustavo Álvarez | league = [[Primera División Argjentinase|Primera División]] | season = 2024 | position = [[Primera División Argjentinase|Primera División]], Vendi 24 | website = https://sanlorenzo.com.ar/ <!-- home kit -->| pattern_la1 = _redborder | pattern_b1 = _sl2024h | pattern_ra1 = _redborder | pattern_sh1 = _sl2024h | pattern_so1 = | leftarm1 = 000040 | body1 = 000040 | rightarm1 = 000040 | shorts1 = 000040 | socks1 = 000040 <!-- away kit -->| pattern_la2 = | pattern_b2 = _sl2024a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _sl2024a | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF <!-- third kit -->| pattern_la3 = _nikeparkderby3rbur | pattern_b3 = _nikeparkderby3rbur | pattern_ra3 = _nikeparkderby3rbur | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = 000040 | body3 = 000040 | rightarm3 = 000040 | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF }} '''Club Atlético San Lorenzo de Almagro''' është një klub futbolli argjentinas me qendër në [[Rrethi i Flores|rrethin Flores]] të [[Buenos Aires]]. Klubi u themelua në vitin 1908.<ref>{{Cite web|title=Historia de San Lorenzo|url=https://sanlorenzo.com.ar/club/historia|access-date=2024-11-02|website=C.A. San Lorenzo|language=es}}</ref> == Nderimet == === Vendase === * '''[[Primera División Argjentinase|Primera División]]: 15''' ** 1923 AAm, 1924 AAm, 1927, 1933 LAF, 1936 (Copa de Honor), 1946, 1959, 1968 Metropolitano, 1972 Metropolitano, 1972 Nacional, 1974 Nacional, 1995 Clausura, 2001 Clausura, 2007 Clausura, 2013 Inicial === Ndërkombëtare === * '''[[Copa Libertadores]]: 1''' ** 2014 * '''[[Copa Sudamericana]]: 1''' ** 2002 * '''[[Copa Mercosur]]: 1''' ** 2001 == Skuadra aktuale == ''31 gusht 2024'' {{Fs start}} {{Fs player|no=4|nat=Colombia|pos=DF|name=[[Jhohan Romaña]]}} {{Fs player|no=5|nat=ARG|pos=MF|name=[[Eric Remedi]]}} {{Fs player|no=6|nat=Colombia|pos=MF|name=[[Carlos Sánchez (footballer, born 1986)|Carlos Sánchez]]}} {{Fs player|no=7|nat=ARG|pos=FW|name=[[Ezequiel Cerutti]]}} {{Fs player|no=8|nat=ARG|pos=FW|name=Matías Reali}} {{Fs player|no=9|nat=SLO|pos=FW|name=[[Andrés Vombergar]]}} {{Fs player|no=10|nat=ARG|pos=FW|name=[[Nahuel Barrios]]}} {{Fs player|no=11|nat=Paraguay|pos=FW|name=[[Iván Leguizamón]]}} {{Fs player|no=13|nat=ARG|pos=GK|name=[[Facundo Altamirano]] [[Skeda:Captain sports.svg|12px]]|other=}} {{Fs player|no=14|nat=ARG|pos=FW|name=[[Agustín Hausch]]}} {{Fs player|no=16|nat=ARG|pos=GK|name=Lautaro López Kaleniuk}} {{Fs player|no=17|nat=ARG|pos=MF|name=Elián Irala}} {{Fs player|no=18|nat=ARG|pos=FW|name=[[Francisco Fydriszewski]]}} {{Fs player|no=19|nat=ARG|pos=MF|name=[[Manuel Insaurralde]]}} {{Fs player|no=20|nat=ARG|pos=MF|name=Tomás Porra}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=21|nat=ARG|pos=MF|name=[[Malcom Braida]]}} {{Fs player|no=22|nat=ARG|pos=DF|name=[[Gastón Campi]]|other=}} {{Fs player|no=23|nat=ARG|pos=DF|name=Gastón Hernández}} {{Fs player|no=24|nat=ARG|pos=DF|name=[[Nicolás Tripichio]]}} {{Fs player|no=25|nat=ARG|pos=GK|name=[[Gastón Gómez]]|other=fra [[Racing Club de Avellaneda|Racing Club]]}} {{Fs player|no=26|nat=ARG|pos=MF|name=Juan Cruz Vega|other=fra [[Argentino de Rosario]]}} {{Fs player|no=28|nat=ARG|pos=FW|name=[[Alexis Cuello]]|other=fra [[Club Almagro|Almagro]]}} {{Fs player|no=29|nat=ARG|pos=MF|name=[[Sebastián Blanco]]}} {{Fs player|no=30|nat=ARG|pos=DF|name=Nahuel Arias}} {{Fs player|no=35|nat=ARG|pos=DF|name=[[Gonzalo Luján]]}} {{Fs player|no=36|nat=ARG|pos=DF|name=Daniel Herrera}} {{Fs player|no=37|nat=ARG|pos=DF|name=Elías Báez}} {{Fs player|no=40|nat=ARG|pos=MF|name=Santiago Sosa}} {{Fs player|no=77|nat=ARG|pos=FW|name=[[Nahuel Bustos]]|other=fra [[Talleres de Córdoba|Talleres]]}} {{Fs player|no=80|nat=ESP|pos=MF|name=[[Iker Muniain]]}} {{Fs end}} == Referime == {{reflist}} [[Kategoria:Klube futbolli në Argjentinë]] 9ef07hsoy369mzvlhm1vebxkbgzeku9 1 368962 2985876 2981296 2026-05-31T04:23:44Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim pa ndërveprim për më shumë se 14 ditë te faqja [[Diskutim:Aplikimet e inteligjencës artificiale/Arkivi 1]] 2985876 wikitext text/x-wiki {{Përdoruesi:MajavahBot/config |archive = Diskutim:Aplikimet e inteligjencës artificiale/Arkivi %(counter)d |algo = old(14d) |counter = 1 |maxarchivesize = 1M |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 |archiveheader = {{Arkivi}} }} {{Arkiva|age=14|bot=MajavahBot}} 2ookzrbiefpxl4om406cfvj7rfkfauz 1 374501 2985875 2962214 2026-05-31T04:23:34Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Aplikimet e inteligjencës artificiale]] 2985875 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aplikimet e inteligjencës artificiale]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2731359 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20180728002907/https://bankinnovation.net/2017/04/machine-learning-is-the-future-of-underwriting-but-startups-wont-be-driving-it/ për lidhjen http://bankinnovation.net/2017/04/machine-learning-is-the-future-of-underwriting-but-startups-wont-be-driving-it/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191001072302/https://nextbigwhat.com/ai-traffic-signals-to-be-installed-in-bengaluru-soon/ për lidhjen https://nextbigwhat.com/ai-traffic-signals-to-be-installed-in-bengaluru-soon/. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.ideacuria.com/ic/technology.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 dhjetor 2024 05:35 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aplikimet e inteligjencës artificiale]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2734956 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.academia.edu/download/49044549/10.1.1.472.1019.pdf. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.euspa.europa.eu/railway-digitalisation-using-drones. *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja https://www.codium.ai/product. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 dhjetor 2024 20:16 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aplikimet e inteligjencës artificiale]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2765146 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200328105831/https://towardsdatascience.com/artificial-intelligence-in-video-games-3e2566d59c22?gi=c5702b071cb9 për lidhjen https://towardsdatascience.com/artificial-intelligence-in-video-games-3e2566d59c22. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 26 shkurt 2025 19:45 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aplikimet e inteligjencës artificiale]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2768308 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240708231722/https://www.academia.edu/download/49044549/10.1.1.472.1019.pdf për lidhjen https://www.academia.edu/download/49044549/10.1.1.472.1019.pdf. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240422220829/http://www.euspa.europa.eu/railway-digitalisation-using-drones për lidhjen https://www.euspa.europa.eu/railway-digitalisation-using-drones. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240520124952/https://www.codium.ai/product/ për lidhjen https://www.codium.ai/product. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 5 mars 2025 22:47 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aplikimet e inteligjencës artificiale]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2841851 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20250816015824/https://www.ideacuria.com/ic/technology.html për lidhjen https://www.ideacuria.com/ic/technology.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 shtator 2025 17:07 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 4 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aplikimet e inteligjencës artificiale]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2867758 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240728232535/http://venturebeat.com/2022/05/27/open-source-twitter-security-risks/ për lidhjen https://venturebeat.com/2022/05/27/open-source-twitter-security-risks/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240629233640/https://venturebeat.com/2020/09/06/how-ai-will-automate-cybersecurity-in-the-post-Covid-world/ për lidhjen https://venturebeat.com/2020/09/06/how-ai-will-automate-cybersecurity-in-the-post-covid-world/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240915161023/https://venturebeat.com/ai/google-deepminds-materials-ai-has-already-discovered-2-2-million-new-crystals/ për lidhjen https://venturebeat.com/ai/google-deepminds-materials-ai-has-already-discovered-2-2-million-new-crystals/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241006010610/https://www.mckinsey.com/capabilities/mckinsey-digital/our-insights/advanced-analytics-in-hospitality për lidhjen https://www.mckinsey.com/business-functions/mckinsey-digital/our-insights/advanced-analytics-in-hospitality. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 nëntor 2025 18:35 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aplikimet e inteligjencës artificiale]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2875043 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20241207075648/https://edition.cnn.com/2020/08/19/world/chatbot-social-anxiety-spc-intl/index.html për lidhjen https://edition.cnn.com/2020/08/19/world/chatbot-social-anxiety-spc-intl/index.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 nëntor 2025 06:03 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aplikimet e inteligjencës artificiale]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2885150 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20231031191419/http://chemistrycommunity.nature.com/posts/artificial-intelligence-makes-accurate-quantum-chemical-simulations-more-affordable për lidhjen https://chemistrycommunity.nature.com/posts/artificial-intelligence-makes-accurate-quantum-chemical-simulations-more-affordable. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 dhjetor 2025 09:12 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aplikimet e inteligjencës artificiale]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2888962 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230811231006/https://osha.europa.eu/en/publications/osh-and-future-work-benefits-and-risks-artificial-intelligence-tools-workplaces/view për lidhjen https://osha.europa.eu/en/publications/osh-and-future-work-benefits-and-risks-artificial-intelligence-tools-workplaces/view. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 12 janar 2026 12:02 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aplikimet e inteligjencës artificiale]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2909417 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240530014930/https://library.imaging.org/ei/articles/34/3/MOBMU-387 për lidhjen https://library.imaging.org/ei/articles/34/3/MOBMU-387. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 mars 2026 11:21 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aplikimet e inteligjencës artificiale]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2932208 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20231206050009/https://asianssr.org/index.php/ajct/article/view/479 për lidhjen http://asianssr.org/index.php/ajct/article/view/479. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 6 prill 2026 08:04 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Aplikimet e inteligjencës artificiale]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2981295 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160617075446/http://money.cnn.com/2016/01/12/technology/startup-pypestream/ për lidhjen https://money.cnn.com/2016/01/12/technology/startup-pypestream/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 17 maj 2026 03:29 (CEST) e2nv08t65now5rblxuoucgidhwlh0g2 0 381765 2985826 2978436 2026-05-31T01:20:11Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dekolonizim]] te [[Kategoria:Shkolonizim]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2985826 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kompani holandeze me kartë monopolistike për tregtinë dhe kolonizimin e Afrikës dhe Amerikës (1621–1792)}} {{Distinguish|Kompania Holandeze e Indisë Lindore}} {{Infobox company | name = Kompania Holandeze e Indisë Perëndimore | native_name = Geoctrooieerde Westindische Compagnie | native_name_lang = nl | logo = Flag of the Dutch West India Company.svg | logo_caption = Flamuri i kompanisë | type = kompani karte | traded_as = | fate = | predecessor = | successor = | foundation = {{Start date|1621|06|03|df=y}} | defunct = {{End date|1792|01|01|df=y}} | location_city = | location_country = | location = | locations = 5 ([[Amsterdami]], [[Hoorn]], [[Roterdami]], [[Groningen]] dhe [[Middelburg]]) | area_served = [[Amerika]], [[Oqeani Paqësor]], [[Afrika Perëndimore]] | key_people = Heeren XIX | industry = | services = | revenue = | operating_income = | net_income = | assets = | equity = | oëner = | num_employees = | parent = | divisions = | subsid = | footnotes = | intl = | products = Tregtia e skllevërve, transporti i administratorëve, fermerëve dhe ushtarëve, si dhe sjellja e kripës, lëkurëve të lundërzave, [[argjendi]]t, [[sheqeri]]t, [[duhani]]t, kafes, coçinilës, dru ''Haematoxylum campechianum'' dhe ''Brosimum guianense'' }} '''Kompania Holandeze e Indisë Perëndimore''' ({{lang|nl|Geoctrooieerde Westindische Compagnie}}) ishte një kompani karte holandeze që u themelua në vitin [[1621]] dhe u shua në vitin [[1792]]. Mes themeluesve të saj ishin Reynier Pauw,Willem Usselincx ([[1567]]–[[1647]]) dhe Jessé de Forest ([[1576]]–[[1624]]).<ref>{{cite book|author=John Franklin Jameson|year=1887|url=https://books.google.al/books?id=CCAFAAAAYAAJ|title=Willem Usselinx, Founder of the Dutch and Swedish West India Companies|publisher=G. P. Putnam’s Sons|language=en|location=[[Nju Jork]]}}</ref> Më 3 qershor [[1621]], asaj iu dha një kartë për tregti [[monopoli]]ste në [[Inditë Perëndimore Holandeze]] nga [[Holanda|Republika e Shtatë Vendeve të Ulta të Bashkuara]] dhe iu dha juridiksion mbi pjesëmarrjen në tregtinë atlantike të skllevërve, [[Brazili Holandez|Brazilin]], [[Karaibet Holandeze|Karaibet]] dhe [[Kolonizimi Holandez i Amerikës|Amerikën Veriore]]. Zona ku kompania mund të operonte përbëhej nga [[Afrika Perëndimore]] (midis [[Tropiku i Gaforres|Tropikut të Gaforres]] dhe [[Kepi i Shpresës së Mirë|Kepit të Shpresës së Mirë]]) dhe [[Amerika|Amerikës]], që përfshinte [[Oqeani Paqësor|Oqeanin Paqësor]] dhe përfundonte në lindje të [[Ishujt Maluku|Ishujve Maluku]], sipas Traktatit të Tordesillas. Qëllimi i shprehur i kartës ishte të asgjësonte konkurencën, veçanërisht [[Perandoria Spanjolle|spanjolle]] ose [[Perandoria Portugeze|portugeze]], midis stacioneve të ndryshme tregtare të themeluara nga tregtarët. Kompania u bë një instrument i [[Kolonizimi Holandez i Amerikës|Kolonizimit Holandez të Amerikës]] gjerësisht jetëshkurtër (që përfshinte Vendet e Ulta të Reja) në [[shekulli XVII|shekullin e XVII]]. Nga viti [[1624]] deri në vitin [[1654]], në pikëpamjen e Luftës Holandezo–Portugeze, ''GWC'' mbajti [[Kolonizimi Portugez i Amerikës|territorin portugez]] në [[Historia e Brazilit|Brazilin veri-lindor]], por u dëbuan nga [[Brazili Holandez]] në vijim të një rezistence të ashpër.<ref>{{cite book|author=Charles Ralph Boxer|title=The Dutch in Brazil, 1624-1654|url=https://books.google.al/books?id=AgJnAAAAMAAJ|year=1957|publisher=Clarendon Press|language=en|location=Oksford}}</ref> Pas mjaft përmbysjeve, ''GWC'' u riorganizua dhe iu dha një kartë e re në vitin [[1675]], gjerësisht mbi fuqinë në tregtinë atlantike të skllevërve. Ky version "i ri" zgjati për më shumë se një shekull, deri pas Luftës së Katërt Anglo–Holandeze, gjatë të cilës ajo humbi shumicën e aseteve të saj. ==Origjina== [[File:West-Indisch_Huis.jpg|alt=|thumb|left|379px|Shtëpia e Indisë Perëndimore, selia e Kompanisë Holandeze të Indisë Perëndimore nga v. [[1623]] deri në v. [[1647]]]] Kur [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore]] (VOC) u themelua në vitin [[1602]],<ref>{{Cite web|title=Archives of the Dutch East India Company|url=https://en.unesco.org/silkroad/silk-road-themes/documentary-heritage/archives-dutch-east-india-company#:~:text=The%20Dutch%20East%20India%20Company%20(VOC,%20Verenigde%20Oostindische%20Compagnie),trading%20companies%20operating%20in%20Asia.|publisher=Silk Roads Programme|access-date=1 nëntor 2022|work=en.unesco.org|language=en}}</ref> disa tregtarë në [[Amsterdami|Amsterdam]] nuk i pranuan politikat [[monopoli]]stike. Me ndihmën e Petrus Plancius, një astronom, hartograf dhe klerik holandezo-flamand, ata kërkuan për një askes veri-lindor ose veri-perëndimor në [[Azia|Azi]] për ta anashkaluar [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore|monopolin e VOC-ut]]. Në vitin [[1609]], eksploratori anglez Henry Hudson, i punësuar nga ''VOC-u'', zbarkoi në brigjet e [[Anglia e Re|Anglisë së Re]] dhe lundroi përgjatë atij që tani njihet si Lumi Hudson në kërkimin e tij për Kalimin Veri-Perëndimor për në [[Azia|Azi]].<ref>{{Cite web|title=Plancius, Petrus|work=Encyclopedia.com|language=en|url=https://www.encyclopedia.com/science/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/plancius-petrus|access-date=1 nëntor 2022}}</ref> Megjithatë, ai dështoi ta gjente kalimin. Rrjedhimisht, në vitin [[1615]], Isaac Le Maire dhe Samuel Blommaert, të ndihmuar nga të tjerë, u përqëndruan në gjetjen e një rruge jug-perëndimor përreth [[arkipelagu]]t të [[Toka e Zjarrtë|Tokës së Zjarrtë]] të [[Amerika Jugore|Amerikës Jugore]] në mënyrë që të anashkalonin monopolin e ''VOC-ut''. Një nga lundërtarët e parë, që u përqëndrua në tregtinë me [[Afrika|Afrikën]], ishte Balthazar de Moucheron. Tregtia më [[Afrika|Afrikën]] ofronte mjaft mundësi për të krijuar stacione tregtare ose agjensi tregtare, një pikë e rëndësishme nisjeje për bisedime. Qe Blommaert, megjithatë, ai që e nisi atë, në vitin [[1600]], tetë kompani lundruan përgjatë brigjeve të [[Kolonizimi i Afrikës|Afrikës]], duke konkuruar me njëra tjetrën për furnizimin e [[bakri]]t, nga Mbretëria e Loangos.<ref>{{Cite book|last=van den Broecke|first=Pieter|title=Pieter Van Den Broecke's Journal of Voyages to Cape Verde, Guinea and Angola, 1605-1612|year=2000|language=en|url=https://books.google.com/books?id=r68MAAAAYAAJ&q=+Loango+copper|editor-last=La Fleur|editor-first=James Daniel|publisher=Hakluyt Society|isbn=978-090418068-8|pages=95, 100|access-date=10 nëntor 2020|archive-date=24 qershor 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624214026/https://books.google.com/books?id=r68MAAAAYAAJ&q=+Loango+copper|url-status=live}}</ref> Pieter van den Broecke u punësua nga një nga këto kompani. Në vitin [[1612]], një fortesë holandeze u ndërtua në Mouree ([[Gana]] e tanishme), përgjatë [[Bregu i Artë Holandez|Bregut të Artë Holandez]]. [[File:Reinier Pauw (1564 - 1636).jpg|thumb|Reinier Pauw, portret nga Jan Anthonisz van Ravesteyn]] Tregtia me [[Karaibet]], për kripë, sheqer dhe duhan, pengohej nga [[Perandoria Spanjolle|Spanja]] dhe vonohej për shkak të bisedimeve të paqes. [[Perandoria Spanjolle|Spanja]] ofroi paqe me kushtin që [[Holanda|Republika Holandeze]] të tërhiqej nga tregtia me [[Azia|Azinë]] dhe [[Kolonizimi Evropian i Amerikës|Amerikës]]. [[Spanja]] refuzonte ta nënshkruante traktatin e paqes, nëse do të themelohej një kompani e Indisë Perëndimore. Në këtë kohë, po zhvillohej Lufta Holandeze e Pavarësisë ([[1568]]–[[1648]]) midis [[Perandoria Spanjolle|Spanjës]] dhe [[Holanda|Republikës Holandeze]]. Pensionaari i Madh Johan van Oldenbarnevelt ofroi ta pezullonte tregtinë me Inditë Perëndimore në shkëmbim të Armëpushimit Dymbëdhjetë Vjeçar.<ref>{{Cite book|last=Boxer|first=Charles Ralph|url=https://archive.org/details/dutchseaborneemp00crbo/page/27|title=The Dutch Seaborne Empire, 1600-1800|year=1973|publisher=Penguin|isbn=014021600-6|oclc=16253529|page=[https://archive.org/details/dutchseaborneemp00crbo/page/27 27]|language=en|location=Harmondsworth|url-access=registration}}</ref><ref>{{cite book|author=Julia Adams|url=https://books.google.com/books?id=e-qd05sHxVsC&pg=PA55|title=The Familial State: Ruling Families and Merchant Capitalism in Early Modern|publisher=Cornell University Press|year=2007|language=en|isbn=978-0-8014-7404-0|page=55}}</ref> Ai mori propozimin e themelimit të Kompanisë së Indisë Perëndimore jashtë tavoline. Rezultati ishte që, gjatë pak viteve, [[holandezët]] lundruan nën një flamur të huaj për në [[Amerika Jugore|Amerikën Jugore]]. Megjithatë, dhjetë vjetë më vonë, stadtholderi Maurice i Oranzhit, propozoi të vazhdonin luftën me [[Perandoria Spanjolle|Spanjën]], por gjithashtu të largonin vëmendjen nga [[Perandoria Spanjolle|Spanja]] te republika. Në vitin [[1619]], kundërshtarit të tij, Johan van Oldenbarnevelt iu pre koka dhe, kur në prill [[1621]] armëpushimi përfundoi, holandezët mund ta krijonin Kompaninë e Indisë Perëndimore. Kompania e Indisë Perëndimore e mori kartën e saj nga Shtetet e Përgjithshme (Parlamenti i Bashkuar Holandez) në qershor të vitit [[1621]], duke i dhënë një [[monopoli|monopol]] 24-vjeçar mbi tregtinë dhe kolonizimin që përfshinte brigjet [[amerika]]ne midis [[Toka e Re dhe Labradori|Njufaundlandit]] dhe [[Ngushtica e Magelanit|Ngushticës së Magelanit]].<ref>{{Cite web|title=The 1621 Charter of the Dutch West India Company|language=en-US|url=https://history.nycourts.gov/about_period/charter-1621/|access-date=1 nëntor 2022|website=Historical Society of the New York Courts}}</ref> Një nga promovuesit ishte Reynier Pauw, që do të caktonte dy nga djemtë e tij si menaxherët e saj të parë në vitin [[1621]]; të dy, Pieter dhe Michiel Reyniersz Pauw ishin në post për pesëmbëdhjetë vjetë.<ref>{{Cite web|author=Jaap Jacobs|url=https://rabbel.nl/direcwic.htm|title=De Scheepvaart en handel van de Nederlandse Republiek op Nieuw-Nederland 1609-1675|work=rabbel.nl|language=nl|access-date=25 shtator 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220925140407/https://rabbel.nl/direcwic.htm|archive-date=25 shtator 2022|url-status=dead}}</ref> Reynier Pauw II, Cornelis Bicker dhe Samuel Blommaert u caktuan në vitin [[1622]].<ref>[http://resources.huygens.knaw.nl/besluitenstatengeneraal1576-1630/BesluitenStaten-generaal1626-1651/silva/sg/functies/113196 bewindhebber van de WIC ter Kamer Amsterdam]</ref> ==Organizimi== [[File:Willem Usselinx (1567-na 1647). Koopman en stichter van de West Indische Compagnie Rijksmuseum SK-A-1675.jpeg|thumb|left|Willem Usselincx, bashkë-themelues i Kompanisë Holandeze të Indis Perëndimore]] ''Kompania Holandeze e Indisë Perëndimore'' u organizua ngjashmërisht me [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore|Kompaninë Holandeze të Indisë Lindore]] (VOC). Ashtu si ''VOC-u'', ''GWC-ja'' kishte pesë zyra, të quajtura dhoma ({{lang|nl|kamers}}), në [[Amsterdami|Amsterdam]], [[Roterdami|Roterdam]], [[Hoorn]], [[Middelburg]] dhe [[Groningen]], prej të cilave, dhomat në Amsterdam dhe [[Middelburg]] kontribuonin më shumë për kompaninë. Bordi përbëhej prej 19 anëtarësh, të njohur si {{lang|nl|Heeren XIX}} (''nëntëmbëdhjetë zotërinjtë'',<ref name="WDL2">{{cite web|year=1630|website=World Digital Library|url=http://www.wdl.org/en/item/4068/|title=Freedoms, as Given by the Council of the Nineteen of the Chartered West India Company to All those who Want to Establish a Colony in New Netherland|language=en|archive-date=2 korrik 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210702224806/https://www.wdl.org/en/item/4068/|url-status=live}}</ref> në ndryshim nga {{lang|nl|Heeren XVII}}, që kontrollonin ''Kompaninë e Indisë Lindore''). Struktura institucionale e ''GWC-së'' ndiqte strukturën federale, që krijonte diskutime të gjera për çdo vendim, me përfaqësi rajonale: 8 nga [[Amsterdami]]; 4 nga [[Zeeland (provincë)|Zelanda]], 2 nga secili prej [[Hollanda e Veriut|Noorderkwartier]] ([[Hoorn]] dhe [[Enkhuizen]]), Maas ([[Roterdami]], [[Delft]]i dhe [[Dordrecht]]-i), [[Groningen (provincë)|rajoni i Groningenit]] dhe një përfaqësues nga Shtetet e Përgjithshme (parlamenti i përgjithshëm i Holandës). Secili rajon kishte dhomën dhe bordin e tij të drejtorave.<ref>{{cite book|author=Michiel van Groesen|title=Amsterdam's Atlantic: Print Culture and the Making of Dutch Brazil|url=https://books.google.al/books?id=4K0nDQAAQBAJpg=PA37|chapter=I. Anticipation|year=2017|publisher=University of Pennsylvania Press|language=en|isbn=978-0-8122-4866-1|location=Filadelfia|pages=37–38}}</ref> Vlefshmëria e kartës ishte vendosur për njëzet e katër vjetë. Financimi u organizua vetëm në vitin [[1623]], pasi mjaft ofertues u vunën nën trysni. Shtetet e Përgjithshme të Holandës dhe [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore|''VOC-u'']] grumbulluan një milion guldenë në formën e kapitalit dhe mjeteve. Megjithëse shkrimtarët iberik thonë se kripto-judejtë ose ''Marranos-it'' luajtën një rol të rëndësishëm në formimin si të ''VOC-ut'' ashtu dhe të ''GWC-së'', studimet kanë treguar se fillimisht ata luajtën një rol minor, por u shtuan gjatë periudhës së [[Holandezët|holandezëve]] në [[Historia e Brazilit|Brazil]]. Emigrantët [[Kalvinizmi|kalvinistë]] nga Vendet e Ulta Spanjolle, përbënin investime domethënëse në ''GWC''.<ref>{{cite book|author=Charles Ralph Boxer|title=The Dutch in Brazil, 1624-1654|year=1957|url=https://books.google.al/books?id=AgJnAAAAMAAJ|publisher=Clarendon Press|language=en|location=Oksford|pages=10-11}}</ref> Investitorët, në vitin [[1621]], nuk nxituan ti vendosnin paratë e tyre në kompani, por Shtetet e Përgjithshme i shtynë [[Komunat e Holandës|bashkitë]] dhe institucionet e tjera të investonin. Shpjegimet për investimet e ngadalta nga individët ishin se aksionerët "''nuk kishin kontroll mbi politikën e drejtorëve dhe zotërimi i parave të investitorëve të zakonshëm''", që qe një "zhvatje" për të furnizuar "''poste të rehatshme për drejtorat dhe të afërmit e tyre, në kurriz të aksionerëve të zakonshëm''".<ref>{{cite book|author=Charles Ralph Boxer|title=The Dutch in Brazil, 1624-1654|year=1957|url=https://books.google.al/books?id=AgJnAAAAMAAJ|publisher=Clarendon Press|language=en|location=Oksford|page=12}}</ref> Drejtorët e [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore|''VOC-ut'']] investuan parë te ''GWC-ja'', pa i këshilluar më parë aksionerët e tyre, duke shkaktuar mospajtime mes një numri aksionerësh. Në mënyrë që të tërhiqte aksionerë të huaj, ''GWC-ja'' ofroi të drejta të barabarta për investitorët e huaj me [[holandezët]], duke rezultuar në aksionerë nga [[Mbretëria e Francës|Franca]], [[Zvicra]] dhe [[Republika e Venedikut|Venicia]]. Një transaksion i kartës origjinale të vitit [[1621]] u shfaq në [[gjuha angleze|anglisht]], {{lang|en|Orders and Articles granted by the High and Mightie Lords the States General of the United Provinces concerning the erecting of a West-Indies Companie, Anno Dom. MDCXII}}.<ref>{{cite book|author=Charles Ralph Boxer|year=1957|language=en|url=https://books.google.al/books?id=AgJnAAAAMAAJ|title=The Dutch in Brazil, 1624-1654|publisher=Clarendon Press|location=Oksford|page=13}}</ref> nga viti [[1623]], kapitali i ''GWC-së'' prej 2.8&nbsp;milionë florinësh nuk ishte aq i madh sa kapitali fillestar i i [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore|''VOC-ut'']] prej 6.5&nbsp;milionë florinësh, por gjithësesi ishte një shumë thelbësore. ''GWC-ja'' kishte 15 anije për të bartur tregtinë dhe transportin e rregullt në brigjet [[Afrika Perëndimore|afrikano-perëndimore]] dhe [[Historia e Brazilit|Braziliane]].<ref>{{cite book|author=Charles Ralph Boxer|title=The Dutch in Brazil, 1624-1654|url=https://books.google.al/books?id=AgJnAAAAMAAJ|year=1957|publisher=Clarendon Press|language=en|location=Oksford|pages=14}}</ref> [[File:Delaware Bay Vinckeboons 14.jpg|right|379px|thumb|Kolonia Zwaanendael përgjatë [[Delaware|Delauerit]]]] Ndryshe nga [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore|VOC-u]], ''GWC-ja'' nuk kishte të drejta për të vendosur trupa ushtarake. Kur Armëpushimi Dymbëdhjetë Vjeçar, në vitin [[1621]] kishte mbaruar, [[Holanda|Republika]] kishte dorë të lirë për të zhvilluar luftë me [[Perandoria Spanjolle|Spanjën]]. NJë {{lang|nl|Groot Desseyn}} (''projekt i madh'') u planifikua për të zaptuar [[Perandoria Portugeze#Përballja me hollandezët në Afrikë (1597-1663)|Kolonitë Portugeze]] në [[Kolonizimi Portugez i Afrikës|Afrikë]] dhe [[Perandoria Portugeze#Përballja me hollandezët (1640–1663)|Amerikë]], në mënyrë që të mbizotëronte tregtinë e [[sheqeri]]t dhe [[skllavëria|skllevërve]]. Kur ky plan dështoi, [[korsari]]a u bë një nga synimet kryesore të ''GWC-së''. Armatimi i [[anija tregtare|anijeve tregtare]] me topa dhe ushtarë për të mbrojtur veten kundër anijeve [[Perandoria Spanjolle|spanjolle]] kishte rëndësi të madhe. Në pothuajse të gjitha anijet në vitin [[1623]], u vendosën 40 deri në 50 ushtarë, mundësisht për të ndihmuar në [[Pirateria|rrëmbimin]] e anijeve të armikut.<ref>{{cite book|author=P. W. Klein|chapter=5. De overzeese handel van Elias Trip, in Het Bijzonder op Afrika en Rusland|year=1999|url=https://books.google.al/books?id=qieTBNXC5HgC&lpg=PP1&pg=PA137|publisher=Taylor & Francis|language=nl|title=De Trippen in de 17e eeuw: Een studie over het ondernemersgedrag op de hollandse stapelmarkt|isbn=978-0-415-19079-4|page=150}}</ref> Është e paqartë nëse ekspedita e parë ishte ekspedita e Jacques l'Hermite për në brigjet e [[Kili]]t, [[Peruja|Perusë]] dhe [[Bolivia|Bolivisë]], e organizuar nga stadtholderi Maurice me mbështetjen e Shteteve të Përgjithshme dhe [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore|VOC-ut]]. Kompania fillimisht ishte një dështim i rrëmujshëm, në këndvështrimin e projekteve të para të kushtueshme, dhe drejtorët e saj e zhvendosën theksin nga pushtimi i territorit në ndjekjen e plaçkitjes së anijeve transportuese. Suksesi më spektakolarë për ''GWC-në'' ishte kapja nga Piet Heyn-i i Flotësa Spanjolle të Argjendit, që bartëte [[argjendi|argjend]] nga [[Amerika Spanjolle|kolonitë spanjolle]] për në [[Spanja|Spanjë]]. Ai kapi edhe një ngarkesë [[sheqeri]] nga [[Brazili]] dhe një [[galeoni|galeon]] nga [[Hondurasi]] me [[Çokollata#Historia e kakaos dhe çokollatës|kakao]], indigo dhe mallra të tjera të çmuara. [[Korsari]]a ishte veprimtaria e saj më fitimprurëse në fundin e viteve [[1620]].<ref>{{cite book|author=Jonathan Irvine Israel|url=https://books.google.al/books?id=HaXrAAAAMAAJ|year=1982|title=The Dutch Republic and the Hispanic World, 1606-1661|publisher=Clarendon Press|language=en|location=Oksford|isbn=978-019826534-4|page=197}}</ref> Megjithë suksesin e Heyn-it në plaçkitje, drejtorët e kompanisë e kuptuan se ajo nuk ishte një bazë e mirë për të ndërtuar fitime afat-gjata, duke i çuar atë në rinovimin e [[Kolonizimi Holandez i Amerikës|përpjekjeve për të zaptuar]] [[Amerika Iberike|territorin iberik në Amerikë]]. Ata vendosën se shënjestra e tyre duhet të ishte [[Perandoria Portugeze#Përballja me hollandezët (1640–1663)|Brazili]].<ref>{{cite book|author=Jonathan Irvine Israel|title=The Dutch Republic and the Hispanic World, 1606-1661|url=https://books.google.al/books?id=HaXrAAAAMAAJ|year=1982|publisher=Clarendon Press|language=en|location=Oksford|isbn=978-019826534-4|pages=198–99}}</ref> ([[Historia e Brazilit|Ripushtimi i Bahias]]) ===Përfshirja në Brazil=== [[File:Piet Hein.jpg|thumb|left|Piet Heyn, admirali i GWC-së që kapi flotën spanjolle të argjendit në vitin [[1628]].]] {{Further|Brazili Holandez|Historia e Brazilit|Kolonizimi Portugez i Amerikës|Historia e Guajanës|Roche Braziliano}} Pati konfliket midis drejtorave nga zona të ndryshme të [[Holanda|Holandës]], me zonën e më pak bashkëpunues të kompanisë në [[Amsterdami|Amsterdam]]. Qytetet jo bregdetare, duke përfshirë [[Haarlem]]in, [[Leiden]]in dhe [[Gouda|Goudën]], bashkë me [[Enkhuizen]]in dhe [[Hoorn]]in ishin entuziaste rreth zaptimit të territoreve. Ata dërguan një flotë në [[Brazili|Brazil]], duke zaptuar Olindën dhe [[Pernambuco]]-n në vitin [[1630]], në përpjekjen e tyre fillestare për të krijuar [[Brazili Holandez|Brazilin Holandez]], por nuk mundën ti mbanin ato për shkak të një [[Perandoria Portugeze#Përballja me hollandezët 1640–1663)|rezistence të fortë portugeze]].<ref>{{cite book|author=Jonathan Irvine Israel|title=The Dutch Republic and the Hispanic World, 1606-1661|url=https://books.google.al/books?id=HaXrAAAAMAAJ|year=1982|publisher=Clarendon Press|language=en|location=Oksford|isbn=978-019826534-4|pages=201–02}}</ref> Anijet e kompanisë vazhduan të kryenin [[korsari]] në [[Karaibet Holandeze|Karaibe]], ashtu si dhe zaptimin e burimeve jetësore tokësore, veçanërisht kriporet.<ref>{{cite book|author=Jonathan Irvine Israel|title=The Dutch Republic and the Hispanic World, 1606-1661|url=https://books.google.al/books?id=HaXrAAAAMAAJ|year=1982|publisher=Clarendon Press|language=en|location=Oksford|isbn=978-019826534-4|page=203}}</ref> Mungesa e përgjithshme e suksesit të kompanisë i pa aksionet e saj të binin dhe [[holandezët]] dhe [[Perandoria Spanjolle|spanjollët]] e rinovuan bisedimet e armëpushimit në vitin [[1633]].<ref>{{cite book|author=Jonathan Irvine Israel|year=1982|url=https://books.google.al/books?id=HaXrAAAAMAAJ|title=The Dutch Republic and the Hispanic World, 1606-1661|publisher=Clarendon Press|language=en|location=Oksford|isbn=978-019826534-4|page=204}}</ref> Në vitin [[1629]], ''GWC-ja'' i dha leje një numri investitorësh në [[Kolonizimi Holandez i Amerikës|Holandën e Re]] për të financuar ''patroneri'', duke u lejuar nëpërmjet Kartës së Lirisë dhe Përjashtimit nga Taksat, që u ratifikua nga Shtetet e Përgjithshme Holandeze më 7 qershor [[1629]]. U krijuan patroneri për të ndihmuar në popullimin e kolonisë, duke u dhënë investitorëve grante që u jepnin tokë për afërsisht 50 banorë "''mbi 15 vjeç''", për grant, kryesisht në rajonin e Holandës së Re.<ref name="WDL">{{cite web|website=World Digital Library|url=http://www.wdl.org/en/item/4066/|title=Conditions as Created by their Lords Burgomasters of Amsterdam|year=1656|language=en|url-status=live|archive-date=5 qershor 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130605151543/http://www.wdl.org/en/item/4066/}}</ref> Investitorët ''patronë'' mund ta zgjeronin sipërfaqen e tokës së dhënë deri në 4 milje, "''përgjatë brigjeve detare ose përgjatë brigjeve të një lumi të lundrueshëm...''" Patroneria Rensselaerswyck ishte më e suksesshme e Kompanisë Holandeze të Indisë Perëndimore.<ref name="WDL2"/> [[File:FortsGoldküste.JPG|thumb|379px|Fortesat e Bregut të Artë (hartë rr. v. [[1700]])]] Zona e Holandës së Re, që përfshinte [[Manhattan#Historia|Amsterdamin e Ri]], që mbulonte pjesë të [[Nju Jork]]ut, [[Kënektikëti|Konektikatit]], [[Delaware|Delauerit]] dhe [[Nju Xhersi]]t të tanishëm,<ref name="WDL2"/> me [[Manhattan]]in dhe Fortesën Amsterdam që shërbente si kryeqyteti i parë i saj.<ref name="jones17">{{cite book|author=Frederick Robertson Jones|url=https://archive.org/details/historyofnortham0004unse/page/17|title=The Colonization of the Middle States and Maryland|year=1904|chapter=1: I. Early Dutch Settlements on the Hudson, 1613-1647|publisher=George Barrie & Sons|language=en|page=17}}</ref> Ngulime të tjera u krijuan në [[Antilet Holandeze]] dhe [[Amerika Jugore|Amerikën Jugore]], në [[Brazili Holandez|Brazilin Holandez]], [[Surinami|Surinam]] dhe [[Historia e Guajanës|Guajana]]. Në [[Afrika|Afrikë]], vendosjet u krijuan në [[Bregu i Artë Holandez|Bregun e Artë]] (tani [[Gana]]), [[Bregu Holandez i Skllevërve|Bregun e Skllevërve]] (tani [[Benini]]) dhe shkurtimisht në [[Loango-Angola Holandeze|Loango-Angolën Holandeze]]. Ishte një sistem neo-[[feudalizmi|feudal]], ku padronëve u lejoheshin fuqi të konsiderueshme për të kontrolluar koloninë përtejdetare. Në [[Kolonizimi Holandez i Amerikës|Amerikë]], [[gëzofi]] (në [[Amerika Veriore|Amerikën Veriore]]) dhe [[sheqeri]] (në [[Amerika Jugore|Amerikën Jugore]]) ishin mallrat më të rëndësishme tregtare, ndërsa në ngulimet [[afrika]]ne tregtia e skllevërve (e destinuar kryesisht për plantacionet e [[Antilet Holandeze|Antileve]] dhe [[Surinami]]t), [[ari]], [[bakri]] dhe [[fildishi]]. ===Rënia=== [[File:Cidade mauricia.jpg|thumb|left|379px|Recife ose Mauritsstadi – kryeqyteti i Nieuw Holland]] Në [[Amerika Veriore|Amerikën Veriore]], kolonizuesit Albert Burgh, Samuel Blommaert, Samuel Godijn, Johannes de Laet patën pak sukses me popullimin e kolonisë së Holandës së Re dhe për ta mbrojtur kundër [[popujt indigjenë të Amerikës|ameridianëve vendas]]. Vetëm Kiliaen Van Rensselaer arriti ta mbante vendbanimin e tij në veri, përgjatë lumit Hjudson. Blommaert fshehtas u përpoq të siguronte interesat e tij me themelimin e një kolonie të [[Kolonitë Suedeze në Amerikë|Suedisë së Re]] në kurriz të [[Suedia|Suedisë]] në [[Delaware|Delauer]] në jug. Vëmendja kryesore e GWC-së në këtë kohë shkoi drejtë [[Perandoria Portugeze#Përballja me hollandezët (1640-1663)|Brazilit]]. Kompania e Indisë Perëndimore arriti të [[Perandoria Portugeze#Përballja me hollandezët (1640-1663)|pushtonte pjesë të Brazilit]] nga [[Kolonizimi Portugez i Amerikës|Portugalia]] në vitin [[1630]]. Po atë vit, u themelua kolonia e [[Brazili Holandez|Hollandës së Re]], me kryeqytet në Mauritsstad (Recife e tanishme). Ndërkohë, lufta kërkonte aq shumë nga forcat e saj, sa kompania u desh të operonte nën një kërcënim të vazhdueshëm falimentimi.<ref>{{cite book|last=Heijer|first=Henk J. den|title=De geschiedenis van de GWC|publisher=Walburg|url=https://books.google.al/books?id=C9S4AAAAIAAJ|year=1994|language=nl|isbn=978-906011912-9|page=97}}</ref> Në fakt, GWC-ja në vitin [[1636]] do të falimentonte dhe të gjitha përpjekjet për rehabilitimin u destinuan të dështonin.<ref>{{cite book|author=Johannes Gerard van Dillen|url=https://books.google.al/books?id=0-nsAAAAMAAJ|title=Van Rijkdom tot Regenten: handboek tot de economische en sociale geschiedenis van Nederland tijdens de Republiek|year=1970|publisher=Martinus Nijhoff|language=nl|isbn=978-902475012-2|page=169}}</ref> Në vitin [[1636]], Kompania Holandeze e Indisë Perëndimore do të zaptonte Saint Eustatiusin, Sint Maartenin, dhe Saban, që të gjitha ranë nën [[Inditë Perëndimore Holandeze|kontrollin holandez]]. Nga viti [[1678]] për të qeverisur të tre ishujt u vendos një komandant në Saint Eustatius. [[File:Pakhuiswic.JPG|thumb|379px|Depoja e GWC-së më [[Amsterdami|Rapenburg]]]] Për shkak të luftës në zhvillim në [[Historia e Brazilit|Brazil]], situata për GWC-në në vitin [[1645]], në fund të kartës, ishte shumë e keqe. Një përpjekje për të kompensuar humbjet e GWC-së me fitimet e [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore|VOC-ut]] dështoi, pasi drejtorat e VOC-ut nuk deshën.<ref>{{cite book|author=Johannes Gerard van Dillen|year=1970|url=https://books.google.al/books?id=0-nsAAAAMAAJ|title=Van Rijkdom tot Regenten: handboek tot de economische en sociale geschiedenis van Nederland tijdens de Republiek|publisher=Martinus Nijhoff|language=nl|isbn=978-902475012-2|page=127}}</ref> Në vitin [[1645]], pjesëmarrësit kryesorë të GWC-së ishin anëtarë të Familjes Trip.<ref>{{cite book|author=P. W. Klein|url=https://books.google.al/books?id=qieTBNXC5HgC&lpg=PP1&pg=PA181|chapter=6. Elias Trip en de Oostindische Compagnie|year=1999|publisher=Taylor & Francis|language=nl|title=De Trippen in de 17e eeuw: Een studie over het ondernemersgedrag op de hollandse stapelmarkt|isbn=978-0-415-19079-4|page=181}}</ref> Bashkimi i dy kompanive nuk ishte i realizueshëm. [[Amsterdami]] nuk kishte dëshirë të ndihmonte, pasi ai kishte tepër interesa në paqen dhe shëndetin e marëdhënieve tregtare me [[Perandoria Portugeze|Portugalinë]]. Kjo sjellje mospërfillëse e [[Amsterdami]]t qe arsyeja kryesore politikës së ngadaltë me gjysmë zemre, që në vazhdim do të çonte në humbjen e kolonisë.<ref>{{cite book|author=Charles Ralph Boxer|year=1957|title=The Dutch in Brazil 1624 – 1654|url=https://archive.org/details/dutchinbrazil1620000crbo|publisher=Clarendon Press|language=en|location=Oksford}}</ref> Në vitin [[1647]], kompania bëri një rifillim, duke përdorur 1.5&nbsp;milionë gulden nga kapitali i [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore|VOC-ut]]. Shtetet e Përgjithshme morën përgjegjësinë për luftën në [[Perandoria Portugeze#Përballja me hollandezët (1640–1663)|Brazil]]. ===Rifillimi=== [[File:Johannes-vingboons-11-kasteel-elmina-en-fort-nassau-ghana.jpg|thumb|left|389px|Pikturë e Johannes Vingboons si të [[Kështjella Sao Jorge da Mina|Kështjellës Elmina]] ashtu dhe Fortesës Nasau, [[Gana]] (rr. v. [[1665]])]] Për shkak të Paqes së Vestfalisë, sulmet mbi anijet transportuese spanjolle iu ndaluan ''GWC-së. [[Portugezët]] arritën të [[Loango-Angola Holandeze|rimarrin Angolën]]. Shumë tregtarë nga [[Amsterdami]] dhe [[Zeeland (provincë)|Zelanda]] vendosën të punonin me marinën dhe tregtarët nga [[Perandoria e Shenjtë Romake]], [[Danimarka-Norvegjia]], [[Mbretëria e Anglisë|Anglia]] dhe vende të tjera evropiane. Në vitin [[1649]], u themeluan një kompani konkuruese e [[Kompania Suedeze e Afrikës|Suedeze e Afrikës]]; ''GWC'' siguroi [[monopoli]]n e [[ari]]t dhe skllevërve afrikanë me mbretërinë e [[Akra]]s ([[Gana]] e tanishme). [[Kështjella Sao Jorge da Mina|Kështjella Elmina]] ishte porti kryesor. Në vitin [[1654]], [[holandezët]] ishin dëbuar nga [[Brazili Holandez|Brazili]], pas [[Historia e Brazilit|rimarrjes së Recifes]]. Në vitin [[1656]], kompania nënshkroi Traktatin e Butres ([[Bregu i Artë Holandez]]). Në vitin [[1659]] u themelua [[Kompania Daneze e Indisë Perëndimore]], një sipërmarrje holandeze e mbuluar.<ref>{{cite journal|author=F. Svensli|title=Evil Disposed Netherlanders: The Dutch West India Company’s Opposition to Danish Activity on the Gold Coast, 1657–1662|year=2018|journal=Itinerario|volume=42|issue=3|doi=10.1017/S0165115318000578|language=en|pages=326-350}}</ref> (Në vitin [[1660]] u themelua [[Kompania Mbretërore Afrikane]], e drejtuar nga Duka i Jorkut). Në vitin [[1662]], GWC-ja mori mjaft nënkontrata ''asiento'' me [[Perandoria Spanjolle|Kurorën Spanjolle]], nën të cilat [[holandezët]] lejoheshin të dërgonin 24 000 skllevër afrikanë.<ref>{{cite book|author=S. van Brakel|year=1918|title=Economisch-Historisch Jaarboek: bijdragen tot de economische geschiedenis van Nederland|publisher=Martinus Nijhoff|url=https://books.google.al/books?id=uak6AQAAIAAJ|volume=IV|chapter=III. Bescheiden over den slavenhandel der Westindische Compagnie|others=Nederlandsch Economisch-Historisch Archief|language=nl|pages=50, 67}}</ref> GWC-ja e bëri [[Curaçao]]-n një qendër të Tregtisë Atlantike të Skllevërve, duke sjellë skllevër nga [[Afrika Perëndimore]] në ishull, para se ti shiste diku tjetër në [[Karaibet|Karaibe]] dhe [[Kolonizimi Spanjoll i Amerikës|Mejnin Spanjoll]].<ref name="The History of Curaçao">{{cite web|title=The History of Curaçao|url=https://www.curacao-travelguide.com/about/history/|work=curacao-travelguide.com|language=en|access-date=15 korrik 2019|archive-date=27 qershor 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190627085218/https://www.curacao-travelguide.com/about/history/|url-status=dead}}</ref> Ndikimi i GWC-së në [[Afrika|Afrikë]] ishte i kërcënuar gjatë Luftërave të Dyta dhe të Treta Anglo–Holandeze, por përpjekjet e [[Zotërimet Angleze të Përtejdetit|angleze]] për ti shpërngulur [[holandezët]] nga rajoni në fund doli e pasuksesshme.<ref>{{cite journal|last=Binder|first=Franz|year=1979|url=http://focquenbroch.apud.net/wilre.htm|title=Dirck Dircksz. Wilre en Willem Godschalk van Focquenbroch(?) Geschilderd door Pieter de Wit te Elmina in 1669|journal=Bulletin van het Rijksmuseum|volume=27|language=nl|pages=7–29|archive-date=26 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226060750/http://focquenbroch.apud.net/wilre.htm|url-status=dead}}</ref> Kompania e parë e Indisë Perëndimore vuajti një agoni të gjatë dhe fundi i saj në vitin [[1674]] qe pa dhimbje.<ref>{{cite book|author=P. W. Klein|chapter=5–6. De overzeese handel van Elias Trip, in Het Bijzonder op Afrika en Rusland; Elias Trip en de Oostindische Compagnie|url=https://books.google.al/books?id=qieTBNXC5HgC&lpg=PP1&pg=PA182|publisher=Taylor & Francis|year=1999|language=nl|title=De Trippen in de 17e eeuw: Een studie over het ondernemersgedrag op de hollandse stapelmarkt|isbn=978-0-415-19079-4|page=182}}</ref> Arsyeja pse GWC-ja mundi të zvarritej për 27 vjet duket se kanë qenë zotërimet e saj të çmuara [[Afrika Perëndimore|afrikano-perëndimore]], për shkak të [[skllavëria|skllevërve]]. [[File:Gerrit Lamberts (1776-1850), Afb 010055000280.jpg|thumb|Pikturë e shkatërrimit të Shtëpisë së Indisë Perëndimore në v. [[1817]], nga Gerrit Lamberts ([[1776]]–[[1850]]),]] ==Kompania e Dytë e Indisë Perëndimore== Kur GWC-ja nuk mundëte të paguante borxhet e saj në vitin [[1674]], kompania u shpërbë. Por për shkak të kërkesave të mëdha për tregti midis [[Afrika Perëndimore|Afrikës Perëndimore]] dhe [[Kolonizimi Holandez i Amerikës|kolonive holandeze në Amerikë]] (kryesisht trektia e skllevërve), një kompani e dytë e Indisë Perëndimore, e njohur si Kompania e Re e Indisë Perëndimore, u krijua nëpërmjet kartës të njëjtin vit.<ref>{{cite journal|last1=Law|first1=Robin|title=The Slave Trade in Seventeenth Century Allada: A Revision|year=1994|url=https://www.jstor.org/stable/3601668|journal=African Economic History|volume=22|issue=22|jstor=3601668|doi=10.2307/3601668|language=en|access-date=27 gusht 2022|url-access=subscription|pages=76–77}}</ref> Kjo kompani e re kontrollonte të njëjtën zonë tregtare si e para, por [[korsari]]a nuk ishte më një veprimtari. Të gjitha anijet, fortesat, etj. zotëroheshin nga kompania e re. Askush nuk u shkarkua, por numri i drejtorëve u pakësua nga 19 në 10 dhe numri i guvernatorëve nga 74 në 50. Nga viti [[1679]], GWC-ja e re kishte pak më shumë se 6 milionë guldenë, që ishin furnizuar gjerësisht nga Dhoma e Amsterdamit. Në vitin [[1687]], për shkak të zotërimeve ''asiento'' nga Balthasar Coymans, kompania pagoi dividentët më të lartë.<ref>{{cite book|author=Johannes Gerard van Dillen|year=1970|publisher=Martinus Nijhoff|url=https://books.google.al/books?id=0-nsAAAAMAAJ|title=Van Rijkdom tot Regenten: handboek tot de economische en sociale geschiedenis van Nederland tijdens de Republiek|language=nl|isbn=978-902475012-2|page=380}}</ref> Nga viti [[1694]] deri në vitin [[1700]], GWC-ja zhvilloi një konflik të gjatë kundër Mbretërisë Eguafo përgjatë [[Bregu i Artë Holandez|Bregut të Artë]], [[Gana]] e tanishme. Luftërat Komenda tërhoqën mjaft mbretëri fqinje afrikane dhe çuan në zëvendësimin e tregtisë së arit me skllevërit afrikanë. Kalabari ishte vendi me tregtinë më të madhe të skllevërve në [[Afrika|Afrikë]]. Sint Eustatius ([[Karaibet Holandeze]]) u bë aseti më fitimprurës i GWC-së dhe një pikë tranziti për skllevërit afrikanë në tregtinë trans-atlantike të skllevërve. Pas vitit [[1734]] GWC-ja u angazhua më së pari në lehtësimin e tregtisë së [[skllavëria|skllevërve]],<ref>{{cite book|author=Dave Boone|title=Nederlandse relaties met Ashanti Het perspectief van de Tweede West-Indische Compagnie, 1750-1772|url=https://studenttheses.universiteitleiden.nl/access/item%3A2609836/view|year=2015|publisher=Universiteit Leiden|language=nl|pages=29-30}}</ref> dhe vetëm përgjegjëse për furnizimin me skllevër deri në vitin [[1738]].<ref>{{cite journal|author=Karwan Fatah-Black|journal=Tijdschrift Voor Zeegeschiedenis|year=2013|url=https://www.zeegeschiedenis.nl/wp-content/uploads/2019/11/2013_2_klein.pdf|title=Smokkelhandel en slavenhandel in Suriname gedurende de ondergang van de Nederlandse macht op zee, 1780-1795|volume=32|issue=2|publisher=Nederlandse Vereningin voor Zeegeschiedenis|language=en|issn=0167-9988|page=42}}</ref><ref>{{cite book|author=Gerard Leenders|author2=Kees Slager|url=https://www.vpro.nl/speel~POMS_VPRO_362547~kooplieden-kapers-en-kolonisten-11-de-ondergang-het-spoor-terug~.html|title=De Geschiedenis van de West - Indische Compagnie (1621-1791)|chapter=Het Spoor Terug: Kooplieden, kapers en kolonisten 11: De ondergang|date=12 prill 1998|others=Kiki Amsberg dhe Aad Bos|publisher=VPRO/Eigen Wijs|language=nl}}</ref> Kompania pastaj filloi ta nënkontratonte tregtinë e skllevërve dhe e la atë për [[kompania private|sipërmarrjet private]], veçanërisht në [[Middelburg]], [[Zeeland (provincë)|Zelandë]].<ref>{{cite web|title=The Voyage – History: The Dutch West India Company|url=https://www.zeeuwsarchief.nl//en/themepage/slave-voyage-aboard-the-unity/the-voyage-history/|publisher=Zeeuws Archief|language=en, nl}}</ref><ref>{{cite journal|author1=Jacob de Petersen|title=Hoog Mogende Heeren|date=11 qershor 1776|url=https://books.google.com/books?id=ENSTPs5kvycC&pg=RA9-PA1|author2=J. F. Berewout|journal=Notulen Van de Edel Mogende Heeren Staten van Zeelandt, dAnno 1776|publisher=Provincie Zeeland|language=nl|pages=1-4}}</ref> Në vitin [[1750]], Thomas Hope u zgjodh në bordin e kompanisë, por pas dy vjetësh, parapëlqeu [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore|Heren XVII]]; ai u pasua nga Nicolaas Geelvinck në vitin [[1764]]. Në vitin [[1759]] Jan Pieter Theodoor Huydecoper ishte caktuar drejtor i përgjithshëm i [[Bregu i Artë Holandez|Bregut të Artë]]. Në vitin [[1773]], kur pirja e kafes dhe kakaos ishte popullor pothuajse kudo, familja Van Aerssen van Sommelsdijck e shiti pronësinë e saj në [[Kolonizimi Holandez i Guajanës|koloninë e Surinamit]]. GWC-ja mori pjesë në një ndarje më të madhe bashkë me [[Historia e Guajanës|Shoqërinë e Surinamit]]. Shumë latifondë në [[Surinami|Surinam]] dhe [[Karaibet Holandeze|Karibe]] u vunë në telashe financiare për shkak të garancive (Kriza e vitit [[1772]]); kërkesa për skllevër do të binte.<ref>{{cite web|title=Trans-Atlantic Slave Trade - Estimates|publisher=Slave Voyages|language=en|url=https://www.slavevoyages.org/assessment/estimates}}</ref><ref>{{cite book|author=Roel Janssen|url=https://books.google.al/books?id=d7I7zwEACAAJ|title=Gokkers en graaiers: finaciële schandalen van de VOC tot de Zuidas|year=2022|publisher=Follow the Money|isbn=978-908319605-3|language=nl}}</ref> Në vitin [[1775]], anija e fundit e skllevërve hyri në [[porti]]n e Willemstad-it.<ref>{{cite book|author=Pieter Cornelis Emmer|year=2011|url=https://books.google.com/books?id=rT11AAAAQBAJ&pg=PT48|chapter=De slavenhandel naar de Nederlandse Guyana's en de opheffing van het monopolie van de West-Indische Compagnie|title=De Nederlandse slavenhandel 1500-1850|publisher=Uitgeverij De Arbeiderspers|language=nl|location=Amsterdam|isbn=978-90-295-7652-9|pages=48-55}}</ref> Nga viti [[1780]] e në vazhdim kompania pati humbje dhe nuk pagoi dividentë. Pas Luftës së Katërt Anglo-Holandeze, u bë e dukshme se GWC-ja nuk ishte më e aftë ti mbronte kolonitë e saj, si Sint Eustatius, [[Berbice (koloni)|Berbice]], [[Essequibo (koloni)|Essequibo]], [[Demerara (koloni)|Demerara]] dhe disa fortesa në [[Bregu i Artë Holandez|Bregun e Artë Holandez]] u morën shpejt nga [[Perandoria Britanike|britanikët]]. Në vitin [[1791]] u vendos të mos rinovohej patenta për GWC-në dhe ta shpërbënin atë. Të gjitha pronat u shitën dhe territoret që më parë mbaheshin nga GWC-ja u vunë nën sundimin e Shteteve të Përgjithshme të Holandës (Parlamenti i Përgjithshëm i Holandës). Një direktorat ''ad-interim'' mori administrimin. Një Këshill i Kolonive u krijua si administrues i punëve të GWC-së deri në vitin [[1795]].<ref>{{cite web|title=1.05.02 Inventaris van het archief van de Directie ad Interim, &#91;1791-1792&#93;; Raad der Koloniën, &#91;1792-1795&#93;, (1773) 1791-1795 (1796)|url=https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/archief/1.05.02|publisher=Nationaal Archief|work=nationaalarchief.nl|language=nl}}</ref> Rreth vitit [[1800]] pati një përpjekje për të krijuar një kompani të tretë të Indisë Perëndimore, por pa sukses. ==Shiko edhe== {{div col|rules=yes|colwidth=12em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[Perandoria Koloniale Holandeze]] * [[Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Perëndimore]] * [[Historia e Holandës]] * [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore]] * [[Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Lindore]] * [[Antilet Holandeze]] * [[Inditë Perëndimore Holandeze]] * [[Kolonizimi Holandez i Amerikës]] * [[Brazili Holandez]] * [[Roche Braziliano]] * [[Kolonizimi Holandez i Guajanës]] * [[Loango-Angola Holandeze]] * [[India Hollandeze]] * [[Bregu i Artë Holandez]] * [[Kolonia Holandeze e Kepit]] * [[Inditë Lindore Holandeze]] * [[Karaibet Holandeze]] * [[Bengali Hollandez]] * [[Bregu Holandez i Skllevërve]] * [[Senegambia]] * [[Arkitektura Koloniale Holandeze]] * [[Mullinjët e erës në Kinderdijk]] * [[Perandoria Britanike]] * [[Kolonizimi Britanik i Amerikës]] * [[Zotërimet Angleze të Përtejdetit]] * [[Amerika britanike]] * [[Perandoria Koloniale Belge]] * [[Perandoria Portugeze]] * [[Perandoria Spanjolle]] * [[Armada Spanjolle]] * [[Politika Koloniale Austriake]] * [[Perandoria koloniale franceze]] * [[Amerika franceze]] * [[Bota e Re]] * [[Epoka e zbulimeve]] * [[Epoka e Lundrimit me Vela]] * [[Fuqia Detare]] * [[Thalasokracia]] * [[Komanda e Deteve]] * [[Udhëtimi përqark botës]] {{div col end}} == Referime == {{reflist}} ==Bibliografia== {{refbegin}} * {{cite book|author=Julia Adams|title=The Familial State: Ruling Families and Merchant Capitalism in Early Modern|url=https://books.google.com/books?id=e-qd05sHxVsC|publisher=Cornell University Press|year=2007|language=en|isbn=978-0-8014-7404-0}} * {{cite book|author=Van Cleaf Bachman|title=Peltries or plantations: the economic policies of the Dutch West India Company in New Netherland, 1623-1639|url=https://books.google.al/books?idOTS2AAAAIAAJ|year=1969|publisher=Johns Hopkins Press|language=en|location=Baltimore|isbn=978-080181064-0}} * {{cite journal|last=Binder|first=Franz|url=http://focquenbroch.apud.net/wilre.htm|year=1979|title=Dirck Dircksz. Wilre en Willem Godschalk van Focquenbroch(?) Geschilderd door Pieter de Wit te Elmina in 1669|journal=Bulletin van het Rijksmuseum|volume=27|language=nl|pages=7–29|url-status=dead|archive-date=26 shkurt 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226060750/http://focquenbroch.apud.net/wilre.htm}} * {{cite journal|author=Ernst van den Boogaart|title=Infernal Allies: The Dutch West India Company and the Tarairiu, 1631-1654|url=https://books.google.al/books?id=MH4tuBFdBe4C&lpg=PP1&pg=PA101|journal=Indios do nordeste: Temas e problemas|volume=2|year=2000|editor1=Luiz Sávio de Almeida|editor2=Marcos Galindo|editor3=Juliana Lopes Elias|publisher=EDUFAL|language=en, pt|pages=101-128}} * {{cite book|author=Dave Boone|title=Nederlandse relaties met Ashanti Het perspectief van de Tweede West-Indische Compagnie, 1750-1772|url=https://studenttheses.universiteitleiden.nl/access/item%3A2609836/view|year=2015|publisher=Universiteit Leiden|language=nl}} * {{cite book|author=Charles Ralph Boxer|year=1957|url=https://books.google.al/books?id=AgJnAAAAMAAJ|title=The Dutch in Brazil, 1624-1654|publisher=Clarendon Press|language=en|location=Oksford}} * {{Cite book|last=Boxer|first=Charles Ralph|title=The Dutch Seaborne Empire, 1600-1800|publisher=Penguin|year=1973|url=https://archive.org/details/dutchseaborneemp00crbo/page/27|language=en|isbn=014021600-6|oclc=16253529|location=Harmondsworth|url-access=registration}} * {{cite book|author=S. van Brakel|title=Economisch-Historisch Jaarboek: bijdragen tot de economische geschiedenis van Nederland|url=https://books.google.al/books?id=uak6AQAAIAAJ|volume=IV|chapter=III. Bescheiden over den slavenhandel der Westindische Compagnie|others=Nederlandsch Economisch-Historisch Archief|year=1918|publisher=Martinus Nijhoff|language=nl|pages=47-83}} * {{Cite book|last=van den Broecke|first=Pieter|editor-last=La Fleur|editor-first=James Daniel|year=2000|url=https://books.google.com/books?id=r68MAAAAYAAJ|title=Pieter Van Den Broecke's Journal of Voyages to Cape Verde, Guinea and Angola, 1605-1612|publisher=Hakluyt Society|language=en|isbn=978-090418068-8|access-date=10 nëntor 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624214026/https://books.google.com/books?id=r68MAAAAYAAJ&q=+Loango+copper|url-status=live|archive-date=24 qershor 2021}} * {{cite book|author=Johannes Gerard van Dillen|url=https://books.google.al/books?id=0-nsAAAAMAAJ|year=1970|title=Van Rijkdom tot Regenten: handboek tot de economische en sociale geschiedenis van Nederland tijdens de Republiek|publisher=Martinus Nijhoff|language=nl|isbn=978-902475012-2}} * {{cite book|last=Ebert|first=Christopher|title=Riches from Atlantic Commerce: Dutch Transatlantic Trade and Shipping|url=https://brill.com/downloadpdf/book/9789004474772/B9789004474772_s012.pdf|chapter=Dutch Trade with Brazil before the Dutch West India Company, 1587–1621|date=1 janar 2003|publisher=Brill|language=en|isbn=978-90-04-47477-2|doi=10.1163/9789004474772_012|pages=1585–1817}} * {{cite book|last=Emmer|first=Pieter Cornelis|chapter=The West India Company, 1621–1791: Dutch or Atlantic?|year=1981|url=https://books.google.al/books?id=InUEAQAAIAAJ|title=Companies and trade: Essays on overseas trading companies during the ancien régime|editor1=Pierre H. Boulle|editor2=Leonard Blussé|editor3=F. S. Gaastra|publisher=Springer Netherlands|language=en|isbn=978-906021473-2|pages=71–95}} * {{cite book|author=Pieter Cornelis Emmer|title=De Nederlandse slavenhandel 1500-1850|url=https://books.google.com/books?id=rT11AAAAQBAJ&pg=PT48|chapter=De slavenhandel naar de Nederlandse Guyana's en de opheffing van het monopolie van de West-Indische Compagnie|year=2011|publisher=Uitgeverij De Arbeiderspers|language=nl|location=Amsterdam|isbn=978-90-295-7652-9|pages=48-55}} * {{cite book|last=Emmer|first=Pieter Cornelis|title=The Dutch in the Atlantic economy, 1580-1880: Trade, slavery and emancipation|url=https://books.google.al/books?id=QCIfEQAAQBAJ|year=2016|publisher=Routledge|language=en|orig-year=1998|isbn=978-086078697-9}} * {{cite journal|author=Karwan Fatah-Black|journal=Tijdschrift Voor Zeegeschiedenis|url=https://www.zeegeschiedenis.nl/wp-content/uploads/2019/11/2013_2_klein.pdf|year=2013|title=Smokkelhandel en slavenhandel in Suriname gedurende de ondergang van de Nederlandse macht op zee, 1780-1795|volume=32|issue=2|publisher=Nederlandse Vereningin voor Zeegeschiedenis|language=en|issn=0167-9988|pages=38-54}} * {{cite journal|last=Frijhoff|first=Willem|year=1997|title=The West India Company and the Reformed Church: Neglect or Concern?|journal=De Halve Maen|volume=70|issue=3|url=https://books.google.al/books?id=IucnAQAAMAAJ|publisher=Holland Society of New York|language=en|pages=59-68}} * {{cite book|editor-last=Groesen|year=2014|editor-first=Michiel van|title=The Legacy of Dutch Brazil|language=en|url=https://books.google.al/books?id=pTiNAwAAQBAJ|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-1-107-06117-0}} * {{cite book|author=Michiel van Groesen|title=Amsterdam's Atlantic: Print Culture and the Making of Dutch Brazil|url=https://books.google.al/books?id=4K0nDQAAQBAJpg=PA14|year=2017|publisher=University of Pennsylvania Press|chapter=I. Anticipation|language=en|isbn=978-0-8122-4866-1|location=Filadelfia|pages=14–43}} * {{cite book|last=Heijer|first=Henk J. den|url=https://books.google.al/books?id=C9S4AAAAIAAJ|title=De geschiedenis van de GWC|year=1994|publisher=Walburg|language=nl|isbn=978-906011912-9}} * {{cite book|last=Heijer|first=Henk den|chapter=4. The Dutch West India Company, 1621–1791|editor1=Johannes Postma|url=https://books.google.al/books?id=XvH7EAAAQBAJ&lpg=PR1&pg=PA77|editor2=Victor Enthoven|title=Riches From Atlantic Commerce: Dutch Transatlantic Trade and Shipping, 1585-1817|year=2021|publisher=Brill|language=en|isbn=978-90-04-47477-2|location=Leiden|pages=77–112}} * {{cite book|author=Henk den Heijer|chapter=6. The West African Trade of the Dutch West Indian Company 1674-1740|year=2021|url=https://books.google.al/books?id=XvH7EAAAQBJ|title=Riches from Atlantic Commerce: Dutch Transatlantic Trade and Shipping, 1585-1817|editor1=Johannes Postma|editor2=Victor Enthoven|publisher=Brill|language=en|isbn=978-90-04-47477-2|location=Leiden|pages=139–69}} * {{cite book|last=Hoboken|first=W. J. Van|title=Britain and the Netherlands: Papers delivered to the Oxford-Netherlands Historical Conference|url=https://books.google.al/books?id=-CkJAQAAIAAJ|chapter=The Dutch West India Company: the political background of its rise and decline|editor1=John Selwyn Bromley|editor2=Ernst Heinrich Kossmann|year=1960|volume=1|publisher=Chatto & Windus|language=en|location=Oksford|isbn=978-090247122-1|pages=41–61}} * {{cite book|author=Jonathan Irvine Israel|title=The Dutch Republic and the Hispanic World, 1606-1661|url=https://books.google.al/books?id=HaXrAAAAMAAJ|year=1982|publisher=Clarendon Press|language=en|location=Oksford|isbn=978-019826534-4}} * {{cite book|author=John Franklin Jameson|title=Willem Usselinx, Founder of the Dutch and Swedish West India Companies|url=https://books.google.al/books?id=CCAFAAAAYAAJ|year=1887|publisher=G. P. Putnam’s Sons|language=en|location=[[Nju Jork]]}} * {{cite book|author=Roel Janssen|title=Gokkers en graaiers: finaciële schandalen van de VOC tot de Zuidas|url=https://books.google.al/books?id=d7I7zwEACAAJ|language=nl|year=2022|publisher=Follow the Money|isbn=978-908319605-3}} * {{cite book|author=Frederick Robertson Jones|title=The Colonization of the Middle States and Maryland|year=1904|url=https://archive.org/details/historyofnortham0004unse/page/3|chapter=1: Early Dutch Settlements on the Hudson, 1613-1647|publisher=George Barrie & Sons|language=en|pages=3-37}} * {{cite book|author=P. W. Klein|chapter=5–6. De overzeese handel van Elias Trip, in Het Bijzonder op Afrika en Rusland; Elias Trip en de Oostindische Compagnie|year=1999|url=https://books.google.al/books?id=qieTBNXC5HgC&lpg=PP1&pg=PA137|publisher=Taylor & Francis|language=nl|title=De Trippen in de 17e eeuw: Een studie over het ondernemersgedrag op de hollandse stapelmarkt|isbn=978-0-415-19079-4|pages=137-182}} * {{cite book|last=Klooster|first=Wim|title=The Dutch Moment: War, Trade, and Settlement in the Seventeenth-Century Atlantic World|url=https://books.google.al/books?id=Q6O_vAEACAAJ|publisher=Cornell University Press|year=2016|language=en|isbn=978-150173586-8}} * {{cite journal|last=Law|first=Robin|title=The Slave Trade in Seventeenth Century Allada: A Revision|journal=African Economic History|year=1994|volume=22|issue=22|jstor=3601668|doi=10.2307/3601668|language=en|url=https://www.jstor.org/stable/3601668|access-date=27 gusht 2022|url-access=subscription|pages=76–77}} * {{cite book|author=Gerard Leenders|author2=Kees Slager|date=12 prill 1998|others=Kiki Amsberg dhe Aad Bos|url=https://www.vpro.nl/speel~POMS_VPRO_362547~kooplieden-kapers-en-kolonisten-11-de-ondergang-het-spoor-terug~.html|title=De Geschiedenis van de West - Indische Compagnie (1621-1791)|chapter=Het Spoor Terug: Kooplieden, kapers en kolonisten 11: De ondergang|publisher=VPRO/Eigen Wijs|language=nl}} * {{cite book|last=Meuwese|first=Marcus P.|publisher=UMI Dissertation Services, University of Notre Dame|year=2007|url=https://books.google.al/books?id=rKhLyQEACAAJ|title=For the Peace and Well-Being of the Country: Intercultural Mediators and Dutch-Indian Relations in New Netherland and Dutch Brazil, 1600–1664|language=en}} * {{cite book|last=Nederlof|first=Marjo|title=Eerlijckman - 1680-1713: in dienst van het Staatse leger en de West-Indische Compagnie|url=https://books.google.al/books?id=3dnZNAAACAAJ|year=2008|publisher=De Curaçaosche Courant|language=nl|location=Curaçao|isbn=978-999040820-1}} * {{cite journal|author1=Jacob de Petersen|title=Hoog Mogende Heeren|author2=J. F. Berewout|date=11 qershor 1776|url=https://books.google.com/books?id=ENSTPs5kvycC&pg=RA9-PA1|journal=Notulen Van de Edel Mogende Heeren Staten van Zeelandt, dAnno 1776|publisher=Provincie Zeeland|language=nl|pages=1-4}} * {{cite book|last=Pijning|first=Ernst|chapter=7. Idealism and Power: The Dutch West India Company in the Brazil trade (1630-1654)|url=https://books.google.al/books?id=PgdYwvIayvMC&lpg=PP1&pg=PA207|editor1=Allan I. Macinnes|editor2=Arthur H. Williamson|title=Shaping the Stuart World, 1603-1714: The Atlantic Connection|year=2006|publisher=Brill|language=en|location=Leiden|isbn=978-90-04-14711-9|pages=207–32}} * {{cite journal|last1=Postma|first1=Johannes|title=The dimension of the Dutch slave trade from Western Africa|journal=The Journal of African History|volume=13|issue=2|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-african-history/article/dimension-of-the-dutch-slave-trade-from-western-africa1/5B2D3FB7D18EB6DEF7767C6220B9C849|date=prill 1972|doi=10.1017/S0021853700011440|language=en|issn=1469-5138|pages=237–248|url-access=subscription}} * {{cite journal|last=Postma|first=Johannes|journal=Economisch-en sociaal-historisch jaarboek|year=1973|volume=36|url=https://books.google.al/books?id=H9JHAAAAYAAJ|title=West-African Exports and the Dutch West India Company, 1675–1731|publisher=Marcus Nijhoff|others=Nederlandsch Economisch-Historisch Archief|language=en, nl|pages=54-74}} * {{cite journal|last=Rink|first=Oliver A.|title=Private Interest and Godly Gain: The West India Company and the Dutch Reformed Church in New Netherland, 1624-1664|url=https://books.google.al/books?id=mScXfhrnO00C|year=1994|journal=New York History|volume=75|issue=3|editor=Alexander Clarence Flick|publisher=New York State Historical Association|language=en|pages=245-264}} * {{cite book|last=Rutten|first=Alphons M. G.|title=Dutch transatlantic medicine trade in the eighteenth century under the cover of the West India Company|url=https://books.google.al/books?id=rpZqAAAAMAAJ|year=2000|publisher=Erasmus Pub.|language=en|isbn=978-90-5235148-3}} * {{cite journal|last1=Ryder|first1=Alan Frederick Charles|journal=Journal of the Historical Society of Nigeria|volume=3|issue=2|url=https://www.jstor.org/stable/41971157|title=Dutch Trade on the Nigerian Coast During the Seventeenth Century|year=1965|language=en|issn=0018-2540|pages=195–210}} * {{cite book|last=Schmidt|first=Benjamin|title=Innocence Abroad: The Dutch Imagination and the New World, 1570-1670|url=https://books.google.al/books?id=U-OshMIPD48C|year=2001|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|ISBN=978-0-521-80408-0}} * {{cite journal|author=F. Svensli|title=Evil Disposed Netherlanders: The Dutch West India Company’s Opposition to Danish Activity on the Gold Coast, 1657–1662|journal=Itinerario|volume=42|issue=3|doi=10.1017/S0165115318000578|year=2018|language=en|pages=326-350}} * {{cite book|last=Visscher|first=Nic Johan|editor=Georg Michael Asher|publisher=Frederik Muller|year=1867|url=https://books.google.al/books?id=WYVWAAAAcAAJ|title=A Bibliographical and Historical Essay on the Dutch Books and Pamphlets Relating to New-Netherland, and to the Dutch West-India Company and to Its Possessions in Brazil, Angola Etc., as Also on the Maps, Charts, Etc. of New-Netherland|language=en|location=Amsterdam}} * {{cite book|last=Weslager|first=Clinton Alfred|url=https://books.google.al/books?id=y08rEAAAQBAJ|others=Arthur Ray Dunlap|title=Dutch explorers, traders and settlers in the Delaware Valley, 1609-1664|year=2016|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|orig-year=1961|isbn=978-151280862-9}} * {{cite book|last=Zandvliet|first=Kees|title=Mapping for money: maps, plans, and topographic paintings and their role in Dutch Overseas Expansion during the 16th and 17th Centuries|url=https://books.google.al/books?id=dzA7AQAAIAAJ|year=1998|publisher=Batavian Lion International|language=en|location=Amsterdam|isbn=978-90-6707550-3}} {{refend}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons category|Kategoria:West-Indische Compagnie|Kompania Holandeze e Indisë Perëndimore}} * [http://www.colonialvoyage.com/ Dutch Portuguese Colonial History] Dutch Portuguese Colonial History: history of the Portuguese and the Dutch in Ceylon, India, Malacca, Bengal, Formosa, Africa, Brazil. Language Heritage, lists of remains, maps. * [http://www.s4ulanguages.com/wic.html Facsimile of 15 GWC books] Relating about the events in Brazil in the 17th century (PT & NL) * [http://geneaknowhow.net/in/schepen/overig-schepen/halve-maan-replica.html GWC ship halve maan] The GWC ship the Halve Maan. * [http://avalon.law.yale.edu/17th_century/westind.asp Charter of the Dutch West India Company] Text of the Charter of the Dutch West India Company: 1621 * [https://web.archive.org/web/20070926223653/http://www.atlasgeo.net/fotw/flags/nl-indch.html Netherlands West India Company GWC] * [http://www.atlasofmutualheritage.nl/en/ Atlas of Mutual Heritage] – online atlas of VOC and GWC settlements [[Kategoria:Kompani holandeze]] [[Kategoria:Perandoria Koloniale Hollandeze]] [[Kategoria:Kompani të shuara]] [[Kategoria:Kolonizimi Holandez i Afrikës]] [[Kategoria:Kolonizimi Holandez i Amerikës]] [[Kategoria:Kolonizimi evropian në Afrikë]] [[Kategoria:Transport detar]] [[Kategoria:Histori detare]] [[Kategoria:Gjeografi historike]] [[Kategoria:Gjeografi detare]] [[Kategoria:Histori e transportit]] [[Kategoria:Histori ekonomike]] [[Kategoria:Historia e tregtisë ndërkombëtare]] [[Kategoria:Taktika lufte ekonomike]] [[Kategoria:Shkolonizim]] [[Kategoria:Historia e Holandës]] [[Kategoria:Historia e Evropës]] [[Kategoria:Lindje 1621]] [[Kategoria:Vdekje 1792]] rfcjhml6ol86ysqwk1ytxa7rx18ie9i 0 381770 2985821 2978439 2026-05-31T01:20:10Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dekolonizim]] te [[Kategoria:Shkolonizim]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2985821 wikitext text/x-wiki {{distinguish|Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Lindore}} [[File:DutchEmpire15.png|thumb|422px|[[Perandoria Koloniale Holandeze|Kolonitë Holandeze]] (me të gjelbër të hapur, VOC-u, ndërsa me të gjelbër të errët, WIC-u), kurse pikat tregtare me portokalli]] Kjo është një listë e '''ngulimeve dhe pikave tregtare të [[Kompania Holandeze e Indisë Perëndimore|Kompanisë Holandeze të Indisë Perëndimore]]''' (aktive midis viteve [[1621]]–[[1791]]), duke përfshirë hollësi kronologjike të zotërimeve të mara nga [[Holanda|shteti holandez]] në vitin [[1621]] dhe për periudhën pas vitit [[1791]], kur Qeveria holandeze mori përsëri përgjegjësinë e zotërimeve. Lista renditet në rend gjeografik nga veriu në jug përgjatë brigjeve [[Afrika Perëndimore|afrikano-perëndimore]] dhe nga veriu në jug përgjatë [[Amerika|Amerikës]]. ==[[Afrika Perëndimore]]== {{See also|Kompania Holandeze e Indisë Perëndimore}} ===[[Mauritania]]=== * Arguini<ref>{{cite journal|last1=Van Welie|first1=Rik|title=Slave Trading and Slavery in the Dutch Colonial Empire: A Global Comparison|journal=NWIG: New West Indian Guide / Nieuwe West-Indische Gids|year=2008|volume=82|issue=1–2|jstor=43390702|url=https://www.jstor.org/stable/43390702|language=en, nl|access-date=11 dhjetor 2022|page=58}}</ref> ([[1633]]–[[1678]] / [[1724]]–[[1728]]) * Portendick<ref>{{cite book|last1=Ogot|first1=Bethwell|title=General history of Africa, abridged edition|volume=5: Africa from the sixteenth to the eighteenth century|year=1999|url=https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000134396|publisher=[[UNESCO]]|language=en|isbn=0520067002|access-date=11 dhjetor 2022|page=140}}</ref> ===[[Senegali]]=== {{See also|Senegambia}} * Portudal * Rufisque * Joal [[File:Negroland and Guinea, with the European settlements explaining what belongs to England, Holland, Denmark &c. (5960808885).jpg|thumb|354px|Hartë e Afrikës Perëndimore, Guinesë, Bregut të Artë, Bregut të Skllevërve dhe Beninit, viti 1732]] * Gorée ([[gjuha holandeze|holandisht]]: {{lang|nl|Goeree}}, ishull ([[1617]]–[[1663]] / 24 tetorr [[1664]] – [[1677]])) ===[[Siera Leone]]=== * Ishulli Taso ([[1664]]; shkatërruar nga admirali De Ruyter) ===[[Liberia]]=== * Kejp Maunt ===[[Gana]]=== {{Further|Bregu i Artë Holandez}} [[1611]]–[[1872]] * Kepi Apollonia (Benyin): Fortesa Apollonia (16...-[[1768]] / [[1868]]–[[1872]]) nga [[Zotërimet Angleze të Përtejdetit|Anglia]]. * Abacqua (Duma ose Egvira): Fortesa Ruychaver (korrik/gusht [[1654]] – [[1659]]) * Grykëderdhja e Ankobras: Fortesa Elize Kartago ([[1650]]) * Aksimi: Fortesa Santo Antonio (shkurt [[1642]] – [[1664]] / [[1665]] – [[1872]]) * Pokesu ose Qyteza Princes ([[gjuha holandeze|gërmëzimi i vjetër holandez]] {{lang|nl|Poquesoe}}): Fortesa Hollandia (më parë fortesa Gross Friedrichsburg) [[1725]] fortesë – [[1814]]/[[1815]] e braktisur/[[1687]] – [[1698]]/[[1711]] – [[1712]]/[[1732]] – [[1804]] e braktisur * Dikskov: Fortesa Metalen Kruis ([[1868]]–[[1872]]) * Butri: Fortesa Batenstein ([[1656]]-[[1665]] / 166..–[[1872]]) * Takoradi: Fortesa Vitsen * Skondi Britanik: [[1782]]–[[1785]]; [[1868]]–[[1872]]. * Sekondi Holandez: Fortesa Oranzh, [[1640]] ose [[1670]]/[[1675|75]]–[[1872]]. * Shama: Fortesa Saint Sebastiaan [[1637]]-[[1664]] / [[1664]]–[[1872]] * Komenda Britanike: Fortesa Komenda ([[1868]]–[[1872]]) * Komenda Holandeze: Fortesa Vredenburgh ([[1688]] fortesë – [[1782]] / [[1785]]–[[1872]]) *[[Kështjella Sao Jorge da Mina|Elmina]]: [[Kështjella Sao Jorge da Mina]], Fortesa Coenraadsburg në kodrën Sao Jago, Redoubt De Veer ([[1810]]/[[1811]]), Redoubt Naglas ([[1828]]), Redoubt Java ([[1828]]), Redoubt Schomarus ([[1828]]), Redoubt Batenstein ([[1828]]). (28/29 gusht [[1637]] – 6 prill [[1872]]) * Kështjella e Bregut të Kepit, Cabo Corço ose Oguaa (emri [[gjuha suedeze|suedisht]]: {{lang|sv|Carolusborg}} ose {{lang|sv|Carlsborg}}) (16 prill [[1659]] - maj [[1659]]/ 22 prill [[1663]] - 3 maj [[1664]]. Kong (Lartësia Kong): - [[1659]] e braktisur / [[1661]] fortesa daneze shkatërrohet nga [[holandezët]]) * Moree: Fortesa Nasau ([[1624]]) ([[1598]] ose [[1611]] / 12 – [[1664]]/[[1665]] – [[1782]]/[[1785]] – [[1867]] nëpërmjet traktatit te [[Zotërimet Angleze të Përtejdetit|Anglia]]) * Kormantin: Fortesa Amsterdam ([[1665]]–[[1721]] / [[1785]]–[[1867]] nëpërmjet traktatit te [[Mbretëria e Anglisë|Anglia]]) * Anomabu: ([[1640]]–[[1652]]) * Egja: ([[1647]]– ? / [[1663]]–[[1664]]) * Apami: Fortesa Leydsaemheyt ose Lijdzaamheid ([[1697]]/[[1698]] – [[1782]]/ [[1785]]–[[1868]]) [[File:Slavenkustwic.jpg|thumb|345px|Zotërimet e Wic-ut në [[Bregu Holandez i Skllevërve|Bregun e Skllevërve]]]] * Senja Beraku: Fortesa Goede Hoop, ([[1667]] ose [[1705]]/[[1706|06]] – [[1782]]/[[1785]] – [[1867]]/[[1868|68]]) * Asher Taun ([[Akra]]): Fortesa Crèvecœur ([[1649]]–[[1782]]/ [[1786]]–[[1868]]) * Kpone: ([[1697]] - prill [[1700]] / [[1706]]– ?) * Keta: Fortesa Singelenburgh (? – [[1737]]) * Kumase: ([[1837]]–[[1842]] / [[1848]]–[[1853]] / [[1859]]–[[1869]]) ===[[Togo]]=== * Petit Popo ose thjeshtë Popo / (Anecho ose Aneho) ([[1731]]–[[1760]]) ===[[Benini]]=== {{See also|Bregu Holandez i Skllevërve}} * Popo i Madh ([[1680]]– ?) * Ouidah (vitet [[1670]] ose [[1687]] / [[1702]]-[[1724]] ose [[1726]]) * Jaquim ose Jakri (Godomey) Fortesa Zelandia ([[1726]]–[[1734]]) * Ofra ([[1675]]–[[1691]]) * Apa ([[1732]]–[[1736]]) * Savi * Allada ose Ardra ===[[Nigeria]]=== *[[Benin|Qyteti i Beninit]] ([[1705]]–[[1736]]) * Badagri ([[1737]]–[[1748]]) * Epe ([[1732]]–[[1755]]) [[File:Loango-Angolakust.jpg|thumb|Zotërimet e Wic-ut në [[Loango-Angola Holandeze|Luango-Angola]]]] ==Afrika Perëndimore Qendrore== ===[[Guinea Ekuatoriale]]=== * Anoboni: [[1641]]–164?/ [[1665]]–16.. (marë nga [[Perandoria Portugeze|Portugalia]]) ===[[Sao Tome dhe Principe|São Tomé]]=== * 18 tetor [[1599]] – 20 tetor [[1599]] / 3 tetor [[1641]] – 16 tetor [[1641]], tashmë [[Sao Tome dhe Principe]] ===[[Lumi Kongo|Kongoja]]=== *[[Republika e Kongos|Loangoja]] (Boari) ([[1648]]/ –[[1686]]/ [[1721]]–[[1726]]) * Ngojoja ose G'oja ===[[Angola]]=== 26 gusht [[1641]]– 21/24 gusht [[1648]]. * São Paulo de Luanda ([[Luanda]]): Fortesa Aardenburgh (26 gusht [[1641]] – 21/24 gusht [[1648]]) marë nga [[Armadat Portugeze të Indisë|Portugalia]]. * São Filipe de Benguela (Benguela): (shtator [[1641]] – [[1648]]) marë nga [[Portugalia]]. * Pinda ose Mpinda (Sonjo): -në grykëderdhjen e [[Lumi Kongo|Lumit Kongo]] ([[1648]]) marë nga [[Armadat Portugeze të Indisë|Portugalia]]. * Ishulli Ensandeira: (në grykëderdhjen e lumit Kvanza) Fortesa Mols ([[1645]]/[[1646|46]]–[[1648]]) marë nga [[Perandoria Portugeze|Portugalia]]. * Malemba (Kabinda) [[File:1664AmeriqueNord.jpg|thumb|354px|[[Kolonizimi Holandez i Amerikës|Holanda e Re]], me portokalli në vitin [[1664]]]] ==[[Amerika]]== {{Further|Kompania Holandeze e Indisë Perëndimore|Kolonizimi Holandez i Amerikës}} ===[[Amerika Veriore]]=== [[Kolonizimi Holandez i Amerikës|Ngulimet e Kolonisë së Holandës së Re]],<ref>{{cite web|title=A Brief Outline of the History of New Netherland|website=The Coins of Colonial and Early America|url=https://coins.nd.edu/colcoin/colcoinintros/nnhistory.html|publisher=University of Notre Dame, Department of Special Collections|language=en|access-date=18 dhjetor 2022|archive-date=9 nëntor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221109145754/https://coins.nd.edu/colcoin/colcoinintros/nnhistory.html|url-status=dead}}</ref> tanimë pjesë e [[shtetet Federale të Amerikës|shteteve]] të [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|ShBA-së]]: * [[Nju Jork]] * [[Kënektikëti|Konektikat]] * [[Pensilvania]] * [[Nju Xhersi]] * [[Virxhinia]] [[File:Political Evolution of Central America and the Caribbean 1700 and on.gif|thumb|358px|Evoluimi politik i Amerikës Qendrore dhe Karaibeve nga v. [[1700]] e tëhu]] ===[[Karaibet]]=== {{Further|Karaibet Holandeze}} * Sint Maarten * [[Curaçao]] * Sint Eustatius * Saba * Bonejr * Ishulli Aves * Las Aves * [[Trinidadi dhe Tobago|Tobago]] * [[Ishujt e Virgjër të Shteteve të Bashkuara|Sent Krua]] * [[Haiti|Tortuga]] * [[Aruba]] * [[Anguilla]] * [[Ishujt e Virgjër Britanikë|Tortola]] * [[Ishujt e Virgjër Britanikë|Jost van Dyke]] * [[Ishujt e Virgjër Britanikë|Virxhin Gorda]] * [[Guadalupa|Marie Galante]] (maj [[1676]]) * [[Grenada]] ([[1675]]) [[File:Nederlands-Brazillië-es.svg|thumb|345px|Harta e shtrirjes maksimale holandeze në Brazil]] ===[[Amerika Jugore]]=== {{See also|Antilet Holandeze|Inditë Perëndimore Holandeze}} ====[[Brazili]]==== {{See also|Brazili Holandez|Historia e Brazilit}} * [[Rajoni Verilindor i Brazilit|Maranhão]] * [[Rajoni Verilindor i Brazilit|Ceará]] * [[Rio Grande do Norte]] * [[Rajoni Verilindor i Brazilit|Paraíba]] * [[Pernambuco|Itamaracá]] * [[Pernambuco]] * [[Alagoas]] * [[Pernambuco|Fernando de Noronha]] * [[Bahia]] ====[[Guajana]]==== {{Further|Historia e Guajanës|Kolonizimi Holandez i Guajanës}} * [[Berbice (koloni)]] * [[Demerara (koloni)]] * [[Essequibo (koloni)]] ====[[Guajana Franceze]]==== * [[Qarku Cayenne|Cayenne]] * Approuague * Oyapoque ====[[Surinami]]==== * [[Paramaribo]] * Sommelsdijk * Jodensavanne ==Shiko edhe== * [[Perandoria Koloniale Holandeze]] * [[Kompania Holandeze e Indisë Perëndimore]] * [[Historia e Holandës]] * [[Kolonizimi Holandez i Amerikës]] * [[Antilet Holandeze]] * [[Brazili Holandez]] * [[Inditë Perëndimore Holandeze]] * [[Kolonizimi Holandez i Guajanës]] * [[Karaibet Holandeze]] * [[Surinami]] * [[Kolonia Holandeze e Kepit]] * [[Bregu i Artë Holandez]] * [[Bregu Holandez i Skllevërve]] * [[Senegambia]] * [[Loango-Angola Holandeze]] * [[Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Lindore]] * [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore]] * [[Inditë Lindore Holandeze]] * [[India Hollandeze]] * [[Bengali Hollandez]] * [[Hollanda e Re (Australi)]] * [[Arkitektura Koloniale Holandeze]] == Referime == {{Reflist}} ==Lidhje të jashtme== * [http://www.colonialvoyage.com/ Dutch Portuguese Colonial History] Dutch Portuguese Colonial History: history of the Portuguese and the Dutch in Ceylon, India, Malacca, Bengal, Formosa, Africa, Brazil. Language Heritage, lists of remains, maps. * [http://www.s4ulanguages.com/wic.html Facsimile of 15 GWC books] Relating about the events in Brazil in the 17th century (PT & NL) * [http://geneaknowhow.net/in/schepen/overig-schepen/halve-maan-replica.html GWC ship halve maan] The GWC ship the Halve Maan. * [http://avalon.law.yale.edu/17th_century/westind.asp Charter of the Dutch West India Company] Text of the Charter of the Dutch West India Company: 1621 * [https://web.archive.org/web/20070926223653/http://www.atlasgeo.net/fotw/flags/nl-indch.html Netherlands West India Company GWC] * [http://www.atlasofmutualheritage.nl/en/ Atlas of Mutual Heritage] – online atlas of VOC and GWC settlements [[Kategoria:Kompani holandeze]] [[Kategoria:Perandoria Koloniale Hollandeze]] [[Kategoria:Kompani të shuara]] [[Kategoria:Kolonizimi Holandez i Afrikës]] [[Kategoria:Kolonizimi Holandez i Amerikës]] [[Kategoria:Kolonizimi evropian në Afrikë]] [[Kategoria:Transport detar]] [[Kategoria:Histori detare]] [[Kategoria:Gjeografi historike]] [[Kategoria:Gjeografi detare]] [[Kategoria:Histori e transportit]] [[Kategoria:Histori ekonomike]] [[Kategoria:Historia e tregtisë ndërkombëtare]] [[Kategoria:Taktika lufte ekonomike]] [[Kategoria:Shkolonizim]] [[Kategoria:Historia e Evropës]] [[Kategoria:Lindje 1621]] [[Kategoria:Vdekje 1792]] m99sskd4mm11nv28w0gtxkqpo1usvl5 0 381773 2985820 2978435 2026-05-31T01:20:09Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dekolonizim]] te [[Kategoria:Shkolonizim]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2985820 wikitext text/x-wiki {{distinguish|Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Perëndimore}} [[File:DutchEmpire15.png|thumb|422px|[[Perandoria Koloniale Holandeze|Kolonitë Holandeze]] (me të gjelbër të hapur, VOC-u, ndërsa me të gjelbër të errët, WIC-u), kurse pikat tregtare me portokalli]] Në vijim jepen ish ngulimet dhe pikat tregtare të zotëruara nga [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore]], të paraqitura në renditje nga perëndimi në lindje: ==[[Afrika]]== ===Shën Helena=== * [[Shën Elena|Shën Helena]] ===[[Mauritiusi]]=== [[Historia e Shteteve - Mauritiusi|Mauritiusi]] ([[1638]]-[[1658]]/[[1664]]-[[1710]]) [[File:Dutch Cape Colony.png|thumb|358px|Zgjerimi territorial holandez i Kolonisë së Kepit]] ===[[Afrika Jugore]]=== * [[Kepi i Shpresës së Mirë]] ([[Kolonia Holandeze e Kepit]]): [[1652]]-[[1806]]. ===[[Madagaskari]]=== * Gjiri Antongil: [[1641]]/[[1642|42]] pikë tregtare – [[1646]]/[[1647|47]]. ===[[Mozambiku]]=== Janar [[1721]] - 23 dhjetor [[1730]]. * Gjiri Delagoa: Fortesa Lydsaamheid (Janar [[1721]] - 23 dhjetor [[1730]].) [[File:VOC-Middenoosten.jpg|thumb|358px|Zotërimet e VOC-ut në Lindjen e Mesme]] ==[[Lindja e Mesme]]== ===[[Jemeni]]=== * Al Mukha (Moka) ([[1620]]-16.../[[1697]]-[[1757]]) * Adeni ([[1614]]-[[1620]]) ===[[Irani|Persia]] ([[Irani]])=== * [[Isfahani|Esfahani]] ([[1623]]-[[1747]]). * Bandar-e Abbas (i Gamronit) ([[1623]]-[[1766]]) * Khargu, Fortesa Mosselstein ([[1750]]-[[1766]]) * Bandar-e Kong ([[1665]]-[[1753]]) ==[[Azia Jugore]]== {{Further|India Hollandeze|Bengali Hollandez}} ===[[Bangladeshi]]=== * [[Dhaka]] * [[Ngulimi hollandez në Raxhshahi]] ===[[India Koloniale|India]]=== [[File:Dutch India (Diachronic).png|thumb|369px|Harta diakronike e Indisë Holandeze me ndarjet e saj]] ====Konkani (pjesa veriore e brigjeve perëndimore të Indisë)==== * Surati ([[1616]]-[[1795]]) * [[Agra]] ([[1621]]-[[1720]]) * Burhanpuri * Kanpuri ([[1650]]-[[1685]]) * Ahmadabadi ([[1617]]-[[1744]]) * Bharuçi (i Broças, Braç) * Vengurla ([[1637]]-[[1685]]) * Kundapura ([[1667]]–rr. v. [[1682]]) ====Malabari (pjesa jugore e brigjeve perëndimore të Indisë)==== * Kodrat Veeramala, Çeruvathur (rr. v. [[1701]]–?) * Kananore ([[1663]]-[[1790]]) (marrë nga [[India Portugeze|Portugalia]]) * Ponani (rr. v. [[1663]]) * Kranganore ose Kranganor (Kodungallori) ([[1662]]) (marrë nga [[India Portugeze|Portugalia]]) * Koçini i Çimës (Pallppurami, Ernakulam) ([[1661]]) (marrë nga[[India Portugeze|Portugalia]]) * Koçini, Koçini i Baisos ose Santa Kruzi ([[1663]]) (marrë nga [[India Portugeze|Portugalia]]) * Purakadi (rr. v. [[1680]]-[[1750]]) * Kajamkulami (rr. v. [[1645]]) * Kuiloni (Kollami i tanishëm) ([[1661]]) (marrë nga [[India Portugeze|Portugalia]]) ====Koromandeli (bregdeti lindor i Indisë)==== * [[Hajderabadi|Golkonda]] ([[1662]]–rr. v. [[1733]]) [[File:Dutch Ceylon.jpg|thumb|Cejloni Holandez]] * Bimilipatnami ([[1687]]-[[1795]]/[[1818]]-[[1825]]) nga [[Mbretëria e Anglisë|Anglia]]; tashmë i quajtur Bhimunipatnam. * Xhagernaikpoerami ([[1734]]-[[1795]]/ [[1818]]-[[1825]]) nga [[Mbretëria e Anglisë|Anglia]]; tashmë i quajtur Kakinada. * Daatzerami ([[1633]]-[[1730]]); tani i quajtur Drakshavarama. * Nagelvanze ([[1669]]-[[1687]]); tashmë e quajtur Nagulavança. * Palikoli ([[1613]]-[[1781]]/[[1785]]-[[1795]]/[[1818]]-[[1825]]) nga [[Mbretëria e Anglisë|Anglia]]; tashmë i quajtur Palakol, Palakollu, ose Palakole. * Masulipatnami ([[1605]]-[[1756]]) * Petapoeli ([[1606]]-[[1668]]); tashmë i quajtur Nizampatnam. * Paliakata ([[1610]]-[[1781]]/[[1785]]-[[1795]]/[[1805]]-[[1825]]) nga [[Mbretëria e Anglisë|Anglia]]; tashmë e quajtur Pulikat. * Sadrasi ([[1654]]-[[1757]]/[[1785]]-[[1795]]), i pushtuar nga [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Britania]] në vitin [[1818]]. * Tierepopelieri ([[1608]]-[[1625]]); tashmë i quajtur Thirupapulijur, ose Tirupapulijur. * Tegenapatnami, Kudalur ([[1608]]-[[1758]]); tashmë i quajtur Kudalore. * Porto Novo ([[1608]]-[[1825]] [1 qershor]) nga [[Mbretëria e Anglisë|Anglia]]; tashmë i quajtur Parangipetai. * Negapatnami ([[1658]]-[[1781]]) nga [[Mbretëria e Anglisë|Anglia]]. * Tutikorini ose Tutukorimi ([[1658]]); tashmë i quajtur Thuthukudi. * Travankore ===[[Sri Lanka]]=== * Cejloni Holandez [[File:VOCBirma.jpg|thumb|345px|Ish zotërimet holandeze në Birmani]] ==[[Azia Juglindore]] == ===[[Birmania|Burma]]=== * Sirianghu ose Siriami ([[1634]]-[[1679]]); tashmë i quajtur Thanljin. * Ava ([[1634]]-[[1679]]) * Pegu ([[1634]]-?), akoma në përdorim në vitin [[1677]]. * Prome ([[1634]]-[[1655]]) ===Arakani=== * Mrohaungu ([[1610]]-[[1665]]) ===Martaban=== * Martaban ([[1660]]-?), zgjati vetëm pak vjet; tashmë e quajtur Motama. ===[[Tailanda]] (Siami)=== * Ajuthaja, zona kryesore, [[1613]]-[[1767]]. * Patani, shtëpi tregtare, [[1602]]-[[1623]]. [[File:Dutch East Indies Expansion.png|thumb|381px|Ekspansioni territorial i VOC-ut në [[Inditë Lindore Holandeze]]]] * Sangora ([[Songkhla]]), shtëpi tregtare, [[1607]]-[[1623]]. * Ligor (Ligur, tashmë Nakhon Si Thammarat), shtëpi tregtare, rr. v. [[1640]]-[[1756]]. ===[[Vietnami]] (Tonkini)=== *[[Hanoi|Thǎng Long]], (empor; [[1636]] – [[1699]]) * Hội An (empor; [[1636]] – [[1641]]) ===[[Malajzia]]=== * Malaka ([[1641]]-[[1824]]) ===[[Inditë Lindore Holandeze]] ([[Indonezia]])=== * [[Xhakarta|Batavia]] [[File:Dutch and Spanish Taiwan.png|thumb|312px|Tajvani holandez dhe spanjoll në v. 1624-1662]] ==[[Azia Lindore]]== ===[[Tajvani]]=== * Anping (Fortesa Zeelandia) * Tainan (Fortesa Provincia) * Vang-an, Penghu, Ishujt Peskadores (Fortesa Vlisingen; [[1620]]-[[1624]]) * Kelung (Fortesa Noord-Holland, Fortesa Viktoria) * Tamsui (Fortesa Antonio) ===[[Japonia]]=== * [[Kyūshū|Hirado]] ([[1609]]-[[1641]]) * [[Nagasaki|Deshima]] ([[1641]]-[[1853]]) ==[[Oqeania]] 1606-1788== [[File:Karte Expedition Willem Jansz 1605-1606.png|thumb|left|389px|Harta e eksplorimeve të Willem Janszoon 1605-1606, zbuluesi zyrtar i Australisë dhe Guinesë së Re]] '''''[[Hollanda e Re (Australi)|Hollanda e Re]]''''' ({{lang|nl|Het Niew Holland}} ose {{lang|nl|Nieuw-Holland}}) është emri historik evropian për kontinentin e [[Australia|Australisë]], i vizituar për herë të parë nga evropianët në vitin [[1606]], nga lundërtari holandez Willem Janszoon në bordin e anijes ''Duyfken''. Emri u përdor për herë të parë për [[Australia|Australinë]] në vitin [[1644]] nga eksploratori [[holandezët|holandez]] [[Abel Tasman]] dhe për një kohë do të përdorej nga shumica e hartave evropiane për të shquarën "''Toka Jugore''" or {{lang|la|Terra Australis}} edhe pasi vija e saj bregdetare më në fund ishte eksploruar. Hollanda e Re nuk u kolonizua kurrë nga [[Perandoria Koloniale Holandeze|Hollanda]] dhe emri Hollanda e Re iu referua për herë të parë [[Australia|Australisë]] në vitin [[1644]], në në vitin [[1606]], kur u zbulua. [[File:Duyfken Replica Under Sail.jpg|thumb|379px|Riprodhim i anijes ''Duyfken'' në v. 1999, me të cilën Willem Janszoon u bë evropiani i parë që vizitioi Australinë në v. 1606]] Kontinenti i [[Antarktiku]]t, më vonë i emërtuar në vitet [[1890]], ishte akoma gjerësisht në formë spekullative; ai rimori emërtimin e mëparshëm latin të Australisë {{lang|la|Terra Australis}} (ndonjëherë me prapashtesën {{lang|la|Non Cognita}}, d.m.th. ''e panjohur''). Ekzistenca e tij është spekulluar në disa harta që nga [[shekulli XV]], nën teorinë e "''baraspeshimi i gjysmë-rruzujve''". [[Kapiteni i anijes|Kapiteni]] [[Xhejms Kuk]], gjatë Udhëtimit të tij të parë eksplorues, e pretendoi pjesën lindore të [[Australia|kontinentit Australian]] për [[Mbretëria e Britanisë së Madhe|Kurorën Britanike]] në vitin [[1770]], duke e emërtuar atë [[Uellsi i Ri Jugor]]. Ngulimi [[Perandoria Britanike|britanik]] i [[Sidnej]]it si një koloni në vitin [[1788]] e nxiti [[Mbretëria e Britanisë së Madhe|Britaninë]] që ta pretendonte formalisht bregun lindor të [[Uellsi i Ri Jugor|Uellsit të Ri Jugor]], duke çuar në një kërkim për një emërtim të përgjithshëm. Hollanda e Re nuk u kolonizua kurrë nga [[holandezët]], [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore|forcat koloniale të të cilëve]] dhe popullsia jo-vramendëse kishte një parapëlqim për kolonizimin e [[Kolonia Holandeze e Kepit|Koloninë e Kepit]], [[Kolonizimi Holandez i Guajanës|Guajanën Holandeze]], [[Inditë Lindore Holandeze]], [[Sri Lanka|Cejlonin Holandez]] dhe [[Inditë Perëndimore Holandeze|Inditë Perëndimore]]. Hollanda e Re vijoi të përdorej gjysmë-zyrtarisht dhe në përdorimin popullor si emërtimi i të gjithë masës tokësore, të paktën deri në mesin e viteve [[1850]]. [[File:Tasmanroutes.PNG|thumb|left|354px|Hartë e udhëtimeve të [[Abel Tasman]]]] Emërtimi ''Hollanda e Re'' u përdor për herë të parë për brigjet perëndimore dhe veriore të [[Australia|Australisë]] në vitin [[1644]] nga eksploratori [[holandezët|holandez]] [[Abel Tasman]], i mirënjohur për zbulimit e [[Tasmania|Tazmanisë]] (të quajtur nga ai ''Toka e Van Diemenit''). [[Kapiteni i anijes|Kapiteni]] [[anglezët|anglez]] William Dampier e përdori emërtimin në udhëpërshkrimin e dy udhëtimeve të tij: së pari të mbërritur më 5 janar [[1688]] dhe duke qëndruar deri më 12 mars;<ref>{{cite book|author=John Henry Macartney Abbott|url=https://books.google.al/books?id=jFg5GwAACAAJ|title=The Story of William Dampier|year=1911|publisher=Angus & Robertson|language=en|location=Sidnej|pages=55-62}}</ref> udhëtimi i tij i dytë eksplorues në rajon u krye në vitin [[1699]].<ref>{{cite book|last=Dampier|first=William|title=A Voyage to New Holland: The English Voyage of Discovery to the South Seas in 1699|url=https://books.google.al/books?id=BT8EAQAAIAAJ|editor=James Spencer|year=1981|publisher=Alan Sutton|language=en|location=Gluçester|ISBN=978-0-904387-75-9}}</ref> Përveç dhënies së emrit të saj vendit, as [[Holanda]], as [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore]] pati pretendime për ndonjë territor në [[Australia|Australi]] si të vetin. Megjithëse shumë ekspedita holandeze e vizituan brigjet e saj gjatë 200 vjetëve pas udhëtimit të parë të Willem Janszoon-it në vitin [[1606]], nuk pati përpjekje afatgjata për të themelimin e një ngulimi të përhershëm. Shumica e eksploratorëve të kësaj periudhe konkludonin se mungesa e dukshme e ujit dhe tokës pjellore e bënte rajonin të papërshtatshëm për tu kolonizuar. Më 22 gusht [[1770]], pasi lundroi drejtë veriut të brigjeve të [[Australia|Australisë]], eksploratori anglez, [[Xhejms Kuk]] e pretendoi ''bregun lindor të Hollandës së Re'' si [[Perandoria Britanike|territor britanik]]. Fillimisht [[Xhejms Kuk|Kuku]] e emërtoi territorin si Uellsi i Ri, por pastaj e riemërtoi [[Uellsi i Ri Jugor]].<ref>{{cite book|author=James Cook|url=http://ebooks.adelaide.edu.au/c/cook/james/c77j/complete.html|title=Captain Cook’s Journal during his first voyage round the World made in H.M. Bark “Endeavour” 1768-71|chapter-url=http://ebooks.adelaide.edu.au/c/cook/james/c77j/preface.html|chapter=Preface|publisher=The University of Adelaide|year=1893|editor1=W. J. L. Wharton|editor2=R. N.|editor3=F. R. S.|language=en|url-status=dead|archive-date=6 prill 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406134813/https://ebooks.adelaide.edu.au/c/cook/james/c77j/complete.html}}</ref> ==Shiko edhe== * [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore]] * [[Inditë Lindore Holandeze]] * [[India Hollandeze]] * [[Bengali Hollandez]] * [[Indonezia]] * [[Arkitektura Koloniale e Indonezisë]] * [[Perandoria Koloniale Holandeze]] * [[Historia e Holandës]] * [[Arkitektura Koloniale Holandeze]] * [[Kompania Holandeze e Indisë Perëndimore]] * [[Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Perëndimore]] * [[Kolonizimi Holandez i Amerikës]] * [[Brazili Holandez]] * [[Antilet Holandeze]] * [[Inditë Perëndimore Holandeze]] * [[Karaibet Holandeze]] * [[Kolonia Holandeze e Kepit]] * [[Bregu i Artë Holandez]] * [[Senegambia]] * [[Loango-Angola Holandeze]] == Referime == {{Reflist}} ==Lidhje të jashtme== * [http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/DAS/voyages VOC voyages] – online database of voyages of VOC ships * [http://www.atlasofmutualheritage.nl/en/ Atlas of Mutual Heritage] – online atlas of VOC and GWC settlements * {{in lang|nl|cap=yew}} [http://vocopvarenden.nationaalarchief.nl/default.aspx Database of VOC crew members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160322115642/http://vocopvarenden.nationaalarchief.nl/default.aspx |date=22 mars 2016}} * [http://www.vochistory.org.au/ VOC Historical Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200727065844/http://www.vochistory.org.au/ |date=27 korrik 2020 }} * [http://vocwarfare.net VOC Warfare] * [https://sejarah-nusantara.anri.go.id/foreword/ VOC archive from the Indonesian national archives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200727065854/https://sejarah-nusantara.anri.go.id/foreword/ |date=27 korrik 2020}} [[Kategoria:Kompani holandeze]] [[Kategoria:Perandoria Koloniale Hollandeze]] [[Kategoria:Kompani të shuara]] [[Kategoria:Kolonizimi Holandez i Afrikës]] [[Kategoria:Kolonizimi evropian në Afrikë]] [[Kategoria:Kolonializmi Hollandez në Azi]] [[Kategoria:Transport detar]] [[Kategoria:Histori detare]] [[Kategoria:Gjeografi historike]] [[Kategoria:Gjeografi detare]] [[Kategoria:Histori e transportit]] [[Kategoria:Histori ekonomike]] [[Kategoria:Historia e tregtisë ndërkombëtare]] [[Kategoria:Taktika lufte ekonomike]] [[Kategoria:Shkolonizim]] [[Kategoria:Historia e Holandës]] [[Kategoria:Historia e Evropës]] [[Kategoria:Lindje 1602]] [[Kategoria:Vdekje 1800]] 9eiaxxr0gmagzi0wta4dqq0m60yw94f 0 382857 2985823 2978437 2026-05-31T01:20:09Z Leutrim.P 113691 U zhvendos nga [[Kategoria:Dekolonizim]] te [[Kategoria:Shkolonizim]] me anë të [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 2985823 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kompani tregtare holandeze në vitet 1602–1799}} {{Infobox company | name = Kompania e Bashkuar e Indisë Lindore<ref group="Shpjegimi">përkthimi i emrit holandez {{lang|nl|Vereenigde Oostindische Compagnie}} ësshtë ''Kompania e Bashkuar e Indisë Lindore''. Nuk duhet ngatërruar me [[Inditë Lindore Holandeze]] dhe [[India Hollandeze|Indinë Holandeze]] që ishin koloni të saj. Gjithashtu nuk duhet ngatërruar me [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Kompaninë Britanike të Indisë Lindore]]. Shiko [[Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Lindore]].</ref> | logo = Flag of the Dutch East India Company.svg | logo_size = 100 | logo_caption = Flamuri i kompanisë ([[1630]]) | image = File:17th century plaque to Dutch East India Company (VOC), Hoorn.jpg | image_size = 354 | image_caption = Pllakatë e [[shekulli XVII|shek. XVII]] e kompanisë VOC, [[Hoorn]] | native_name = {{lang|nl|Vereenigde Oostindische Compagnie}},<br>{{lang|nl|Generale Vereenichde Geoctrooieerde Compagnie}},</br>{{lang|nl|Vereenigde Nederlandsche Geoctroyeerde Oostindische Compagnie}} | native_name_lang = nl | type = Sipërmarrje pjesërisht e zotëruar nga shteti | fate = Shpërbërë dhe shtetëzuar si [[Inditë Lindore Holandeze]] | predecessor = {{collapsible list|bullets=y|title={{nobold|{{lang|nl|Voorcompagnieën}}{{\}}kompanitë pararendëse (1594–1602)<ref group="Shpjegimi">E ashtuquajtura {{lang|nl|voorcompagnieën}} (ose kompanitë pararendëse) përfshijnë: {{lang|nl|italic=no|Compagnie van Verre}} (Amsterdam, [[1594]]–[[1598]]), {{lang|nl|italic=no|Nieuwe Compagnie}}, {{lang|nl|italic=no|Eerste Verenigde Compagnie op Oost-Indië}} (Amsterdam, [[1598]]–[[1601]]), {{lang|nl|italic=no|Oude Oost-Indische Compagnie}} (Amsterdam, [[1598]]–[[1601]]), {{lang|nl|italic=no|Verenigde Amsterdamse Compagnie}}, {{lang|nl|italic=no|Nieuwe of Tweede Compagnie}}, {{lang|nl|italic=no|Brabantsche Compagnie}}, {{lang|nl|italic=no|Nieuwe Brabantsche Compagnie}}, {{lang|nl|italic=no|Magelhaensche Compagnie{{\}}Rotterdamse Compagnie}}, {{lang|nl|italic=no|Middelburgse Compagnie}}, {{lang|nl|italic=no|Veerse Compagnie}} (Zeland, [[1597]]), {{lang|nl|italic=no|Verenigde Zeeuwse Compagnie}} (Middelburg & Veere, [[1600]]), {{lang|nl|italic=no|Compagnie van De Moucheron}} (Zeland, [[1600]]), dhe {{lang|nl|italic=no|Delftse Vennootschap}}. Niels Steensgaard vëren se {{lang|nl|voorcompagnieën}} nuk ishin inkorporuar, por drejtoheshin nga një numër {{lang|nl|bewindhebbers}}, të cilët u bashkuan si partnerë në një kompani të thjeshtë, d.m.th. tregtuan me llogari të përbashkët''.</ref><ref>{{cite book|last=Steensgaard|first=Niels|url=https://archive.org/details/asiantraderevolu0000stee|year=1974|title=The Asian Trade Revolution of the Seventeenth Century|publisher=University of Chicago Press|language=en|url-access=registration|isbn=0-226-77139-3}}</ref>}} |{{lang|nl|italic=no|Compagnie van Verre}}|{{lang|nl|italic=no|Brabantsche Compagnie}}|{{lang|nl|italic=no|Compagnie van De Moucheron}}|{{lang|nl|italic=no|Veerse Compagnie}}}} | foundation = {{start date and age|df=y|1602|03|20}},<ref>{{cite web|title=The Dutch East India Company (VOC)|url=http://entoen.nu/voc/en|publisher=Canon van Nederland|language=en|url-status=dead|archive-date=1 dhjetor 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101201212719/http://entoen.nu/voc/en}}</ref> nga një konsolidimi i drejtuar nga qeveria e {{lang|nl|voorcompagnieën}}/kompanive para-rendëse | defunct = {{end date|df=y|1799|12|31}} | founder = Johan van Oldenbarnevelt dhe Shtetet e Përgjithshme | location_city = {{plainlist| * [[Amsterdami]], [[Republika Holandeze]] (selia globale) * [[Xhakarta|Batavia]], [[Inditë Lindore Holandeze]] (selia e dytë ose qendra administrative përtejdetare)}} | area_served = {{hlist|[[Azia Jugore]]|[[Azia Juglindore]]|[[Azia Lindore]]|[[Oqeania]]|[[Afrika Jugore]]}} | key_people = {{plainlist| * {{lang|nl|Heren XVII}}{{\}}Zotërinjtë Shtatëmbëdhjetë<ref group="Shpjegimi">si bordi i drejtorëve</ref> ([[Republika Holandeze]], [[1602]]–[[1799]]) * Guvernatorët e përgjithshëm të [[Inditë Lindore Holandeze|Indive Lindore Holandeze]]<ref group="Shpjegimi">si drejtuesit ekzekutivë ''[[de fakto|de facto]]''</ref> ([[Xhakarta|Batavia]], [[1610]]–[[1800]])}} | industry = Proto-konglomerat | products = [[erëzat]], [[mëndafshi]], [[porcelani]], [[metalet]], bagëtitë, [[çaji]], [[gruri]], [[orizi]], [[soja]], [[kallam sheqeri]], [[vera (pije alkoolike)|vera]], [[kafeja]], [[skllavëria|skllevërit]] }} '''Kompania Holandeze e Indisë Lindore'' (e quajtur shkurt ''VOC'') u shfaq në vitin [[1602]], kur qeveria i dha liçensën për të tregtuar me [[Azia|Azinë]], kryesisht me [[Perandoria Mogule|Indinë Mogule]]. Ajo kishte shumë herë të para në botë—korporata e parë shumë-kombëshe, kompania e parë që nxori aksione dhe megakorporata e parë, duke zotëruar pushtet gati qeverisës, duke përfshirë aftësinë për të shpallur luftë, negociuar traktate, prerjen e monedhave dhe themelimin e ngulimeve koloniale.<ref>{{Cite book|author=Glenn Joseph Ames|url=https://books.google.al/books?id=s1ecPQAACAAJ|title=The Globe Encompassed: The Age of European Discovery, 1500–1700|year=2008|publisher=Pearson Perntice Hall|language=en|isbn=978-013193388-0|pages=102–103}}</ref> [[File:Michiel Jansz van Mierevelt (atelier) - Johan van Oldenbarnevelt.jpg|parapamje|majtas|Ideatori i Kompanisë VOC, Johan van Oldenbarnevelt, shtetar i [[Republika Holandeze|Republikës Holandeze]]]] [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Anglia]] dhe [[Mbretëria e Francës|Franca]] shpejtë e kopjuan modelin e saj, por nuk mund të krahasoheshin me rekordet e saj. Midis viteve [[1602]] dhe [[1796]] [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore|VOC-u]] dërgoi pothuajse një milionë evropianë për të punuar në tregtinë aziatike mbi 4,785 anije. Ajo ktheu mbi 2.5&nbsp;milionë tonë mallra tregtare aziatike. [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore|VOC-u]] merte fitime të stërmëdha nga [[monopoli]] i saj i [[erëzat|erëzave]] përgjatë shumicës së [[shekulli XVII|shekullit të XVII]]. Ajo ishte aktive kryesisht në [[Inditë Lindore Holandeze]], tani [[Indonezia]], ku baza e saj ishte [[Xhakarta|Batavia]] (tanimë [[Xhakarta]]), që mbeti një korporatë e rëndësishme tregtare, duke panguar një divident vjetor prej 18% për pothuajse 200 vjetë; pjesët e kolonizuara të [[Tajvani]]t midis viteve [[1624]]–[[1662]] dhe [[1664]]–[[1667]] si dhe kishte të vetëmen pikë tregtare perëndimore në [[Japonia|Japoni]], [[Nagasaki|Dexhimën]]. Gjatë periudhës së proto-[[industrializimi]]t, [[Perandoria Koloniale Holandeze|perandoria]] merrte 50% të [[tekstili|tekstileve]] dhe 80% të importeve të [[mëndafshi]]t nga [[Perandoria Mogule|India Mogule]], kryesisht nga rajoni i saj më i zhvilluar, i njohur si [[Historia e Bengalit#Periudha Mogule (1574–1717)|Bengal Subah]].<ref name="tong">{{Cite book|last=Junie T. Tong|url=https://books.google.com/books?id=_UQGDAAAQBAJ&pg=PA151|title=Finance and Society in 21st Century China: Chinese Culture Versus Western Markets|publisher=CRC Press|year=2016|language=en|isbn=978-1-317-13522-7|page=151}}</ref><ref name="esposito">{{Cite book|editor=John L. Esposito|year=2004|volume=1: Abba - Hist.|url=https://books.google.com/books?id=KZcohRpc4OsC&pg=PT190|title=The Islamic World: Past and Present|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-516520-3|page=174}}</ref><ref>{{cite book|author=J. N. Nanda|year=2005|title=Bengal: The Unique State|url=https://books.google.al/books?id=HsV3cYAvGEEC|publisher=Concept Publishing Company|language=en|isbn=978-81-8069-149-2|location=Nju Delhi|page=10|quote=Bengali [...] ishte i pasur në prodhimet dhe eksportet e [[gruri]]t, [[kripa|kripës]], [[fruti|fruta]], [[pija e distiluar|likuore]] dhe [[vera (pije alkoolike)|verëra]], metale të çmuara dhe stoli përkrahë prodhimeve të tij të avlëmendit në [[mëndafshi|mëndafsh]] dhe [[pambuku|pambuk]]. [[Evropa]] i referohej [[Bengali]]t si vendi më i pasur për të tregtuar.}}</ref><ref name="Prakash">{{cite book|author=Om Prakash|year=2006|url=http://link.galegroup.com/apps/doc/CX3447600139/WHIC?u=seat24826&xid=6b597320|chapter=Empire, Mughal|title=History of World Trade Since 1450|editor=John J. McCusker|volume=1|publisher=Macmillan Reference USA|language=en|series=World History in Context|pages=237–240}}</ref> [[File:De Lannoy Surrender.JPG|parapamje|majtas|345px|Eustachius De Lannoy i VOC-ut dorëzohet te maharaxha Marthanda Varma i mbretërisë indiane të Travankores pas Betejës së Kolaçelit (paraqitje e Pallatit Padmanabhapuram)]] Nga [[shekulli XVII]], [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore|Kompania VOC]] themeloi bazën e tyre në pjesët e Cejlonit ([[Sri Lanka]] moderne). Më pas, ata themeluan [[porti|porte]] në [[India Hollandeze|Malabarin e pushtuar]] nga [[holandezët]], duke krijuar [[India Hollandeze|ngulimet dhe pikat tregtare holandeze në Indi]]. Megjithatë, zgjerimi i tyre në [[India Koloniale|Indi]] u ndalua, pas mundjes së tyre në Betejën e Kolaçelit nga Mbretëria e Travankores, gjatë Luftës Travankore-Holandeze. [[Holandezët]] nuk e morën veten kurrë nga disfata dhe nuk përbënë më një kërcënim të madh për [[India Koloniale|Indinë]].<ref>{{Cite book|last=Koshy|first=M. O.|title=The Dutch Poëer in Kerala (1729–1758)|year=1989|url=https://books.google.al/books?id=ro8SLhyAc9AC&lpg=PP1&pg=PA61|chapter=4. The Confrontation at Colachel|publisher=Mittal Publications|language=en|location=Nju Delhi|isbn=978-81-7099-136-6|page=61}}</ref><ref>{{cite journal|title=9th Madras Regiment|url=http://mod.nic.in/samachar/april15-04/body.html|journal=Sainik Samachar: The journal of India’s Armed Forces|volume=51|issue=7|date=prill 2004|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20090416184423/http://mod.nic.in/samachar/april15-04/body.html|url-status=dead|archive-date=16 prill 2009}}</ref> Në vazhdim, [[shekulli XVIII]] pa [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore|Kompaninë VOC]] të rënduar nga korrupsioni dhe në vitin [[1800]] ajo do të falimentonte. Zotërimet e saj u morën nga qeveria dhe u kthyen në [[Inditë Lindore Holandeze]]. [[File:Andries Beeckman - The Castle of Batavia.jpg|parapamje|379px|Batavia holandeze, e ndërtuar në atë që tani është [[Xhakarta]], nga Andries Beeckman, rr. v. [[1656]]]] ===Origjina=== Përpara [[Lufta Tetëdhjetë Vjeçare|Revoltës Holandeze]], i cila filloi në vitet [[1566]] / [[1568]], qyteti flamand i [[Antwerp|Antverpenit]] kishte luajtur një rol të rëndësishëm si një qendër shpërndarjeje në [[Evropa Veriore|Evropën Veriore]]. Pas vitit [[1591]], [[portugezët]] përdorën një sindikatë ndërkombëtare të familjeve gjermane Fugger dhe Welser, ashtu si dhe firmat spanjolle dhe italiane, të cilat operonin nga [[Hamburgu]], si porte veriore për të shpërndarë mallrat e tyre, duke i shkëputur, në këtë mënyrë, tregtarët holandezë nga [[tregtia]]. Në të njëjtën kohë, sistemi tregtar portugez ishte i paaftë për ta rritur furnizimin që të kënaqte kërkesën në rritje, në veçanti kërkesën për piper. Kërkesa për [[erëzat|erëza]] ishte relativilisht jo-elastike; kështu, çdo ulje në furnizimin e piperit shkaktonte një rritje të fortë të çmimeve. Në vitin [[1580]], [[Perandoria Portugeze|Kurora Portugeze]] u bashkua në një [[bashkimi personal|bashkim personal]] me [[Perandoria Spanjolle|Kurorën Spanjolle]] (i njohur si Bashkimi Iberik), me të cilin [[Republika Holandeze]] ishte në luftë. [[Perandoria Portugeze]] në këtë mënyrë u bë një target i përshtatshëm për inkursionet ushtarake holandeze. Këto faktorë i motivuan tregtarët holandezë të hynin vetë në tregtinë ndërkombëtare të [[erëzat|erëzave]]. Për më tepër, një numër tregtarësh dhe eksploratorësh holandezë, si Jan Huyghen van Linschoten dhe Cornelis de Houtman, u nisën të merrnin njohur i të dorës së parë të rrugëve tregtare ''sekrete'' portugeze dhe që praktikisht ishin tashmë në vend, duke ofruar kështu mundësi të mëtejshme për të tregtuar për [[holandezët]] për të hyrë në tregti.<ref name="Vries Woude383">{{cite book|author1=Jan De Vries|author2=Ad van der Woude|url=https://archive.org/details/firstmodernecono0000derv|title=The First Modern Economy: Success, Failure, and Perseverance of the Dutch Economy, 1500–1815|publisher=[[Cambridge University Press]]|year=1997|language=en|isbn=0-521-57061-1|page=383}}</ref> [[File:De terugkomst in Amsterdam van de tweede expeditie naar Oost-Indië, Hendrik Cornelisz Vroom, 1599, Rijksmuseum SK-A-2858.jpg|parapamje|majtas|432px|Kthimi i Ekspeditës së dytë aziatike të Jacob van Neck në v. 1599, pikt. e Cornelis Vroom]] Në këtë mënyrë filloi faza për ekspeditat holandeze drejtë [[Indonezia|Ishujve Indonezianë]], duke filluar me James Lancaster në vitin [[1591]], Cornelis de Houtman në vitin [[1595]] dhe prapë në vitin [[1598]], Jacob Corneliszoon van Neck në vitin [[1598]], Lancaster-i prapë në vitin [[1601]], mes të tjerëve. Gjatë ekspeditës eksploratore me katër anije të drejtuar nga Frederick de Houtman në vitin [[1595]] drejtë [[Banten]]it, porti kryesor i piperit të [[Xhava|Xhavës Perëndimore]], ekuipazhi u përplas si me [[Armadat Portugeze të Indisë|portugezët]] ashtu dhe me xhavanezët vendas. Ekspedita e Houtman-it pastaj lundroi në lindje përgjatë bregut verior të [[Xhava|Xhavës]], duke humbur dymbëdhjetë anëtarë ekuipazhi nga një sulm xhavanez në Sidayu dhe duke vrarë një prijës vendor në Madura. Gjysma e ekuipazhit humbi para se ekspedita të kthehej vitin tjetër në [[Holanda|Holandë]], por me mjaft [[erëzat|erëza]] për të patur një fitim të konsiderueshëm.<ref name="Ricklefs27">{{cite book|author=M. C. Ricklefs|title=A History of Modern Indonesia Since c. 1300|url=https://archive.org/details/historyofmoderni0000rick_i0z4|year=1993|publisher=MacMillan|language=en|location=Londër|isbn=0-333-57689-6|page=27}}</ref> Në vitin [[1598]], një numër në rritje flotash u dërguan nga grupe konkuruese tregtarësh nga përreth [[Republika Holandeze|Provincave Holandeze]]. Disa prej tyre humbën, por shumica qenë të suksesshme, me disa udhëtime që prodhuan fitime të larta. Në vitin [[1598]], një flotë prej tetë anijesh nën drejtimin e Jacob van Neck, kishte qenë flota e parë holandeze që arriti ''Ishujt e Ezëzave'' të Malukut (të njohura edhe si Moluket), duke i shmangur ndërmjetësit xhavanezë. Anijet u kthyen në [[Evropa|Europë]] në vitet [[1599]] dhe [[1600]] dhe ekspedita arriti fitime prej 400 %.<ref name="Ricklefs27"/> Në vitin [[1600]], [[holandezët]] i bashkuan forcat me hituezët myslimanë në Ishullin e Ambonit në një aleancë anti-[[Armadat Portugeze të Indisë|Portugeze]], si shkëmbim për të cilën, holandezëve iu dha e drejta të blimin përjashtimisht erëza nga Hitu. Kontrolli holandez i Ambonit u arrit kur [[India Portugeze|portugezët]] dorëzuan fortesën e tyre në Ambon ndaj aleancës Holandezo-Hitueze. Në vitin [[1613]], [[holandezët]] i dëbuan [[portugezët]] nga fortesa e tyre e Solorit, por një sulm pasues [[Armadat Portugeze të Indisë|portugez]], çoi në një ndryshim të dytë të duarëve; Duke pasuar këtë ripushtim të dytë, [[holandezët]] e pushtuan prapë Solorin në vitin [[1636]].<ref name="25Ricklefs28">{{cite book|author=M. C. Ricklefs|url=https://archive.org/details/historyofmoderni0000rick_i0z4|year=1993|title=A History of Modern Indonesia Since c. 1300|publisher=MacMillan|language=en|location=Londër|isbn=0-333-57689-6|pages=25-28}}</ref> [[File:De handelsloge van de VOC in Hougly in Bengalen Rijksmuseum SK-A-4282.jpeg|parapamje|396px|Qendra tregtare e [[Kompania Holandeze e Indisë Lindore|VOC-ut]] në Hugli-Çuçura, [[Bengali Hollandez|Bengal]]; pikt. e Hendrik van Schuylenburgh, [[1665]]]] Përparimi holandez u ndal në Solorin Lindor, në ishullin e Timorit, nga një grup i fuqishëm autonom i portugezëve euro-aziatik të quajtur topasë. Ata qëndruan në kontroll të tregtisë së drurit të sandalit dhe qëndresa e tyre do të zgjaste përgjatë shekujve [[shekulli XVII|të XVII]] dhe [[shekulli XVIII|të XVIII]], duke bërë që Timori Portugez të qëndronte [[India Portugeze|nën kontrollin portugez]].<ref>{{cite book|last=de Matos|first=Artur Teodoro|url=https://books.google.al/books?id=6cE3AQAAIAAJ|year=1974|title=Timor Portugues, 1515–1769: Contribuição pra a sua história|publisher=Instituto Histórico Infante Dom Henrique|language=pt|location=Lisbonë}}</ref><ref>{{Cite book|last=G. Roever|first=Arend de|url=https://books.google.al/books?id=MHseAAAACAAJ|year=2002|title=De jacht op sandelhout: De VOC en de tweedeling van Timor in de zeventiende eeuw|location=Zutfen|publisher=Walburg Pers|language=nl|isbn=978-905730233-6}}</ref> ==Emri, logoja dhe flamuri i kompanisë== Në [[gjuha holandeze|holandisht]], emri i kompanisë ishte {{lang|nl|Vereenigde Nederlandsche Geoctroyeerde Oostindische Compagnie}} (i shkuruar në VOC), që përkthehet ''Kompania e bashkuar holandeze, e liçensuar e Indisë Lindore'' (''Kompania e Bashkuar e Indisë Lindore'').<ref>{{cite book|last1=Ferguson|first1=Niall|publisher=Penguin Books|url=https://books.google.al/books?id=t6eMEAAAQBAJ|year=2009|title=The Ascent of Money: A Financial History of the World|language=en|location=Londër|isbn=978-014311617-2|page=129}}</ref> Logoja monogramike e kompanisë përbëhej nga një 'V' e madhe kapitale me një 'O' në krahun e majtë dhe një 'C' në atë të djathtë, me gjasa logoja e parë korporative e njohur globalisht.<ref name="TimothyBrook">{{cite book|author=Timothy Brook|year=2009|url=https://books.google.al/books?id=RQgjb3kvDLEC|title=Vermeer's Hat: The Seventeenth Century and the Dawn of the Global World|publisher=Profile Books|language=en|location=Londër|ISBN=978-1-84668-120-2}}</ref> [[File:Dutch East India Company (VOC) in Galle, Sri Lanka (20662886651).jpg|parapamje|majtas|379px|Emblema e VOC-ut në Fortesën e Galles, [[Sri Lanka]]]] Ajo shfaqet në sende të ndryshme të korporatës, siç ishin topat dhe monedhat. Shkronja e parë e dhomës vendore që zhvillonte operancionin vendosej në krye të saj. Përshtatshmëria e monogramit, fleksibiliteti, qartësia, thjeshtësia, simetria, pakohësia dhe simbolizmi konsiderohen karakteristika të shquara të logos së dizenjuar profesionalisht të VOC-ut. Këto elemente siguruan suksesin e saj, në një kohë kur koncepti i identiteti korporativ ishte virtualisht i panjohur.<ref name="TimothyBrook" /><ref>{{cite web|author=Charles Zuber|title=VOC: The logo that lasted|url=http://designonline.org.au/the-logo-that-lasted/|language=en|publisher=Designonline.org.au|archive-date=27 tetor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221027060659/http://designonline.org.au/the-logo-that-lasted/}}</ref> një tregtar vere australian e ka përdorur [[logoja|logon]] e VOC-ut që nga fundi i [[shekulli XX|shekullit të XX]], duke e rirregjistruar emrin e kompanisë për këtë qëllim.<ref>{{cite news|author=Tim Treadgold|date=13 mars 2006|title=Cross-Breeding|url=https://www.forbes.com/global/2006/0313/062.html|work=Forbes|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604205147/http://www.forbes.com/global/2006/0313/062.html|url-status=live|archive-date=4 qershor 2013}}</ref> Përreth botës, VOC-u është i njohur gjerësisht si ''Kompania Holandeze e Indisë Lindore''. Emërtimi ''Kompania Holandeze e Indisë Lindore'' është përdorur për ta dalluar nga [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore|Kompania Britanike e Indisë Lindore]] ({{lang|en|[British] East India Company (EIC)}}) dhe kompanitë e tjera të Indisë Lindore (si Kompania Daneze, Franceze, Portugeze dhe [[Kompania Suedeze e Indisë Lindore|Suezeze e Indisë Lindore]]). Emërtimet alternative të kompanisë që janë përdorur përfshijnë ''Kompania Holandeze e Indive Lindore'', ''Kompania e Bashkuar e Indisë Lindore'', ''Kompania e Janit'', ose ''Jan Compagnie''.<ref>{{cite web|title=The Dutch East India Company|language=en|url=http://european-heritage.org/netherlands/alkmaar/dutch-east-india-company|work=european-heritage.org|publisher=European Heritage Project|archive-date=6 shtator 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906121307/http://european-heritage.org/netherlands/alkmaar/dutch-east-india-company}}</ref><ref>{{cite web|author=Thomas Crump|url=https://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/the-dutch-east-indies-company-the-first-100-years|title=The Dutch East Indies Company – The First 100 Years|date=1 mars 2006|publisher=Gresham College|work=gresham.ac.uk|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20190126215044/http://www.gresham.ac.uk/lectures-and-events/the-dutch-east-indies-company-the-first-100-years|url-status=live|archive-date=26 janar 2019}}</ref> <gallery mode=packed caption="Galeri simbolesh të kompanisë" heights=174> File:VOC.svg|Logoja e zakonshme e kompanisë File:VOC gold.svg|Logoja e artë e kompanisë File:Münze Niederländische Ostindien Companie.jpg|Monedhë e kompanisë File:Flag of the Dutch East India Company.svg|Flamuri i kompanisë File:Flag of the Dutch East India Company (Prinsenvlag).svg|Flamuri i kompanisë me ngjyrat e flamurit princëror File:Ster van de VOC onderscheiding van de Soesoehoenan van Soerakarta.gif|Ylli me logon e kompanisë në Malezi File:VOC-Amsterdam.svg|Logoja e Dhomës së Amsterdamit të VOC-ut File:Flag of the Dutch East India Company (Amsterdam Chamber).svg|Flamuri i Dhomës së Amsterdamit të VOC-ut File:Flag of the Dutch East India Company (Amsterdam Chamber - dubbele Statenvlag).svg|Variant i flamurit të Dhomës së Amsterdamit të VOC-ut File:Flag of the Dutch East India Company (Rotterdam Chamber).svg|Flamuri i Dhomës së Roterdamit të VOC-ut File:Flag of the Dutch East India Company (Zeeland Chamber).svg|Flamuri i Dhomës Zelandeze të VOC-ut File:Flag of the Dutch East India Company (Delft Chamber).svg|Flamuri i Dhomës së Delftit të VOC-ut File:Flag of the Dutch East India Company (Enkhuizen Chamber).svg|Flamuri i Dhomës së Enkhuizenit të VOC-ut File:Flag of the Dutch East India Company (Hoorn Chamber).svg|Flamuri i Dhomës së Hornit të VOC-ut </gallery> ==Struktura organizative== Ndërsa VOC-u operonte kryesisht në atë që më vonë do të bëheshin [[Inditë Lindore Holandeze]] (përgjithësisht [[Indonezia]] modern), kompania kishte edhe operacione të rëndësishme gjetiu. Ajo punësonte njerëz nga kontinente dhe prejardhje të ndryshme në të njëjtin funskion dhe mjedis pune. Megjithëse ishte një kompani holandeze, punonjësit e saj përfshinin jo vetëm njerëz nga [[Holanda]], por gjithashtu shumë nga [[Gjermania]] dhe vende të tjera. Përkrahë forcës së ndryshme punëtore evropiane veri-perëndimore të rekrutuar nga VOC-u në [[Republika Holandeze|Republikën Holandeze]], VOC-u përdori gjerësisht tregun aziatik të krahut të punës. [[File:AMH-5460-NA Uniform for VOC soldiers.jpg|parapamje|358px|Uniforma të ndryshme ushtarësh të VOC-ut, rr. v. [[1783]]]] Si rrjedhojë, personeli i zyrave të ndryshme të VOC-ut në [[Azia|Azi]] përbëhej nga punojës evropianë dhe aziatikë. Punëtorët aziatikë ose euro-aziatik mund të punësoheshin si detarë, ushtarë, shkrues, [[marangozi|marangozë]], artizanë, ose si punëtorë të thjeshtë të pa kualifikuar.<ref>{{cite book|author=Matthias van Rossum|editor1=Clare Anderson|editor2=Niklas Frykma|url=https://books.google.al/books?id=-F1kAgAAQBAJ&lpg=PP1&pg=PA109|title=Mutiny and Maritime Radicalism in the Age of Revolution: A Global Survey|chapter="Amok!": Mutinies and Slaves on Dutch East Indiamen in the 1780s|year=2013|editor3=Lex Heerma van Voss|editor4=Marcus Rediker|publisher=Interantional Review of Social History|volume=21 special|language=en|isbn=978-110768932-9|pages=109-130}}</ref> Në kulmin e ekzistencës së tij, VOC-u kishte 25,000 punonjës që punonin në [[Azia|Azi]] dhe 11,000 që ishin në rrugëtim.<ref name="Vries Woude462>{{cite book|author1=Jan De Vries|author2=Ad van der Woude|year=1997|url=https://archive.org/details/firstmodernecono0000devr|title=The First Modern Economy: Success, Failure, and Perseverance of the Dutch Economy, 1500-1815|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=0-521-57061-1|page=462}}</ref> Gjithashtu, ndërsa shumica e aksionerëve të tij ishin holandezë, rreth një e katërta e aksionerëve fillestarë ishin ''zuid-nederlanderë'' (banorë nga një zonë që përfshinte [[Belgjika|Belgjikën]] dhe [[Luksemburgu]]n modern), si dhe kishte një duzinë gjermanë.<ref>{{cite book|last=Howard|first=Michael C.|title=Transnationalism and Society: An Introduction|url=https://books.google.al/books?id=UGRnjgEACAAJ|publisher=McFarland Inc.|year=2011|language=en|isbn=978-078646454-8|page=121}}</ref> VOC-u kishte dy lloje aksionerësh: ''participanten'', të cilët mund të shiheshin si anëtarë jo menaxhues, dhe 76 ''bewindhebbers'' (më vonë të reduktuar në 60), që vepronin si drejtora menaxhues. Ky ishte formatimi i zakontë për [[shoqëria aksionare|kompanitë aksionere]] holandeze në atë kohë. Risia në rastin e VOC-ut ishte se përgjegjësia jo vetëm e ''participanten'', por gjithashtu edhe ''bewindhebbers'' ishte e kufizuar në pagimin e kapitalit (zakonisht, ''bewindhebbers'' kishin përgjegjësi të pakufizuar). VOC-u, në këtë mënyrë ishte një shoqëri me përgjegjësi të kufizuar. Gjithashtu, kapitali do të ishte ''permanent'' gjatë gjithë jetës së kompanisë. Si pasojë, investitorët që dëshironin të likuidonin interesin e tyre ''in interim'', mund ta bënin këtë vetëm duke shitur aksionet e tyre te të tjerë në Bursën e Amsterdamit.<ref name="384Vries Woude385">{{cite book|author1=Jan de Vries|publisher=[[Cambridge University Press]]|author2=Ad van der Woude|url=https://archive.org/details/firstmodernecono0000devr|year=1997|title=The First Modern Economy: Success, Failure, and Perseverance of the Dutch Economy, 1500-1815|language=en|isbn=0-521-57061-1|pages=384-385}}</ref> ''Konfuzioni i konfuzioneve'', një dialog i [[judejtë sefardikë|judeut sefardik]] Joseph de la Vega, analizon veprimet e këtij shkëmbimi aksionesh. VOC-u përbëhej nga gjashtë dhoma ({{lang|nl|kamers}}) në qytetet porte: [[Amsterdami]], [[Delft]]i, [[Roterdami]], [[Enkhuizen]]i, [[Middelburg]]-u dhe [[Hoorn]]-i. Delegatët e këtyre dhomave cilësoheshin si {{lang|nl|Heeren XVII}} (Zotërinjtë Shtatëmbëdhjetë). Ata përzgjidheshin nga klasa ''bewindhebber'' e aksionerëve.<ref name="384Vries Woude385"/> [[File:VOC duit.jpg|parapamje|upright=0.7|Dy anët e një duiti, një monedhë e prerë në v. [[1735]] nga VOC-u]] Nga ''Heeren XVII'', tetë delegatë ishin nga Dhoma e Amsterdamit (një më shumë se gjysma e delegatëve), katër nga Dhoma e Zelandës dhe një nga secila dhomë më e vogël, ndërsa shtatëmbëdhjetë selitë alternoheshin nga Dhoma e Middelburg-Zelandës ose me rotacion mes pesë dhomave të vogla. [[Amsterdami]] kishte, në këtë mënyrë, zë vendimtar në kompani. Zelandasit në veçanti në fillim ishin të pakënaqur rreth këtij organizimi. Frika nuk ishte e pabazë, pasi në praktikë kjo nënkuptonte se [[Amsterdami]] vendoste se çfarë ndodhte. Gjashtë dhomat ngritën kapitalin e startapit të Kompanisë Holandeze të Indisë Lindore: {| class="wikitable" !Dhoma !!Kapitali (gulden) |- |Amsterdami || align=center|3,679,915 |- |Midëlburgu || align=center|1,300,405 |- |Enkhuizeni || align=center|540,000 |- |Delfti || align=center|469,400 |- |Horni || align=center|266,868 |- |Roterdami || align=center|173,000 |- !Totali: !! 6,424,588 |} Ngritja e kapitalit në [[Roterdami|Roterdam]] nuk shkoi aq mbarë. Një pjesë e konsiderueshme erdhi nga banorët e [[Dordrecht]]it. Megjithëse ajo nuk grumbulloi dot aq shumë kapital sa [[Amsterdami]] ose [[Middelburg]]-[[Zeeland (provincë)|Zelandë]], [[Enkhuizen]]i kishte grumbullimin më të madh në kapitalin aksionar të VOC-ut. Nën 358 aksionerët e parë, kishte shumë sipërmarrës të vegjël, të cilët guxuan të merrnin riskun. Investimi minimal në VOC ishte 3,000 gulden ose florinë, gjë që e vlerësoi kapitalin e kompanisë brenda mundësive të shumë tregtarëve.<ref>{{Cite book|author=Glenn Joseph Ames|publisher=Pearson Perntice Hall|url=https://books.google.al/books?id=s1ecPQAACAAJ|title=The Globe Encompassed: The Age of European Discovery, 1500–1700|year=2008|language=en|isbn=978-013193388-0|page=103}}</ref> Midis aksionerëve të hershëm të VOC-ut, emigrantët luajtën një rol të rëndësishëm. Mes 1,143 ofertuesit, ishin 39 [[Gjermanët|gjermanë]] dhe jo më pak sesa 301 nga [[Holanda Spanjolle]] (pak a shumë [[Belgjika]] dhe [[Luksemburgu]] i tanishëm, atëherë nën [[Perandoria Spanjolle|sundimin Habsburg]]), nga të cilët Isaac le Maire ishte nënshkruesi më i madh me ƒ85,000 florinë. Kapitalizimi total i VOC-ut atëherë ishte dhjetë herë më i madh se ai i konkurentes së tij britanike. ''Heeren XVII'' (Zotërinjtë Shtatëmbëdhjetë) takoheshin në mënyrë alternative gjashtë vjetë në [[Amsterdami|Amsterdam]] dhe dy vjetë në [[Middelburg]]-[[Zeeland (provincë)|Zelandë]]. Ata përcaktonin politikën e përgjithshme të VOC-ut dhe ndanin detyrat mes dhomave. Dhomat zhvillonin të gjitha punët e nevojshme, ndërtonin anijet dhe depot e tyre si dhe tregtonin mallrat. ''Heeren XVII'' i dërgonte drejtuesit e anijeve me udhëzime të gjera mbi rrugën për të lundruar, erërat mbizotëruese, rrymat, cektinat dhe vendet emblematike. VOC-u gjithashtu prodhonte edhe [[Hartografia Nautike|hartat e veta nautike]]. Në kontekstin e Luftës Holandeze–Portugeze, kompania e vendosi selinë e saj në Batavia, [[Xhava]] (tani [[Xhakarta]], [[Indonezia|Indonezi]]). Gjithashtu u vendosën edhe pararoja të tjera koloniale në [[Inditë Lindore Holandeze|Inditë Lindore]], si në [[Ishujt Maluku]], të cilët përfshinin [[Ishujt Banda]], ku VOC-u e mbajti me forcë [[monopoli]]n mbi arrat moskat dhe lëvoret. Metodat e përdorura për të mbajtur [[monopoli]]n përfshinin [[zhvatja|kërcënimet]] dhe shtypjen e dhunshme të popullsisë vendase, duke përfshirë vrasjen në masë.<ref>{{cite book|last=Hanna|first=Willard Anderson|title=Indonesian Banda: Colonialism and its Aftermath in the Nutmeg Islands|url=https://books.google.al/books?id=OrFwAAAAMAAJ|publisher=Institute for the Study of Human Issues|year=1978|language=en|location=Bandanaira|isbn=978-091598091-8}}</ref> Për më tepër, përfaqësuesit e VOC-ut ndonjëherë përdornin taktikën e djegies së pemëve të erëzave për ti detyruar banorët vendas të kultivonin të mbjella të tjera, duke e ndërprerë artificialisht kështu furnizimin e erëzave si arra moskate dhe karafilave indonezianë.<ref>{{Cite book|author=Glenn Joseph Ames|publisher=Pearson Perntice Hall|url=https://books.google.al/books?id=s1ecPQAACAAJ|title=The Globe Encompassed: The Age of European Discovery, 1500–1700|year=2008|language=en|isbn=978-013193388-0|page=111}}</ref> ==Aktivizmi i aksionerëve dhe problemet e qeverisjes== Sipërmarrësit holandezë të [[shekulli XVII|shekullit të XVII]], veçanërisht investitorët e VOC-ut, me gjasa ishin investitorët e parë të rregjistruar në histori që konsideronin seriozisht problemet e qeverisjes korporative.<ref>{{cite book|last=Frentrop|first=Paul|year=2003|language=en|url=https://books.google.al/books?id=LrOhQAAACAAJ|title=A History of Corporate Governance, 1602–2002|publisher=Deminor|location=Bruksel|ISBN=978-90-9017067-1}}</ref><ref>{{cite book|last=Lukomnik|first=Jon|chapter=22. Thoughts on the Origins and Development of the Modern Corporate Governance Movement and Shareholder Activism|url=https://books.google.al/books?id=9FOzCgAAQBAJ&lpg=PA450&&pg=PA450|title=The Handbook of Board Governance: A Comprehensive Guide for Public, Private and Not-for-Profit Board Members|editor=Richard Leblanc|year=2016|publisher=John Wiley & Sons, Inc.|language=en|isbn=978-1-118-89560-3|pages=450–460}}</ref> Isaac Le Maire, i cili është i njohur si shitësi i parë në zbulim i rregjistruar, ishte gjithashtu një aksioner i rëndësishëm i VOC-ut. Në vitin [[1609]], ai u ankua për qeverisjen e dobët korporative të VOC-ut. Më 24 janar [[1609]], Le Maire bëri një peticion kudër VOC-ut, duke shënuar shprehjet e parë të rregjistruar të aktivizmit aksionar. Në atë që është diskutimi i parë i rregjistruar i qeverisjes korporative, Le Maire akuzonte formalisht se bordi i drejtorave të VOC-ut (Heeren XVII) kërkonin të ''mbanin paratë e të tjerëve për më gjatë, ose ti përdornin ato ndryshe nga dëshirat e tyre'' dhe bëri peticion për likuidimin e VOC-ut në përputhje me praktikat standarde të biznesit.<ref>{{cite book|author1=Oscar Gelderblom|author2=Abe De Jong|url=https://books.google.al/books?id=hCpaCwAAQBAJ&pg=PA29|author3=Joost Jonker|year=2011|chapter=An ADmiralty for Asia: Bussines Organisation and the Evolution of Corporate Gevernance in the Dutch Republic, 1590–1640|editor=Jonathan G.S. Koppell|title=Origins of Shareholder Advocacy|publisher=Palgrave Macmillan|language=en|isbn=978-1-349-29072-7|doi=10.1057/9780230116665_2|location=Nju Jork|pages=29-60}}</ref><ref>{{cite book|author1=Randall Morck|author2=Bernard Yeung|editor-last=Mueller|editor-first=Dennis C.|url=https://books.google.al/books?id=UDP-vr-JzIYC&lpg=PP1&pg=PA328|chapter=12. Agency Problems and the Fate of Capitalism|title=The Oxford Handbook of Capitalism|year=2012|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|location=Nju Jork|isbn=978-0-19-539117-6|page=328-370}}</ref><ref>{{cite web|last=McRitchie|first=James|url=http://corpgov.net/2011/10/unfi-goes-virtual-only-shareowners-should-protest/|date=6 tetor 2011|title=Will UNFI Go Virtual-Only Again? Not if Shareowners Just Say No|url-status=live|publisher=CorpGov.net|language=en|archive-date=25 qershor 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625000439/http://www.corpgov.net/2011/10/unfi-goes-virtual-only-shareowners-should-protest/}}</ref> Fillimisht aksioneri i individual më i madh në VOC dhe një ''bewindhebber'' që merrte pjesë në bordin e guvernatorëve, Le Maire në dukje përpiqej të shmangte fitimet e firmës nga vetes së tij duke ndërmarrë 14 ekspedita nën përgjegjësinë e tij në vend të kompanisë. Meqë aksionet e tij të shumta nuk ishin shoqëruar nga një fuqi më e madhe vendim-marrëse, Le Maire shpejt u anashkalua nga guvernatorët e tjerë në vitin [[1605]] me akuzat e përvetësimit të paligjshëm dhe u detyrua të nënshkruante një marrëveshje për të mos përplasur me VOC-un. Duke e mbajtur kapitalin në kompani, duke pasuar këtë incident, në vitin [[1609]], Le Maire do të bëhej autor i asaj që kremtohet si ''shprehja e parë e rregjistruar e avokatisë së aksionerit në një kompani tregtare publike''.<ref>{{cite book|last=Frentrop|first=Paul|year=2009|chapter=The First Known Shareholder Activist: The Colorful Life and Times of Isaac le Maire (1559–1624)|url=https://books.google.al/books?id=2XWwkQEACAAJ|editor1=Paul Frentrop|editor2=Joost Jonker|editor3=Stephen Davis|title=Shareholder Rights at 400: Commemorating Isaac Le Maire and the First Recorded Expression of Investor Advocacy|publisher=Algemene Pension Groep|translator=Joos Jonker|language=en|location=Hagë|pages=11–26}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Hansmann|first1=Henry|last2=Pargendler|first2=Mariana|url=https://books.google.al/books?id=Hqp1AgAAQBAJ&lpg=PA1&pg=PT117|title=The Evolution of Shareholder Voting Rights: Separation of Ownership and Consumption|issn=0044-0094|journal=Yale Law Journal|volume=123|issue=4|language=en|date=janar 2014|pages=948–1013}}</ref> Në vitin [[1622]], ndodhi revolta e parë e rregjistruar aksionere në histori mes investitorëve të VOC-ut, që u ankuan se librat e llogarive të kompanisë ishin ''lyer me bekon'' kështu që ata mund të ''hahen nga qentë''. Investorët kërkuan një {{lang|nl|reeckeninge}}, një audit të përshtatshëm finaciar.<ref>{{cite news|author=Jacob Soll|newspaper=[[The New York Times]]|date=27 prill 2014|url=http://opinionator.blogs.nytimes.com/2014/04/27/no-accounting-skills-no-moral-reckoning/|title=No Accounting Skills? No Moral Reckoning|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170206023102/https://opinionator.blogs.nytimes.com/2014/04/27/no-accounting-skills-no-moral-reckoning/|url-status=live|archive-date=6 shkurt 2017}}</ref> Fushata e vitit [[1622]] nga aksionerët e VOC-ut është një dëshmi e themelimit të përgjegjësisë shoqërore të korporatës, ku aksionerët zhvilluan protesta duke shpërndarë pamflete dhe duke u ankuar rreth vetë-pasurimit të menaxhmentit dhe fshehtësisë.<ref>{{cite book|author=Johan Matthijs De Jongh|url=https://books.google.al/books?id=hCpaCwAAQBAJ|year=2011|chapter=3. Shareholder Activism Avant la Lettre: The "Complaining Participants" in the Dutch East India Company, 1622–1625|editor=Jonathan G.S. Koppell|title=Origins of Shareholder Advocacy|publisher=Palgrave Macmillan|doi=10.1057/9780230116665_3|isbn=978-1-349-29072-7|language=en|location=Nju Jork|pages=61-88}}</ref> ==India Holandeze== {{Excerpt|India Hollandeze|subsections=yes|hat=no}} ===Historia=== {{Excerpt|India Hollandeze|section=Historia|hat=no}} ===Bengali Holandez=== {{Excerpt|Bengali Hollandez|hat=no}} ====Historia==== {{Excerpt|Bengali Hollandez|section=Historia|hat=no}} ==Inditë Lindore== {{Excerpt|Inditë Lindore Holandeze|hat=no}} ==Vendet kryesore tregtare, ngulimet dhe kolonitë== {{See also|Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Lindore|Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Perëndimore}} {{Excerpt|Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Lindore|hat=no}} ===Afrika=== {{Excerpt|Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Lindore|section=[[Afrika]]|subsections=yes|hat=no}} ===Lindja e Mesme=== {{Excerpt|Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Lindore|section=[[Lindja e Mesme]]|subsections=yes|hat=no}} ===Azia Jugore=== {{Excerpt|Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Lindore|section=[[Azia Jugore]]|subsections=yes|hat=no}} ===Azia Juglindore=== {{Excerpt|Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Lindore|section=[[Azia Juglindore]]|subsections=yes|hat=no}} ===Azia Lindore=== {{Excerpt|Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Lindore|section=[[Azia Lindore]]|subsections=yes|hat=no}} ===Oqeania=== {{Excerpt|Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Lindore|section=[[Oqeania]] 1606-1788|subsections=yes|hat=no}} ==Shiko edhe== {{div col|rules=yes|colwidth=12em|gap=1em|style=column-count:3|small=yes}} * [[India Hollandeze]] * [[Bengali Hollandez]] * [[Inditë Lindore Holandeze]] * [[Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Lindore]] * [[Kompania Holandeze e Indisë Perëndimore]] * [[Lista e ngulimeve dhe pikave tregtare të Kompanisë Holandeze të Indisë Perëndimore]] * [[Ekonomia e Holandës]] * [[Zbulimi portugez i rrugës detare të Indisë]] * [[Armadat Portugeze të Indisë]] * [[India Portugeze]] * [[India Koloniale]] * [[Sundimi i Kompanisë Britanike të Indisë Lindore]] * [[India Franceze]] * [[India Daneze]] * [[Kompania Suedeze e Indisë Lindore]] * [[Kompania e Ostendit]] * [[Kompania Mbretërore Prusiane e Azisë]] * [[Kompanitë Austriake të Azisë]] * [[Republika e Provincave të Bashkuara Holandeze]] * [[Lufta Tetëdhjetë Vjeçare]] * [[Holanda Burgunde]] * [[Holanda Habsburge]] * [[Shtatëmbëdhjetë Provincat]] * [[Armada Spanjolle]] * [[Holanda Spanjolle]] * [[Perandoria Spanjolle]] * [[Luftërat e Grepit dhe Merlucit]] * [[Holanda gjatë Mesjetës së Hershme]] * [[Holanda gjatë Periudhës Romake]] * [[Parahistoria e Holandës]] * [[Epoka e Artë Holandeze]] * [[Lufta Tridhjetëvjeçare]] * [[Arkitektura Koloniale Holandeze]] * [[Hollanda e Re (Australi)]] * [[Abel Tasman]] * [[Kolonia Holandeze e Kepit]] * [[Loango-Angola Holandeze]] * [[Bregu i Artë Holandez]] * [[Senegambia]] * [[Bregu Holandez i Skllevërve]] * [[Kolonizimi Holandez i Amerikës]] * [[Brazili Holandez]] * [[Kolonizimi Holandez i Guajanës]] * [[Inditë Perëndimore Holandeze]] * [[Karaibet Holandeze]] * [[Antilet Holandeze]] * [[Holanda Austriake]] * [[Hapsburgët]] * [[Monarkia Hapsburge]] * [[Republika Batave]] * [[Holanda Napoleonike]] * [[Mbretëria e Bashkuar e Holandës]] * [[Historia e Holandës]] * [[Historia e Holandës (1900-Tani)]] {{Div col end}} == Referime == ===Shpjegime=== {{reflist|group=Shpjegimi}} === Referime === {{Reflist|2}} === Bibliografia === {{Refbegin|2}} * {{Cite book|author=Glenn Joseph Ames|publisher=Pearson Perntice Hall|year=2008|url=https://books.google.al/books?id=s1ecPQAACAAJ|title=The Globe Encompassed: The Age of European Discovery, 1500–1700|language=en|isbn=978-013193388-0}} * {{cite book|author=Timothy Brook|year=2009|publisher=Profile Books|language=en|url=https://books.google.al/books?id=RQgjb3kvDLEC|title=Vermeer's Hat: The Seventeenth Century and the Dawn of the Global World|location=Londër|ISBN=978-1-84668-120-2}} * {{cite book|last1=Chaudhuri|first1=Kirti N.|last2=Israel|first2=Jonathan Irvine|year=1991|language=en|url=https://archive.org/details/anglodutchmoment0000unse|title=The Anglo-Dutch Moment: Essays on the Glorious Revolution and Its World Impact|editor-last=Israel|editor-first=Jonathan Irvine|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=0-521-39075-3|url-access=registration}} * {{cite encyclopedia|author=Omar Prakash Chouhan|editor=John J. McCusker|volume=1|url=http://link.galegroup.com/apps/doc/CX3447600139/WHIC?u=seat24826&xid=6b597320|title=Mughal Empire|encyclopedia=History of World Trade Since 1450|access-date=3 gusht 2017|year=2006|publisher=Macmillan Reference USA|language=en|isbn=0-02-866070-6}} * {{cite book|author=Kalikinkar Datta|title=The Dutch in Bengal and Bihar, 1740-1825 A.D.|url=https://books.google.com/books?id=p4wdAAAAMAAJ|year=1948|publisher=University of Patna|language=en}} * {{Cite book|editor=John L. Esposito|title=The Islamic World: Past and Present|url=https://books.google.com/books?id=KZcohRpc4OsC|year=2004|volume=1: Abba - Hist.|publisher=[[Oxford University Press]]|language=en|isbn=978-0-19-516520-3}} * {{cite book|last1=Ferguson|first1=Niall|title=The Ascent of Money: A Financial History of the World|url=https://books.google.al/books?id=t6eMEAAAQBAJ|year=2009|publisher=Penguin Books|language=en|location=Londër|isbn=978-014311617-2}} * {{cite book|last=Frentrop|first=Paul|title=A History of Corporate Governance, 1602–2002|url=https://books.google.al/books?id=LrOhQAAACAAJ|year=2003|publisher=Deminor|language=en|location=Bruksel|ISBN=978-90-9017067-1}} * {{cite book|last=Frentrop|first=Paul|chapter=The First Known Shareholder Activist: The Colorful Life and Times of Isaac le Maire (1559–1624)|year=2009|translator=Joos Jonker|url=https://books.google.al/books?id=2XWwkQEACAAJ|editor1=Paul Frentrop|editor2=Joost Jonker|editor3=Stephen Davis|title=Shareholder Rights at 400: Commemorating Isaac Le Maire and the First Recorded Expression of Investor Advocacy|publisher=Algemene Pension Groep|language=en|location=Hagë|pages=11–26}} * {{cite book|author1=Oscar Gelderblom|author2=Abe De Jong|author3=Joost Jonker|url=https://books.google.al/books?id=hCpaCwAAQBAJ&pg=PA29|year=2011|chapter=An ADmiralty for Asia: Bussines Organisation and the Evolution of Corporate Gevernance in the Dutch Republic, 1590–1640|editor=Jonathan G.S. Koppell|title=Origins of Shareholder Advocacy|publisher=Palgrave Macmillan|language=en|isbn=978-1-349-29072-7|doi=10.1057/9780230116665_2|location=Nju Jork|pages=29-60}} * {{cite book|last=Hanna|first=Willard Anderson|title=Indonesian Banda: Colonialism and its Aftermath in the Nutmeg Islands|publisher=Institute for the Study of Human Issues|url=https://books.google.al/books?id=OrFwAAAAMAAJ|year=1978|language=en|location=Bandanaira|isbn=978-091598091-8}} * {{cite journal|last1=Hansmann|first1=Henry|last2=Pargendler|first2=Mariana|issn=0044-0094|url=https://books.google.al/books?id=Hqp1AgAAQBAJ&lpg=PA1&pg=PT117|title=The Evolution of Shareholder Voting Rights: Separation of Ownership and Consumption|journal=Yale Law Journal|volume=123|issue=4|language=en|date=janar 2014|pages=948–1013}} * {{cite book|last=Howard|first=Michael C.|title=Transnationalism and Society: An Introduction|url=https://books.google.al/books?id=UGRnjgEACAAJ|publisher=McFarland Inc.|year=2011|language=en|isbn=978-078646454-8|page=121}} * {{cite web|author=Dick De Jong|title=Nearly Fifteen Years VOC Service in Bengal: Jan Albert Sichterman|url=https://dutchindianheritage.net/wp-content/uploads/2019/02/nearly-15-years-in-bengal.pdf|date=14 mars 2014|access-date=22 shtator 2020|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20221122151658/https://dutchindianheritage.net/wp-content/uploads/2019/02/nearly-15-years-in-bengal.pdf|url-status=dead|archive-date=22 nëntor 2022}} * {{cite book|author=Johan Matthijs De Jongh|title=Origins of Shareholder Advocacy|url=https://books.google.al/books?id=hCpaCwAAQBAJ|chapter=3. Shareholder Activism Avant la Lettre: The "Complaining Participants" in the Dutch East India Company, 1622–1625|editor=Jonathan G.S. Koppell|year=2011|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-349-29072-7|doi=10.1057/9780230116665_3|language=en|location=Nju Jork|pages=61-88}} * {{Cite book|last=Koshy|first=M. O.|title=The Dutch Power in Kerala (1729–1758)|year=1989|url=https://books.google.al/books?id=ro8SLhyAc9AC&lpg=PP1&pg=PA57|chapter=4. The Confrontation at Colachel|publisher=Mittal Publications|language=en|location=Nju Delhi|isbn=978-81-7099-136-6|pages=57-78}} * {{cite book|author=Frank Lequin|year=1982|title=Het personeel van de Verenigde Oost-Indische Compagnie in Azie in de achttiende eeuw, meer in het bijzonder in de vestiging Bengalen|url=https://www.worldcat.org/oclc/013375077|trans-title=Stafi Kompanisë Hollandeze të Indisë Lindore në Azi në shek. e XVIII, veçanërisht në Bengal|publisher=Thesis (Ph. D.), University of Leiden|language=nl|ISBN=978-909000094-7|OCLC=13375077}} * {{cite book|last=Lukomnik|first=Jon|editor=Richard Leblanc|year=2016|language=en|url=https://books.google.al/books?id=9FOzCgAAQBAJ&lpg=PA450&&pg=PA450|chapter=22. Thoughts on the Origins and Development of the Modern Corporate Governance Movement and Shareholder Activism|title=The Handbook of Board Governance: A Comprehensive Guide for Public, Private and Not-for-Profit Board Members|publisher=John Wiley & Sons, Inc.|isbn=978-1-118-89560-3|pages=450–460}} * {{cite book|last=de Matos|first=Artur Teodoro|title=Timor Portugues, 1515–1769: Contribuição pra a sua história|url=https://books.google.al/books?id=6cE3AQAAIAAJ|year=1974|publisher=Instituto Histórico Infante Dom Henrique|language=pt|location=Lisbonë}} * {{cite web|last=McRitchie|first=James|url=http://corpgov.net/2011/10/unfi-goes-virtual-only-shareowners-should-protest/|date=6 tetor 2011|title=Will UNFI Go Virtual-Only Again? Not if Shareowners Just Say No|url-status=live|publisher=CorpGov.net|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625000439/http://www.corpgov.net/2011/10/unfi-goes-virtual-only-shareowners-should-protest/|archive-date=25 qershor 2016}} * {{cite book|author1=Randall Morck|author2=Bernard Yeung|editor=Dennis C. Mueller|url=https://books.google.al/books?id=UDP-vr-JzIYC&lpg=PP1&pg=PA328|chapter=12. Agency Problems and the Fate of Capitalism|title=The Oxford Handbook of Capitalism|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2012|language=en|location=Nju Jork|isbn=978-0-19-539117-6|page=328-370}} * {{cite book|author=J. N. Nanda|year=2005|title=Bengal: The Unique State|language=en|url=https://books.google.al/books?id=HsV3cYAvGEEC|publisher=Concept Publishing Company|isbn=978-81-8069-149-2|location=Nju Delhi}} * {{cite book|author=Om Prakash|year=2006|title=History of World Trade Since 1450|url=http://link.galegroup.com/apps/doc/CX3447600139/WHIC?u=seat24826&xid=6b597320|chapter=Empire, Mughal|editor=John J. McCusker|volume=1|publisher=Macmillan Reference USA|language=en|series=World History in Context|pages=237–240}} * {{cite book|last=Ricklefs|first=M. C.|title=A History of Modern Indonesia Since c. 1300|url=https://archive.org/details/historyofmoderni0000rick_i0z4|publisher=MacMillan|year=1993|language=en|url-access=registration|location=Londër|isbn=0-333-57689-6}} * {{Cite book|last=G. Roever|first=Arend de|publisher=Walburg Pers|year=2002|url=https://books.google.al/books?id=MHseAAAACAAJ|title=De jacht op sandelhout: De VOC en de tweedeling van Timor in de zeventiende eeuw|location=Zutfen|language=nl|isbn=978-905730233-6}} * {{cite book|author=Matthias van Rossum|editor1=Clare Anderson|year=2013|url=https://books.google.al/books?id=-F1kAgAAQBAJ&lpg=PP1&pg=PA109|title=Mutiny and Maritime Radicalism in the Age of Revolution: A Global Survey|chapter=“Amok!”: Mutinies and Slaves on Dutch East Indiamen in the 1780s|editor2=Niklas Frykma|editor3=Lex Heerma van Voss|editor4=Marcus Rediker|publisher=Interantional Review of Social History|volume=21 special|language=en|isbn=978-110768932-9|pages=109-130}} * {{cite journal|title=9th Madras Regiment|issue=7|url=http://mod.nic.in/samachar/april15-04/body.html|journal=Sainik Samachar: The journal of India’s Armed Forces|volume=51|date=prill 2004|language=en|url-status=dead|archive-date=16 prill 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090416184423/http://mod.nic.in/samachar/april15-04/body.html}} * {{cite book|last=Steensgaard|first=Niels|title=The Asian Trade Revolution of the Seventeenth Century|url=https://archive.org/details/asiantraderevolu0000stee|publisher=University of Chicago Press|year=1974|language=en|url-access=registration|isbn=0-226-77139-3}} * {{Cite book|last=Junie T. Tong|year=2016|publisher=CRC Press|language=en|url=https://books.google.com/books?id=_UQGDAAAQBAJ|title=Finance and Society in 21st Century China: Chinese Culture Versus Western Markets|isbn=978-1-317-13522-7}} * {{cite book|last1=De Vries|first1=Jan|last2=Van der Woude|first2=Ad|year=1997|url=https://archive.org/details/firstmodernecono0000devr|title=The First Modern Economy: Success, Failure, and Perseverance of the Dutch Economy, 1500–1815|publisher=[[Cambridge University Press]]|language=en|isbn=0-521-57061-1|url-access=registration}} {{Refend}} ==Lidhje të jashtme== {{Commons category|Kategoria:Dutch East India Company|Kompania Holandeze e Indisë Lindore}} {{Wikisource|Octrooi van de VOC}} * {{cite web|title=VOC voyages|website=Online database of voyages of VOC ships|url=http://www.inghist.nl/Onderzoek/Projecten/DAS/voyages|language=en}} * {{cite web|title=Atlas of Mutual Heritage|website=Online atlas of VOC and GWC settlements|url=https://www.atlasofmutualheritage.nl/en/|language=en, nl}} * {{cite web|work=vocopvarenden.nationaalarchief.nl|title=Databejsi i anëtarëve të ekuipazhit të VOC|url=http://vocopvarenden.nationaalarchief.nl/default.aspx|language=nl|archive-url=https://web.archive.org/web/20160322115642/http://vocopvarenden.nationaalarchief.nl/default.aspx|archive-date=22 mars 2016}} * {{cite web|title=VOC Warfare|work=vocwarfare.net|language=en|url=http://vocwarfare.net}} * {{cite web|title=VOC archive from the Indonesian national archives|language=en|url=https://sejarah-nusantara.anri.go.id/foreword/|work=sejarah-nusantara.anri.go.id|archive-url=https://web.archive.org/web/20200727065854/https://sejarah-nusantara.anri.go.id/foreword/|archive-date=27 korrik 2020}} [[Kategoria:Kompani holandeze]] [[Kategoria:Perandoria Koloniale Hollandeze]] [[Kategoria:Kompani të shuara]] [[Kategoria:Kolonizimi Holandez i Afrikës]] [[Kategoria:Kolonializmi Hollandez në Azi]] [[Kategoria:Kolonizimi evropian në Afrikë]] [[Kategoria:Shekulli XVII në Evropë]] [[Kategoria:Shekulli XVIII në Evropë]] [[Kategoria:Shekulli XVII në Azi]] [[Kategoria:Shekulli XVIII në Azi]] [[Kategoria:Shekulli XVII në Afrikë]] [[Kategoria:Shekulli XVIII në Afrikë]] [[Kategoria:Historia e Vendeve të Ulta]] [[Kategoria:Transport detar]] [[Kategoria:Histori detare]] [[Kategoria:Gjeografi historike]] [[Kategoria:Gjeografi detare]] [[Kategoria:Histori e transportit]] [[Kategoria:Histori ekonomike]] [[Kategoria:Historia e tregtisë ndërkombëtare]] [[Kategoria:Taktika lufte ekonomike]] [[Kategoria:Themelime shekulli XVII]] [[Kategoria:Korporata]] [[Kategoria:Kompani shumëkombëshe]] [[Kategoria:Shkolonizim]] [[Kategoria:Historia e Holandës]] [[Kategoria:Historia e Evropës]] [[Kategoria:Themelime 1602]] [[Kategoria:Shpërbërje 1800]] [[Kategoria:Periudha e hershme moderne]] di3soadae59zg77cjmsbjcck28fcd0q 0 391822 2985731 2972824 2026-05-30T19:10:08Z Leutrim.P 113691 2985731 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Samsung-Exynos-4412-Quad_SoC_used_in_I9300.jpg|parapamje|Një Exynos 4 Quad (4412), në qarkun e një telefoni inteligjent [[Samsung Galaxy S III]]|220x220px]] Një '''sistem në çip''' ('''SoC''') është një [[Qarku i integruar|qark i integruar]] që kombinon shumicën ose të gjithë komponentët kryesorë të një [[kompjuteri]] ose [[Elektronika|sistemi elektronik]] në një mikroçip të vetëm.<ref>{{Cite web|last=Shah|first=Agam|date=3 janar 2017|title=7 dazzling smartphone improvements with Qualcomm's Snapdragon 835 chip|url=https://www.networkworld.com/article/3154386/7-dazzling-smartphone-improvements-with-qualcomms-snapdragon-835-chip.html|website=Network World|language=en}}</ref> Në mënyrë tipike, një SoC përfshin një [[Njësia qendrore e përpunimit|njësi qendrore përpunimi]] (CPU) me funksione të [[Kujtesa kompjuterike|memories]], [[Input/Output|hyrjes/daljes]] dhe kontrollit të [[Memoria kompjuterike|ruajtjes së të dhënave]], së bashku me funksione opsionale si një [[Njësia e përpunimit të grafikës|njësi përpunimi grafik]] (GPU), lidhje [[Wi-Fi]] dhe përpunim me frekuencë radio. Ky nivel i lartë integrimi minimizon nevojën për komponentë të veçantë dhe diskretë, duke rritur efikasitetin e energjisë dhe duke thjeshtuar projektimin e pajisjes. SoC-të me performancë të lartë shpesh kombinohen me memorie të dedikuar, si LPDDR, dhe çipa memorieje flash, siç janë eUFS ose eMMC, të cilët mund të vendosen drejtpërdrejt sipër SoC-së në një konfigurim pako-mbi-paketë (PoP) ose të vendosen afër pllakës amë. Disa SoC funksionojnë gjithashtu së bashku me çipa të specializuar, siç janë modemet celularë.<ref name="QS_1">{{Cite web|last=Amadeo, R.|date=18 shkurt 2020|title=Qualcomm's Snapdragon X60 promises smaller 5G modems in 2021|url=https://arstechnica.com/gadgets/2020/02/qualcomms-snapdragon-x60-promises-smaller-5g-modems-in-2021/?amp=1|access-date=17 dhjetor 2023|website=Ars Technica|language=en}}</ref> Në thelb, SoC-të integrojnë një ose më shumë [[Njësia qendrore e përpunimit|bërthama procesori]] me periferikë kritikë. Ky integrim gjithëpërfshirës është konceptualisht i ngjashëm me mënyrën se si projektohet një [[Mikrokontrolluesi|mikrokontrollues]], por ofron fuqi llogaritëse shumë më të madhe. Ky dizajn i unifikuar ofron konsum më të ulët të energjisë dhe një sipërfaqe të reduktuar të matricës gjysmëpërçuese krahasuar me arkitekturat tradicionale me shumë çipa, megjithëse me koston e një modulariteti dhe zëvendësueshmërie të reduktuar të komponentëve. SoC-të janë të kudondodhura në informatikën mobile, ku dizajnet kompakte dhe me efikasitet energjetik janë kritike. Ato fuqizojnë [[Telefoni i mençur|telefonat inteligjentë]], tabletët dhe orët inteligjente, dhe janë gjithnjë e më të rëndësishme në informatikën në skaje, ku përpunimi i të dhënave në kohë reale ndodh pranë burimit të të dhënave. Duke nxitur trendin drejt integrimit më të ngushtë, SoC-të kanë riformësuar dizajnin modern të harduerit, duke riformësuar peizazhin e dizajnit për pajisjet moderne kompjuterike.<ref>{{Cite web|last=Nolan|first=Stephen M.|title=Power Management for Internet of Things (IoT) System on a Chip (SoC) Development|url=https://www.design-reuse.com/articles/42705/power-management-for-iot-soc-development.html|access-date=2018-09-25|website=Design And Reuse|language=en}}</ref> == Llojet == [[Skeda:ARMSoCBlockDiagram.svg|parapamje|Sistemi në një çip i bazuar në[[Mikrokontrolluesi|mikrokontrollues]] ]] Në përgjithësi, ekzistojnë tre lloje të dallueshme të SoC-ve: * SoC-të e ndërtuara rreth një [[mikrokontrolluesi]] , * SoC-të e ndërtuara rreth një mikroprocesori, që shpesh gjenden në telefonat celularë; * SoC -të e qarqeve të integruara të specializuara për aplikime specifike, të projektuara për aplikime specifike që nuk përshtaten në dy kategoritë e mësipërme. == Aplikimet == SoC-të mund të aplikohen në çdo detyrë kompjuterike. Megjithatë, ato përdoren zakonisht në informatikën mobile si tableta, telefona inteligjentë, ora inteligjente dhe netbook, si dhe në sistemet e integruara dhe në aplikime ku më parë përdoreshin [[Mikrokontrolluesi|mikrokontrollues]] . === Sisteme të integruara === Aty ku më parë mund të përdorej vetëm mikrokontrolluesit, SoC-të po fitojnë rëndësi në tregun e sistemeve të integruara. Integrimi më i ngushtë i sistemit ofron besueshmëri më të mirë dhe kohë mesatare midis dështimeve, dhe SoC-të ofrojnë funksionalitet dhe fuqi llogaritëse më të avancuar sesa mikrokontrolluesit.<ref>{{Cite news|title=Is a single-chip SOC processor right for your embedded project?|language=en|work=Embedded|url=https://www.embedded.com/design/mcus-processors-and-socs/4419584/Is-a-single-chip-SOC-processor-right-for-your-embedded-project-|access-date=2018-10-13}}</ref> Aplikimet përfshijnë përshpejtimin e inteligjencës artificiale, vizionin e makinës në sistemet e integruara,<ref>{{Cite web|title=Qualcomm launches SoCs for embedded vision {{!}} Imaging and Machine Vision Europe|url=https://www.imveurope.com/news/qualcomm-launches-socs-embedded-vision|access-date=2018-10-13|website=www.imveurope.com|language=en}}</ref> [[Mbledhja e të dhënave|mbledhjen e të dhënave]], telemetrinë, përpunimin vektorial dhe inteligjencën ambientale . Shpesh SoC-të për sistemet e integruara synojnë tregjet e [[Interneti i Gjërave|internetit të gjërave]], multimedias, rrjetëzimit, telekomunikacionit dhe informatikës në skaje . Disa shembuj të SoC-ve për aplikime të integruara përfshijnë STMicroelectronics STM32, Raspberry Pi Ltd RP2040 dhe [[AMD]] Zynq 7000 . === Informatikë mobile === [[Skeda:Nokia-9110-4.jpg|parapamje|Sistem në një çip AMD Élan SC450 në Nokia 9110 Communicator]] SoC-të e bazuara në informatikë mobile gjithmonë përfshijnë procesorë, memorie, [[Cache|memorje të përkohshme]] në çip, aftësi [[Rrjeti pa tela|rrjetëzimi pa tel]] dhe shpesh harduer dhe firmware [[Kamera digjitale|të kamerave dixhitale]] . Me rritjen e madhësive të memories, SoC-të e nivelit të lartë shpesh nuk përfshijnë memorie dhe hapësirë ruajtjeje flash, dhe në vend të kësaj, memoria dhe [[Kujtesa rrufe|memoria flash]] do të vendosen menjëherë pranë ose sipër ( paketim mbi paketim ) SoC-së.<ref>{{Cite web|date=6 mars 2019|title=Samsung Galaxy S10 and S10e Teardown|url=https://www.ifixit.com/Teardown/Samsung+Galaxy+S10+and+S10e+Teardown/120331|website=iFixit|language=en}}</ref> Disa shembuj të SoC-ve të informatikës mobile përfshijnë: * [[Samsung Electronics]]: list, zakonisht bazuar në [[Arkitektura ARM|ARM]] ** [[Exynos]], përdoret kryesisht në serinë [[Samsung Galaxy|Galaxy]] të Samsung * [[Qualcomm]]: ** [[Qualcomm Snapdragon|Snapdragon]] (list), përdoret në shumë telefona inteligjentë . Në vitin 2018, SoC-të Snapdragon përdoreshin si baza e [[Laptopi|laptop computers]] që ekzekutojnë [[Windows 10]], të promovuar si "Always Connected PCs".<ref name=":3">{{Cite news|title=ARM is going after Intel with new chip roadmap through 2020|language=en|work=Windows Central|url=https://www.windowscentral.com/arm-going-after-intel-new-chip-roadmap-through-2020|access-date=2018-10-06}}</ref><ref name=":4">{{Cite web|title=Always Connected PCs, Extended Battery Life 4G LTE Laptops {{!}} Windows|url=https://www.microsoft.com/en-us/windows/always-connected-laptop-pcs|access-date=2018-10-06|website=www.microsoft.com|language=en-us}}</ref> * [[MediaTek]], zakonisht bazuar në ARM ** Dimensity & Kompanio Series. Procesorë të pavarur për aplikacione dhe tabletë që furnirzojnë pajisje si Amazon Echo Show === Kompjuterë personalë === Në vitin 1992, Acorn Computers prodhoi gamën e kompjuterëve personalë A3010, A3020 dhe A4000 me SoC ARM250. Ai kombinonte procesorin origjinal Acorn ARM2 me një kontrollues memorieje (MEMC), kontrollues videoje (VIDC) dhe kontrollues I/O (IOC). Në kompjuterët e mëparshëm Acorn me [[Arkitektura ARM|ARM]], këta ishin katër çipa diskretë. Çipi ARM7500 ishte SoC i gjeneratës së dytë, bazuar në kontrolluesit ARM700, VIDC20 dhe IOMD, dhe u licencua gjerësisht në pajisje të integruara si dekoderë, si dhe në kompjuterët personalë Acorn të mëvonshëm. Prodhuesit e tabletëve dhe laptopëve kanë nxjerrë mësime nga tregjet e sistemeve të integruara dhe telefonave inteligjentë në lidhje me konsumin e reduktuar të energjisë, performancën dhe besueshmërinë më të mirë të arritura përmes integrimi më të ngushtë të moduleve të harduerit dhe [[Firmueri|firmware-it]], si dhe përmes komunikimet [[LTE (telekomunikim)|LTE]] dhe [[Rrjeti pa tela|rrjetet e tjera pa tel]] të integruara në çip ( kontrollues të integruar të ndërfaqes së rrjetit ).<ref>{{Cite news|title=Gigabit Class LTE, 4G LTE and 5G Cellular Modems {{!}} Qualcomm|language=en|work=Qualcomm|url=https://www.qualcomm.com/products/modems|access-date=2018-10-13|archive-date=20 mars 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220320163337/https://www.qualcomm.com/products/modems|url-status=dead}}</ref> Në laptopët dhe mini PC-të moderne, variantet me energji të ulët të procesorëve AMD Ryzen dhe [[Intel Core]] përdorin dizajn SoC që integron CPU-në, IGPU-në, çipsetin dhe procesorë të tjerë në një paketë të vetme. Megjithatë, procesorë të tillë x86 ende kërkojnë memorie dhe çipa ruajtjeje të jashtme. == Struktura == Një SoC përbëhet nga njësi funksionale harduerike, duke përfshirë mikroprocesorë që ekzekutojnë [[Programi kompjuterik|kod softuerik]], si dhe një [[Sistemi komunikues|nënsistem komunikimi]] për lidhjen, kontrollimin, drejtimin dhe ndërfaqësimin midis këtyre moduleve funksionale. === Komponentët funksionalë === ==== Bërthamat e procesorit ==== Një SoC duhet të ketë të paktën një [[Njësia qendrore e përpunimit|bërthamë procesori]], por zakonisht një SoC ka më shumë se një bërthamë. Bërthamat e procesorit mund të jenë një [[Mikrokontrolluesi|mikrokontrollues]], mikroprocesor (μP),<ref name="Furber ARM">{{Cite book|last=Furber|first=Stephen B.|title=ARM system-on-chip architecture|publisher=Addison-Wesley|year=2000|isbn=0-201-67519-6|language=en|location=Harlow, England|oclc=44267964}}</ref> ASIP-të kanë grupe udhëzimesh që janë të personalizuara për një fushë aplikacioni dhe të dizajnuara për të qenë më efikase sesa udhëzimet për qëllime të përgjithshme për një lloj specifik të ngarkesës së punës. SoC-të shumëprocesorike përmbajnë më shumë se një bërthamë procesori sipas përkufizimit. [[Arkitektura ARM]] është një zgjedhje e zakonshme për bërthamat e procesorëve SoC sepse disa bërthama të arkitekturës ARM janë procesorë të butë të specifikuar si bërthama IP.<ref name="Furber ARM" /> ==== Memorie ==== SoC-të duhet të kenë blloqe memorieje gjysmëpërçuese për të kryer llogaritjet e tyre, ashtu si [[Mikrokontrolluesi|mikrokontrolluesit]] dhe sistemet e tjera të ngulitura . Në varësi të aplikacionit, memoria SoC mund të formojë një hierarki memorieje dhe një hierarki të memories cache . Në tregun e informatikës mobile, kjo është e zakonshme, por në shumë mikrokontrollues të ngulitur me fuqi të ulët, kjo nuk është e nevojshme. Teknologjitë e memories për SoC-të përfshijnë [[Kujtesa vetëm për lexim|memorien vetëm për lexim]] (ROM), [[Kujtesë me hyrje të rastësishme|memorien me akses të rastësishëm]] (RAM), ROM-in e programueshëm të fshirë elektrikisht ( [[EEPROM]] ) dhe [[Kujtesa rrufe|memorien flash]].<ref name="Furber ARM" /> Ashtu si në sistemet e tjera kompjuterike, RAM-i mund të ndahet në [[Kujtesë hyrëse ndenjëse e rastësishme|RAM statik]] (SRAM) relativisht më të shpejtë por më të shtrenjtë dhe [[Kujtesë hyrëse e fuqishme rastësore|RAM dinamik]] (DRAM) më të ngadaltë por më të lirë. Kur një SoC ka një hierarki të [[Cache|memories cache]], SRAM zakonisht do të përdoret për të zbatuar regjistrat e procesorit dhe memoriet cache të integruara të bërthamave, ndërsa DRAM do të përdoret për [[Memoria kompjuterike|memorien kryesore]] . "Memoria kryesore" mund të jetë specifike për një procesor të vetëm (i cili mund të jetë me shumë bërthama ). Kur SoC ka procesorë të shumtë, në këtë rast është memorie e shpërndarë dhe duhet të dërgohet nëpërmjet {{Section link||Intermodule communication}} në çip që mund të aksesohet nga një procesor tjetër.<ref name="Haris Javaid">{{Cite book|last=Haris Javaid|title=Pipelined Multiprocessor System-on-Chip for Multimedia|last2=Sri Parameswaran|publisher=[[Springer-Verlag|Springer]]|year=2014|isbn=978-3-319-01113-4|oclc=869378184|language=en}}</ref> Për diskutim të mëtejshëm mbi çështjet e memories në shumë-procesorë, shihni koherencën e memories cache dhe latencën e memories. ==== Ndërfaqet ==== SoC-të përfshijnë ndërfaqe të jashtme, zakonisht për protokollet e komunikimit. Këto shpesh bazohen në standardet e industrisë si [[USB]], [[Etherneti|Ethernet]], USART, SPI, [[HDMI]], I²C, CSI, etj.Ndërfaqe specifike ndryshojnë në varësi të aplikimit të synuar. Mund të mbështeten gjithashtu edhe protokollet [[Rrjeti pa tela|e rrjeteve pa tel]] si [[Wi-Fi]], [[Bluetooth]], 6LoWPAN dhe komunikimi në fushë të afërt . Kur është e nevojshme, SoC-të përfshijnë ndërfaqe [[Sinjali analog|analoge]] duke përfshirë konvertues analog-në-dixhital dhe dixhital-në-analog, shpesh për përpunimin e sinjalit . Këta mund të jenë në gjendje të ndërveprojnë me lloje të ndryshme [[Sensori|sensorësh]] ose aktivizuesish, duke përfshirë transduktorë inteligjentë. Ato mund të ndërveprojnë me module ose mburoja specifike për aplikacionin. Alternativisht, këto ndërfaqe mund të jenë të brendshme në SoC, si p.sh. nëse një sensor analog është i integruar në SoC dhe leximet e tij duhet të konvertohen në sinjale dixhitale për përpunim matematikor. ==== Procesorë të sinjalit dixhital ==== Bërthamat e procesorit dixhital të sinjalit (DSP) shpesh përfshihen në SoC. Ato kryejnë operacione të përpunimit të sinjalit në SoC për [[Sensori|sensorë]], aktivizues, [[Mbledhja e të dhënave|mbledhjen e të dhënave]], analizën e të dhënave dhe përpunimin multimedial. Bërthamat DSP zakonisht kanë arkitektura të setit të udhëzimeve me fjalë shumë të gjata udhëzimi (VLIW) dhe udhëzime të vetme, të dhëna të shumëfishta (SIMD), dhe për këtë arsye janë shumë të përshtatshme për shfrytëzimin e paralelizmit në nivel udhëzimesh përmes përpunimit paralel dhe ekzekutimit superskalar.<ref name="Haris Javaid" /> {{Rp|4}}Bërthamat SP më shpesh përmbajnë udhëzime specifike për aplikacionin dhe, si të tilla, janë zakonisht procesorë të grupit të udhëzimeve specifike për aplikacionin (ASIP). Udhëzime të tilla specifike për aplikacionin korrespondojnë me njësi funksionale të dedikuara të harduerit që llogaritin ato udhëzime. Udhëzimet tipike DSP përfshijnë shumëzimin-akumulimin, transformimin e shpejtë të Furierit, shumëzimin-mbledhjen e shkrirë dhe [[Konvolucioni|konvolucionet]]. ==== Të tjera ==== Ashtu si me sistemet e tjera kompjuterike, SoC-të kërkojnë [[Gjeneratoret elektronik me kristal Kuarci|burime kohore]] për të gjeneruar sinjale ore, për të kontrolluar ekzekutimin e funksioneve SoC dhe për të siguruar kontekst kohor për aplikacionet e përpunimit të sinjalit të SoC-së, nëse është e nevojshme. Burimet e njohura të kohës janë oscilatorët kristalorë dhe sythat me bllokim faze. [[Pajisjet periferike]] të SoC-ve përfshijnë numëruesit e kohëmatësve, kohëmatësit në kohë reale dhe gjeneratorët e rivendosjes së ndezjes. SoC-të përfshijnë gjithashtu [[Rregullatori i tensionit|rregullatorë të tensionit]] dhe qarqe të menaxhimit të energjisë. === Komunikimi ndërmodulor === SoC-të përbëhen nga shumë njësi ekzekutimi. Këto njësi shpesh duhet të dërgojnë të dhëna dhe udhëzime para dhe mbrapa. Për shkak të kësaj, të gjitha SoC-të përveç atyre më të thjeshtat, kërkojnë [[Sistemi komunikues|nënsisteme komunikimi]]. Fillimisht, si me teknologjitë e tjera të mikrokompjuterëve, u përdorën arkitekturat [[Pc Bus|e bus-eve të të dhënave]], por kohët e fundit dizajnet bazuar në rrjete të rralla ndërkomunikimi të njohura si rrjete-në-çip (NoC) janë bërë të njohura dhe parashikohet që së shpejti të tejkalojnë arkitekturat e bus-eve në dizajnin e SoC-ve.<ref name="Kundu Santanu">{{Cite book|last=Kundu|first=Santanu|title=Network-on-chip: the Next Generation of System-on-Chip Integration|last2=Chattopadhyay|first2=Santanu|publisher=CRC Press|year=2014|isbn=978-1-4665-6527-2|edition=1st|location=Boca Raton, FL|language=en|oclc=895661009}}</ref> ==== Komunikim i bazuar në bus ==== Historikisht, një [[Pc Bus|autobus global kompjuterik]] i përbashkët zakonisht lidhte komponentët e ndryshëm, të quajtur edhe "blloqe" të SoC-së.<ref name="Kundu Santanu" /> Një bus shumë i zakonshëm për komunikimet SoC është standardi pa pagesë i Arkitekturës së Autobusit të Mikrokontrolluesit të Avancuar ( AMBA ) i ARM-së. Kontrolluesit e [[Direct memory access|aksesit të drejtpërdrejtë në memorie]] i drejtojnë të dhënat direkt midis ndërfaqeve të jashtme dhe memories SoC, duke anashkaluar CPU-në ose njësinë e kontrollit, duke rritur kështu rendimentin e të dhënave të SoC-së. Kjo është e ngjashme me disa drajverë pajisjesh të pajisjeve periferike në arkitekturat e PC-ve me module shumëçipësh të bazuara në komponentë. Vonesa e sinjaleve në tela nuk është e shkallëzueshme për shkak të miniaturizimit të vazhdueshëm, performanca e sistemit nuk rritet proporcionalisht me numrin e bërthamave të lidhura, frekuenca e funksionimit të SoC-së duhet të ulet me çdo bërthamë shtesë të lidhur që energjia të jetë e qëndrueshme, dhe telat e gjatë konsumojnë sasi të mëdha energjie elektrike. Këto sfida pengojnë mbështetjen e sistemeve me shumë bërthama në çip.<ref name="Kundu Santanu" /> {{Rp|xiii}} ==== Rrjeti në një çip ==== Në fund të viteve 2010, u shfaq një trend i SoC-ve që zbatojnë [[Sistemi komunikues|nënsisteme komunikimi]] në forma të një topologjie të ngjashme me rrjetin në vend të protokolleve [[Pc Bus|të bazuara në autobus]]. Një trend drejt më shumë bërthamave të procesorit në SoC ka bërë që efikasiteti i komunikimit në çip të bëhet një nga faktorët kryesorë në përcaktimin e performancës dhe kostos së përgjithshme të sistemit.<ref name="Kundu Santanu" /> {{Rp|xiii}}Kjo ka çuar në shfaqjen e rrjeteve të ndërlidhjes me ndërrimin e paketave të bazuara në [[Routeri|router]], të njohura si " rrjete në çip " (NoCs), për të kapërcyer pengesat e rrjeteve të bazuara në autobus.<ref name="Kundu Santanu" /> {{Rp|xiii}} Rrjetet në çip kanë përparësi, duke përfshirë rrugëzimin specifik sipas destinacionit dhe aplikacionit, efikasitet më të madh të energjisë dhe mundësi të reduktuar për konfliktit të autobusëve. Arkitekturat e rrjetit në çip marrin frymëzim nga protokollet e komunikimit si [[Protokolli i Kontrollit të Transmetimit|TCP]] dhe [[Paketa e protokolleve të internetit|suita e protokolleve të internetit]] për komunikimin në çip, ref name="Kundu Santanu" /> megjithëse ato zakonisht kanë më pak shtresa rrjeti. Zhvillimi i Arkitekturave optimale të rrjeteve në çip janë një fushë e vazhdueshme me shumë interes kërkimor. Arkitekturat NoC variojnë nga [[Topologjia e rrjetit|topologjitë tradicionale të rrjetit]] të shpërndarë kompjuterik si torus, hiperkub, rrjeta dhe rrjete pemësh deri te planifikimi i algoritmeve gjenetike deri te algoritmet e rastësishme si ecjet e rastësishme me degëzim dhe kohë të rastësishme për të jetuar (TTL). Shumë studiues të SoC i konsiderojnë arkitekturat NoC si të ardhmen e dizajnit SoC, sepse ato kanë treguar se plotësojnë në mënyrë efikase nevojat për energji dhe rendiment të dizajneve SoC. Arkitekturat aktuale NoC janë dy-dimensionale. Dizajni i IC 2D ka zgjedhje të kufizuara të planifikimit të dyshemesë ndërsa numri i bërthamave në SoC rritet, kështu që ndërsa shfaqen qarqet e integruara tre-dimensionale (3DIC), projektuesit e SoC po orientohen drejt ndërtimit të rrjeteve tre-dimensionale në çip, të njohura si 3DNoC.<ref name="Kundu Santanu" /> == Rrjedha e projektimit == [[Skeda:SoCDesignFlow.svg|parapamje|Rrjedha e projektimit të SoC-së]] Një sistem në një çip përbëhet nga hardueri, i përshkruar në {{Section link||Structure}} dhe softueri që kontrollon bërthamat e mikrokontrolluesit, mikroprocesorit ose procesorit të sinjalit dixhital, si dhe periferikët dhe ndërfaqet. Rrjedha e projektimit për një SoC synon të zhvillojë këtë harduer dhe softuer njëkohësisht, i njohur edhe si bashkë-projektim arkitektonik. Rrjedha e projektimit duhet gjithashtu të marrë në konsideratë optimizimet ( {{Section link||Optimization goals}} ) dhe kufizimet. Shumica e SoC-ve zhvillohen nga specifikimet kryesore IP të komponentëve harduerikë të parakualifikuar për elementët harduerikë dhe njësitë ekzekutuese, të përshkruara së bashku si "blloqe", të përshkruara më sipër, së bashku me drajverët e pajisjeve softuerike që mund të kontrollojnë funksionimin e tyre. Me rëndësi të veçantë janë pirgjet e protokolleve që drejtojnë ndërfaqet standarde të industrisë si [[USB]]. Blloqet e harduerit bashkohen duke përdorur mjete dizajni të ndihmuara nga kompjuteri, konkretisht mjete automatizimi të dizajnit elektronik; modulet e softuerit integrohen duke përdorur një [[Mjedis i integruar për zhvillim|mjedis zhvillimi të integruar]] të softuerit. Komponentët e SoC-ve shpesh projektohen në gjuhë programimi të nivelit të lartë si [[C++]], [[Matlab|MATLAB]] ose SystemC dhe konvertohen në dizajne RTL përmes mjeteve të sintezës së nivelit të lartë (HLS) si C në HDL ose rrjedha në HDL.<ref>{{Cite news|date=25 gusht 2011|title=Best Practices for FPGA Prototyping of MATLAB and Simulink Algorithms|language=en-US|work=EEJournal|url=https://www.eejournal.com/archives/articles/20110825-mathworks/|access-date=2018-10-08}}</ref> Produktet HLS të quajtura "sintezë algoritmike" u lejojnë projektuesve të përdorin C++ për të modeluar dhe sintetizuar sistemin, qarkun, softuerin dhe nivelet e verifikimit, të gjitha në një gjuhë të nivelit të lartë që zakonisht njihet nga [[Inxhinieria kompjuterike|inxhinierët e kompjuterave]] në një mënyrë të pavarur nga shkallët kohore, të cilat zakonisht specifikohen në HDL.<ref>{{Cite web|last=Bowyer|first=Bryan|date=5 shkurt 2005|title=The 'why' and 'what' of algorithmic synthesis|url=https://www.eetimes.com/document.asp?doc_id=1271261|access-date=2018-10-08|language=en}}</ref> Komponentët e tjerë mund të mbeten softuer dhe të kompilohen dhe të integrohen në procesorë me bërthamë të butë të përfshirë në SoC, si module në HDL si bërthama IP. Pasi të jetë përcaktuar [[Arkitektura kompjuterike|arkitektura]] e SoC-së, çdo element i ri hardueri shkruhet në një gjuhë abstrakte përshkrimi hardueri të quajtur niveli i transferimit të regjistrit (RTL) i cili përcakton sjelljen e qarkut, ose sintetizohet në RTL nga një gjuhë e nivelit të lartë përmes sintezës së nivelit të lartë. Këta elementë lidhen së bashku në një gjuhë përshkrimi hardueri për të krijuar dizajnin e plotë të SoC-së. Logjika e specifikuar për të lidhur këto komponentë dhe për të konvertuar midis ndërfaqeve të mundshme të ndryshme të ofruara nga shitës të ndryshëm quhet logjikë ngjitëse. === Verifikimi i dizajnit === Çipat verifikohen për saktësinë e validimit përpara se të dërgohen në një fabrikë gjysmëpërçuesish. Ky proces quhet verifikim funksional dhe përbën një pjesë të konsiderueshme të kohës dhe energjisë së shpenzuar në ciklin jetësor të projektimit të çipit, shpesh duke u cituar si 70%.<ref name="verification vs. validation">{{Cite web|date=26 gusht 2013|title=Difference between Verification and Validation|url=https://www.softwaretestingclass.com/difference-between-verification-and-validation/|access-date=2018-04-30|website=Software Testing Class|language=en|quote=In interviews most of the interviewers are asking questions on "What is Difference between Verification and Validation?" Many people use verification and validation interchangeably but both have different meanings.}}</ref> Me rritjen e kompleksitetit të çipave, përdoren gjuhë verifikimi hardueri si SystemVerilog, SystemC, e dhe OpenVera. [[Bug|Gabimet]] e gjetura gjatë fazës së verifikimit i raportohen projektuesit. Tradicionalisht, inxhinierët kanë përdorur përshpejtimin e simulimit, emulimin ose prototipizimin në harduer të riprogramueshëm për të verifikuar dhe debug-uar harduerin dhe softuerin për dizajnet SoC para finalizimit të dizajnit, një proces i njohur si tape-out. Matriksat e portave të programueshme në terren (FPGAs) preferohen për prototipizimin e SoC-ve, sepse prototipet FPGA janë të riprogramueshme, lejojnë debug-un dhe janë më të fleksibël se qarkët e integruar specifikë për aplikim (ASICs). Me kapacitet të lartë dhe kohë të shpejtë përpilimi, përshpejtimi dhe emulimi i simulimit janë teknologji të fuqishme që ofrojnë pamje të gjerë në sisteme. Megjithatë, të dyja teknologjitë funksionojnë ngadalë, në rendin e MHz, gjë që mund të jetë dukshëm më e ngadaltë - deri në 100 herë më e ngadaltë - sesa frekuenca operative e SoC-së. Kutitë e përshpejtimit dhe emulimit janë gjithashtu shumë të mëdha dhe të shtrenjta, me më shumë se 1 milion dollarë amerikanë. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (May 2018)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> Prototipet FPGA, në të kundërt, përdorin FPGA-të direkt për të lejuar inxhinierët të validojnë dhe testojnë në, ose afër, frekuencës operative të plotë të funksionimit të një sistemi me stimuj të botës reale. Mjete të tilla si Certus përdoren për të futur sonda në FPGA RTL që i bëjnë sinjalet të disponueshme për vëzhgim. Kjo përdoret për të debuguar ndërveprimet e harduerit, firmware-it dhe softuerit në shumë FPGA me aftësi të ngjashme me ato të një analizuesi logjik. Paralelisht, elementët harduerikë grupohen dhe kalojnë nëpër një proces sinteze logjike, gjatë të cilit zbatohen kufizime të performancës, të tilla si frekuenca operative dhe vonesat e pritura të sinjalit. Kjo gjeneron një rezultat të njohur si një listë rrjetesh që përshkruan dizajnin si një qark fizik dhe ndërlidhjet e tij. Këto lista rrjetesh kombinohen me logjikën ngjitëse që lidh komponentët për të prodhuar përshkrimin skematik të SoC si një qark i cili mund të printohet në një çip. Ky proces njihet si vend dhe rrugë dhe i paraprin kasetës në rast se SoC-të prodhohen si qarqe të integruara specifike për aplikacionin (ASIC). == Objektivat e optimizimit == SoC-të duhet të optimizojnë [[Konsumi i energjisë elektrike|përdorimin e energjisë]], sipërfaqen në matricë, komunikimin, pozicionimin për lokalitetin midis njësive modulare dhe faktorë të tjerë. Optimizimi është domosdoshmërisht një qëllim projektimi i SoC-ve. Nëse optimizimi nuk do të ishte i nevojshëm, inxhinierët do të përdornin një arkitekturë moduli me shumë çipa pa marrë parasysh përdorimin e sipërfaqes, konsumin e energjisë ose performancën e sistemit në të njëjtën masë. Objektivat e zakonshme të optimizimit për dizajnet SoC vijojnë më poshtë, me shpjegime për secilën. Në përgjithësi, optimizimi i cilësdo prej këtyre madhësive mund të jetë një problem i vështirë optimizimi kombinator dhe në të vërtetë mund të jetë mjaft i vështirë për t'u zgjidhur me NP. Prandaj, shpesh kërkohen [[Optimizimi matematikor|algoritme të sofistikuara të optimizimit]] dhe mund të jetë praktike të përdoren algoritme përafrimi ose heuristika në disa raste. Përveç kësaj, shumica e dizajneve SoC përmbajnë variabla të shumëfishta për t'u optimizuar njëkohësisht, kështu që zgjidhjet [[Efiçienca Pareto|Pareto efikase]] kërkohen në dizajnin SoC. Shpesh qëllimet e optimizimit të disa prej këtyre madhësive janë drejtpërdrejt në kundërshtim, duke shtuar më tej kompleksitetin në optimizimin e dizajnit të SoC-ve dhe duke futur kompromise në dizajnin e sistemit. Për një mbulim më të gjerë të kompromiseve dhe [[Analiza e kërkesave|analizës së kërkesave]], shih inxhinieria e kërkesave. === Objektivat === ==== Konsumi i energjisë ==== SoC-të janë të optimizuara për të minimizuar [[Rryma elektrike|energjinë elektrike]] të përdorur për kryerjen e funksioneve të tyre. Shumica e SoC-ve duhet të përdorin energji të ulët. Sistemet SoC shpesh kërkojnë [[Bateria|jetëgjatësi të gjatë të baterisë]] (si në [[Telefoni i mençur|telefonat inteligjentë]] ), mund të kalojnë muaj ose vite pa një burim energjie ndërkohë që duhet të ruajnë funksionimin autonom, dhe shpesh janë të kufizuara në përdorimin e energjisë për shkak të një numër të madh të SoC-ve të integruara që janë të lidhura në rrjet së bashku në një zonë. Përveç kësaj, kostot e energjisë mund të jenë të larta dhe kursimi i energjisë do të zvogëlojë koston totale të pronësisë së SoC-së. Së fundmi, nxehtësia e humbur nga konsumi i lartë i energjisë mund të dëmtojë komponentët e tjerë të qarkut nëse shpërndahet shumë nxehtësi, duke dhënë një arsye tjetër pragmatike për të kursyer energji. Sasia e energjisë së përdorur në një qark është [[integrali]] i [[Fuqia (fizikë)|energjisë]] së konsumuar në lidhje me kohën, dhe [[Teorema e vlerës mesatare|shkalla mesatare]] e konsumit të energjisë është produkti i [[Rrjedha elektrike|rrymës]] me [[Tensioni elektrik|tensionin]]. Në mënyrë ekuivalente, sipas [[Ligji i Omit|ligjit të Ohmit]], fuqia është rryma në katror shumëzuar me rezistencën ose tensioni në katror pjesëtuar me rezistencën: <math display="block">P = IV = \frac{V^2}{R} = {I^2}{R}</math> ==== Performanca për vat ==== SoC-të janë të optimizuara për të maksimizuar efikasitetin e energjisë në performancë për vat: maksimizoni performancën e SoC-së duke marrë parasysh kufirin e energjisë së disponueshme. Shumë aplikacione të tilla si informatika në skaje, përpunimi i shpërndarë dhe inteligjenca ambientale kërkojnë një nivel të caktuar të performancës llogaritëse, por fuqia është e kufizuar në shumicën e mjediseve SoC. ==== Nxehtësia e humbur ==== Dizajnet SoC janë optimizuar për të minimizuar prodhimin e nxehtësisë së humbur në çip. Ashtu si me [[Qarku i integruar|qarqet e tjera të integruara]], nxehtësia e gjeneruar për shkak të dendësisë së lartë të fuqisë është pengesa për miniaturizimin e mëtejshëm të komponentëve.<ref name="Ogrenci-Memik">{{Cite book|last=Ogrenci-Memik|first=Seda|title=Heat Management in Integrated circuits: On-chip and system-level monitoring and cooling|publisher=The Institution of Engineering and Technology|year=2015|isbn=978-1-84919-935-3|location=London, United Kingdom|language=en|oclc=934678500}}</ref> {{Rp|1}}Dendësitë e fuqisë së qarqeve të integruara me shpejtësi të lartë, veçanërisht mikroprocesorëve dhe duke përfshirë SoC-të, janë bërë jashtëzakonisht të pabarabarta. Shumë nxehtësi e humbur mund të dëmtojë qarqet dhe të gërryejë besueshmërinë e qarkut me kalimin e kohës. Temperaturat e larta dhe stresi termik ndikojnë negativisht në besueshmëri, migrimin e stresit, uljen e kohës mesatare midis dështimeve, elektromigrimin, lidhjen e telave, metastabilitetin dhe degradime të tjera në performancë të SoC-së me kalimin e kohës.<ref name="Ogrenci-Memik" /> {{Rp|2–9}} Në veçanti, shumica e SoC-ve janë në një zonë ose vëllim të vogël fizik dhe për këtë arsye efektet e nxehtësisë së humbur përkeqësohen sepse ka pak hapësirë për t'u shpërndarë jashtë sistemit. Për shkak të numrit të lartë të transistorëve në pajisjet moderne, shpesh një paraqitje me rendiment të mjaftueshëm dhe dendësi të lartë të transistorëve është fizikisht e realizueshme nga proceset e fabrikimit, por do të rezultonte në sasi të papranueshme të larta të nxehtësisë në vëllimin e qarkut.<ref name="Ogrenci-Memik" /> {{Rp|1}} Këto efekte termike i detyrojnë SoC dhe projektuesit e tjerë të çipave të aplikojnë marzhe konservatore të projektimit, duke krijuar pajisje me performancë të reduktuar për të zbutur rrezikun e dështimit katastrofik. Për shkak të dendësisë së rritur të transistorëve, ndërsa shkallët e gjatësisë zvoglohen, çdo gjenerim procesi prodhon më shumë prodhim nxehtësie se i mëparshmi. Duke e përkeqësuar këtë problem, arkitekturat SoC zakonisht janë heterogjene, duke krijuar flukse nxehtësie jo-homogjene në hapsirë, të cilat nuk mund të zbuten në mënyrë efektive nga ftohja pasive uniforme.<ref name="Ogrenci-Memik" /> {{Rp|1}} {{Zgjerim|date=October 2018}} ==== Vonesë ==== SoC-të janë optimizuar për të minimizuar [[Vonesa (inxhinieri)|vonesën]] për disa ose të gjitha funksionet e tyre. Kjo mund të arrihet duke i vendosur elementët me afërsinë dhe lokalitetin e duhur mes tyre për të minimizuar vonesat e ndërlidhjes dhe për të maksimizuar shpejtësinë e komunikimit të të dhënave midis moduleve, njësive funksionale dhe memorieve. Në përgjithësi, optimizimi për të minimizuar vonesën është një problem NP-i i plotë ekuivalent me problemin e kënaqshmërisë Boolean. Për detyrat që ekzekutohen në bërthamat e procesorit, vonesa dhe rendimenti mund të përmirësohen me planifikimin e detyrave. Megjithatë, disa detyra ekzekutohen në njësitë harduerike specifike për aplikacion, dhe madje edhe planifikimi i detyrave mund të mos jetë i mjaftueshëm për të optimizuar të gjitha detyrat bazuar në softuer që të përmbushin kufizimet e kohës dhe të rendimentit. === Metodologjitë === Sistemet në çip modelohen duke përdorur teknika standarde të verifikimit dhe validimit të harduerit, por përdoren edhe teknika shtesë për të modeluar dhe optimizuar alternativat e projektimit të SoC-ve për ta bërë sistemin optimal në lidhje me analizën e vendimeve me kritere të shumëfishta mbi objektivat e optimizimit të përmendur më sipër. ==== Planifikimi i detyrave ==== Planifikimi i detyrave është një aktivitet i rëndësishëm në çdo sistem kompjuterik me procese ose [[Fija (thread)|fije të]] shumta që ndajnë një bërthamë të vetme procesori. Është e rëndësishme të reduktohen {{Section link||Latency}} dhe rritja {{Section link||Throughput}} për softuerin e integruar që funksionon në një SoC {{Section link||Processor cores}}. Jo çdo aktivitet i rëndësishëm kompjuterik në një SoC kryhet në softuer që funksionon në procesorë të integruar, por planifikimi mund të përmirësojë në mënyrë drastike performancën e detyrave të bazuara në softuer dhe të detyrave të tjera që përfshijnë burime të përbashkëta. Softuerët që funksionojnë në SoC shpesh caktojnë detyra sipas caktimit të rrjetit dhe algoritmeve të caktimit të rastësishëm. ==== Lidhje tubacionesh ==== Detyrat e harduerit dhe softuerit shpesh ekzekutohen në projektimin e procesorit. Përpunimi i tubacioneve është një parim i rëndësishëm për përshpejtimin në [[Arkitektura kompjuterike|arkitekturën e kompjuterit]]. Ato përdoren shpesh në [[Njësia qendrore e përpunimit|CPU]] (për shembull, tubacioni klasik RISC ) dhe [[Njësia e përpunimit të grafikës|GPU]] ( tubi grafik ), por aplikohen edhe në detyra specifike të aplikacionit, siç janë [[Përpunimi numerik i sinjalit|përpunimi i sinjalit dixhital]] dhe manipulimet multimediale në kontekstin e SoC-ve.<ref name="Haris Javaid" /> ==== Modelimi probabilistik ==== SoC-të shpesh analizohen përmes modeleve probabilistike, rrjeteve të radhës dhe [[Zinxhirët e Markovit|zinxhirëve Markov]]. Për shembull, ligji i Little lejon që gjendjet e SoC-ve dhe buferat e NoC-së të modelohen si procese mbërritjeje dhe të analizohen përmes [[Shpërndarja Poisson|variablave të rastësishme Poisson]] dhe proceseve Poisson. ==== Zinxhirët Markov ==== SoC-të shpesh modelohen me [[Zinxhirët e Markovit|zinxhirë Markov]], si variante [[Zinxhirët e Markovit|në kohë diskrete]] ashtu edhe [[Zinxhirët e Markovit|në kohë të vazhdueshme]] . Modelimi me zinxhirë Markov lejon analizën asimptotike të [[Zinxhirët e Markovit|shpërndarjes së fuqisë, nxehtësisë, latencës dhe faktorëve të tjerë në gjendje të qëndrueshme]] të SoC-së, duke mundësuar që vendimet e projektimit të optimizohen për rastet më të zakonshme. == Fabrikim == Çipat SoC zakonisht prodhohen duke përdorur teknologjinë [[MOSFET|metal-oksid-gjysmëpërçues]] (MOS).<ref>{{Cite book|last=Lin|first=Youn-Long Steve|url=https://books.google.com/books?id=7OV9lEn9LiQC&pg=PA176|title=Essential Issues in SOC Design: Designing Complex Systems-on-Chip|date=2007|isbn=978-1-4020-5352-8|page=176|language=en}}</ref> Listat rrjetesh (netlists) të përshkruara më sipër përdoren si bazë për rrjedhën e projektimit fizik ( vendi dhe rruga ) për të kthyer qëllimin e projektuesve në projektimin e SoC. Gjatë gjithë këtij procesi konvertimi, projektimi analizohet me modelim statik të kohës, simulim dhe mjete të tjera për të siguruar që ai përmbush parametrat e specifikuar operacionalë, siç janë frekuenca, konsumi dhe shpërndarja e energjisë, integriteti funksional (siç përshkruhet në kodin e nivelit të transferimit të regjistrit) dhe integriteti elektrik i qarkut. Kur të gjitha defektet e njohura janë korrigjuar dhe riverifikuar, dhe të gjitha kontrollet e dizajnit fizik janë kryer, skedarët e dizajnit fizik që përshkruajnë secilën shtresë të çipit dërgohen në punishten e maskave të shkritores, ku gdhendet një set i plotë maskash litografike prej qelqi. Këto dërgohen në një fabrikë prodhimi pllakash për të krijuar kubet SoC para paketimit dhe testimit. SoC-të mund të prodhohen nga disa teknologji, duke përfshirë: * ASIC i personalizuar plotësisht * ASIC i qelizës standarde * Matricë portash të programueshme në terren (FPGA) ASIC-të konsumojnë më pak energji dhe janë më të shpejta se FPGA-të, por nuk mund të riprogramohen dhe janë të shtrenjta për t'u prodhuar. Dizajnet FPGA janë më të përshtatshme për dizajne me vëllim më të ulët, por pas një numri të mjaftueshëm njësish të prodhuara, ASIC-të zvogëlojnë koston totale të pronësisë.<ref>{{Cite web|date=17 qershor 2018|title=FPGA vs ASIC: Differences between them and which one to use? – Numato Lab Help Center|url=https://numato.com/blog/differences-between-fpga-and-asics/|access-date=2018-10-17|website=numato.com|language=en-US}}</ref> Dizajnet SoC konsumojnë më pak energji dhe kanë një kosto më të ulët dhe besueshmëri më të lartë sesa sistemet me shumë çipa që zëvendësojnë. Me më pak paketa në sistem, ulen edhe kostot e montimit. Megjithatë, si shumica e modeleve të integrimit në shkallë shumë të gjerë (VLSI), kostoja totale është më e lartë për një çip të vetëm dhe të madh sesa për të njëjtin funksionalitet të shpërndarë në disa çipa më të vegjël, për shkak të rendimenteve më të ulëta  dhe kosto më të larta inxhinierike jo të përsëritura. Kur nuk është e mundur të ndërtohet një SoC për një aplikim të caktuar, një alternativë është një sistem në paketim (SiP) që përfshinë disa çipa brenda në një paketim të vetëm. Kur prodhohet në vëllime të mëdha, SoC është më efektiv nga ana e kostos sesa SiP sepse paketimi i tij është më i thjeshtë. Një arsye tjetër pse SiP mund të preferohet është se nxehtësia e humbur mund të jetë shumë e lartë në një SoC për një qëllim të caktuar, pasi komponentët funksionalë janë shumë afër njëri-tjetrit. Në një SiP nxehtësia shpërndahet më mirë nga module të ndryshme funksionale, sepse ato janë fizikisht më larg njëra-tjetrës. == Shembuj == Disa shembuj të sistemeve në një çip janë: * Arkitektura e Epifanisë e Adaptevës * [[Apple silicon|Seria A e Apple]] * Procesor qelizor * Intel Xeon D * [[MediaTek]] * [[Qualcomm Snapdragon]] * [[Exynos|Samsung Exynos]] * Xilinx Zynq UltraScale == Burime == <references responsive="1"></references> {{Reflist}} [[Kategoria:Mikroteknologji]] [[Kategoria:Inxhinieri kompjuterike]] kdqeoj6e2gflimuczjmuf0wqj8vb7yd 0 394676 2985695 2973218 2026-05-30T18:16:44Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 1 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985695 wikitext text/x-wiki [[Skeda:AbuGhraibAbuse-standing-on-box.jpg|parapamje|I njohur si ''Njeriu me Kapuç'', kjo fotografi e Abdu Husain Sad Faleh duke u torturuar u bë një simbol i famshëm ndërkombëtar i torturës në Abu Grajb dhe u shfaq në kopertinën e ''[[The Economist]].''<ref name="WashPostNewDetails">{{Cite news|last=Higham|first=Scott|last2=Stephens|first2=Joe|date=2004-05-21|title=New Details of Prison Abuse Emerge|work=The Washington Post|url=http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A43783-2004May20?language=printer|access-date=2008-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514000853/http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A43783-2004May20?language=printer|archive-date=14 maj 2011}}</ref><ref name="WorldCrunch">{{Cite news|date=2022-11-04|title=This Happened—November 4: U.S. Army Image Of Shame|work=WorldCrunch|url=https://worldcrunch.com/this-happened/hooded-man-photo|access-date=2023-03-17|archive-date=4 nëntor 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221104133826/https://worldcrunch.com/this-happened/hooded-man-photo|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Cite news|last=Fattah|first=Hassan M.|date=2006-03-11|title=Symbol of Abu Ghraib Seeks to Spare Others His Nightmare|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2006/03/11/front%20page/world/symbol-of-abu-ghraib-seeks-to-spare-others-his-nightmare.html|access-date=2024-07-02|issn=0362-4331}}</ref>]] Gjatë fazave të hershme të [[Lufta e Irakut|Luftës së Irakut]], anëtarë të [[Ushtria e Shteteve të Bashkuara|Ushtrisë së Shteteve të Bashkuara]] dhe [[Agjencia Qendrore e Inteligjencës (ShBA)|Agjencisë Qendrore të Inteligjencës]] kryen një sërë [[Të drejtat e njeriut|shkeljesh të të drejtave të njeriut]] dhe [[Krimet e luftës|krime lufte]] kundër të paraburgosurve në burgun Abu Grajb në [[Iraku|Irak]]. Këto abuzime përfshinin abuzim fizik, [[Abuzimi seksual|poshtërim seksual]], [[tortura]] fizike dhe psikologjike dhe [[Përdhunimi|përdhunim]], si dhe vrasjen e Manadel al-Xhamadit dhe përdhosjen e trupit të tij.<ref name="Benjamin2009">{{Cite news|last=Benjamin|first=Mark|date=30 maj 2008|title=Taguba denies he's seen abuse photos suppressed by Obama: The general told a U.K. paper about images he saw investigating Abu Ghraib – not photos Obama wants kept secret.|work=Salon.com|url=https://www.salon.com/2009/05/30/taguba_2/|url-status=live|access-date=6 qershor 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090611145722/http://www.salon.com/news/feature/2009/05/30/taguba/|archive-date=11 qershor 2009|quote=The paper quoted Taguba as saying, 'These pictures show torture, abuse, rape and every indecency.' ... The actual quote in the Telegraph was accurate, Taguba said – but he was referring to the hundreds of images he reviewed as an investigator of the abuse at Abu Ghraib prison in Iraq}}</ref><ref name="walsh2006">{{Cite news|last=Walsh|first=Joan|author-link=Joan Walsh|last2=Michael Scherer|last3=Mark Benjamin|last4=Page Rockwell|last5=Jeanne Carstensen|last6=Mark Follman|last7=Page Rockwell|last8=Tracy Clark-Flory|date=14 mars 2006|title=Other government agencies|work=[[Salon.com]]|department=The Abu Ghraib files|url=https://www.salon.com/2006/03/14/chapter_5/|url-status=live|access-date=24 shkurt 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080212035108/http://www.salon.com/news/abu_ghraib/2006/03/14/chapter_5/index.html|archive-date=12 shkurt 2008|quote=The Armed Forces Institute of Pathology later ruled al-Jamadi's death a homicide, caused by 'blunt force injuries to the torso complicated by compromised respiration.'}}</ref> Abuzimet morën vëmendjen e publikut me publikimin e fotografive nga CBS News në prill 2004, duke shkaktuar tronditje dhe zemërim dhe duke marrë dënim të gjerë brenda [[Shtetet e Bashkuara të Amerikës|Shteteve të Bashkuara]] dhe ndërkombëtarisht.<ref name="Sontag">{{Cite news|last=Sontag|first=Susan|date=23 maj 2004|title=Regarding The Torture Of Others|work=[[The New York Times Magazine]]|url=https://www.nytimes.com/2004/05/23/magazine/regarding-the-torture-of-others.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170902101726/http://www.nytimes.com/2004/05/23/magazine/regarding-the-torture-of-others.html?pagewanted=all&src=pm|archive-date=2 shtator 2017}}</ref> Administrata e [[George W. Bush|Xhorxh W. Bush]] deklaroi se abuzimet në Abu Grajb ishin incidente të izoluara dhe jo tregues të politikës amerikane.<ref name="Brown 2005">{{Cite journal|last=Brown|first=Michelle|date=shtator 2005|title="Setting the Conditions" for Abu Ghraib: The Prison Nation Abroad|url=https://archive.org/details/sim_american-quarterly_2005-09_57_3/page/972|journal=American Quarterly|volume=57|issue=3|pages=973–997|doi=10.1353/aq.2005.0039|jstor=40068323}}</ref><ref name="Smeulers">{{Cite journal|last=Smeulers|first=Alette|last2=van Niekirk|first2=Sander|date=2009|title=Abu Ghraib and the War on Terror - A case against Donald Rumsfeld?|url=https://research.vu.nl/ws/files/2403096/215948.pdf|journal=Crime, Law and Social Change|volume=51|issue=3–4|pages=327–349|doi=10.1007/s10611-008-9160-2|quote=After the pictures were published the Bush administration was quick to condemn the abuse and accuse the low ranking soldiers who featured in the pictures. Secretary of Defense Rumsfeld described the abuse at Abu Ghraib as an isolated case and President Bush talked about: 'disgraceful conduct by a few American troops who dishonoured our country and disregarded our values.' The abuse however did not constitute isolated cases but represented further proof of a widespread pattern.}}</ref>{{Rp|328}}Kjo u kundërshtua nga organizatat humanitare, përfshirë [[Komiteti Ndërkombëtar i Kryqit të Kuq|Kryqin e Kuq]], [[Amnesty International]] dhe [[Human Rights Watch]], të cilat pretenduan se abuzimet ishin pjesë e një modeli torture dhe trajtimi brutal në qendrat amerikane të paraburgimit jashtë vendit, duke përfshirë ato në Irak, në [[Afganistani|Afganistan]] dhe në Gjirin e Guantanamos (GTMO) në Kubë.<ref name="Smeulers" />{{Rp|328}} Pasi 36 të burgosur u vranë në Abu Grajb në sulmet me mortaja nga kryengritësit, Shtetet e Bashkuara u kritikuan më tej për mbajtjen e objektit në një zonë luftimesh.<ref name="med">{{Cite journal|last=Scott A. Allen|last2=Josiah D. Rich|last3=Robert C. Bux|last4=Bassina Farbenblum|last5=Matthew Berns|last6=Leonard Rubenstein|date=5 dhjetor 2006|title=Deaths of Detainees in the Custody of US Forces in Iraq and Afghanistan From 2002 to 2005|journal=Medscape General Medicine|volume=8|issue=4|page=46|pmc=1868355|pmid=17415327}}</ref> [[Komiteti Ndërkombëtar i Kryqit të Kuq]] raportoi se shumica e të burgosurve në Abu Grajb ishin [[Civili|civilë]] pa lidhje me grupet e armatosura.<ref>{{Cite web|title=Abu Ghraib: Iraqi victims' case against US contractor ends in mistrial|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/2/abu-ghraib-iraqi-victims-case-against-us-contractor-ends-in-mistrial|access-date=2024-07-26|website=Al Jazeera|language=en}}</ref> Dokumentet e njohura si Memorandumet e Torturës dolën në dritë disa vite më vonë. Këto dokumente, të përgatitura nga [[Departamenti i Drejtësisë i Shteteve të Bashkuara]] në muajt para pushtimit të Irakut në vitin 2003, autorizuan disa "teknika të përforcuara të marrjes në pyetje" (që përgjithësisht konsiderohen se përfshijnë torturë) të të ndaluarve të huaj. Memorandumet gjithashtu argumentuan se [[Ligji ndërkombëtar|ligjet ndërkombëtare humanitare]], të tilla si [[Konventat e Gjenevës]], nuk zbatoheshin për hetuesit amerikanë jashtë shtetit. Disa vendime të mëvonshme të Gjykatës Supreme të SHBA-së, përfshirë çështjen <nowiki><i id="mwZw">Hamdan kundër Rumsfeld</i></nowiki> (2006), përmbysën politikën e administratës Bush, duke vendosur që Konventat e Gjenevës me të vërtetë zbatohen. Në përgjigje të ngjarjeve në Abu Grajb, Departamenti i Mbrojtjes i Shteteve të Bashkuara shkarkoi nga detyra 17 ushtarë dhe oficerë. Njëmbëdhjetë ushtarë u akuzuan për shpërdorim detyre, keqtrajtim, [[Sulmi|sulm të rënduar]] dhe [[Dëmtimi fizik (vepër penale)|dhunë fizike]]. Midis majit 2004 dhe prillit 2006, këta ushtarë u nxorën nga ushtria nga gjykata ushtarake, u dënuan, u dënuan me burg ushtarak dhe u liruan nga shërbimi në mënyrë të pandershme. Dy ushtarë, të cilët u gjetën se kishin kryer shumë nga veprat më të rënda penale në burg, Specialisti Çarls Graner dhe Ushtari i rangut të lartë Lindi England, iu nënshtruan akuzave më të rënda dhe morën dënime më të ashpra. Graner u dënua për sulm, [[Dëmtimi fizik (vepër penale)|dhunë fizike]], komplot, keqtrajtim të të burgosurve, kryerje të veprimeve të pahijshme dhe shpërdorim detyre; ai u dënua me 10 vjet burgim dhe humbje të gradës, pagës dhe përfitimeve.<ref name="graner gets 10 years">{{Cite news|date=6 janar 2005|title=Graner gets 10 years for Abu Ghraib abuse|work=NBC News|agency=Associated Press|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna6795956|access-date=20 mars 2021}}</ref> England u dënua për komplot, keqtrajtim të të burgosurve dhe kryerje të një akti të pahijshëm dhe u dënua me tre vjet burg.<ref>{{Cite web|title=Abu Ghraib: Iraqi victims' case against US contractor ends in mistrial|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/2/abu-ghraib-iraqi-victims-case-against-us-contractor-ends-in-mistrial|access-date=2024-07-26|website=Al Jazeera|language=en}}</ref> [[Gjeneral brigade|Gjenerali i brigadës]] Janis Karpinski, komandanti i të gjitha qendrave të paraburgimit në Irak, u qortua dhe u ul në gradën e kolonelit. Disa ushtarakë të tjerë të akuzuar për kryerjen ose autorizimin e masave, përfshirë shumë me gradë më të lartë, nuk u ndoqën penalisht. Në vitin 2004, Presidenti [[George W. Bush|Xhorxh W. Bush]] dhe Sekretari i Mbrojtjes [[Donald Rumsfeld]] kërkuan falje për abuzimet në Abu Grajb. [[Skeda:Abu-ghraib-leash.jpg|parapamje|Lindi England duke mbajtur një zinxhir të lidhur me një të burgosur mashkull të zhveshur, të njohur nga rojet si "Gus"]] [[Skeda:Abu_ghraib_feces_06a.jpg|parapamje|Një i burgosur irakian me jashtëqitje njerëzore të përlyera në fytyrë dhe trup]] [[Skeda:Abu_Ghraib_49.jpg|majtas|parapamje|Të burgosurit inskenuan për të bërë të dukej sikur po kryenin akte seksuale]] [[Skeda:AG-8.jpg|parapamje|Specialisti Çarls A. Graner duke grushtuar të burgosurit irakianë të prangosur]] [[Skeda:Abu_Ghraib_48.jpg|majtas|parapamje|Sabrina Harman pozon për një foto pas të burgosurve të zhveshur irakianë të detyruar të formojnë një piramidë njerëzore, ndërsa Çarls Graner shikon.]] [[Skeda:Abu_Ghraib_prison_abuse.jpg|parapamje|Rreshteri Ivan Frederik i ulur mbi një të ndaluar irakian midis dy barelave]] [[Skeda:AbuGhraibScandalGraner55.jpg|parapamje|Çarls Graner pozon mbi kufomën e Manadel al-Xhamadit, pasi ai u torturua për vdekje nga personeli i CIA-s.<ref name="Salon 2006">{{Cite web|date=14 mars 2006|title=Abu Ghraib Files|url=https://www.salon.com/2006/03/14/introduction_2/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110916223055/http://www.salon.com/news/abu_ghraib/2006/03/14/introduction/index.html/|archive-date=16 shtator 2011|access-date=3 prill 2012|website=[[Salon.com]]}}</ref>]] [[Skeda:Sabrina-Harman.jpg|parapamje|Sabrina Harman pozon mbi kufomën e Manadel al-Xhamadit, pasi ai u torturua për vdekje nga personeli i CIA-s.<ref name="Salon 2006">{{Cite web|date=14 mars 2006|title=Abu Ghraib Files|url=https://www.salon.com/2006/03/14/introduction_2/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110916223055/http://www.salon.com/news/abu_ghraib/2006/03/14/introduction/index.html/|archive-date=16 shtator 2011|access-date=3 prill 2012|website=[[Salon.com]]}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.salon.com/2006/03/14/introduction_2/ "Abu Ghraib Files"]. ''[[Salon.com]]''. March 14, 2006. [https://web.archive.org/web/20110916223055/http://www.salon.com/news/abu_ghraib/2006/03/14/introduction/index.html/ Archived] from the original on September 16, 2011<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">April 3,</span> 2012</span>.</cite></ref>]] == Referime == {{Reflist}} 5cjga743piw11c2vk5j842fqthccv3s 0 396454 2985669 2985569 2026-05-30T16:49:41Z Eraqena 181813 2985669 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = Benedetto Croce | honorific_suffix = [[Order of the Crown of Italy|OCI]] [[Order of Saints Maurice and Lazarus|COSML]] | image = Benedetto Croce 01.jpg | caption = Croce in 1909 | office = Member of the [[Senate of the Republic (Italy)|Senate of the Republic]] | termstart = 8 May 1948 | termend = 20 November 1952 | constituency = [[Naples]] | office1 = Member of the [[Constituent Assembly of Italy|Constituent Assembly]] | termstart1 = 25 June 1946 | termend1 = 31 January 1948 | constituency1 = [[At-large|Italy at-large]] | office2 = [[Italian Minister of Education|Minister of Public Education]] | primeminister2 = [[Giovanni Giolitti]] | termstart2 = 15 June 1920 | termend2 = 4 July 1921 | predecessor2 = Andrea Torre | successor2 = [[Orso Mario Corbino]] | birth_date = {{birth date|df=y|1866|2|25}} | birth_place = [[Pescasseroli]], [[Kingdom of Italy|Italy]] | death_date = {{death date and age|df=y|1952|11|20|1866|2|25}} | death_place = [[Naples]], Italy | party = [[Italian Liberal Party]]<br />(1922–1952) | spouse = {{marriage|Adele Rossi|1914}} | partner = {{marriage|Angelina Zampanelli|1893|1913|end=her d.}} | children = 4 | profession = {{hlist|Historian|writer|landowner}} | signature = FirmaBCroce.png | alma_mater = [[University of Naples]] }} '''Benedetto Croce''' (25 shkurt 1866 – 20 nëntor 1952)<ref name="historypageit">{{Cite web|title=BIOGRAPHY OF BENEDETTO CROCE – HistoriaPage|url=https://www.historypage.it/biography-of-benedetto-croce/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200923064641/https://www.historypage.it/biography-of-benedetto-croce/|archive-date=23 shtator 2020|access-date=2020-10-07|language=en}}</ref> ishte një [[Idealizmi|filozof idealist]] italian,<ref>{{Cite news|last=Koch|first=Adrienne|date=1944-07-30|title=Croce and the Germans; GERMANY AND EUROPE: A Spiritual Dissension. By Benedetto Croce. Translated and with an Introduction by Vincent Sheean. 83 pp. New York: Random House. $1.25. (Published 1944)|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/1944/07/30/archives/croce-and-the-germans-germany-and-europe-a-spiritual-dissension-by.html|access-date=2020-10-07|issn=0362-4331}} "...distinguished philosopher..."</ref> historian,<ref>{{Cite web|title=Benedetto Croce {{!}} Italian philosopher|url=https://www.britannica.com/biography/Benedetto-Croce|access-date=2020-10-07|website=Encyclopedia Britannica|language=en}}</ref> dhe politikan që shkroi mbi tema të shumta, duke përfshirë filozofinë, historinë, [[Historiografia|historiografinë]] dhe [[Estetika|estetikën]] . Një liberal politik në shumicën e aspekteve, ai formuloi një dallim midis [[Liberalizmi|liberalizmit]] (si mbështetje për [[liritë civile]] ) dhe "[[Laissez-faire|liberizmit]]" (si mbështetje për ekonominë ''laissez-faire'' dhe [[Kapitalizmi|kapitalizmin]]).<ref>{{Cite web|title=Croce ed Einaudi: un confronto su liberalismo e liberismo in "Croce e Gentile"|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/croce-ed-einaudi-un-confronto-su-liberalismo-e-liberismo_(Croce-e-Gentile)|access-date=2023-09-25|website=www.treccani.it|language=it-IT}}</ref><ref>{{Cite web|title=Croce e il liberalismo in "Croce e Gentile"|url=https://www.treccani.it/enciclopedia/croce-e-il-liberalismo_(Croce-e-Gentile)|access-date=2023-09-25|website=www.treccani.it|language=it-IT}}</ref> Croce pati ndikim të konsiderueshëm te intelektualët e tjerë italianë, nga [[Marksizmi|marksistët]] te fashistët italianë, siç ishin përkatësisht [[Antonio Gramshi|Antonio Gramsci]] dhe [[Giovanni Gentile]].<ref name="historypageit" /> Ai pati një karrierë të gjatë në Parlamentin Italian, duke u bashkuar me Senatin e Mbretërisë së Italisë në vitin 1910, duke shërbyer gjatë fashizmit dhe Luftës së Dytë Botërore përpara se të zgjidhej në Asamblenë Kushtetuese si liberal. Në zgjedhjet e përgjithshme të vitit 1948, ai u zgjodh në Senatin e ri republikan dhe shërbeu atje deri në vdekjen e tij. Ai ishte një anëtar i hershëm i Partisë Liberale Italiane, duke shërbyer si president i saj nga viti 1944 deri në vitin 1947. Croce ishte president i shoqatës botërore të shkrimtarëve [[Klubi PEN|PEN International]] nga viti 1949 deri në vitin 1952. Ai u nominua për [[Çmimi Nobel për Letërsi|Çmimin Nobel në Letërsi]] 16 herë.<ref>{{Cite web|title=Nomination Database|url=https://www.nobelprize.org/nomination/archive/show_people.php?id=2027|access-date=31 janar 2017|publisher=Nobel Foundation|language=en}}</ref> Ai njihet gjithashtu për "kontributet e tij të mëdha në rilindjen e demokracisë italiane".<ref>{{Cite book|last=Rizi|first=Fabio Fernando|url=https://books.google.com/books?id=a_OADwAAQBAJ|title=Benedetto Croce and the Birth of the Italian Republic, 1943-1952|date=2019-01-09|publisher=University of Toronto Press|isbn=978-1-4875-0446-5|language=en}}</ref> Ai ishte një Anëtar Ndërkombëtar i zgjedhur si i Akademisë Amerikane të Arteve dhe Shkencave ashtu edhe i Shoqërisë Amerikane Filozofike.<ref>{{Cite web|date=9 shkurt 2023|title=Benedetto Croce|url=https://www.amacad.org/person/benedetto-croce|access-date=2023-04-07|website=American Academy of Arts & Sciences|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=APS Member History|url=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Benedetto+Croce&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced|access-date=2023-04-07|website=search.amphilsoc.org|language=en}}</ref> == Biografia == Croce lindi në Pescasseroli në rajonin e [[Abruco|Abrucos]] në Itali. Familja e tij ishte me ndikim dhe e pasur, dhe ai u rrit në një mjedis shumë të rreptë katolik romak. Rreth moshës 16 vjeç, ai hoqi dorë nga katolicizmi dhe zhvilloi një filozofi personale të jetës shpirtërore, në të cilën feja nuk mund të jetë gjë tjetër veçse një institucion historik ku mund të shprehet forca krijuese e njerëzimit. Ai e ruajti këtë filozofi për pjesën tjetër të jetës së tij. Në vitin 1883, një tërmet ndodhi në fshatin Casamicciola në ishullin Ischia pranë [[Napoli|Napolit]], ku ai ishte me pushime me familjen e tij, duke shkatërruar shtëpinë ku jetonin. Nëna, babai dhe motra e tij e vetme u vranë të gjithë, dhe ai u varros për një kohë të gjatë dhe mezi mbijetoi. Pas tërmetit, ai trashëgoi pasurinë e familjes së tij dhe - ashtu si [[Arthur Schopenhauer|Schopenhauer]] - ishte në gjendje të jetonte pjesën tjetër të jetës së tij në një kohë relativisht të lirë, duke i kushtuar shumë kohë filozofisë si një intelektual i pavarur që shkruante nga pallati i tij në [[Napoli]] (Ryn, 2000:xi). Ai studioi drejtësi, por nuk u diplomua kurrë, në [[Universiteti i Napolit Federico II|Universitetin e Napolit]], ndërsa lexonte gjerësisht mbi materializmin historik . Idetë e tij u publikuan në [[Universiteti i Romës La Sapienza|Universitetin e Romës]] drejt fundit të viteve 1890 nga Profesor Antonio Labriola . Croce ishte i njohur mirë dhe simpatizonte zhvillimet në filozofinë socialiste evropiane të ilustruara nga August Bebel, [[Frederik Engels|Friedrich Engels]], Karl Kautsky, Paul Lafargue, Wilhelm Liebknecht dhe Filippo Turati. I ndikuar nga mendimet e Gianbattista Vico -s, i lindur në Napolitan, rreth artit dhe historisë, ai filloi të studionte filozofi në vitin 1893. Croce bleu gjithashtu shtëpinë në të cilën kishte jetuar Vico. Miku i tij, filozofi [[Giovanni Gentile]], e inkurajoi atë të lexonte [[Georg Vilhelm Fridrih Hegel|Hegelin]] . Komenti i famshëm i Croce-s mbi Hegelin, ''"Çfarë është e Gjallë dhe Çfarë është e Vdekur e Filozofisë së Hegelit"'', u botua në vitin 1907. === Përfshirja politike === Ndërsa fama e tij rritej, Croce u bind, kundër dëshirës së tij fillestare, për t'u përfshirë në politikë. Në vitin 1910, ai u emërua në Senatin Italian, një pozicion për gjithë jetën (Ryn, 2000:xi). Ai ishte një kritik i hapur i pjesëmarrjes së Italisë në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], duke ndjerë se ishte një luftë tregtare vetëvrasëse. Edhe pse kjo e bëri fillimisht jopopullor, reputacioni i tij u rivendos pas luftës. Në vitin 1919, ai mbështeti qeverinë e Francesco Saverio Nitti, ndërsa shprehu gjithashtu admirimin e tij për [[Republika e Vajmarit|Republikën e sapolindur të Vajmarit]] dhe [[Partia Socialdemokrate e Gjermanisë|Partinë Social Demokratike të Gjermanisë]].<ref>{{Cite book|last=Rizi|first=Fabio Fernando|title=Benedetto Croce and Italian Fascism|url=https://archive.org/details/benedettocroceit0000rizi|date=2003|publisher=University of Toronto Press|page=[https://archive.org/details/benedettocroceit0000rizi/page/34 34]|language=en}}</ref> Ai ishte Ministër i Arsimit Publik midis viteve 1920 dhe 1921 për qeverinë e 5-të dhe të fundit të kryesuar nga Giovanni Giolitti . [[Benito Musolini|Benito Mussolini]] mori pushtetin pak më shumë se një vit pas largimit të Croce nga qeveria; Ministri i parë i Arsimit Publik i Musolinit ishte Giovanni Gentile, një i pavarur i cili më vonë u bë fashist dhe me të cilin Croce kishte bashkëpunuar më parë në një [[Polemika|polemikë]] filozofike kundër [[Pozitivizmi|pozitivizmit]]. Gentile mbeti ministër vetëm për një vit, por arriti të fillonte një reformë gjithëpërfshirëse të arsimit italian që bazohej pjesërisht në sugjerimet e mëparshme të Croce-s. Reforma e Gentile-s mbeti në fuqi edhe përtej regjimit fashist dhe u shfuqizua vetëm pjesërisht në vitin 1962. Kroçe luajti një rol të rëndësishëm në zhvendosjen e Bibliotekës Kombëtare Vittorio Emanuele III në Pallatin Mbretëror të Napolit në vitin 1923. === Marrëdhëniet me fashizmin italian === Fillimisht, Croce mbështeti qeverinë fashiste italiane të Musolinit, e cila mori pushtetin në vitin 1922.<ref>{{Cite journal|last=Smith|first=Denis Mack|date=1973|title=Benedetto Croce: History and Politics|url=https://www.jstor.org/stable/260068|journal=Journal of Contemporary History|volume=8|issue=1|pages=41–61|doi=10.1177/002200947300800103|issn=0022-0094|jstor=260068|url-access=subscription|language=en}}</ref> Vrasja nga Partia Kombëtare Fashiste dhe [[Këmishat e zeza|Këmishat e Zeza]] e politikanit [[Socializmi|socialist]] Giacomo Matteotti në qershor 1924 tronditi mbështetjen e Croce-s për Musolinin. Në maj 1925, Croce ishte një nga nënshkruesit e Manifestit të Intelektualëve Antifashistë, i cili ishte shkruar nga vetë Croce; megjithatë, në qershor 1924, ai kishte votuar në Senat në mbështetje të qeverisë së Musolinit. Më vonë ai shpjegoi se kishte shpresuar që mbështetja për Musolinin në parlament do të dobësonte fashistët më ekstremë, të cilët, sipas tij, ishin përgjegjës për vrasjen e Matteotti-t. Croce më vonë u bë një nga kundërshtarët më të vendosur të fashizmit.<ref>{{Cite book|last=Gallo|first=Max|url=https://books.google.com/books?id=9clBAAAAIAAJ&q=Benedetto+Croce+mussolini+Matteotti|title=Mussolini's Italy; Twenty Years of the Fascist Era|date=1973|publisher=Macmillan|page=188|language=en}}</ref> Në vitin 1928, Croce votoi kundër ligjit, i cili në fakt shfuqizoi zgjedhjet e lira në Itali duke kërkuar që zgjedhësit të votonin për një listë kandidatësh të miratuar nga Këshilli i Madh i Fashizmit.<ref name="Rizi">{{Cite book|last=Rizi|first=Fabio Fernando|title=Benedetto Croce and Italian Fascism|url=https://archive.org/details/benedettocroceit0000rizi|date=2003|publisher=University of Toronto Press|pages=[https://archive.org/details/benedettocroceit0000rizi/page/124 124]–139|language=en}}</ref> Ai u mërzit gjithnjë e më shumë nga numri i ish-demokratëve që kishin braktisur parimet e tyre të mëparshme.<ref name="Rizi" /> Croce shpesh u ofronte ndihmë financiare shkrimtarëve dhe disidentëve [[Kundërfashizmi|antifashistë]], si Giorgio Amendola, Ivanoe Bonomi dhe Meuccio Ruini, si dhe atyre që donin të ruanin pavarësinë intelektuale dhe politike nga regjimi, dhe i ndihmonte fshehurazi ata të botoheshin.<ref name="Rizi" /> Shtëpia e Croce-s në Torino u bë një destinacion popullor për antifashistët. Pas luftës, Amendola, së bashku me [[Komunizmi|komunistë]] si Eugenio Reale, reflektuan se Croce u ofroi ndihmë dhe inkurajim anëtarëve të rezistencës si [[Liberalizmi|liberalë]] ashtu edhe [[Marksizmi|marksistë]] gjatë viteve vendimtare.<ref name="Rizi" /> Kroçe u kërcënua seriozisht nga regjimi i Musolinit dhe pësoi aktin e vetëm të dhunës fizike nga duart e fashistëve në nëntor 1926, kur fashistët plaçkitën shtëpinë dhe bibliotekën e tij në Napoli.<ref>See the detailed description in a letter by Fausto Nicolini to Giovanni Gentile published in {{Cite book|last=Sasso|first=Gennaro|title=Per invigilare me stesso|publisher=Il mulino|year=1989|location=Bologna|pages=139–40|language=en}}</ref> Edhe pse arriti të qëndronte jashtë burgut falë reputacionit të tij, ai mbeti nën mbikëqyrje dhe puna e tij akademike u mbajt në errësirë nga qeveria, deri në atë masë sa asnjë gazetë kryesore apo botim akademik nuk iu referua kurrë atij. Kroçe më vonë shpiku termin ''onagrocrazia'' (fjalë për fjalë "qeverisje me gomarë") për të theksuar tendencat anti-intelektuale dhe të vrazhda të pjesëve të regjimit fashist. Megjithatë, duke e përshkruar fashizmin si anti-intelektual, Kroçe injoroi shumë intelektualë italianë që në atë kohë mbështetën aktivisht regjimin e Musolinit, përfshirë ish-mikun dhe kolegun e Kroçes, Gentile. Kroçe gjithashtu e përshkroi fashizmin si ''malattia morale'' (fjalë për fjalë "sëmundje morale"). Kur qeveria e Musolinit miratoi politika [[Judeofobia|antisemite]] në vitin 1938, Croce ishte i vetmi intelektual jo-hebre që refuzoi të plotësonte një pyetësor qeveritar të hartuar për të mbledhur informacion mbi të ashtuquajturin "prejardhje racore" të intelektualëve italianë.<ref>{{Cite book|last=Chiarini|first=Roberto|url=https://books.google.com/books?id=OXQPAQAAMAAJ&q=Benedetto+croce|title=L'intellettuale antisemita|date=2008|publisher=Marsilio|isbn=978-88-317-9635-4|page=94|language=it}} ''BENEDETTO CROCE. Il filosofo napoletano fu l'unico grande intellettuale a prendere pubblicamente posizione in Italia contro le concezioni razziste e contro le persecuzioni antiebraiche attuate dal nazismo e dal fascismo, in scritti e interventi pubblicati sulla sua rivista « La Critica » e su organi di stampa stranieri.''</ref><ref>{{Cite book|last=Ceresatto|first=Alessandro|url=https://books.google.com/books?id=qOy7AAAAIAAJ&q=%22Benedetto+croce%22|title=Salvare la memoria: come studiare la storia di ieri per non essere indifferenti oggi : la persecuzione antiebraica in Italia dal 1938 al 1945 nelle testimonianze raccolte da un gruppo di studenti e insegnanti dei licei scientifici "Allende" e "Cremona" di Milano|last2=Fossati|first2=Marco|date=1995|publisher=Anabasi|isbn=978-88-417-6008-6|page=113|language=it}}</ref><ref> {{Cite book|last=Tagliacozzo|first=Franca|url=https://books.google.com/books?id=O_wvAQAAIAAJ&q=Benedetto+croce|title=Gli ebrei nella storia e nella società contemporanea|last2=Migliau|first2=Bice|date=1993|publisher=La Nuova Italia|isbn=978-88-221-1223-1|language=it}}</ref> Përveç shkrimit në periodikun e tij, Croce përdori mjete të tjera për të shprehur antiracizmin e tij dhe për të bërë deklarata publike kundër persekutimit të hebrenjve.<ref>{{Cite book|last=Rizi|first=Fabio Fernando|url=https://books.google.com/books?id=wkt9M1FD44cC&pg=PA224|title=Benedetto Croce and Italian Fascism|last2=Rizi|date=2003-01-01|publisher=University of Toronto Press|isbn=978-0-8020-3762-6|page=224|language=en}}</ref> === Mandate të shkurtra qeveritare dhe referendum kushtetues === Në vitin 1944, kur demokracia u rivendos në Italinë Jugore, Croce, si një "ikonë e [[Kundërfashizmi|antifashizmit liberal]]", u bë ministër pa portofol në qeveritë e kryesuara nga Pietro Badoglio për rreth një muaj dhe përsëri për një muaj nga Ivanoe Bonomi (Ryn, 2000:xi–xii ). Ai u largua nga qeveria në korrik 1944, por mbeti president i Partisë Liberale deri në vitin 1947. Kroçe votoi për Monarkinë në referendumin kushtetues italian të vitit 1946, pasi e bindi Partinë e tij Liberale të mbante një qëndrim neutral. Ai u zgjodh në Asamblenë Kushtetuese, e cila ekzistonte në Itali midis qershorit 1946 dhe janarit 1948. Ai foli në Asamble kundër traktatit të Paqes (të nënshkruar në shkurt 1947), të cilin e konsideronte poshtërues për Italinë. Ai refuzoi të kandidonte si [[Presidenti i Italisë|President i përkohshëm i Italisë]]. === Vepra filozofike === Idetë më interesante filozofike të Croce-s janë shpjeguar në tre vepra: ''Estetika'' (1902), ''Logjika'' (1908) dhe ''Filozofia e Praktikës'' (1908), por vepra e tij e plotë është e shpërndarë në 80 libra dhe 40 vjet botime në revistën e tij letrare dyjavore, ''La Critica'' (Ryn, 2000:xi ). Croce ishte filozofikisht [[Panteizmi|panteist]], por, nga pikëpamja fetare, një [[Agnosticizmi|agnostik]] ; megjithatë, ai botoi një ese me titull "Pse nuk mund të ndalojmë së quajmë veten të krishterë". Kjo ese tregon rrënjët e krishtera të kulturës evropiane, por feja konsiderohet nga Croce një studim i thjeshtë propedeutik për filozofinë, e cila është e vetmja shkencë e vërtetë: filozofia është, në fakt, shkenca e shpirtit ("Filozofia e Shpirtit"). == Filozofia e shpirtit == I ndikuar shumë nga [[Georg Vilhelm Fridrih Hegel|Hegeli]] dhe idealistë të tjerë gjermanë si [[Friedrich Wilhelm Joseph Schelling|Schellingu]], Croce prodhoi atë që ai e quajti Filozofia e Shpirtit. Emërtimet e tij të preferuara ishin " [[Idealizmi absolut|idealizëm absolut]] " ose "historizëm absolut". Vepra e Croce-s mund të shihet si një përpjekje e dytë (kundër [[Immanuel Kant|Kantit]] ) për të zgjidhur problemet dhe konfliktet midis [[Empiricizmi|empirizmit]] dhe [[Racionalizmi|racionalizmit]] (ose sensacionalizmit dhe transcendentalizmit, përkatësisht). Ai e quan rrugën e tij ''imanentizëm'' dhe përqendrohet në përvojën e jetuar njerëzore, siç ndodh në vende dhe kohë specifike. Meqenëse rrënja e realitetit është kjo ekzistencë imanente në përvojën konkrete, Croce vendos [[Estetika|estetikën]] në themel të filozofisë së tij. === Fushat e mendjes === Qasja metodologjike e Croce-s ndaj filozofisë shprehet në ndarjet e tij të shpirtit, ose mendjes. Ai e ndan aktivitetin mendor së pari në teorik dhe më pas në praktik. Ndarja teorike ndahet midis estetikës dhe logjikës. Kjo estetikë teorike përfshin, më e rëndësishmja, intuitat dhe historinë. Logjika përfshin konceptet dhe marrëdhëniet. Shpirti praktik merret me ekonominë dhe etikën. Ekonomia këtu duhet të kuptohet si një term shterues për të gjitha çështjet utilitare. Secila prej këtyre ndarjeve ka një strukturë themelore që ngjyros, ose dikton, llojin e të menduarit që zhvillohet brenda tyre. Ndërsa estetika drejtohet nga bukuria, logjika i nënshtrohet të vërtetës, ekonomia merret me atë që është e dobishme, dhe morali, ose etika, është e lidhur me të mirën. Kjo skemë është përshkruese në atë që përpiqet të sqarojë logjikën e mendimit njerëzor; megjithatë, është gjithashtu edhe përshkruese, në atë që këto ide formojnë bazën për pretendime dhe besim epistemologjik. == Historia == Croce gjithashtu kishte respekt të madh për Vicon dhe ndante mendimin e tij se historia duhet të shkruhet nga filozofët. Vepra e Croce-s " ''Mbi Historinë'' " paraqet pikëpamjen e historisë si "filozofi në lëvizje", se nuk ka "projektim kozmik" apo plan përfundimtar në histori dhe se "shkenca e historisë" ishte një farsë. == Estetika == Vepra e Croce-s, ''Breviario di estetica'' ( ''Esenca e Estetikës''), shfaqet në formën e katër mësimeve ( ''quattro lezioni'' ) mbi [[Estetika|estetikën]], të cilat atij iu kërkua t’i shkruante dhe t’i mbante në inaugurimin e Universitetit Rice në vitin 1912. Ai refuzoi një ftesë për të marrë pjesë në këtë ngjarje, por i shkroi mësimet dhe i dorëzoi ato për përkthim në mënyrë që të lexoheshin në mungesë të tij. Në këtë vepër të shkurtër, por të dendur, Croce parashtron teorinë e tij të artit. Ai besonte se arti është më i rëndësishëm se shkenca ose metafizika, pasi vetëm arti na ndërton. Ai pohoi se gjithçka që dimë mund të reduktohet në njohuri imagjinative. Arti buron nga kjo e fundit, duke e bërë atë, në thelb, imazhe të pastra. I gjithë mendimi bazohet pjesërisht në këtë dhe i paraprin çdo mendimi tjetër. Detyra e një artisti është pastaj të shpikë imazhin e përsosur që mund të prodhojë për shikuesin e tij, pasi kjo është ajo që bukuria është në thelb.&nbsp;– formimi i imazheve të brendshme, mendore në gjendjen e tyre ideale. Intuita jonë është baza për formimin e këtyre koncepteve brenda nesh. Croce ishte i pari që zhvilloi një qëndrim të njohur më vonë si '''ekspresivizëm estetik''', idenë se arti shpreh emocione, jo ide. (RG Collingwood më vonë zhvilloi një tezë të ngjashme.) Teoria e Croce-s u debatua më vonë nga filozofë të tillë bashkëkohorë italianë si [[Umberto Eco]], i cili e vendos estetikën brenda një konstruksioni semiotik. == Publikimet kryesore == * ''Materialismo storico ed economia marxistica'' (1900), përkthyer në anglisht nga CM Meredith si [[iarchive:historicalmateri00crocuoft|''Materializmi Historik dhe Ekonomia e Karl Marksit'']] (1914); [[iarchive:materialismostor00croc|teksti i plotë i botimit të 4-t të rishikuar në italisht (1921)]], botimi përfundimtar në italisht i rishikuar nga autori në vitin 1951 * ''Estetika si shkencë e shprehjes dhe gjuhësisë së përgjithshme'' (1902), përkthyer në anglisht nga Douglas Ainslie si [[iarchive:aestheticasscien0000croc_y4e9|''Estetika si Shkencë e Shprehjes dhe Gjuhësisë së Përgjithshme'' (botimi i 2-të, bazuar në botimin e 5-të të rishikuar në italisht)]], përkthim i ri nga Colin Lyas si [[iarchive:aestheticasscien0000croc_q9z2|''Estetika si Shkencë e Shprehjes dhe e Gjuhësisë në Përgjithësi'']] (1992); [[iarchive:esteticacomesci00crocgoog|teksti i plotë i botimit të 3-të të rishikuar në italisht (1908)]], botimi përfundimtar në italisht i rishikuar nga autori më 1950 * ''Filozofia e praktikës, ekonomisë dhe etikës'' (1909), përkthyer në anglisht nga Douglas Ainslie si [[iarchive:in.ernet.dli.2015.507026|''Filozofia e Ekonomisë dhe Etikës Praktike'']] (1913); [[iarchive:filosofiadellapr00croc|teksti i plotë i botimit të 3-të të rishikuar në italisht (1923)]], botimi përfundimtar në italisht i rishikuar nga autori në vitin 1950. * ''Logica come scienza del concetto puro'' (1905), përkthyer si [[iarchive:logicasscienceof00croc|''Logjika si Shkenca e Konceptit të Pastër'']] (1917, bazuar në botimin e 3-të të rishikuar në italisht); [[iarchive:logicacomescienz02croc|teksti i plotë i botimit të 4-t të rishikuar në italisht (1920)]], botimi përfundimtar i rishikuar nga autori në 1947 * ''La filosofia di Giambattista Vico'' (1911) * ''Filosofia dello spirito'' (1912) * [[iarchive:larivoluzionenap00crocuoft|''La rivoluzione napoletana del 1799. Biografie, racconti, ricerche'']] (botimi i 3-të i rishikuar, 1912); botimi përfundimtar i rishikuar nga autori 1948 * ''Breviario estetike'' (1913) * [[iarchive:cu31924029044729|''Çfarë është e Gjallë dhe Çfarë është e Vdekur e Filozofisë së Hegelit (Saggio sullo Hegel)'']], përkthyer nga Douglas Ainslie (1915) * ''Contributo alla kritika di me stesso'' (1918); botim i rishikuar 1945 * ''Historia e legjendës napoletane'' (1919) * [[iarchive:teoriaestoriadel00crocuoft|''Teoria e storia della storiografia'']] (1920), përkthyer në anglisht nga Douglas Ainslie si ''Teoria dhe Historia e Historiografisë'' (1921) * ''Racconto degli racconti'' (përkthimi i parë në italisht nga napolitani i ''Pentamerone'' të Giambattista Basile, ''Lo cunto de li cunti'', 1925) * " Manifesti i Intelektualëve Antifashistë " (në ''La Critica'', 1 maj 1925) * [[iarchive:croce-storia-del-regno-di-napoli|''Storia del regno di Napoli'']] (1925), përkthyer në anglisht nga Frances Frenaye si [[iarchive:historyofkingdom0000croc|''Historia e Mbretërisë së Napolit'']] (1970, bazuar në botimin e 3-të të rishikuar të vitit 1953) * ''Historia e Evropës në Shekullin e Nëntëmbëdhjetë'' (1933) * ''Ultimi saggi'' (1935) * ''Poezia'' (1936) * * ''Il carattere della filosofia moderna'' (1941) * ''Perché non possiamo non dirci "cristiani"'' (1942) * [[iarchive:in.ernet.dli.2015.503215|''Politika dhe Morali'']] (1945). Koncepti dinamik i Croce-s për lirinë, liberalizmin dhe marrëdhënien e moralit individual me shtetin. * ''Filosofia e storiografia'' (1949) == Biografia == {{Blockquote|"...dhe mbi këtë terren, të lëkundur në çdo hap, ne duhet të bëjmë çmos për të jetuar me dinjitet, si qenie njerëzore, duke menduar, punuar, kultivuar dashuri fisnike; dhe të jemi gjithmonë të gatshëm për sakrifica pa u dekurajuar prej tyre."|Benedetto Croce nga "Taccuini" (Mars 1944) në "Scritti e parlare politici", Vëll. I, f. 276-277}} Croce lindi në Pescasseroli, në [[Provinca e Akuilës|provincën e L'Aquila-s]], më 25 shkurt [[1866|1866.]] Prindërit e tij i përkisnin dy familjeve të pasura dhe të pasura [[Abruco|nga Abruco]] : familja Sipari, e nënës së tij, me origjinë nga vetë Pescasseroli, por gjithashtu e rrënjosur në Capitanata dhe Terra di Lavoro, veçanërisht e lidhur me idealet [[Liberalizmi|liberale]], dhe familja tjetër, e babait të tij, me origjinë nga Montenerodomo (në [[Provinca e Kietit|provincën e Chieti-t]] ), por e zhvendosur në [[Napoli]], e lidhur në vend të kësaj me një mentalitet të stilit Burbon, pasi gjyshi i tij «Benedetto "Plaku"» ishte «një magjistrat i lartë i [[Mbretëria e Dy Siçilive|Mbretërisë së Dy Siçilive]] ». <ref>{{Cite book |title=Storia d'Italia. Ovvero come nacque il neoidealismo dallo spirito del liberalismo. |publisher=Amazon Italia Logistica S. r. l. |isbn=9798455838552 |location=Torino |page=64|language=it}}</ref> Croce u rrit në një mjedis thellësisht [[Kisha Katolike Romake|katolik]], nga i cili, megjithatë, ai u distancua që në adoleshencë, duke mos u kthyer kurrë në fenë tradicionale për pjesën tjetër të jetës së tij. === Tërmeti i Casamicciola-s === <references group="Domenico Romano, Storia d'Italia. Ovvero come nacque il neoidealismo dal liberalismo, ed. Amazon, Torino, 2021, p. 64" responsive="0" /> Në moshën shtatëmbëdhjetë vjeç, ai humbi prindërit e tij, Pasquale Croce dhe Luisa Sipari, dhe motrën e tij Maria, e cila vdiq më 28 korrik [[1883]], gjatë tërmetit në Casamicciola, në ishullin e Ischias, ku Croce ishte me pushime me familjen e tij. Tërmeti nuk zgjati më shumë se 90 sekonda, por pati një fuqi të jashtëzakonshme shkatërruese - dhe për këtë arsye mbeti një shembull i tmerrshëm shkatërrimi sipas thënieve të njerëzve të përfshirë - ku vetë Benedetto mbeti "i varrosur për disa orë nën rrënoja dhe i copëtuar në disa pjesë të trupit të tij". "[[Problemi i së keqes]] ", që qëndron në themel të filozofisë së tij [[Optimizmi|optimiste]] mbi progresin, do të mbetet i pazgjidhur, nëse jo i mohuar, dhe prapa skenave të të menduarit të tij, i ndikuar nga këto ngjarje rinore, siç dëshmohet nga meditimet private të ''Shënimeve Personale''. <ref>{{Cite web |title=LIBRI: BENEDETTO CROCE E IL PROBLEMA DEL MALE NELL'INDAGINE DI CUCCI|url=http://www.illaboratorio.net/index.php?option=com_zoo&task=item&item_id=906&Itemid=200|language=it}}</ref>{{Blockquote|"Ato vite ishin më të dhimbshmet dhe më të errëtat e mia: të vetmet në të cilat shumë herë në mbrëmje, duke mbështetur kokën në jastëk, dëshiroja fort të mos zgjohesha në mëngjes, madje më lindën edhe mendime për vetëvrasje.<ref>{{Web citat|http://digilander.libero.it/eramoderna.46/calamita/casamicciola.htm|Dëshmia e Croce-s për tërmetin}}</ref>"}} Ndër të parët që nxituan për ta ndihmuar ishte kushëriri i tij Paolo Petroni, familja e të cilit u kujdes me dashuri për të në muajt në vijim në rezidencën e tyre në fshat në San Cipriano Picentino, një qytet jo shumë larg Salernos . Pas këtij episodi tragjik, ai iu besua, së bashku me vëllain e tij mbijetues Alfonso ([[1867]] - [[1948]]), kujdestarisë së kushëririt të tij Silvio Spaventa, djali i tezes së tij të madhe Maria Anna Croce dhe vëllai i filozofit Bertrando Spaventa, i cili, duke lënë mënjanë mosmarrëveshjet historike që kishte me familjen Croce, e mirëpriti në shtëpinë e tij në [[Roma|Romë]], ku Benedetto i ri kaloi vitet e adoleshencës dhe pati mundësinë të zhvillohej kulturorisht deri në moshën njëzet vjeç. === Kontaktet e para me intelektualët === Në rrethin [[Kultura|kulturor]] në shtëpinë e xhaxhait të tij, Silvios, Croce pati mundësinë të takonte politikanë dhe [[Intelektuali|intelektualë]] të rëndësishëm, përfshirë Labriolën, i cili e prezantoi me [[Marksizmi|marksizmin]], nga i cili më vonë u distancua, siç u përmend, duke u angazhuar në polemika me vetë Labriolën. Megjithëse ishte i regjistruar në Fakultetin e [[Teoria juridike|Drejtësisë]] në [[Universiteti i Napolit Federico II|Universitetin e Napolit]], Croce ndoqi leksione mbi [[Etika|filozofinë morale]] në [[Roma|Romë]] të mbajtura nga Labriola. Ai nuk i përfundoi kurrë studimet universitare, por zhvilloi një pasion për studimet erudite dhe filozofike, duke lënë pas dore mendimin [[Georg Vilhelm Fridrih Hegel|hegelian]], formën e pakuptueshme të të cilit ai e kritikoi. === Kthimi në Napoli === Pasi u largua nga Roma, e cila ishte shumë e ndezur nga pasionet politike, Kroçe u kthye në Napoli në vitin 1886, ku bleu, për të jetuar, shtëpinë ku kishte kaluar jetën Giambattista Vico, filozofi napolitan i dashur nga Kroçe për pikëpamjet e tij filozofike që në disa aspekte i paraprinin të tijat. Në vitin 1890, ai ishte ndër themeluesit e Shoqërisë së Nëntë Muzave, një rreth intelektualësh. [[Skeda:Croce_giovane.jpg|parapamje|Foto grupore me Benedetto Croce-n e ri (i treti nga e majta, në këmbë)]] Ai bëri udhëtime të shumta në Spanjë, [[Perandoria Gjermane|Gjermani]], [[Republika e Tretë Franceze|Francë]] dhe [[Mbretëria e Bashkuar e Britanisë së Madhe dhe Irlandës|Mbretërinë e Bashkuar]], ndërsa edukimi i tij kulturor u rrit në interesin e tij për studimet historike dhe letrare, në veçanti në poezinë e [[Giosuè Carducci|Giosuè Carducci-t]] dhe në veprat e Francesco De Sanctis . Në vitin 1895, nëpërmjet Antonio Labriola-s me të cilin mbajti kontakt, ai u interesua për [[Marksizmi|Marksizmin]], por ai e kritikoi vizionin e tij për [[Kapitalizmi|kapitalizmin]] si johistorik. Nga [[Karl Marksi|Marksi]] ai u kthye te filozofia [[Georg Vilhelm Fridrih Hegel|Hegeliane]] të cilën filloi ta vlerësonte dhe ta studionte në thellësi. Megjithëse vlerësonte poezinë [[Laicizmi|laike]] të masonit Carducci, Croce debatoi me Masonizmin, duke marrë një përgjigje të prerë nga Mjeshtri i Madh Ernesto Nathan. Në janar të vitit 1903 u botua numri i parë i revistës ''La critica'', me bashkëpunimin e [[Giovanni Gentile|Giovanni Gentile-s]], dhe u shtyp me shpenzimet e tij deri në vitin 1906, kur botuesi Laterza mori përsipër. Gentile bashkëpunoi me të deri në vitin 1920, vitin në të cilin themeloi revistën e tij, Giornale critico della filosofia italiana.<ref>{{Cite web |date=2024-03-05 |title=Benedetto Croce e Giovanni Gentile, quasi amici: il carteggio completo |url=https://www.repubblica.it/cultura/2024/03/05/news/benedetto_croce_giovanni_gentile_carteggio_completo-422258798/ |language=it}}</ref> === Jeta politike === Ai u emërua senator i Mbretërisë sipas të ardhurave në vitin 1910. ==== Pozicioni në Luftën e Parë Botërore ==== {{Blockquote|Polemikat midis "ndërhyrësve" dhe "neutralistëve", siç quheshin, ishin të nxehta dhe të gjalla gjatë atyre dhjetë muajve. [...] Nuk mund të thuhet se [ndërhyrësit] kishin gabim, ashtu siç nuk mund të thuhet se kundërshtarët e tyre kishin gabim, sepse mosmarrëveshjet e këtij lloji nuk janë objekt i gjykatave, madje as i kritikës shkencore, dhe të dyja tezat, të mbrojtura me pasion, kanë këtë karakter: ato janë të nevojshme për efekt politik dhe, siç thotë shprehja, nëse njëra nga dy kundërshtimet nuk do të ekzistonte, do të ishte më mirë ta shpiknin. Më shumë se një i ashtuquajtur "neutralist" nganjëherë tronditej nga teza kundërshtare dhe prirej ta pranonte atë, dhe e njëjta gjë i ndodhte më shumë se një "ndërhyrësi".|{{citim libri|Benedetto|Croce|Historia e Italisë nga viti 1871 deri në vitin 1915|1943|[[Shtëpia botuese Giuseppe Laterza & sons|Laterza]]|Bari}}}} Filozofi, duke zgjedhur midis dy pozicioneve, neutralitetit ose ndërhyrjes në [[Lufta e Parë Botërore|Luftën e Parë Botërore]], iu drejtua të parit; por neutraliteti i tij ishte një neutralitet që pajtonte pozicionet liberale me mundësinë e ndërhyrjes (megjithatë, ai mbeti pak në favor të luftës dhe, duke mos qenë i detyruar të rekrutohej, për shkak të kufizimeve të moshës - 49 vjeç -, ai nuk shkoi kurrë në front ndryshe nga intelektualë të tjerë si D'Annunzio, i cili u ofrua vullnetar në moshën 52 vjeç). Ai i shkroi Henry Bigot në vitin 1914, i cili ishte: {{Blockquote|"të gatshëm të pranojmë luftën që do të detyrohemi të zhvillojmë, cilado qoftë ajo, madje edhe kundër Gjermanisë, ta pranojmë atë si një domosdoshmëri të dhimbshme, të vendosur të mos e provokojmë atë për arsye antikombëtare dhe sektare"|B. Croce, ''Epistolario'', vëll. I, Napoli 1967, f. 3.}} Në vitin 1915, së bashku me intelektualë të tjerë të kohës si Gabriele D'Annunzio dhe kushëriri i tij, zëvendësi Erminio Sipari, ai tërhoqi vëmendjen e publikut ndaj tragjedisë së tërmetit të Avezzano-s, i cili shkaktoi mbi 30,000 vdekje dhe dëme shumë të rënda në Marsikë dhe në provincat e Italisë qendrore.<ref>{{Cite web |title=Terremoto Avezzano 1915 |url=https://emergenze.protezionecivile.gov.it/it/sismiche/terremoto-di-avezzano-1915 |publisher=[[Dipartimento della protezione civile]]|language=it}}</ref><ref>{{Cite web |last=Roberta De Santi |date=10 janar 2018 |title=13 janar 1915, ora 7.52 |url=http://www.terremarsicane.it/13-gennaio-1915-ore-7-52/ |publisher=Terre Marsicane|language=it}}</ref> ==== Ministër ==== Nga viti 1920 deri në vitin 1921 ai u bë Ministër i Arsimit Publik<ref>{{Cite web |title=Ministri della pubblica istruzione |url=http://storia.camera.it/governi/v-governo-giolitti/Ministero%20dell'istruzione%20pubblica|language=it}}</ref> në qeverinë e pestë dhe të fundit të Giolitti-t.<ref>{{Cite web |title=Ultimo Governo Giolitti |url=http://storia.camera.it/governi/v-governo-giolitti|language=it}}</ref> Me një dekret mbretëror të 21 majit 1920 atij iu dha titulli "Fisnik"<ref>{{Cite web |title=Scheda senatore CROCE Benedetto |url=https://www.senato.it/web/senregno.nsf/c9a692e20ea5e59dc125785e003c094c/45b162f23980c5a64125646f005a8fe6?OpenDocument|language=it}}</ref>. Ai zhvilloi një reformë të arsimit publik, e cila më pas u mor pjesërisht nga [[Giovanni Gentile]]. ==== Besimi fillestar në qeverinë fashiste ==== [[File:Benedetto_Croce_biblioteca.jpg|parapamje|Benedetto Croce në bibliotekën e tij]] Fillimisht, Croce ishte afër fashizmit. Ai dëgjoi dhe duartrokiti fjalimin e Musolinit në teatrin San Carlo në Napoli më 24 tetor 1922, gjatë tubimit përgatitor për marshimin drejt Romës.<ref>{{Cite news|Antonio Gnoli|http://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1990/06/09/benedetto-croce-il-suo-fantasma.html|Benedetto Croce e il suo fantasma|la Repubblica|9 giugno 1990}}</ref> Gjatë votimit në Senat më 24 qershor 1924, pas vrasjes së deputetit socialist Giacomo Matteotti (10 qershor 1924), Croce ishte midis 225 senatorëve që votuan besimin në qeverinë e Musolinit, së bashku me [[Giovanni Gentile]] dhe Vincenzo Morello.<ref>{{Cite web |title=XXVII Legislatura / Cronologia / Camera dei deputati - Portale storico |url=https://storia.camera.it/cronologia/leg-regno-XXVII/elenco|language=it}}</ref> Croce më vonë shpjegoi në një intervistë se vota e tij nuk kishte qenë fashiste, ai kishte votuar në favor të regjimit sepse mendonte se Musolini, nëse mbështetej, mund të çlirohej nga ekstremizmi fashist të cilit Croce ia atribuonte përgjegjësinë për vrasjen e Matteotti-t. Në këtë konfuzion të dukshëm shpirtëror dhe moral, filozofi kërkoi tek themeluesi i Fasci di Combattimen një aleat që mund të pengonte rënien diktatoriale të fashizmit në pushtet. Siç tregon fragmenti i mëposhtëm, ai ende besonte se mund ta shantazhonte Musolinin përmes votës së parlamentit. Një parlament në të cilin ai kishte kontribuar në zbrazjen e autoritetit falë listave të fashistëve dhe liberalëve që mbushnin sallat e tij. {{Blockquote|Ne kemi vendosur të japim një votë besimi. Por, le të jemi të qartë, është me kusht. Axhenda që hartuam thotë shprehimisht se Senati pret që qeveria të rivendosë ligjshmërinë dhe drejtësinë, siç premtoi Musolini në fjalimin e tij. Në këtë mënyrë, ne po e mbajmë atë të burgosur, të gatshëm të mos ia besojmë nëse nuk e mban fjalën. E shihni: fashizmi ishte një gjë e mirë; tani është bërë një e keqe dhe duhet të zhduket. Por duhet të shkojë pa probleme, në kohën e duhur, dhe ne do të jemi në gjendje ta zgjedhim atë kohë, pasi vazhdimi i ekzistencës së Musolinit në pushtet është i kushtëzuar nga miratimi ynë.<ref>Qershor 1924; cituar në G. Levi Della Vida, Fantazmat e Rizbuluara, Venecia, 1966</ref>}} Croce shkroi në ''Il Giornale d'Italia'' më 9 korrik 1924 se regjimi i Musolinit "nuk mund dhe nuk duhej të kishte qenë gjë tjetër veçse një urë për rivendosjen e një regjimi më të ashpër liberal". ==== Shpërbërja dhe ''Manifesti i Intelektualëve Antifashistë'' ==== Filozofi nga Abruco u distancua përfundimisht nga regjimi kur, me nxitjen e Giovanni Amendola-s, shkroi ''Manifestin e Intelektualëve Antifashistë'' në përgjigje të ''Manifestit të Intelektualëve Fashistë'' nga Giovanni Gentile. Shkrimi, i botuar në gazetën ''Il Mondo'' më 1 maj 1925, ndër të tjera argumentonte:{{Blockquote|Ndotja e politikës dhe letërsisë, politikës dhe shkencës është një gabim. Dhe kur bëhet, si në këtë rast, për të mbështetur akte të mjerueshme dhune dhe arrogance, si dhe shtypjen e lirisë së shtypit, nuk mund të quhet as një gabim bujar. As akti i intelektualëve fashistë nuk është pasqyrim i një ndjenje shumë delikate ndaj atdheut të tyre, vuajtjet e të cilit nuk duhet t'i nënshtrohen gjykimit të të huajve, të cilët (siç është e natyrshme) janë të pavetëdijshëm ndaj interesave të ndryshme dhe të veçanta politike të kombeve të tyre. [...] Ajo që mund të përfshijë ungjilli i ri, feja e re, besimi i ri nuk mund të kuptohet nga fjalët e [[Manifesti i Intelektualëve Fashistë|manifesti i gjatë]]; dhe, nga ana tjetër, faktet praktike, në elokuencën e tyre të heshtur, i tregojnë vëzhguesit pa paragjykime një përzierje të paqëndrueshme dhe të çuditshme të apeleve ndaj autoritetit dhe demagogjisë, të nderimit të shpallur për ligjin dhe shkeljes së ligjit, të koncepteve ultramoderne dhe ideve të vjetra të mykura, të qëndrimeve absolutiste dhe tendencave bolshevike, të mosbesimit dhe të joshjes ndaj Kishës Katolike, të neverisë ndaj kulturës dhe përpjekjeve sterile për një kulturë të zhveshur nga premisat e saj, të fantazive mistike dhe cinizmit. [...] Për këtë "fe" kaotike dhe të pakapshme, nuk kemi dëshirë ta braktisim besimin tonë të vjetër: besimin që për dy shekuj e gjysmë ka qenë shpirti i Italisë së ringjallur, i Italisë moderne; atë besim që përbëhej nga dashuria për të vërtetën, aspirata për drejtësi, njerëzimi dhe qytetërimi bujar, zelli për edukim intelektual dhe moral, shqetësimi për lirinë, forca dhe garancia e çdo përparimi.}} Sipas Norberto Bobbio-s,''Manifesti i Intelektualëve Antifashistë'' sanksionoi marrjen nga Croce të rolit të "ndërgjegjes morale të antifashizmit italian" dhe "filozofit të lirisë". Dokumenti shënoi gjithashtu fundin e miqësisë së tij me Gentilen, për shkak të dallimeve të tyre filozofike dhe politike, tashmë të papajtueshme. Më pas, Croce ishte i vetmi zë mospajtues i toleruar nga regjimi. Roli i Croce-s si ndërgjegje e antifashizmit dëshmohet, ndër të tjera, nga Primo Levi, i cili në vitin 1975 kujtoi se në vitet e fashizmit dhe luftës, të shënuara për antifashistët nga konfuzioni moral, izolimi dhe pasiguria, vetëm "Bibla, Croce, gjeometria, fizika, na u shfaqën si burime sigurie". [[Stefan Zweig|Stefan Cvajg]], i cili e vizitoi atë në Napoli, admiroi energjinë dhe freskinë shpirtërore tek një njeri i cili, megjithëse dukej tashmë i vjetër, komentoi: "Asgjë nuk është më e dëmshme për intelektin sesa mungesa e kundërshtimit... Tani jam i detyruar të ripërtërihem". ==== Fashizmi si një "sëmundje morale" ==== [[File:Benedetto_Croce.jpg|parapamje|Benedikti Kroçe]] {{Blockquote|"Liberalizmi im është diçka që e mbaj në gjak, si bir moral i burrave që bënë Risorgimenton italiane, bir i Francesco De Sanctis dhe të tjerëve që gjithmonë i kam cilësuar si mentorë të jetës sime. Historia do të më vendosë midis fitimtarëve ose do të më hedhë midis të mundurve. Kjo nuk më shqetëson. Ndjej se kam atë vend për të mbrojtur, se për të mirën e Italisë ai vend duhet të mbrohet nga dikush, dhe se midis atyre dikujt edhe unë jam në atë detyrë. Kaq."|Letër drejtuar [[Vittorio Enzo Alfierit]] të datës 10 tetor 1925}} Ai refuzoi të hynte në Akademinë e Italisë, të themeluar në vitin 1929, dhe pas një mbështetjeje të shkurtër për lëvizjen [[Kundërfashizmi|antifashiste]] Aleanca Kombëtare për Liri (1930), e themeluar nga poeti Lauro De Bosis, ai u distancua nga jeta politike, duke vazhduar megjithatë të shprehte lirisht idetë e tij politike, pa censurën e regjimit fashist, të paktën në mënyrë të qartë. I vetmi akt armiqësie i dhunshëm dhe i hapur i kryer nga fashizmi ndaj Croce-s ishte shkatërrimi i shtëpisë së tij napolitane në nëntor 1926. Në vitet në vijim, ato të afirmimit të tij dhe të të ashtuquajturit "konsensus", fashizmi e konsideroi Croce-n një kundërshtar jo shumë të frikshëm, pasi ai ishte mbështetës i tezës së fashizmit të kuptuar si një "sëmundje morale" e kapërcyer në mënyrë të pashmangshme nga përparimi i [[Historia|historisë]]. Për më tepër, fama e Croce-s në [[Opinioni publik|opinionin publik]] evropian e mbrojti atë nga ndërhyrjet shtypëse të regjimit. Ai gjithashtu kishte marrëdhënie të buta kulturore me intelektualë në një farë mënyre të afërt me regjimin, edhe nëse margjinalë, siç është një korrespondencë epistolare me tradicionalistin Julius Evola, të cilit i shprehu vlerësim formal për dy vepra, që do të botoheshin nga Laterza me miratimin e vetë Croce-s, ''Ese mbi Idealizmin Magjik'', ''Teoria e Individit Absolut'' dhe, më pas, ''Tradita Hermetike''.<ref>{{Cite news |title=Julius Evola: mi manda Don Benedetto |url=http://archiviostorico.corriere.it/1996/gennaio/11/Julius_Evola_manda_don_Benedetto_co_0_9601114492.shtml|language=it}}</ref> Në vitin 1931, qeveria fashiste u kërkoi profesorëve në universitetet italiane që t'i përmbaheshin zyrtarisht regjimit, sipas nenit 18 të dekretit mbretëror nr. 1227 të 28 gushtit 1931 (i ashtuquajturi betim besnikërie ndaj fashizmit ). Sipas këtij dispozite, profesorët do të duhej të betoheshin se do t'i qëndronin besnikë jo vetëm "atdheut", siç ishte imponuar tashmë nga rregulloret e përgjithshme universitare të vitit 1924, por edhe regjimit fashist. Me atë rast, Croce i inkurajoi profesorë si Guido Calogero dhe [[Luigi Einaudi]] të qëndronin në universitet, «për të vazhduar mësimdhënien sipas idesë së lirisë». Nëse figura e tij ishte e rëndësishme për fushën politike të liberalizmit, shkolla e tij kishte një audiencë shumë më të gjerë studentësh gjatë njëzet viteve të fashizmit: për më tepër, autorë të tillë si [[Antonio Gramshi|Antonio Gramsci]] dhe grupi komunist ''L'Ordine Nuovo'' kishin nxjerrë tashmë disa elementë kritikash nga idetë e tij, të cilat shkonin në drejtim të kundërt me atë të treguar deri më tani. Në këto shkrime 'nga burgu', Gramsci analizon sistemin doktrinar dhe filozofik që lejoi ngritjen e fashizmit dhe diktaturën pasuese. Filozofia e Croce-s, e cila së bashku me atë të Gentile-s, përbënte kulmin e mendimit filozofik italian deri në vitin 1922, me pavendosmërinë dhe paqartësinë e saj intelektuale të përcaktuar si 'dialektikë e të kundërtave' në veprën e lartpërmendur të Gramsci-t, u kishte dhënë forcë dhe mbështetje shpirtërore skuadrave fashiste që shtypën trazirat e viteve 1920-21, të paafta të bënin asgjë tjetër përveçse ta gjykonin vetë fenomenin si të zbrazët dhe kalimtar pas marrjes së pushtetit shtetëror. Duke demonstruar kështu paaftësinë e vet dhe mungesën e atij veprimi praktik, gjë që më pas e shtyu Gentilen të distancohej përfundimisht nga pozicionet e moderuara të Croce-s dhe të bëhej vetë një nga mbështetësit më fanatikë të rendit të ri institucional, në përputhje me filozofinë e tij të aktualizmit. Refuzimi i Croce-s për t'u bashkuar me fashizmin dukej se u vu në pikëpyetje nga gjesti që ai bëri në vitin 1935 gjatë Luftës Etiopiane, kur filozofi, me rastin e " Ditës së Besimit " (në të cilën italianët u thirrën të ofronin arin e tyre për atdheun) dhuroi medaljen e tij senatoriale, duke e shoqëruar atë me këtë letër të shkurtër drejtuar Presidentit të Senatit:{{Blockquote|"Shkëlqesia Juaj, megjithëse nuk e miratoj politikën e Qeverisë, e kam pranuar ftesën e Shkëlqesisë Suaj si një homazh për emrin e Atdheut dhe e kam kthyer medaljen time, të datës 1910, në Selinë Qendrore të Policisë së Senatit.<ref>B. Croce, ''Epistolario'', I, Napoli, Instituti Italian për Studime Historike, 1967, f. 187</ref>"}} Gjesti "ngjalli habi, dhimbje dhe polemika në qarqet antifashiste italiane, brenda dhe jashtë vendit", gjë që e preku me dhimbje Croce-n. Në fund të një bisede dramatike me Bianca Ceva-n, të dërguar për të mbështetur pikëpamjen antifashiste, pas një përpjekjeje fillestare për justifikim, Croce deklaroi: "thuaj se jam gjithmonë i njëjti, se jam gjithmonë me ta..." ==== Kundër ligjeve racore ==== Në vitin 1938, regjimi miratoi legjislacion [[Judeofobia|antisemitik]] (Croce nuk ishte i pranishëm në dhomën e Senatit, si formë proteste; ai ishte një nga të paktët që foli publikisht kundër tij). Qeveria u dërgoi të gjithë profesorëve të universitetit dhe anëtarëve të akademive një pyetësor për ta plotësuar me qëllim klasifikimin "racor". Të gjithë të pyeturit u përgjigjën. I vetmi intelektual johebre që refuzoi ta plotësonte pyetësorin ishte Croce.{{Blockquote|"Efekti i vetëm i deklaratës së kërkuar do të ishte të më bënte të skuqesha, duke më detyruar mua, mbiemri im është CROCE, të kryej aktin e urryer dhe qesharak të protestimit se nuk jam hebre, pikërisht kur këta njerëz po persekutohen. <ref>Pierluigi Battista, ''Corriere della Sera'', 17 dhjetor 2008</ref>"}} Filozofi, në vend që ta kthente formularin e plotësuar, i dërgoi një letër presidentit të Institutit Venedik të Shkencave, Letrave dhe Arteve, në të cilën i shkruante me sarkazëm:{{Blockquote|"I dashur koleg, sot mora pyetësorin këtu që duhej ta kisha dërguar para datës 20. Sidoqoftë, nuk do ta kisha plotësuar, duke preferuar të përjashtohesha si një hebre i supozuar. A ka kuptim t'i bësh pyetje një njeriu me gati gjashtëdhjetë vjet aktivitet letrar dhe një histori të jetës politike në vendin e tij se ku dhe kur ka lindur, si dhe pyetje të tjera të ngjashme?"|Benedetto Croce për Luigi Messedaglia-n, President i Institutit Venedik të Shkencave, Letrave dhe Arteve në Venedik, 21 shtator 1938, në A. CAPRISTO, ''Dëbimi i Hebrenjve nga Akademitë Italiane'', Torino, Zamorani, 2003, f. 38.}} Croce u përjashtua më pas nga pothuajse të gjitha akademitë ku ishte anëtar, duke përfshirë Accademia Nazionale dei Lincei dhe Shoqërinë Napolitane të Historisë Kombëtare. Në fund të luftës, Croce pranoi meritën e mospërjashtimit të tij gjatë regjimit fashist në Institutin Venedik të Shkencave, Letrave dhe Arteve, e vetmja akademi që e mbajti atë si anëtar. Pasi denoncoi persekutimin e hebrenjve, Croce kritikoi edhe qëndrimet e vetë hebrenjve, si të atyre që i ishin bashkuar fashizmit ashtu edhe të atyre që jetonin "të ndarë", duke e konsideruar specifikën hebraike si të rrezikshme për vetë hebrenjtë: Kur filloi persekutimi famëkeq kundër hebrenjve, pata, me një dridhje tmerri, zbulimin e plotë të delinkuencës thelbësore që ishte në fashizëm, sikur të isha i detyruar të dëshmoja masakrën gjakftohtë të një njeriu të pafajshëm, dhe u hodha në anën e tyre me gjithë qenien time për të bërë çfarë [...] mundesha që ata të lehtësonin ose zvogëlonin vuajtjet e tyre [...] Shumë nga dëmet dhe padrejtësitë e kryera nga fashizmi nuk mund të riparohen tani për ta si për italianët e tjerë që i vuajtën ato, as nuk do të duan të kërkojnë privilegje ose preferenca, dhe në të vërtetë qëllimi i tyre duhet të jetë të përzihen gjithnjë e më mirë me italianët e tjerë; duke u përpjekur të fshijnë atë dallim dhe ndarje në të cilën ata kanë vazhduar për shekuj dhe e cila, siç u ka dhënë rast dhe pretekst persekutimeve në të kaluarën, është për t'u frikësuar se do t'ua japë përsëri në të ardhmen... [ideja e] një populli të zgjedhur, e cila është aq e pamatur sa [[Hitleri]] e bëri të vetën, i cili, për fat të keq, kishte në dispozicion mjetet që e bënë të guximshëm të përpiqej të zbatonte atë budallallëk... [ata] injorojnë premisat historike (Greqia, Roma, Krishterimi) e qytetërimit të të cilit ata duhet të bëhen pjesë. Pastaj ai shprehu një qëndrim të hutuar ndaj [[Sionizmi|sionizmit]]. [[Skeda:Benedetto_Croce_Alessandro_Casati.jpg|majtas|parapamje|Benedetto Croce dhe Alessandro Casati në ceremoninë e inaugurimit të [[Luigi Einaudi]] si President i Republikës Italiane]] === Kthimi në jetën politike === Pas rënies së regjimit, Croce u rikthye në politikë, duke pranuar emërimin si president i Partisë Liberale Italiane. Gjatë [[Rezistenca italiane|Rezistencës]], ai u përpoq të ndërmjetësonte midis partive të ndryshme antifashiste dhe në vitin 1944 ishte Ministër pa portofol në qeverinë e dytë të Badoglios, megjithëse nuk respektonte as Marshallin dhe as Mbretin [[Viktor Emanueli III|Vittorio Emanuele III]], për shkak të përfshirjes së tyre në fashizëm. Menjëherë pas çlirimit të [[Roma|Romës]] (qershor 1944), ai iu bashkua qeverisë së dytë Bonomi, përsëri si ministër pa portofol, por dha dorëheqjen disa muaj më vonë, më 27 korrik. Ai do të kishte preferuar abdikimin e drejtpërdrejtë të sovranit në favor të të riut Vittorio Emanuele (me heqjen dorë nga froni i Umbertos ), regjencën e Badoglios dhe rolin e Carlo Sforzës si kreu i qeverisë, por përfaqësuesit e Mbretërisë së Bashkuar e kundërshtuan këtë. Në referendumin mbi formën e Shtetit (2 qershor 1946) ai votoi për monarkinë, megjithatë duke e bindur Partinë Liberale (presidente e së cilës mbeti deri më 30 nëntor 1947) të mos mbante anë, me qëllim që të sigurohej që liria e plotë dhe efektive e zgjedhjes të mbizotëronte mbi këtë çështje, dhe më vonë duke deklaruar: «logjika e shëndoshë i bëri ata miliona votues në favor të monarkisë të merrnin në konsideratë se, edhe nëse do të kishin fituar shumicën ligjore, një monarki me një shumicë të dobët nuk do të kishte prestigjin dhe autoritetin e nevojshëm, dhe për këtë arsye ishte më mirë të pranohej forma e re e Republikës dhe të përpiqej ta bënte atë të jetonte në mënyrën më të mirë, duke kontribuar me besnikëri forcat e veta». [[File:Enrico_De_Nicola_e_Benedetto_Croce.jpg|parapamje|Benedetto Croce me Enrico Altavilla dhe kreun e përkohshëm të shtetit, [[Enrico De Nicola]]]] Koncepte që Croce, në thelb, i kishte shprehur tashmë; shumë kohë përpara se Umberto II, në mesazhin e 13 qershorit 1946, ta përsëriste këtë tregues. I zgjedhur në Asamblenë Kushtetuese, ai nuk e pranoi propozimin për t'u kandidatur për Kryetar të përkohshëm të Shtetit, ashtu siç më vonë refuzoi propozimin e paraqitur nga [[Luigi Einaudi]], për t'u nominuar si senator për jetë. Ai kundërshtoi me forcë nënshkrimin e [[Traktati i Paqes së Parisit i 1946-ës|Traktatit të Paqes]], me një fjalim të përzemërt dhe të famshëm drejtuar Asamblesë Kushtetuese, duke e konsideruar atë të papërshtatshëm për Republikën e re. Në vitin 1946 ai themeloi Institutin Italian për Studime Historike në [[Napoli]], duke përdorur si seli një apartament që zotëronte, ngjitur me shtëpinë dhe bibliotekën e tij në Palazzo Filomarino, ku ndodhet tani Fondacioni i Bibliotekës Benedetto Croce . Midis viteve 1949 dhe 1952 ai ishte President i shoqatës [[Klubi PEN|PEN International]] dhe, në të njëjtat vite, ai u bashkua me [[Bordi i drejtorëve|Bordin e Drejtorëve]] të Institutit Suor Orsola Benincasa në Napoli.<ref>{{Cite web |title=Ente Morale |url=https://www.unisob.na.it/ente/index.htm?vr=1|language=it}}</ref>{{Blockquote|"Ti e ndave Shpirtin në katër segmente që të tjerët i përzien në një të vetëm: pra pakënaqësi, grindje në tufën e njerëzve profesionistë. Jeto në paqe në përjetësi: ti ishe thjesht pa e ditur, pa e dashur"|[[Eugenio Montale]], ''Për një filozof të madh'' [1972], në Id., ''Ditari i '71 dhe '72'', v. 5-8<ref>{{cito librin|author=Eugenio Montale|wkautore=Eugenio Montale|title=Të gjitha poezitë|botues=Mondadori|qyteti=Milano|viti=1977|isbn=jo|p=549}}</ref>}} Për shkak të një goditjeje cerebrale në vitin 1949, ai mbeti gjysmë i paralizuar dhe u tërhoq në shtëpinë e tij, duke vazhduar studimet: ai vdiq i ulur në një kolltuk në bibliotekën e tij më 20 nëntor 1952, në moshën 86 vjeç. Funerali solemn u mbajt në Napolin e tij të lindjes dhe eshtrat e tij u varrosën në varrin familjar në Varrezat Poggioreale . <ref>{{Cite web |title=Il filosofo della libertà Napoli - il funerale di Benedetto Croce - Cinegiornali - Scheda video - Istituto Luce - Cinecittà - Senato della Repubblica |url=http://senato.archivioluce.it/senato-luce/scheda/video/IL5000038575/2/Il-filosofo-della-libertagrave.html|language=it}}</ref> === Marrëdhënia me kulturën katolike === {{Blockquote|"Edhe si filozof [...] besoj se përmbysja më e thellë shpirtërore e arritur nga njerëzimi ishte Krishterimi, dhe unë e kam pranuar Krishterimin dhe e mbaj atë, një maja të përjetshme, në shpirtin tim<ref>B. Croce, Maria Curtopassi, ''Dialogo su Dio: carteggio 1941-1952'', Archinto, 2007, f. 11. Korrespondenca midis Croce dhe Maria Curtopassi u botua nga shtëpia botuese Archinto nga Giovanni Russo, gjithashtu autor i shënimit hyrës (f. 11-33).</ref>"}} Marrëdhënia e Croce-s me kulturën katolike ndryshoi me kalimin e kohës. Në fillim të [[Shekulli XX|shekullit të njëzetë,]] filozofë idealistë, si Croce dhe [[Giovanni Gentile|Gentile]], kishin ushtruar, së bashku me kulturën katolike, një kritikë të përbashkët të [[Pozitivizmi|pozitivizmit]] të shekullit të nëntëmbëdhjetë. Në fund të viteve [[Vitet 1920|1920]] kishte pasur një distancim progresiv të kulturës laike dhe idealiste nga kultura katolike. Croce, megjithëse jo një [[Antiklerikalizmi|antiklerikal]] militant, besonte se [[Ndarja e fesë nga shteti|ndarja liberale midis Kishës dhe Shtetit]], e mbështetur nga [[Camillo Benso, Konti i Cavour|Cavour]], ishte e rëndësishme.<ref name="Griffo">{{Cite web |title=Maurizio Griffo, ''Il pensiero di Benedetto Croce tra religione e laicità''. La citazione è tratta da: B. Croce, Taccuini di lavoro, vol. 6, Napoli 1987, p. 285 (3 luglio 1950). |url=http://www.loccidentale.it/node/8259|language=it}}</ref> Deri më 11 shkurt 1929, me [[Traktati Lateran|Paktet Laterane,]] Kisha kishte arritur një marrëdhënie të ekuilibruar me institucionet shtetërore italiane, duke u distancuar kështu nga pozicionet politike antifashiste të idealizmit të Kroçes. Kroçe ishte kundër Konkordatit dhe deklaroi hapur në Senat se "pranë ose përpara njerëzve që e konsiderojnë Parisin si të denjë për një meshë, ka të tjerë për të cilët dëgjimi i një meshe ose jo është diçka që vlen pafundësisht më shumë se Parisi, sepse është çështje ndërgjegjeje". [[Benito Musolini|Musolini]] u përgjigj duke e shpallur atë "një shmangës të historisë" dhe duke e akuzuar filozofin si të prapambetur dhe frikacak përballë progresit historik. Kur Croce shkroi ''Historinë e [[Evropa|Evropës]] në Shekullin e Nëntëmbëdhjetë'', [[Vatikani]] e kritikoi ashpër autorin i cili mbrojti filozofitë që lartësonin një fe lirie pa Zot. Zyra e Shenjtë e vendosi këtë libër në Indeks në vitin 1932, por, duke mos marrë ndonjë ndryshim zemre nga Croce në vitet në vijim, në vitin 1934 i futi të gjitha shkrimet e tij në listën e librave të ndaluar. Polemika antikonkordat e Croce-s pati si qëllim bashkimin e filozofit të ri jo të dhunshëm dhe liberal-socialist Aldo Capitini, i cili, në vjeshtën e vitit 1936 në Firence, në shtëpinë e Luigi Russo -s, kishte pasur mundësinë të takonte Croce-n, të cilit i kishte dhënë një pako me daktilografë që filozofi napolitan i kishte vlerësuar dhe i kishte botuar në janar të vitit pasardhës nga botuesi Laterza i Barit me titullin ''Elementi di un'experienza religiosa'' . Brenda një kohe të shkurtër, ''Elementi'' u bë një nga referencat kryesore letrare të të rinjve antifashistë. Qëndrimi personal i Croce-s ndaj fesë katolike shprehet mirë në esenë e tij ''Pse nuk mund ta quajmë veten "të krishterë"'', shkruar në vitin 1942. Termi "të krishterë" i futur në titull në thonjëza nuk kishte për qëllim të tregonte aderimin në një kredo konfesionale, por më tepër vetëdijen për një përkatësi të pashmangshme kulturore të përfaqësuar në perspektivën e tij të veçantë nga fenomeni i Krishterimit: nuk ishte një rrëfim i besimit të krishterë për shkak të mohimit të [[Agnosticizmi|agnosticizmit]] siç donte të nënkuptonte propaganda fashiste, por për të njohur vlerën historike dhe "trazirat shpirtërore":{{Blockquote|Krishterimi ishte revolucioni më i madh që njerëzimi ka arritur ndonjëherë: aq i madh, aq gjithëpërfshirës dhe i thellë, aq i frytshëm në pasoja, aq i papritur dhe i papërmbajtshëm në shpalosjen e tij, saqë nuk është për t'u habitur që një mrekulli është shfaqur ose mund të shfaqet ende, një zbulesë nga lart, një ndërhyrje e Zotit në çështjet njerëzore, të cilat prej tij kanë marrë një ligj dhe drejtim krejtësisht të ri. Të gjitha revolucionet e tjera, të gjitha zbulimet e mëdha që shënojnë epoka në historinë njerëzore, nuk i qëndrojnë krahasimit me të, duke u dukur të veçanta dhe të kufizuara në krahasim. Të gjitha, pa përjashtuar ato që Greqia bëri për poezinë, artin, filozofinë, lirinë politike dhe Romën e ligjit: për aftësinë e parimeve të krishtera për t'iu kundërvënë [[neopaganizmit]] dhe [[ateizmit]] të përhapur nga [[nacizmi]] dhe [[komunizmi sovjetik]]<ref>B. Croce, "Pse nuk mund ta quajmë veten "të krishterë", në "La Critica", 20 nëntor 1942</ref> pastaj në "Diskurse mbi filozofi të ndryshme", Laterza, Bari 1945:}}{{Blockquote|...Jam thellësisht i bindur dhe i bindur se mendimi dhe qytetërimi modern janë të krishtera, një vazhdim i impulsit të dhënë nga Jezusi dhe Pali. Kam shkruar një shënim të shkurtër historik mbi këtë, të cilin do ta publikoj sapo të kem hapësirën në dispozicion. Për më tepër, a nuk mendoni se në këtë luftë të tmerrshme botërore ajo që është në konflikt është një koncept ende i krishterë i jetës me një tjetër që mund të datojë që nga periudha para-kristiane, dhe në fakt para-helenike dhe para-orientale, të plaket dhe të rilidhë atë që i parapriu qytetërimit, dhunën barbare të hordës?<ref>B. Croce, M. Curtopassi, ''Dialogo su Dio. Carteggio 1941-1952'', op. cit. ''ibidem''.</ref>}} Shkurt, Croce sheh te Krishterimi themelin historik të qytetërimit perëndimor, por nuk e mohon imanentizmin radikal të mendimit të tij, i cili sheh te feja një moment të realizimit historik të shpirtit, i cili, duke e kapërcyer atë, lëviz drejt një sinteze më të lartë. Në Asamblenë Kushtetuese ai luftoi kundër futjes, të kërkuar nga [[Democrazia Cristiana|DC-ja]] dhe nga komunisti Togliatti, të Pakteve Laterane në paragrafin e dytë të nenit 7 të [[Kushtetuta e Italisë|Kushtetutës së Republikës Italiane]], duke e gjykuar atë si "arrogancë të paturpshme priftërore".<ref name="Griffo">{{Cite web |title=Maurizio Griffo, ''Il pensiero di Benedetto Croce tra religione e laicità''. La citazione è tratta da: B. Croce, Taccuini di lavoro, vol. 6, Napoli 1987, p. 285 (3 luglio 1950). |url=http://www.loccidentale.it/node/8259}}</ref> Megjithatë, duke pasur parasysh zgjedhjet politike të vitit 1948, ai arriti një marrëveshje me sekretarin e [[Democrazia Cristiana|Demokracisë Kristiane]], [[Alcide De Gasperi]], për t'i dhënë jetë një manifesti të përbashkët, ''Evropës, kulturës dhe lirisë'', kundër totalitarizmit të kaluar dhe të tashëm. Pas fitores së DC-së, ai iu përgjigj ashpër njerëzve laikë me mendim të djathtë të lidhur me Frontin Popullor, të cilët talleshin me klasën e përulur dhe fshatare nga e cila përbëhej kryesisht elektorati katolik:{{Blockquote|"Qofshin të bekuar ata [[beguines]] me të cilët qeshni, sepse pa votën dhe angazhimin e tyre ne nuk do të ishim të lirë sot.<ref>Në [[Vittorio Messori]], ''Të mendosh për historinë: një lexim katolik i aventurës njerëzore'', Paoline, 1992, f. 500.</ref>"}} Në vitin 1950, duke lënë udhëzime për vdekjen e tij (e cila do të ndodhë tre vjet më vonë), ai do të shkruajë në vend të kësaj se ndjeshmëria fetare e gruas së tij katolike do ta lejojë atë të shmangë një prift që përpiqet ta "shpëlejë" atë në minutën e fundit, sepse është "një gjë e tmerrshme të përfitosh nga dobësitë për t'i rrëmbyer një burri një fjalë që ai kurrë nuk do ta kishte thënë në një gjendje të shëndetshme".<ref name="Griffo">{{Cite web |title=Maurizio Griffo, ''Il pensiero di Benedetto Croce tra religione e laicità''. La citazione è tratta da: B. Croce, Taccuini di lavoro, vol. 6, Napoli 1987, p. 285 (3 luglio 1950). |url=http://www.loccidentale.it/node/8259}}</ref> === Privatësia === Nga viti 1893 deri në vitin 1913, Croce ishte në një lidhje romantike dhe jetoi me [[Angelina Zampanelli|Angelina Zampanelli-n]], deri në vdekjen e saj. <ref name="amore">{{Cite web |title=Benedetto Croce e l'amore |url=http://www.nuovomonitorenapoletano.it/index.php?option=com_content&view=article&id=685:benedetto-croce-e-lamore&catid=38:storia&Itemid=28|language=it}}</ref> Në vitin 1911, çifti u vendos në Palazzo Filomarino, në [[Napoli]]. Më 25 shtator 1913, Angelina, duke vuajtur nga probleme me zemrën, vdiq në të dyzetat e saj të hershme në Raiano, ku qëndronte shpesh me Croce-n, në Palazzo Rossi-Sagaria, mysafire e kushërirës së filozofit, Maria Teresa Petroni, gruas së pronarit të tokës Valentino Rossi. Në vitin 1914, Croce u martua në [[Torino]], me një rit fetar dhe më pas civil, me [[Adele Rossi|Adele Rossin]], me të cilën pati pesë fëmijë: Giulion (i vetmi mashkull, i cili vdiq si fëmijë në vitin 1917) dhe katër vajzat Elena, Alda, [[Lidia Herling Croce|Lidia]] (gruaja e shkrimtarit [[Polonia|polak]] dhe disidentit [[Kundërkomunizmi|antikomunist]] Gustaw Herling-Grudziński ) dhe [[Silvia Croce|Silvia]].<ref name="amore">{{Cite web |title=Benedetto Croce e l'amore |url=http://www.nuovomonitorenapoletano.it/index.php?option=com_content&view=article&id=685:benedetto-croce-e-lamore&catid=38:storia&Itemid=28}}</ref><ref>{{Cite web |title=Morta Alda Croce, figlia di Benedetto Croce |url=http://www.liberalsocialisti.org/articol.php?id_articol=1608|language=it}}</ref><ref>{{Cite web |date=2011-07-29 |title=È morta Silvia Crocel'ultima figlia del filosofo |url=https://napoli.repubblica.it/cronaca/2011/07/29/news/e_morta_silvia_l_ultima_figlia_di_benedetto_croce-19790053/ |language=it}}</ref><ref>{{Cite web |date=2015-04-07 |title=Morta Lidia, figlia di Benedetto Croce - Cultura |url=http://www.ansa.it/sito/notizie/cultura/libri/2015/04/07/morta-lidia-figlia-di-benedetto-croce_71577772-75c2-417f-8836-b46c718e6b00.html |language=it}}</ref> == Referime == [[Kategoria:Anëtarë të Shoqërisë Filozofike Amerikane]] [[Kategoria:Ministra të Qeverisë së Italisë]] [[Kategoria:Vdekje 1952]] [[Kategoria:Lindje 1866]] [[Kategoria:Agnostikë italianë]] [[Kategoria:Ministra të Arsimit të Italisë]] aw8eom6cvjc9dl3q22pkngg7xkano7d 0 397104 2985706 2916596 2026-05-30T18:43:55Z Leutrim.P 113691 /* Shiko edhe */ 2985706 wikitext text/x-wiki Në [[ligj]], '''përvetësimi i paligjshëm''' ([[anglisht]]: ''misappropriation'') është përdorimi i paautorizuar i emrit, pamjes, identitetit, pronës, zbulimeve, shpikjeve etj. të një personi tjetër, pa lejen e atij personi, duke i shkaktuar dëm atij. Një përdorim tjetër i kësaj fjale i referohet përdorimit të qëllimshëm dhe të paligjshëm të pronës ose fondeve; ajo mund t’i referohet veçanërisht veprimeve të kryera nga një [[Zyrtari|zyrtar publik]]. Neni 17 i Konventës së Kombeve të Bashkuara kundër Korrupsionit përcakton se çdo shtet palë duhet ta kriminalizojë përvetësimin e paligjshëm, përvetësimin (embezzlement) ose çdo devijim tjetër të pasurisë nga zyrtarët publikë. == E drejta penale == Në të drejtën penale, përvetësimi i paligjshëm është përdorimi i qëllimshëm dhe i paligjshëm i pronës ose fondeve të një personi tjetër për përdorim personal ose për qëllime të tjera të paautorizuara, veçanërisht nga një zyrtar publik, një administrator i një trust-i, një ekzekutor ose administrator i pasurisë së një personi të ndjerë ose nga çdo person me përgjegjësi për t'u kujdesur dhe për të mbrojtur pasuritë e një tjetri (një detyrë fiduciare). Në varësi të juridiksionit dhe vlerës së pronës, përvetësimi i paligjshëm mund të jetë një krim i rëndë, një krim i dënueshëm me burgim. == Shiko edhe == * [[Përvetësimi i paligjshëm i fondeve]] * [[Korrupsioni politik]] * [[Hajdutokracia]] == Burime == [[Kategoria:E drejta penale]] [[Kategoria:Krime tregtare]] [[Kategoria:Terminologji ligjore]] h2y25hkmxa6yt8ml5274y1vu8jfp04u 1 399690 2985873 2980099 2026-05-31T04:23:14Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Universiteti i Gjenevës]] 2985873 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti i Gjenevës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2637802 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20220125233459/https://www.unige.ch/stat/fr/dernierepublication-1/ për lidhjen https://www.unige.ch/stat/fr/dernierepublication-1/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150527225809/http://www.globalinksabroad.org/Quotes/QuoteID553/ për lidhjen http://www.globalinksabroad.org/Quotes/QuoteID553/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 janar 2024 01:41 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti i Gjenevës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2638901 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150921130005/http://www.cibm.ch/page-60442-en.html për lidhjen http://www.cibm.ch/page-60442-en.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 1 shkurt 2024 12:32 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti i Gjenevës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2683189 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190131132643/http://www.art-law.org/centre_en.html për lidhjen http://www.art-law.org/centre_en.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 14 gusht 2024 21:52 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti i Gjenevës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2972795 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20231108111317/https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE/article/view/59603/55913 për lidhjen https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE/article/view/59603/55913. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 25 prill 2026 21:13 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti i Gjenevës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2975124 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20230325050600/https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE për lidhjen https://ojs.uclouvain.be/index.php/RETE. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 29 prill 2026 03:14 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Universiteti i Gjenevës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2981185 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160310143454/http://press.web.cern.ch/press-releases/2009/06/university-geneva-honours-lhc-project-leader-450th-anniversary-ceremony për lidhjen http://press.web.cern.ch/press-releases/2009/06/university-geneva-honours-lhc-project-leader-450th-anniversary-ceremony. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 maj 2026 18:13 (CEST) r1d8lrshesnr7x0s3pvi8ed01d4wift 2 399784 2985652 2979163 2026-05-30T15:59:45Z Fjolla Berishaa 185569 2985652 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Rudolf_von_Habsburg_Speyer.jpg|parapamje|Pllaka varrore e Rudolfit të Habsburgëve u vendos në Novi Maggiore .]] '''Rudolfi I''' (i lindur në Breisgau më [[1 Maj|1 maj]] [[1218]]; vdiq në Nemesis më [[15 Korrik|15 korrik]] [[1291]] ) ishte [[Mbreti|mbret]] [[Gjermania|gjerman]] dhe [[Perandori|Perandor]] [[Perandoria e Shenjtë Romake|i Shenjtë Romak]] nga [[1 tetor|1 tetori]] [[1273]], i pari i familjes Habsburg. == Jeta == [[Skeda:Battle_on_the_Marchfeld_Memorial_01.jpg|parapamje|[[Monumenti|Monument p]]ër betejën kundër [[Ottocarus|Ottokarit]] [[Bohemia|i Bohemisë]] në fushat e Marchfeldit ? .]] Pas vdekjes së babait të tij, Albert IV, Duka i Aargaut, ai mori gjysmën e qarkut të Habsburgëve në [[Zvicra|Zvicër]]. Megjithatë, në vitin 1241, ai ndoqi vëllanë e tij, Perandorin [[Frederiku i II, Perandor i Shenjtë Romak|Frederik II,]] në [[Italia|Itali]] dhe u shpall [[Kalorësi|kalorës]]. Pasi u martua me Gertrude Anna, vajzën e Kontit Burkhart të Hohenbergut (pranë Schömbergut) në vitin 1245, ai mori kështjellën e Ortenburgut dhe disa territore përreth Sellestadit. Në vitin 1249, Papa [[Inoçenti IV|Innocent IV]] e anatemoi Rudolfin dhe përsëri në vitin 1254: sepse Rudolfi ishte një ndjekës i Frederik II dhe kishte djegur një periferi të caktuar në një grindje me peshkopin [[Bazeli|e Bazelit]]. Por ai u lirua dy herë nga dënimi.Në ankesat e vazhdueshme, ai rriti pushtetin e shtëpisë së tij. Një aleat i magjistratit [[Strasburg|të Argentorit]], ai mundi peshkopin armik Walter të Geroldseckut në Hausbergen (në [[Alzasa|Alsace]] ) në vitin 1262. Pas vdekjes së xhaxhait të tij, Kontit Hartmann të Kyburgut, ai fitoi Qarkun e Kyburgut në vitin 1264. Prandaj, ai u bë menjëherë princi më i fuqishëm në [[Schwaben|Suebia]] dhe Burgundy të Epërme . Në një konflikt të ri me Peshkopin e Bazelit, ai u informua nga Burgravi [[Nyrëmberg|i Nurembergut,]] Frederick i Hohenzollern, për planin e princave [[Frankfurti mbi Majn|të Frankfurtit]] për të zgjedhur një mbret të ri. Një ditë pas zgjedhjeve, më 11 tetor 1273, ai hyri solemnisht në Frankfurt. Kurorëzimi u zhvillua më 24 tetor. Aachen . Rudolfi ishte një njeri vërtet kalorës, i devotshëm, i mençur dhe i zellshëm. Forma e tij e gjatë dhe hunda e tij si shqiponjë e bënin atë lehtësisht të dallueshëm nga të gjithë. Për t'u emëruar për zgjedhje si Pap Maksimus, ai duhej të konfirmonte të gjitha privilegjet që Otto IV dhe Frederick II i kishin dhënë [[Selia e Shenjtë|Selisë së Shenjtë]]. Megjithatë, Ottokari II (Mbreti i Bohemisë) ende rezistonte me kokëfortësi, pasi donte të sundonte [[Austria e Poshtme|Austrinë]]. Meqenëse mungonte në Dietat e Nurembergut (1274), [[Würzburg|Herbipolis]] (1275) dhe [[Augsburg|Augusta Vindelicum]], ai u shpall i paligjshëm dhe u mund nga Rudolfi më [[24 Qershor|24 qershor]] [[1276|1276.]] Njerëzit e thjeshtë kudo e pritën Ottokarin me ovacione, ndërsa [[Vjena|njerëzit e Vindobonit]] rezistuan. Prandaj, para portave të Vindobonit, Rudolfi përfundoi një marrëveshje me Ottokarin, sipas së cilës Bohemia do t'i nënshtrohej Ottokarit, Austria dhe [[Stiria|Styria]] dhe [[Karinthia]] dhe Karniola Rudolfit. Gjë që ndodhi më [[25 Nëntor|25 nëntor]], por Ottokari i pabesi tashmë në [[1277|vitin 1277.]] Ottokar duke thyer paqen më [[26 Gusht|26 gusht]] [[1278|1278,]] në fushat e Marchfeld pranë Dürnkrut në [[Austria e Poshtme|Austrinë e Poshtme]] . == Mbret i paqes pasi Ottokar u mund == [[Skeda:Erfurt_Klosterkirche_St._Peter_und_Paul_2017_AB_29.jpg|parapamje|Këtu në Enford në Kishën e Shën Pjetrit në vitin 1289 u shpall një armëpushim universal.]] Rudolfi vendosi në Bohemi djalin e Otokarit, Venceslaun, i cili ishte ende i mitur. Ndërkohë, Austrinë, Stirian dhe Karniolën ua dha bijve të tij, Albertit dhe Rudolfit, kurse Karinthinë ia dha kontit të Tirolit, Meinhardit. Me këtë veprim, ai arriti lehtësisht një pushtet të madh, të denjë për një mbret. Me përkushtim të madh ai punoi për të rivendosur paqen në perandori. Që në vitin 1281, në dietën e Nurembergut, ai kishte propozuar me sukses një armëpushim pesëvjeçar për Frankoninë. Në vitin 1286 i njëjti vendim u mor edhe për Suabinë dhe Bavarinë, ndërsa në vitin 1287 u rinovua Ligji i Maincit i Frederikut II. Shumë kështjella të kalorësve grabitës u shembën dhe fisnikët luftëtarë u ndaluan. Në Dietën e madhe [[Erfurti|të Erfurtit]] përpara Kishës së Shën Pjetrit në vitin 1289, të gjithë princat premtuan një armëpushim të përgjithshëm, të cilin mbreti e zbatoi me shumë dëshirë. Në [[Tyringia|Turingi]], për shembull, më shumë se gjashtëdhjetë kështjella grabitës u shembën dhe u shkatërruan dhe 29 kalorës u ekzekutuan. Kur Rudolfi ishte në Speyer në vitin 1291 për të konfirmuar armëpushimin e përgjithshëm, ai donte të mblidhte një Diet të ri në Frankfurt për të zgjedhur djalin e tij, Albertin. Por princat-zgjedhës, të shqetësuar për lirinë e mbretit, nuk ranë dakord. Rudolfi, duke ndjerë vdekjen e afërt [[Iulius Vicus|të Julius Vicius]], shkoi në Noviomag ku iu dorëzua natyrës. Ai u varros në Kishën Katedrale të Speyer, ku shumë perandorë gjetën paqe. [[Alexander Rost]] e lavdëroi atë në dramën »Kaiser Rudolf në Worms« dhe [[Iustinus Kerner|Justin Kerner]] këndoi për vdekjen në poemën "Udhëtimi i Kaiser Rudolfit drejt Varrit". == Bibliografia == * Oswald Redlich: ''Rudolfi i Habsburgut.'' Perandoria gjermane pas rënies së perandorisë së vjetër. Aeniponti 1903 (Digjitalizuar) * Karl-Friedrich Krieger: Rudolfi i Habsburgut. Shoqëria Shkencore e Librit, Darmstad 2003, <nowiki>ISBN 3-534-13711-6</nowiki> (Rishikim). * Thomas Zotz: Rudolfi i Habsburgut. Në: Bernd Schneidmüller, Stefan Weinfurter (red.): Sundimtarët gjermanë të Mesjetës. Portrete historike nga Heinriku I. deri te Maksimilian I. C.H. Beck, Mynih 2003, <nowiki>ISBN 3-406-50958-4</nowiki>, f. 340–359, 587-588 * Egon Boshof, Franz-Reiner Erkens (red.): Rudolfi i Habsburgut: 1273–1291. Një sundim mbretëror midis traditës dhe ndryshimit (= Hulumtime historike pasavense(genti). Vëllimi 7). Böhlau, Koloni Agrippinae 1993, <nowiki>ISBN 3-412-04193-9</nowiki>. * Martin Kaufhold: Interregnumi gjerman dhe politika evropiane. Zgjidhja e konflikteve dhe strukturat vendimmarrëse 1230–1280 (= Monumenta Germaniae historica. Vëllimi 49). Hahn, Hanovor 2000, <nowiki>ISBN 3-7752-5449-8</nowiki>. * Ulrike Kunze: Rudolfi i Habsburgut. Politika mbretërore e paqes tokësore në pasqyrën e kronikave bashkëkohore (= Seria universitare evropiane. Vëllimi 895). Lang, Frankfurt mbi Main 2001, <nowiki>ISBN 3-631-37547-6</nowiki> (Njëkohësisht: Berlin, Universiteti Teknik, Disertacion, 2000). Christel Maria von Graevenitz: Politika e paqes së tokës e Rudolfit të Habsburgut (1273–1291) në Rajonin e Poshtëm dhe në Vestfalen (= Arkivi i Rajnës.Publikimet e Institutit për Historinë Rajonale të Rajnlandit në Universitetin e Bonit. Vëllimi 146). Böhlau, Coloniae Agrippinae 2003, <nowiki>ISBN 3-412-15302-8</nowiki>. Bernd Schneidmüller (red.): Mbreti Rudolf I. dhe ngritja e shtëpisë së Habsburgëve në Mesjetë. wbg Academic, Darmstadt 2019, <nowiki>ISBN 978-3-534-27125-2</nowiki>. == Lidhje të jashtme == Wikimedia Commons ka më shumë të lidhura me Rudolph I. * Koment mbi 800-vjetorin e lindjes së tij në gazetën Aargauer Zeitung, 2018 crho7im0ayxu41d34g7mpy5dwrgcfeu 2985653 2985652 2026-05-30T16:00:41Z Fjolla Berishaa 185569 /* Jeta */ 2985653 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Rudolf_von_Habsburg_Speyer.jpg|parapamje|Pllaka varrore e Rudolfit të Habsburgëve u vendos në Novi Maggiore .]] '''Rudolfi I''' (i lindur në Breisgau më [[1 Maj|1 maj]] [[1218]]; vdiq në Nemesis më [[15 Korrik|15 korrik]] [[1291]] ) ishte [[Mbreti|mbret]] [[Gjermania|gjerman]] dhe [[Perandori|Perandor]] [[Perandoria e Shenjtë Romake|i Shenjtë Romak]] nga [[1 tetor|1 tetori]] [[1273]], i pari i familjes Habsburg. == Jeta == [[Skeda:Battle_on_the_Marchfeld_Memorial_01.jpg|parapamje|[[Monumenti|Monument p]]ër betejën kundër [[Ottocarus|Ottokarit]] [[Bohemia|i Bohemisë]] në fushat e Marchfeldit ? .]] Pas vdekjes së babait të tij, Albert IV, Duka i Aargaut, ai mori gjysmën e qarkut të Habsburgëve në [[Zvicra|Zvicër]]. Megjithatë, në vitin 1241, ai ndoqi vëllanë e tij, Perandorin [[Frederiku i II, Perandor i Shenjtë Romak|Frederik II,]] në [[Italia|Itali]] dhe u shpall [[Kalorësi|kalorës]]. Pasi u martua me Gertrude Anna, vajzën e Kontit Burkhart të Hohenbergut (pranë Schömbergut) në vitin 1245, ai mori kështjellën e Ortenburgut dhe disa territore përreth Sellestadit. Në vitin 1249, Papa [[Inoçenti IV|Innocent IV]] e anatemoi Rudolfin dhe përsëri në vitin 1254: sepse Rudolfi ishte një ndjekës i Frederik II dhe kishte djegur një periferi të caktuar në një grindje me peshkopin [[Bazeli|e Bazelit]]. Por ai u lirua dy herë nga dënimi. Në ankesat e vazhdueshme, ai rriti pushtetin e shtëpisë së tij. Një aleat i magjistratit [[Strasburg|të Argentorit]], ai mundi peshkopin armik Walter të Geroldseckut në Hausbergen (në [[Alzasa|Alsace]] ) në vitin 1262. Pas vdekjes së xhaxhait të tij, Kontit Hartmann të Kyburgut, ai fitoi Qarkun e Kyburgut në vitin 1264. Prandaj, ai u bë menjëherë princi më i fuqishëm në [[Schwaben|Suebia]] dhe Burgundy të Epërme. Në një konflikt të ri me Peshkopin e Bazelit, ai u informua nga Burgravi [[Nyrëmberg|i Nurembergut,]] Frederick i Hohenzollern, për planin e princave [[Frankfurti mbi Majn|të Frankfurtit]] për të zgjedhur një mbret të ri. Një ditë pas zgjedhjeve, më 11 tetor 1273, ai hyri solemnisht në Frankfurt. Kurorëzimi u zhvillua më 24 tetor. Rudolfi ishte një njeri vërtet kalorës, i devotshëm, i mençur dhe i zellshëm. Forma e tij e gjatë dhe hunda e tij si shqiponjë e bënin atë lehtësisht të dallueshëm nga të gjithë. Për t'u emëruar për zgjedhje si Pap Maksimus, ai duhej të konfirmonte të gjitha privilegjet që Otto IV dhe Frederick II i kishin dhënë [[Selia e Shenjtë|Selisë së Shenjtë]]. Megjithatë, Ottokari II (Mbreti i Bohemisë) ende rezistonte me kokëfortësi, pasi donte të sundonte [[Austria e Poshtme|Austrinë]]. Meqenëse mungonte në Dietat e Nurembergut (1274), [[Würzburg|Herbipolis]] (1275) dhe [[Augsburg|Augusta Vindelicum]], ai u shpall i paligjshëm dhe u mund nga Rudolfi më [[24 Qershor|24 qershor]] [[1276|1276.]] Njerëzit e thjeshtë kudo e pritën Ottokarin me ovacione, ndërsa [[Vjena|njerëzit e Vindobonit]] rezistuan. Prandaj, para portave të Vindobonit, Rudolfi përfundoi një marrëveshje me Ottokarin, sipas së cilës Bohemia do t'i nënshtrohej Ottokarit, Austria dhe [[Stiria|Styria]] dhe [[Karinthia]] dhe Karniola Rudolfit. Gjë që ndodhi më [[25 Nëntor|25 nëntor]], por Ottokari i pabesi tashmë në [[1277|vitin 1277.]] Ottokar duke thyer paqen më [[26 Gusht|26 gusht]] [[1278|1278,]] në fushat e Marchfeld pranë Dürnkrut në [[Austria e Poshtme|Austrinë e Poshtme]] . == Mbret i paqes pasi Ottokar u mund == [[Skeda:Erfurt_Klosterkirche_St._Peter_und_Paul_2017_AB_29.jpg|parapamje|Këtu në Enford në Kishën e Shën Pjetrit në vitin 1289 u shpall një armëpushim universal.]] Rudolfi vendosi në Bohemi djalin e Otokarit, Venceslaun, i cili ishte ende i mitur. Ndërkohë, Austrinë, Stirian dhe Karniolën ua dha bijve të tij, Albertit dhe Rudolfit, kurse Karinthinë ia dha kontit të Tirolit, Meinhardit. Me këtë veprim, ai arriti lehtësisht një pushtet të madh, të denjë për një mbret. Me përkushtim të madh ai punoi për të rivendosur paqen në perandori. Që në vitin 1281, në dietën e Nurembergut, ai kishte propozuar me sukses një armëpushim pesëvjeçar për Frankoninë. Në vitin 1286 i njëjti vendim u mor edhe për Suabinë dhe Bavarinë, ndërsa në vitin 1287 u rinovua Ligji i Maincit i Frederikut II. Shumë kështjella të kalorësve grabitës u shembën dhe fisnikët luftëtarë u ndaluan. Në Dietën e madhe [[Erfurti|të Erfurtit]] përpara Kishës së Shën Pjetrit në vitin 1289, të gjithë princat premtuan një armëpushim të përgjithshëm, të cilin mbreti e zbatoi me shumë dëshirë. Në [[Tyringia|Turingi]], për shembull, më shumë se gjashtëdhjetë kështjella grabitës u shembën dhe u shkatërruan dhe 29 kalorës u ekzekutuan. Kur Rudolfi ishte në Speyer në vitin 1291 për të konfirmuar armëpushimin e përgjithshëm, ai donte të mblidhte një Diet të ri në Frankfurt për të zgjedhur djalin e tij, Albertin. Por princat-zgjedhës, të shqetësuar për lirinë e mbretit, nuk ranë dakord. Rudolfi, duke ndjerë vdekjen e afërt [[Iulius Vicus|të Julius Vicius]], shkoi në Noviomag ku iu dorëzua natyrës. Ai u varros në Kishën Katedrale të Speyer, ku shumë perandorë gjetën paqe. [[Alexander Rost]] e lavdëroi atë në dramën »Kaiser Rudolf në Worms« dhe [[Iustinus Kerner|Justin Kerner]] këndoi për vdekjen në poemën "Udhëtimi i Kaiser Rudolfit drejt Varrit". == Bibliografia == * Oswald Redlich: ''Rudolfi i Habsburgut.'' Perandoria gjermane pas rënies së perandorisë së vjetër. Aeniponti 1903 (Digjitalizuar) * Karl-Friedrich Krieger: Rudolfi i Habsburgut. Shoqëria Shkencore e Librit, Darmstad 2003, <nowiki>ISBN 3-534-13711-6</nowiki> (Rishikim). * Thomas Zotz: Rudolfi i Habsburgut. Në: Bernd Schneidmüller, Stefan Weinfurter (red.): Sundimtarët gjermanë të Mesjetës. Portrete historike nga Heinriku I. deri te Maksimilian I. C.H. Beck, Mynih 2003, <nowiki>ISBN 3-406-50958-4</nowiki>, f. 340–359, 587-588 * Egon Boshof, Franz-Reiner Erkens (red.): Rudolfi i Habsburgut: 1273–1291. Një sundim mbretëror midis traditës dhe ndryshimit (= Hulumtime historike pasavense(genti). Vëllimi 7). Böhlau, Koloni Agrippinae 1993, <nowiki>ISBN 3-412-04193-9</nowiki>. * Martin Kaufhold: Interregnumi gjerman dhe politika evropiane. Zgjidhja e konflikteve dhe strukturat vendimmarrëse 1230–1280 (= Monumenta Germaniae historica. Vëllimi 49). Hahn, Hanovor 2000, <nowiki>ISBN 3-7752-5449-8</nowiki>. * Ulrike Kunze: Rudolfi i Habsburgut. Politika mbretërore e paqes tokësore në pasqyrën e kronikave bashkëkohore (= Seria universitare evropiane. Vëllimi 895). Lang, Frankfurt mbi Main 2001, <nowiki>ISBN 3-631-37547-6</nowiki> (Njëkohësisht: Berlin, Universiteti Teknik, Disertacion, 2000). Christel Maria von Graevenitz: Politika e paqes së tokës e Rudolfit të Habsburgut (1273–1291) në Rajonin e Poshtëm dhe në Vestfalen (= Arkivi i Rajnës.Publikimet e Institutit për Historinë Rajonale të Rajnlandit në Universitetin e Bonit. Vëllimi 146). Böhlau, Coloniae Agrippinae 2003, <nowiki>ISBN 3-412-15302-8</nowiki>. Bernd Schneidmüller (red.): Mbreti Rudolf I. dhe ngritja e shtëpisë së Habsburgëve në Mesjetë. wbg Academic, Darmstadt 2019, <nowiki>ISBN 978-3-534-27125-2</nowiki>. == Lidhje të jashtme == Wikimedia Commons ka më shumë të lidhura me Rudolph I. * Koment mbi 800-vjetorin e lindjes së tij në gazetën Aargauer Zeitung, 2018 l8iok12t26ny2ct7c74oysp10zaiqlz 2985655 2985653 2026-05-30T16:07:33Z Fjolla Berishaa 185569 /* Jeta */ 2985655 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Rudolf_von_Habsburg_Speyer.jpg|parapamje|Pllaka varrore e Rudolfit të Habsburgëve u vendos në Novi Maggiore .]] '''Rudolfi I''' (i lindur në Breisgau më [[1 Maj|1 maj]] [[1218]]; vdiq në Nemesis më [[15 Korrik|15 korrik]] [[1291]] ) ishte [[Mbreti|mbret]] [[Gjermania|gjerman]] dhe [[Perandori|Perandor]] [[Perandoria e Shenjtë Romake|i Shenjtë Romak]] nga [[1 tetor|1 tetori]] [[1273]], i pari i familjes Habsburg. == Jeta == [[Skeda:Battle_on_the_Marchfeld_Memorial_01.jpg|parapamje|[[Monumenti|Monument p]]ër betejën kundër [[Ottocarus|Ottokarit]] [[Bohemia|i Bohemisë]] në fushat e Marchfeldit.]] Pas vdekjes së babait të tij, Albert IV, Duka i Aargaut, ai mori gjysmën e qarkut të Habsburgëve në [[Zvicra|Zvicër]]. Megjithatë, në vitin 1241, ai ndoqi vëllanë e tij, Perandorin [[Frederiku i II, Perandor i Shenjtë Romak|Frederik II,]] në [[Italia|Itali]] dhe u shpall [[Kalorësi|kalorës]]. Pasi u martua me Gertrude Anna, vajzën e Kontit Burkhart të Hohenbergut (pranë Schömbergut) në vitin 1245, ai mori kështjellën e Ortenburgut dhe disa territore përreth Sellestadit. Në vitin 1249, Papa [[Inoçenti IV|Innocent IV]] e anatemoi Rudolfin dhe përsëri në vitin 1254: sepse Rudolfi ishte një ndjekës i Frederik II dhe kishte djegur një periferi të caktuar në një grindje me peshkopin [[Bazeli|e Bazelit]]. Por ai u lirua dy herë nga dënimi. Në ankesat e vazhdueshme, ai rriti pushtetin e shtëpisë së tij. Një aleat i magjistratit [[Strasburg|të Argentorit]], ai mundi peshkopin armik Walter të Geroldseckut në Hausbergen (në [[Alzasa|Alsace]] ) në vitin 1262. Pas vdekjes së xhaxhait të tij, Kontit Hartmann të Kyburgut, ai fitoi Qarkun e Kyburgut në vitin 1264. Prandaj, ai u bë menjëherë princi më i fuqishëm në [[Schwaben|Suebia]] dhe Burgundy të Epërme. Në një konflikt të ri me Peshkopin e Bazelit, ai u informua nga Burgravi [[Nyrëmberg|i Nurembergut,]] Frederick i Hohenzollern, për planin e princave [[Frankfurti mbi Majn|të Frankfurtit]] për të zgjedhur një mbret të ri. Një ditë pas zgjedhjeve, më 11 tetor 1273, ai hyri solemnisht në Frankfurt. Kurorëzimi u zhvillua më 24 tetor. Rudolfi ishte një njeri vërtet kalorës, i devotshëm, i mençur dhe i zellshëm. Forma e tij e gjatë dhe hunda e tij si shqiponjë e bënin atë lehtësisht të dallueshëm nga të gjithë. Për t'u emëruar për zgjedhje si Pap Maksimus, ai duhej të konfirmonte të gjitha privilegjet që Otto IV dhe Frederick II i kishin dhënë [[Selia e Shenjtë|Selisë së Shenjtë]]. Megjithatë, Ottokari II (Mbreti i Bohemisë) ende rezistonte me kokëfortësi, pasi donte të sundonte [[Austria e Poshtme|Austrinë]]. Meqenëse mungonte në Dietat e Nurembergut (1274), [[Würzburg|Herbipolis]] (1275) dhe [[Augsburg|Augusta Vindelicum]], ai u shpall i paligjshëm dhe u mund nga Rudolfi më [[24 Qershor|24 qershor]] [[1276|1276.]] Njerëzit e thjeshtë kudo e pritën Ottokarin me ovacione, ndërsa [[Vjena|njerëzit e Vindobonit]] rezistuan. Prandaj, para portave të Vindobonit, Rudolfi përfundoi një marrëveshje me Ottokarin, sipas së cilës Bohemia do t'i nënshtrohej Ottokarit, Austria dhe [[Stiria|Styria]] dhe [[Karinthia]] dhe Karniola Rudolfit. Gjë që ndodhi më [[25 Nëntor|25 nëntor]], por Ottokari i pabesi tashmë në [[1277|vitin 1277.]] Ottokar duke thyer paqen më [[26 Gusht|26 gusht]] [[1278|1278,]] në fushat e Marchfeld pranë Dürnkrut në [[Austria e Poshtme|Austrinë e Poshtme]] . == Mbret i paqes pasi Ottokar u mund == [[Skeda:Erfurt_Klosterkirche_St._Peter_und_Paul_2017_AB_29.jpg|parapamje|Këtu në Enford në Kishën e Shën Pjetrit në vitin 1289 u shpall një armëpushim universal.]] Rudolfi vendosi në Bohemi djalin e Otokarit, Venceslaun, i cili ishte ende i mitur. Ndërkohë, Austrinë, Stirian dhe Karniolën ua dha bijve të tij, Albertit dhe Rudolfit, kurse Karinthinë ia dha kontit të Tirolit, Meinhardit. Me këtë veprim, ai arriti lehtësisht një pushtet të madh, të denjë për një mbret. Me përkushtim të madh ai punoi për të rivendosur paqen në perandori. Që në vitin 1281, në dietën e Nurembergut, ai kishte propozuar me sukses një armëpushim pesëvjeçar për Frankoninë. Në vitin 1286 i njëjti vendim u mor edhe për Suabinë dhe Bavarinë, ndërsa në vitin 1287 u rinovua Ligji i Maincit i Frederikut II. Shumë kështjella të kalorësve grabitës u shembën dhe fisnikët luftëtarë u ndaluan. Në Dietën e madhe [[Erfurti|të Erfurtit]] përpara Kishës së Shën Pjetrit në vitin 1289, të gjithë princat premtuan një armëpushim të përgjithshëm, të cilin mbreti e zbatoi me shumë dëshirë. Në [[Tyringia|Turingi]], për shembull, më shumë se gjashtëdhjetë kështjella grabitës u shembën dhe u shkatërruan dhe 29 kalorës u ekzekutuan. Kur Rudolfi ishte në Speyer në vitin 1291 për të konfirmuar armëpushimin e përgjithshëm, ai donte të mblidhte një Diet të ri në Frankfurt për të zgjedhur djalin e tij, Albertin. Por princat-zgjedhës, të shqetësuar për lirinë e mbretit, nuk ranë dakord. Rudolfi, duke ndjerë vdekjen e afërt [[Iulius Vicus|të Julius Vicius]], shkoi në Noviomag ku iu dorëzua natyrës. Ai u varros në Kishën Katedrale të Speyer, ku shumë perandorë gjetën paqe. [[Alexander Rost]] e lavdëroi atë në dramën »Kaiser Rudolf në Worms« dhe [[Iustinus Kerner|Justin Kerner]] këndoi për vdekjen në poemën "Udhëtimi i Kaiser Rudolfit drejt Varrit". == Bibliografia == * Oswald Redlich: ''Rudolfi i Habsburgut.'' Perandoria gjermane pas rënies së perandorisë së vjetër. Aeniponti 1903 (Digjitalizuar) * Karl-Friedrich Krieger: Rudolfi i Habsburgut. Shoqëria Shkencore e Librit, Darmstad 2003, <nowiki>ISBN 3-534-13711-6</nowiki> (Rishikim). * Thomas Zotz: Rudolfi i Habsburgut. Në: Bernd Schneidmüller, Stefan Weinfurter (red.): Sundimtarët gjermanë të Mesjetës. Portrete historike nga Heinriku I. deri te Maksimilian I. C.H. Beck, Mynih 2003, <nowiki>ISBN 3-406-50958-4</nowiki>, f. 340–359, 587-588 * Egon Boshof, Franz-Reiner Erkens (red.): Rudolfi i Habsburgut: 1273–1291. Një sundim mbretëror midis traditës dhe ndryshimit (= Hulumtime historike pasavense(genti). Vëllimi 7). Böhlau, Koloni Agrippinae 1993, <nowiki>ISBN 3-412-04193-9</nowiki>. * Martin Kaufhold: Interregnumi gjerman dhe politika evropiane. Zgjidhja e konflikteve dhe strukturat vendimmarrëse 1230–1280 (= Monumenta Germaniae historica. Vëllimi 49). Hahn, Hanovor 2000, <nowiki>ISBN 3-7752-5449-8</nowiki>. * Ulrike Kunze: Rudolfi i Habsburgut. Politika mbretërore e paqes tokësore në pasqyrën e kronikave bashkëkohore (= Seria universitare evropiane. Vëllimi 895). Lang, Frankfurt mbi Main 2001, <nowiki>ISBN 3-631-37547-6</nowiki> (Njëkohësisht: Berlin, Universiteti Teknik, Disertacion, 2000). Christel Maria von Graevenitz: Politika e paqes së tokës e Rudolfit të Habsburgut (1273–1291) në Rajonin e Poshtëm dhe në Vestfalen (= Arkivi i Rajnës.Publikimet e Institutit për Historinë Rajonale të Rajnlandit në Universitetin e Bonit. Vëllimi 146). Böhlau, Coloniae Agrippinae 2003, <nowiki>ISBN 3-412-15302-8</nowiki>. Bernd Schneidmüller (red.): Mbreti Rudolf I. dhe ngritja e shtëpisë së Habsburgëve në Mesjetë. wbg Academic, Darmstadt 2019, <nowiki>ISBN 978-3-534-27125-2</nowiki>. == Lidhje të jashtme == Wikimedia Commons ka më shumë të lidhura me Rudolph I. * Koment mbi 800-vjetorin e lindjes së tij në gazetën Aargauer Zeitung, 2018 02rf0hg68djzkhxs25vwxh8e56a59i3 2985656 2985655 2026-05-30T16:08:41Z Fjolla Berishaa 185569 /* */ 2985656 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Rudolf_von_Habsburg_Speyer.jpg|parapamje|Pllaka varrore e Rudolfit të Habsburgëve u vendos në Novi Maggiore .]] '''Rudolfi I''' (i lindur në Breisgau më [[1 Maj|1 maj]] [[1218]]; vdiq në Nemesis më [[15 Korrik|15 korrik]] [[1291]] ) ishte [[Mbreti|mbret]] [[Gjermania|gjerman]] dhe [[Perandori|Perandor]] [[Perandoria e Shenjtë Romake|i Shenjtë Romak]] nga [[1 tetor|1 tetori]] [[1273]], i pari i familjes Habsburg. == Jeta == [[Skeda:Battle_on_the_Marchfeld_Memorial_01.jpg|parapamje|[[Monumenti|Monument p]]ër betejën kundër [[Ottocarus|Ottokarit]] [[Bohemia|i Bohemisë]] në fushat e Marchfeldit.]] Pas vdekjes së babait të tij, Albert IV, Duka i Aargaut, ai mori gjysmën e qarkut të Habsburgëve në [[Zvicra|Zvicër]]. Megjithatë, në vitin 1241, ai ndoqi vëllanë e tij, Perandorin [[Frederiku i II, Perandor i Shenjtë Romak|Frederik II,]] në [[Italia|Itali]] dhe u shpall [[Kalorësi|kalorës]]. Pasi u martua me Gertrude Anna, vajzën e Kontit Burkhart të Hohenbergut (pranë Schömbergut) në vitin 1245, ai mori kështjellën e Ortenburgut dhe disa territore përreth Sellestadit. Në vitin 1249, Papa [[Inoçenti IV|Innocent IV]] e anatemoi Rudolfin dhe përsëri në vitin 1254: sepse Rudolfi ishte një ndjekës i Frederik II dhe kishte djegur një periferi të caktuar në një grindje me peshkopin [[Bazeli|e Bazelit]]. Por ai u lirua dy herë nga dënimi. Në ankesat e vazhdueshme, ai rriti pushtetin e shtëpisë së tij. Një aleat i magjistratit [[Strasburg|të Argentorit]], ai mundi peshkopin armik Walter të Geroldseckut në Hausbergen (në [[Alzasa|Alsace]] ) në vitin 1262. Pas vdekjes së xhaxhait të tij, Kontit Hartmann të Kyburgut, ai fitoi Qarkun e Kyburgut në vitin 1264. Prandaj, ai u bë menjëherë princi më i fuqishëm në [[Schwaben|Suebia]] dhe Burgundy të Epërme. Në një konflikt të ri me Peshkopin e Bazelit, ai u informua nga Burgravi [[Nyrëmberg|i Nurembergut,]] Frederick i Hohenzollern, për planin e princave [[Frankfurti mbi Majn|të Frankfurtit]] për të zgjedhur një mbret të ri. Një ditë pas zgjedhjeve, më 11 tetor 1273, ai hyri solemnisht në Frankfurt. Kurorëzimi u zhvillua më 24 tetor. Rudolfi ishte një njeri vërtet kalorës, i devotshëm, i mençur dhe i zellshëm. Forma e tij e gjatë dhe hunda e tij si shqiponjë e bënin atë lehtësisht të dallueshëm nga të gjithë. Për t'u emëruar për zgjedhje si Pap Maksimus, ai duhej të konfirmonte të gjitha privilegjet që Otto IV dhe Frederick II i kishin dhënë [[Selia e Shenjtë|Selisë së Shenjtë]]. Megjithatë, Ottokari II (Mbreti i Bohemisë) ende rezistonte me kokëfortësi, pasi donte të sundonte [[Austria e Poshtme|Austrinë]]. Meqenëse mungonte në Dietat e Nurembergut (1274), [[Würzburg|Herbipolis]] (1275) dhe [[Augsburg|Augusta Vindelicum]], ai u shpall i paligjshëm dhe u mund nga Rudolfi më [[24 Qershor|24 qershor]] [[1276|1276.]] Njerëzit e thjeshtë kudo e pritën Ottokarin me ovacione, ndërsa [[Vjena|njerëzit e Vindobonit]] rezistuan. Prandaj, para portave të Vindobonit, Rudolfi përfundoi një marrëveshje me Ottokarin, sipas së cilës Bohemia do t'i nënshtrohej Ottokarit, Austria dhe [[Stiria|Styria]] dhe [[Karinthia]] dhe Karniola Rudolfit. Gjë që ndodhi më [[25 Nëntor|25 nëntor]], por Ottokari i pabesi tashmë në [[1277|vitin 1277.]] Ottokar duke thyer paqen më [[26 Gusht|26 gusht]] [[1278|1278,]] në fushat e Marchfeld pranë Dürnkrut në [[Austria e Poshtme|Austrinë e Poshtme]] . == Mbret i paqes pasi Ottoka u mund == [[Skeda:Erfurt_Klosterkirche_St._Peter_und_Paul_2017_AB_29.jpg|parapamje|Këtu në Enford në Kishën e Shën Pjetrit në vitin 1289 u shpall një armëpushim universal.]] Rudolfi vendosi në Bohemi djalin e Otokait, Venceslaun, i cili ishte ende i mitur. Ndërkohë, Austrinë, Stirian dhe Karniolën ua dha bijve të tij, Albertit dhe Rudolfit, kurse Karinthinë ia dha kontit të Tirolit, Meinhardit. Me këtë veprim, ai arriti lehtësisht një pushtet të madh, të denjë për një mbret. Me përkushtim të madh ai punoi për të rivendosur paqen në perandori. Që në vitin 1281, në dietën e Nurembergut, ai kishte propozuar me sukses një armëpushim pesëvjeçar për Frankoninë. Në vitin 1286 i njëjti vendim u mor edhe për Suabinë dhe Bavarinë, ndërsa në vitin 1287 u rinovua Ligji i Maincit i Frederikut II. Shumë kështjella të kalorësve grabitës u shembën dhe fisnikët luftëtarë u ndaluan. Në Dietën e madhe [[Erfurti|të Erfurtit]] përpara Kishës së Shën Pjetrit në vitin 1289, të gjithë princat premtuan një armëpushim të përgjithshëm, të cilin mbreti e zbatoi me shumë dëshirë. Në [[Tyringia|Turingi]], për shembull, më shumë se gjashtëdhjetë kështjella grabitës u shembën dhe u shkatërruan dhe 29 kalorës u ekzekutuan. Kur Rudolfi ishte në Speyer në vitin 1291 për të konfirmuar armëpushimin e përgjithshëm, ai donte të mblidhte një Diet të ri në Frankfurt për të zgjedhur djalin e tij, Albertin. Por princat-zgjedhës, të shqetësuar për lirinë e mbretit, nuk ranë dakord. Rudolfi, duke ndjerë vdekjen e afërt [[Iulius Vicus|të Julius Vicius]], shkoi në Noviomag ku iu dorëzua natyrës. Ai u varros në Kishën Katedrale të Speyer, ku shumë perandorë gjetën paqe. [[Alexander Rost]] e lavdëroi atë në dramën »Kaiser Rudolf në Worms« dhe [[Iustinus Kerner|Justin Kerner]] këndoi për vdekjen në poemën "Udhëtimi i Kaiser Rudolfit drejt Varrit". == Bibliografia == * Oswald Redlich: ''Rudolfi i Habsburgut.'' Perandoria gjermane pas rënies së perandorisë së vjetër. Aeniponti 1903 (Digjitalizuar) * Karl-Friedrich Krieger: Rudolfi i Habsburgut. Shoqëria Shkencore e Librit, Darmstad 2003, <nowiki>ISBN 3-534-13711-6</nowiki> (Rishikim). * Thomas Zotz: Rudolfi i Habsburgut. Në: Bernd Schneidmüller, Stefan Weinfurter (red.): Sundimtarët gjermanë të Mesjetës. Portrete historike nga Heinriku I. deri te Maksimilian I. C.H. Beck, Mynih 2003, <nowiki>ISBN 3-406-50958-4</nowiki>, f. 340–359, 587-588 * Egon Boshof, Franz-Reiner Erkens (red.): Rudolfi i Habsburgut: 1273–1291. Një sundim mbretëror midis traditës dhe ndryshimit (= Hulumtime historike pasavense(genti). Vëllimi 7). Böhlau, Koloni Agrippinae 1993, <nowiki>ISBN 3-412-04193-9</nowiki>. * Martin Kaufhold: Interregnumi gjerman dhe politika evropiane. Zgjidhja e konflikteve dhe strukturat vendimmarrëse 1230–1280 (= Monumenta Germaniae historica. Vëllimi 49). Hahn, Hanovor 2000, <nowiki>ISBN 3-7752-5449-8</nowiki>. * Ulrike Kunze: Rudolfi i Habsburgut. Politika mbretërore e paqes tokësore në pasqyrën e kronikave bashkëkohore (= Seria universitare evropiane. Vëllimi 895). Lang, Frankfurt mbi Main 2001, <nowiki>ISBN 3-631-37547-6</nowiki> (Njëkohësisht: Berlin, Universiteti Teknik, Disertacion, 2000). Christel Maria von Graevenitz: Politika e paqes së tokës e Rudolfit të Habsburgut (1273–1291) në Rajonin e Poshtëm dhe në Vestfalen (= Arkivi i Rajnës.Publikimet e Institutit për Historinë Rajonale të Rajnlandit në Universitetin e Bonit. Vëllimi 146). Böhlau, Coloniae Agrippinae 2003, <nowiki>ISBN 3-412-15302-8</nowiki>. Bernd Schneidmüller (red.): Mbreti Rudolf I. dhe ngritja e shtëpisë së Habsburgëve në Mesjetë. wbg Academic, Darmstadt 2019, <nowiki>ISBN 978-3-534-27125-2</nowiki>. == Lidhje të jashtme == Wikimedia Commons ka më shumë të lidhura me Rudolph I nje nga keto është: * Koment mbi 800-vjetorin e lindjes së tij në gazetën Aargauer Zeitung, 2018 brd34yiuxbat5qmg0ty1pd1jco9wnsk 0 400312 2985647 2980959 2026-05-30T15:39:35Z Fjolla Berishaa 185569 2985647 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Plotina_(Vatikanische_Museen).jpg|parapamje|Plotini në Muzeun e Vatikanit.]] '''Plotina,''' e njohur edhe si '''Pompeia Plotina''' (e lindur midis viteve 62 dhe 72, ndoshta [[Nîmes|në Nemausi]], vdiq rreth vitit 123), gruaja [[Trajani|e Trajanit]], ishte [[Lista e Perandorëve Romakë|perandoresha]] romake midis [[98|viteve 98]] dhe [[117|117.]] Ajo ishte vajza e Lucius Pompeius nga [[Kolonia Romake|kolonia]] e Nemausit. Emri i nënës së saj ishte ndoshta Plotia. Ajo u martua me Trajanin para se ai të bëhej perandor, domethënë para [[98|vitit 98]], por nuk i lindi fëmijë. Ajo mori titullin Augusta midis [[Viti 100|viteve 100]] dhe [[105]], së bashku me motrën e Trajanit, Marciana, të cilin ajo e kishte refuzuar fillimisht për sa kohë që vetë Trajani quhej babai i vendit. Në [[106|vitin 106]], një qytet në [[Thraka|Traki]] i themeluar nga Trajani u quajt Plotinopolis për nder të tij. Nga [[112|viti 112]], portreti i saj u shtyp në monedha. Në [[117|vitin 117]], kur Trajani adoptoi Hadrianin, ajo duket se ka kontribuar shumë. Pas vdekjes së saj, ajo u nderua me adhurim hyjnor duke u renditur midis divave. == Mbi virtytet dhe filozofinë == [[Skeda:Adriano,_aureo_per_traiano_e_plotina_divinizzati,_134-138.JPG|parapamje|Aureusi i Hadrianit që tregon Trajanin dhe Plotinën të shenjtëruar me titullin: PRINDËRVE HYJNORË.]] Plotina konsiderohej imazhi i matronave të lashta romake dhe [[Plini i Riu|Plini]] në ''Panegjirikun'' e tij lartëson virtytet e saj, veçanërisht modestinë dhe nderimin për burrin e saj. Të njëjtat virtyte festohen edhe në monedha në të cilat Plotina shoqërohej me perëndeshën Vesta ose Besimin ose altarin e Dëlirësisë. Plotina nuk ishte e panjohur me debatet filozofike dhe besohet gjithashtu se ka qenë një ndjekëse [[Epikuri|e Epikurit]]. Ajo me siguri ndërmjetësoi për të dhe siguroi nga Hadriani që diadoku Epikuru Hortorum në Athinë të lejoheshin të dëshmonin në greqisht dhe të zgjidhnin një pasardhës sipas dëshirës. Shkalla në të cilën ajo iu përkushtua parimeve të epikurianizmit është e pasigurt, sigurisht që biografia e saj është nderuar në ''Dictionnaire des Philosophes Antiques''. Të gjitha burimet mbi epikurianizmin e Plotinës i përkasin pjesës së fundit të jetës së saj. == Mbi trashëgiminë e Trajanit == Plotinia dhe Matidia (vjehrra e Hadrianit) e shoqëruan perandorin Trajan në Lindje gjatë fushatës së tij të fundit kund[[Perandoria Parthiane|ër Partëve]]. Kur gjendja e tij shëndetësore u përkeqësua, thuhet se në qastet e fundit të jetës ai e adaptoi Hadrianin si pasardhës. Për këtë arsye, por edhe sepse vdekja e tij u mbajt fshehtë për një kohë, u përhapën zëra se Plotina kishte falsifikuar aktin e adoptimit në marrëveshje me prefektin e pretorianëve në mënyrë që perandor të bëhej personi që ajo kishte zgjedhur vetë. Këtë version e përmendin historianët [[Dion Kasi|Dio Cassius]] dhe autori i Spartanus në ''[[Historia Augusta|Historinë e Augustanit]]''. Megjithatë, Hadriani më vonë nuk u tregua mosmirënjohës ndaj saj dhe Matidias. Pas vdekjes së Trajanit, Plotina e solli hirin e tij në Romë së bashku me Matidian dhe Acilius Attiano. [[Skeda:Famille_Trajan.png|qendër|parapamje|[[Pema familjare|Pema gjenealogjike]] e Perandorit Trajan dhe motrës së tij.]] == Numizmatikë == [[Skeda:Plotina_-_sestertius_-_RIC_0740.jpg|parapamje|Sestertius tregon motrën e Plotinës dhe në anën tjetër perëndeshën Besim. Titulli: PLOTINA AVG(usta) IMP(eratoris) TRAIANUS.]] Nga viti 112, perandori Trajan urdhëroi që të prodhoheshin monedha me figurën e bashkëshortes së tij Plotina, me titullin PLOTINA AUGUSTA e perandorit Trajan. Pas vdekjes së Trajanit, edhe Hadriani vazhdoi ta nderonte atë, duke e paraqitur në monedha ari së bashku me Matidian me titullin PLOTINA AUGUSTAE. Më vonë, pasi ajo u shpall hyjnore, ekziston një monedhë ari ku ajo paraqitet së bashku me bashkëshortin dhe me djalin e saj të adoptuar. Në shumë qytete [[Thraka|të Trakisë]] dhe [[Anadolli|Azisë së Vogël]] ( si Anazarbus, [[Perinthus]], dhe Laodicea në Lycum), u prodhuan monedha greke me portretin e saj të stampuar.Burim numizmatik/ katalog monedhash. == Burime == * [[Dion Kasi|Dio Cassius]], ''Historia Romake'' LXVIII.5 dhe LXIX.1 dhe 10 (mishërimi i Xiphilini ) * [[Historia Augusta|Historia e Augustinës]], ''Jeta e Hadrianit'' * [[Plini i Riu|Plini]], ''Panegjiriku'' 83-4. <references /> == Burime == [[Skeda:Plotina_-_sestertius_-_RIC_0740.jpg|parapamje|Sestertius duke treguar herman Plotinën dhe në anën tjetër perëndeshën Faith. Titulli: PLOTINA AVG(usta) IMP(erator) TRAIANUS.]] [[Skeda:Plotina_(Vatikanische_Museen).jpg|parapamje|Plotini në Muzeun e Vatikanit.]] * [[Dion Kasi|Dio Cassius]], ''Historia Romake'' LXVIII.5 dhe LXIX.1 dhe 10 (mishërimi i Xiphilini ) * [[Historia Augusta|Historia e Augustinës]], ''Jeta e Hadrianit'' * [[Plini i Riu|Plini]], ''Panegjiriku'' 83-4. == Lexoni më shumë nëse dëshironi. == * Mary T. Boatwright, " [https://www.jstor.org/stable/294932 Gratë Perandorake të Fillimit të Shekullit të Dytë para Krishtit] ", ''Revista Amerikane e Filologjisë'', 1991: 513-540 * Jasper Burns, ''Gratë e Mëdha të Romës Perandorake.'' ''Nënat dhe Gratë e Cezarëve'', Londër, Nju Jork, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2009_num_78_1_3753_t17_0537_0000_1 Recension kritik] [https://books.google.fr/books?id=hL99AgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Disa faqe në Google Books] * Margherita Carucci, " [https://brill.com/display/book/9789004537460/BP000018.xml Plotina dhe (Ri)shpikja e Traditës së Gramësisë] ". Në: ''Tradita dhe Pushteti në Perandorinë Romake'', Brill, 2024: 156-170 * F. Cenerini, "Pompeia Plotina e Ulpia Marciana: le donne di Traiano", në L. Zerbini (kur.), ''Traiano l'Optimus Princeps'', Treviso, Unibrè, 2019: 9-25. * María Pilar González-Conde Puente, " [https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_2015_num_41_1_4132 El processo de formación de la política dinástica de Trajano] ", ''Dialogues d'histoire ancienne'', 2015: 127-148 * Francois Kirbihler, " [https://www.academia.edu/19652863/Pompeia_Plotina Pompeia Plotinus] " në ''Dictionnaire des Philosophes Antiques'', 2012 * Gérard Minaud, ''Les vies de 12 femmes d'empereur romain'', Paris, L'Harmattan, 2012: 147-168. * PA Roche, " [https://www.jstor.org/stable/1215545 Imazhi Publik i Familjes së Trajanit] ", ''Filologji Klasike'', 2002: 41-60 * Karl Strobel, Perandori Trajan''.'' Një epokë e historisë botërore, Friedrich Pustet, Recension krikitik 2010 * Hildegard Temporini, Gratë në oborrin e Trajanit. Një kontribut në pozicionin e Augustae në Principate, De Gruyter, 1978 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1984_num_53_1_2135_t1_0517_0000_1 Rishikim kritik] [https://books.google.fr/books?id=PYEfCbbgb6cC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Disa faqe në Google Books] ** "Gratë sipas imazhit të domus Augusta nën Trajanin", në: E. Schallmayer (red.), ''Trajani në Gjermani, Trajani në Perandori,'' 1999: 45-53. [[Skeda:Famille_Trajan.png|qendër|parapamje|[[Pema familjare|Pema gjenealogjike]] e Perandorit Trajan dhe motrës së tij.]] == Lidhje të jashtme == * [[Wikimedia Commons]] ka disa artikuj që lidhen me [[c:Category:Pompeia_Plotina|Pompeia Plotina]] . * [https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG96853 Monedhat e Plotinit në Muzeun Britanik] * [https://followinghadrian.com/2021/03/21/early-ad-121-plotina-writes-to-hadrian-on-behalf-of-the-epicurean-school-in-athens-hadrian1900/ Mbi letrën e Plotinit që i përket shkollës epikuriane athinase] <references /> [[Kategoria:Romakë]] [[Kategoria:Vdekje - Shekulli II]] [[Kategoria:Lindje - Shekulli I]] s4oouypzgbdglxdd3ven6hn04d19q23 2985648 2985647 2026-05-30T15:40:17Z Fjolla Berishaa 185569 2985648 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Plotina_(Vatikanische_Museen).jpg|parapamje|Plotini në Muzeun e Vatikanit.]] '''Plotina,''' e njohur edhe si '''Pompeia Plotina''' (e lindur midis viteve 62 dhe 72, ndoshta [[Nîmes|në Nemausi]], vdiq rreth vitit 123), gruaja [[Trajani|e Trajanit]], ishte [[Lista e Perandorëve Romakë|perandoresha]] romake midis [[98|viteve 98]] dhe [[117|117.]] Ajo ishte vajza e Lucius Pompeius nga [[Kolonia Romake|kolonia]] e Nemausit. Emri i nënës së saj ishte ndoshta Plotia. Ajo u martua me Trajanin para se ai të bëhej perandor, domethënë para [[98|vitit 98]], por nuk i lindi fëmijë. Ajo mori titullin Augusta midis [[Viti 100|viteve 100]] dhe [[105]], së bashku me motrën e Trajanit, Marciana, të cilin ajo e kishte refuzuar fillimisht për sa kohë që vetë Trajani quhej babai i vendit. Në [[106|vitin 106]], një qytet në [[Thraka|Traki]] i themeluar nga Trajani u quajt Plotinopolis për nder të tij. Nga [[112|viti 112]], portreti i saj u shtyp në monedha. Në [[117|vitin 117]], kur Trajani adoptoi Hadrianin, ajo duket se ka kontribuar shumë. Pas vdekjes së saj, ajo u nderua me adhurim hyjnor duke u renditur midis divave. == Mbi virtytet dhe filozofinë == [[Skeda:Adriano,_aureo_per_traiano_e_plotina_divinizzati,_134-138.JPG|parapamje|Aureusi i Hadrianit që tregon Trajanin dhe Plotinën të shenjtëruar me titullin: PRINDËRVE HYJNORË.]] Plotina konsiderohej imazhi i matronave të lashta romake dhe [[Plini i Riu|Plini]] në ''Panegjirikun'' e tij lartëson virtytet e saj, veçanërisht modestinë dhe nderimin për burrin e saj. Të njëjtat virtyte festohen edhe në monedha në të cilat Plotina shoqërohej me perëndeshën Vesta ose Besimin ose altarin e Dëlirësisë. Plotina nuk ishte e panjohur me debatet filozofike dhe besohet gjithashtu se ka qenë një ndjekëse [[Epikuri|e Epikurit]]. Ajo me siguri ndërmjetësoi për të dhe siguroi nga Hadriani që diadoku Epikuru Hortorum në Athinë të lejoheshin të dëshmonin në greqisht dhe të zgjidhnin një pasardhës sipas dëshirës. Shkalla në të cilën ajo iu përkushtua parimeve të epikurianizmit është e pasigurt, sigurisht që biografia e saj është nderuar në ''Dictionnaire des Philosophes Antiques''. Të gjitha burimet mbi epikurianizmin e Plotinës i përkasin pjesës së fundit të jetës së saj. == Mbi trashëgiminë e Trajanit == Plotinia dhe Matidia (vjehrra e Hadrianit) e shoqëruan perandorin Trajan në Lindje gjatë fushatës së tij të fundit kund[[Perandoria Parthiane|ër Partëve]]. Kur gjendja e tij shëndetësore u përkeqësua, thuhet se në qastet e fundit të jetës ai e adaptoi Hadrianin si pasardhës. Për këtë arsye, por edhe sepse vdekja e tij u mbajt fshehtë për një kohë, u përhapën zëra se Plotina kishte falsifikuar aktin e adoptimit në marrëveshje me prefektin e pretorianëve në mënyrë që perandor të bëhej personi që ajo kishte zgjedhur vetë. Këtë version e përmendin historianët [[Dion Kasi|Dio Cassius]] dhe autori i Spartanus në ''[[Historia Augusta|Historinë e Augustanit]]''. Megjithatë, Hadriani më vonë nuk u tregua mosmirënjohës ndaj saj dhe Matidias. Pas vdekjes së Trajanit, Plotina e solli hirin e tij në Romë së bashku me Matidian dhe Acilius Attiano. [[Skeda:Famille_Trajan.png|qendër|parapamje|[[Pema familjare|Pema gjenealogjike]] e Perandorit Trajan dhe motrës së tij.]] == Numizmatikë == [[Skeda:Plotina_-_sestertius_-_RIC_0740.jpg|parapamje|Sestertius tregon motrën e Plotinës dhe në anën tjetër perëndeshën Besim. Titulli: PLOTINA AVG(usta) IMP(eratoris) TRAIANUS.]] Nga viti 112, perandori Trajan urdhëroi që të prodhoheshin monedha me figurën e bashkëshortes së tij Plotina, me titullin PLOTINA AUGUSTA e perandorit Trajan. Pas vdekjes së Trajanit, edhe Hadriani vazhdoi ta nderonte atë, duke e paraqitur në monedha ari së bashku me Matidian me titullin PLOTINA AUGUSTAE. Më vonë, pasi ajo u shpall hyjnore, ekziston një monedhë ari ku ajo paraqitet së bashku me bashkëshortin dhe me djalin e saj të adoptuar. Në shumë qytete [[Thraka|të Trakisë]] dhe [[Anadolli|Azisë së Vogël]] ( si Anazarbus, [[Perinthus]], dhe Laodicea në Lycum), u prodhuan monedha greke me portretin e saj të stampuar.Burim numizmatik/ katalog monedhash. <references /> == Burime == [[Skeda:Plotina_-_sestertius_-_RIC_0740.jpg|parapamje|Sestertius duke treguar herman Plotinën dhe në anën tjetër perëndeshën Faith. Titulli: PLOTINA AVG(usta) IMP(erator) TRAIANUS.]] [[Skeda:Plotina_(Vatikanische_Museen).jpg|parapamje|Plotini në Muzeun e Vatikanit.]] * [[Dion Kasi|Dio Cassius]], ''Historia Romake'' LXVIII.5 dhe LXIX.1 dhe 10 (mishërimi i Xiphilini ) * [[Historia Augusta|Historia e Augustinës]], ''Jeta e Hadrianit'' * [[Plini i Riu|Plini]], ''Panegjiriku'' 83-4. == Lexoni më shumë nëse dëshironi. == * Mary T. Boatwright, " [https://www.jstor.org/stable/294932 Gratë Perandorake të Fillimit të Shekullit të Dytë para Krishtit] ", ''Revista Amerikane e Filologjisë'', 1991: 513-540 * Jasper Burns, ''Gratë e Mëdha të Romës Perandorake.'' ''Nënat dhe Gratë e Cezarëve'', Londër, Nju Jork, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2009_num_78_1_3753_t17_0537_0000_1 Recension kritik] [https://books.google.fr/books?id=hL99AgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Disa faqe në Google Books] * Margherita Carucci, " [https://brill.com/display/book/9789004537460/BP000018.xml Plotina dhe (Ri)shpikja e Traditës së Gramësisë] ". Në: ''Tradita dhe Pushteti në Perandorinë Romake'', Brill, 2024: 156-170 * F. Cenerini, "Pompeia Plotina e Ulpia Marciana: le donne di Traiano", në L. Zerbini (kur.), ''Traiano l'Optimus Princeps'', Treviso, Unibrè, 2019: 9-25. * María Pilar González-Conde Puente, " [https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_2015_num_41_1_4132 El processo de formación de la política dinástica de Trajano] ", ''Dialogues d'histoire ancienne'', 2015: 127-148 * Francois Kirbihler, " [https://www.academia.edu/19652863/Pompeia_Plotina Pompeia Plotinus] " në ''Dictionnaire des Philosophes Antiques'', 2012 * Gérard Minaud, ''Les vies de 12 femmes d'empereur romain'', Paris, L'Harmattan, 2012: 147-168. * PA Roche, " [https://www.jstor.org/stable/1215545 Imazhi Publik i Familjes së Trajanit] ", ''Filologji Klasike'', 2002: 41-60 * Karl Strobel, Perandori Trajan''.'' Një epokë e historisë botërore, Friedrich Pustet, Recension krikitik 2010 * Hildegard Temporini, Gratë në oborrin e Trajanit. Një kontribut në pozicionin e Augustae në Principate, De Gruyter, 1978 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1984_num_53_1_2135_t1_0517_0000_1 Rishikim kritik] [https://books.google.fr/books?id=PYEfCbbgb6cC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Disa faqe në Google Books] ** "Gratë sipas imazhit të domus Augusta nën Trajanin", në: E. Schallmayer (red.), ''Trajani në Gjermani, Trajani në Perandori,'' 1999: 45-53. [[Skeda:Famille_Trajan.png|qendër|parapamje|[[Pema familjare|Pema gjenealogjike]] e Perandorit Trajan dhe motrës së tij.]] == Lidhje të jashtme == * [[Wikimedia Commons]] ka disa artikuj që lidhen me [[c:Category:Pompeia_Plotina|Pompeia Plotina]] . * [https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG96853 Monedhat e Plotinit në Muzeun Britanik] * [https://followinghadrian.com/2021/03/21/early-ad-121-plotina-writes-to-hadrian-on-behalf-of-the-epicurean-school-in-athens-hadrian1900/ Mbi letrën e Plotinit që i përket shkollës epikuriane athinase] <references /> [[Kategoria:Romakë]] [[Kategoria:Vdekje - Shekulli II]] [[Kategoria:Lindje - Shekulli I]] pp9425olnfaqgi60lt7wuf69ba9tydj 2985693 2985648 2026-05-30T18:15:47Z Fjolla Berishaa 185569 2985693 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Plotina_(Vatikanische_Museen).jpg|parapamje|Plotini në Muzeun e Vatikanit.]] '''Plotina,''' e njohur edhe si '''Pompeia Plotina''' (e lindur midis viteve 62 dhe 72, ndoshta [[Nîmes|në Nemausi]], vdiq rreth vitit 123), gruaja [[Trajani|e Trajanit]], ishte [[Lista e Perandorëve Romakë|perandoresha]] romake midis [[98|viteve 98]] dhe [[117|117.]] Ajo ishte vajza e Lucius Pompeius nga [[Kolonia Romake|kolonia]] e Nemausit. Emri i nënës së saj ishte ndoshta Plotia. Ajo u martua me Trajanin para se ai të bëhej perandor, domethënë para [[98|vitit 98]], por nuk i lindi fëmijë. Ajo mori titullin Augusta midis [[Viti 100|viteve 100]] dhe [[105]], së bashku me motrën e Trajanit, Marciana, të cilin ajo e kishte refuzuar fillimisht për sa kohë që vetë Trajani quhej babai i vendit. Në [[106|vitin 106]], një qytet në [[Thraka|Traki]] i themeluar nga Trajani u quajt Plotinopolis për nder të tij. Nga [[112|viti 112]], portreti i saj u shtyp në monedha. Në [[117|vitin 117]], kur Trajani adoptoi Hadrianin, ajo duket se ka kontribuar shumë. Pas vdekjes së saj, ajo u nderua me adhurim hyjnor duke u renditur midis divave. == Mbi virtytet dhe filozofinë == [[Skeda:Adriano,_aureo_per_traiano_e_plotina_divinizzati,_134-138.JPG|parapamje|Aureusi i Hadrianit që tregon Trajanin dhe Plotinën të shenjtëruar me titullin: PRINDËRVE HYJNORË.]] Plotina konsiderohej imazhi i matronave të lashta romake dhe [[Plini i Riu|Plini]] në ''Panegjirikun'' e tij lartëson virtytet e saj, veçanërisht modestinë dhe nderimin për burrin e saj. Të njëjtat virtyte festohen edhe në monedha në të cilat Plotina shoqërohej me perëndeshën Vesta ose Besimin ose altarin e Dëlirësisë. Plotina nuk ishte e panjohur me debatet filozofike dhe besohet gjithashtu se ka qenë një ndjekëse [[Epikuri|e Epikurit]]. Ajo me siguri ndërmjetësoi për të dhe siguroi nga Hadriani që diadoku Epikuru Hortorum në Athinë të lejoheshin të dëshmonin në greqisht dhe të zgjidhnin një pasardhës sipas dëshirës. Shkalla në të cilën ajo iu përkushtua parimeve të epikurianizmit është e pasigurt, sigurisht që biografia e saj është nderuar në ''Dictionnaire des Philosophes Antiques''. Të gjitha burimet mbi epikurianizmin e Plotinës i përkasin pjesës së fundit të jetës së saj. == Mbi trashëgiminë e Trajanit == Plotinia dhe Matidia (vjehrra e Hadrianit) e shoqëruan perandorin Trajan në Lindje gjatë fushatës së tij të fundit kund[[Perandoria Parthiane|ër Partëve]]. Kur gjendja e tij shëndetësore u përkeqësua, thuhet se në qastet e fundit të jetës ai e adaptoi Hadrianin si pasardhës. Për këtë arsye, por edhe sepse vdekja e tij u mbajt fshehtë për një kohë, u përhapën zëra se Plotina kishte falsifikuar aktin e adoptimit në marrëveshje me prefektin e pretorianëve në mënyrë që perandor të bëhej personi që ajo kishte zgjedhur vetë. Këtë version e përmendin historianët [[Dion Kasi|Dio Cassius]] dhe autori i Spartanus në ''[[Historia Augusta|Historinë e Augustanit]]''. Megjithatë, Hadriani më vonë nuk u tregua mosmirënjohës ndaj saj dhe Matidias. Pas vdekjes së Trajanit, Plotina e solli hirin e tij në Romë së bashku me Matidian dhe Acilius Attiano. [[Skeda:Famille_Trajan.png|qendër|parapamje|[[Pema familjare|Pema gjenealogjike]] e Perandorit Trajan dhe motrës së tij.]] == Numizmatikë == [[Skeda:Plotina_-_sestertius_-_RIC_0740.jpg|parapamje|Sestertius tregon motrën e Plotinës dhe në anën tjetër perëndeshën Besim. Titulli: PLOTINA AVG(usta) IMP(eratoris) TRAIANUS.]] Nga viti 112, perandori Trajan urdhëroi që të prodhoheshin monedha me figurën e bashkëshortes së tij Plotina, me titullin PLOTINA AUGUSTA e perandorit Trajan. Pas vdekjes së Trajanit, edhe Hadriani vazhdoi ta nderonte atë, duke e paraqitur në monedha ari së bashku me Matidian me titullin PLOTINA AUGUSTAE. Më vonë, pasi ajo u shpall hyjnore, ekziston një monedhë ari ku ajo paraqitet së bashku me bashkëshortin dhe me djalin e saj të adoptuar. Në shumë qytete [[Thraka|të Trakisë]] dhe [[Anadolli|Azisë së Vogël]] ( si Anazarbus, [[Perinthus]], dhe Laodicea në Lycum), u prodhuan monedha greke me portretin e saj të stampuar.Burim numizmatik/ katalog monedhash. <references /> == Burime == [[Skeda:Plotina_-_sestertius_-_RIC_0740.jpg|parapamje|Sestertius duke treguar herman Plotinën dhe në anën tjetër perëndeshën Faith. Titulli: PLOTINA AVG(usta) IMP(erator) TRAIANUS.]] [[Skeda:Plotina_(Vatikanische_Museen).jpg|parapamje|Plotini në Muzeun e Vatikanit.]] * [[Dion Kasi|Dio Cassius]], ''Historia Romake'' LXVIII.5 dhe LXIX.1 dhe 10 (mishërimi i Xiphilini ) * [[Historia Augusta|Historia e Augustinës]], ''Jeta e Hadrianit'' * [[Plini i Riu|Plini]], ''Panegjiriku'' 83-4. == Lexoni më shumë nëse dëshironi. == * Mary T. Boatwright, " [https://www.jstor.org/stable/294932 Gratë Perandorake të Fillimit të Shekullit të Dytë para Krishtit] ", ''Revista Amerikane e Filologjisë'', 1991: 513-540 * Jasper Burns, ''Gratë e Mëdha të Romës Perandorake.'' ''Nënat dhe Gratë e Cezarëve'', Londër, Nju Jork, 2007 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_2009_num_78_1_3753_t17_0537_0000_1 Recension kritik] [https://books.google.fr/books?id=hL99AgAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Disa faqe në Google Books] * Margherita Carucci, " [https://brill.com/display/book/9789004537460/BP000018.xml Plotina dhe (Ri)shpikja e Traditës së Gramësisë] ". Në: ''Tradita dhe Pushteti në Perandorinë Romake'', Brill, 2024: 156-170 * F. Cenerini, "Pompeia Plotina e Ulpia Marciana: le donne di Traiano", në L. Zerbini (kur.), ''Traiano l'Optimus Princeps'', Treviso, Unibrè, 2019: 9-25. * María Pilar González-Conde Puente, " [https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_2015_num_41_1_4132 El processo de formación de la política dinástica de Trajano] ", ''Dialogues d'histoire ancienne'', 2015: 127-148 * Francois Kirbihler, " [https://www.academia.edu/19652863/Pompeia_Plotina Pompeia Plotinus] " në ''Dictionnaire des Philosophes Antiques'', 2012 * Gérard Minaud, ''Les vies de 12 femmes d'empereur romain'', Paris, L'Harmattan, 2012: 147-168. * PA Roche, " [https://www.jstor.org/stable/1215545 Imazhi Publik i Familjes së Trajanit] ", ''Filologji Klasike'', 2002: 41-60 * Karl Strobel, Perandori Trajan''.'' Një epokë e historisë botërore, Friedrich Pustet, Recension krikitik 2010 * Hildegard Temporini, Gratë në oborrin e Trajanit. Një kontribut në pozicionin e Augustae në Principate, De Gruyter, 1978 [https://www.persee.fr/doc/antiq_0770-2817_1984_num_53_1_2135_t1_0517_0000_1 Rishikim kritik] [https://books.google.fr/books?id=PYEfCbbgb6cC&printsec=frontcover&hl=fr&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Disa faqe në Google Books] ** "Gratë sipas imazhit të domus Augusta nën Trajanin", në: E. Schallmayer (red.), ''Trajani në Gjermani, Trajani në Perandori,'' 1999: 45-53. [[Skeda:Famille_Trajan.png|qendër|parapamje|[[Pema familjare|Pema gjenealogjike]] e Perandorit Trajan dhe motrës së tij.]] == Lidhje të jashtme == * [[Wikimedia Commons]] ka disa artikuj që lidhen me [[c:Category:Pompeia_Plotina|Pompeia Plotina]] . * [https://www.britishmuseum.org/collection/term/BIOG96853 Monedhat e Plotinit në Muzeun Britanik] * [https://followinghadrian.com/2021/03/21/early-ad-121-plotina-writes-to-hadrian-on-behalf-of-the-epicurean-school-in-athens-hadrian1900/ Mbi letrën e Plotinit që i përket shkollës epikuriane athinase] <references /> [[Kategoria:Romakë]] [[Kategoria:Vdekje - Shekulli II]] [[Kategoria:Lindje - Shekulli I]] 3w85qvlp6eh6n3epay0337t01pb5bds 0 400631 2985622 2981184 2026-05-30T14:45:08Z Arianit 106 2985622 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Lutes.png|parapamje|Instrumente të zgjedhura me qafë: viola da gamba, luta, kitara, mandolina, violina]] '''Lutat, kordofonët me qafë''', '''instrumentet me qafë''' – në instrumentologji, instrumente muzikorë të pajisur me një trup dhe një qafë, në të cilat burimi [[Tingulli|i zërit]] janë telat e tensionuar.{{Sfn|Sachs|2005}}{{Sfn|Baculewski et al.|2006}}. Trupi është një rezonator – ai shërben për të rritur efikasitetin e rezonimit të zërit,{{Sfn|Sachs|2005}} dhe qafa shërben për të mbajtur instrumentin dhe për të shkurtuar telat, të cilat muzikanti i shtyp me gishtat direkt kundër tij ose kundër tastierës së montuar në të.{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} Shembuj të instrumenteve me qafë përfshijnë lutën, violinën dhe kitarën.{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} Termi "lutë", në kontekstin e një lloj instrumenti muzikor, në përgjithësi i referohet instrumenteve me tela me qafë, dhe jo instrumentit të quajtur lutë të zhvilluar në kulturën evropiane.{{Sfn|Sachs|2005}}{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} == Histori == [[Skeda:Muse_with_Πανδούρα_Pandura_Pandora_Panduris_ancient_Greece_old_guitar_Athens_IV_BCE_siglo_IV_AEC.jpg|majtas|parapamje|[[Muza]] luan në pandorë]] Pamjet më të vjetra të instrumenteve me qafë vijnë nga statujat, pllakat dhe vulat e gjetura në [[Mesopotamia|Mesopotami]] dhe [[Kapadokia|Kapadoki,]] që datojnë rreth vitit 2000 para Krishtit. Këto instrumente kanë një trup shumë të vogël, një qafë të gjatë me tasta dhe dy tela. Ato luheshin duke përdorur një plektrum. Grekët e lashtë e quanin këtë lloj lute ''pandora'' (''pandora'', ''bandora''{{Sfn|Baculewski et al.|2006}}).{{Sfn|Sachs|2005}} luta të tjera me qafë të gjatë datojnë rreth kësaj periudhe: instrumente egjiptiane me një trup oval prej druri të mbuluar me lëkurë dhe të shpuar përgjatë boshtit të tij nga një qafë e gjatë. Telat (zakonisht dy) ishin të bashkangjitura në qafë me rripa - brenda kutisë së zërit dhe në skajin e sipërm. Tastat ishin të shënuara në një mënyrë të ngjashme - me rripa të mbështjellë rreth qafës. Instrumenti luhej me një plektrum. Ky lloj instrumenti mbijetoi në Afrikën Veriperëndimore me emrin ''gunbrī'', dhe në një formë pak të reduktuar me emrin ''gunībrī''.{{Sfn|Sachs|2005}} Statujat [[Perandoria e Persisë|persiane]] të shekullit të 8-të para Krishtit përshkruajnë instrumente me një qafë të shkurtër dhe një trup të vogël e të ngushtë, rreth 60 cm të gjatë dhe rreth 20 cm të gjerë.{{Sfn|Sachs|2005}} Në [[Greqia e Lashtë|Greqinë]], [[Roma e Lashtë|Romën]] dhe Etrurinë e lashtë, kordofonët me qafë ishin të rrallë dhe ndërtimi i tyre ishte identik me atë të instrumenteve mesopotamiane, kapadokiane dhe egjiptiane. Helenët i quanin variantet me tre tela ''trikordon'', dhe të tjerat ''pandora''.{{Sfn|Sachs|2005}} [[Skeda:Chung-ang,_Singing_Women_(near_Sing_Chang).jpg|parapamje|Gra që luajnë citer me tre tela (''sanxian'') dhe lutë ''pipa'']] Në Lindjen e Largët, gjatë [[Dinastia Han|Dinastisë Han]] (206 p.e.s.–200 e.s.), luhej një lutë me qafë të shkurtër, e quajtur ''pipa'' në kinezisht.{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} Kishte një trup në formë dardhe, një fund të cekët dhe të rrumbullakosur dhe një majë prej druri. Katër tela mëndafshi, ndonjëherë të dyfishta, ishin të varura midis një ure në fund të trupit dhe kunjave të holla konike në fund të qafës, me bazat e tyre të kthyera nga jashtë. Instrumenti luhej me një plektrum ose me gishtat, duke shkurtuar vetëm një ose dy tela; telat e mbetura rezononin.{{Sfn|Sachs|2005}} Në shekujt e parë të mijëvjeçarit të parë pas Krishtit, lutë me qafë të shkurtër u shfaq në Indinë Veriperëndimore - një instrument me një trup druri që ngushtohej lart dhe formonte një qafë të shkurtër. Ndryshe nga instrumentet e mëparshëm me qafë të gjatë, melodia luhej përgjithësisht duke përdorur të gjitha telat. Kjo lutë kishte katër ose pesë tela dhe gropëza karakteristike të thella, në formë hëne, në të dy anët e trupit. Ky lloj trupi mbijetoi në kulturat e instrumenteve indiane, afgane dhe pamiri, dhe në instrumentet moderne, gropëzat janë zhvilluar në brazda të thella, si në rubab dhe sarod.{{Sfn|Sachs|2005}} ''Pipa'' kineze arriti në Japoni disa shekuj më vonë dhe - duke adoptuar disa forma të ngjashme ndërtimi - u rrënjos në kulturë nën emrin ''[[biwa]].''{{Sfn|Baculewski et al.|2006}}{{Sfn|Sachs|2005}} [[Skeda:Woman_Playing_a_Moon_Zither.jpg|majtas|parapamje|Një grua që luan në lutë ''gekkin'']] Rreth vitit 500 pas Krishtit, në Azinë [[Azia Qendrore|Qendrore]] dhe [[Azia Lindore|Lindore]] u zhvillua një lutë e sheshtë me qafë të shkurtër dhe një kuti tingulli rrethore të ndërtuar nga dy dërrasa të lidhura nga mure anësore pingule. Instrumenti ka mbijetuar deri në ditët e sotme në Mongoli, Kinë, Japoni, Vietnam dhe Kamboxhia nën emrin ''yueqin'' (jap. gekkin{{Sfn|Baculewski et al.|2006}}).{{Sfn|Sachs|2005}} luta me qafë të gjatë arriti gjithashtu në Lindjen e Largët nga Azia Perëndimore - një ekuivalent i tanburit persian{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} ose formës origjinale të sitarit.{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} Instrumenti kishte një trup të vogël, të mbuluar me lëkurë nga të dyja anët, të bërë nga një unazë druri e rrumbullakët ose katërkëndëshe. Ajo shpohej nga një shufër rreth 90 cm e gjatë, përgjatë së cilës shtriheshin tre tela [[mëndafshi]]. Në Kinë quhej ''sanxian,''{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} në Japoni ''[[shamisen]]''.{{Sfn|Sachs|2005}} Në Indinë para-islamike (deri në shekullin e 8-të), ekzistonin dy lloje violinave me qafë të shkurtër dhe pa takë, të luajtura me hark - ''sarinda''{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} dhe ''sarangi''.{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} E para kishte një trup me formë të çuditshme dhe tre tela të bëra prej qimesh kali ose zorrësh. E dyta, e gjetur kryesisht në Indinë veriore, ishte gdhendur nga një copë e vetme druri e rëndë dhe kishte tre ose katër tela melodie zorrësh dhe një duzinë a më shumë tela metalikë që vibronin në unison gjatë lojës bazuar në rezonancë. Format primitive të të dy instrumenteve gjenden sot në Turkestan.{{Sfn|Sachs|2005}} Në Mesjetë, në Indinë Muslimane (pas shekullit të 8-të), lutat me qafë të gjerë karakteristike të këtij rajoni zunë rrënjë, duke evoluar nga tamburuja persiane me qafë të ngushtë{{Sfn|Sachs|2005}} dhe sitari. Sitari indian{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} përbëhet nga një trup i vogël në formë dardhe me një majë të sheshtë dhe të shpuar dhe një qafë shumë të gjerë me tasta dhe kunja të montuara anash. Ka katër deri në shtatë tela. Tamburi indian{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} - ''tamburi'' - është i ngjashëm në madhësi me sitarin, por ka një majë konvekse dhe një qafë pa tasta. Një instrument me tela i ngjashëm me sitarin është ''esrari'' me violinë - një kryqëzim midis sitarit dhe sarangjisë.{{Sfn|Sachs|2005}} [[Skeda:Erhu_-_street_busker_in_Beijing_-_march_29_2017.webm|parapamje| Një burrë që luan një erhu, një lloj lute me tela ''të quajtur huqin'']] Një familje violinash (luta me hark) e quajtur ''huqin'' u përhap gjerësisht në [[Lindja e Largët|Lindjen e Largët]].{{Sfn|Sachs|2005}} Udhëtari dhe kronikani Shen Kuo i përshkroi këto instrumente në shekullin e 11-të. Ilustrimi më i hershëm vjen nga ''dorëshkrimi {{Interlanguage link|Yue Shu}}, i datuar në vitin 1105.''<ref name="oxfHuqin">{{Citation |last=Alan R. Thrasher, Jonathan P.J. Stock |title=Huqin |date=2001 |work=Oxford University Press |language=en |doi=10.1093/gmo/9781561592630.article.45369}}</ref> Trupi i huqin-it ka formën e një cilindri të hollë ose të një prizmi gjashtëkëndor. [[Lëkura (material)|Lëkura]] është shtrirë mbi njërën nga bazat për të vepruar si një panel tingulli. Qafa, në formën e një shufre, pa një tastierë, e shpon plotësisht trupin. Qimet e harkut kalojnë midis dy telave, zakonisht të akorduara në të pestat. Huqin-i luhet duke e mbajtur vertikalisht, me trupin poshtë, duke shtypur telat me majat e gishtave.{{Sfn|Sachs|2005}} Nga shumë lloje dhe varietete, më i popullarizuari dhe më i përdoruri sot është erhu.<ref name="oxfHuqin" /> [[Skeda:Qanbuz.JPG|majtas|parapamje|''Gambus'' me lutë me qafë të shkurtër nga Lindja e Largët]] Në Mesjetë, luta gambus me qafë të shkurtër u zhvillua në [[Lindja e Afërt|Lindjen e Mesme]] ''{{Interlanguage link|gambus}}'' (''qanbūs'', ''kabosa'', ''koboz''). Kishte një trup të gdhendur nga një copë e vetme druri, që ngushtohej butësisht në një qafë të shkurtër, një kuti karakteristike kunjash në formë drapri, të lakuar prapa me kunja të spikatura, të vendosura anash, dhe një pjesë të bishtit të montuar në "murin" e poshtëm të trupit. Tre telat ndoshta u tingëlluan me një plektrum. Ky lloj lute arriti në Evropë përmes [[Perandoria Bizantine|Bizantit]] dhe [[Hungaria|Hungarisë]], dhe gjithashtu nga perëndimi, përmes [[Gadishulli Iberik|Gadishullit Iberik]]. Të krishterët spanjollë, deri në shekullin e 14-të, e quanin atë ''guitarra morisca'' (kitarë maure).{{Sfn|Sachs|2005}} Instrumenti evoluoi në shekullin e 16-të, duke marrë formën e mandolës (mandora){{Sfn|Baculewski et al.|2006}} - një lutë me një trup në formë dardhe, një vrimë zanore me një rozetë të gdhendur dhe një kuti kunjash të gjatë në formë drapri.{{Sfn|Sachs|2005}} Në vendet [[Ballkani|e Ballkanit]], Rusi dhe Poloni, u përhap me emrin kobza.{{Sfn|Kamiński|1971}} Deri në shekullin e 10-të, një version pa takë ''i gambusit'' i quajtur ''rebab'',{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} i pajisur me një ose dy tela, përdorej si instrument me hark.{{Sfn|Sachs|2005}} [[Skeda:Lute-family_instrumentalist_at_Capella_Palatina_2.jpg|parapamje|Një burrë duke luajtur në lutën ''ud'']] Në Mesjetë, luta ''ūd''{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} (ekuivalente me ''vinën'' indiane{{Sfn|Baculewski et al.|2006}}) ishte e zakonshme në Lindjen e Mesme, me një bisht në një majë të hollë, një trup konveks në formë dardhe me dy vrima tingulli, një qafë të shkurtër pa fretë, kunja të montuara anash dhe katër palë tela të zorrëve ose mëndafshi të palosur me një plektrum të bërë nga pendë pendësh.{{Sfn|Sachs|2005}} Në Andaluzi, nën ndikimin e ndikimeve ndërthurëse lindore dhe perëndimore, instrumenti pësoi transformime, duke formuar lutën evropiane në fund të Mesjetës.{{Sfn|Sachs|2005}} Në Mesjetë, në zonat e kulturës myslimane, instrumentet me tela në formën e një qafe të gjatë e të rrumbullakët që shponte një trup të vogël ishin të zakonshme - violinat me rezonator me tela. Ato kishin një ose dy tela.{{Sfn|Sachs|2005}} lutat e para evropiane nga Mesjeta e hershme janë përshkruar në Psalterin e Utrechtit. Këto instrumente kanë një qafë të hollë me hark dy ose tre herë më të gjatë se trupi, një dhomë me kunja të përkulura prapa dhe një kuti tingulli në formën e një kupe ose luleje tulipani. Një instrument me përmasa të ngjashme qafe dhe trupi është përshkruar në Psalterin e Artë të Shën Gallenit. Dorëshkrimet spanjolle të shekujve 10 dhe 11 përshkruajnë luta me qafë të shkurtër, me një trup të ngushtë në formë dardhe që rrjedh butësisht në qafë, në fund të së cilës është një kokë e bashkangjitur në mënyrë tërthore me katër kunja.{{Sfn|Sachs|2005}} [[Skeda:Britannica_Fiddle_Minnesinger.png|majtas|parapamje|Një burrë duke luajtur në violinë]] Të njëjtat burime e përshkruajnë violinën{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} si një instrument të hollë me madhësinë e një të rrituri, me një skicë në formë shisheje dhe kunja të vendosura poshtë në një kokë të rrumbullakët. Ky "bas i dyfishtë" luhej me një hark të lakuar thellë.{{Sfn|Sachs|2005}} Versioni i tij më i vogël, {{Interlanguage link|fidel bizantyjska}} u bë instrumenti kryesor me hark i Mesjetës, e njohur edhe si ''lyra'', ''viola'', dhe më vonë, deri në shekullin e 17-të'', lira da braccia'' dhe ''lira da gamba''.{{Sfn|Sachs|2005}} Violina evropiane adoptoi disa forma që funksiononin njëkohësisht deri në shekullin e 15-të: me një trup të vogël në formë dardhe (rebec, rubeba, rubella{{Sfn|Baculewski et al.|2006}}), me një trup oval të bërë nga një ose pjesë të veçanta (nga rreth vitit 1300), me dhe pa një prerje anësore (bel, nga shekulli i 12-të), me një qafë të bërë nga një copë druri e veçantë dhe me një qafë të gdhendur nga trupi. Fillimisht, violinat në Evropë luheshin në mënyrën lindore - duke e mbajtur violën vertikalisht, por teknika e shpatullës u përvetësua shpejt.{{Sfn|Sachs|2005}} "Violina polake" konsiderohet të jetë një nga paraardhësit e drejtpërdrejtë të violës dhe violinës moderne,{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} e përmendur në vitin 1545 nga kompozitori gjerman Martin Agricola në veprën e tij ''Musica instrumentalis deudsch'', dhe më vonë nga Michael Praetorius në ''Syntagma Musicum''. [[Skeda:Bartolomeo_Veneto_c_1470-1531_Woman_Playing_a_Lute.jpg|parapamje|Një grua që luan një lutë me 11 tela]] luta klasike evropiane e Rilindjes u shfaq në kapërcyell të shekujve 15 dhe 16. E bërë nga 9 deri në 33 shufra të ngushta, pjesa e pasme e trupit kishte një kontur të rafinuar në formë bajameje. Qafa e shkurtër me tetë freta ishte e ndarë nga trupi dhe përfundonte në një kokë të anuar prapa, në kënd të drejtë me 11 kunja që mbanin pesë tela të dyfishta dhe një telë të vetme. Herë pas here, numri i telave dhe fretave u rrit. Në vitin 1676, prodhuesi anglez i lutës {{Interlanguage link|Tomasz Mace}} Në vitin 1841 ai botoi një studim të titulluar ''Monumenti i Muzikës'', në të cilin ai karakterizoi tiparet e ndërtimit të instrumentit që i lejuan të merrte një "lutë perfekte": një tastierë paksa të rrumbullakosur, një urë që i largonte telat vetëm një fije floku nga tastat dhe tela të vendosura afër në çifte, me çiftet të vendosura larg njëra-tjetrës në mënyrë që gishtat e lahutinistit të mund të shtypnin me saktësi në pozicionet e zgjedhura.{{Sfn|Sachs|2005}} Në [[Spanja|Spanjë]], nga e cila luta erdhi në [[Evropa Qendrore|Evropën Qendrore]] dhe u përhap për tre shekuj, ajo nuk fitoi popullaritet. Instrumentet e përdorura atje quheshin ''vihuelas''{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} - kitara ''vihuela de mano'' dhe violina ''vihuela de arco''. Këto instrumente kishin një trup më të sheshtë, më të gjerë se luta evropiane, dhe gjashtë ose shtatë tela të dyfishtë.{{Sfn|Sachs|2005}} [[Skeda:Woman_with_cittern_1677_by_Pieter_van_Slingeland.jpg|majtas|parapamje|Grua me një citernë]] Një violinë tipike e shekullit të 16-të kishte një trup të cekët me pllaka të sheshta sipër dhe poshtë, një qafë me tasta dhe tela metalikë të shtrirë midis një pjese të bishtit në pjesën e poshtme të trupit dhe një kutie kunjash paksa në formë drapri.{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} Qafa ishte më e ngushtë në anën e bas-kitarës për të lehtësuar shtypjen e telave. Zakonisht kishte nëntë të tilla - tetë tela të dyfishta dhe një tela të vetme. Instrumenti ndoshta e ka origjinën në Evropën Jugore si një lloj violine e pluhurosur.{{Sfn|Sachs|2005}} Instrumentet me tela që dominuan Evropën në shekullin e 16-të ishin ''viola da gamba'' (viola e gjurit) dhe ''viola da braccio'' (viola e krahut).{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} ''Violat da gamba'' kishin një shpinë të sheshtë, anët e larta dhe të pjerrëta në pjesën e sipërme, shufra përforcuese brenda trupit, vrima tingulli në formë C ose të flakëruara, një qafë të gjerë me tasta të zorrëve dhe gjashtë ose shtatë tela të hollë. ''Violat da braccio'' kishin një shpinë konvekse me skaje që shtriheshin përtej shpinës (ashtu si pjesa e sipërme), anët e ulëta pingul me qafën, një bas-tast të zgjatur brenda trupit, vrima tingulli në formë E, një qafë të ngushtë pa tasta dhe katër tela të trasha. Dallimet në ndërtim nënkuptonin që të dy instrumentet kishin timbre dukshëm të ndryshme: ''gamba'' ishte e zbehtë dhe e sheshtë, ''braccio'' ishte e plotë dhe e pasur.{{Sfn|Sachs|2005}} Instrumentet evropiane të Mesjetës së vonë dhe Rilindjes, duke kaluar nëpër transformime në periudhën baroke të diktuara kryesisht nga praktika e performancës dhe përshtatja me kërkesat e kompozimit, formuan instrumentet me tela të familjes së violinës, harkëtarët dhe [[Kitara|kitarat]] e njohura deri më sot.{{Sfn|Sachs|2005}} == Referime == {{Reflist}} == Bibliografia == * {{Cite book |last=Baculewski et al. |first=Krzysztof |title=Encyklopedia muzyki |publisher=Wydawnictwo Naukowe PWN |year=2006 |isbn=8301134100 |location=Warszawa |language=pl}} * {{Cite book |last=Kamiński |first=Włodzimierz |title=Instrumenty muzyczne na ziemiach polskich. Zarys problematyki rozwojowej |publisher=Polskie Wydawnictwo Muzyczne |year=1971 |location=Kraków |language=pl |oclc=830914178}} * {{Cite book |last=Sachs |first=Kurt |title=Historia instrumentów muzycznych |publisher=[[Oficyna Wydawnicza Volumen]] |year=2005 |isbn=8372330360 |location=Warszawa |language=pl}} [[Kategoria:Vegla kordofone]] ciyi3v8pk05ksopubnb8zaa0gwm6ghd 2985623 2985622 2026-05-30T14:45:31Z Arianit 106 Arianit zhvendosi faqen [[Përdoruesi:Arianit/Lutat]] te [[Lutat]] 2985622 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Lutes.png|parapamje|Instrumente të zgjedhura me qafë: viola da gamba, luta, kitara, mandolina, violina]] '''Lutat, kordofonët me qafë''', '''instrumentet me qafë''' – në instrumentologji, instrumente muzikorë të pajisur me një trup dhe një qafë, në të cilat burimi [[Tingulli|i zërit]] janë telat e tensionuar.{{Sfn|Sachs|2005}}{{Sfn|Baculewski et al.|2006}}. Trupi është një rezonator – ai shërben për të rritur efikasitetin e rezonimit të zërit,{{Sfn|Sachs|2005}} dhe qafa shërben për të mbajtur instrumentin dhe për të shkurtuar telat, të cilat muzikanti i shtyp me gishtat direkt kundër tij ose kundër tastierës së montuar në të.{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} Shembuj të instrumenteve me qafë përfshijnë lutën, violinën dhe kitarën.{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} Termi "lutë", në kontekstin e një lloj instrumenti muzikor, në përgjithësi i referohet instrumenteve me tela me qafë, dhe jo instrumentit të quajtur lutë të zhvilluar në kulturën evropiane.{{Sfn|Sachs|2005}}{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} == Histori == [[Skeda:Muse_with_Πανδούρα_Pandura_Pandora_Panduris_ancient_Greece_old_guitar_Athens_IV_BCE_siglo_IV_AEC.jpg|majtas|parapamje|[[Muza]] luan në pandorë]] Pamjet më të vjetra të instrumenteve me qafë vijnë nga statujat, pllakat dhe vulat e gjetura në [[Mesopotamia|Mesopotami]] dhe [[Kapadokia|Kapadoki,]] që datojnë rreth vitit 2000 para Krishtit. Këto instrumente kanë një trup shumë të vogël, një qafë të gjatë me tasta dhe dy tela. Ato luheshin duke përdorur një plektrum. Grekët e lashtë e quanin këtë lloj lute ''pandora'' (''pandora'', ''bandora''{{Sfn|Baculewski et al.|2006}}).{{Sfn|Sachs|2005}} luta të tjera me qafë të gjatë datojnë rreth kësaj periudhe: instrumente egjiptiane me një trup oval prej druri të mbuluar me lëkurë dhe të shpuar përgjatë boshtit të tij nga një qafë e gjatë. Telat (zakonisht dy) ishin të bashkangjitura në qafë me rripa - brenda kutisë së zërit dhe në skajin e sipërm. Tastat ishin të shënuara në një mënyrë të ngjashme - me rripa të mbështjellë rreth qafës. Instrumenti luhej me një plektrum. Ky lloj instrumenti mbijetoi në Afrikën Veriperëndimore me emrin ''gunbrī'', dhe në një formë pak të reduktuar me emrin ''gunībrī''.{{Sfn|Sachs|2005}} Statujat [[Perandoria e Persisë|persiane]] të shekullit të 8-të para Krishtit përshkruajnë instrumente me një qafë të shkurtër dhe një trup të vogël e të ngushtë, rreth 60 cm të gjatë dhe rreth 20 cm të gjerë.{{Sfn|Sachs|2005}} Në [[Greqia e Lashtë|Greqinë]], [[Roma e Lashtë|Romën]] dhe Etrurinë e lashtë, kordofonët me qafë ishin të rrallë dhe ndërtimi i tyre ishte identik me atë të instrumenteve mesopotamiane, kapadokiane dhe egjiptiane. Helenët i quanin variantet me tre tela ''trikordon'', dhe të tjerat ''pandora''.{{Sfn|Sachs|2005}} [[Skeda:Chung-ang,_Singing_Women_(near_Sing_Chang).jpg|parapamje|Gra që luajnë citer me tre tela (''sanxian'') dhe lutë ''pipa'']] Në Lindjen e Largët, gjatë [[Dinastia Han|Dinastisë Han]] (206 p.e.s.–200 e.s.), luhej një lutë me qafë të shkurtër, e quajtur ''pipa'' në kinezisht.{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} Kishte një trup në formë dardhe, një fund të cekët dhe të rrumbullakosur dhe një majë prej druri. Katër tela mëndafshi, ndonjëherë të dyfishta, ishin të varura midis një ure në fund të trupit dhe kunjave të holla konike në fund të qafës, me bazat e tyre të kthyera nga jashtë. Instrumenti luhej me një plektrum ose me gishtat, duke shkurtuar vetëm një ose dy tela; telat e mbetura rezononin.{{Sfn|Sachs|2005}} Në shekujt e parë të mijëvjeçarit të parë pas Krishtit, lutë me qafë të shkurtër u shfaq në Indinë Veriperëndimore - një instrument me një trup druri që ngushtohej lart dhe formonte një qafë të shkurtër. Ndryshe nga instrumentet e mëparshëm me qafë të gjatë, melodia luhej përgjithësisht duke përdorur të gjitha telat. Kjo lutë kishte katër ose pesë tela dhe gropëza karakteristike të thella, në formë hëne, në të dy anët e trupit. Ky lloj trupi mbijetoi në kulturat e instrumenteve indiane, afgane dhe pamiri, dhe në instrumentet moderne, gropëzat janë zhvilluar në brazda të thella, si në rubab dhe sarod.{{Sfn|Sachs|2005}} ''Pipa'' kineze arriti në Japoni disa shekuj më vonë dhe - duke adoptuar disa forma të ngjashme ndërtimi - u rrënjos në kulturë nën emrin ''[[biwa]].''{{Sfn|Baculewski et al.|2006}}{{Sfn|Sachs|2005}} [[Skeda:Woman_Playing_a_Moon_Zither.jpg|majtas|parapamje|Një grua që luan në lutë ''gekkin'']] Rreth vitit 500 pas Krishtit, në Azinë [[Azia Qendrore|Qendrore]] dhe [[Azia Lindore|Lindore]] u zhvillua një lutë e sheshtë me qafë të shkurtër dhe një kuti tingulli rrethore të ndërtuar nga dy dërrasa të lidhura nga mure anësore pingule. Instrumenti ka mbijetuar deri në ditët e sotme në Mongoli, Kinë, Japoni, Vietnam dhe Kamboxhia nën emrin ''yueqin'' (jap. gekkin{{Sfn|Baculewski et al.|2006}}).{{Sfn|Sachs|2005}} luta me qafë të gjatë arriti gjithashtu në Lindjen e Largët nga Azia Perëndimore - një ekuivalent i tanburit persian{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} ose formës origjinale të sitarit.{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} Instrumenti kishte një trup të vogël, të mbuluar me lëkurë nga të dyja anët, të bërë nga një unazë druri e rrumbullakët ose katërkëndëshe. Ajo shpohej nga një shufër rreth 90 cm e gjatë, përgjatë së cilës shtriheshin tre tela [[mëndafshi]]. Në Kinë quhej ''sanxian,''{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} në Japoni ''[[shamisen]]''.{{Sfn|Sachs|2005}} Në Indinë para-islamike (deri në shekullin e 8-të), ekzistonin dy lloje violinave me qafë të shkurtër dhe pa takë, të luajtura me hark - ''sarinda''{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} dhe ''sarangi''.{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} E para kishte një trup me formë të çuditshme dhe tre tela të bëra prej qimesh kali ose zorrësh. E dyta, e gjetur kryesisht në Indinë veriore, ishte gdhendur nga një copë e vetme druri e rëndë dhe kishte tre ose katër tela melodie zorrësh dhe një duzinë a më shumë tela metalikë që vibronin në unison gjatë lojës bazuar në rezonancë. Format primitive të të dy instrumenteve gjenden sot në Turkestan.{{Sfn|Sachs|2005}} Në Mesjetë, në Indinë Muslimane (pas shekullit të 8-të), lutat me qafë të gjerë karakteristike të këtij rajoni zunë rrënjë, duke evoluar nga tamburuja persiane me qafë të ngushtë{{Sfn|Sachs|2005}} dhe sitari. Sitari indian{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} përbëhet nga një trup i vogël në formë dardhe me një majë të sheshtë dhe të shpuar dhe një qafë shumë të gjerë me tasta dhe kunja të montuara anash. Ka katër deri në shtatë tela. Tamburi indian{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} - ''tamburi'' - është i ngjashëm në madhësi me sitarin, por ka një majë konvekse dhe një qafë pa tasta. Një instrument me tela i ngjashëm me sitarin është ''esrari'' me violinë - një kryqëzim midis sitarit dhe sarangjisë.{{Sfn|Sachs|2005}} [[Skeda:Erhu_-_street_busker_in_Beijing_-_march_29_2017.webm|parapamje| Një burrë që luan një erhu, një lloj lute me tela ''të quajtur huqin'']] Një familje violinash (luta me hark) e quajtur ''huqin'' u përhap gjerësisht në [[Lindja e Largët|Lindjen e Largët]].{{Sfn|Sachs|2005}} Udhëtari dhe kronikani Shen Kuo i përshkroi këto instrumente në shekullin e 11-të. Ilustrimi më i hershëm vjen nga ''dorëshkrimi {{Interlanguage link|Yue Shu}}, i datuar në vitin 1105.''<ref name="oxfHuqin">{{Citation |last=Alan R. Thrasher, Jonathan P.J. Stock |title=Huqin |date=2001 |work=Oxford University Press |language=en |doi=10.1093/gmo/9781561592630.article.45369}}</ref> Trupi i huqin-it ka formën e një cilindri të hollë ose të një prizmi gjashtëkëndor. [[Lëkura (material)|Lëkura]] është shtrirë mbi njërën nga bazat për të vepruar si një panel tingulli. Qafa, në formën e një shufre, pa një tastierë, e shpon plotësisht trupin. Qimet e harkut kalojnë midis dy telave, zakonisht të akorduara në të pestat. Huqin-i luhet duke e mbajtur vertikalisht, me trupin poshtë, duke shtypur telat me majat e gishtave.{{Sfn|Sachs|2005}} Nga shumë lloje dhe varietete, më i popullarizuari dhe më i përdoruri sot është erhu.<ref name="oxfHuqin" /> [[Skeda:Qanbuz.JPG|majtas|parapamje|''Gambus'' me lutë me qafë të shkurtër nga Lindja e Largët]] Në Mesjetë, luta gambus me qafë të shkurtër u zhvillua në [[Lindja e Afërt|Lindjen e Mesme]] ''{{Interlanguage link|gambus}}'' (''qanbūs'', ''kabosa'', ''koboz''). Kishte një trup të gdhendur nga një copë e vetme druri, që ngushtohej butësisht në një qafë të shkurtër, një kuti karakteristike kunjash në formë drapri, të lakuar prapa me kunja të spikatura, të vendosura anash, dhe një pjesë të bishtit të montuar në "murin" e poshtëm të trupit. Tre telat ndoshta u tingëlluan me një plektrum. Ky lloj lute arriti në Evropë përmes [[Perandoria Bizantine|Bizantit]] dhe [[Hungaria|Hungarisë]], dhe gjithashtu nga perëndimi, përmes [[Gadishulli Iberik|Gadishullit Iberik]]. Të krishterët spanjollë, deri në shekullin e 14-të, e quanin atë ''guitarra morisca'' (kitarë maure).{{Sfn|Sachs|2005}} Instrumenti evoluoi në shekullin e 16-të, duke marrë formën e mandolës (mandora){{Sfn|Baculewski et al.|2006}} - një lutë me një trup në formë dardhe, një vrimë zanore me një rozetë të gdhendur dhe një kuti kunjash të gjatë në formë drapri.{{Sfn|Sachs|2005}} Në vendet [[Ballkani|e Ballkanit]], Rusi dhe Poloni, u përhap me emrin kobza.{{Sfn|Kamiński|1971}} Deri në shekullin e 10-të, një version pa takë ''i gambusit'' i quajtur ''rebab'',{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} i pajisur me një ose dy tela, përdorej si instrument me hark.{{Sfn|Sachs|2005}} [[Skeda:Lute-family_instrumentalist_at_Capella_Palatina_2.jpg|parapamje|Një burrë duke luajtur në lutën ''ud'']] Në Mesjetë, luta ''ūd''{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} (ekuivalente me ''vinën'' indiane{{Sfn|Baculewski et al.|2006}}) ishte e zakonshme në Lindjen e Mesme, me një bisht në një majë të hollë, një trup konveks në formë dardhe me dy vrima tingulli, një qafë të shkurtër pa fretë, kunja të montuara anash dhe katër palë tela të zorrëve ose mëndafshi të palosur me një plektrum të bërë nga pendë pendësh.{{Sfn|Sachs|2005}} Në Andaluzi, nën ndikimin e ndikimeve ndërthurëse lindore dhe perëndimore, instrumenti pësoi transformime, duke formuar lutën evropiane në fund të Mesjetës.{{Sfn|Sachs|2005}} Në Mesjetë, në zonat e kulturës myslimane, instrumentet me tela në formën e një qafe të gjatë e të rrumbullakët që shponte një trup të vogël ishin të zakonshme - violinat me rezonator me tela. Ato kishin një ose dy tela.{{Sfn|Sachs|2005}} lutat e para evropiane nga Mesjeta e hershme janë përshkruar në Psalterin e Utrechtit. Këto instrumente kanë një qafë të hollë me hark dy ose tre herë më të gjatë se trupi, një dhomë me kunja të përkulura prapa dhe një kuti tingulli në formën e një kupe ose luleje tulipani. Një instrument me përmasa të ngjashme qafe dhe trupi është përshkruar në Psalterin e Artë të Shën Gallenit. Dorëshkrimet spanjolle të shekujve 10 dhe 11 përshkruajnë luta me qafë të shkurtër, me një trup të ngushtë në formë dardhe që rrjedh butësisht në qafë, në fund të së cilës është një kokë e bashkangjitur në mënyrë tërthore me katër kunja.{{Sfn|Sachs|2005}} [[Skeda:Britannica_Fiddle_Minnesinger.png|majtas|parapamje|Një burrë duke luajtur në violinë]] Të njëjtat burime e përshkruajnë violinën{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} si një instrument të hollë me madhësinë e një të rrituri, me një skicë në formë shisheje dhe kunja të vendosura poshtë në një kokë të rrumbullakët. Ky "bas i dyfishtë" luhej me një hark të lakuar thellë.{{Sfn|Sachs|2005}} Versioni i tij më i vogël, {{Interlanguage link|fidel bizantyjska}} u bë instrumenti kryesor me hark i Mesjetës, e njohur edhe si ''lyra'', ''viola'', dhe më vonë, deri në shekullin e 17-të'', lira da braccia'' dhe ''lira da gamba''.{{Sfn|Sachs|2005}} Violina evropiane adoptoi disa forma që funksiononin njëkohësisht deri në shekullin e 15-të: me një trup të vogël në formë dardhe (rebec, rubeba, rubella{{Sfn|Baculewski et al.|2006}}), me një trup oval të bërë nga një ose pjesë të veçanta (nga rreth vitit 1300), me dhe pa një prerje anësore (bel, nga shekulli i 12-të), me një qafë të bërë nga një copë druri e veçantë dhe me një qafë të gdhendur nga trupi. Fillimisht, violinat në Evropë luheshin në mënyrën lindore - duke e mbajtur violën vertikalisht, por teknika e shpatullës u përvetësua shpejt.{{Sfn|Sachs|2005}} "Violina polake" konsiderohet të jetë një nga paraardhësit e drejtpërdrejtë të violës dhe violinës moderne,{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} e përmendur në vitin 1545 nga kompozitori gjerman Martin Agricola në veprën e tij ''Musica instrumentalis deudsch'', dhe më vonë nga Michael Praetorius në ''Syntagma Musicum''. [[Skeda:Bartolomeo_Veneto_c_1470-1531_Woman_Playing_a_Lute.jpg|parapamje|Një grua që luan një lutë me 11 tela]] luta klasike evropiane e Rilindjes u shfaq në kapërcyell të shekujve 15 dhe 16. E bërë nga 9 deri në 33 shufra të ngushta, pjesa e pasme e trupit kishte një kontur të rafinuar në formë bajameje. Qafa e shkurtër me tetë freta ishte e ndarë nga trupi dhe përfundonte në një kokë të anuar prapa, në kënd të drejtë me 11 kunja që mbanin pesë tela të dyfishta dhe një telë të vetme. Herë pas here, numri i telave dhe fretave u rrit. Në vitin 1676, prodhuesi anglez i lutës {{Interlanguage link|Tomasz Mace}} Në vitin 1841 ai botoi një studim të titulluar ''Monumenti i Muzikës'', në të cilin ai karakterizoi tiparet e ndërtimit të instrumentit që i lejuan të merrte një "lutë perfekte": një tastierë paksa të rrumbullakosur, një urë që i largonte telat vetëm një fije floku nga tastat dhe tela të vendosura afër në çifte, me çiftet të vendosura larg njëra-tjetrës në mënyrë që gishtat e lahutinistit të mund të shtypnin me saktësi në pozicionet e zgjedhura.{{Sfn|Sachs|2005}} Në [[Spanja|Spanjë]], nga e cila luta erdhi në [[Evropa Qendrore|Evropën Qendrore]] dhe u përhap për tre shekuj, ajo nuk fitoi popullaritet. Instrumentet e përdorura atje quheshin ''vihuelas''{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} - kitara ''vihuela de mano'' dhe violina ''vihuela de arco''. Këto instrumente kishin një trup më të sheshtë, më të gjerë se luta evropiane, dhe gjashtë ose shtatë tela të dyfishtë.{{Sfn|Sachs|2005}} [[Skeda:Woman_with_cittern_1677_by_Pieter_van_Slingeland.jpg|majtas|parapamje|Grua me një citernë]] Një violinë tipike e shekullit të 16-të kishte një trup të cekët me pllaka të sheshta sipër dhe poshtë, një qafë me tasta dhe tela metalikë të shtrirë midis një pjese të bishtit në pjesën e poshtme të trupit dhe një kutie kunjash paksa në formë drapri.{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} Qafa ishte më e ngushtë në anën e bas-kitarës për të lehtësuar shtypjen e telave. Zakonisht kishte nëntë të tilla - tetë tela të dyfishta dhe një tela të vetme. Instrumenti ndoshta e ka origjinën në Evropën Jugore si një lloj violine e pluhurosur.{{Sfn|Sachs|2005}} Instrumentet me tela që dominuan Evropën në shekullin e 16-të ishin ''viola da gamba'' (viola e gjurit) dhe ''viola da braccio'' (viola e krahut).{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} ''Violat da gamba'' kishin një shpinë të sheshtë, anët e larta dhe të pjerrëta në pjesën e sipërme, shufra përforcuese brenda trupit, vrima tingulli në formë C ose të flakëruara, një qafë të gjerë me tasta të zorrëve dhe gjashtë ose shtatë tela të hollë. ''Violat da braccio'' kishin një shpinë konvekse me skaje që shtriheshin përtej shpinës (ashtu si pjesa e sipërme), anët e ulëta pingul me qafën, një bas-tast të zgjatur brenda trupit, vrima tingulli në formë E, një qafë të ngushtë pa tasta dhe katër tela të trasha. Dallimet në ndërtim nënkuptonin që të dy instrumentet kishin timbre dukshëm të ndryshme: ''gamba'' ishte e zbehtë dhe e sheshtë, ''braccio'' ishte e plotë dhe e pasur.{{Sfn|Sachs|2005}} Instrumentet evropiane të Mesjetës së vonë dhe Rilindjes, duke kaluar nëpër transformime në periudhën baroke të diktuara kryesisht nga praktika e performancës dhe përshtatja me kërkesat e kompozimit, formuan instrumentet me tela të familjes së violinës, harkëtarët dhe [[Kitara|kitarat]] e njohura deri më sot.{{Sfn|Sachs|2005}} == Referime == {{Reflist}} == Bibliografia == * {{Cite book |last=Baculewski et al. |first=Krzysztof |title=Encyklopedia muzyki |publisher=Wydawnictwo Naukowe PWN |year=2006 |isbn=8301134100 |location=Warszawa |language=pl}} * {{Cite book |last=Kamiński |first=Włodzimierz |title=Instrumenty muzyczne na ziemiach polskich. Zarys problematyki rozwojowej |publisher=Polskie Wydawnictwo Muzyczne |year=1971 |location=Kraków |language=pl |oclc=830914178}} * {{Cite book |last=Sachs |first=Kurt |title=Historia instrumentów muzycznych |publisher=[[Oficyna Wydawnicza Volumen]] |year=2005 |isbn=8372330360 |location=Warszawa |language=pl}} [[Kategoria:Vegla kordofone]] ciyi3v8pk05ksopubnb8zaa0gwm6ghd 2985625 2985623 2026-05-30T14:52:54Z Arianit 106 2985625 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Lutes.png|parapamje|Instrumente të zgjedhura me qafë: viola da gamba, luta, kitara, mandolina, violina]] '''Lutat, kordofonët me qafë''', '''instrumentet me qafë''' – në instrumentologji, instrumente muzikorë të pajisur me një trup dhe një qafë, në të cilat burimi [[Tingulli|i zërit]] janë telat e tensionuar.{{Sfn|Sachs|2005}}{{Sfn|Baculewski et al.|2006}}. Trupi është një rezonator – ai shërben për të rritur efikasitetin e rezonimit të zërit,{{Sfn|Sachs|2005}} dhe qafa shërben për të mbajtur instrumentin dhe për të shkurtuar telat, të cilat muzikanti i shtyp me gishtat direkt kundër tij ose kundër tastierës së montuar në të.{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} Shembuj të instrumenteve me qafë përfshijnë lutën, violinën dhe kitarën.{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} Termi "lutë", në kontekstin e një lloj instrumenti muzikor, në përgjithësi i referohet instrumenteve me tela me qafë, dhe jo instrumentit të quajtur lutë të zhvilluar në kulturën evropiane.{{Sfn|Sachs|2005}}{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} == Histori == [[Skeda:Muse_with_Πανδούρα_Pandura_Pandora_Panduris_ancient_Greece_old_guitar_Athens_IV_BCE_siglo_IV_AEC.jpg|majtas|parapamje|[[Muza]] luan në pandorë]] Pamjet më të vjetra të instrumenteve me qafë vijnë nga statujat, pllakat dhe vulat e gjetura në [[Mesopotamia|Mesopotami]] dhe [[Kapadokia|Kapadoki,]] që datojnë rreth vitit 2000 para Krishtit. Këto instrumente kanë një trup shumë të vogël, një qafë të gjatë me tasta dhe dy tela. Ato luheshin duke përdorur një plektrum. Grekët e lashtë e quanin këtë lloj lute ''pandora'' (''pandora'', ''bandora''{{Sfn|Baculewski et al.|2006}}).{{Sfn|Sachs|2005}} luta të tjera me qafë të gjatë datojnë rreth kësaj periudhe: instrumente egjiptiane me një trup oval prej druri të mbuluar me lëkurë dhe të shpuar përgjatë boshtit të tij nga një qafë e gjatë. Telat (zakonisht dy) ishin të bashkangjitura në qafë me rripa - brenda kutisë së zërit dhe në skajin e sipërm. Tastat ishin të shënuara në një mënyrë të ngjashme - me rripa të mbështjellë rreth qafës. Instrumenti luhej me një plektrum. Ky lloj instrumenti mbijetoi në Afrikën Veriperëndimore me emrin ''gunbrī'', dhe në një formë pak të reduktuar me emrin ''gunībrī''.{{Sfn|Sachs|2005}} Statujat [[Perandoria e Persisë|persiane]] të shekullit të 8-të para Krishtit përshkruajnë instrumente me një qafë të shkurtër dhe një trup të vogël e të ngushtë, rreth 60 cm të gjatë dhe rreth 20 cm të gjerë.{{Sfn|Sachs|2005}} Në [[Greqia e Lashtë|Greqinë]], [[Roma e Lashtë|Romën]] dhe Etrurinë e lashtë, kordofonët me qafë ishin të rrallë dhe ndërtimi i tyre ishte identik me atë të instrumenteve mesopotamiane, kapadokiane dhe egjiptiane. Helenët i quanin variantet me tre tela ''trikordon'', dhe të tjerat ''pandora''.{{Sfn|Sachs|2005}} [[Skeda:Chung-ang,_Singing_Women_(near_Sing_Chang).jpg|parapamje|Gra që luajnë citer me tre tela (''sanxian'') dhe lutë ''pipa'']] Në Lindjen e Largët, gjatë [[Dinastia Han|Dinastisë Han]] (206 p.e.s.–200 e.s.), luhej një lutë me qafë të shkurtër, e quajtur ''pipa'' në kinezisht.{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} Kishte një trup në formë dardhe, një fund të cekët dhe të rrumbullakosur dhe një majë prej druri. Katër tela mëndafshi, ndonjëherë të dyfishta, ishin të varura midis një ure në fund të trupit dhe kunjave të holla konike në fund të qafës, me bazat e tyre të kthyera nga jashtë. Instrumenti luhej me një plektrum ose me gishtat, duke shkurtuar vetëm një ose dy tela; telat e mbetura rezononin.{{Sfn|Sachs|2005}} Në shekujt e parë të mijëvjeçarit të parë pas Krishtit, lutë me qafë të shkurtër u shfaq në Indinë Veriperëndimore - një instrument me një trup druri që ngushtohej lart dhe formonte një qafë të shkurtër. Ndryshe nga instrumentet e mëparshëm me qafë të gjatë, melodia luhej përgjithësisht duke përdorur të gjitha telat. Kjo lutë kishte katër ose pesë tela dhe gropëza karakteristike të thella, në formë hëne, në të dy anët e trupit. Ky lloj trupi mbijetoi në kulturat e instrumenteve indiane, afgane dhe pamiri, dhe në instrumentet moderne, gropëzat janë zhvilluar në brazda të thella, si në rubab dhe sarod.{{Sfn|Sachs|2005}} ''Pipa'' kineze arriti në Japoni disa shekuj më vonë dhe - duke adoptuar disa forma të ngjashme ndërtimi - u rrënjos në kulturë nën emrin ''[[biwa]].''{{Sfn|Baculewski et al.|2006}}{{Sfn|Sachs|2005}} [[Skeda:Woman_Playing_a_Moon_Zither.jpg|majtas|parapamje|Një grua që luan në lutë ''gekkin'']] Rreth vitit 500 pas Krishtit, në Azinë [[Azia Qendrore|Qendrore]] dhe [[Azia Lindore|Lindore]] u zhvillua një lutë e sheshtë me qafë të shkurtër dhe një kuti tingulli rrethore të ndërtuar nga dy dërrasa të lidhura nga mure anësore pingule. Instrumenti ka mbijetuar deri në ditët e sotme në Mongoli, Kinë, Japoni, Vietnam dhe Kamboxhia nën emrin ''yueqin'' (jap. gekkin{{Sfn|Baculewski et al.|2006}}).{{Sfn|Sachs|2005}} luta me qafë të gjatë arriti gjithashtu në Lindjen e Largët nga Azia Perëndimore - një ekuivalent i tanburit persian{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} ose formës origjinale të sitarit.{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} Instrumenti kishte një trup të vogël, të mbuluar me lëkurë nga të dyja anët, të bërë nga një unazë druri e rrumbullakët ose katërkëndëshe. Ajo shpohej nga një shufër rreth 90 cm e gjatë, përgjatë së cilës shtriheshin tre tela [[mëndafshi]]. Në Kinë quhej ''sanxian,''{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} në Japoni ''[[shamisen]]''.{{Sfn|Sachs|2005}} Në Indinë para-islamike (deri në shekullin e 8-të), ekzistonin dy lloje violinave me qafë të shkurtër dhe pa takë, të luajtura me hark - ''sarinda''{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} dhe ''sarangi''.{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} E para kishte një trup me formë të çuditshme dhe tre tela të bëra prej qimesh kali ose zorrësh. E dyta, e gjetur kryesisht në Indinë veriore, ishte gdhendur nga një copë e vetme druri e rëndë dhe kishte tre ose katër tela melodie zorrësh dhe një duzinë a më shumë tela metalikë që vibronin në unison gjatë lojës bazuar në rezonancë. Format primitive të të dy instrumenteve gjenden sot në Turkestan.{{Sfn|Sachs|2005}} Në Mesjetë, në Indinë Muslimane (pas shekullit të 8-të), lutat me qafë të gjerë karakteristike të këtij rajoni zunë rrënjë, duke evoluar nga tamburuja persiane me qafë të ngushtë{{Sfn|Sachs|2005}} dhe sitari. Sitari indian{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} përbëhet nga një trup i vogël në formë dardhe me një majë të sheshtë dhe të shpuar dhe një qafë shumë të gjerë me tasta dhe kunja të montuara anash. Ka katër deri në shtatë tela. Tamburi indian{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} - ''tamburi'' - është i ngjashëm në madhësi me sitarin, por ka një majë konvekse dhe një qafë pa tasta. Një instrument me tela i ngjashëm me sitarin është ''esrari'' me violinë - një kryqëzim midis sitarit dhe sarangjisë.{{Sfn|Sachs|2005}} [[Skeda:Erhu_-_street_busker_in_Beijing_-_march_29_2017.webm|parapamje| Një burrë që luan një erhu, një lloj lute me tela ''të quajtur huqin'']] Një familje violinash (luta me hark) e quajtur ''huqin'' u përhap gjerësisht në [[Lindja e Largët|Lindjen e Largët]].{{Sfn|Sachs|2005}} Udhëtari dhe kronikani Shen Kuo i përshkroi këto instrumente në shekullin e 11-të. Ilustrimi më i hershëm vjen nga ''dorëshkrimi {{Interlanguage link|Yue Shu}}, i datuar në vitin 1105.''<ref name="oxfHuqin">{{Citation |last=Alan R. Thrasher, Jonathan P.J. Stock |title=Huqin |date=2001 |work=Oxford University Press |language=en |doi=10.1093/gmo/9781561592630.article.45369}}</ref> Trupi i huqin-it ka formën e një cilindri të hollë ose të një prizmi gjashtëkëndor. [[Lëkura (material)|Lëkura]] është shtrirë mbi njërën nga bazat për të vepruar si një panel tingulli. Qafa, në formën e një shufre, pa një tastierë, e shpon plotësisht trupin. Qimet e harkut kalojnë midis dy telave, zakonisht të akorduara në të pestat. Huqin-i luhet duke e mbajtur vertikalisht, me trupin poshtë, duke shtypur telat me majat e gishtave.{{Sfn|Sachs|2005}} Nga shumë lloje dhe varietete, më i popullarizuari dhe më i përdoruri sot është erhu.<ref name="oxfHuqin" /> [[Skeda:Qanbuz.JPG|majtas|parapamje|''Gambus'' me lutë me qafë të shkurtër nga Lindja e Largët]] Në Mesjetë, luta gambus me qafë të shkurtër u zhvillua në [[Lindja e Afërt|Lindjen e Mesme]] ''{{Interlanguage link|gambus}}'' (''qanbūs'', ''kabosa'', ''koboz''). Kishte një trup të gdhendur nga një copë e vetme druri, që ngushtohej butësisht në një qafë të shkurtër, një kuti karakteristike kunjash në formë drapri, të lakuar prapa me kunja të spikatura, të vendosura anash, dhe një pjesë të bishtit të montuar në "murin" e poshtëm të trupit. Tre telat ndoshta u tingëlluan me një plektrum. Ky lloj lute arriti në Evropë përmes [[Perandoria Bizantine|Bizantit]] dhe [[Hungaria|Hungarisë]], dhe gjithashtu nga perëndimi, përmes [[Gadishulli Iberik|Gadishullit Iberik]]. Të krishterët spanjollë, deri në shekullin e 14-të, e quanin atë ''guitarra morisca'' (kitarë maure).{{Sfn|Sachs|2005}} Instrumenti evoluoi në shekullin e 16-të, duke marrë formën e mandolës (mandora){{Sfn|Baculewski et al.|2006}} - një lutë me një trup në formë dardhe, një vrimë zanore me një rozetë të gdhendur dhe një kuti kunjash të gjatë në formë drapri.{{Sfn|Sachs|2005}} Në vendet [[Ballkani|e Ballkanit]], Rusi dhe Poloni, u përhap me emrin kobza.{{Sfn|Kamiński|1971}} Deri në shekullin e 10-të, një version pa takë ''i gambusit'' i quajtur ''rebab'',{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} i pajisur me një ose dy tela, përdorej si instrument me hark.{{Sfn|Sachs|2005}} [[Skeda:Lute-family_instrumentalist_at_Capella_Palatina_2.jpg|parapamje|Një burrë duke luajtur në lutën ''ud'']] Në Mesjetë, luta ''ūd''{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} (ekuivalente me ''vinën'' indiane{{Sfn|Baculewski et al.|2006}}) ishte e zakonshme në Lindjen e Mesme, me një bisht në një majë të hollë, një trup konveks në formë dardhe me dy vrima tingulli, një qafë të shkurtër pa fretë, kunja të montuara anash dhe katër palë tela të zorrëve ose mëndafshi të palosur me një plektrum të bërë nga pendë pendësh.{{Sfn|Sachs|2005}} Në Andaluzi, nën ndikimin e ndikimeve ndërthurëse lindore dhe perëndimore, instrumenti pësoi transformime, duke formuar lutën evropiane në fund të Mesjetës.{{Sfn|Sachs|2005}} Në Mesjetë, në zonat e kulturës myslimane, instrumentet me tela në formën e një qafe të gjatë e të rrumbullakët që shponte një trup të vogël ishin të zakonshme - violinat me rezonator me tela. Ato kishin një ose dy tela.{{Sfn|Sachs|2005}} lutat e para evropiane nga Mesjeta e hershme janë përshkruar në Psalterin e Utrechtit. Këto instrumente kanë një qafë të hollë me hark dy ose tre herë më të gjatë se trupi, një dhomë me kunja të përkulura prapa dhe një kuti tingulli në formën e një kupe ose luleje tulipani. Një instrument me përmasa të ngjashme qafe dhe trupi është përshkruar në Psalterin e Artë të Shën Gallenit. Dorëshkrimet spanjolle të shekujve 10 dhe 11 përshkruajnë luta me qafë të shkurtër, me një trup të ngushtë në formë dardhe që rrjedh butësisht në qafë, në fund të së cilës është një kokë e bashkangjitur në mënyrë tërthore me katër kunja.{{Sfn|Sachs|2005}} [[Skeda:Britannica_Fiddle_Minnesinger.png|majtas|parapamje|Një burrë duke luajtur në violinë]] Të njëjtat burime e përshkruajnë violinën{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} si një instrument të hollë me madhësinë e një të rrituri, me një skicë në formë shisheje dhe kunja të vendosura poshtë në një kokë të rrumbullakët. Ky "bas i dyfishtë" luhej me një hark të lakuar thellë.{{Sfn|Sachs|2005}} Versioni i tij më i vogël, lyra bizantine u bë instrumenti kryesor me hark i Mesjetës, e njohur edhe si ''lyra'', ''viola'', dhe më vonë, deri në shekullin e 17-të'', lira da braccia'' dhe ''lira da gamba''.{{Sfn|Sachs|2005}} Violina evropiane adoptoi disa forma që funksiononin njëkohësisht deri në shekullin e 15-të: me një trup të vogël në formë dardhe (rebec, rubeba, rubella{{Sfn|Baculewski et al.|2006}}), me një trup oval të bërë nga një ose pjesë të veçanta (nga rreth vitit 1300), me dhe pa një prerje anësore (bel, nga shekulli i 12-të), me një qafë të bërë nga një copë druri e veçantë dhe me një qafë të gdhendur nga trupi. Fillimisht, violinat në Evropë luheshin në mënyrën lindore - duke e mbajtur violën vertikalisht, por teknika e shpatullës u përvetësua shpejt.{{Sfn|Sachs|2005}} "Violina polake" konsiderohet të jetë një nga paraardhësit e drejtpërdrejtë të violës dhe violinës moderne,{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} e përmendur në vitin 1545 nga kompozitori gjerman Martin Agricola në veprën e tij ''Musica instrumentalis deudsch'', dhe më vonë nga Michael Praetorius në ''Syntagma Musicum''. [[Skeda:Bartolomeo_Veneto_c_1470-1531_Woman_Playing_a_Lute.jpg|parapamje|Një grua që luan një lutë me 11 tela]] luta klasike evropiane e Rilindjes u shfaq në kapërcyell të shekujve 15 dhe 16. E bërë nga 9 deri në 33 shufra të ngushta, pjesa e pasme e trupit kishte një kontur të rafinuar në formë bajameje. Qafa e shkurtër me tetë freta ishte e ndarë nga trupi dhe përfundonte në një kokë të anuar prapa, në kënd të drejtë me 11 kunja që mbanin pesë tela të dyfishta dhe një telë të vetme. Herë pas here, numri i telave dhe fretave u rrit. Në vitin 1676, prodhuesi anglez i lutës Thomas Mace publikoi një studim të titulluar ''Monumenti i Muzikës'', në të cilin ai karakterizoi tiparet e ndërtimit të instrumentit që i lejuan të merrte një "lutë perfekte": një tastierë paksa të rrumbullakosur, një urë që i largonte telat vetëm një fije floku nga tastat dhe tela të vendosura afër në çifte, me çiftet të vendosura larg njëra-tjetrës në mënyrë që gishtat e lahutinistit të mund të shtypnin me saktësi në pozicionet e zgjedhura.{{Sfn|Sachs|2005}} Në [[Spanja|Spanjë]], nga e cila luta erdhi në [[Evropa Qendrore|Evropën Qendrore]] dhe u përhap për tre shekuj, ajo nuk fitoi popullaritet. Instrumentet e përdorura atje quheshin ''vihuelas''{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} - kitara ''vihuela de mano'' dhe violina ''vihuela de arco''. Këto instrumente kishin një trup më të sheshtë, më të gjerë se luta evropiane, dhe gjashtë ose shtatë tela të dyfishtë.{{Sfn|Sachs|2005}} [[Skeda:Woman_with_cittern_1677_by_Pieter_van_Slingeland.jpg|majtas|parapamje|Grua me një citernë]] Një violinë tipike e shekullit të 16-të kishte një trup të cekët me pllaka të sheshta sipër dhe poshtë, një qafë me tasta dhe tela metalikë të shtrirë midis një pjese të bishtit në pjesën e poshtme të trupit dhe një kutie kunjash paksa në formë drapri.{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} Qafa ishte më e ngushtë në anën e bas-kitarës për të lehtësuar shtypjen e telave. Zakonisht kishte nëntë të tilla - tetë tela të dyfishta dhe një tela të vetme. Instrumenti ndoshta e ka origjinën në Evropën Jugore si një lloj violine e pluhurosur.{{Sfn|Sachs|2005}} Instrumentet me tela që dominuan Evropën në shekullin e 16-të ishin ''viola da gamba'' (viola e gjurit) dhe ''viola da braccio'' (viola e krahut).{{Sfn|Baculewski et al.|2006}} ''Violat da gamba'' kishin një shpinë të sheshtë, anët e larta dhe të pjerrëta në pjesën e sipërme, shufra përforcuese brenda trupit, vrima tingulli në formë C ose të flakëruara, një qafë të gjerë me tasta të zorrëve dhe gjashtë ose shtatë tela të hollë. ''Violat da braccio'' kishin një shpinë konvekse me skaje që shtriheshin përtej shpinës (ashtu si pjesa e sipërme), anët e ulëta pingul me qafën, një bas-tast të zgjatur brenda trupit, vrima tingulli në formë E, një qafë të ngushtë pa tasta dhe katër tela të trasha. Dallimet në ndërtim nënkuptonin që të dy instrumentet kishin timbre dukshëm të ndryshme: ''gamba'' ishte e zbehtë dhe e sheshtë, ''braccio'' ishte e plotë dhe e pasur.{{Sfn|Sachs|2005}} Instrumentet evropiane të Mesjetës së vonë dhe Rilindjes, duke kaluar nëpër transformime në periudhën baroke të diktuara kryesisht nga praktika e performancës dhe përshtatja me kërkesat e kompozimit, formuan instrumentet me tela të familjes së violinës, harkëtarët dhe [[Kitara|kitarat]] e njohura deri më sot.{{Sfn|Sachs|2005}} == Referime == {{Reflist}} == Bibliografia == * {{Cite book |last=Baculewski et al. |first=Krzysztof |title=Encyklopedia muzyki |publisher=Wydawnictwo Naukowe PWN |year=2006 |isbn=8301134100 |location=Warszawa |language=pl}} * {{Cite book |last=Kamiński |first=Włodzimierz |title=Instrumenty muzyczne na ziemiach polskich. Zarys problematyki rozwojowej |publisher=Polskie Wydawnictwo Muzyczne |year=1971 |location=Kraków |language=pl |oclc=830914178}} * {{Cite book |last=Sachs |first=Kurt |title=Historia instrumentów muzycznych |publisher=[[Oficyna Wydawnicza Volumen]] |year=2005 |isbn=8372330360 |location=Warszawa |language=pl}} [[Kategoria:Vegla kordofone]] t1hriojz893zpt7sbasebkv2vtc197t 2 400683 2985588 2981558 2026-05-30T12:11:48Z Eerlehta 187594 2985588 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Blason famille it Bojardo.svg|parapamje|165x165px|Stema e familjes Boiardo.]] <templatestyles src="Avviso permanente/styles.css" />{{Other uses|fisnikun e Rubierës|Matteo Boiardo (Shekulli i 14-të)|Matteo Boiardo}}<templatestyles src="Infobox/styles.css" /> {{Infobox nobility|name=Matteo Maria Boiardo|image=Matteo Maria Boiardo.gif|image_size=250px|caption=Matteo Maria Boiardo|title=Konti i Scandiano|coat_of_arms=Blason famille it Bojardo.svg|coat_of_arms_size=250px|reign=1456–1494|predecessor=Feltrino Boiardo|successor=Camillo Boiardo|other_titles=Guvernator i Modenës (1480–1483)<br>Guvernator i Reggio (1487–1494)|birth_place=Scandiano, maj ose qershor 1441|death_place=Reggio Emilia, 19 dhjetor 1494 (53 vjeç)|burial_place=Kisha arkipresbiteriale e Lindjes së Virgjëreshës Mari, Scandiano|house=Boiardo|father=Giovanni Boiardo|mother=Lucia Strozzi|spouse=Taddea Gonzaga e Novellara|issue=Cornelia<br>Giulia<br>Camillo<br>Francesco<br>Emilia<br>Lucrezia<br>Lucia|religion=Katolicizmi}} Matteo Maria Boiardo (Scandiano, maj ose qershor 1441 - Reggio Emilia, 19 dhjetor 1494) ishte një poet dhe njeri i letrave italiane. Ai konsiderohet si një nga njerëzit më të famshëm dhe të rëndësishëm italianë të letrave të shekullit të 15-të. Ai ishte konti feudal i Scandiano-s. == Biografia == <templatestyles src="Citazione/styles.css" />{{Blockquote|Vetëm ajo nuk interesohet për vuajtjen time të trishtueshme, dhe vetëm ajo mund ta shërojë atë; sepse vetëm ajo mban jetën dhe vdekjen time në duart e saj.|Matteo Maria Boiardo, ''Amorum libri tres''}} === Vitet e hershme të Boiardos (1441 - 1460) === Djali i Giovanni Boiardo (1419-1452) (djali nga ana e [[Feltrino Boiardo]] ) dhe [[Lucia Strozzi]], vajza e [[Nanne Strozzi|Nanne]] (1376-1427); vëllai i nënës së tij ishte poeti i mirënjohur [[Tito Vespasiano Strozzi]], ndërsa motra e babait të tij Giulia, e cila ishte martuar me [[Gianfrancesco I Pico]], ishte nëna e [[Giovanni Pico della Mirandola]] . Matteo Maria Boiardo lindi në vitin 1441 në Scandiano, një feud i familjes Boiardo, nën shenjën e [[Gemelli (astrologia)|Binjakëve]], siç shkroi ai vetë <ref>''Amorum Libri'', sonetto 78 (ovvero sonetto 18 del secondo libro) </ref>, pra midis 21 majit dhe 21 qershorit. Ai u zhvendos me familjen e tij në [[Ferrara]] në një shtëpi në [[Via del Turco]] dhe e kaloi fëmijërinë atje. Pasi humbi të atin në [[1451|vitin 1451]], ai shkoi të jetonte me gjyshin e tij, Feltrino Boiardo, duke u kthyer kështu në Scandiano. Mësuesit e tij ishin vetë gjyshi i tij (një njeri me kulturë të madhe, aq sa, në të shtatëdhjetat, ishte regjistruar në një kurs për [[Kanuni|të drejtën kanonik]] nga kurioziteti dhe interesi për të mësuar) dhe një farë Bartolomeo da Prato, kapelan dhe prift. Boiardo ishte arsimuar në letërsinë klasike: ai ndoshta kishte disa njohuri rudimentare të [[Letteratura greca|greqishtes]], por kryesisht iu përkushtua [[Letërsia latine|latinishtes]], krahas këtyre një interesi të gjallë për [[Françesko Petrarka|Petrarkën]] dhe [[Dante Aligieri|Danten]] . Në [[1456|vitin 1456]] vdiq gjyshi i tij i dashur Feltrino, dhe në [[1460|vitin 1460]] vdiq edhe xhaxhai i tij i dashur [[Giulio Ascanio Boiardo|Giulio Ascanio]] . Kështu, atij iu desh të përfundonte arsimimin e tij, duke iu përkushtuar vetëm qeverisjes dhe administrimit të feudit të Skandianos. === Qeverisja e feudalit, jeta në oborret e Este-s, dashuria për Antonia Caprara-n (1460 - 1471) === [[Skeda:Rocca_dei_Boiardo.jpg|djathtas|parapamje|Fortesa Boiardo<br /><br /><br /><br /> ( [[Scandiano|Skandinavian]] )]] Me rastin e vdekjes së xhaxhait të tij [[Giulio Ascanio Boiardo]], me të cilin ai kishte administruar bashkërisht feudin që nga vdekja e [[Feltrino Boiardo]], Matteo Maria Boiardo u paraqit në Këshillin e Pleqve të [[Reggio Emilia|Reggio-s]] . Në [[1461|vitin 1461]] ai u transferua në Ferrara, duke shkuar për të jetuar në oborrin e Dukës [[Borso d'Este]] dhe ku takoi xhaxhain e tij [[Tito Vespasiano Strozzi|Strozzi]], [[Battista Guarini (1434-1503)|Guarini-n]], [[Bartolomeo Paganelli|Paganelli-n]] dhe njerëz të tjerë të famshëm të letrave të kohës. Në vitin 1469 ai shoqëroi Borso d'Este-n në Romë, i cili do të merrte kurorën dukale nga Papa. Ai gjithashtu u dashurua shumë me oborret e [[Modena|Modenës]], të mbajtura nga [[Ercole I d'Este, Duke of Ferrara|Ercole d'Este]], dhe Reggio-n, të cilat i përkisnin [[Sigismondo d'Este|Sigismondo d'Este-s]] . Tërheqja e tij ndaj këtij oborri të dytë duhet të mbahet mend e lidhur me marrëdhënien e tij me [[Antonia Caprara|Antonia Caprara-n]], "muzën" që frymëzoi poezinë e Boiardo-s. Identiteti i Caprarës u gjurmua në një regjistër famullie: ishte regjistruar se një grua me këtë emër ishte [[Pagëzimi|pagëzuar]] më 31 tetor [[1451]], në [[Chiesa di San Giovanni Evangelista (Reggio Emilia)|kishën e San Giovanni]] në [[Reggio Emilia|Reggio]] ; përveç emrit të saj, i cili u identifikua gjithashtu përmes akrostikut të pranishëm në poezitë e ''[[Amorum libri tres]]'', asgjë tjetër nuk dihet për këtë vajzë. E përshkruar si e bukur dhe e paqëndrueshme në veprat e Boiardos, prandaj mund të nxirret përfundimi se dashuria midis të dyjave nuk ishte plotësisht reciproke. === Nisja për në Romë dhe udhëtimet me familjen Este (1471 - 1473) === Boiardo u largua nga [[Emilia]] në mars të [[1471|vitit 1471,]] duke shoqëruar Borso d'Este në [[Romani|Romë]] në [[1471|vitin 1471]] për ceremoninë në të cilën Papa [[Pali II]] formalizoi ngjitjen e Borso-s si zot i [[Ferrara|Ferrarës]] dhe ngritjen e titullit të marquisit të Este-s në një titull dukal. Në [[1472|vitin 1472]] ai u martua me [[Taddea Gonzaga|Taddea Gonzagën]] e kontëve të [[Gonzaga di Novellara e Bagnolo|Novellarës]], me të cilën pati tetë fëmijë. <ref name="Litta1835">{{Cite book|Pompeo|Litta|Famiglie celebri d'Italia. Rangoni di Modena|1835|Torino}}</ref> Në pranverën e vitit [[1473|1473,]] Boiardo shoqëroi [[Ercole I d'Este, Duke of Ferrara|Ercole I]], i cili kishte pasuar vëllain e tij Borso, në një udhëtim të madh drejt [[Napoli|Napolit]] për të marrë nusen e tij, [[Eleonora d'Aragona (1450-1493)|Eleanor të Aragonës]] . === Rasti i Kanalit Secchia dhe Tentativa e Helmimit (1473 - 1475) === Në verën e vitit [[1473]], shpërtheu debati mbi kanalin Secchia, një strukturë që sillte ujë nga lumi në qytetin e Reggio-s, duke kaluar nëpër territorin e Scandiano-s: në fakt, [[Carpi|populli i Carpi-t]], i mbështetur nga zoti i tyre, [[Marco Pio]], thyen argjinaturën e kanalit nën [[Casalgrande]], një lokalitet që i përkiste qarkut të [[Scandiano|Scandiano-s]], me dëme serioze si për territoret e Boiardos ashtu edhe për Reggio-n. Boiardo kërkoi leje nga Këshilli i Pleqve të Reggio-s për të marrë armët kundër zotërinjve Pio të Carpi-t për t'i dhënë fund çështjes, pasi edhe ai ishte dëmtuar rëndë nga abuzimi. Kjo çoi në një konflikt familjar: e veja e xhaxhait të tij nga babai, Ascanio, Taddea Pio, motra e zotërisë së Carpi-t, kundërshtoi nipin e saj për interesat e të afërmve të saj, veçanërisht nipërve dhe fëmijëve të saj, të afërm të tjerë të degës Boiardo që përfituan nga çarja e digës në Casalgrande. ''Mosmarrëveshja'' e pazgjidhshme gjeti një zgjidhje të mundshme me tentativën e helmimit të Boiardo-s, të orkestruar nga kancelari i Giovanni Boiardo-s, kushëririt të poetit, djalit të të ndjerit Ascanio dhe Taddea. Megjithatë, një nga shërbëtorët e Matteos, Boioni, i cili ishte thirrur për të marrë pjesë në krim, njoftoi zotërinë e tij. Boiardo urdhëroi informatorin të bënte sikur i bindej ftesës së komplotistëve, pastaj të kapte dhe burgoste Boionin dhe të merrte prova për krimin - vetë helmin - për ta çuar atë para dukës. Megjithatë, Ercole nuk ishte në gjendje t'i bindej kërkesave të Boiardos sepse pushteti i familjes Pio të Carpit ishte shumë i gjerë. Për këtë arsye, faji iu vu tërësisht Boionit, i cili u internua dhe më pas u fal. Paditë dhe dënimet e magjistratëve nuk e kënaqën Boiardon, pasi, në fakt, tezja e tij Taddea dhe kushëriri i tij Giovanni mbizotëruan. Për të zgjidhur çdo çështje të ardhshme, ai vendosi ta ndante feudinë në dy pjesë: njëra, duke përfshirë Arceton, tani një fshat i Scandiano-s, iu dha kushëririt të tij Giovanni, më afër Carpit dhe për këtë arsye interesave të Taddea Pios. Boiardo mbajti pjesën tjetër të feudisë. Ai vdiq në Reggio në dhjetor 1494 dhe, sipas testamentit të tij, u varros në [[Chiesa archipresbiteriale della Natività della Beata Vergine Maria|kishën e Lindjes së Virgjëreshës së Bekuar]] në [[Scandiano]], ku prindërit dhe gjyshi i tij Feltrino ishin varrosur tashmë. Familja Boiardo kontrolloi më pas [[Feudo|feudinë]] deri në [[1560|vitin 1560]], vit në të cilin linja mashkullore e familjes u shua me vdekjen e [[Ippolito Boiardo]] . Në verën e vitit 2003, një grup vullnetarësh, të udhëhequr nga [[Silvano Vinceti]] dhe përfshirë historianë (Roberto Gandini, Maria Elena Vecchi, Giovanni Vecchi), një speleolog dhe një antropolog, në bashkëpunim me [[Reparto investigazioni scientifiche|RIS]] të Parmës, kryen gërmime dhe kërkime nën dyshemenë e altarit, në kishën ku, sipas traditës, u varros poeti. <ref>{{Cite book |last=Silvano |first=Vinceti |url=https://www.worldcat.org/oclc/637133930 |title=L'enigma Boiardo |date=2003-01-01 |publisher=Armando |year= |isbn=9788883585913 |location= |page= |pages= |oclc=637133930}}</ref> Misteri i varrit të tij kishte zgjatur për shekuj me radhë, pasi nuk kishte gurë varresh, ndryshe nga ato të Boiardo-ve të tjerë të varrosur atje, as monumentin funeral që vetë Boiardo, në testamentin e tij, kishte kërkuar të ndërtohej atje. Sipas komandantit të atëhershëm të [[Reparto investigazioni scientifiche|RIS]] të Parmës, [[Luciano Garofano]], «Mund të thuhet, pa asnjë dyshim të arsyeshëm» se midis eshtrave të gjetura dhe të nënshtruara testit të ADN-së, disa «janë mbetjet e Matteo Maria Boiardo». <ref>{{Cite book |last=Giorgio |first=Gruppioni |url=https://www.worldcat.org/oclc/800204244 |title=Delitti e misteri del passato |last2=Silvano |first2=Vinceti |date=2008-01-01 |publisher=Rizzoli |year= |isbn=9788817021913 |location= |page=83 |pages= |oclc=800204244}}</ref> == Pasardhësit == Në [[1479|vitin 1479,]] Matteo Maria u martua me [[Taddea Gonzaga|Taddea Gonzagën]], kontët e [[Gonzaga di Novellara e Bagnolo|Novellarës]] . Të dy patën shtatë fëmijë <ref>{{Cite web |title=A.R.C.E. |url=http://ricerchecarteggiestensi.altervista.org/la-vita-boiardo/}}</ref> : * Cornelia (do: 2 shtator 1542 <ref>S. Vinceti, ''Boiardo'', Armando Editore, 2008, p.44. </ref> ), u martua me Cav. Gian Battista Simonetta * Julia * [[Camillo Boiardo|Camillo]] (1480-1499), [[Contea di Scandiano|Kont i Skandianos]] nga viti 1494 deri në vitin 1499 * Francesco Maria (19 shtator 1488 <ref>S. Vinceti, ''Boiardo'', Armando Editore, 2008, p.43. </ref> - mars 1491 <ref>{{Cite web|https://boiardo.letteratura.it/cronologia/|Centro Studi Matteo Maria Boiardo - Cronologia}}</ref> ) * Emilia, e martuar më 18 shkurt 1515 Messer Malatesta de' Medici <ref>Giulio Reichenbach, ''Matteo Maria Boiardo'', Zanichelli, 1929, p.272 </ref> * Lucrezia * Lucia, u martua me kontin Prosdocimo të Porcia dhe Brugnera dhe Giovanni Pallavicino, Markez i Scipione, nga i cili kishte pasardhës. == Arsimi dhe puna me të rinjtë == Në [[Shekulli XV|shekullin e pesëmbëdhjetë]], Ferrara ishte një nga qendrat kryesore të kulturës [[Humanizmi i Rilindjes|humaniste]] . Boiardo (nipi i poetit dhe humanistit [[Tito Vespasiano Strozzi]] ) përvetësoi një dashuri për letërsinë klasike dhe, përveç përkthimit të veprave latine (nga [[Kornel Nepoti|Cornelius Nepos]] dhe [[Apulei|Apuleius]] ) dhe veprave greke ( [[Herodoti]], [[Ksenofoni]] ), iu përkushtua shkrimit të teksteve poetike si në latinisht ashtu edhe në gjuhën e përditshme. Midis veprave latine, vlen të përmendet ''Carmina in Herculem'' (1463) me një qëllim të qartë enkomiastik, dhe ''Pastoralia'', [[Egloghe|eklogje]] të frymëzuara nga ''[[Bucoliche|Bukolikët]]'' e [[Virgjili|Virgjilit]] . Ai zhvilloi gjithashtu tema baritore në gjuhën popullore, në përmbledhjen ''Pastorale'' ; ai shkroi gjithashtu komedinë ''Timone'', e nxjerrë nga një dialog i [[Lukiani|Lucianit të Samosatës]] . == Vepra == === ''Epigrama'' === 11 Epigrame, të gjitha për [[Ercole I d'Este, Duke of Ferrara|Ercole I d'Este,]] në mes të luftës për trashëgiminë e këtij të fundit me [[Leonello d'Este, Marquis of Ferrara|Leonello d'Este]] (1471) === ''Amorum libri tres'' === [[Skeda:Boiardo_-_Amorum_libri,_a_di_XVIIII_decembre_1499_-_2476442_ib00831000_TMD_MASTER_IMG_Scan00009.tif|parapamje|''Amorum libri tres'', fillimi i veprës]] Vepra përbëhet nga 180 tekste, të shkruara midis viteve 1469 dhe 1476, të rregulluara sipas një skeme të saktë. Libri i parë shpreh gëzimin e dashurisë së ndërsjellë; i dyti dhimbjen e tradhtisë së të dashurit; i treti aspiratën për ngritje shpirtërore. Modeli është ''[[Canzoniere (Petrarca)|Canzoniere]]'' i [[Françesko Petrarka|Francesco Petrarca]] -s, por ka dallime të dukshme, si në vitalitetin e përfaqësimit të natyrës (të pasur me dritë, ngjyra dhe ndjesi) ashtu edhe në gjuhë, e cila ruan një ndikim të fortë emilian. Përveç modelit të Petrarkës, ekzistojnë ato të [[Ovidi|Ovidit]] (nga i cili Boiardo merr titullin e veprës) dhe ai i [[Dolce stil novo|stilnovistës]] . === ''Pastorali'' === Një koleksion i konceptuar midis fundit të vitit 1482 dhe fillimit të vitit 1484, me të cilin Boiardo i rikthehet dëshmisë baritore, por edhe popullore, të një humanizmi që kërkon të rikrijojë zhanret klasike në gjuhën popullore. [[Guerra di Ferrara (1482-1484)|Lufta e Ferrarës (1482-1484)]] pasqyrohet në këtë vepër, pasi Boiardo ishte guvernator i Reggio-s nga viti 1483 dhe mori pjesë aktive në konflikt. === ''Timon'' === Kjo është një fabul komedi-komedi në të cilën protagonisti Timon, i dhënë mundësia për t'u rikthyer në pasuri pas një periudhe varfërie, vendos të mbetet i varfër. Ky vendim merret pas një përballjeje me veten dhe me nevojat dhe qëllimet e personifikimeve dhe personazheve (skenat në të cilat ai largon parazitët dinakë dhe joshës janë komike). Vepra shpreh idealin e mençurisë së humbur dhe distancën nga teprimet që shfajësojnë humbjen. === ''Orlando po bie në dashuri'' === [[Skeda:Matteo_Maria_Boiardo,_ritratto.jpg|parapamje|Boiardo në një gravurë anonime nga një botim i vitit 1840 i poemës]] ''[[Orlando innamorato|"Dashuria" e Orlandos]]'' mbështetet në temat dhe personazhet e [[Romanzo cortese|romancave oborrtare]], ende të përhapura dhe popullore në [[Ferrara]] dhe Italinë qendrore-veriore, si midis publikut të kulturuar ashtu edhe njerëzve të thjeshtë. Ai prezanton risinë e bashkimit të dy fijeve kryesore narrative para-ekzistuese, përkatësisht [[Ciclo carolingio|ciklit karolingian]] ( [[Karli i Madh]] dhe paladinët e tij) dhe [[Ciclo bretone|ciklit breton]] (Kalorësit e [[Tavola rotonda|Tryezës së Rrumbullakët]] ). Poema, në [[Ottava rima|oktava]], shumë e gjerë, mbeti e papërfunduar disa muaj para vdekjes së poetit, e cila ndodhi gjatë një periudhe shumë të rëndë për Italinë, me pushtimin e Francës nën [[Carlo VIII di Francia|Karlin VIII]], të cilit i referohet shprehimisht oktava e fundit. Poema pati shumë sukses, pasi interpretoi me ndjeshmëri humaniste vlerat oborrtare të epokës feudale, tani në muzg të saj. [[Ludovico Ariosto]] e vazhdoi komplotin e ''Orlando innamorato'' për ''[[Orlando furioso|Orlando furioso-n]]'' e tij pikërisht në pikën ku Boiardo e kishte lënë. == Botimi i veprave == Në vitin 2009, Qendra e Studimeve Matteo Maria Boiardo <ref>{{Sfn|Casa Spallanzani}}.</ref> në [[Scandiano|Skandinavi]] redaktoi një botim të plotë të veprave të tij. Përveç veprave kryesore, seria ''Studi boiardeschi'' e botuar nga [[Interlinea edizioni|Interlinea editions]] përfshin vepra të pabotuara ose vepra që janë shfaqur në botime të rralla sot. Të gjitha tekstet kanë një botim kritik dhe të komentuar (me një përkthim të përballshëm nëse është në latinisht), të redaktuar nga studiues të rëndësishëm të fushës. == Shënime == * [Amorum Libri, sonetto 78 (ovvero sonetto 18 del secondo libro)] * [Pompeo Litta, Famiglie celebri d'Italia. Rangoni di Modena, Torino, 1835] * [Silvano Vinceti, L'enigma Boiardo, Armando, 1 janar 2003, <nowiki>ISBN 9788883585913</nowiki>] * [Giorgio Gruppioni dhe Silvano Vinceti, Delitti e misteri del passato, Rizzoli, 2008] * [A.R.C.E., ricerchecarteggiestensi.altervista.org] * [S. Vinceti, Boiardo, Armando Editore, 2008, p.44] * [S. Vinceti, Boiardo, Armando Editore, 2008, p.43] * [Centro Studi Matteo Maria Boiardo – Cronologia, boiardo.letteratura.it] * [Giulio Reichenbach, Matteo Maria Boiardo, Zanichelli, 1929, p.272] * [Casa Spallanzani] == Bibliografia == * Giovanni Ponte, ''Personaliteti dhe vepra e Boiardo'', Genova, 1972. * Odoardo Rombaldi - Roberto Gandini - Giovanni Prampolini, ''Kalaja Scandiano dhe afresket nga Nicolò dell'Abate'' . Banka e Kursimeve e Reggio Emilia. 1982. * Giambattista Venturi, ''Historia e Scandianos'', ribotim, Bologna, Forni, 1998. * ''Vepra nga Matteo Maria Boiardo'', 11 vëll., Centro Studi Matteo Maria Boiardo, Interlinea, Novara, 2009-?: vëll. 1 ( ''Pastoralia, Carmina, Epigrammata'', 2010), vëll. 3 ( ''Amorum libri tres'', 2 volume, 2012), vëll. 5 ( ''La pedìa de Cyro'', 2014), vëll. 11 ( ''Timone, Orphei tragoedia'', 2009). * John Butcher, ''"Dum faciles kundrejt oblectant".'' ''Mbi eklogimet latine të Boiardos'', Napoli, Loffredo, 2016. == Hyrje të ngjashme == * [[Orlando innamorato|Orlando i dashuruar]] * [[Amorum libri tres]] * [[Letteratura cavalleresca|Literatura kalorësiake]] * [[Ludovico Ariosto]] * [[Orlando furioso|Orlando Furioso]] == Projekte të tjera == {{Sisterlinks}} == Lidhje të jashtme == <nowiki>*</nowiki> Boiardo, Matteo Maria, te Treccani.it – Enciclopedia online, Istituto dell'Enciclopedia Italiana.<ref>{{Cite web |title= |url= |language=sq}}</ref> <nowiki>*</nowiki> Ercole Reggio, "BOIARDO, Matteo Maria", në Enciclopedia Italiana, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1930. <nowiki>*</nowiki> Boiardo, Matteo Maria, te sapere.it, De Agostini. <nowiki>*</nowiki> (EN) Matteo Maria Boiardo, Count of Scandiano, te Encyclopædia Britannica. <nowiki>*</nowiki> Fiorenzo Forti, "BOIARDO, Matteo Maria", në Dizionario Biografico degli Italiani, vëll. 11, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1969. <nowiki>*</nowiki> Matteo Maria Boiardo, te BeWeb, Conferenza Episcopale Italiana. <nowiki>*</nowiki> Veprat e Matteo Maria Boiardo, te Liber Liber. <nowiki>*</nowiki> Veprat e Matteo Maria Boiardo, te MLOL, Horizons Unlimited. <nowiki>*</nowiki> (EN) Veprat e Matteo Maria Boiardo, te Open Library, Internet Archive. <nowiki>*</nowiki> (FR) Bibliografi mbi Matteo Maria Boiardo, te Les Archives de littérature du Moyen Âge. <nowiki>*</nowiki> (EN) Matteo Maria Boiardo, në Catholic Encyclopedia, Robert Appleton Company. <nowiki>*</nowiki> Matteo Maria Boiardo, në Archivio storico Ricordi, Ricordi & C. <nowiki>*</nowiki> (EN) Matteo Maria Boiardo, te Discogs, Zink Media. <nowiki>*</nowiki> (EN) Matteo Boiardo, te MusicBrainz, MetaBrainz Foundation. <nowiki>*</nowiki> Matteo Maria Boiardo, <nowiki>''</nowiki>Amorum libri<nowiki>''</nowiki>, Reggio Emilia, Francesco Mazzali, 1499. <nowiki>*</nowiki> Matteo Maria Boiardo, <nowiki>''</nowiki>Orlando innamorato<nowiki>''</nowiki>, vëll. 1, Milano, Istituto Editoriale Italiano, rreth vitit 1900. <nowiki>*</nowiki> Matteo Maria Boiardo, <nowiki>''</nowiki>Orlando innamorato<nowiki>''</nowiki>, vëll. 2, Milano, Istituto Editoriale Italiano, rreth vitit 1900. <nowiki>*</nowiki> Matteo Maria Boiardo, <nowiki>''</nowiki>Opere volgari: Amorum libri. Pastorale. Lettere<nowiki>''</nowiki>, Bari, Laterza, 1962. <nowiki>*</nowiki> Pompeo Litta, <nowiki>''</nowiki>Famiglie celebri d'Italia. Bojardo di Reggio<nowiki>''</nowiki>, Torino, 1835. <nowiki>*</nowiki> "MATTEO MARIA BOIARDO CONTE FEUDATARIO DI SCANDIANO E UNA DELLE FIGURE LETTERARIE PIÙ IMPORTANTI DEL XV SECOLO", te letteratura.it. <nowiki>*</nowiki> Matteo Maria Boiardo, te ferraraterraeacqua.it.{{s-start|rows=1}} {{s-bef|before=Feltrino Boiardo}} {{s-ttl|title=Konti i Scandiano|years=1456–1494|rowspan=1}} {{s-aft|after=Camillo Boiardo}} {{s-end}}{{s-start}} {{s-bef|before=Matteo Maria Boiardo e Giulio Ascanio Boiardo}} {{s-ttl|title=Konti i Scandiano|years=1460-1474}} {{s-aft|after=Matteo Maria Boiardo}} {{s-end}}{{s-start}} {{s-bef|before=Matteo Maria Boiardo e Giovanni Boiardo}} {{s-ttl|title=Konti i Scandiano|years=1474-1494}} {{s-aft|after=Camillo Boiardo}} {{s-end}}{{s-start}} {{s-bef|before=}} {{s-ttl|title=Governator i Modenës|years=1480-1483}} {{s-aft|after=}} {{s-end}}{{s-start}} {{s-bef|before=}} {{s-ttl|title=Governator i Modenës|years=1486-1493}} {{s-aft|after=}} {{s-end}}<templatestyles src="Modulo:Navbox/styles.css"></templatestyles> <templatestyles src="Modulo:Controllo di autorità/styles.css"></templatestyles>{{Authority control}}{{Portale|biografie|letteratura|storia}} <nowiki> [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]]</nowiki> ps4159hl4104dzy01utcz8xwyqsxti7 1 400822 2985865 2982701 2026-05-31T04:20:25Z MajavahBot 122738 U arkivua 1 diskutim nga faqja [[Diskutim:Windows Live Messenger]] 2985865 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli [[Windows Live Messenger]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1997462 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20080221031225/http://messenger.msn.com/Devices/ te http://messenger.msn.com/Devices/ Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 11:59 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Windows Live Messenger]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2040130 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Gjithashtu aty mund të gjeni informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071019022514/http://blog.webgk.com/2007/09/unable-to-sign-in-to-msn-messenger.html për lidhjen http://blog.webgk.com/2007/09/unable-to-sign-in-to-msn-messenger.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 24 shtator 2019 17:28 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 3 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Windows Live Messenger]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2071272 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080221031225/http://messenger.msn.com/Devices/ për lidhjen http://messenger.msn.com/Devices/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20141221202229/http://www.msneklentisi.com/ për lidhjen http://www.msneklentisi.com/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20071019022514/http://blog.webgk.com/2007/09/unable-to-sign-in-to-msn-messenger.html për lidhjen http://blog.webgk.com/2007/09/unable-to-sign-in-to-msn-messenger.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 janar 2020 05:52 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Windows Live Messenger]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2981208 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20080509161056/http://messengersays.spaces.live.com/ për lidhjen http://messengersays.spaces.live.com/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 16 maj 2026 21:22 (CEST) 2akdajfwdz7td7eohudlq8uuteur19y 0 400884 2985683 2983072 2026-05-30T18:06:34Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Parabola (retorikë)]] te [[Shëmbëlltyra]] 2983072 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Rembrandt_Harmensz_van_Rijn_-_Return_of_the_Prodigal_Son_-_Google_Art_Project.jpg|parapamje|''The Return of the Prodigal Son'', nga [[Rembrandt]], vitet 1660]] '''Parabola''', në kuptimin e retorikës apo literaturës, është një histori koncize dhe didaktike, në [[Proza|prozë]] ose në vargje, që ilustron një ose më shumë mësime apo parime morale apo shpirtërore. Ajo ndryshon nga [[fabula]] në atë që fabulat përdorin [[Kafshët|kafshë]], [[Bimët|bimë]], objekte të pajetë ose forca të natyrës si personazhe, ndërsa parabolat kanë personazhe njerëzore.<ref>{{Cite web |date=6 November 2012 |title=Difference Between Fable and Parable |url=http://www.differencebetween.com/difference-between-fable-and-vs-parable/ |access-date=13 June 2015 |website=DifferenceBetween.com |publisher=Difference Between}}</ref> Një parabolë është një lloj [[Analogjia|analogjie]] [[Metafora|metaforike]].<ref>{{Cite book |last=David B. Gowler |url=https://books.google.com/books?id=VSjRcQSE2uQC&pg=PA99 |title=What are they saying about the parables |publisher=Paulist Press |year=2000 |isbn=9780809139620 |pages=99,137,63,132,133}}</ref> Disa studiues të [[Ungjilli|ungjijve kanonikë]] dhe të [[Besëlidhja e Re|Dhiatës së Re]] e përdorin termin "parabolë" vetëm për parabolat e Jezusit,<ref> {{Cite book |last=Jülicher |first=Adolf |url=https://books.google.com/books?id=hxpWAAAAMAAJ |title=Die gleichnisreden Jesu |date=1888 |publisher=J.C.B. Mohr (P. Siebeck) |volume=1 |location=Tübingen |language=de |trans-title=The parables of Jesus |author-link=Adolf Jülicher |access-date=8 November 2019}} </ref><ref> {{Cite book |last=Meier |first=John P. |url=https://books.google.com/books?id=ydE6zCLww-YC |title=A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus |date=1994 |publisher=Doubleday |isbn=9780385469920 |series=The Anchor Bible reference library |volume=2: A Marginal Jew: Mentor, message, and miracles |author-link=John P. Meier |access-date=8 November 2019}} </ref> megjithëse ky nuk është një kufizim i zakonshëm i termit. == Etimologjia == Fjala ''parabolë'' vjen nga [[Gjuha greke|greqishtja]] παραβολή ( ''parabolē'' ), që fjalë për fjalë do të thotë "hedhje" ( ''bolē'' ) "krahas" ( ''para-'' ), dhe për rrjedhojë do të thotë "krahasim, ilustrim, analogji".<ref>{{Cite web |title=parable &#124; Origin and meaning of parable by Online Etymology Dictionary |url=https://www.etymonline.com/word/parable |website=www.etymonline.com}}</ref> Ishte emri që [[Retorika|retoricienët]] grekë i dhanë një ilustrimi në formën e një [[Tregimi|rrëfimi]] të shkurtër fiktiv. == Historia == == Karakteristikat == [[Skeda:Jan_Wijnants_-_Parable_of_the_Good_Samaritan.jpg|majtas|parapamje|Parabola e Samaritanit të Mirë, siç përshkruhet nga Jan Wijnants (1670)]] Një parabolë është një rrëfim i shkurtër që ilustron një të vërtetë universale; është një [[Tregimi|rrëfim]] i thjeshtë. Ajo skicon një mjedis, përshkruan një veprim dhe tregon rezultatet. Ndonjëherë mund të dallohet nga lloje të ngjashme rrëfimi, siç janë [[alegoria]] dhe apologjia.<ref name="fowler558">{{Cite book |last=Fowler |first=H.W. |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode00fowlrich |title=A Dictionary of Modern English Usage |publisher=Oxford University Press |year=1965 |location=London |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode00fowlrich/page/558 558] |url-access=registration}} See entry at '''simile and metaphor'''.</ref> Një parabolë shpesh ka një personazh që përballet me një dilemë [[Morali|morale]] ose një person që merr një vendim të gabuar dhe më pas vuan pasojat e padëshiruara. Edhe pse kuptimi i një parabole shpesh nuk thuhet në mënyrë të qartë, ajo nuk ka për qëllim të jetë e fshehur ose sekrete, por të jetë mjaft e drejtpërdrejtë dhe e dukshme. Karakteristika përcaktuese e parabolës është prania e një nënteksti që sugjeron se si duhet të sillet një person ose çfarë duhet të besojë. Përveç dhënies së udhëzimeve dhe sugjerimeve për sjelljen e duhur në jetën e dikujt, parabolat shpesh përdorin gjuhë metaforike që u lejon njerëzve të diskutojnë më lehtë ide të vështira ose komplekse. Parabolat shprehin një argument abstrakt duke përdorur një rrëfim konkret që kuptohet lehtë. Alegoria është një lloj narrativ më i përgjithshëm; ajo përdor gjithashtu [[Metafora|metaforën]] . Një alegori mund të ketë interpretime të shumta jo-kontradiktore dhe gjithashtu mund të ketë implikime që janë të paqarta ose të vështira për t'u interpretuar. Siç e tha HW Fowler, qëllimi si i parabolës ashtu edhe i alegorisë "është të ndriçojë dëgjuesin duke i paraqitur atij një rast në të cilin ai me sa duket nuk ka asnjë interes të drejtpërdrejtë dhe mbi të cilin për këtë arsye mund të nxirret një gjykim i paanshëm prej tij..." <ref name="fowler558">{{Cite book |last=Fowler |first=H.W. |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode00fowlrich |title=A Dictionary of Modern English Usage |publisher=Oxford University Press |year=1965 |location=London |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode00fowlrich/page/558 558] |url-access=registration}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFFowler1965">Fowler, H.W. (1965). <span class="id-lock-registration" title="Free registration required">[[iarchive:dictionaryofmode00fowlrich|''A Dictionary of Modern English Usage'']]</span>. London: Oxford University Press. p.&nbsp;[[iarchive:dictionaryofmode00fowlrich/page/558|558]].</cite> See entry at '''simile and metaphor'''.</ref> Parabola është më e përmbledhur se alegoria: ajo mbështetet në një [[Parimi|parim]] të vetëm dhe një moral të vetëm, dhe synon që lexuesi ose dëgjuesi të arrijë në përfundimin se morali zbatohet po aq mirë për shqetësimet e tij. == Parabolat e Jezusit == == Parabolat kuranore == Pjesë 39:28-30 e [[Kurani|Kuranit]] krenohen me "çdo lloj parabole në Kuran". [[Ajeti|Ajetet kuranore]] përfshijnë parabola të pemës së mirë dhe të keqe ( Kuran 14:32-45 ), të dy burrave dhe [[Parable of the spider's house|të shtëpisë së merimangës]] . Kuran 16:77 përmban parabolën e skllavit dhe të zotit të tij, e ndjekur nga parabola e të verbërit dhe të atij që sheh. <ref>{{Cite book |last=Wherry |first=Elwood Morris |title=A Complete Index to Sale's Text, Preliminary Discourse, and Notes |date=1896 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner, and Co |location=London |author-link=Elwood Morris Wherry}}</ref> == Shih edhe == * [[Alegoria]] == Referenca ==   [[Kategoria:Teknika retorike]] [[Kategoria:Folklor]] 51y5kfl0e0n26d3x5c9fwyv4k42pizd 2985687 2985683 2026-05-30T18:07:25Z Leutrim.P 113691 2985687 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Rembrandt_Harmensz_van_Rijn_-_Return_of_the_Prodigal_Son_-_Google_Art_Project.jpg|parapamje|''The Return of the Prodigal Son'', nga [[Rembrandt]], vitet 1660|261x261px]] '''Shëmbëlltyra''' apo '''parabola''', në kuptimin e [[Retorika|retorikës]] apo [[Literatura|literaturës]], është një histori koncize dhe didaktike, në [[Proza|prozë]] ose në vargje, që ilustron një ose më shumë mësime apo parime morale apo shpirtërore. Ajo ndryshon nga [[fabula]] në atë që fabulat përdorin [[Kafshët|kafshë]], [[Bimët|bimë]], objekte të pajetë ose forca të natyrës si personazhe, ndërsa shëmbëlltyrat kanë personazhe njerëzore.<ref>{{Cite web |date=6 November 2012 |title=Difference Between Fable and Parable |url=http://www.differencebetween.com/difference-between-fable-and-vs-parable/ |access-date=13 June 2015 |website=DifferenceBetween.com |publisher=Difference Between}}</ref> Një parabolë është një lloj [[Analogjia|analogjie]] [[Metafora|metaforike]].<ref>{{Cite book |last=David B. Gowler |url=https://books.google.com/books?id=VSjRcQSE2uQC&pg=PA99 |title=What are they saying about the parables |publisher=Paulist Press |year=2000 |isbn=9780809139620 |pages=99,137,63,132,133}}</ref> Disa studiues të [[Ungjilli|ungjijve kanonikë]] dhe të [[Besëlidhja e Re|Dhiatës së Re]] e përdorin termin "parabolë" vetëm për shëmbëlltyrat e Jezusit,<ref> {{Cite book |last=Jülicher |first=Adolf |url=https://books.google.com/books?id=hxpWAAAAMAAJ |title=Die gleichnisreden Jesu |date=1888 |publisher=J.C.B. Mohr (P. Siebeck) |volume=1 |location=Tübingen |language=de |trans-title=The parables of Jesus |author-link=Adolf Jülicher |access-date=8 November 2019}} </ref><ref> {{Cite book |last=Meier |first=John P. |url=https://books.google.com/books?id=ydE6zCLww-YC |title=A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus |date=1994 |publisher=Doubleday |isbn=9780385469920 |series=The Anchor Bible reference library |volume=2: A Marginal Jew: Mentor, message, and miracles |author-link=John P. Meier |access-date=8 November 2019}} </ref> megjithëse ky nuk është një kufizim i zakonshëm i termit. == Etimologjia == Fjala ''parabolë'' vjen nga [[Gjuha greke|greqishtja]] παραβολή ( ''parabolē'' ), që fjalë për fjalë do të thotë "hedhje" ( ''bolē'' ) "krahas" ( ''para-'' ), dhe për rrjedhojë do të thotë "krahasim, ilustrim, analogji".<ref>{{Cite web |title=parable &#124; Origin and meaning of parable by Online Etymology Dictionary |url=https://www.etymonline.com/word/parable |website=www.etymonline.com}}</ref> Ishte emri që [[Retorika|retoricienët]] grekë i dhanë një ilustrimi në formën e një [[Tregimi|rrëfimi]] të shkurtër fiktiv. == Historia == == Karakteristikat == [[Skeda:Jan_Wijnants_-_Parable_of_the_Good_Samaritan.jpg|majtas|parapamje|shëmbëlltyra e Samaritanit të Mirë, siç përshkruhet nga Jan Wijnants (1670)]] Një parabolë është një rrëfim i shkurtër që ilustron një të vërtetë universale; është një [[Tregimi|rrëfim]] i thjeshtë. Ajo skicon një mjedis, përshkruan një veprim dhe tregon rezultatet. Ndonjëherë mund të dallohet nga lloje të ngjashme rrëfimi, siç janë [[alegoria]] dhe apologjia.<ref name="fowler558">{{Cite book |last=Fowler |first=H.W. |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode00fowlrich |title=A Dictionary of Modern English Usage |publisher=Oxford University Press |year=1965 |location=London |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode00fowlrich/page/558 558] |url-access=registration}} See entry at '''simile and metaphor'''.</ref> Një parabolë shpesh ka një personazh që përballet me një dilemë [[Morali|morale]] ose një person që merr një vendim të gabuar dhe më pas vuan pasojat e padëshiruara. Edhe pse kuptimi i një parabole shpesh nuk thuhet në mënyrë të qartë, ajo nuk ka për qëllim të jetë e fshehur ose sekrete, por të jetë mjaft e drejtpërdrejtë dhe e dukshme. Karakteristika përcaktuese e parabolës është prania e një nënteksti që sugjeron se si duhet të sillet një person ose çfarë duhet të besojë. Përveç dhënies së udhëzimeve dhe sugjerimeve për sjelljen e duhur në jetën e dikujt, shëmbëlltyrat shpesh përdorin gjuhë metaforike që u lejon njerëzve të diskutojnë më lehtë ide të vështira ose komplekse. shëmbëlltyrat shprehin një argument abstrakt duke përdorur një rrëfim konkret që kuptohet lehtë. Alegoria është një lloj narrativ më i përgjithshëm; ajo përdor gjithashtu [[Metafora|metaforën]] . Një alegori mund të ketë interpretime të shumta jo-kontradiktore dhe gjithashtu mund të ketë implikime që janë të paqarta ose të vështira për t'u interpretuar. Siç e tha HW Fowler, qëllimi si i parabolës ashtu edhe i alegorisë "është të ndriçojë dëgjuesin duke i paraqitur atij një rast në të cilin ai me sa duket nuk ka asnjë interes të drejtpërdrejtë dhe mbi të cilin për këtë arsye mund të nxirret një gjykim i paanshëm prej tij..." <ref name="fowler558">{{Cite book |last=Fowler |first=H.W. |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode00fowlrich |title=A Dictionary of Modern English Usage |publisher=Oxford University Press |year=1965 |location=London |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode00fowlrich/page/558 558] |url-access=registration}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFFowler1965">Fowler, H.W. (1965). <span class="id-lock-registration" title="Free registration required">[[iarchive:dictionaryofmode00fowlrich|''A Dictionary of Modern English Usage'']]</span>. London: Oxford University Press. p.&nbsp;[[iarchive:dictionaryofmode00fowlrich/page/558|558]].</cite> See entry at '''simile and metaphor'''.</ref> shëmbëlltyra është më e përmbledhur se alegoria: ajo mbështetet në një [[Parimi|parim]] të vetëm dhe një moral të vetëm, dhe synon që lexuesi ose dëgjuesi të arrijë në përfundimin se morali zbatohet po aq mirë për shqetësimet e tij. == shëmbëlltyrat e Jezusit == == shëmbëlltyrat kuranore == Pjesë 39:28-30 e [[Kurani|Kuranit]] krenohen me "çdo lloj parabole në Kuran". [[Ajeti|Ajetet kuranore]] përfshijnë shëmbëlltyra të pemës së mirë dhe të keqe ( Kuran 14:32-45 ), të dy burrave dhe [[Parable of the spider's house|të shtëpisë së merimangës]] . Kuran 16:77 përmban parabolën e skllavit dhe të zotit të tij, e ndjekur nga shëmbëlltyra e të verbërit dhe të atij që sheh. <ref>{{Cite book |last=Wherry |first=Elwood Morris |title=A Complete Index to Sale's Text, Preliminary Discourse, and Notes |date=1896 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner, and Co |location=London |author-link=Elwood Morris Wherry}}</ref> == Shih edhe == * [[Alegoria]] == Referenca ==   [[Kategoria:Teknika retorike]] [[Kategoria:Folklor]] 4ky9shtjesjifybiyygjdkgtg1jr020 2985688 2985687 2026-05-30T18:07:41Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Shëmbëlltyra]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985688 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Rembrandt_Harmensz_van_Rijn_-_Return_of_the_Prodigal_Son_-_Google_Art_Project.jpg|parapamje|''The Return of the Prodigal Son'', nga [[Rembrandt]], vitet 1660|261x261px]] '''Shëmbëlltyra''' apo '''parabola''', në kuptimin e [[Retorika|retorikës]] apo [[Literatura|literaturës]], është një histori koncize dhe didaktike, në [[Proza|prozë]] ose në vargje, që ilustron një ose më shumë mësime apo parime morale apo shpirtërore. Ajo ndryshon nga [[fabula]] në atë që fabulat përdorin [[Kafshët|kafshë]], [[Bimët|bimë]], objekte të pajetë ose forca të natyrës si personazhe, ndërsa shëmbëlltyrat kanë personazhe njerëzore.<ref>{{Cite web |date=6 November 2012 |title=Difference Between Fable and Parable |url=http://www.differencebetween.com/difference-between-fable-and-vs-parable/ |access-date=13 June 2015 |website=DifferenceBetween.com |publisher=Difference Between}}</ref> Një parabolë është një lloj [[Analogjia|analogjie]] [[Metafora|metaforike]].<ref>{{Cite book |last=David B. Gowler |url=https://books.google.com/books?id=VSjRcQSE2uQC&pg=PA99 |title=What are they saying about the parables |publisher=Paulist Press |year=2000 |isbn=9780809139620 |pages=99,137,63,132,133}}</ref> Disa studiues të [[Ungjilli|ungjijve kanonikë]] dhe të [[Besëlidhja e Re|Dhiatës së Re]] e përdorin termin "parabolë" vetëm për shëmbëlltyrat e Jezusit,<ref> {{Cite book |last=Jülicher |first=Adolf |url=https://books.google.com/books?id=hxpWAAAAMAAJ |title=Die gleichnisreden Jesu |date=1888 |publisher=J.C.B. Mohr (P. Siebeck) |volume=1 |location=Tübingen |language=de |trans-title=The parables of Jesus |author-link=Adolf Jülicher |access-date=8 November 2019}} </ref><ref> {{Cite book |last=Meier |first=John P. |url=https://books.google.com/books?id=ydE6zCLww-YC |title=A Marginal Jew: Rethinking the Historical Jesus |date=1994 |publisher=Doubleday |isbn=9780385469920 |series=The Anchor Bible reference library |volume=2: A Marginal Jew: Mentor, message, and miracles |author-link=John P. Meier |access-date=8 November 2019}} </ref> megjithëse ky nuk është një kufizim i zakonshëm i termit. == Etimologjia == Fjala ''parabolë'' vjen nga [[Gjuha greke|greqishtja]] παραβολή ( ''parabolē'' ), që fjalë për fjalë do të thotë "hedhje" ( ''bolē'' ) "krahas" ( ''para-'' ), dhe për rrjedhojë do të thotë "krahasim, ilustrim, analogji".<ref>{{Cite web |title=parable &#124; Origin and meaning of parable by Online Etymology Dictionary |url=https://www.etymonline.com/word/parable |website=www.etymonline.com}}</ref> Ishte emri që [[Retorika|retoricienët]] grekë i dhanë një ilustrimi në formën e një [[Tregimi|rrëfimi]] të shkurtër fiktiv. == Historia == == Karakteristikat == [[Skeda:Jan_Wijnants_-_Parable_of_the_Good_Samaritan.jpg|majtas|parapamje|shëmbëlltyra e Samaritanit të Mirë, siç përshkruhet nga Jan Wijnants (1670)]] Një parabolë është një rrëfim i shkurtër që ilustron një të vërtetë universale; është një [[Tregimi|rrëfim]] i thjeshtë. Ajo skicon një mjedis, përshkruan një veprim dhe tregon rezultatet. Ndonjëherë mund të dallohet nga lloje të ngjashme rrëfimi, siç janë [[alegoria]] dhe apologjia.<ref name="fowler558">{{Cite book |last=Fowler |first=H.W. |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode00fowlrich |title=A Dictionary of Modern English Usage |publisher=Oxford University Press |year=1965 |location=London |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode00fowlrich/page/558 558] |url-access=registration}} See entry at '''simile and metaphor'''.</ref> Një parabolë shpesh ka një personazh që përballet me një dilemë [[Morali|morale]] ose një person që merr një vendim të gabuar dhe më pas vuan pasojat e padëshiruara. Edhe pse kuptimi i një parabole shpesh nuk thuhet në mënyrë të qartë, ajo nuk ka për qëllim të jetë e fshehur ose sekrete, por të jetë mjaft e drejtpërdrejtë dhe e dukshme. Karakteristika përcaktuese e parabolës është prania e një nënteksti që sugjeron se si duhet të sillet një person ose çfarë duhet të besojë. Përveç dhënies së udhëzimeve dhe sugjerimeve për sjelljen e duhur në jetën e dikujt, shëmbëlltyrat shpesh përdorin gjuhë metaforike që u lejon njerëzve të diskutojnë më lehtë ide të vështira ose komplekse. shëmbëlltyrat shprehin një argument abstrakt duke përdorur një rrëfim konkret që kuptohet lehtë. Alegoria është një lloj narrativ më i përgjithshëm; ajo përdor gjithashtu [[Metafora|metaforën]] . Një alegori mund të ketë interpretime të shumta jo-kontradiktore dhe gjithashtu mund të ketë implikime që janë të paqarta ose të vështira për t'u interpretuar. Siç e tha HW Fowler, qëllimi si i parabolës ashtu edhe i alegorisë "është të ndriçojë dëgjuesin duke i paraqitur atij një rast në të cilin ai me sa duket nuk ka asnjë interes të drejtpërdrejtë dhe mbi të cilin për këtë arsye mund të nxirret një gjykim i paanshëm prej tij..." <ref name="fowler558">{{Cite book |last=Fowler |first=H.W. |url=https://archive.org/details/dictionaryofmode00fowlrich |title=A Dictionary of Modern English Usage |publisher=Oxford University Press |year=1965 |location=London |page=[https://archive.org/details/dictionaryofmode00fowlrich/page/558 558] |url-access=registration}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFFowler1965">Fowler, H.W. (1965). <span class="id-lock-registration" title="Free registration required">[[iarchive:dictionaryofmode00fowlrich|''A Dictionary of Modern English Usage'']]</span>. London: Oxford University Press. p.&nbsp;[[iarchive:dictionaryofmode00fowlrich/page/558|558]].</cite> See entry at '''simile and metaphor'''.</ref> shëmbëlltyra është më e përmbledhur se alegoria: ajo mbështetet në një [[Parimi|parim]] të vetëm dhe një moral të vetëm, dhe synon që lexuesi ose dëgjuesi të arrijë në përfundimin se morali zbatohet po aq mirë për shqetësimet e tij. == shëmbëlltyrat e Jezusit == == shëmbëlltyrat kuranore == Pjesë 39:28-30 e [[Kurani|Kuranit]] krenohen me "çdo lloj parabole në Kuran". [[Ajeti|Ajetet kuranore]] përfshijnë shëmbëlltyra të pemës së mirë dhe të keqe ( Kuran 14:32-45 ), të dy burrave dhe [[Parable of the spider's house|të shtëpisë së merimangës]] . Kuran 16:77 përmban parabolën e skllavit dhe të zotit të tij, e ndjekur nga shëmbëlltyra e të verbërit dhe të atij që sheh. <ref>{{Cite book |last=Wherry |first=Elwood Morris |title=A Complete Index to Sale's Text, Preliminary Discourse, and Notes |date=1896 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner, and Co |location=London |author-link=Elwood Morris Wherry}}</ref> == Shih edhe == * [[Alegoria]] == Referenca ==   [[Kategoria:Teknika retorike]] [[Kategoria:Folklor]] [[Kategoria:Shëmbëlltyra]] fbeq20s86pf084eeysti1jbjbh1d0lh 1 400885 2985685 2983079 2026-05-30T18:06:34Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Diskutim:Parabola (retorikë)]] te [[Diskutim:Shëmbëlltyra]] 2983079 wikitext text/x-wiki == Përdorim në shqip == Në shqip me sa duket vetëm pak veta e përdorin si term, sepse ndoshta për shkak të nivelit të ulët të popullatës tonë e ngatërrojnë me Alegorinë apo Metaforën. Ja nja dy përdorime. Një gjendet tek fjalori online, në një fragment që duket se është reçension i një libri të Karadesë: https://fjalorthi.com/parabola ''"Gjenerali i Ushtrisë së Vdekur"nga Ismail Kadare...ngrihet, qysh në fillim, mbi anekdotën makabre. Ai i largohet humorit të zymtë, që vetë subjekti duket sikur e kërkon, dhe nëse, për mënyrën e procedimit, të kujton Buzzati-n, nuk mund të mos vihet re, njëherazi, se "Gjenerali i ushtrisë së vdekur” nuk është, pavarësisht nga përshtypja e parë, një '''parabolë''' e mirëfilltë dhe, aq më pak, një përsiatje metafizike. Në rastin më të skajshëm, ky gjeneral që zhvarros ushtarë, të cilët nuk i ka njohur ndonjëherë, për t'i rigrupuar në një ushtri fantazmash, mund të ishte pothuajse një simbol, me kusht që kërkimi i marrosur të mos mbante vulën e një realizmi...'' [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 22 maj 2026 20:31 (CEST) :Paska përdorime: https://alfapress.al/made-in-alfa/parabola-e-mbjellesit-i16327 [[Përdoruesi:GLOBALIST LIBERTARIAN|GLOBALIST LIBERTARIAN]] ([[Përdoruesi diskutim:GLOBALIST LIBERTARIAN|diskutimet]]) 22 maj 2026 21:15 (CEST) tbv7z89bxjpwos3sw8245ffwt6ne31p 0 400975 2985884 2983555 2026-05-31T10:10:20Z Alvisa Sopi 186770 2985884 wikitext text/x-wiki Matilde Serao (Patra, 7 mars 1856 - Napoli, 25 korrik 1927) ishte një shkrimtare dhe gazetare italiane. Si shkrimtare, ajo konsiderohet si një nga përfaqësueset më të mëdha të verizmit . Si gazetare, ajo ishte gruaja e parë italiane që themeloi dhe drejtoi një gazetë ditore , ''Il Corriere di Roma'', një përvojë që më vonë e përsëriti me ''Il Mattino'' dhe ''Il Giorno'' . Ajo u cilësua nga Angelo de Gubernatis në vitin 1895 si "Më e fuqishmja për sa i përket inteligjencës, imagjinatës së gjallë dhe forcës së stilit midis shkrimtarëve tanë". == Biografia == [[Skeda:Serao_Signature.jpg|parapamje|Nënshkrimi i Matilde Serao]] === Vitet e hershme === Ai lindi nga martesa midis avokatit napolitan Francesco Saverio Serao dhe Paolina Borrelly-t (ose Borrelli-t, siç nënshkruante ajo vetë në fillim të karrierës së saj, ose edhe Borelly-t, Borrely-t ose Bonelly-t), një fisnike greke në rënie, pasardhëse e familjes së rëndësishme fanariote të Skanavi-ve (ose Scanavy-ve ose edhe Skanavy-ve) me origjinë nga Kiosi dhe e lidhur me familjet kryesore fanariote, duke përfshirë princat Ypsilanti, Schilizzi, Vogorides. Babai i tij, [[Avokati|një avokat]] dhe [[Gazetari|gazetar]], iu desh të largohej nga qyteti i tij në [[1848|vitin 1848]] sepse kërkohej si anti-Burbon . Gjatë mërgimit të tij në [[Greqia|Greqi]] , ku kishte gjetur punë si mësues italian, ai u takua dhe u martua me Paolina Borrelly-n, e cila do të ishte modeli për Matildën e re. Më 15 gusht [[1860|1860,]] familja Serao, me njoftimin e rënies së afërt të Francis II, u kthye në atdheun e tyre. Ata gjetën strehim në Ventaroli, një fshat i vogël i Carinola-s (rreth 30 km nga Caserta), ku familja zotëronte prona. «Ventaroli është më pak se një fshat, as nuk do ta gjeni në hartë: është një katund i vogël kodrinor, më afër Sparanise sesa Gaeta. Ka 256 banorë, tre shtëpi fisnore, një kishë tërësisht të bardhë dhe një varrezë tërësisht të gjelbër; ka një idiot me gungë, një plake të çmendur dhe një eremit në një kapelë të vogël» === Adoleshenca === Vitet e saj të hershme të adoleshencës ishin të qeta dhe të lumtura. Ajo u zhvendos me familjen e saj në Napoli drejt fillimit të [[1861|vitit 1861]], ku babai i saj filloi të punonte si gazetar në ''Il Pungolo'' . Që në moshë të vogël, ajo përjetoi mjedisin e një zyre redaksionale gazete; pavarësisht këtij ndikimi dhe pavarësisht përpjekjeve të nënës së saj, në moshën tetëvjeçare ajo ende nuk kishte mësuar të lexonte ose të shkruante. Ajo mësoi më vonë, si rezultat i peripecive ekonomike dhe sëmundjes së rëndë të nënës së saj. Në moshën pesëmbëdhjetë vjeç, pa kualifikime formale, ajo u regjistrua si auditore në Kolegjin e Trajnimit të Mësuesve "Eleonora Pimentel Fonseca" në Piazza del Gesù, Napoli. Vitin e ardhshëm, në moshën gjashtëmbëdhjetë vjeç, ajo u konvertua në katolicizëm nga besimi ortodoks (feja e nënës së saj).Në [[1874|vitin 1874]] ajo mori diplomën e mësuesisë. Për të ndihmuar buxhetin e vogël të familjes, ajo kërkoi një punë të qëndrueshme, dhe fitoi një vend si asistente në Zyrën Shtetërore të Telegrafit; e mbajti këtë punë për tre vjet. Kjo përvojë më vonë e frymëzoi të shkruante një libër të dedikuar botës së operatoreve femra të telegrafit ( ''Il romanzo di una fanciulla'', 1886). Edhe pse pjesën më të madhe të ditës së saj merrej me punë, thirrja e saj letrare shpejt u bë mbizotëruese. Ajo filloi fillimisht me artikuj të shkurtër në shtojcat e ''Giornale di Napoli'', pastaj kaloi në skica dhe tregime të shkurtra të nënshkruara me pseudonimin "Tuffolina". Në moshën 22 vjeç ( [[1878]] ) ajo përfundoi përfundoi novelën e tij të parë, Opale, të cilin ia dërgoi ''gazetës Corriere del Mattino'' . Vitin pasardhës, ai krijoi një miqësi të sinqertë me aktoren Eleonora Duse, atëherë aktorja e re kryesore në Compagnia Stabile dei Fiorentini në Napoli, së bashku me Giovanni Emanuel dhe Giacinta Pezzana. Serao qëndroi pranë aktores dhe e ndihmoi atë kur ajo mbeti shtatzënë gjatë një marrëdhënieje romantike të trazuar me Martino Cafieron dhe u detyrua të lindte fëmijën në Marina di Pisa, por fëmija lindi i vdekur.{{Authority control}} === Shkrimi === [[Skeda:Serao_Scarfoglio.jpg|parapamje|Matilde Serao me bashkëshortin e saj Edoardo Scarfoglio në vitin e martesës së tyre (1885)]] [[Skeda:Matilde_Serao_1890_radiocorriere.jpg|parapamje|278x278px|Matilde Serao në vitin 1890.]] Në moshën 26 vjeç ( [[1882]] ) ajo u largua nga Napoli për të provuar të ndryshonte jetën e saj. Ajo u transferua në [[Roma|Romë]] dhe bashkëpunoi për pesë vjet me ''[[Capitan Fracassa (rivista)|Kapiten Fracassa]]'' . Nën pseudonimin "Ciquita" ajo shkroi gjithçka, nga thashethemet te [[kritika letrare]] . Ajo gjithashtu krijoi një hapësirë për veten në rrethet e shoqërisë së lartë të kryeqytetit. Megjithatë, fiziku i saj, shprehjet e fytyrës dhe sjelljet e saj, shpesh shumë spontane për mjedisin e dhomës së vizatimit, dhe e qeshura e saj me zë të lartë, nuk e ndihmuan. Gjatë atyre takimeve, reputacioni i saj si një grua e pavarur ngjalli më shumë kuriozitet sesa admirim.{{Authority control}} Ato zonja elegante nuk kanë asnjë ide se unë i njoh përmbi-poshtë – shkroi Matilda – se do t’i përfshij në veprat e mia; ato nuk janë të vetëdijshme për vlerën time, për fuqinë time… Momentet më të lumtura të qëndrimit të saj në Romë ishin ndoshta mbrëmjet që kaloi e shoqëruar nga i ati, në redaksinë e Fracassa-s. Kur u botua libri që e bëri të famshme, ''Fantasia'' ( [[1883]] ), komenti i kritikut Edoardo Scarfoglio nuk ishte i favorshëm. Në revistën letrare ''Il libro di Don Chisciotte'', Scarfoglio shkroi: "... mund të thuhet se është si një lëndë inorganike, si një supë e bërë nga të gjitha mbetjet e një banketi të bollshëm, në të cilën disa pigmente tepër të forta përpiqen më kot t'i japin shije të zbehtë të gjithës". Sa i përket gjuhës së përdorur në libër, ai shtoi: "... tretet nën duart tuaja për shkak të pasaktësisë, papërshtatshmërisë dhe përzierjes së fjalëve dialektore italiane dhe franceze". Më vonë, vetë Matilda i njohu arsyet e "mosshkrimit të mirë" të saj në studimet e saj të dobëta dhe të paplota dhe në mjedisin e saj; por ajo mezi priste të theksonte: "Ju rrëfej se nëse rastësisht do të mësoja ta bëja, nuk do ta bëja. Unë besoj se, me gjallërinë e asaj gjuhe të pasigurt dhe atij stili të thyer, unë i shtoj ngrohtësi veprave të mia, dhe ngrohtësia jo vetëm që i gjallëron trupat, por i ruan ato nga çdo prishje e kohës ". === Fillimi i partneritetit me Scarfoglio-n === Takimi i parë midis Edoardo Scarfoglio dhe Matilde Serao u zhvillua në redaksinë e Kapiten Fracassa. Matilde Serao u magjeps nga i riu inteligjent dhe i gjallë. Filloi një marrëdhënie që shkaktoi thashetheme në klasat e larta të Romës. Edoardo Scarfoglio i shkroi për të një miku: «Kjo grua, kaq konvencionale, shpifëse dhe e rreme mes njerëzve, e megjithatë kaq e thjeshtë, kaq e përzemërt, kaq e hapur në privatësi; kaq mendjemadhe me të tjerët dhe kaq e përulur me mua; kaq e shëmtuar në jetën e përditshme dhe kaq e bukur në çastet e dashurisë; kaq e pakorrigjueshme dhe e çrregullt, e megjithatë kaq e hapur ndaj udhëzimeve – më pëlqen tepër, tepër, tepër.» Më 28 shkurt [[1885|1885,]] Matilda dhe Edoardo u martuan. Gazeta e përditshme ''La Tribuna'' botoi një artikull të ditës të shkruar nga Gabriele D'Annunzio nën titullin ''Nuptialia'' . Çifti shkoi të jetonte në pallatin Ciccarelli, në Via Monte di Dio. Ata patën katër fëmijë, të gjithë djem: Antonio, Carlo dhe Paolo (binjakë) dhe Michele . Pavarësisht shtatzënive, puna e Seraos nuk u ndal. Gjatë viteve të saj romake ajo botoi romanet: ''Pagina Azzurra'', ''All'erta!,'' ''Sentinella'', ''La conquista di Roma'', ''Piccole anime'', ''Il ventre di Napoli'' (1884), ''Il romanzo della fanciulla'', etj. [[Skeda:Eleonora_Duse_with_Matilde_Serao,_Francesco_Paolo_and_Tristan_Bernard.jpg|parapamje|Matilde Serao me Eleonora Duse, Francesco Paolo Tosti dhe Tristan Bernard]] === Gazetari === Matilde Serao dhe Edoardo Scarfoglio krijuan jo vetëm një bashkim romantik, por edhe një partneritet profesional. Scarfoglio kishte kohë që po mendonte të themelonte gazetën e tij të përditshme. Së bashku me Matildën, ai e realizoi planin e tij: në [[1885|vitin 1885,]] ata themeluan ''Corriere di Roma'' . Gruaja e tij kontribuoi me shkrimet e saj dhe ftoi shkrimtarët më të mirë të kohës për të kontribuar. Megjithatë, gazeta dështoi të bëhej e famshme, për shkak të konkurrencës nga ''La Tribuna'', më e fuqishmja dhe gazeta më e lexuar romake e kohës . Serao, duke u mbështetur në atë përvojë, botoi një roman të rëndësishëm , ''Vita e avventure di Riccardo Joanna'', të cilin [[Benedetto Croce]] e quajti "romani i gazetarisë". [[Gazetaria]] ishte për Matilde Seraon një fushë vëzhgimesh, zakonesh, të cilat ajo më pas i solli në romanet e saj, madje edhe ato që kritikët i përcaktuan si botërore, si ''Cuore infermo'' (1881) dhe ''Addio amore'' (1890). Pikërisht në këtë shënim "zakonesh", si një pjesëmarrje e drejtpërdrejtë në realitetin e jetës dhe të qenies, duhet pranuar se «Donna Matilde e kishte gazetarinë në gjak» Shënimet e saj mbi modën, ushqimin, sportin, ngjarjet sociale, zhvillimet më të fundit të përparimit, si dhe zakonet dhe traditat, balancoheshin nga një fokus i veçantë në faktet dhe ngjarjet sociale, që përcaktonin stilin e Matilde Serao. Ajo botoi, ndër të tjera, edhe në ''Giornale delle Donne'',një nga revistat kryesore të të drejtave të grave të asaj kohe . Ndër kontributet e tij të shumta në Corriere di Roma, do të kujtojmë ''librin "Si vdesin mësuesit"'', një denoncim i situatës së mësuesve të shkollave fillore pas vetëvrasjes së Italia Donati-t pas hetimit nga Corriere della Sera të kryer nga [[Carlo Paladini]] . === Kthimi në Napoli dhe themelimi i ''Mattino-s'' === Ndërkohë, gazeta ''Corriere di Roma'', e cila kishte pasur një ekzistencë të trazuar që nga fillimi i saj, ishte shumë e zhytur në borxhe. Matilde Serao dhe burri i saj nuk dinin si ta përballonin situatën e vështirë financiare. Situata u zgjidh nga një takim i rastësishëm në [[Napoli]] me bankierin e Livornos, Matteo Schilizzi, i cili jetonte në qytetin napolitan për arsye klimatike dhe ishte pronar i gazetës së përditshme ''Corriere del Mattino'' . Schilizzi propozoi që çifti të shpërngulej në Napoli për të vazhduar projektin e tyre në gazetën e tij. Të dy pranuan. Bankieri mori përsipër borxhet e gazetës romake (midis 14,000 dhe 15,000 lireta) dhe më 14 nëntor [[1887]], ''Corriere di Roma'' pushoi së botuari. Pak më pas, ajo u bashkua me ''Corriere del Mattino'', dhe nga bashkimi lindi ''Corriere di Napoli'', numri i parë i së cilës u botua më 1 janar [[1888]] . Serao ftoi shkrimtarë të shquar si [[Giosuè Carducci]], Gabriele D'Annunzio dhe Salvatore Di Giacomo për të bashkëpunuar në gazetë. Në [[1891|vitin 1891,]] Scarfoglio dhe gruaja e tij u larguan nga ''Corriere di Napoli'', nga e cila shitën një të katërtën e pronësisë së tyre, duke fituar 100,000 lireta. Me këtë kapital, çifti vendosi të themelonte një gazetë të re, e cila u quajt ''Il Mattino'' dhe numri i parë i së cilës u botua më 16 mars [[1892|1892.]] Matilda ndonjëherë i nënshkruante artikujt e saj me [[Pseudonimi|pseudonimet]] Gibus (kapelë cilindrike që paloset me thyerje ), Riccardo Joanna, Giuliano Sorel, Chiquita <ref>{{Cite journal |year=II |title=Principali giornalisti italiani |url=https://books.google.it/books?id=Y8ATAAAAYAAJ |journal=Almanacco italiano 1897 |location=Firenze |publisher=Bemporad |page=438}}</ref> . === Ndarja nga Scarfoglio === Viti 1892 do të rezultonte të ishte një vit plot fatkeqësi për Matilden. Serao u trondit nga një incident që ''që pritej të shkaktonte'' një trazim të madh.Pas një debati me burrin e saj, vendosi të largohej nga qyteti për një periudhë pushimi në [[Lugina e Aostës|Luginën e Aostës]] . Gjatë mungesës së gruas së tij, Edoardo takoi Gabrielle Bessard, një këngëtare teatri, në Romë, dhe të dy filluan një lidhje dashurie. Pas dy vitesh, Gabrielle mbeti shtatzënë. Scarfoglio refuzoi ta linte gruan e tij. Më 29 gusht [[1894]], Bessard u shfaq në shtëpinë e Scarfoglios dhe, pasi la vajzën e tyre të vogël, qëlloi veten në prag të derës. Ajo i la një shënim Edoardo Scarfoglios: " ''Më fal që po vritem dera jote si një qen besnik. Të dua gjithmonë'' ." ''Il Mattino'', duke vepruar në mënyrë të kundërt me etikën profesionale, e fshehu lajmin duke e censuruar, dhe redaktorët e lajmeve madje arritën t'i bindnin kolegët e tyre në ''Corriere di Napoli'' që të mos botonin asgjë. Megjithatë, më 31 gusht, ''Corriere'',në sfidë të hapur ndaj çiftit Scarfoglio-Serao, prishi marrëveshjen dhe i raportoi incidentin lexuesve të tij . Il Mattino u përgjigj më 1 shtator në seksionin e lajmeve, me një artikull të titulluar: ''Çështja Bessard dhe poshtërsia e z. Schilizzi'', ndoshta i shkruar nga Scarfoglio. Gabrielle Bessard vdiq në Ospedale degli Incurabili në mesditë më 5 shtator. Lajmi shkaktoi një trazim të madh në të gjithë Napolin. Scarfoglio ia besoi vajzën Matildës, e cila e mori në kujdes . Matilde zgjodhi ta emëronte të porsalindurën me emrin e nënës së saj, Paolina. Ajo e kishte falur burrin e saj, por pas disa vitesh, vendosi ta ndërpriste marrëdhënien përgjithmonë. === Braktisja e Il Mattino === Në [[1900|vitin 1900,]] senatori Giuseppe Saredo filloi një hetim në Napoli, pas shpërbërjes së administratës komunale. Komisioni, i ndarë në disa pjesë, hetoi rindërtimin, [[Kanalizimi|sistemin e kanalizimeve]], ujësjellësin e Serinos, arsimin, buxhetet dhe çështje të tjera. ''Il Mattino'' u përfshi në skandalin që pasoi, me akuza kundër Scarfoglios për komplot me administratën e mëparshme. Ai nuk e lejoi veten të frikësohej nga akuzat se ishte i korruptuar, se kishte marrë para në këmbim të favoreve, se kishte një standard jetese përtej mundësive të tij. As Matilde nuk u kursye; ajo u akuzua se kishte pranuar disa herë para në këmbim të rekomandimeve për punë. Përballë sulmit, Scarfoglio e mbrojti atë në "Il Mattino": «A e beson seriozisht Saredo se Matilde Serao i kërkoi një polici bashkiake 200 lira për një rekomandim drejtuar një këshilltari? Jo, ai e di që një artikull në "Figaro" do të kishte qenë i mjaftueshëm për ta kursyer këtë poshtërim! Dhe vërtet beson se ia ka shitur një klarinetisti për 2.000 lire një premtim kaq problematik?Jo. Ai e di që dhjetë nga gazetat që e mbështetën me më shumë mosmirënjohje po i ofrojnë më shumë për një roman të shkurtër, punën e disa netëve!Prandaj, ai veproi me keqbesim të plotë dhe të plotë, dhe nuk e çoi gruan e tij në këtë kurth, përveç nëse e dinte se plagosja e burrit të saj nuk ishte e mjaftueshme për të shkatërruar gazetën.» Mbrojtja e Scarfoglios vazhdoi me kujdes. Akuzës se jetonte përtej mundësive të tij dhe për këtë arsye përdorte të ardhura të fshehura, ai iu përgjigj duke publikuar të ardhurat, shpenzimet dhe fitimet e tij, të gruas së tij dhe të gazetës «Stallat e znj. Serao janë katandisur në një karrocë të vjetër dore për t'u strehuar nga shiu, në një qytet ku nuk ka një karrocë të mbyllur në shesh dhe një kalë nga Apokalipsi: karroca dhe kali vlejnë të dy 500 lira dhe ajo i zotëronte ato edhe para themelimit të Il Mattino. "Të mirat" e mia përbëhen nga një makinë e blerë dy vjet e tetë muaj më parë për 5,960 franga, përfshirë paketimin dhe aksesorët. Ajo që zonja Serao nuk ka shpërdoruar kurrë pasurinë e saj për zbukurime, që ajo nuk ka zotëruar asnjë bizhuteri, janë çështje të njohura në të gjithë Evropën.» Brenda pak muajsh, firma e saj u zhduk përfundimisht nga faqet e Il ''Mattino'' . Matilda, e mbetur me dymbëdhjetë mijë lira dhe e përjashtuar nga gazeta, u përpoq t'i përkushtohej një reviste, "Settimana", por rezultati nuk ishte bindës. Në këtë dimension, një rubrikë e thjeshtë e krijuar nga Serao, "Bletët, mizat dhe grerëzat", përfundoi duke qenë e suksesshme. Kjo rubrikë me fat, e cila rishfaqej herë pas here në gazeta të tjera nën maska të ndryshme, e shoqëroi atë, me tituj të ndryshëm, për 41 vjet. Nga ''Corriere di Roma'', në ''Corriere di Napoli'', në Il ''Mattino'' ku, nga [[1896|viti 1896]], mori emrin ''Mosconi'' dhe më në fund në gazetën e fundit të themeluar nga Serao, ''Il Giorno'' . Kështu, jeta e një qyteti u ringjall me ide të nxjerra përgjithësisht nga jeta luksoze, por të vendosura në realitetin e përditshëm, problemet e zakonshme të të cilit ofruan sfond për "bletët" më të zgjuara dhe të gjalla. === Një partneritet i ri personal dhe profesional === Më 13 nëntor, dorëheqja zyrtare e Seraos si redaktore e gazetës u shfaq në Il ''Mattino'' . Ajo tani ishte zyrtarisht e papunë. Të bëhej redaktore gazete pasi kishte qenë themeluese dhe bashkëredaktore e një gazete të përditshme nuk ishte një perspektivë tërheqëse . Përveç kësaj, i shtohej edhe poshtërimi që jeta martesore i kishte shkaktuar asaj, si publikisht ashtu edhe privatisht. Në vitin 1899, nga një lidhje me poetin dhe gazetarin Mario Giobbe (i cili do të vriste veten në vitin 1906), lindi një vajzë, të cilën shkrimtarja dëshironte ta quante Eleonora, në shenjë dashurie për Duse-n . Në [[1903|vitin 1903]], në jetën e saj hyri një gazetar tjetër, Giuseppe Natale, me të cilin themeloi - gruaja e parë në historinë e gazetarisë italiane - dhe drejtoi një gazetë të re të përditshme, ''Il Giorno'' . Duke u dalluar nga rivali i saj ''Mattino'' di Scarfoglio, me të cilin hyri në konkurrencë të drejtpërdrejtë, gazeta e Seraos ishte më e qetë në betejat e saj dhe rrallë polemizuese dhe arriti një sukses të mirë. Në vitin 1911 ajo mori drejtimin e revistës javore për zonjat «La moda del giorno», botuar nga Antonio Quattrini . Ndërkohë, [[Lufta e Parë Botërore|Lufta e Madhe]] po afrohej me shpejtësi, por ''Il Giorno,'' ndryshe nga Il ''Mattino'', dukej larg çdo iniciative ndërhyrëse.Të dy gazetat ndoqën një vijë të përbashkët vetëm drejt fundit të luftës. === Vitet e fundit dhe vdekja === Pas vdekjes së Edoardo Scarfoglio-s (1917), në vitin 1926 vdiq edhe partneri i saj i dytë, Giuseppe Natale, në moshën 56 vjeç. Ajo mbeti vetëm, por vazhdoi punën e saj gazetareske dhe letrare me të njëjtën gjallëri në vitet 1920 .Matilde vdiq në vitin 1927 nga një sulm në zemër ndërsa ishte ulur në tavolinën e saj duke shkruar. Ajo u varros në kapelën familjare në varrezat Poggioreale në Napoli. == Vlerësime kritike == * Henry James «e vendos ''veprën “Toka e Cockaigne”'' të Seraiano-s midis veprave më domethënëse, më të denja për histori». Ai e shkroi këtë në revistën ''The North American Review'' (24 mars 1901), pastaj në ''Notes on Novelists'' (Dent, Londër 1914) . * Ugo Ojetti e intervistoi atë . * [[Benedetto Croce]] në një ese të vitit 1903: «një imagjinatë çuditërisht e qartë dhe e gjallë»; * [[Giosuè Carducci]] e gjykoi atë si "prozatoren më të madhe në Itali"; * Edith Wharton shkroi për të ( ''Një Vështrim i Prapa'' ): «Në vendet latine, gratë e pakta që shkëlqejnë si bashkëbiseduese shpesh ndërhyjnë, në dëm të një shkëmbimi të shpejtë fjalësh. Jo kështu me Matilde Serao. Ajo nuk kërkoi të profetizonte dhe të dominonte: ajo që e interesonte ishte të komunikonte me njerëz inteligjentë. Trajnimi i saj si gazetare, fillimisht në Il ''Mattino'', gazetën e bashkëshortit të saj Edoardo Scarfoglio, pastaj në të përditshmen e saj ''Il Giorno'', i kishte dhënë asaj një njohuri të përafërt dhe të gatshme të jetës dhe një përvojë të çështjeve publike, që mungonte plotësisht në Corinnas të dhomës së ndenjes: të cilën e tejkalonte në shpirt dhe elokuencë. Ajo kishte një ndjenjë shumë të shkathët të ''lojës së ndershme'', dëgjonte me vëmendje, nuk ndalej kurrë shumë në një pikë të vetme, por i bënte vërejtjet e saj në momentin e duhur dhe me dëshirë ia jepte fjalën bashkëbiseduesit. Imagjinata e gjallë e romancieres (tre nga romanet e saj janë mjeshtërore) ushqehej gjithashtu nga leximi i gjerë dhe një përvojë e klasave shoqërore dhe llojeve njerëzore të ofruara nga shumë mundësitë e karrierës së saj gazetareske. Kultura dhe përvoja u bashkuan tek ajo në shkëlqimin e një intelekti të fortë. * [[Universiteti i Padovës]], bibliografi mbi Matilde Seraon në projektin [http://www.maldura.unipd.it/italianistica/ALI/principale.html Autorët e Letërsisë Italiane] . == Vepra == === Romane: === Zemra e sëmurë, Torino, Casanova, 1881 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1882). Fantasy, Torino, Casanova, 1883 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1892). Faqe Blu, kushtuar Rocco De Zerbi, Milano, Quadrio, 1883. Virtyti i Checchina, Catania, Niccolò Giannotta Editore, 1884 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1884). Barku i Napolit, Milano, Treves, 1884; Napoli, Perrella, 1906 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1884). The Conquest of Rome, Firence, Barbera, 1885 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim i vitit 1910). Rrugët e Trishtueshme, Corriere di Roma, 1886 Romani i vajzës, Milano, Treves, 1886; botim i rishikuar në 1895 me titullin Telegrafët e Shtetit. Roman për zonjat, Romë, Perino, 1895. (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1921). Jeta dhe aventurat e Riccardo Joanna, Milano, Galli, 1887 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1887). Lule pasioni. Tregime të shkurtra, Milano, Galli, 1888; Milan, Baldini, Castoldi & Co., 1899 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1888). Lamtumirë, Dashuri!, Napoli, Giannini, 1890. Toka e Cockaigne (Roman Neapolitan), Milano, Treves, 1891. Small Novel, Napoli, Pierro, 1891. (Wikisource Lexo në Wikisource). Ndëshkimi, Torino, Kazanova, 1893. Të dashuruarit. Pastels, Milano, Treves, 1894. (Wikisource Lexo në Wikisource). The Maries, Napoli, Pierro, 1894 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim i vitit 1904) Indiferenti, Napoli, Pierro, 1896. The Unfaithful, Milan, Brigola, 1897. (Wikisource Lexo në Wikisource). Donna Paola, Romë, Voghera, 1897. (Wikisource Lexo në Wikisource). Në ëndërr, Firence, Paggi, 1897. Në vendin e Jezusit. Kujtimet e një udhëtimi në Palestinë, Napoli, Tocco, 1898. The Story of a Nun, Catania, Giannotta, 1898 (ribotuar në 2019 nga ABE, redaktuar nga Donato Sperduto, me një ese mbi Matilde Serao dhe Balzac). Valltarja, Catania, Giannotta, 1899. Si një Lule, Firence, Landi, 1900. Të dish si të jetosh. (Rregullat e sjelljes së mirë), si Gibus i Mëngjesit, Napoli, Tocco, 1900 (Wikisource Lexo në Wikisource, botimi i vitit 1900). Shpirti i Thjeshtë. Motra Giovanna della Croce, Milano, Treves, 1901 (Wikisource Lexo në Wikisource). Madona dhe Shenjtorët. Në Besim dhe në Jetë, Napoli, Trani, 1901. Një Histori e Dy Shpirtrave, Romë, Antologji e Re, 1904 (Wikisource Lexo në Wikisource). Tre Gra, Romë, Voghera, 1905. Pas Faljes, në "Antologji e Re", 1906. Vezuvi Sterminator. Ditari i Shpërthimit të Prillit 1906, Napoli, Perrella, 1906. Gazeta, Napoli, Perrella, 1906. Legjenda e Napolit, Napoli, Perrella, 1906. Ëndërrim, Catania, Giannotta, 1906. Rroftë Jeta!, Romë, Antologji e Re, 1908. Cristina, Romë, Voghera, 1908. (Wikisource Lexoni në Wikisource). Flokët e Samsonit, Napoli, Perrella, 1909. San Gennaro në Legjendë dhe Jetë, Lanciano, Carabba, 1909. Pelegrini Pasionant. Histori Dashurie, Napoli, Perrella, 1911. Dora e Prerë. Një Roman Dashurie, Firence, Salani, 1912 (Wikisource Lexoni në Wikisource). Ajo Nuk U Përgjigje, Milan, Treves, 1914. Një Grua Flet. Një Ditar i Luftës së Grave, Maj 1915 - Mars 1916, Milano, Treves, 1916. Ribotuar nga Rina Edizioni në Maj 2018. Ki frikë Luanin, Florence, Salani, 1916. Jeta është kaq e gjatë! Tregime të shkurtra, Milano, Treves, 1918. Gruaja e një burri të madh dhe tregime të tjera të shkurtra të zgjedhura nga autori, Milano, Quintieri, 1919 (Wikisource Lexoni në Wikisource). Vdekja juaj.... Një roman në tre ditë, Milano, Treves, 1926 (Wikisource Lexoni në Wikisource). Via delle Cinque Lune, Milano, Garzanti, 1941. Vepra, 2 vëllime, redaktuar nga Pietro Pancrazi. Milano, 1946. Syri i Napolit, Milano, Garzanti, 1962. Blueflies, Napoli, Edizioni del Delfino, 1974. Dehja, skllavëria dhe vdekja, Napoli, Guida, 1977. Koleksione Tregimesh të Shkurtra * "Komeditë e Salloneve" "Nostalgjia" "Fulvia" "Simpatitë e Martirologjisë" "Komeditë Borgjeze" "Mozaiku i Vajzave" "Skicat" * Nga Jeta, Milano, Perusia dhe Quadrio, 1879. (Lexoni në Wikisource). Koleksion Minimal, Milano, Perusia dhe Quadrio, 1881. * ''Legjendat Napolitane'', Milano, Ottino, 1881 ( [https://it.wikisource.org/wiki/Leggende%20napoletane Lexo] në Wikisource, botimi i vitit 1895). * ''<nowiki/>'Për një Poet'<nowiki/>'' ''<nowiki/>'Një Shitës Lulesh'<nowiki/>'' ''<nowiki/>'Lojëra'<nowiki/>'' ''<nowiki/>'Canituccia'<nowiki/>'' ''<nowiki/>'Profile'<nowiki/>'' ''<nowiki/>'Në Shkollë'<nowiki/>'' ''<nowiki/>'Mjegullnaja'<nowiki/>'' ''<nowiki/>'Modë''' ''<nowiki/>'Humbërim' Zemër e sëmurë'', (tregim), Torino, Casanova, 1881. ( [https://it.wikisource.org/wiki/Cuore%20infermo Lexo] në Wikisource, botimi i vitit 1882). * ''Shpirtra të Vegjël'', Romë, Sommaruga, 1883. ( {{Cite web |title=Leggi |url=http://www.liberliber.it/mediateca/libri/s/serao/piccole_anime/pdf/piccol_p.pdf |publisher=su [[LiberLiber]]}} {{Cite web |title=Leggi |url=http://www.liberliber.it/mediateca/libri/s/serao/piccole_anime/pdf/piccol_p.pdf |publisher=su [[LiberLiber]]}} ). {{Authority control}} * ''Virtyti i Checchina-s'', Catania, Giannotta, 1884. (përmbledhje e episodeve të botuara në Domenica Letteraria) ( [http://digilander.libero.it/bepi/virtu/virtu.html versioni i dixhitalizuar] ). * ''Tregime Napolitane'', Milano, Treves, 1889. : ''Roje vigjilente!'' : ''Trefish i thatë'' : ''Tridhjetë Përqind'' (ribotuar në 2017 nga Elliot ). : ''Ose Giovannino ose vdekja'' * ''Të Dashuruarit'', Milano, Treves, 1894. ( [https://it.wikisource.org/wiki/Le%20amanti Lexo] në Wikisource). {{Authority control}}"Flaka e Madhe" "Perëndim Dielli" "Dashnori i Çmendur" "Ëndrra e një nate vere" * ''Tregime të shkurtra sentimentale'', Livorno, Belforte, 1902. ; Nën pseudonimin "Tuffolina" * ''Djalë bjond'', 3 janar 1878, revista ''Novelliere'' nga Gaetano Garzia. * ''Gjëra të vjetra të bëra të reja'', 21 janar 1878, revista ''Novelliere'' nga Gaetano Garzia. * ''Një pikturë'', 28 janar 1878, revista ''Novelliere'' nga Gaetano Garzia. * ''Tregim i shkurtër'', 15 shkurt 1878, revista ''Novelliere'' nga Gaetano Garzia. * ''Ironia'', 5 mars 1878, revista ''Novelliere'' nga Gaetano Garzia. * ''Letër e Hapur drejtuar një Menstrel'', 20 Mars 1878, revista ''Novelliere'' nga Gaetano Garzia. * ''Opale'', Napoli, De Angelis, 1878. (vëllimi i parë) ; Nën pseudonimin "Tartarin" * ''Montecitorio'', me Edoardo Scarfoglio, Firence, Sersale, 1886. * ''Shpirti i Luleve'', Milano, Shtëpia Botuese Kombëtare, 1903. * ''Shën Tereza'', Katania, Giannotta, 1904. ( [https://it.wikisource.org/wiki/Santa%20Teresa Lexo] në Wikisource) === Shkrime të tjera === * ''Si vdesin mësuesit'', në "Corriere di Roma", 25 qershor 1886 * ''Për fundin e gazetës La Rassegna. Opinione të shtypit italian'', Romë, Tip. Nazionale, 1886. * ''Italia në Bolonjë. Letra'', Milano, Treves, 1888. * ''Letra dashurie. Arsyeja e vdekjes'', Catania, Giannotta, 1901. * ''Letrat e një udhëtari'', Napoli, Perrella, 1908. ( [https://it.wikisource.org/wiki/Lettere%20d'una%20viaggiatrice Lexo] në Wikisource). * ''Jeta dhe Shkolla. Një libër për klasën e katërt të shkollës fillore'', me [[Camillo Alberici]], Firence, Bemporad, 1912. * ''Në kujtim të Neerës. Leksion i mbajtur më 10 maj, në Milano, në sallën "Società del Giardino"'', Milano, Treves, 1920. == Kuriozitet == * Çifti i linjave Intercity '''704''' (Napoli-Venecia) dhe '''705''' (Venecia-Napoli) u emërua "Matilde Serao" . === Shpjegues === {{Authority control}} === Burimet === <templatestyles src="Citazione/styles.css" /> == Bibliografia == * Emilio Cecchi, SERAO, Matilde, in Enciclopedia Italiana, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1935. URL consultato il 18 gennaio 2023. * {{Citation |url=https://archive.org/details/notesonnovelists00jameiala/page/294/mode/2up?q=matilde+serao}} * Anna Banti, Matilde Serao, Torino, UTET, 1965, SBN RAV0074538. * Ettore Caccia, Matilde Serao e Giuseppe Giacosa, Venezia, Lettere Italiane (Helvetia), 1968, SBN BVE0277785. * (FR) Marie Gracieuse Martin-Gistucci, L'œuvre romanesque de Matilde Serao publié avec l'aide du Centre Universitaire de Savoie, Grenoble, Presses Universitaires de Grenoble, 1973, SBN SBL0202864. * Umberto Eco ... [et al.], Carolina Invernizio, Matilde Serao, Liala, Firenze, La nuova Italia, 1979, SBN LO10059862. * Gianni Infusino (a cura di), Matilde Serao tra giornalismo e letteratura, Napoli, Guida, 1981, SBN SBL0305023. Scritti di Michele Prisco [et al.]. * Giancarlo Buzzi, Invito alla lettura di Matilde Serao, Milano, Mursia, 1981, SBN LO10050210. * Maryse Jeuland Meynaud, Immagini, linguaggio e modelli del corpo nell'opera narrativa di Matilde Serao, Roma, Edizioni dell'Ateneo, 1986, SBN CFI0065042. * Renzo Frattarolo, Per uno studio su Matilde Serao, Firenze, L. S. Olschki, 1989. * Michele Prisco, Matilde Serao: una napoletana verace, Roma, Tascabili Economici Newton, 1995, SBN CAM0002853. * Michele Cataudella, Un taccuino inedito di Matilde Serao, Napoli, Graus, 2008, SBN NAP0419905. * Angelo Porcaro, Il verismo di Matilde Serao, Parma, Photocity, 2013, SBN NAP0770107. * {{Cite book |title=Matilde Serao |publisher=Pacini Fazzi Editore |year=2017 |location=Lucca}} == Hyrje të ngjashme == * Shkrimtarë Veristë * Çmimi i Gazetarisë Matilde Serao == Projekte të tjera == == Lidhje të jashtme == {{Portale|biografie|editoria|letteratura}}{{Authority control}} [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Vdekje 1927]] [[Kategoria:Lindje 1856]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] rwe62qf67tvdf3vkklm19q0yxghvq80 2985888 2985884 2026-05-31T10:49:49Z Alvisa Sopi 186770 2985888 wikitext text/x-wiki Matilde Serao (Patra, 7 mars 1856 - Napoli, 25 korrik 1927) ishte një shkrimtare dhe gazetare italiane. Si shkrimtare, ajo konsiderohet si një nga përfaqësueset më të mëdha të verizmit . Si gazetare, ajo ishte gruaja e parë italiane që themeloi dhe drejtoi një gazetë ditore , ''Il Corriere di Roma'', një përvojë që më vonë e përsëriti me ''Il Mattino'' dhe ''Il Giorno'' . Ajo u cilësua nga Angelo de Gubernatis në vitin 1895 si "Më e fuqishmja për sa i përket inteligjencës, imagjinatës së gjallë dhe forcës së stilit midis shkrimtarëve tanë". == Biografia == [[Skeda:Serao_Signature.jpg|parapamje|Nënshkrimi i Matilde Serao]] === Vitet e hershme === Ai lindi nga martesa midis avokatit napolitan Francesco Saverio Serao dhe Paolina Borrelly-t (ose Borrelli-t, siç nënshkruante ajo vetë në fillim të karrierës së saj, ose edhe Borelly-t, Borrely-t ose Bonelly-t), një fisnike greke në rënie, pasardhëse e familjes së rëndësishme fanariote të Skanavi-ve (ose Scanavy-ve ose edhe Skanavy-ve) me origjinë nga Kiosi dhe e lidhur me familjet kryesore fanariote, duke përfshirë princat Ypsilanti, Schilizzi, Vogorides. Babai i tij, [[Avokati|një avokat]] dhe [[Gazetari|gazetar]], iu desh të largohej nga qyteti i tij në [[1848|vitin 1848]] sepse kërkohej si anti-Burbon . Gjatë mërgimit të tij në [[Greqia|Greqi]] , ku kishte gjetur punë si mësues italian, ai u takua dhe u martua me Paolina Borrelly-n, e cila do të ishte modeli për Matildën e re. Më 15 gusht [[1860|1860,]] familja Serao, me njoftimin e rënies së afërt të Francis II, u kthye në atdheun e tyre. Ata gjetën strehim në Ventaroli, një fshat i vogël i Carinola-s (rreth 30 km nga Caserta), ku familja zotëronte prona. «Ventaroli është më pak se një fshat, as nuk do ta gjeni në hartë: është një katund i vogël kodrinor, më afër Sparanise sesa Gaeta. Ka 256 banorë, tre shtëpi fisnore, një kishë tërësisht të bardhë dhe një varrezë tërësisht të gjelbër; ka një idiot me gungë, një plake të çmendur dhe një eremit në një kapelë të vogël» === Adoleshenca === Vitet e saj të hershme të adoleshencës ishin të qeta dhe të lumtura. Ajo u zhvendos me familjen e saj në Napoli drejt fillimit të [[1861|vitit 1861]], ku babai i saj filloi të punonte si gazetar në ''Il Pungolo'' . Që në moshë të vogël, ajo përjetoi mjedisin e një zyre redaksionale gazete; pavarësisht këtij ndikimi dhe pavarësisht përpjekjeve të nënës së saj, në moshën tetëvjeçare ajo ende nuk kishte mësuar të lexonte ose të shkruante. Ajo mësoi më vonë, si rezultat i peripecive ekonomike dhe sëmundjes së rëndë të nënës së saj. Në moshën pesëmbëdhjetë vjeç, pa kualifikime formale, ajo u regjistrua si auditore në Kolegjin e Trajnimit të Mësuesve "Eleonora Pimentel Fonseca" në Piazza del Gesù, Napoli. Vitin e ardhshëm, në moshën gjashtëmbëdhjetë vjeç, ajo u konvertua në katolicizëm nga besimi ortodoks (feja e nënës së saj).Në [[1874|vitin 1874]] ajo mori diplomën e mësuesisë. Për të ndihmuar buxhetin e vogël të familjes, ajo kërkoi një punë të qëndrueshme, dhe fitoi një vend si asistente në Zyrën Shtetërore të Telegrafit; e mbajti këtë punë për tre vjet. Kjo përvojë më vonë e frymëzoi të shkruante një libër të dedikuar botës së operatoreve femra të telegrafit ( ''Il romanzo di una fanciulla'', 1886). Edhe pse pjesën më të madhe të ditës së saj merrej me punë, thirrja e saj letrare shpejt u bë mbizotëruese. Ajo filloi fillimisht me artikuj të shkurtër në shtojcat e ''Giornale di Napoli'', pastaj kaloi në skica dhe tregime të shkurtra të nënshkruara me pseudonimin "Tuffolina". Në moshën 22 vjeç ( [[1878]] ) ajo përfundoi përfundoi novelën e tij të parë, Opale, të cilin ia dërgoi ''gazetës Corriere del Mattino'' . Vitin pasardhës, ai krijoi një miqësi të sinqertë me aktoren Eleonora Duse, atëherë aktorja e re kryesore në Compagnia Stabile dei Fiorentini në Napoli, së bashku me Giovanni Emanuel dhe Giacinta Pezzana. Serao qëndroi pranë aktores dhe e ndihmoi atë kur ajo mbeti shtatzënë gjatë një marrëdhënieje romantike të trazuar me Martino Cafieron dhe u detyrua të lindte fëmijën në Marina di Pisa, por fëmija lindi i vdekur.{{Authority control}} === Shkrimi === [[Skeda:Serao_Scarfoglio.jpg|parapamje|Matilde Serao me bashkëshortin e saj Edoardo Scarfoglio në vitin e martesës së tyre (1885)]] [[Skeda:Matilde_Serao_1890_radiocorriere.jpg|parapamje|278x278px|Matilde Serao në vitin 1890.]] Në moshën 26 vjeç ( [[1882]] ) ajo u largua nga Napoli për të provuar të ndryshonte jetën e saj. Ajo u transferua në [[Roma|Romë]] dhe bashkëpunoi për pesë vjet me ''[[Capitan Fracassa (rivista)|Kapiten Fracassa]]'' . Nën pseudonimin "Ciquita" ajo shkroi gjithçka, nga thashethemet te [[kritika letrare]] . Ajo gjithashtu krijoi një hapësirë për veten në rrethet e shoqërisë së lartë të kryeqytetit. Megjithatë, fiziku i saj, shprehjet e fytyrës dhe sjelljet e saj, shpesh shumë spontane për mjedisin e dhomës së vizatimit, dhe e qeshura e saj me zë të lartë, nuk e ndihmuan. Gjatë atyre takimeve, reputacioni i saj si një grua e pavarur ngjalli më shumë kuriozitet sesa admirim.{{Authority control}} Ato zonja elegante nuk kanë asnjë ide se unë i njoh përmbi-poshtë – shkroi Matilda – se do t’i përfshij në veprat e mia; ato nuk janë të vetëdijshme për vlerën time, për fuqinë time… Momentet më të lumtura të qëndrimit të saj në Romë ishin ndoshta mbrëmjet që kaloi e shoqëruar nga i ati, në redaksinë e Fracassa-s. Kur u botua libri që e bëri të famshme, ''Fantasia'' ( [[1883]] ), komenti i kritikut Edoardo Scarfoglio nuk ishte i favorshëm. Në revistën letrare ''Il libro di Don Chisciotte'', Scarfoglio shkroi: "... mund të thuhet se është si një lëndë inorganike, si një supë e bërë nga të gjitha mbetjet e një banketi të bollshëm, në të cilën disa pigmente tepër të forta përpiqen më kot t'i japin shije të zbehtë të gjithës". Sa i përket gjuhës së përdorur në libër, ai shtoi: "... tretet nën duart tuaja për shkak të pasaktësisë, papërshtatshmërisë dhe përzierjes së fjalëve dialektore italiane dhe franceze". Më vonë, vetë Matilda i njohu arsyet e "mosshkrimit të mirë" të saj në studimet e saj të dobëta dhe të paplota dhe në mjedisin e saj; por ajo mezi priste të theksonte: "Ju rrëfej se nëse rastësisht do të mësoja ta bëja, nuk do ta bëja. Unë besoj se, me gjallërinë e asaj gjuhe të pasigurt dhe atij stili të thyer, unë i shtoj ngrohtësi veprave të mia, dhe ngrohtësia jo vetëm që i gjallëron trupat, por i ruan ato nga çdo prishje e kohës ". === Fillimi i partneritetit me Scarfoglio-n === Takimi i parë midis Edoardo Scarfoglio dhe Matilde Serao u zhvillua në redaksinë e Kapiten Fracassa. Matilde Serao u magjeps nga i riu inteligjent dhe i gjallë. Filloi një marrëdhënie që shkaktoi thashetheme në klasat e larta të Romës. Edoardo Scarfoglio i shkroi për të një miku: «Kjo grua, kaq konvencionale, shpifëse dhe e rreme mes njerëzve, e megjithatë kaq e thjeshtë, kaq e përzemërt, kaq e hapur në privatësi; kaq mendjemadhe me të tjerët dhe kaq e përulur me mua; kaq e shëmtuar në jetën e përditshme dhe kaq e bukur në çastet e dashurisë; kaq e pakorrigjueshme dhe e çrregullt, e megjithatë kaq e hapur ndaj udhëzimeve – më pëlqen tepër, tepër, tepër.» Më 28 shkurt [[1885|1885,]] Matilda dhe Edoardo u martuan. Gazeta e përditshme ''La Tribuna'' botoi një artikull të ditës të shkruar nga Gabriele D'Annunzio nën titullin ''Nuptialia'' . Çifti shkoi të jetonte në pallatin Ciccarelli, në Via Monte di Dio. Ata patën katër fëmijë, të gjithë djem: Antonio, Carlo dhe Paolo (binjakë) dhe Michele . Pavarësisht shtatzënive, puna e Seraos nuk u ndal. Gjatë viteve të saj romake ajo botoi romanet: ''Pagina Azzurra'', ''All'erta!,'' ''Sentinella'', ''La conquista di Roma'', ''Piccole anime'', ''Il ventre di Napoli'' (1884), ''Il romanzo della fanciulla'', etj. [[Skeda:Eleonora_Duse_with_Matilde_Serao,_Francesco_Paolo_and_Tristan_Bernard.jpg|parapamje|Matilde Serao me Eleonora Duse, Francesco Paolo Tosti dhe Tristan Bernard]] === Gazetari === Matilde Serao dhe Edoardo Scarfoglio krijuan jo vetëm një bashkim romantik, por edhe një partneritet profesional. Scarfoglio kishte kohë që po mendonte të themelonte gazetën e tij të përditshme. Së bashku me Matildën, ai e realizoi planin e tij: në [[1885|vitin 1885,]] ata themeluan ''Corriere di Roma'' . Gruaja e tij kontribuoi me shkrimet e saj dhe ftoi shkrimtarët më të mirë të kohës për të kontribuar. Megjithatë, gazeta dështoi të bëhej e famshme, për shkak të konkurrencës nga ''La Tribuna'', më e fuqishmja dhe gazeta më e lexuar romake e kohës . Serao, duke u mbështetur në atë përvojë, botoi një roman të rëndësishëm , ''Vita e avventure di Riccardo Joanna'', të cilin [[Benedetto Croce]] e quajti "romani i gazetarisë". [[Gazetaria]] ishte për Matilde Seraon një fushë vëzhgimesh, zakonesh, të cilat ajo më pas i solli në romanet e saj, madje edhe ato që kritikët i përcaktuan si botërore, si ''Cuore infermo'' (1881) dhe ''Addio amore'' (1890). Pikërisht në këtë shënim "zakonesh", si një pjesëmarrje e drejtpërdrejtë në realitetin e jetës dhe të qenies, duhet pranuar se «Donna Matilde e kishte gazetarinë në gjak» Shënimet e saj mbi modën, ushqimin, sportin, ngjarjet sociale, zhvillimet më të fundit të përparimit, si dhe zakonet dhe traditat, balancoheshin nga një fokus i veçantë në faktet dhe ngjarjet sociale, që përcaktonin stilin e Matilde Serao. Ajo botoi, ndër të tjera, edhe në ''Giornale delle Donne'',një nga revistat kryesore të të drejtave të grave të asaj kohe . Ndër kontributet e tij të shumta në Corriere di Roma, do të kujtojmë ''librin "Si vdesin mësuesit"'', një denoncim i situatës së mësuesve të shkollave fillore pas vetëvrasjes së Italia Donati-t pas hetimit nga Corriere della Sera të kryer nga [[Carlo Paladini]] . === Kthimi në Napoli dhe themelimi i ''Mattino-s'' === Ndërkohë, gazeta ''Corriere di Roma'', e cila kishte pasur një ekzistencë të trazuar që nga fillimi i saj, ishte shumë e zhytur në borxhe. Matilde Serao dhe burri i saj nuk dinin si ta përballonin situatën e vështirë financiare. Situata u zgjidh nga një takim i rastësishëm në [[Napoli]] me bankierin e Livornos, Matteo Schilizzi, i cili jetonte në qytetin napolitan për arsye klimatike dhe ishte pronar i gazetës së përditshme ''Corriere del Mattino'' . Schilizzi propozoi që çifti të shpërngulej në Napoli për të vazhduar projektin e tyre në gazetën e tij. Të dy pranuan. Bankieri mori përsipër borxhet e gazetës romake (midis 14,000 dhe 15,000 lireta) dhe më 14 nëntor [[1887]], ''Corriere di Roma'' pushoi së botuari. Pak më pas, ajo u bashkua me ''Corriere del Mattino'', dhe nga bashkimi lindi ''Corriere di Napoli'', numri i parë i së cilës u botua më 1 janar [[1888]] . Serao ftoi shkrimtarë të shquar si [[Giosuè Carducci]], Gabriele D'Annunzio dhe Salvatore Di Giacomo për të bashkëpunuar në gazetë. Në [[1891|vitin 1891,]] Scarfoglio dhe gruaja e tij u larguan nga ''Corriere di Napoli'', nga e cila shitën një të katërtën e pronësisë së tyre, duke fituar 100,000 lireta. Me këtë kapital, çifti vendosi të themelonte një gazetë të re, e cila u quajt ''Il Mattino'' dhe numri i parë i së cilës u botua më 16 mars [[1892|1892.]] Matilda ndonjëherë i nënshkruante artikujt e saj me [[Pseudonimi|pseudonimet]] Gibus (kapelë cilindrike që paloset me thyerje ), Riccardo Joanna, Giuliano Sorel, Chiquita <ref name=":0">{{Cite journal |year=II |title=Principali giornalisti italiani |url=https://books.google.it/books?id=Y8ATAAAAYAAJ |journal=Almanacco italiano 1897 |location=Firenze |publisher=Bemporad |page=438}}</ref> . === Ndarja nga Scarfoglio === Viti 1892 do të rezultonte të ishte një vit plot fatkeqësi për Matilden. Serao u trondit nga një incident që ''që pritej të shkaktonte'' një trazim të madh.Pas një debati me burrin e saj, vendosi të largohej nga qyteti për një periudhë pushimi në [[Lugina e Aostës|Luginën e Aostës]] . Gjatë mungesës së gruas së tij, Edoardo takoi Gabrielle Bessard, një këngëtare teatri, në Romë, dhe të dy filluan një lidhje dashurie. Pas dy vitesh, Gabrielle mbeti shtatzënë. Scarfoglio refuzoi ta linte gruan e tij. Më 29 gusht [[1894]], Bessard u shfaq në shtëpinë e Scarfoglios dhe, pasi la vajzën e tyre të vogël, qëlloi veten në prag të derës. Ajo i la një shënim Edoardo Scarfoglios: " ''Më fal që po vritem dera jote si një qen besnik. Të dua gjithmonë'' ." ''Il Mattino'', duke vepruar në mënyrë të kundërt me etikën profesionale, e fshehu lajmin duke e censuruar, dhe redaktorët e lajmeve madje arritën t'i bindnin kolegët e tyre në ''Corriere di Napoli'' që të mos botonin asgjë. Megjithatë, më 31 gusht, ''Corriere'',në sfidë të hapur ndaj çiftit Scarfoglio-Serao, prishi marrëveshjen dhe i raportoi incidentin lexuesve të tij . Il Mattino u përgjigj më 1 shtator në seksionin e lajmeve, me një artikull të titulluar: ''Çështja Bessard dhe poshtërsia e z. Schilizzi'', ndoshta i shkruar nga Scarfoglio. Gabrielle Bessard vdiq në Ospedale degli Incurabili në mesditë më 5 shtator. Lajmi shkaktoi një trazim të madh në të gjithë Napolin. Scarfoglio ia besoi vajzën Matildës, e cila e mori në kujdes . Matilde zgjodhi ta emëronte të porsalindurën me emrin e nënës së saj, Paolina. Ajo e kishte falur burrin e saj, por pas disa vitesh, vendosi ta ndërpriste marrëdhënien përgjithmonë. === Braktisja e Il Mattino === Në [[1900|vitin 1900,]] senatori Giuseppe Saredo filloi një hetim në Napoli, pas shpërbërjes së administratës komunale. Komisioni, i ndarë në disa pjesë, hetoi rindërtimin, [[Kanalizimi|sistemin e kanalizimeve]], ujësjellësin e Serinos, arsimin, buxhetet dhe çështje të tjera. ''Il Mattino'' u përfshi në skandalin që pasoi, me akuza kundër Scarfoglios për komplot me administratën e mëparshme. Ai nuk e lejoi veten të frikësohej nga akuzat se ishte i korruptuar, se kishte marrë para në këmbim të favoreve, se kishte një standard jetese përtej mundësive të tij. As Matilde nuk u kursye; ajo u akuzua se kishte pranuar disa herë para në këmbim të rekomandimeve për punë. Përballë sulmit, Scarfoglio e mbrojti atë në "Il Mattino": «A e beson seriozisht Saredo se Matilde Serao i kërkoi një polici bashkiake 200 lira për një rekomandim drejtuar një këshilltari? Jo, ai e di që një artikull në "Figaro" do të kishte qenë i mjaftueshëm për ta kursyer këtë poshtërim! Dhe vërtet beson se ia ka shitur një klarinetisti për 2.000 lire një premtim kaq problematik?Jo. Ai e di që dhjetë nga gazetat që e mbështetën me më shumë mosmirënjohje po i ofrojnë më shumë për një roman të shkurtër, punën e disa netëve!Prandaj, ai veproi me keqbesim të plotë dhe të plotë, dhe nuk e çoi gruan e tij në këtë kurth, përveç nëse e dinte se plagosja e burrit të saj nuk ishte e mjaftueshme për të shkatërruar gazetën.» Mbrojtja e Scarfoglios vazhdoi me kujdes. Akuzës se jetonte përtej mundësive të tij dhe për këtë arsye përdorte të ardhura të fshehura, ai iu përgjigj duke publikuar të ardhurat, shpenzimet dhe fitimet e tij, të gruas së tij dhe të gazetës «Stallat e znj. Serao janë katandisur në një karrocë të vjetër dore për t'u strehuar nga shiu, në një qytet ku nuk ka një karrocë të mbyllur në shesh dhe një kalë nga Apokalipsi: karroca dhe kali vlejnë të dy 500 lira dhe ajo i zotëronte ato edhe para themelimit të Il Mattino. "Të mirat" e mia përbëhen nga një makinë e blerë dy vjet e tetë muaj më parë për 5,960 franga, përfshirë paketimin dhe aksesorët. Ajo që zonja Serao nuk ka shpërdoruar kurrë pasurinë e saj për zbukurime, që ajo nuk ka zotëruar asnjë bizhuteri, janë çështje të njohura në të gjithë Evropën.» Brenda pak muajsh, firma e saj u zhduk përfundimisht nga faqet e Il ''Mattino'' . Matilda, e mbetur me dymbëdhjetë mijë lira dhe e përjashtuar nga gazeta, u përpoq t'i përkushtohej një reviste, "Settimana", por rezultati nuk ishte bindës. Në këtë dimension, një rubrikë e thjeshtë e krijuar nga Serao, "Bletët, mizat dhe grerëzat", përfundoi duke qenë e suksesshme. Kjo rubrikë me fat, e cila rishfaqej herë pas here në gazeta të tjera nën maska të ndryshme, e shoqëroi atë, me tituj të ndryshëm, për 41 vjet. Nga ''Corriere di Roma'', në ''Corriere di Napoli'', në Il ''Mattino'' ku, nga [[1896|viti 1896]], mori emrin ''Mosconi'' dhe më në fund në gazetën e fundit të themeluar nga Serao, ''Il Giorno'' . Kështu, jeta e një qyteti u ringjall me ide të nxjerra përgjithësisht nga jeta luksoze, por të vendosura në realitetin e përditshëm, problemet e zakonshme të të cilit ofruan sfond për "bletët" më të zgjuara dhe të gjalla. === Një partneritet i ri personal dhe profesional === Më 13 nëntor, dorëheqja zyrtare e Seraos si redaktore e gazetës u shfaq në Il ''Mattino'' . Ajo tani ishte zyrtarisht e papunë. Të bëhej redaktore gazete pasi kishte qenë themeluese dhe bashkëredaktore e një gazete të përditshme nuk ishte një perspektivë tërheqëse . Përveç kësaj, i shtohej edhe poshtërimi që jeta martesore i kishte shkaktuar asaj, si publikisht ashtu edhe privatisht. Në vitin 1899, nga një lidhje me poetin dhe gazetarin Mario Giobbe (i cili do të vriste veten në vitin 1906), lindi një vajzë, të cilën shkrimtarja dëshironte ta quante Eleonora, në shenjë dashurie për Duse-n . Në [[1903|vitin 1903]], në jetën e saj hyri një gazetar tjetër, Giuseppe Natale, me të cilin themeloi - gruaja e parë në historinë e gazetarisë italiane - dhe drejtoi një gazetë të re të përditshme, ''Il Giorno'' . Duke u dalluar nga rivali i saj ''Mattino'' di Scarfoglio, me të cilin hyri në konkurrencë të drejtpërdrejtë, gazeta e Seraos ishte më e qetë në betejat e saj dhe rrallë polemizuese dhe arriti një sukses të mirë. Në vitin 1911 ajo mori drejtimin e revistës javore për zonjat «La moda del giorno», botuar nga Antonio Quattrini . Ndërkohë, [[Lufta e Parë Botërore|Lufta e Madhe]] po afrohej me shpejtësi, por ''Il Giorno,'' ndryshe nga Il ''Mattino'', dukej larg çdo iniciative ndërhyrëse.Të dy gazetat ndoqën një vijë të përbashkët vetëm drejt fundit të luftës. === Vitet e fundit dhe vdekja === Pas vdekjes së Edoardo Scarfoglio-s (1917), në vitin 1926 vdiq edhe partneri i saj i dytë, Giuseppe Natale, në moshën 56 vjeç. Ajo mbeti vetëm, por vazhdoi punën e saj gazetareske dhe letrare me të njëjtën gjallëri në vitet 1920 .Matilde vdiq në vitin 1927 nga një sulm në zemër ndërsa ishte ulur në tavolinën e saj duke shkruar. Ajo u varros në kapelën familjare në varrezat Poggioreale në Napoli. == Vlerësime kritike == * Henry James «e vendos ''veprën “Toka e Cockaigne”'' të Seraos ,ndër veprat më të rëndësishme, më të denja për t'u vënë re ». Ai e shkroi këtë në revistën ''The North American Review'' (24 mars 1901), pastaj në ''Notes on Novelists'' (Dent, Londër 1914) . * Ugo Ojetti e intervistoi atë . * [[Benedetto Croce]] në një ese të vitit 1903: «një imagjinatë çuditërisht e qartë dhe e gjallë»; * [[Giosuè Carducci]] e gjykoi atë si "shkrimtarja më e fortë e prozës në Itali"; * Edith Wharton shkroi për të ( ''Një Vështrim i Prapa'' ): «Në vendet latine, gratë e pakta që shkëlqejnë si bashkëbiseduese shpesh ndërhyjnë, në dëm të një shkëmbimi të shpejtë fjalësh. Jo kështu me Matilde Serao. Ajo nuk kërkoi të profetizonte dhe të dominonte: ajo që e interesonte ishte të komunikonte me njerëz inteligjentë. Trajnimi i saj si gazetare, fillimisht në Il ''Mattino'', gazetën e bashkëshortit të saj Edoardo Scarfoglio, pastaj në të përditshmen e saj ''Il Giorno'', i kishte dhënë asaj një njohuri të përafërt dhe të gatshme të jetës dhe një përvojë të çështjeve publike, që mungonte plotësisht në Corinnas të dhomës së ndenjes: të cilën e tejkalonte në zgjuarsi dhe elokuencë. Ajo kishte një ndjenjë shumë të shkathët të ''lojës së ndershme'', dëgjonte me vëmendje, nuk ndalej kurrë shumë në një pikë të vetme, por i bënte vërejtjet e saj në momentin e duhur dhe me dëshirë ia jepte fjalën bashkëbiseduesit. Imagjinata e gjallë e romancieres (tre nga romanet e saj janë mjeshtërore) ushqehej gjithashtu nga leximi i gjerë dhe një përvojë e klasave shoqërore dhe llojeve njerëzore të ofruara nga shumë mundësitë e karrierës së saj gazetareske. Kultura dhe përvoja u bashkuan tek ajo në shkëlqimin e një intelekti të fortë. * [[Universiteti i Padovës]], bibliografi mbi Matilde Seraon në projektin [http://www.maldura.unipd.it/italianistica/ALI/principale.html Autorët e Letërsisë Italiane] . == Vepra == === Romane: === Zemra e sëmurë, Torino, Casanova, 1881 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1882). Fantasy, Torino, Casanova, 1883 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1892). Faqe Blu, kushtuar Rocco De Zerbi, Milano, Quadrio, 1883. Virtyti i Checchina, Catania, Niccolò Giannotta Editore, 1884 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1884). Barku i Napolit, Milano, Treves, 1884; Napoli, Perrella, 1906 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1884). The Conquest of Rome, Firence, Barbera, 1885 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim i vitit 1910). Rrugët e Trishtueshme, Corriere di Roma, 1886 Romani i vajzës, Milano, Treves, 1886; botim i rishikuar në 1895 me titullin Telegrafët e Shtetit. Roman për zonjat, Romë, Perino, 1895. (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1921). Jeta dhe aventurat e Riccardo Joanna, Milano, Galli, 1887 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1887). Lule pasioni. Tregime të shkurtra, Milano, Galli, 1888; Milan, Baldini, Castoldi & Co., 1899 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1888). Lamtumirë, Dashuri!, Napoli, Giannini, 1890. Toka e Cockaigne (Roman Neapolitan), Milano, Treves, 1891. Small Novel, Napoli, Pierro, 1891. (Wikisource Lexo në Wikisource). Ndëshkimi, Torino, Kazanova, 1893. Të dashuruarit. Pastels, Milano, Treves, 1894. (Wikisource Lexo në Wikisource). The Maries, Napoli, Pierro, 1894 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim i vitit 1904) Indiferenti, Napoli, Pierro, 1896. The Unfaithful, Milan, Brigola, 1897. (Wikisource Lexo në Wikisource). Donna Paola, Romë, Voghera, 1897. (Wikisource Lexo në Wikisource). Në ëndërr, Firence, Paggi, 1897. Në vendin e Jezusit. Kujtimet e një udhëtimi në Palestinë, Napoli, Tocco, 1898. The Story of a Nun, Catania, Giannotta, 1898 (ribotuar në 2019 nga ABE, redaktuar nga Donato Sperduto, me një ese mbi Matilde Serao dhe Balzac). Valltarja, Catania, Giannotta, 1899. Si një Lule, Firence, Landi, 1900. Të dish si të jetosh. (Rregullat e sjelljes së mirë), si Gibus i Mëngjesit, Napoli, Tocco, 1900 (Wikisource Lexo në Wikisource, botimi i vitit 1900). Shpirti i Thjeshtë. Motra Giovanna della Croce, Milano, Treves, 1901 (Wikisource Lexo në Wikisource). Madona dhe Shenjtorët. Në Besim dhe në Jetë, Napoli, Trani, 1901. Një Histori e Dy Shpirtrave, Romë, Antologji e Re, 1904 (Wikisource Lexo në Wikisource). Tre Gra, Romë, Voghera, 1905. Pas Faljes, në "Antologji e Re", 1906. Vezuvi Sterminator. Ditari i Shpërthimit të Prillit 1906, Napoli, Perrella, 1906. Gazeta, Napoli, Perrella, 1906. Legjenda e Napolit, Napoli, Perrella, 1906. Ëndërrim, Catania, Giannotta, 1906. Rroftë Jeta!, Romë, Antologji e Re, 1908. Cristina, Romë, Voghera, 1908. (Wikisource Lexoni në Wikisource). Flokët e Samsonit, Napoli, Perrella, 1909. San Gennaro në Legjendë dhe Jetë, Lanciano, Carabba, 1909. Pelegrini Pasionant. Histori Dashurie, Napoli, Perrella, 1911. Dora e Prerë. Një Roman Dashurie, Firence, Salani, 1912 (Wikisource Lexoni në Wikisource). Ajo Nuk U Përgjigje, Milan, Treves, 1914. Një Grua Flet. Një Ditar i Luftës së Grave, Maj 1915 - Mars 1916, Milano, Treves, 1916. Ribotuar nga Rina Edizioni në Maj 2018. Ki frikë Luanin, Florence, Salani, 1916. Jeta është kaq e gjatë! Tregime të shkurtra, Milano, Treves, 1918. Gruaja e një burri të madh dhe tregime të tjera të shkurtra të zgjedhura nga autori, Milano, Quintieri, 1919 (Wikisource Lexoni në Wikisource). Vdekja juaj.... Një roman në tre ditë, Milano, Treves, 1926 (Wikisource Lexoni në Wikisource). Via delle Cinque Lune, Milano, Garzanti, 1941. Vepra, 2 vëllime, redaktuar nga Pietro Pancrazi. Milano, 1946. Syri i Napolit, Milano, Garzanti, 1962. Blueflies, Napoli, Edizioni del Delfino, 1974. Dehja, skllavëria dhe vdekja, Napoli, Guida, 1977. * Përmbledhje tregimesh të shkurtra Dal vero, Milano, Perussia & Quadrio, 1879. (Lexo në Wikisource). Raccolta minima, Milano, Perussia & Quadrio, 1881. Dramat e salonit Nostalgia Fulvia Simpati të Martrologut Dramat borgjeze Mozaiku i vajzave të reja Çështje të parëndësishme Skica Legjenda napolitane, Milano, Ottino, 1881 (Wikisource: Lexo në Wikisource, botimi i vitit 1895). Një Zemër e Sëmurë, (tregim i shkurtër), Torino, Casanova, 1881. (Wikisource Lexo në Wikisource, botimi i vitit 1882). Shpirtëra të Vogla, Romë, Sommaruga, 1883. (Lexo (PDF), në liberliber.it, në LiberLiber. URL e aksesuar më 18 janar 2023. * ''Virtyti i Checchina-s'', Catania, Giannotta, 1884. (përmbledhje e episodeve të botuara në Domenica Letteraria) ( [http://digilander.libero.it/bepi/virtu/virtu.html versioni i dixhitalizuar] ). * ''Tregime Napolitane'', Milano, Treves, 1889. : ''Roje vigjilente!'' : ''Trefish i thatë'' : ''Tridhjetë Përqind'' (ribotuar në 2017 nga Elliot ). : ''Ose Giovannino ose vdekja'' * ''Të Dashuruarit'', Milano, Treves, 1894. ( [https://it.wikisource.org/wiki/Le%20amanti Lexo] në Wikisource). " Flaka e Madhe" "Perëndim Dielli" "Dashnori i Çmendur" "Ëndrra e një nate vere" * ''Tregime të shkurtra sentimentale'', Livorno, Belforte, 1902. ; Nën pseudonimin "Tuffolina" * ''Djalë bjond'', 3 janar 1878, revista ''Novelliere'' nga Gaetano Garzia. * ''Gjëra të vjetra të bëra të reja'', 21 janar 1878, revista ''Novelliere'' nga Gaetano Garzia. * ''Një pikturë'', 28 janar 1878, revista ''Novelliere'' nga Gaetano Garzia. * ''Tregim i shkurtër'', 15 shkurt 1878, revista ''Novelliere'' nga Gaetano Garzia. * ''Ironia'', 5 mars 1878, revista ''Novelliere'' nga Gaetano Garzia. * ''Letër e Hapur drejtuar një këngëtari'', 20 Mars 1878, revista ''Novelliere'' nga Gaetano Garzia. * ''Opale'', Napoli, De Angelis, 1878. (vëllimi i parë) ; Nën pseudonimin "Tartarin" * ''Montecitorio'', me Edoardo Scarfoglio, Firence, Sersale, 1886. * ''Shpirti i Luleve'', Milano, Shtëpia Botuese Kombëtare, 1903. * ''Shën Tereza'', Katania, Giannotta, 1904. ( [https://it.wikisource.org/wiki/Santa%20Teresa Lexo] në Wikisource) === Shkrime të tjera === * ''Si vdesin mësuesit'', në "Corriere di Roma", 25 qershor 1886 * ''Për fundin e gazetës La Rassegna. Opinione të shtypit italian'', Romë, Tip. Nazionale, 1886. * ''Italia në Bolonjë. Letra'', Milano, Treves, 1888. * ''Letra dashurie. Arsyeja e vdekjes'', Catania, Giannotta, 1901. * ''Letrat e një udhëtari'', Napoli, Perrella, 1908. ( [https://it.wikisource.org/wiki/Lettere%20d'una%20viaggiatrice Lexo] në Wikisource). * ''Jeta dhe Shkolla. Një libër për klasën e katërt të shkollës fillore'', me [[Camillo Alberici]], Firence, Bemporad, 1912. * ''Në kujtim të Neerës. Leksion i mbajtur më 10 maj, në Milano, në sallën "Società del Giardino"'', Milano, Treves, 1920. == Kuriozitet == * Çifti i linjave të trenaveI ntercity '''704''' (Napoli-Venecia) dhe '''705''' (Venecia-Napoli) u emërua "Matilde Serao" . === '''Shënime''' '''s'''hpjeguese === Në Napoli kishte dy gazeta ditore: "Il Corriere del Mattino" dhe "Il Pungolo".<ref>{{Citation |title=Matilde Serao |date=2026-05-16 |url=https://it.wikipedia.org/w/index.php?title=Matilde_Serao&oldid=150719145 |work=Wikipedia |language=it |access-date=2026-05-31}}</ref> Një shkrim i shkruar nga Matilde Serao në vitin 1894.<ref>{{Citation |title=Matilde Serao |date=2026-05-16 |url=https://it.wikipedia.org/w/index.php?title=Matilde_Serao&oldid=150719145 |work=Wikipedia |language=it |access-date=2026-05-31}}</ref> E themeluar më 27 mars 1904, ajo u redaktua për shumë vjet nga bashkëshorti i themelueseve, Giuseppe Natale. Serao shkroi kolonën e suksesshme Mosconi me pseudonimin 'Gibus'. Gazeta ndërpreu botimin më 26 gusht 1927, vetëm një muaj pas vdekjes së themelueseve.<ref name=":0" /> Që nga Orari Zyrtar i Dimrit 2009/10, u ndërpre praktika e emërtimit të trenave.<ref name=":0" /> == Bibliografia == * Emilio Cecchi, SERAO, Matilde, in Enciclopedia Italiana, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1935. URL consultato il 18 gennaio 2023. * {{Citation |url=https://archive.org/details/notesonnovelists00jameiala/page/294/mode/2up?q=matilde+serao}} * Anna Banti, Matilde Serao, Torino, UTET, 1965, SBN RAV0074538. * Ettore Caccia, Matilde Serao e Giuseppe Giacosa, Venezia, Lettere Italiane (Helvetia), 1968, SBN BVE0277785. * (FR) Marie Gracieuse Martin-Gistucci, L'œuvre romanesque de Matilde Serao publié avec l'aide du Centre Universitaire de Savoie, Grenoble, Presses Universitaires de Grenoble, 1973, SBN SBL0202864. * Umberto Eco ... [et al.], Carolina Invernizio, Matilde Serao, Liala, Firenze, La nuova Italia, 1979, SBN LO10059862. * Gianni Infusino (a cura di), Matilde Serao tra giornalismo e letteratura, Napoli, Guida, 1981, SBN SBL0305023. Scritti di Michele Prisco [et al.]. * Giancarlo Buzzi, Invito alla lettura di Matilde Serao, Milano, Mursia, 1981, SBN LO10050210. * Maryse Jeuland Meynaud, Immagini, linguaggio e modelli del corpo nell'opera narrativa di Matilde Serao, Roma, Edizioni dell'Ateneo, 1986, SBN CFI0065042. * Renzo Frattarolo, Per uno studio su Matilde Serao, Firenze, L. S. Olschki, 1989. * Michele Prisco, Matilde Serao: una napoletana verace, Roma, Tascabili Economici Newton, 1995, SBN CAM0002853. * Michele Cataudella, Un taccuino inedito di Matilde Serao, Napoli, Graus, 2008, SBN NAP0419905. * Angelo Porcaro, Il verismo di Matilde Serao, Parma, Photocity, 2013, SBN NAP0770107. * {{Cite book |title=Matilde Serao |publisher=Pacini Fazzi Editore |year=2017 |location=Lucca}} == Hyrje të ngjashme == * Shkrimtarë Veristë * Çmimi i Gazetarisë Matilde Serao == Projekte të tjera == Kontribuoni në Wikisource Wikisource ka një faqe të dedikuar Matilde Seraos Kontribuoni në Wikiquote Wikiquote ka citate nga ose për Matilde Seraon Kontribuoni në Wikimedia Commons Wikimedia Commons ka imazhe dhe media të tjera në lidhje me Matilde Seraon<ref name=":0" /> == Lidhje të jashtme == Serào, Matilde, në Treccani.it – Enciklopedia Online, Instituti Italian i Enciklopedisë. Redakto në Wikidata Serào, Matilde, në sapere.it, De Agostini. Redakto në Wikidata (ANG) Matilde Serao, në Encyclopaedia Britannica, Encyclopædia Britannica, Inc. Redakto në Wikidata Emanuela Bufacchi, SERAO, Matilde Caterina, në Dizionario biografico degli italiani, vëll. 92, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2018. Redakto në Wikidata Matilde Serao, në enciclopediadelledonne.it, Enciclopedia delle donne. Redakto në Wikidata Veprat e Matilde Serao, në Liber Liber. Redakto në Wikidata Veprat e Matilde Serao, në MLOL, Horizons Unlimited. Redakto në Wikidata (EN) Veprat e Matilde Serao, në Open Library, Internet Archive. Redakto në Wikidata (EN) Librat audio nga Matilde Serao, në LibriVox. Redakto në Wikidata (EN) Bibliografia e Matilde Seraos, në Internet Speculative Fiction Database, Al von Ruff. Redakto në Wikidata (EN) Matilde Serao, në Goodreads. Redakto në Wikidata Bibliografia italiane e Matilde Seraos, në Katalogun Vegetti të Letërsisë Fantastike, Fantascienza.com. Redakto në Wikidata Matilde Serao, në Arkivin Historik Ricordi, Ricordi & C. Redakto në Wikidata (EN) Matilde Serao, në IMDb, IMDb.com. Redakto në Wikidata Vepra të dixhitalizuara nga Matilde Serao, në intratext.com. Vepra të dixhitalizuara nga Matilde Serao, në classicistranieri.com. Biografia e Matilde Serao, në italialibri.net.{{Authority control}} [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Vdekje 1927]] [[Kategoria:Lindje 1856]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] saclg2eo6k9hvx8p6b2bhy6c0un2elz 2985889 2985888 2026-05-31T10:50:53Z Alvisa Sopi 186770 2985889 wikitext text/x-wiki Matilde Serao (Patra, 7 mars 1856 - Napoli, 25 korrik 1927) ishte një shkrimtare dhe gazetare italiane. Si shkrimtare, ajo konsiderohet si një nga përfaqësueset më të mëdha të verizmit . Si gazetare, ajo ishte gruaja e parë italiane që themeloi dhe drejtoi një gazetë ditore , ''Il Corriere di Roma'', një përvojë që më vonë e përsëriti me ''Il Mattino'' dhe ''Il Giorno'' . Ajo u cilësua nga Angelo de Gubernatis në vitin 1895 si "Më e fuqishmja për sa i përket inteligjencës, imagjinatës së gjallë dhe forcës së stilit midis shkrimtarëve tanë". == Biografia == [[Skeda:Serao_Signature.jpg|parapamje|Nënshkrimi i Matilde Serao]] === Vitet e hershme === Ai lindi nga martesa midis avokatit napolitan Francesco Saverio Serao dhe Paolina Borrelly-t (ose Borrelli-t, siç nënshkruante ajo vetë në fillim të karrierës së saj, ose edhe Borelly-t, Borrely-t ose Bonelly-t), një fisnike greke në rënie, pasardhëse e familjes së rëndësishme fanariote të Skanavi-ve (ose Scanavy-ve ose edhe Skanavy-ve) me origjinë nga Kiosi dhe e lidhur me familjet kryesore fanariote, duke përfshirë princat Ypsilanti, Schilizzi, Vogorides. Babai i tij, [[Avokati|një avokat]] dhe [[Gazetari|gazetar]], iu desh të largohej nga qyteti i tij në [[1848|vitin 1848]] sepse kërkohej si anti-Burbon . Gjatë mërgimit të tij në [[Greqia|Greqi]] , ku kishte gjetur punë si mësues italian, ai u takua dhe u martua me Paolina Borrelly-n, e cila do të ishte modeli për Matildën e re. Më 15 gusht [[1860|1860,]] familja Serao, me njoftimin e rënies së afërt të Francis II, u kthye në atdheun e tyre. Ata gjetën strehim në Ventaroli, një fshat i vogël i Carinola-s (rreth 30 km nga Caserta), ku familja zotëronte prona. «Ventaroli është më pak se një fshat, as nuk do ta gjeni në hartë: është një katund i vogël kodrinor, më afër Sparanise sesa Gaeta. Ka 256 banorë, tre shtëpi fisnore, një kishë tërësisht të bardhë dhe një varrezë tërësisht të gjelbër; ka një idiot me gungë, një plake të çmendur dhe një eremit në një kapelë të vogël» === Adoleshenca === Vitet e saj të hershme të adoleshencës ishin të qeta dhe të lumtura. Ajo u zhvendos me familjen e saj në Napoli drejt fillimit të [[1861|vitit 1861]], ku babai i saj filloi të punonte si gazetar në ''Il Pungolo'' . Që në moshë të vogël, ajo përjetoi mjedisin e një zyre redaksionale gazete; pavarësisht këtij ndikimi dhe pavarësisht përpjekjeve të nënës së saj, në moshën tetëvjeçare ajo ende nuk kishte mësuar të lexonte ose të shkruante. Ajo mësoi më vonë, si rezultat i peripecive ekonomike dhe sëmundjes së rëndë të nënës së saj. Në moshën pesëmbëdhjetë vjeç, pa kualifikime formale, ajo u regjistrua si auditore në Kolegjin e Trajnimit të Mësuesve "Eleonora Pimentel Fonseca" në Piazza del Gesù, Napoli. Vitin e ardhshëm, në moshën gjashtëmbëdhjetë vjeç, ajo u konvertua në katolicizëm nga besimi ortodoks (feja e nënës së saj).Në [[1874|vitin 1874]] ajo mori diplomën e mësuesisë. Për të ndihmuar buxhetin e vogël të familjes, ajo kërkoi një punë të qëndrueshme, dhe fitoi një vend si asistente në Zyrën Shtetërore të Telegrafit; e mbajti këtë punë për tre vjet. Kjo përvojë më vonë e frymëzoi të shkruante një libër të dedikuar botës së operatoreve femra të telegrafit ( ''Il romanzo di una fanciulla'', 1886). Edhe pse pjesën më të madhe të ditës së saj merrej me punë, thirrja e saj letrare shpejt u bë mbizotëruese. Ajo filloi fillimisht me artikuj të shkurtër në shtojcat e ''Giornale di Napoli'', pastaj kaloi në skica dhe tregime të shkurtra të nënshkruara me pseudonimin "Tuffolina". Në moshën 22 vjeç ( [[1878]] ) ajo përfundoi përfundoi novelën e tij të parë, Opale, të cilin ia dërgoi ''gazetës Corriere del Mattino'' . Vitin pasardhës, ai krijoi një miqësi të sinqertë me aktoren Eleonora Duse, atëherë aktorja e re kryesore në Compagnia Stabile dei Fiorentini në Napoli, së bashku me Giovanni Emanuel dhe Giacinta Pezzana. Serao qëndroi pranë aktores dhe e ndihmoi atë kur ajo mbeti shtatzënë gjatë një marrëdhënieje romantike të trazuar me Martino Cafieron dhe u detyrua të lindte fëmijën në Marina di Pisa, por fëmija lindi i vdekur.{{Authority control}} === Shkrimi === [[Skeda:Serao_Scarfoglio.jpg|parapamje|Matilde Serao me bashkëshortin e saj Edoardo Scarfoglio në vitin e martesës së tyre (1885)]] [[Skeda:Matilde_Serao_1890_radiocorriere.jpg|parapamje|278x278px|Matilde Serao në vitin 1890.]] Në moshën 26 vjeç ( [[1882]] ) ajo u largua nga Napoli për të provuar të ndryshonte jetën e saj. Ajo u transferua në [[Roma|Romë]] dhe bashkëpunoi për pesë vjet me ''[[Capitan Fracassa (rivista)|Kapiten Fracassa]]'' . Nën pseudonimin "Ciquita" ajo shkroi gjithçka, nga thashethemet te [[kritika letrare]] . Ajo gjithashtu krijoi një hapësirë për veten në rrethet e shoqërisë së lartë të kryeqytetit. Megjithatë, fiziku i saj, shprehjet e fytyrës dhe sjelljet e saj, shpesh shumë spontane për mjedisin e dhomës së vizatimit, dhe e qeshura e saj me zë të lartë, nuk e ndihmuan. Gjatë atyre takimeve, reputacioni i saj si një grua e pavarur ngjalli më shumë kuriozitet sesa admirim.{{Authority control}} Ato zonja elegante nuk kanë asnjë ide se unë i njoh përmbi-poshtë – shkroi Matilda – se do t’i përfshij në veprat e mia; ato nuk janë të vetëdijshme për vlerën time, për fuqinë time… Momentet më të lumtura të qëndrimit të saj në Romë ishin ndoshta mbrëmjet që kaloi e shoqëruar nga i ati, në redaksinë e Fracassa-s. Kur u botua libri që e bëri të famshme, ''Fantasia'' ( [[1883]] ), komenti i kritikut Edoardo Scarfoglio nuk ishte i favorshëm. Në revistën letrare ''Il libro di Don Chisciotte'', Scarfoglio shkroi: "... mund të thuhet se është si një lëndë inorganike, si një supë e bërë nga të gjitha mbetjet e një banketi të bollshëm, në të cilën disa pigmente tepër të forta përpiqen më kot t'i japin shije të zbehtë të gjithës". Sa i përket gjuhës së përdorur në libër, ai shtoi: "... tretet nën duart tuaja për shkak të pasaktësisë, papërshtatshmërisë dhe përzierjes së fjalëve dialektore italiane dhe franceze". Më vonë, vetë Matilda i njohu arsyet e "mosshkrimit të mirë" të saj në studimet e saj të dobëta dhe të paplota dhe në mjedisin e saj; por ajo mezi priste të theksonte: "Ju rrëfej se nëse rastësisht do të mësoja ta bëja, nuk do ta bëja. Unë besoj se, me gjallërinë e asaj gjuhe të pasigurt dhe atij stili të thyer, unë i shtoj ngrohtësi veprave të mia, dhe ngrohtësia jo vetëm që i gjallëron trupat, por i ruan ato nga çdo prishje e kohës ". === Fillimi i partneritetit me Scarfoglio-n === Takimi i parë midis Edoardo Scarfoglio dhe Matilde Serao u zhvillua në redaksinë e Kapiten Fracassa. Matilde Serao u magjeps nga i riu inteligjent dhe i gjallë. Filloi një marrëdhënie që shkaktoi thashetheme në klasat e larta të Romës. Edoardo Scarfoglio i shkroi për të një miku: «Kjo grua, kaq konvencionale, shpifëse dhe e rreme mes njerëzve, e megjithatë kaq e thjeshtë, kaq e përzemërt, kaq e hapur në privatësi; kaq mendjemadhe me të tjerët dhe kaq e përulur me mua; kaq e shëmtuar në jetën e përditshme dhe kaq e bukur në çastet e dashurisë; kaq e pakorrigjueshme dhe e çrregullt, e megjithatë kaq e hapur ndaj udhëzimeve – më pëlqen tepër, tepër, tepër.» Më 28 shkurt [[1885|1885,]] Matilda dhe Edoardo u martuan. Gazeta e përditshme ''La Tribuna'' botoi një artikull të ditës të shkruar nga Gabriele D'Annunzio nën titullin ''Nuptialia'' . Çifti shkoi të jetonte në pallatin Ciccarelli, në Via Monte di Dio. Ata patën katër fëmijë, të gjithë djem: Antonio, Carlo dhe Paolo (binjakë) dhe Michele . Pavarësisht shtatzënive, puna e Seraos nuk u ndal. Gjatë viteve të saj romake ajo botoi romanet: ''Pagina Azzurra'', ''All'erta!,'' ''Sentinella'', ''La conquista di Roma'', ''Piccole anime'', ''Il ventre di Napoli'' (1884), ''Il romanzo della fanciulla'', etj. [[Skeda:Eleonora_Duse_with_Matilde_Serao,_Francesco_Paolo_and_Tristan_Bernard.jpg|parapamje|Matilde Serao me Eleonora Duse, Francesco Paolo Tosti dhe Tristan Bernard]] === Gazetari === Matilde Serao dhe Edoardo Scarfoglio krijuan jo vetëm një bashkim romantik, por edhe një partneritet profesional. Scarfoglio kishte kohë që po mendonte të themelonte gazetën e tij të përditshme. Së bashku me Matildën, ai e realizoi planin e tij: në [[1885|vitin 1885,]] ata themeluan ''Corriere di Roma'' . Gruaja e tij kontribuoi me shkrimet e saj dhe ftoi shkrimtarët më të mirë të kohës për të kontribuar. Megjithatë, gazeta dështoi të bëhej e famshme, për shkak të konkurrencës nga ''La Tribuna'', më e fuqishmja dhe gazeta më e lexuar romake e kohës . Serao, duke u mbështetur në atë përvojë, botoi një roman të rëndësishëm , ''Vita e avventure di Riccardo Joanna'', të cilin [[Benedetto Croce]] e quajti "romani i gazetarisë". [[Gazetaria]] ishte për Matilde Seraon një fushë vëzhgimesh, zakonesh, të cilat ajo më pas i solli në romanet e saj, madje edhe ato që kritikët i përcaktuan si botërore, si ''Cuore infermo'' (1881) dhe ''Addio amore'' (1890). Pikërisht në këtë shënim "zakonesh", si një pjesëmarrje e drejtpërdrejtë në realitetin e jetës dhe të qenies, duhet pranuar se «Donna Matilde e kishte gazetarinë në gjak» Shënimet e saj mbi modën, ushqimin, sportin, ngjarjet sociale, zhvillimet më të fundit të përparimit, si dhe zakonet dhe traditat, balancoheshin nga një fokus i veçantë në faktet dhe ngjarjet sociale, që përcaktonin stilin e Matilde Serao. Ajo botoi, ndër të tjera, edhe në ''Giornale delle Donne'',një nga revistat kryesore të të drejtave të grave të asaj kohe . Ndër kontributet e tij të shumta në Corriere di Roma, do të kujtojmë ''librin "Si vdesin mësuesit"'', një denoncim i situatës së mësuesve të shkollave fillore pas vetëvrasjes së Italia Donati-t pas hetimit nga Corriere della Sera të kryer nga [[Carlo Paladini]] . === Kthimi në Napoli dhe themelimi i ''Mattino-s'' === Ndërkohë, gazeta ''Corriere di Roma'', e cila kishte pasur një ekzistencë të trazuar që nga fillimi i saj, ishte shumë e zhytur në borxhe. Matilde Serao dhe burri i saj nuk dinin si ta përballonin situatën e vështirë financiare. Situata u zgjidh nga një takim i rastësishëm në [[Napoli]] me bankierin e Livornos, Matteo Schilizzi, i cili jetonte në qytetin napolitan për arsye klimatike dhe ishte pronar i gazetës së përditshme ''Corriere del Mattino'' . Schilizzi propozoi që çifti të shpërngulej në Napoli për të vazhduar projektin e tyre në gazetën e tij. Të dy pranuan. Bankieri mori përsipër borxhet e gazetës romake (midis 14,000 dhe 15,000 lireta) dhe më 14 nëntor [[1887]], ''Corriere di Roma'' pushoi së botuari. Pak më pas, ajo u bashkua me ''Corriere del Mattino'', dhe nga bashkimi lindi ''Corriere di Napoli'', numri i parë i së cilës u botua më 1 janar [[1888]] . Serao ftoi shkrimtarë të shquar si [[Giosuè Carducci]], Gabriele D'Annunzio dhe Salvatore Di Giacomo për të bashkëpunuar në gazetë. Në [[1891|vitin 1891,]] Scarfoglio dhe gruaja e tij u larguan nga ''Corriere di Napoli'', nga e cila shitën një të katërtën e pronësisë së tyre, duke fituar 100,000 lireta. Me këtë kapital, çifti vendosi të themelonte një gazetë të re, e cila u quajt ''Il Mattino'' dhe numri i parë i së cilës u botua më 16 mars [[1892|1892.]] Matilda ndonjëherë i nënshkruante artikujt e saj me [[Pseudonimi|pseudonimet]] Gibus (kapelë cilindrike që paloset me thyerje ), Riccardo Joanna, Giuliano Sorel, Chiquita <ref name=":0">{{Cite journal |year=II |title=Principali giornalisti italiani |url=https://books.google.it/books?id=Y8ATAAAAYAAJ |journal=Almanacco italiano 1897 |location=Firenze |publisher=Bemporad |page=438}}</ref> . === Ndarja nga Scarfoglio === Viti 1892 do të rezultonte të ishte një vit plot fatkeqësi për Matilden. Serao u trondit nga një incident që ''që pritej të shkaktonte'' një trazim të madh.Pas një debati me burrin e saj, vendosi të largohej nga qyteti për një periudhë pushimi në [[Lugina e Aostës|Luginën e Aostës]] . Gjatë mungesës së gruas së tij, Edoardo takoi Gabrielle Bessard, një këngëtare teatri, në Romë, dhe të dy filluan një lidhje dashurie. Pas dy vitesh, Gabrielle mbeti shtatzënë. Scarfoglio refuzoi ta linte gruan e tij. Më 29 gusht [[1894]], Bessard u shfaq në shtëpinë e Scarfoglios dhe, pasi la vajzën e tyre të vogël, qëlloi veten në prag të derës. Ajo i la një shënim Edoardo Scarfoglios: " ''Më fal që po vritem dera jote si një qen besnik. Të dua gjithmonë'' ." ''Il Mattino'', duke vepruar në mënyrë të kundërt me etikën profesionale, e fshehu lajmin duke e censuruar, dhe redaktorët e lajmeve madje arritën t'i bindnin kolegët e tyre në ''Corriere di Napoli'' që të mos botonin asgjë. Megjithatë, më 31 gusht, ''Corriere'',në sfidë të hapur ndaj çiftit Scarfoglio-Serao, prishi marrëveshjen dhe i raportoi incidentin lexuesve të tij . Il Mattino u përgjigj më 1 shtator në seksionin e lajmeve, me një artikull të titulluar: ''Çështja Bessard dhe poshtërsia e z. Schilizzi'', ndoshta i shkruar nga Scarfoglio. Gabrielle Bessard vdiq në Ospedale degli Incurabili në mesditë më 5 shtator. Lajmi shkaktoi një trazim të madh në të gjithë Napolin. Scarfoglio ia besoi vajzën Matildës, e cila e mori në kujdes . Matilde zgjodhi ta emëronte të porsalindurën me emrin e nënës së saj, Paolina. Ajo e kishte falur burrin e saj, por pas disa vitesh, vendosi ta ndërpriste marrëdhënien përgjithmonë. === Braktisja e Il Mattino === Në [[1900|vitin 1900,]] senatori Giuseppe Saredo filloi një hetim në Napoli, pas shpërbërjes së administratës komunale. Komisioni, i ndarë në disa pjesë, hetoi rindërtimin, [[Kanalizimi|sistemin e kanalizimeve]], ujësjellësin e Serinos, arsimin, buxhetet dhe çështje të tjera. ''Il Mattino'' u përfshi në skandalin që pasoi, me akuza kundër Scarfoglios për komplot me administratën e mëparshme. Ai nuk e lejoi veten të frikësohej nga akuzat se ishte i korruptuar, se kishte marrë para në këmbim të favoreve, se kishte një standard jetese përtej mundësive të tij. As Matilde nuk u kursye; ajo u akuzua se kishte pranuar disa herë para në këmbim të rekomandimeve për punë. Përballë sulmit, Scarfoglio e mbrojti atë në "Il Mattino": «A e beson seriozisht Saredo se Matilde Serao i kërkoi një polici bashkiake 200 lira për një rekomandim drejtuar një këshilltari? Jo, ai e di që një artikull në "Figaro" do të kishte qenë i mjaftueshëm për ta kursyer këtë poshtërim! Dhe vërtet beson se ia ka shitur një klarinetisti për 2.000 lire një premtim kaq problematik?Jo. Ai e di që dhjetë nga gazetat që e mbështetën me më shumë mosmirënjohje po i ofrojnë më shumë për një roman të shkurtër, punën e disa netëve!Prandaj, ai veproi me keqbesim të plotë dhe të plotë, dhe nuk e çoi gruan e tij në këtë kurth, përveç nëse e dinte se plagosja e burrit të saj nuk ishte e mjaftueshme për të shkatërruar gazetën.» Mbrojtja e Scarfoglios vazhdoi me kujdes. Akuzës se jetonte përtej mundësive të tij dhe për këtë arsye përdorte të ardhura të fshehura, ai iu përgjigj duke publikuar të ardhurat, shpenzimet dhe fitimet e tij, të gruas së tij dhe të gazetës «Stallat e znj. Serao janë katandisur në një karrocë të vjetër dore për t'u strehuar nga shiu, në një qytet ku nuk ka një karrocë të mbyllur në shesh dhe një kalë nga Apokalipsi: karroca dhe kali vlejnë të dy 500 lira dhe ajo i zotëronte ato edhe para themelimit të Il Mattino. "Të mirat" e mia përbëhen nga një makinë e blerë dy vjet e tetë muaj më parë për 5,960 franga, përfshirë paketimin dhe aksesorët. Ajo që zonja Serao nuk ka shpërdoruar kurrë pasurinë e saj për zbukurime, që ajo nuk ka zotëruar asnjë bizhuteri, janë çështje të njohura në të gjithë Evropën.» Brenda pak muajsh, firma e saj u zhduk përfundimisht nga faqet e Il ''Mattino'' . Matilda, e mbetur me dymbëdhjetë mijë lira dhe e përjashtuar nga gazeta, u përpoq t'i përkushtohej një reviste, "Settimana", por rezultati nuk ishte bindës. Në këtë dimension, një rubrikë e thjeshtë e krijuar nga Serao, "Bletët, mizat dhe grerëzat", përfundoi duke qenë e suksesshme. Kjo rubrikë me fat, e cila rishfaqej herë pas here në gazeta të tjera nën maska të ndryshme, e shoqëroi atë, me tituj të ndryshëm, për 41 vjet. Nga ''Corriere di Roma'', në ''Corriere di Napoli'', në Il ''Mattino'' ku, nga [[1896|viti 1896]], mori emrin ''Mosconi'' dhe më në fund në gazetën e fundit të themeluar nga Serao, ''Il Giorno'' . Kështu, jeta e një qyteti u ringjall me ide të nxjerra përgjithësisht nga jeta luksoze, por të vendosura në realitetin e përditshëm, problemet e zakonshme të të cilit ofruan sfond për "bletët" më të zgjuara dhe të gjalla. === Një partneritet i ri personal dhe profesional === Më 13 nëntor, dorëheqja zyrtare e Seraos si redaktore e gazetës u shfaq në Il ''Mattino'' . Ajo tani ishte zyrtarisht e papunë. Të bëhej redaktore gazete pasi kishte qenë themeluese dhe bashkëredaktore e një gazete të përditshme nuk ishte një perspektivë tërheqëse . Përveç kësaj, i shtohej edhe poshtërimi që jeta martesore i kishte shkaktuar asaj, si publikisht ashtu edhe privatisht. Në vitin 1899, nga një lidhje me poetin dhe gazetarin Mario Giobbe (i cili do të vriste veten në vitin 1906), lindi një vajzë, të cilën shkrimtarja dëshironte ta quante Eleonora, në shenjë dashurie për Duse-n . Në [[1903|vitin 1903]], në jetën e saj hyri një gazetar tjetër, Giuseppe Natale, me të cilin themeloi - gruaja e parë në historinë e gazetarisë italiane - dhe drejtoi një gazetë të re të përditshme, ''Il Giorno'' . Duke u dalluar nga rivali i saj ''Mattino'' di Scarfoglio, me të cilin hyri në konkurrencë të drejtpërdrejtë, gazeta e Seraos ishte më e qetë në betejat e saj dhe rrallë polemizuese dhe arriti një sukses të mirë. Në vitin 1911 ajo mori drejtimin e revistës javore për zonjat «La moda del giorno», botuar nga Antonio Quattrini . Ndërkohë, [[Lufta e Parë Botërore|Lufta e Madhe]] po afrohej me shpejtësi, por ''Il Giorno,'' ndryshe nga Il ''Mattino'', dukej larg çdo iniciative ndërhyrëse.Të dy gazetat ndoqën një vijë të përbashkët vetëm drejt fundit të luftës. === Vitet e fundit dhe vdekja === Pas vdekjes së Edoardo Scarfoglio-s (1917), në vitin 1926 vdiq edhe partneri i saj i dytë, Giuseppe Natale, në moshën 56 vjeç. Ajo mbeti vetëm, por vazhdoi punën e saj gazetareske dhe letrare me të njëjtën gjallëri në vitet 1920 .Matilde vdiq në vitin 1927 nga një sulm në zemër ndërsa ishte ulur në tavolinën e saj duke shkruar. Ajo u varros në kapelën familjare në varrezat Poggioreale në Napoli. == Vlerësime kritike == * Henry James «e vendos ''veprën “Toka e Cockaigne”'' të Seraos ,ndër veprat më të rëndësishme, më të denja për t'u vënë re ». Ai e shkroi këtë në revistën ''The North American Review'' (24 mars 1901), pastaj në ''Notes on Novelists'' (Dent, Londër 1914) . * Ugo Ojetti e intervistoi atë . * [[Benedetto Croce]] në një ese të vitit 1903: «një imagjinatë çuditërisht e qartë dhe e gjallë»; * [[Giosuè Carducci]] e gjykoi atë si "shkrimtarja më e fortë e prozës në Itali"; * Edith Wharton shkroi për të ( ''Një Vështrim i Prapa'' ): «Në vendet latine, gratë e pakta që shkëlqejnë si bashkëbiseduese shpesh ndërhyjnë, në dëm të një shkëmbimi të shpejtë fjalësh. Jo kështu me Matilde Serao. Ajo nuk kërkoi të profetizonte dhe të dominonte: ajo që e interesonte ishte të komunikonte me njerëz inteligjentë. Trajnimi i saj si gazetare, fillimisht në Il ''Mattino'', gazetën e bashkëshortit të saj Edoardo Scarfoglio, pastaj në të përditshmen e saj ''Il Giorno'', i kishte dhënë asaj një njohuri të përafërt dhe të gatshme të jetës dhe një përvojë të çështjeve publike, që mungonte plotësisht në Corinnas të dhomës së ndenjes: të cilën e tejkalonte në zgjuarsi dhe elokuencë. Ajo kishte një ndjenjë shumë të shkathët të ''lojës së ndershme'', dëgjonte me vëmendje, nuk ndalej kurrë shumë në një pikë të vetme, por i bënte vërejtjet e saj në momentin e duhur dhe me dëshirë ia jepte fjalën bashkëbiseduesit. Imagjinata e gjallë e romancieres (tre nga romanet e saj janë mjeshtërore) ushqehej gjithashtu nga leximi i gjerë dhe një përvojë e klasave shoqërore dhe llojeve njerëzore të ofruara nga shumë mundësitë e karrierës së saj gazetareske. Kultura dhe përvoja u bashkuan tek ajo në shkëlqimin e një intelekti të fortë. * [[Universiteti i Padovës]], bibliografi mbi Matilde Seraon në projektin [http://www.maldura.unipd.it/italianistica/ALI/principale.html Autorët e Letërsisë Italiane] . == Vepra == === Romane: === Zemra e sëmurë, Torino, Casanova, 1881 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1882). Fantasy, Torino, Casanova, 1883 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1892). Faqe Blu, kushtuar Rocco De Zerbi, Milano, Quadrio, 1883. Virtyti i Checchina, Catania, Niccolò Giannotta Editore, 1884 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1884). Barku i Napolit, Milano, Treves, 1884; Napoli, Perrella, 1906 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1884). The Conquest of Rome, Firence, Barbera, 1885 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim i vitit 1910). Rrugët e Trishtueshme, Corriere di Roma, 1886 Romani i vajzës, Milano, Treves, 1886; botim i rishikuar në 1895 me titullin Telegrafët e Shtetit. Roman për zonjat, Romë, Perino, 1895. (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1921). Jeta dhe aventurat e Riccardo Joanna, Milano, Galli, 1887 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1887). Lule pasioni. Tregime të shkurtra, Milano, Galli, 1888; Milan, Baldini, Castoldi & Co., 1899 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim 1888). Lamtumirë, Dashuri!, Napoli, Giannini, 1890. Toka e Cockaigne (Roman Neapolitan), Milano, Treves, 1891. Small Novel, Napoli, Pierro, 1891. (Wikisource Lexo në Wikisource). Ndëshkimi, Torino, Kazanova, 1893. Të dashuruarit. Pastels, Milano, Treves, 1894. (Wikisource Lexo në Wikisource). The Maries, Napoli, Pierro, 1894 (Wikisource Lexo në Wikisource, botim i vitit 1904) Indiferenti, Napoli, Pierro, 1896. The Unfaithful, Milan, Brigola, 1897. (Wikisource Lexo në Wikisource). Donna Paola, Romë, Voghera, 1897. (Wikisource Lexo në Wikisource). Në ëndërr, Firence, Paggi, 1897. Në vendin e Jezusit. Kujtimet e një udhëtimi në Palestinë, Napoli, Tocco, 1898. The Story of a Nun, Catania, Giannotta, 1898 (ribotuar në 2019 nga ABE, redaktuar nga Donato Sperduto, me një ese mbi Matilde Serao dhe Balzac). Valltarja, Catania, Giannotta, 1899. Si një Lule, Firence, Landi, 1900. Të dish si të jetosh. (Rregullat e sjelljes së mirë), si Gibus i Mëngjesit, Napoli, Tocco, 1900 (Wikisource Lexo në Wikisource, botimi i vitit 1900). Shpirti i Thjeshtë. Motra Giovanna della Croce, Milano, Treves, 1901 (Wikisource Lexo në Wikisource). Madona dhe Shenjtorët. Në Besim dhe në Jetë, Napoli, Trani, 1901. Një Histori e Dy Shpirtrave, Romë, Antologji e Re, 1904 (Wikisource Lexo në Wikisource). Tre Gra, Romë, Voghera, 1905. Pas Faljes, në "Antologji e Re", 1906. Vezuvi Sterminator. Ditari i Shpërthimit të Prillit 1906, Napoli, Perrella, 1906. Gazeta, Napoli, Perrella, 1906. Legjenda e Napolit, Napoli, Perrella, 1906. Ëndërrim, Catania, Giannotta, 1906. Rroftë Jeta!, Romë, Antologji e Re, 1908. Cristina, Romë, Voghera, 1908. (Wikisource Lexoni në Wikisource). Flokët e Samsonit, Napoli, Perrella, 1909. San Gennaro në Legjendë dhe Jetë, Lanciano, Carabba, 1909. Pelegrini Pasionant. Histori Dashurie, Napoli, Perrella, 1911. Dora e Prerë. Një Roman Dashurie, Firence, Salani, 1912 (Wikisource Lexoni në Wikisource). Ajo Nuk U Përgjigje, Milan, Treves, 1914. Një Grua Flet. Një Ditar i Luftës së Grave, Maj 1915 - Mars 1916, Milano, Treves, 1916. Ribotuar nga Rina Edizioni në Maj 2018. Ki frikë Luanin, Florence, Salani, 1916. Jeta është kaq e gjatë! Tregime të shkurtra, Milano, Treves, 1918. Gruaja e një burri të madh dhe tregime të tjera të shkurtra të zgjedhura nga autori, Milano, Quintieri, 1919 (Wikisource Lexoni në Wikisource). Vdekja juaj.... Një roman në tre ditë, Milano, Treves, 1926 (Wikisource Lexoni në Wikisource). Via delle Cinque Lune, Milano, Garzanti, 1941. Vepra, 2 vëllime, redaktuar nga Pietro Pancrazi. Milano, 1946. Syri i Napolit, Milano, Garzanti, 1962. Blueflies, Napoli, Edizioni del Delfino, 1974. Dehja, skllavëria dhe vdekja, Napoli, Guida, 1977. * Përmbledhje tregimesh të shkurtra Dal vero, Milano, Perussia & Quadrio, 1879. (Lexo në Wikisource). Raccolta minima, Milano, Perussia & Quadrio, 1881. Dramat e salonit Nostalgia Fulvia Simpati të Martrologut Dramat borgjeze Mozaiku i vajzave të reja Çështje të parëndësishme Skica Legjenda napolitane, Milano, Ottino, 1881 (Wikisource: Lexo në Wikisource, botimi i vitit 1895). Një Zemër e Sëmurë, (tregim i shkurtër), Torino, Casanova, 1881. (Wikisource Lexo në Wikisource, botimi i vitit 1882). Shpirtëra të Vogla, Romë, Sommaruga, 1883. (Lexo (PDF), në liberliber.it, në LiberLiber. URL e aksesuar më 18 janar 2023. * ''Virtyti i Checchina-s'', Catania, Giannotta, 1884. (përmbledhje e episodeve të botuara në Domenica Letteraria) ( [http://digilander.libero.it/bepi/virtu/virtu.html versioni i dixhitalizuar] ). * ''Tregime Napolitane'', Milano, Treves, 1889. : ''Roje vigjilente!'' : ''Trefish i thatë'' : ''Tridhjetë Përqind'' (ribotuar në 2017 nga Elliot ). : ''Ose Giovannino ose vdekja'' * ''Të Dashuruarit'', Milano, Treves, 1894. ( [https://it.wikisource.org/wiki/Le%20amanti Lexo] në Wikisource). " Flaka e Madhe" "Perëndim Dielli" "Dashnori i Çmendur" "Ëndrra e një nate vere" * ''Tregime të shkurtra sentimentale'', Livorno, Belforte, 1902. ; Nën pseudonimin "Tuffolina" * ''Djalë bjond'', 3 janar 1878, revista ''Novelliere'' nga Gaetano Garzia. * ''Gjëra të vjetra të bëra të reja'', 21 janar 1878, revista ''Novelliere'' nga Gaetano Garzia. * ''Një pikturë'', 28 janar 1878, revista ''Novelliere'' nga Gaetano Garzia. * ''Tregim i shkurtër'', 15 shkurt 1878, revista ''Novelliere'' nga Gaetano Garzia. * ''Ironia'', 5 mars 1878, revista ''Novelliere'' nga Gaetano Garzia. * ''Letër e Hapur drejtuar një këngëtari'', 20 Mars 1878, revista ''Novelliere'' nga Gaetano Garzia. * ''Opale'', Napoli, De Angelis, 1878. (vëllimi i parë) ; Nën pseudonimin "Tartarin" * ''Montecitorio'', me Edoardo Scarfoglio, Firence, Sersale, 1886. * ''Shpirti i Luleve'', Milano, Shtëpia Botuese Kombëtare, 1903. * ''Shën Tereza'', Katania, Giannotta, 1904. ( [https://it.wikisource.org/wiki/Santa%20Teresa Lexo] në Wikisource) === Shkrime të tjera === * ''Si vdesin mësuesit'', në "Corriere di Roma", 25 qershor 1886 * ''Për fundin e gazetës La Rassegna. Opinione të shtypit italian'', Romë, Tip. Nazionale, 1886. * ''Italia në Bolonjë. Letra'', Milano, Treves, 1888. * ''Letra dashurie. Arsyeja e vdekjes'', Catania, Giannotta, 1901. * ''Letrat e një udhëtari'', Napoli, Perrella, 1908. ( [https://it.wikisource.org/wiki/Lettere%20d'una%20viaggiatrice Lexo] në Wikisource). * ''Jeta dhe Shkolla. Një libër për klasën e katërt të shkollës fillore'', me [[Camillo Alberici]], Firence, Bemporad, 1912. * ''Në kujtim të Neerës. Leksion i mbajtur më 10 maj, në Milano, në sallën "Società del Giardino"'', Milano, Treves, 1920. == Kuriozitet == * Çifti i linjave të trenaveI ntercity '''704''' (Napoli-Venecia) dhe '''705''' (Venecia-Napoli) u emërua "Matilde Serao" . === '''Shënime''' '''s'''hpjeguese === Në Napoli kishte dy gazeta ditore: "Il Corriere del Mattino" dhe "Il Pungolo".<ref>{{Citation |title=Matilde Serao |date=2026-05-16 |url=https://it.wikipedia.org/w/index.php?title=Matilde_Serao&oldid=150719145 |work=Wikipedia |language=it |access-date=2026-05-31}}</ref> Një shkrim i shkruar nga Matilde Serao në vitin 1894.<ref>{{Citation |title=Matilde Serao |date=2026-05-16 |url=https://it.wikipedia.org/w/index.php?title=Matilde_Serao&oldid=150719145 |work=Wikipedia |language=it |access-date=2026-05-31}}</ref> E themeluar më 27 mars 1904, ajo u redaktua për shumë vjet nga bashkëshorti i themelueseve, Giuseppe Natale. Serao shkroi kolonën e suksesshme Mosconi me pseudonimin 'Gibus'. Gazeta ndërpreu botimin më 26 gusht 1927, vetëm një muaj pas vdekjes së themelueseve.<ref name=":0" /> Që nga Orari Zyrtar i Dimrit 2009/10, u ndërpre praktika e emërtimit të trenave.<ref name=":0" /> == Bibliografia == * Emilio Cecchi, SERAO, Matilde, in Enciclopedia Italiana, Roma, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 1935. URL consultato il 18 gennaio 2023. * {{Citation |url=https://archive.org/details/notesonnovelists00jameiala/page/294/mode/2up?q=matilde+serao}} * Anna Banti, Matilde Serao, Torino, UTET, 1965, SBN RAV0074538. * Ettore Caccia, Matilde Serao e Giuseppe Giacosa, Venezia, Lettere Italiane (Helvetia), 1968, SBN BVE0277785. * (FR) Marie Gracieuse Martin-Gistucci, L'œuvre romanesque de Matilde Serao publié avec l'aide du Centre Universitaire de Savoie, Grenoble, Presses Universitaires de Grenoble, 1973, SBN SBL0202864. * Umberto Eco ... [et al.], Carolina Invernizio, Matilde Serao, Liala, Firenze, La nuova Italia, 1979, SBN LO10059862. * Gianni Infusino (a cura di), Matilde Serao tra giornalismo e letteratura, Napoli, Guida, 1981, SBN SBL0305023. Scritti di Michele Prisco [et al.]. * Giancarlo Buzzi, Invito alla lettura di Matilde Serao, Milano, Mursia, 1981, SBN LO10050210. * Maryse Jeuland Meynaud, Immagini, linguaggio e modelli del corpo nell'opera narrativa di Matilde Serao, Roma, Edizioni dell'Ateneo, 1986, SBN CFI0065042. * Renzo Frattarolo, Per uno studio su Matilde Serao, Firenze, L. S. Olschki, 1989. * Michele Prisco, Matilde Serao: una napoletana verace, Roma, Tascabili Economici Newton, 1995, SBN CAM0002853. * Michele Cataudella, Un taccuino inedito di Matilde Serao, Napoli, Graus, 2008, SBN NAP0419905. * Angelo Porcaro, Il verismo di Matilde Serao, Parma, Photocity, 2013, SBN NAP0770107. * {{Cite book |title=Matilde Serao |publisher=Pacini Fazzi Editore |year=2017 |location=Lucca}} == Hyrje të ngjashme == * Shkrimtarë Veristë * Çmimi i Gazetarisë Matilde Serao == Projekte të tjera == Kontribuoni në Wikisource Wikisource ka një faqe të dedikuar Matilde Seraos Kontribuoni në Wikiquote Wikiquote ka citate nga ose për Matilde Seraon Kontribuoni në Wikimedia Commons Wikimedia Commons ka imazhe dhe media të tjera në lidhje me Matilde Seraon<ref name=":0" /> == Lidhje të jashtme == Serào, Matilde, në Treccani.it – Enciklopedia Online, Instituti Italian i Enciklopedisë. Redakto në Wikidata Serào, Matilde, në sapere.it, De Agostini. Redakto në Wikidata (ANG) Matilde Serao, në Encyclopaedia Britannica, Encyclopædia Britannica, Inc. Redakto në Wikidata Emanuela Bufacchi, SERAO, Matilde Caterina, në Dizionario biografico degli italiani, vëll. 92, Istituto dell'Enciclopedia Italiana, 2018. Redakto në Wikidata Matilde Serao, në enciclopediadelledonne.it, Enciclopedia delle donne. Redakto në Wikidata Veprat e Matilde Serao, në Liber Liber. Redakto në Wikidata Veprat e Matilde Serao, në MLOL, Horizons Unlimited. Redakto në Wikidata (EN) Veprat e Matilde Serao, në Open Library, Internet Archive. Redakto në Wikidata (EN) Librat audio nga Matilde Serao, në LibriVox. Redakto në Wikidata (EN) Bibliografia e Matilde Seraos, në Internet Speculative Fiction Database, Al von Ruff. Redakto në Wikidata (EN) Matilde Serao, në Goodreads. Redakto në Wikidata Bibliografia italiane e Matilde Seraos, në Katalogun Vegetti të Letërsisë Fantastike, Fantascienza.com. Redakto në Wikidata Matilde Serao, në Arkivin Historik Ricordi, Ricordi & C. Redakto në Wikidata (EN) Matilde Serao, në IMDb, IMDb.com. Redakto në Wikidata Vepra të dixhitalizuara nga Matilde Serao, në intratext.com. Vepra të dixhitalizuara nga Matilde Serao, në classicistranieri.com. Biografia e Matilde Serao, në italialibri.net. [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Vdekje 1927]] [[Kategoria:Lindje 1856]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] novrsq1160odhs9g65md0f7hs9i96qr 2 400977 2985701 2983595 2026-05-30T18:37:35Z Aida Sejdiu 186126 2985701 wikitext text/x-wiki   Jakopo dei Benedeti, i quajtur Jakopone da Todi[1] (Todi, midis viteve 1230 dhe 1236 rreth[2] – Kollaxonë, 25 dhjetor 1306), ka qenë një klerik dhe poet italian, i nderuar si i lumtur nga Kisha Katolike. Kritikët e konsiderojnë atë një nga poetët më të rëndësishëm italianë të [[Mesjeta|Mesjetës]], sigurisht ndër autorët më të famshëm të laudës fetare në [[Letërsia Italiane e Rilindjes|letërsinë italiane]] . Ai ka një "zë të fuqishëm dhe tronditës", i cili përshtatet në mënyra dhe forma të jashtëzakonshme në kontekstin e traditës së re të laudës. Përveç ''Laude-s'' (nga të cilat rreth 90 janë me atribuim të sigurt dhe shumë të tjera janë të pasigurta), kemi marrë nga Jacopone një letër latine për Giovanni della Verna-n, të famshmen ''Pianto della Madonna'' dhe ''Stabat Mater'', ndërsa ka dyshime rreth disa ''Thënie'' dhe një ''Traktati'' mbi dashurinë mistike. == Biografia == Të dhënat e pakta për jetën e tij janë nxjerrë pothuajse tërësisht nga vepra e tij. I lindur midis viteve 1230 dhe 1236 nga Jakobelo i familjes fisnike Todi të Benedetti-ve, ose De Benedictis në formën origjinale latine nga i cili rrjedh Benedetti, Jakopo studioi për drejtësi në [[Universiteti i Bolonjës|Universitetin e Bolonjës]] dhe mori profesionin e noterit dhe prokurorit ligjor, duke bërë një jetë të qetë, shpesh të acaruar nga biografitë e lashta me një funksion hagiografik, në kontrast me jetën e tij pas kthmit shpirtëror . Në vitin 1267 ai u martua me Vanën (Vanna), vajzën e [[Bernardino di Guidone]], kontit të Coldimezzos . Gruaja e tij, sipas legjendës, vdiq vitin pasues gjatë një ballo, për shkak të shembjes së një dyshemeje: pasi një këmishë flokësh që ajo e vishte edhe në raste shoqërore u gjet në trupin e gruas, Jacopo braktisi jetën e tij të kënaqësisë (në dimrin e vitit 1268) dhe, pasi ua shpërndau pasurinë e tij të varfërve, shtegtoi për dhjetë vjet, duke jetuar me lëmosha dhe duke vuajtur poshtërime të vazhdueshme, duke marrë emrin me të cilin më vonë do të njihej botërisht ( ''emri'' -augmentativ u shtua nga vetë ai). Në vitin 1278 ai hyri në urdhrin e fretërve të vegjël si vëlla laik, në [[Convento di Pantanelli|manastirin e Pantanellit]] pranë Baschit, duke zgjedhur rrymën rigoroze të " spiritualëve " (ose "fraticelli"), e cila ishte kundër rrymës mbizotëruese të " konventualëve ", bartës të një interpretimi më të moderuar të Rregullit Françeskan . Në atë periudhë ai zhvilloi një polemikë të ashpër kundër korrupsionit kishtar dhe shkoi shumë shpesh në Romë. Në fillim të pontifikatit të shkurtër të [[Çelestini V|Celestine V]] (gusht 1294), një papë eremit me reputacion për shenjtëri, spiritualët, të nënshtruar ndaj shqetësimeve dhe persekutimeve brenda urdhrit për shkak të qëndrimit të tyre të paepur dhe rezistencës ndaj çdo kompromisi, u njohën zyrtarisht si një urdhër me emrin ''Pauperes heremitae domini Celestini'' . Jacopone madje i drejtoi një lavdërim papës së ri, ''Que farai, Pier dal Morrone'', me qëllim që ta paralajmëronte atë kundër qëndrimeve komprometuese. Por pas abdikimit të Celestine (dhjetor 1294), [[Bonafaci VIII|papa i ri Bonifaci VIII]], një armik i betuar i rrymave më radikale të Kishës, sapo u zgjodh, shfuqizoi dispozitat e mëparshme; kongregacioni i ''Pauperes'' më pas u bashkua me familjen Colonna, gjithmonë rivalë të Caetanëve, të cilëve Bonifaci u përkiste. Jacopone ishte ndër nënshkruesit e ''Manifestit të Lunghezzës'' të 10 majit 1297, me të cilin kundërshtarët e [[Bonafaci VIII|Bonifacit VIII]], të udhëhequr nga kardinalët Jacopo dhe Pietro Colonna, e shpallën abdikimin e Celestine V të pavlefshëm dhe zgjedhjen e Bonifacit të paligjshme. Përgjigja e [[Bonafaci VIII|Bonifacit VIII]] nuk vonoi shumë: [[Shkishërimi|ai i përjashtoi]] të gjithë nënshkruesit me bulën ''Lapis abscissus'' të 23 majit 1297 dhe rrethoi Palestrinën, fortesën e disidentëve. Në shtator 1298, Palestrina u mor dhe Jacopone u zhvesh nga rrobat e tij të racës, u gjykua dhe u burgos në burgun nëntokësor të manastirit të San Fortunato në Todi, nga ku vazhdoi të argumentonte kundër Papës, nga i cili kërkoi të lirohej vetëm nga përjashtimi. Një letër (ose "traktat", siç e përcakton vetë Jacopone) që poeti i drejtoi Papës daton në këtë periudhë[[Skeda:Todi037.jpg|parapamje|Varri i Jacopone da Todi, në kishën e San Fortunato në Todi .]] Jacopone u lirua, si nga burgimi ashtu edhe nga çkishërimi, vetëm në dhjetor 1303 nga [[Benedikti XI|Papa i ri Benedikti XI]], dhe më pas i jetoi vitet e tij të fundit në manastirin e San Lorenzos në Collazzone . Trupi i tij u varros jashtë mureve të Todit . Në vitin 1433, trupi u gjet dhe u soll në kishën françeskane të San Fortunato brenda qytetit, ku varri i tij është ende i pranishëm. Në vitin 1596, peshkopi Angelo Cesi e dekoroi varrin me një pllakë mbi të cilën është shkruar: <ref>{{Cite web |title=Jacopone da Todi |url=https://www.newadvent.org/cathen/08263a.htm}}</ref>{{Blockquote|Ossa Beati Jacoponi De Benedictis. Tudertini. Fratris Ordinis Minorum qui stultus propter Christum nova mundum arte delusit et Caelum rapuit Obdormivit in Domino die XXV Martii. An. Dom.. MCCXCVI. Ang. Caes. Episc. Tudert. Hic collocavit ann. MDXCVI.}}Shënim: Jacopone vdiq në vitin 1306, por në gurin e varrit është shkruar se ai vdiq në vitin 1296. <ref>{{Cite news |date=2024-02-24 |title=Eden. Un pianeta da salvare puntata del 24.02.2024. Canale 7}}</ref> Kjo ndodhi sepse në ato 10 vjet Jacopone ishte shkishëruar dhe kjo e bëri të pamundur lumturimin e tij. Për të kapërcyer këtë pengesë, Kisha shpalli vdekjen e tij 10 vjet para datës aktuale. Qyteti i [[Firencia|Firences]] i kushtoi një rrugë. == Mendimi == === Religjioziteti dhe negativiteti i botës === Religjioziteti i Jacopones lëviz brenda kontekstit të konfliktit të thellë midis françeskanizmit shpirtëror dhe hierarkisë kishtare. Ai merr tonin e një refuzimi total të botës dhe kotësive të saj, kompromiseve të saj, komploteve të saj, sensualitetit të saj. I njëjti refuzim i vendosur i rezervohet çdo përvoje njerëzore që vlerëson gjërat tokësore, ndërsa ndjenjat e dashurisë dhe miqësisë damkosen si joautentike dhe të interesit vetjak. Shenja e jetës tokësore është dhuna, e cila shprehet si në shpërbërjen biologjike të materies ashtu edhe në socialitetin e njerëzve: procesi i shkatërrimit është i pashmangshëm. «Poezia e Jacopones pohon plotësisht negativitetin e botës» dhe gjuha e tij karakterizohet nga një përshkrim i detajuar i shenjave të së keqes dhe vdekjes, të shpërndara edhe në gjërat e vogla të jetës së përditshme. Përdorimi i dialektit Umbrian, të cilin poeti «ia nënshtron deformimeve depërtuese», favorizon një «realizëm të papërpunuar», të bërë nga një «leksik i gjallë dhe i plotë». <ref name="ferroni127" /> Por refuzimi i shoqërisë manifestohet gjithmonë përmes dialogut, "duke e marrë dëgjuesin ballë për ballë", i vënë në pikëpyetje pothuajse fizikisht, aq sa shumë nga lavdet jakoponike kanë formën e një kontrasti . Në këtë mënyrë, figurat abstrakte tipike të traditës mesjetare (siç janë [[Hierarkia e engjëjve|virtytet]] ) marrin një qëndrueshmëri më të madhe sesa në literaturën e mëparshme. Asketizmi i Jacopones karakterizohet nga mundimi dhe shqetësimi: kundër vlerave të zgjedhura nga bota, poeti i drejtohet kundërvlerave të varfërisë, çmendurisë, sëmundjes, në emër të vullnetit për t'u "çmendur për Mesinë e bukur". <ref>{{Citation |url=http://www.classicitaliani.it/duecento/Iacopo04.pdf |volume=LXXXVII}}</ref> Ai e konsideron kulturën ( ''scientia'' ) një pengesë për bashkimin mistik me hyjnoren, pasi e Vërteta kërkohet përmes përulësisë dhe dashurisë totale për Zotin. Ne përballemi me një teologji negative që e bën hyjninë një burim ndjenjash kontrastuese: vuajtje dhe gëzim, siguri dhe një ndjenjë hutimi. [[Skeda:A_fra_Jacopone,_Todi.jpg|parapamje|Monument kushtuar Jacopone, Todi]] Mospëlqimi dhe dyshimi i [[Françesku i Asizit|Françeskut të Asizit]] ndaj kulturës dhe intelektualëve janë të njohura: përveç ndalimit të vendosur ndaj fretërve për të pasur para, shenjti futi rregullin e mëposhtëm në kapitullin III të ''Rregullës së Pashënuar'' : ''"Dhe ata (fretërit) mund të kenë vetëm ato libra të nevojshëm për të përmbushur detyrën e tyre.'' ''Edhe laikët që dinë të lexojnë Psalterin mund t'i kenë ato; të tjerët, megjithatë, që nuk dinë të lexojnë, mund të mos kenë fare libra'' ." Në praktikë, fretërve u lejohej vetëm të lexonin Shkrimet e Shenjta, dhe edhe atëherë vetëm ata që mund të lexonin. Ndalimi i zotërimit të librave i vendosur nga Françesku mund të shpjegohet në dy mënyra: * Nga një këndvështrim praktik, librat në Mesjetë ishin të rrallë dhe për këtë arsye një mall i çmuar. Prandaj, të paturit libra ishte në kontrast të plotë me detyrimin e varfërisë me të cilin ishin të lidhur fretërit; * Nga një pikëpamje morale, njohuria dhe të kuptuarit (në Mesjetë të referuara si ''shkencë'' ) mund ta bënin fratin krenar dhe për këtë arsye ai mund të shtyhej të ndihej superior ndaj vëllezërve të tij të paarsimuar, duke shkelur kështu prirjen për ''pakicë'', dhe për rrjedhojë përulësi, ndaj së cilës fragritët ishin të detyruar. Për këtë arsye, [[Antoni i Padovës]], një predikues i madh dhe teolog i njohur, u ndje i detyruar t’i kërkonte drejtpërdrejt Shën Françeskut leje për të studiuar dhe mësuar fjalën e Perëndisë, leje që njeriu i varfër i Asizit ia dha me mirësi në ''Letrën drejtuar Vëllait Anton'' . Jacopone da Todi ndan të njëjtin qëndrim si babai themelues i Urdhrit, duke theksuar në veçanti aspektin e dytë, atë të rrezikut të rënies në mëkatin e krenarisë. Kjo duket veçanërisht e dukshme në një lavdërim të njohur kushtuar ''Fratit Ranaldo'', një frat tjetër i poetit dhe një lexues i njohur i teologjisë. Në poemë, Jacopone imagjinon duke iu drejtuar Ranaldo-s, i cili sapo ka vdekur, duke dyshuar në shpëtimin e tij ( ''Frate Ranaldo, do' si vado?'' ) për shkak të qëndrimit të superioritetit të marrë nga frati falë njohurive të tij. Jacopone ironizon faktin se Ranaldo studioi në universitetin e famshëm të Parisit, me ''shumë nderime dhe shpenzime të mëdha'', por tani është varrosur në tokë si ''frati më i vogël dhe i përçmuar'' . Gjatë jetës, Ranaldo, vazhdon Jacopone, predikoi ''sofizma'' të padobishme dhe ''silogjizma të forta'', por tani ai ka arritur në një vend, domethënë para Zotit, ku e gjithë kjo nuk është më e dobishme; në një ''shkollë / ku vetëm e Vërteta / gjykon çdo fjalë / dhe demonstron çdo mendim'' . E vërteta është Zoti, në shkollën e të cilit çdo fjalë e pathënë dhe çdo mendim ( ''onne pensiero'' ) duket e dukshme, dhe ku çdo gjë tjetër nuk ka asnjë vlerë. Laude-t e Jacopones kanë një traditë shumë komplekse. Gjatë shekujve, shumë laude i janë atribuar fratit në dorëshkrime dhe, varësisht nga botimet e shtypura, ato njihen pak a shumë si laude jacopone. Dorëshkrimet e kataloguara deri më tani me atribuime për Jacoponen janë 353, një traditë e gjerë, e dyta vetëm pas asaj të ''Komedisë Hyjnore'' dhe ''Rimave'' të [[Dante Aligieri|Dantes]] . Megjithatë, dorëshkrimet më të vjetra nga zona e Umbrisë (prandaj teorikisht më besnikët) njohin unanimisht një numër lavdërimesh për Jacopone-n, që është rreth 100 njësi; në vend të kësaj, dorëshkrimet e mëvonshme (nga shekulli i pesëmbëdhjetë e tutje) e rrisin ndjeshëm numrin e atribuimeve: rasti ekstrem përfaqësohet nga dy dorëshkrime, i pari prej të cilëve, nga fundi i shekullit të pesëmbëdhjetë (tani i humbur dhe i njohur me emrin e pronarit të tij të fundit, ''[[Spithover]]'' ), raporton 265; ndërsa një dorëshkrim i dytë, i shkruar në Todi drejt mesit të shekullit të shtatëmbëdhjetë nga [[Lucalberto Petti]] (1563-1640), i atribuon Jacopone-s deri në 314 lavdërime të ndara në katër vëllime (por ndoshta Petti kishte qëllimin të mblidhte të gjitha lavdërimet që teorikisht i atribuohen Jacopone-s, nga të cilat më pas do të merrte vetëm ato me atribuim të caktuar). Botimi i parë i shtypur ( <nowiki>editio</nowiki> ''princeps'' ) i lavdërimeve të Jacopones i detyrohet fiorentin [[Francesco Bonaccorsi]] në vitin 1490, i cili mblodhi numrin e përsosur prej njëqind lavdërimesh, por ngriti dyshime për disa prej tyre (veçanërisht për të fundit në koleksion). Pas këtij botimi të parë, pasuan të tjerë, të gjithë me një numër të ndryshueshëm lavdërimesh, deri në limitin e arritur nga botimi ''Le poesie spirituali del Beato Jacopone da Todi'', redaktuar nga frati françeskan [[Francesco Tresatti]] në vitin 1617, në të cilin 211 lavdërime i njihen Jacopones (burimi i Tresatti-t është me sa duket kodiku i humbur ''i Spithover'' ), i shpërndarë në shtatë libra. Redaktorët modernë janë përballur me çështjen e vështirë të atribuimit: aktualisht ekzistojnë dy botime kritike të poetit nga Todi. I pari, i redaktuar nga Franca Ageno, zgjedh nëntëdhjetë e dy kompozime nga njëqind lavdet e njohura për Jacopone nga botimi i parë i Bonaccorsi-t, duke i konsideruar tetë të tjerat si të rreme . Botimi i dytë (i cili është ai që përdoret zakonisht) është redaktuar nga Franco Mancini : studiuesi njeh të njëjtat nëntëdhjetë e dy lavde të pranuara tashmë nga Ageno, por propozon të njohë shtatë lavde të tjera për Jacopone (ndër të cilat ''Stabat Mater'' i njohur mirë), të marra nga dorëshkrime të tjera të lashta Umbriane . Pas zbulimit dhe vlerësimit të madh kritik të një dorëshkrimi të lashtë nga rajoni i Markes ( ''Urbinate Latine 849'' aktuale e Bibliotekës Apostolike të Vatikanit ), studiuesja Rosanna Bettarini ka propozuar t'i atribuojë edhe katërmbëdhjetë kompozime të tjera ''korpusit'' tradicional të nëntëdhjetë e dy laude-ve të përbashkëta për botimet e Agenos dhe Mancini-t, por për këtë propozim të fundit ka shumë zëra kritikë. Një botim i ri kritik i veprës së lavdëruar të Jacopone Da Todi-t, i redaktuar nga studiuesi Lino Leonardi, është duke u përgatitur , por deri më tani janë botuar vetëm disa kontribute metodologjike. Së fundmi, ka dy komente moderne mbi lavdërimin e Jacopones: i pari, i pjesshëm (vetëm për tridhjetë e tre lavdërimet e para) është redaktuar nga Franco Mancini; i dyti, i plotë, i redaktuar nga Matteo Leonardi. == Shënime == <references /> == Bibliografia == * Jacobilli, ''Jetët e Shenjtorëve dhe të Bekuarve të Umbrisë'', III, Foligno, 1661. * {{Cite book |url=https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=1851919&custom_att_2=simple_viewer&search_terms=DTL4&pds_handle= |title=Laude |date=1974 |publisher=G. Laterza |location=Bari}} * {{Cite book |url=https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=514316&custom_att_2=simple_viewer&search_terms=DTL11&pds_handle= |title=Laudi |date=adi ventotto del mese di septembre MCCCCLXXXX |publisher=sono impresse queste laude per ser Francesco Bonaccorsi |location=in Firenze}} * Iacopone da Todi, ''Tractatus utilissimus.'' ''Verba'' . Botim kritik i redaktuar nga Enrico Menestò. SISMEL- Edizioni del Galluzzo, Firence, 2015. Një nga ''Jetët'' më të rëndësishme të lashta të Jacopone është e ashtuquajtura ''Franceschina'' : * ''La Franceschina, një tekst në gjuhën amtare Umbriane i shekullit të 15-të i shkruar nga Ati Giacomo Oddi i Perugia-s, botuar nga PN Cavanna'', [[Firencia|Firence]], 1931. * "Jeta e të bekuarit Fra Iacopone da Todi", në ''Zeitschrift fur romanische Philologie'' II, 1878; III, 1879. * ''Jetët e lashta të Jacopone da Todi'', redaktuar nga E. Menestò, Firence, La Nuova Italia 1977. Një përmbledhje globale e situatës aktuale në lidhje me biografinë e Jacopone mund të lexohet nga i njëjti autor në: * "Çfarë do të bësh, vëlla Jakopone? Konfirmime dhe risi në biografinë e Jakopone da Todit", në ''Jeta dhe vepra e Jakopone da Todit'', Aktet e konferencës studimore, Todi, 3-7 dhjetor 2006, redaktuar nga E. Menestò, Spoleto, Qendra Italiane për Studime mbi Mesjetën e Hershme 2007, f.&nbsp;1–38. * Franco Suitner, ''Iacopone da Todi, Poezia, Misticizmi dhe Revolta në Italinë mesjetare'', Romë, Donzelli 1999. * ''Jacopone dhe Poezia Fetare e Shekullit të Trembëdhjetë'', redaktuar nga Paolo Canettieri, Milano, 2001. * Raffaella L. Pagliaro në bashkëpunim me Flavio Quarantotto, ''Iacopo Da Todi, thuajse një film'', ''La Società delle lettere'' editions, 2005. * Carlo Salinari dhe [[Carlo Ricci (critico letterario)|Carlo Ricci]], ''Historia e Letërsisë Italiane'', Laterza, 1983, f.&nbsp;132–148. * Giulio Ferroni, ''Historia e Letërsisë Italiane - Nga Origjina deri në Shekullin e Pesëmbëdhjetë'', red. Einaudi Scuola, Milano, 1995, f.&nbsp;126–129, ISBN 88-286-0073-X . Referenca për botimet kritike të Laude të Jacopone-s: * Jacopone da Todi, ''Laudi, Trattato e Ditti'', redaktuar nga Franca Ageno, Firence, Le Monnier 1952. * Iacopone da Todi, ''Laude'', redaktuar nga Franco Mancini, Bari-Rome, Laterza 1976 (ribotim në një version ''më të vogël'', Bari, Laterza 2006). Kontribute mbi pyetjen tekstuale: * Rosanna Bettarini, ''Jacopone and the Laudario Urbinate'', Firence, Sansoni 1969 (mbi atribuimin ndaj Jacopone me 14 lavdërime nga një dorëshkrim tani në Vatikan). * [https://aemecca.blogspot.it/2017/01/tradizione-manoscritta-laude-Iacopone-Todi-estratto.html Angelo Eugenio Mecca, "Tradita e dorëshkrimeve të Laude të Jacopone da Todi"], në ''Nuova Rivista di Letteratura Italiana'', vëll. 19, n. 2, 2016, f.&nbsp;9–103 (lista përfundimtare e dorëshkrimeve të ''Laude-s'', e ndarë sipas tipologjisë dhe vendit të prodhimit dhe/ose origjinës); [https://aemecca.blogspot.it/2012/01/manoscritti-iacopone-da-todi.html IDEM, "Kanuni i zgjeruar: emri 'Iacopone' si indeks autoriteti"], në ''Jeta dhe vepra e Iacopone da Todi-t'', Aktet e konferencës studimore, Todi, 3-7 dhjetor 2006, redaktuar nga E. Menestò, Spoleto, Qendra Italiane për Studime mbi Mesjetën e Hershme 2007, f.&nbsp;515–534 (regjistrimi i të gjitha dorëshkrimeve me atribuime të lavdërimit ndaj Jacopones). * Lino Leonardi, "Për botimin kritik të laudario-s së Iacopone-s", në ''Jeta dhe vepra e Iacopone da Todi-t'', Aktet e konferencës studimore, Todi, 3-7 dhjetor 2006, redaktuar nga E. Menestò, Spoleto, Qendra Italiane për Studime mbi Mesjetën e Hershme 2007, f.&nbsp;83–112 (premisa metodologjike për një botim të ri kritik në përgatitje për lavdërimin). * Maura Del Serra, "Figurat aritmologjike në "Laude" të Jacopones, në ''Conoscenza Religiosa'', 1-2, 1979 (që përmban Aktet e Konferencës ''Numrat dhe Format Gjeometrike si Bazë e Simbolizmit'', mbajtur në Romë më 18-21 dhjetor 1978), f.&nbsp;98–103. * Franco Mancini, ''Koment mbi Protolaudarion nga Iacopone da Todi'', Spoleto, Qendra Italiane për Studime mbi Mesjetën e Hershme 2007 (vetëm nga 33 të parët me lavde). * Matteo Leonardi, ''Iacopone da Todi, Laude'', Firence, Olschki 2010 (komenti i plotë). * ''Bibliografia Jakobeane.'' Redaktuar nga Matteo Leonardi. Firence, SISMEL - Edizioni del Galluzzo, 2010. == Hyrje të ngjashme == * Lëvdata nga Jacopone da Todi * O iubelo de core * Gruaja e Parajsës * O zotëri, ju lutem {{Sisterlinks}} == Lidhje të jashtme == <templatestyles src="Modulo:Controllo di autorità/styles.css"></templatestyles>{{Authority control}}{{Portale|biografie|cattolicesimo|letteratura|Medioevo}} <nowiki> [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</nowiki> fzkmeeha9jcibei0vumym8urnrucvu1 2985727 2985701 2026-05-30T19:08:52Z Aida Sejdiu 186126 2985727 wikitext text/x-wiki   Jakopo dei Benedeti, i quajtur Jakopone da Todi[1] (Todi, midis viteve 1230 dhe 1236 rreth[2] – Kollaxonë, 25 dhjetor 1306), ka qenë një klerik dhe poet italian, i nderuar si i lumtur nga Kisha Katolike. Kritikët e konsiderojnë atë një nga poetët më të rëndësishëm italianë të [[Mesjeta|Mesjetës]], sigurisht ndër autorët më të famshëm të laudës fetare në [[Letërsia Italiane e Rilindjes|letërsinë italiane]] . Ai ka një "zë të fuqishëm dhe tronditës", i cili përshtatet në mënyra dhe forma të jashtëzakonshme në kontekstin e traditës së re të laudës. Përveç ''Laude-s'' (nga të cilat rreth 90 janë me atribuim të sigurt dhe shumë të tjera janë të pasigurta), kemi marrë nga Jacopone një letër latine për Giovanni della Verna-n, të famshmen ''Pianto della Madonna'' dhe ''Stabat Mater'', ndërsa ka dyshime rreth disa ''Thënie'' dhe një ''Traktati'' mbi dashurinë mistike. == Biografia == Të dhënat e pakta për jetën e tij janë nxjerrë pothuajse tërësisht nga vepra e tij. I lindur midis viteve 1230 dhe 1236 nga Jakobelo i familjes fisnike Todi të Benedetti-ve, ose De Benedictis në formën origjinale latine nga i cili rrjedh Benedetti, Jakopo studioi për drejtësi në [[Universiteti i Bolonjës|Universitetin e Bolonjës]] dhe mori profesionin e noterit dhe prokurorit ligjor, duke bërë një jetë të qetë, shpesh të acaruar nga biografitë e lashta me një funksion hagiografik, në kontrast me jetën e tij pas kthmit shpirtëror . Në vitin 1267 ai u martua me Vanën (Vanna), vajzën e [[Bernardino di Guidone]], kontit të Coldimezzos . Gruaja e tij, sipas legjendës, vdiq vitin pasues gjatë një ballo, për shkak të shembjes së një dyshemeje: pasi një këmishë flokësh që ajo e vishte edhe në raste shoqërore u gjet në trupin e gruas, Jacopo braktisi jetën e tij të kënaqësisë (në dimrin e vitit 1268) dhe, pasi ua shpërndau pasurinë e tij të varfërve, shtegtoi për dhjetë vjet, duke jetuar me lëmosha dhe duke vuajtur poshtërime të vazhdueshme, duke marrë emrin me të cilin më vonë do të njihej botërisht ( ''emri'' -augmentativ u shtua nga vetë ai). Në vitin 1278 ai hyri në urdhrin e fretërve të vegjël si vëlla laik, në [[Convento di Pantanelli|manastirin e Pantanellit]] pranë Baschit, duke zgjedhur rrymën rigoroze të " spiritualëve " (ose "fraticelli"), e cila ishte kundër rrymës mbizotëruese të " konventualëve ", bartës të një interpretimi më të moderuar të Rregullit Françeskan . Në atë periudhë ai zhvilloi një polemikë të ashpër kundër korrupsionit kishtar dhe shkoi shumë shpesh në Romë. Në fillim të pontifikatit të shkurtër të [[Çelestini V|Celestine V]] (gusht 1294), një papë eremit me reputacion për shenjtëri, spiritualët, të nënshtruar ndaj shqetësimeve dhe persekutimeve brenda urdhrit për shkak të qëndrimit të tyre të paepur dhe rezistencës ndaj çdo kompromisi, u njohën zyrtarisht si një urdhër me emrin ''Pauperes heremitae domini Celestini'' . Jacopone madje i drejtoi një lavdërim papës së ri, ''Que farai, Pier dal Morrone'', me qëllim që ta paralajmëronte atë kundër qëndrimeve komprometuese. Por pas abdikimit të Celestine (dhjetor 1294), [[Bonafaci VIII|papa i ri Bonifaci VIII]], një armik i betuar i rrymave më radikale të Kishës, sapo u zgjodh, shfuqizoi dispozitat e mëparshme; kongregacioni i ''Pauperes'' më pas u bashkua me familjen Colonna, gjithmonë rivalë të Caetanëve, të cilëve Bonifaci u përkiste. Jacopone ishte ndër nënshkruesit e ''Manifestit të Lunghezzës'' të 10 majit 1297, me të cilin kundërshtarët e [[Bonafaci VIII|Bonifacit VIII]], të udhëhequr nga kardinalët Jacopo dhe Pietro Colonna, e shpallën abdikimin e Celestine V të pavlefshëm dhe zgjedhjen e Bonifacit të paligjshme. Përgjigja e [[Bonafaci VIII|Bonifacit VIII]] nuk vonoi shumë: [[Shkishërimi|ai i përjashtoi]] të gjithë nënshkruesit me bulën ''Lapis abscissus'' të 23 majit 1297 dhe rrethoi Palestrinën, fortesën e disidentëve. Në shtator 1298, Palestrina u mor dhe Jacopone u zhvesh nga rrobat e tij të racës, u gjykua dhe u burgos në burgun nëntokësor të manastirit të San Fortunato në Todi, nga ku vazhdoi të argumentonte kundër Papës, nga i cili kërkoi të lirohej vetëm nga përjashtimi. Një letër (ose "traktat", siç e përcakton vetë Jacopone) që poeti i drejtoi Papës daton në këtë periudhë[[Skeda:Todi037.jpg|parapamje|Varri i Jacopone da Todi, në kishën e San Fortunato në Todi .]] Jacopone u lirua, si nga burgimi ashtu edhe nga çkishërimi, vetëm në dhjetor 1303 nga [[Benedikti XI|Papa i ri Benedikti XI]], dhe më pas i jetoi vitet e tij të fundit në manastirin e San Lorenzos në Collazzone . Trupi i tij u varros jashtë mureve të Todit . Në vitin 1433, trupi u gjet dhe u soll në kishën françeskane të San Fortunato brenda qytetit, ku varri i tij është ende i pranishëm. Në vitin 1596, peshkopi Angelo Cesi e dekoroi varrin me një pllakë mbi të cilën është shkruar: <ref>{{Cite web |title=Jacopone da Todi |url=https://www.newadvent.org/cathen/08263a.htm}}</ref>{{Blockquote|Ossa Beati Jacoponi De Benedictis. Tudertini. Fratris Ordinis Minorum qui stultus propter Christum nova mundum arte delusit et Caelum rapuit Obdormivit in Domino die XXV Martii. An. Dom.. MCCXCVI. Ang. Caes. Episc. Tudert. Hic collocavit ann. MDXCVI.}}Shënim: Jacopone vdiq në vitin 1306, por në gurin e varrit është shkruar se ai vdiq në vitin 1296. <ref>{{Cite news |date=2024-02-24 |title=Eden. Un pianeta da salvare puntata del 24.02.2024. Canale 7}}</ref> Kjo ndodhi sepse në ato 10 vjet Jacopone ishte shkishëruar dhe kjo e bëri të pamundur lumturimin e tij. Për të kapërcyer këtë pengesë, Kisha shpalli vdekjen e tij 10 vjet para datës aktuale. Qyteti i [[Firencia|Firences]] i kushtoi një rrugë. == Mendimi == === Religjioziteti dhe negativiteti i botës === Religjioziteti i Jacopones lëviz brenda kontekstit të konfliktit të thellë midis françeskanizmit shpirtëror dhe hierarkisë kishtare. Ai merr tonet e një refuzimi total të botës dhe kotësive të saj, kompromiseve të saj, komploteve të saj, sensualitetit të saj. I njëjti refuzim i vendosur i rezervohet çdo përvoje njerëzore që vlerëson gjërat tokësore, ndërsa ndjenjat e dashurisë dhe miqësisë cilësohen si joautentike dhe me interes. Shenja e jetës tokësore është dhuna, e cila shfaqet si në shpërbërjen biologjike të materies ashtu edhe në socialitetin e njerëzve: procesi i shkatërrimit është i pashmangshëm. «Poezia e Jacopones pohon plotësisht negativitetin e botës» dhe gjuha e tij karakterizohet nga një përshkrim i detajuar i shenjave të së keqes dhe vdekjes, të shpërndara edhe në gjërat e vogla të jetës së përditshme. Përdorimi i dialektit Umbrian, të cilin poeti «ia nënshtron deformimeve depërtuese», favorizon një «realizëm të papërpunuar», të bërë nga një «leksik i gjallë dhe i plotë». <ref name="ferroni127" /> Por refuzimi i shoqërisë manifestohet gjithmonë përmes dialogut, "duke e marrë dëgjuesin ballë për ballë", i vënë në pikëpyetje pothuajse fizikisht, aq sa shumë nga lavdet jakoponike kanë formën e një kontrasti . Në këtë mënyrë, figurat abstrakte tipike të traditës mesjetare (siç janë [[Hierarkia e engjëjve|virtytet]] ) marrin një qëndrueshmëri më të madhe sesa në literaturën e mëparshme. Asketizmi i Jacopones karakterizohet nga mundimi dhe shqetësimi: kundër vlerave të zgjedhura nga bota, poeti i drejtohet kundërvlerave të varfërisë, çmendurisë, sëmundjes, në emër të vullnetit për t'u "çmendur për Mesinë e bukur". <ref>{{Citation |url=http://www.classicitaliani.it/duecento/Iacopo04.pdf |volume=LXXXVII}}</ref> Ai e konsideron kulturën ( ''scientia'' ) një pengesë për bashkimin mistik me hyjnoren, pasi e vërteta kërkohet përmes përulësisë dhe dashurisë totale për Zotin. Ne përballemi me një teologji negative që e bën hyjninë një burim ndjenjash kontrastuese: vuajtje dhe gëzim, siguri dhe një ndjenjë hutimi. [[Skeda:A_fra_Jacopone,_Todi.jpg|parapamje|Monument kushtuar Jacopone, Todi]] Mospëlqimi dhe dyshimi i [[Françesku i Asizit|Françeskut të Asizit]] ndaj kulturës dhe intelektualëve janë të njohura: përveç ndalimit të vendosur ndaj fretërve për të pasur para, shenjti futi rregullin e mëposhtëm në kapitullin III të ''Rregullës së Pashënuar'' : ''"Dhe ata (fretërit) mund të kenë vetëm ato libra të nevojshëm për të përmbushur detyrën e tyre.'' ''Edhe laikët që dinë të lexojnë Psalterin mund t'i kenë ato; të tjerët, megjithatë, që nuk dinë të lexojnë, mund të mos kenë fare libra'' ." Në praktikë, fretërve u lejohej vetëm të lexonin Shkrimet e Shenjta, dhe edhe atëherë vetëm ata që mund të lexonin. Ndalimi i zotërimit të librave i vendosur nga Françesku mund të shpjegohet në dy mënyra: * Nga një këndvështrim praktik, librat në Mesjetë ishin të rrallë dhe për këtë arsye një mall i çmuar. Prandaj, të pasurit libra ishte në kontrast të plotë me detyrimin e varfërisë me të cilin ishin të lidhur fretërit. * Nga një pikëpamje morale, njohuria dhe të kuptuarit (në Mesjetë të referuara si ''shkencë'' ) mund ta bënin fratin të krenohej dhe për këtë arsye ai mund të shtyhej të ndihej superior ndaj vëllezërve të tij të paarsimuar, duke rënë kështu në kundërshtim me parimin e "vëllait të vogël "(minorità) dhe, për rrjedhojë, me përulësinë që frati kishte për detyrë të ndiqte. * Për këtë arsye, [[Antoni i Padovës]], një predikues i madh dhe teolog i njohur, u ndje i detyruar t’i kërkonte drejtpërdrejt Shën Françeskut leje për të studiuar dhe mësuar fjalën e Perëndisë, leje që njeriu i varfër i Asizit ia dha me mirësi në ''Letrën drejtuar Vëllait Anton'' . Jacopone da Todi ndan të njëjtin qëndrim si babai themelues i Urdhrit, duke theksuar në veçanti aspektin e dytë, atë të rrezikut të rënies në mëkatin e krenarisë. Kjo duket veçanërisht e dukshme në një lavdërim të njohur kushtuar ''Fratit Ranaldo'', një frat tjetër i poetit dhe një lexues i njohur i teologjisë. Në poemë, Jacopone imagjinon duke iu drejtuar Ranaldo-s, i cili sapo ka vdekur, duke dyshuar në shpëtimin e tij ( ''Frate Ranaldo, do' si vado?'' ) për shkak të qëndrimit të superioritetit të marrë nga frati falë njohurive të tij. Jacopone ironizon faktin se Ranaldo studioi në universitetin e famshëm të Parisit, me ''shumë nderime dhe shpenzime të mëdha'', por tani është varrosur në tokë si ''frati më i vogël dhe i përçmuar'' . Gjatë jetës, Ranaldo, vazhdon Jacopone, predikoi ''sofizma'' të padobishme dhe ''silogjizma të forta'', por tani ai ka arritur në një vend, domethënë para Zotit, ku e gjithë kjo nuk është më e dobishme; në një ''shkollë / ku vetëm e Vërteta / gjykon çdo fjalë / dhe demonstron çdo mendim'' . E vërteta është Zoti, në shkollën e të cilit çdo fjalë e pathënë dhe çdo mendim ( ''onne pensiero'' ) duket e dukshme, dhe ku çdo gjë tjetër nuk ka asnjë vlerë. Laude-t e Jacopones kanë një traditë shumë komplekse. Gjatë shekujve, shumë laude i janë atribuar fratit në dorëshkrime dhe, varësisht nga botimet e shtypura, ato njihen pak a shumë si laude jacopone. Dorëshkrimet e kataloguara deri më tani me atribuime për Jacoponen janë 353, një traditë e gjerë, e dyta vetëm pas asaj të ''Komedisë Hyjnore'' dhe ''Rimave'' të [[Dante Aligieri|Dantes]] . Megjithatë, dorëshkrimet më të vjetra nga zona e Umbrisë (prandaj teorikisht më besnikët) njohin unanimisht një numër lavdërimesh për Jacopone-n, që është rreth 100 njësi; në vend të kësaj, dorëshkrimet e mëvonshme (nga shekulli i pesëmbëdhjetë e tutje) e rrisin ndjeshëm numrin e atribuimeve: rasti ekstrem përfaqësohet nga dy dorëshkrime, i pari prej të cilëve, nga fundi i shekullit të pesëmbëdhjetë (tani i humbur dhe i njohur me emrin e pronarit të tij të fundit, ''[[Spithover]]'' ), raporton 265; ndërsa një dorëshkrim i dytë, i shkruar në Todi drejt mesit të shekullit të shtatëmbëdhjetë nga [[Lucalberto Petti]] (1563-1640), i atribuon Jacopone-s deri në 314 lavdërime të ndara në katër vëllime (por ndoshta Petti kishte qëllimin të mblidhte të gjitha lavdërimet që teorikisht i atribuohen Jacopone-s, nga të cilat më pas do të merrte vetëm ato me atribuim të caktuar). Botimi i parë i shtypur ( <nowiki>editio</nowiki> ''princeps'' ) i lavdërimeve të Jacopones i detyrohet fiorentin [[Francesco Bonaccorsi]] në vitin 1490, i cili mblodhi numrin e përsosur prej njëqind lavdërimesh, por ngriti dyshime për disa prej tyre (veçanërisht për të fundit në koleksion). Pas këtij botimi të parë, pasuan të tjerë, të gjithë me një numër të ndryshueshëm lavdërimesh, deri në limitin e arritur nga botimi ''Le poesie spirituali del Beato Jacopone da Todi'', redaktuar nga frati françeskan [[Francesco Tresatti]] në vitin 1617, në të cilin 211 lavdërime i njihen Jacopones (burimi i Tresatti-t është me sa duket kodiku i humbur ''i Spithover'' ), i shpërndarë në shtatë libra. Redaktorët modernë janë përballur me çështjen e vështirë të atribuimit: aktualisht ekzistojnë dy botime kritike të poetit nga Todi. I pari, i redaktuar nga Franca Ageno, zgjedh nëntëdhjetë e dy kompozime nga njëqind lavdet e njohura për Jacopone nga botimi i parë i Bonaccorsi-t, duke i konsideruar tetë të tjerat si të rreme . Botimi i dytë (i cili është ai që përdoret zakonisht) është redaktuar nga Franco Mancini : studiuesi njeh të njëjtat nëntëdhjetë e dy lavde të pranuara tashmë nga Ageno, por propozon të njohë shtatë lavde të tjera për Jacopone (ndër të cilat ''Stabat Mater'' i njohur mirë), të marra nga dorëshkrime të tjera të lashta Umbriane . Pas zbulimit dhe vlerësimit të madh kritik të një dorëshkrimi të lashtë nga rajoni i Markes ( ''Urbinate Latine 849'' aktuale e Bibliotekës Apostolike të Vatikanit ), studiuesja Rosanna Bettarini ka propozuar t'i atribuojë edhe katërmbëdhjetë kompozime të tjera ''korpusit'' tradicional të nëntëdhjetë e dy laude-ve të përbashkëta për botimet e Agenos dhe Mancini-t, por për këtë propozim të fundit ka shumë zëra kritikë. Një botim i ri kritik i veprës së lavdëruar të Jacopone Da Todi-t, i redaktuar nga studiuesi Lino Leonardi, është duke u përgatitur , por deri më tani janë botuar vetëm disa kontribute metodologjike. Së fundmi, ka dy komente moderne mbi lavdërimin e Jacopones: i pari, i pjesshëm (vetëm për tridhjetë e tre lavdërimet e para) është redaktuar nga Franco Mancini; i dyti, i plotë, i redaktuar nga Matteo Leonardi. == Shënime == <references /> == Bibliografia == * Jacobilli, ''Jetët e Shenjtorëve dhe të Bekuarve të Umbrisë'', III, Foligno, 1661. * {{Cite book |url=https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=1851919&custom_att_2=simple_viewer&search_terms=DTL4&pds_handle= |title=Laude |date=1974 |publisher=G. Laterza |location=Bari}} * {{Cite book |url=https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=514316&custom_att_2=simple_viewer&search_terms=DTL11&pds_handle= |title=Laudi |date=adi ventotto del mese di septembre MCCCCLXXXX |publisher=sono impresse queste laude per ser Francesco Bonaccorsi |location=in Firenze}} * Iacopone da Todi, ''Tractatus utilissimus.'' ''Verba'' . Botim kritik i redaktuar nga Enrico Menestò. SISMEL- Edizioni del Galluzzo, Firence, 2015. Një nga ''Jetët'' më të rëndësishme të lashta të Jacopone është e ashtuquajtura ''Franceschina'' : * ''La Franceschina, një tekst në gjuhën amtare Umbriane i shekullit të 15-të i shkruar nga Ati Giacomo Oddi i Perugia-s, botuar nga PN Cavanna'', [[Firencia|Firence]], 1931. * "Jeta e të bekuarit Fra Iacopone da Todi", në ''Zeitschrift fur romanische Philologie'' II, 1878; III, 1879. * ''Jetët e lashta të Jacopone da Todi'', redaktuar nga E. Menestò, Firence, La Nuova Italia 1977. Një përmbledhje globale e situatës aktuale në lidhje me biografinë e Jacopone mund të lexohet nga i njëjti autor në: * "Çfarë do të bësh, vëlla Jakopone? Konfirmime dhe risi në biografinë e Jakopone da Todit", në ''Jeta dhe vepra e Jakopone da Todit'', Aktet e konferencës studimore, Todi, 3-7 dhjetor 2006, redaktuar nga E. Menestò, Spoleto, Qendra Italiane për Studime mbi Mesjetën e Hershme 2007, f.&nbsp;1–38. * Franco Suitner, ''Iacopone da Todi, Poezia, Misticizmi dhe Revolta në Italinë mesjetare'', Romë, Donzelli 1999. * ''Jacopone dhe Poezia Fetare e Shekullit të Trembëdhjetë'', redaktuar nga Paolo Canettieri, Milano, 2001. * Raffaella L. Pagliaro në bashkëpunim me Flavio Quarantotto, ''Iacopo Da Todi, thuajse një film'', ''La Società delle lettere'' editions, 2005. * Carlo Salinari dhe [[Carlo Ricci (critico letterario)|Carlo Ricci]], ''Historia e Letërsisë Italiane'', Laterza, 1983, f.&nbsp;132–148. * Giulio Ferroni, ''Historia e Letërsisë Italiane - Nga Origjina deri në Shekullin e Pesëmbëdhjetë'', red. Einaudi Scuola, Milano, 1995, f.&nbsp;126–129, ISBN 88-286-0073-X . Referenca për botimet kritike të Laude të Jacopone-s: * Jacopone da Todi, ''Laudi, Trattato e Ditti'', redaktuar nga Franca Ageno, Firence, Le Monnier 1952. * Iacopone da Todi, ''Laude'', redaktuar nga Franco Mancini, Bari-Rome, Laterza 1976 (ribotim në një version ''më të vogël'', Bari, Laterza 2006). Kontribute mbi pyetjen tekstuale: * Rosanna Bettarini, ''Jacopone and the Laudario Urbinate'', Firence, Sansoni 1969 (mbi atribuimin ndaj Jacopone me 14 lavdërime nga një dorëshkrim tani në Vatikan). * [https://aemecca.blogspot.it/2017/01/tradizione-manoscritta-laude-Iacopone-Todi-estratto.html Angelo Eugenio Mecca, "Tradita e dorëshkrimeve të Laude të Jacopone da Todi"], në ''Nuova Rivista di Letteratura Italiana'', vëll. 19, n. 2, 2016, f.&nbsp;9–103 (lista përfundimtare e dorëshkrimeve të ''Laude-s'', e ndarë sipas tipologjisë dhe vendit të prodhimit dhe/ose origjinës); [https://aemecca.blogspot.it/2012/01/manoscritti-iacopone-da-todi.html IDEM, "Kanuni i zgjeruar: emri 'Iacopone' si indeks autoriteti"], në ''Jeta dhe vepra e Iacopone da Todi-t'', Aktet e konferencës studimore, Todi, 3-7 dhjetor 2006, redaktuar nga E. Menestò, Spoleto, Qendra Italiane për Studime mbi Mesjetën e Hershme 2007, f.&nbsp;515–534 (regjistrimi i të gjitha dorëshkrimeve me atribuime të lavdërimit ndaj Jacopones). * Lino Leonardi, "Për botimin kritik të laudario-s së Iacopone-s", në ''Jeta dhe vepra e Iacopone da Todi-t'', Aktet e konferencës studimore, Todi, 3-7 dhjetor 2006, redaktuar nga E. Menestò, Spoleto, Qendra Italiane për Studime mbi Mesjetën e Hershme 2007, f.&nbsp;83–112 (premisa metodologjike për një botim të ri kritik në përgatitje për lavdërimin). * Maura Del Serra, "Figurat aritmologjike në "Laude" të Jacopones, në ''Conoscenza Religiosa'', 1-2, 1979 (që përmban Aktet e Konferencës ''Numrat dhe Format Gjeometrike si Bazë e Simbolizmit'', mbajtur në Romë më 18-21 dhjetor 1978), f.&nbsp;98–103. * Franco Mancini, ''Koment mbi Protolaudarion nga Iacopone da Todi'', Spoleto, Qendra Italiane për Studime mbi Mesjetën e Hershme 2007 (vetëm nga 33 të parët me lavde). * Matteo Leonardi, ''Iacopone da Todi, Laude'', Firence, Olschki 2010 (komenti i plotë). * ''Bibliografia Jakobeane.'' Redaktuar nga Matteo Leonardi. Firence, SISMEL - Edizioni del Galluzzo, 2010. == Hyrje të ngjashme == * Lëvdata nga Jacopone da Todi * O iubelo de core * Gruaja e Parajsës * O zotëri, ju lutem {{Sisterlinks}} == Lidhje të jashtme == <templatestyles src="Modulo:Controllo di autorità/styles.css"></templatestyles>{{Authority control}}{{Portale|biografie|cattolicesimo|letteratura|Medioevo}} <nowiki> [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</nowiki> fbv1sde95o2aubvvay9z1o2466uy18v 2985886 2985727 2026-05-31T10:33:38Z Aida Sejdiu 186126 2985886 wikitext text/x-wiki   Jakopo dei Benedeti, i quajtur Jakopone da Todi[1] (Todi, midis viteve 1230 dhe 1236 rreth[2] – Kollaxonë, 25 dhjetor 1306), ka qenë një klerik dhe poet italian, i nderuar si i lumtur nga Kisha Katolike. Kritikët e konsiderojnë atë një nga poetët më të rëndësishëm italianë të [[Mesjeta|Mesjetës]], sigurisht ndër autorët më të famshëm të laudës fetare në [[Letërsia Italiane e Rilindjes|letërsinë italiane]] . Ai ka një "zë të fuqishëm dhe tronditës", i cili përshtatet në mënyra dhe forma të jashtëzakonshme në kontekstin e traditës së re të laudës. Përveç ''Laude-s'' (nga të cilat rreth 90 janë me atribuim të sigurt dhe shumë të tjera janë të pasigurta), kemi marrë nga Jacopone një letër latine për Giovanni della Verna-n, të famshmen ''Pianto della Madonna'' dhe ''Stabat Mater'', ndërsa ka dyshime rreth disa ''Thënie'' dhe një ''Traktati'' mbi dashurinë mistike. == Biografia == Të dhënat e pakta për jetën e tij janë nxjerrë pothuajse tërësisht nga vepra e tij. I lindur midis viteve 1230 dhe 1236 nga Jakobelo i familjes fisnike Todi të Benedetti-ve, ose De Benedictis në formën origjinale latine nga i cili rrjedh Benedetti, Jakopo studioi për drejtësi në [[Universiteti i Bolonjës|Universitetin e Bolonjës]] dhe mori profesionin e noterit dhe prokurorit ligjor, duke bërë një jetë të qetë, shpesh të acaruar nga biografitë e lashta me një funksion hagiografik, në kontrast me jetën e tij pas kthmit shpirtëror . Në vitin 1267 ai u martua me Vanën (Vanna), vajzën e [[Bernardino di Guidone]], kontit të Coldimezzos . Gruaja e tij, sipas legjendës, vdiq vitin pasues gjatë një ballo, për shkak të shembjes së një dyshemeje: pasi një këmishë flokësh që ajo e vishte edhe në raste shoqërore u gjet në trupin e gruas, Jacopo braktisi jetën e tij të kënaqësisë (në dimrin e vitit 1268) dhe, pasi ua shpërndau pasurinë e tij të varfërve, shtegtoi për dhjetë vjet, duke jetuar me lëmosha dhe duke vuajtur poshtërime të vazhdueshme, duke marrë emrin me të cilin më vonë do të njihej botërisht ( ''emri'' -augmentativ u shtua nga vetë ai). Në vitin 1278 ai hyri në urdhrin e fretërve të vegjël si vëlla laik, në [[Convento di Pantanelli|manastirin e Pantanellit]] pranë Baschit, duke zgjedhur rrymën rigoroze të " spiritualëve " (ose "fraticelli"), e cila ishte kundër rrymës mbizotëruese të " konventualëve ", bartës të një interpretimi më të moderuar të Rregullit Françeskan . Në atë periudhë ai zhvilloi një polemikë të ashpër kundër korrupsionit kishtar dhe shkoi shumë shpesh në Romë. Në fillim të pontifikatit të shkurtër të [[Çelestini V|Celestine V]] (gusht 1294), një papë eremit me reputacion për shenjtëri, spiritualët, të nënshtruar ndaj shqetësimeve dhe persekutimeve brenda urdhrit për shkak të qëndrimit të tyre të paepur dhe rezistencës ndaj çdo kompromisi, u njohën zyrtarisht si një urdhër me emrin ''Pauperes heremitae domini Celestini'' . Jacopone madje i drejtoi një lavdërim papës së ri, ''Que farai, Pier dal Morrone'', me qëllim që ta paralajmëronte atë kundër qëndrimeve komprometuese. Por pas abdikimit të Celestine (dhjetor 1294), [[Bonafaci VIII|papa i ri Bonifaci VIII]], një armik i betuar i rrymave më radikale të Kishës, sapo u zgjodh, shfuqizoi dispozitat e mëparshme; kongregacioni i ''Pauperes'' më pas u bashkua me familjen Colonna, gjithmonë rivalë të Caetanëve, të cilëve Bonifaci u përkiste. Jacopone ishte ndër nënshkruesit e ''Manifestit të Lunjezës (Manifesto di Lunghezza)'' të 10 majit 1297, me të cilin kundërshtarët e [[Bonafaci VIII|Bonifacit VIII]], të udhëhequr nga kardinalët Jacopo dhe Pietro Colonna, e shpallën abdikimin e Celestine V të pavlefshëm dhe zgjedhjen e Bonifacit të paligjshme. Përgjigja e [[Bonafaci VIII|Bonifacit VIII]] nuk vonoi shumë: [[Shkishërimi|ai i përjashtoi]] të gjithë nënshkruesit me bulën ''Lapis abscissus'' të 23 majit 1297 dhe rrethoi Palestrinën, fortesën e disidentëve. Në shtator 1298, Palestrina u mor dhe Jacopone u zhvesh nga rrobat e tij të racës, u gjykua dhe u burgos në burgun nëntokësor të manastirit të San Fortunato në Todi, nga ku vazhdoi të argumentonte kundër Papës, nga i cili kërkoi të lirohej vetëm nga përjashtimi. Një letër (ose "traktat", siç e përcakton vetë Jacopone) që poeti i drejtoi Papës daton në këtë periudhë.[[Skeda:Todi037.jpg|parapamje|Varri i Jacopone da Todi, në kishën e San Fortunato në Todi .]] Jacopone u lirua, si nga burgimi ashtu edhe nga çkishërimi, vetëm në dhjetor 1303 nga [[Benedikti XI|Papa i ri Benedikti XI]], dhe më pas i jetoi vitet e tij të fundit në manastirin e San Lorenzos në Kollaxonë (Collazzone) . Trupi i tij u varros jashtë mureve të Todit . Në vitin 1433, trupi u gjet dhe u soll në kishën françeskane të San Fortunato brenda qytetit, ku varri i tij është ende i pranishëm. Në vitin 1596, peshkopi Angelo Cesi e dekoroi varrin me një pllakë mbi të cilën është shkruar: <ref>{{Cite web |title=Jacopone da Todi |url=https://www.newadvent.org/cathen/08263a.htm}}</ref>{{Blockquote|Ossa Beati Jacoponi De Benedictis. Tudertini. Fratris Ordinis Minorum qui stultus propter Christum nova mundum arte delusit et Caelum rapuit Obdormivit in Domino die XXV Martii. An. Dom.. MCCXCVI. Ang. Caes. Episc. Tudert. Hic collocavit ann. MDXCVI.}}Shënim: Jacopone vdiq në vitin 1306, por në gurin e varrit është shkruar se ai vdiq në vitin 1296. <ref>{{Cite news |date=2024-02-24 |title=Eden. Un pianeta da salvare puntata del 24.02.2024. Canale 7}}</ref> Kjo ndodhi sepse në ato 10 vjet Jacopone ishte çkishëruar dhe kjo e bëri të pamundur shpalljen e tij të lumtur. Për të kapërcyer këtë pengesë, Kisha shpalli vdekjen e tij 10 vjet para datës aktuale. Qyteti i [[Firencia|Firences]] i kushtoi një rrugë. == Mendimi == === Religjioziteti dhe negativiteti i botës === Religjioziteti i Jacopones lëviz brenda kontekstit të konfliktit të thellë midis françeskanizmit shpirtëror dhe hierarkisë kishtare. Ai merr tonet e një refuzimi total të botës dhe kotësive të saj, kompromiseve të saj, komploteve të saj, sensualitetit të saj. I njëjti refuzim i vendosur i rezervohet çdo përvoje njerëzore që vlerëson gjërat tokësore, ndërsa ndjenjat e dashurisë dhe miqësisë cilësohen si joautentike dhe me interes. Shenja e jetës tokësore është dhuna, e cila shfaqet si në shpërbërjen biologjike të materies ashtu edhe në socialitetin e njerëzve: procesi i shkatërrimit është i pashmangshëm. «Poezia e Jacopones pohon plotësisht negativitetin e botës» dhe gjuha e tij karakterizohet nga një përshkrim i detajuar i shenjave të së keqes dhe vdekjes, të shpërndara edhe në gjërat e vogla të jetës së përditshme. Përdorimi i dialektit umbrian, të cilin poeti «ia nënshtron deformimeve depërtuese», favorizon një «realizëm të papërpunuar», të bërë nga një «leksik i gjallë dhe i plotë». <ref name="ferroni127" /> Por refuzimi i shoqërisë manifestohet gjithmonë përmes dialogut, "duke e marrë dëgjuesin ballë për ballë", i vënë në pikëpyetje pothuajse fizikisht, aq sa shumë nga lavdet jakoponike kanë formën e një kontrasti . Në këtë mënyrë, figurat abstrakte tipike të traditës mesjetare (siç janë [[Hierarkia e engjëjve|virtytet]] ) marrin një qëndrueshmëri më të madhe sesa në literaturën e mëparshme. Asketizmi i Jacopones karakterizohet nga mundimi dhe shqetësimi: kundër vlerave të zgjedhura nga bota, poeti i drejtohet kundërvlerave të varfërisë, çmendurisë, sëmundjes, në shenjë të vullnetit për t'u "çmendur për Mesinë e bukur". <ref>{{Citation |url=http://www.classicitaliani.it/duecento/Iacopo04.pdf |volume=LXXXVII}}</ref> Ai e konsideron kulturën ( ''scientia'' ) një pengesë për bashkimin mistik me hyjnoren, pasi e vërteta kërkohet përmes përulësisë dhe dashurisë totale për Zotin. Ne përballemi me një teologji negative që e kthen hyjninë në një burim ndjenjash kontrastuese: vuajtje dhe gëzim, siguri dhe ndjenjë humbjeje. [[Skeda:A_fra_Jacopone,_Todi.jpg|parapamje|Monument kushtuar Jacopone, Todi]] Mospëlqimi dhe dyshimi i [[Françesku i Asizit|Françeskut të Asizit]] ndaj kulturës dhe intelektualëve janë të njohura: përveç ndalimit të vendosur ndaj fretërve për të pasur para, shenjti futi rregullin e mëposhtëm në kapitullin III të ''Rregullës së Pashënuar'' : ''"Dhe ata (fretërit) mund të kenë vetëm ato libra të nevojshëm për të përmbushur detyrën e tyre.'' ''Edhe laikët që dinë të lexojnë Psalterin mund t'i kenë ato; të tjerët, megjithatë, që nuk dinë të lexojnë, mund të mos kenë fare libra'' ." Në praktikë, fretërve u lejohej vetëm të lexonin Shkrimet e Shenjta, dhe edhe atëherë vetëm ata që mund të lexonin. Ndalimi i zotërimit të librave i vendosur nga Françesku mund të shpjegohet në dy mënyra: * Nga një këndvështrim praktik, librat në Mesjetë ishin të rrallë dhe për këtë arsye një mall i çmuar. Prandaj, të pasurit libra ishte në kontrast të plotë me detyrimin e varfërisë me të cilin ishin të lidhur fretërit. * Nga një pikëpamje morale, njohuria dhe të kuptuarit (në Mesjetë të referuara si ''shkencë'' ) mund ta bënin fratin të krenohej dhe për këtë arsye ai mund të shtyhej të ndihej superior ndaj vëllezërve të tij të paarsimuar, duke rënë kështu në kundërshtim me parimin e "vëllait të vogël "(minorità) dhe, për rrjedhojë, me përulësinë që frati kishte për detyrë të ndiqte. * Për këtë arsye, [[Antoni i Padovës]], një predikues i madh dhe teolog i njohur, u ndje i detyruar t’i kërkonte drejtpërdrejt Shën Françeskut leje për të studiuar dhe mësuar fjalën e Perëndisë, leje që njeriu i varfër i Asizit ia dha me mirësi në ''Letrën drejtuar Vëllait Anton'' . Jacopone da Todi ndan të njëjtin qëndrim me atë të atit themelues të Urdhrit, duke nënvizuar në veçanti aspektin e dytë: atë të rrezikut për të rënë në mëkatin e kryelartësisë (mëkatit të krenarisë). Kjo duket veçanërisht e dukshme në një lavdërim të njohur kushtuar ''Fratit Ranaldo'', një frat tjetër i poetit dhe një lexues i njohur i teologjisë. Në poemë, Jacopone imagjinon duke iu drejtuar Ranaldo-s, i cili sapo ka vdekur, duke dyshuar në shpëtimin e tij ( ''Frate Ranaldo, do' si vado?'' ) për shkak të qëndrimit të superioritetit të marrë nga frati falë njohurive të tij. Jacopone ironizon faktin se Ranaldo studioi në universitetin e famshëm të Parisit, me ''shumë nderime dhe shpenzime të mëdha'', por tani është varrosur në tokë si ''frati më i vogël dhe i përçmuar'' . Gjatë jetës, Ranaldo, vazhdon Jacopone, predikoi ''sofizma'' të padobishme dhe ''silogjizma të forta'', por tani ai ka arritur në një vend, domethënë para Zotit, ku e gjithë kjo nuk është më e dobishme; në një ''shkollë / ku vetëm e Vërteta / gjykon çdo fjalë / dhe demonstron çdo mendim'' . E vërteta është Zoti, në shkollën e të cilit çdo fjalë e pathënë dhe çdo mendim ( ''onne pensiero'' ) duket e dukshme, dhe ku çdo gjë tjetër nuk ka asnjë vlerë. Laude-t e Jacopones kanë një traditë shumë komplekse. Gjatë shekujve, shumë laude i janë atribuar fratit në dorëshkrime dhe, varësisht nga botimet e shtypura, ato njihen pak a shumë si laude jacopone. Dorëshkrimet e regjistruara deri më tani me atribuime për Jacoponen janë 353, një traditë e gjerë, e dyta vetëm pas asaj të ''Komedisë Hyjnore'' dhe ''Rimave'' të [[Dante Aligieri|Dantes]] . Megjithatë, dorëshkrimet më të vjetra nga zona e Umbrisë (prandaj teorikisht më besnikët) njohin unanimisht një numër lavdërimesh për Jacopone-n, që është rreth 100 njësi; në vend të kësaj, dorëshkrimet e mëvonshme (nga shekulli i pesëmbëdhjetë e tutje) e rrisin ndjeshëm numrin e atribuimeve: rasti ekstrem përfaqësohet nga dy dorëshkrime, i pari prej të cilëve, nga fundi i shekullit të pesëmbëdhjetë (tani i humbur dhe i njohur me emrin e pronarit të tij të fundit, ''[[Spithover]]'' ), raporton 265; ndërsa një dorëshkrim i dytë, i shkruar në Todi drejt mesit të shekullit të shtatëmbëdhjetë nga [[Lucalberto Petti]] (1563-1640), i atribuon Jacopone-s deri në 314 lavdërime të ndara në katër vëllime (por ndoshta Petti kishte qëllimin të mblidhte të gjitha lavdërimet që teorikisht i atribuohen Jacopone-s, nga të cilat më pas do të merrte vetëm ato me atribuim të caktuar). Botimi i parë i shtypur ( <nowiki>editio</nowiki> ''princeps'' ) i lavdërimeve të Jacopones i detyrohet fiorentinit [[Francesco Bonaccorsi]] në vitin 1490, i cili mblodhi numrin e përsosur prej njëqind lavdërimesh, por ngriti dyshime për disa prej tyre (veçanërisht për të fundit në koleksion). Pas këtij botimi të parë, pasuan të tjerë, të gjithë me një numër të ndryshueshëm lavdërimesh, deri në limitin e arritur nga botimi ''Le poesie spirituali del Beato Jacopone da Todi'', redaktuar nga frati françeskan [[Francesco Tresatti]] në vitin 1617, në të cilin 211 lavdërime i njihen Jacopones (burimi i Tresatti-t është me sa duket kodiku i humbur ''i Spithover'' ), i shpërndarë në shtatë libra. Redaktorët modernë janë përballur me çështjen e vështirë të atribuimit: aktualisht ekzistojnë dy botime kritike të poetit nga Todi. I pari, i redaktuar nga Franca Ageno, zgjedh nëntëdhjetë e dy kompozime nga njëqind lavdet e njohura për Jacopone nga botimi i parë i Bonaccorsi-t, duke i konsideruar tetë të tjerat si të rreme . Botimi i dytë (i cili është ai që përdoret zakonisht) është redaktuar nga Franco Mancini : studiuesi njeh të njëjtat nëntëdhjetë e dy lavde të pranuara tashmë nga Ageno, por propozon të njohë shtatë lavde të tjera për Jacopone (ndër të cilat ''Stabat Mater'' i njohur mirë), të marra nga dorëshkrime të tjera të lashta Umbriane . Pas zbulimit dhe vlerësimit të madh kritik të një dorëshkrimi të lashtë nga rajoni i Markes ( ''Urbinate Latine 849'' aktuale e Bibliotekës Apostolike të Vatikanit ), studiuesja Rosanna Bettarini ka propozuar t'i atribuojë edhe katërmbëdhjetë kompozime të tjera ''korpusit'' tradicional të nëntëdhjetë e dy laude-ve të përbashkëta për botimet e Agenos dhe Mancini-t, por për këtë propozim të fundit ka shumë zëra kritikë. Një botim i ri kritik i veprës së lavdëruar të Jacopone Da Todi-t, i redaktuar nga studiuesi Lino Leonardi, është duke u përgatitur , por deri më tani janë botuar vetëm disa kontribute metodologjike. Së fundmi, ka dy komente moderne mbi lavdërimin e Jacopones: i pari, i pjesshëm (vetëm për tridhjetë e tre lavdërimet e para) është redaktuar nga Franco Mancini; i dyti, i plotë, i redaktuar nga Matteo Leonardi. == Shënime == <references /> == Bibliografia == * Jacobilli, ''Jetët e Shenjtorëve dhe të Bekuarve të Umbrisë'', III, Foligno, 1661. * {{Cite book |url=https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=1851919&custom_att_2=simple_viewer&search_terms=DTL4&pds_handle= |title=Laude |date=1974 |publisher=G. Laterza |location=Bari}} * {{Cite book |url=https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=514316&custom_att_2=simple_viewer&search_terms=DTL11&pds_handle= |title=Laudi |date=adi ventotto del mese di septembre MCCCCLXXXX |publisher=sono impresse queste laude per ser Francesco Bonaccorsi |location=in Firenze}} * Iacopone da Todi, ''Tractatus utilissimus.'' ''Verba'' . Botim kritik i redaktuar nga Enrico Menestò. SISMEL- Edizioni del Galluzzo, Firence, 2015. Një nga ''Jetët'' më të rëndësishme të lashta të Jacopone është e ashtuquajtura ''Franceschina'' : * ''La Franceschina, një tekst në gjuhën amtare Umbriane i shekullit të 15-të i shkruar nga Ati Giacomo Oddi i Perugia-s, botuar nga PN Cavanna'', [[Firencia|Firence]], 1931. * "Jeta e të bekuarit Fra Iacopone da Todi", në ''Zeitschrift fur romanische Philologie'' II, 1878; III, 1879. * ''Jetët e lashta të Jacopone da Todi'', redaktuar nga E. Menestò, Firence, La Nuova Italia 1977. Një përmbledhje globale e situatës aktuale në lidhje me biografinë e Jacopone mund të lexohet nga i njëjti autor në: * "Çfarë do të bësh, vëlla Jakopone? Konfirmime dhe risi në biografinë e Jakopone da Todit", në ''Jeta dhe vepra e Jakopone da Todit'', Aktet e konferencës studimore, Todi, 3-7 dhjetor 2006, redaktuar nga E. Menestò, Spoleto, Qendra Italiane për Studime mbi Mesjetën e Hershme 2007, f.&nbsp;1–38. * Franco Suitner, ''Iacopone da Todi, Poezia, Misticizmi dhe Revolta në Italinë mesjetare'', Romë, Donzelli 1999. * ''Jacopone dhe Poezia Fetare e Shekullit të Trembëdhjetë'', redaktuar nga Paolo Canettieri, Milano, 2001. * Raffaella L. Pagliaro në bashkëpunim me Flavio Quarantotto, ''Iacopo Da Todi, thuajse një film'', ''La Società delle lettere'' editions, 2005. * Carlo Salinari dhe [[Carlo Ricci (critico letterario)|Carlo Ricci]], ''Historia e Letërsisë Italiane'', Laterza, 1983, f.&nbsp;132–148. * Giulio Ferroni, ''Historia e Letërsisë Italiane - Nga Origjina deri në Shekullin e Pesëmbëdhjetë'', red. Einaudi Scuola, Milano, 1995, f.&nbsp;126–129, ISBN 88-286-0073-X . Referenca për botimet kritike të Laude të Jacopone-s: * Jacopone da Todi, ''Laudi, Trattato e Ditti'', redaktuar nga Franca Ageno, Firence, Le Monnier 1952. * Iacopone da Todi, ''Laude'', redaktuar nga Franco Mancini, Bari-Rome, Laterza 1976 (ribotim në një version ''më të vogël'', Bari, Laterza 2006). Kontribute mbi pyetjen tekstuale: * Rosanna Bettarini, ''Jacopone and the Laudario Urbinate'', Firence, Sansoni 1969 (mbi atribuimin ndaj Jacopone me 14 lavdërime nga një dorëshkrim tani në Vatikan). * [https://aemecca.blogspot.it/2017/01/tradizione-manoscritta-laude-Iacopone-Todi-estratto.html Angelo Eugenio Mecca, "Tradita e dorëshkrimeve të Laude të Jacopone da Todi"], në ''Nuova Rivista di Letteratura Italiana'', vëll. 19, n. 2, 2016, f.&nbsp;9–103 (lista përfundimtare e dorëshkrimeve të ''Laude-s'', e ndarë sipas tipologjisë dhe vendit të prodhimit dhe/ose origjinës); [https://aemecca.blogspot.it/2012/01/manoscritti-iacopone-da-todi.html IDEM, "Kanuni i zgjeruar: emri 'Iacopone' si indeks autoriteti"], në ''Jeta dhe vepra e Iacopone da Todi-t'', Aktet e konferencës studimore, Todi, 3-7 dhjetor 2006, redaktuar nga E. Menestò, Spoleto, Qendra Italiane për Studime mbi Mesjetën e Hershme 2007, f.&nbsp;515–534 (regjistrimi i të gjitha dorëshkrimeve me atribuime të lavdërimit ndaj Jacopones). * Lino Leonardi, "Për botimin kritik të laudario-s së Iacopone-s", në ''Jeta dhe vepra e Iacopone da Todi-t'', Aktet e konferencës studimore, Todi, 3-7 dhjetor 2006, redaktuar nga E. Menestò, Spoleto, Qendra Italiane për Studime mbi Mesjetën e Hershme 2007, f.&nbsp;83–112 (premisa metodologjike për një botim të ri kritik në përgatitje për lavdërimin). * Maura Del Serra, "Figurat aritmologjike në "Laude" të Jacopones, në ''Conoscenza Religiosa'', 1-2, 1979 (që përmban Aktet e Konferencës ''Numrat dhe Format Gjeometrike si Bazë e Simbolizmit'', mbajtur në Romë më 18-21 dhjetor 1978), f.&nbsp;98–103. * Franco Mancini, ''Koment mbi Protolaudarion nga Iacopone da Todi'', Spoleto, Qendra Italiane për Studime mbi Mesjetën e Hershme 2007 (vetëm nga 33 të parët me lavde). * Matteo Leonardi, ''Iacopone da Todi, Laude'', Firence, Olschki 2010 (komenti i plotë). * ''Bibliografia Jakobeane.'' Redaktuar nga Matteo Leonardi. Firence, SISMEL - Edizioni del Galluzzo, 2010. == Hyrje të ngjashme == * Lëvdata nga Jacopone da Todi * O iubelo de core * Gruaja e Parajsës * O zotëri, ju lutem {{Sisterlinks}} == Lidhje të jashtme == <templatestyles src="Modulo:Controllo di autorità/styles.css"></templatestyles>{{Authority control}}{{Portale|biografie|cattolicesimo|letteratura|Medioevo}} <nowiki> [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</nowiki> 9gzyu4tcxousfr32vfdfapogg41z0xp 2985887 2985886 2026-05-31T10:39:44Z Aida Sejdiu 186126 2985887 wikitext text/x-wiki   Jakopo dei Benedeti, i quajtur Jakopone da Todi[1] (Todi, midis viteve 1230 dhe 1236 rreth[2] – Kollaxonë, 25 dhjetor 1306), ka qenë një klerik dhe poet italian, i nderuar si i lumtur nga Kisha Katolike. Kritikët e konsiderojnë atë një nga poetët më të rëndësishëm italianë të [[Mesjeta|Mesjetës]], sigurisht ndër autorët më të famshëm të laudës fetare në [[Letërsia Italiane e Rilindjes|letërsinë italiane]] . Ai ka një "zë të fuqishëm dhe tronditës", i cili përshtatet në mënyra dhe forma të jashtëzakonshme në kontekstin e traditës së re të laudës. Përveç ''Laude-s'' (nga të cilat rreth 90 janë me atribuim të sigurt dhe shumë të tjera janë të pasigurta), kemi marrë nga Jacopone një letër latine për Giovanni della Verna-n, të famshmen ''Pianto della Madonna'' dhe ''Stabat Mater'', ndërsa ka dyshime rreth disa ''Thënie'' dhe një ''Traktati'' mbi dashurinë mistike. == Biografia == Të dhënat e pakta për jetën e tij janë nxjerrë pothuajse tërësisht nga vepra e tij. I lindur midis viteve 1230 dhe 1236 nga Jakobelo i familjes fisnike Todi të Benedetti-ve, ose De Benedictis në formën origjinale latine nga i cili rrjedh Benedetti, Jakopo studioi për drejtësi në [[Universiteti i Bolonjës|Universitetin e Bolonjës]] dhe mori profesionin e noterit dhe prokurorit ligjor, duke bërë një jetë të qetë, shpesh të acaruar nga biografitë e lashta me një funksion hagiografik (përshkrim i jetës së shenjtorëve), për të krijuar kontrast me jetën e tij pas kthmit shpirtëror . Në vitin 1267 ai u martua me Vanën (Vanna), vajzën e [[Bernardino di Guidone]], kontit të Coldimezzos . Gruaja e tij, sipas legjendës, vdiq vitin pasues gjatë një ballo, për shkak të shembjes së një dyshemeje: pasi një këmishë flokësh që ajo e vishte edhe në raste shoqërore u gjet në trupin e gruas, Jacopo braktisi jetën e tij të kënaqësisë (në dimrin e vitit 1268) dhe, pasi ua shpërndau pasurinë e tij të varfërve, shtegtoi për dhjetë vjet, duke jetuar me lëmosha dhe duke vuajtur poshtërime të vazhdueshme, duke marrë emrin me të cilin më vonë do të njihej botërisht ( ''emri'' -augmentativ u shtua nga vetë ai). Në vitin 1278 ai hyri në urdhrin e fretërve të vegjël si vëlla laik, në [[Convento di Pantanelli|manastirin e Pantanellit]] pranë Baschit, duke zgjedhur rrymën rigoroze të " spiritualëve " (ose "fraticelli"), e cila ishte kundër rrymës mbizotëruese të " konventualëve ", bartës të një interpretimi më të moderuar të Rregullit Françeskan . Në atë periudhë ai zhvilloi një polemikë të ashpër kundër korrupsionit kishtar dhe shkoi shumë shpesh në Romë. Në fillim të pontifikatit të shkurtër të [[Çelestini V|Celestine V]] (gusht 1294), një papë eremit me reputacion për shenjtëri, spiritualët, të nënshtruar ndaj shqetësimeve dhe persekutimeve brenda urdhrit për shkak të qëndrimit të tyre të paepur dhe rezistencës ndaj çdo kompromisi, u njohën zyrtarisht si një urdhër me emrin ''Pauperes heremitae domini Celestini'' . Jacopone madje i drejtoi një lavdërim papës së ri, ''Que farai, Pier dal Morrone'', me qëllim që ta paralajmëronte atë kundër qëndrimeve komprometuese. Por pas abdikimit të Celestine (dhjetor 1294), [[Bonafaci VIII|papa i ri Bonifaci VIII]], një armik i betuar i rrymave më radikale të Kishës, sapo u zgjodh, shfuqizoi dispozitat e mëparshme; kongregacioni i ''Pauperes'' më pas u bashkua me familjen Colonna, gjithmonë rivalë të Caetanëve, të cilëve Bonifaci u përkiste. Jacopone ishte ndër nënshkruesit e ''Manifestit të Lunjezës (Manifesto di Lunghezza)'' të 10 majit 1297, me të cilin kundërshtarët e [[Bonafaci VIII|Bonifacit VIII]], të udhëhequr nga kardinalët Jacopo dhe Pietro Colonna, e shpallën abdikimin e Celestine V të pavlefshëm dhe zgjedhjen e Bonifacit të paligjshme. Përgjigja e [[Bonafaci VIII|Bonifacit VIII]] nuk vonoi shumë: [[Shkishërimi|ai i përjashtoi]] të gjithë nënshkruesit me bulën ''Lapis abscissus'' të 23 majit 1297 dhe rrethoi Palestrinën, fortesën e disidentëve. Në shtator 1298, Palestrina u mor dhe Jacopone u zhvesh nga rrobat e tij të racës, u gjykua dhe u burgos në burgun nëntokësor të manastirit të San Fortunato në Todi, nga ku vazhdoi të argumentonte kundër Papës, nga i cili kërkoi të lirohej vetëm nga përjashtimi. Një letër (ose "traktat", siç e përcakton vetë Jacopone) që poeti i drejtoi Papës daton në këtë periudhë.[[Skeda:Todi037.jpg|parapamje|Varri i Jacopone da Todi, në kishën e San Fortunato në Todi .]] Jacopone u lirua, si nga burgimi ashtu edhe nga çkishërimi, vetëm në dhjetor 1303 nga [[Benedikti XI|Papa i ri Benedikti XI]], dhe më pas i jetoi vitet e tij të fundit në manastirin e San Lorenzos në Kollaxonë (Collazzone) . Trupi i tij u varros jashtë mureve të Todit . Në vitin 1433, trupi u gjet dhe u soll në kishën françeskane të San Fortunato brenda qytetit, ku varri i tij është ende i pranishëm. Në vitin 1596, peshkopi Angelo Cesi e dekoroi varrin me një pllakë mbi të cilën është shkruar: <ref>{{Cite web |title=Jacopone da Todi |url=https://www.newadvent.org/cathen/08263a.htm}}</ref>{{Blockquote|Ossa Beati Jacoponi De Benedictis. Tudertini. Fratris Ordinis Minorum qui stultus propter Christum nova mundum arte delusit et Caelum rapuit Obdormivit in Domino die XXV Martii. An. Dom.. MCCXCVI. Ang. Caes. Episc. Tudert. Hic collocavit ann. MDXCVI.}}Shënim: Jacopone vdiq në vitin 1306, por në gurin e varrit është shkruar se ai vdiq në vitin 1296. <ref>{{Cite news |date=2024-02-24 |title=Eden. Un pianeta da salvare puntata del 24.02.2024. Canale 7}}</ref> Kjo ndodhi sepse në ato 10 vjet Jacopone ishte çkishëruar dhe kjo e bëri të pamundur shpalljen e tij të lumtur. Për të kapërcyer këtë pengesë, Kisha shpalli vdekjen e tij 10 vjet para datës aktuale. Qyteti i [[Firencia|Firences]] i kushtoi një rrugë. == Mendimi == === Religjioziteti dhe negativiteti i botës === Religjioziteti i Jacopones lëviz brenda kontekstit të konfliktit të thellë midis françeskanizmit shpirtëror dhe hierarkisë kishtare. Ai merr tonet e një refuzimi total të botës dhe kotësive të saj, kompromiseve të saj, komploteve të saj, sensualitetit të saj. I njëjti refuzim i vendosur i rezervohet çdo përvoje njerëzore që vlerëson gjërat tokësore, ndërsa ndjenjat e dashurisë dhe miqësisë cilësohen si joautentike dhe me interes. Shenja e jetës tokësore është dhuna, e cila shfaqet si në shpërbërjen biologjike të materies ashtu edhe në socialitetin e njerëzve: procesi i shkatërrimit është i pashmangshëm. «Poezia e Jacopones pohon plotësisht negativitetin e botës» dhe gjuha e tij karakterizohet nga një përshkrim i detajuar i shenjave të së keqes dhe vdekjes, të shpërndara edhe në gjërat e vogla të jetës së përditshme. Përdorimi i dialektit umbrian, të cilin poeti «ia nënshtron deformimeve depërtuese», favorizon një «realizëm të papërpunuar», të bërë nga një «leksik i gjallë dhe i plotë». <ref name="ferroni127" /> Por refuzimi i shoqërisë manifestohet gjithmonë përmes dialogut, "duke e marrë dëgjuesin ballë për ballë", i vënë në pikëpyetje pothuajse fizikisht, aq sa shumë nga lavdet jakoponike kanë formën e një kontrasti . Në këtë mënyrë, figurat abstrakte tipike të traditës mesjetare (siç janë [[Hierarkia e engjëjve|virtytet]] ) marrin një qëndrueshmëri më të madhe sesa në literaturën e mëparshme. Asketizmi i Jacopones karakterizohet nga mundimi dhe shqetësimi: kundër vlerave të zgjedhura nga bota, poeti i drejtohet kundërvlerave të varfërisë, çmendurisë, sëmundjes, në shenjë të vullnetit për t'u "çmendur për Mesinë e bukur". <ref>{{Citation |url=http://www.classicitaliani.it/duecento/Iacopo04.pdf |volume=LXXXVII}}</ref> Ai e konsideron kulturën ( ''scientia'' ) një pengesë për bashkimin mistik me hyjnoren, pasi e vërteta kërkohet përmes përulësisë dhe dashurisë totale për Zotin. Ne përballemi me një teologji negative që e kthen hyjninë në një burim ndjenjash kontrastuese: vuajtje dhe gëzim, siguri dhe ndjenjë humbjeje. [[Skeda:A_fra_Jacopone,_Todi.jpg|parapamje|Monument kushtuar Jacopone, Todi]] Mospëlqimi dhe dyshimi i [[Françesku i Asizit|Françeskut të Asizit]] ndaj kulturës dhe intelektualëve janë të njohura: përveç ndalimit të vendosur ndaj fretërve për të pasur para, shenjti futi rregullin e mëposhtëm në kapitullin III të ''Rregullës së Pashënuar'' : ''"Dhe ata (fretërit) mund të kenë vetëm ato libra të nevojshëm për të përmbushur detyrën e tyre.'' ''Edhe laikët që dinë të lexojnë Psalterin mund t'i kenë ato; të tjerët, megjithatë, që nuk dinë të lexojnë, mund të mos kenë fare libra'' ." Në praktikë, fretërve u lejohej vetëm të lexonin Shkrimet e Shenjta, dhe edhe atëherë vetëm ata që mund të lexonin. Ndalimi i zotërimit të librave i vendosur nga Françesku mund të shpjegohet në dy mënyra: * Nga një këndvështrim praktik, librat në Mesjetë ishin të rrallë dhe për këtë arsye një mall i çmuar. Prandaj, të pasurit libra ishte në kontrast të plotë me detyrimin e varfërisë me të cilin ishin të lidhur fretërit. * Nga një pikëpamje morale, njohuria dhe të kuptuarit (në Mesjetë të referuara si ''shkencë'' ) mund ta bënin fratin të krenohej dhe për këtë arsye ai mund të shtyhej të ndihej superior ndaj vëllezërve të tij të paarsimuar, duke rënë kështu në kundërshtim me parimin e "vëllait të vogël "(minorità) dhe, për rrjedhojë, me përulësinë që frati kishte për detyrë të ndiqte. * Për këtë arsye, [[Antoni i Padovës]], një predikues i madh dhe teolog i njohur, u ndje i detyruar t’i kërkonte drejtpërdrejt Shën Françeskut leje për të studiuar dhe mësuar fjalën e Perëndisë, leje që njeriu i varfër i Asizit ia dha me mirësi në ''Letrën drejtuar Vëllait Anton'' . Jacopone da Todi ndan të njëjtin qëndrim me atë të atit themelues të Urdhrit, duke nënvizuar në veçanti aspektin e dytë: atë të rrezikut për të rënë në mëkatin e kryelartësisë (mëkatit të krenarisë). Kjo duket veçanërisht e dukshme në një lavdërim të njohur kushtuar ''Fratit Ranaldo'', një frat tjetër i poetit dhe një lexues i njohur i teologjisë. Në poemë, Jacopone imagjinon duke iu drejtuar Ranaldo-s, i cili sapo ka vdekur, duke dyshuar në shpëtimin e tij ( ''Frate Ranaldo, do' si vado?'' ) për shkak të qëndrimit të superioritetit të marrë nga frati falë njohurive të tij. Jacopone ironizon faktin se Ranaldo studioi në universitetin e famshëm të Parisit, me ''shumë nderime dhe shpenzime të mëdha'', por tani është varrosur në tokë si ''frati më i vogël dhe i përçmuar'' . Gjatë jetës, Ranaldo, vazhdon Jacopone, predikoi ''sofizma'' të padobishme dhe ''silogjizma të forta'', por tani ai ka arritur në një vend, domethënë para Zotit, ku e gjithë kjo nuk është më e dobishme; në një ''shkollë / ku vetëm e Vërteta / gjykon çdo fjalë / dhe demonstron çdo mendim'' . E vërteta është Zoti, në shkollën e të cilit çdo fjalë e pathënë dhe çdo mendim ( ''onne pensiero'' ) duket e dukshme, dhe ku çdo gjë tjetër nuk ka asnjë vlerë. Laude-t e Jacopones kanë një traditë shumë komplekse. Gjatë shekujve, shumë laude i janë atribuar fratit në dorëshkrime dhe, varësisht nga botimet e shtypura, ato njihen pak a shumë si laude jacopone. Dorëshkrimet e regjistruara deri më tani me atribuime për Jacoponen janë 353, një traditë e gjerë, e dyta vetëm pas asaj të ''Komedisë Hyjnore'' dhe ''Rimave'' të [[Dante Aligieri|Dantes]] . Megjithatë, dorëshkrimet më të vjetra nga zona e Umbrisë (prandaj teorikisht më besnikët) njohin unanimisht një numër lavdërimesh për Jacopone-n, që është rreth 100 njësi; në vend të kësaj, dorëshkrimet e mëvonshme (nga shekulli i pesëmbëdhjetë e tutje) e rrisin ndjeshëm numrin e atribuimeve: rasti ekstrem përfaqësohet nga dy dorëshkrime, i pari prej të cilëve, nga fundi i shekullit të pesëmbëdhjetë (tani i humbur dhe i njohur me emrin e pronarit të tij të fundit, ''[[Spithover]]'' ), raporton 265; ndërsa një dorëshkrim i dytë, i shkruar në Todi drejt mesit të shekullit të shtatëmbëdhjetë nga [[Lucalberto Petti]] (1563-1640), i atribuon Jacopone-s deri në 314 lavdërime të ndara në katër vëllime (por ndoshta Petti kishte qëllimin të mblidhte të gjitha lavdërimet që teorikisht i atribuohen Jacopone-s, nga të cilat më pas do të merrte vetëm ato me atribuim të caktuar). Botimi i parë i shtypur ( <nowiki>editio</nowiki> ''princeps'' ) i lavdërimeve të Jacopones i detyrohet fiorentinit [[Francesco Bonaccorsi]] në vitin 1490, i cili mblodhi numrin e përsosur prej njëqind lavdërimesh, por ngriti dyshime për disa prej tyre (veçanërisht për të fundit në koleksion). Pas këtij botimi të parë, pasuan të tjerë, të gjithë me një numër të ndryshueshëm lavdërimesh, deri në limitin e arritur nga botimi ''Le poesie spirituali del Beato Jacopone da Todi'', redaktuar nga frati françeskan [[Francesco Tresatti]] në vitin 1617, në të cilin 211 lavdërime i njihen Jacopones (burimi i Tresatti-t është me sa duket kodiku i humbur ''i Spithover'' ), i shpërndarë në shtatë libra. Redaktorët modernë janë përballur me çështjen e vështirë të atribuimit: aktualisht ekzistojnë dy botime kritike të poetit nga Todi. I pari, i redaktuar nga Franca Ageno, zgjedh nëntëdhjetë e dy kompozime nga njëqind lavdet e njohura për Jacopone nga botimi i parë i Bonaccorsi-t, duke i konsideruar tetë të tjerat si të rreme . Botimi i dytë (i cili është ai që përdoret zakonisht) është redaktuar nga Franco Mancini : studiuesi njeh të njëjtat nëntëdhjetë e dy lavde të pranuara tashmë nga Ageno, por propozon të njohë shtatë lavde të tjera për Jacopone (ndër të cilat ''Stabat Mater'' i njohur mirë), të marra nga dorëshkrime të tjera të lashta Umbriane . Pas zbulimit dhe vlerësimit të madh kritik të një dorëshkrimi të lashtë nga rajoni i Markes ( ''Urbinate Latine 849'' aktuale e Bibliotekës Apostolike të Vatikanit ), studiuesja Rosanna Bettarini ka propozuar t'i atribuojë edhe katërmbëdhjetë kompozime të tjera ''korpusit'' tradicional të nëntëdhjetë e dy laude-ve të përbashkëta për botimet e Agenos dhe Mancini-t, por për këtë propozim të fundit ka shumë zëra kritikë. Një botim i ri kritik i veprës së lavdëruar të Jacopone Da Todi-t, i redaktuar nga studiuesi Lino Leonardi, është duke u përgatitur , por deri më tani janë botuar vetëm disa kontribute metodologjike. Së fundmi, ka dy komente moderne mbi lavdërimin e Jacopones: i pari, i pjesshëm (vetëm për tridhjetë e tre lavdërimet e para) është redaktuar nga Franco Mancini; i dyti, i plotë, i redaktuar nga Matteo Leonardi. == Shënime == <references /> == Bibliografia == * Jacobilli, ''Jetët e Shenjtorëve dhe të Bekuarve të Umbrisë'', III, Foligno, 1661. * {{Cite book |url=https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=1851919&custom_att_2=simple_viewer&search_terms=DTL4&pds_handle= |title=Laude |date=1974 |publisher=G. Laterza |location=Bari}} * {{Cite book |url=https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=514316&custom_att_2=simple_viewer&search_terms=DTL11&pds_handle= |title=Laudi |date=adi ventotto del mese di septembre MCCCCLXXXX |publisher=sono impresse queste laude per ser Francesco Bonaccorsi |location=in Firenze}} * Iacopone da Todi, ''Tractatus utilissimus.'' ''Verba'' . Botim kritik i redaktuar nga Enrico Menestò. SISMEL- Edizioni del Galluzzo, Firence, 2015. Një nga ''Jetët'' më të rëndësishme të lashta të Jacopone është e ashtuquajtura ''Franceschina'' : * ''La Franceschina, një tekst në gjuhën amtare Umbriane i shekullit të 15-të i shkruar nga Ati Giacomo Oddi i Perugia-s, botuar nga PN Cavanna'', [[Firencia|Firence]], 1931. * "Jeta e të bekuarit Fra Iacopone da Todi", në ''Zeitschrift fur romanische Philologie'' II, 1878; III, 1879. * ''Jetët e lashta të Jacopone da Todi'', redaktuar nga E. Menestò, Firence, La Nuova Italia 1977. Një përmbledhje globale e situatës aktuale në lidhje me biografinë e Jacopone mund të lexohet nga i njëjti autor në: * "Çfarë do të bësh, vëlla Jakopone? Konfirmime dhe risi në biografinë e Jakopone da Todit", në ''Jeta dhe vepra e Jakopone da Todit'', Aktet e konferencës studimore, Todi, 3-7 dhjetor 2006, redaktuar nga E. Menestò, Spoleto, Qendra Italiane për Studime mbi Mesjetën e Hershme 2007, f.&nbsp;1–38. * Franco Suitner, ''Iacopone da Todi, Poezia, Misticizmi dhe Revolta në Italinë mesjetare'', Romë, Donzelli 1999. * ''Jacopone dhe Poezia Fetare e Shekullit të Trembëdhjetë'', redaktuar nga Paolo Canettieri, Milano, 2001. * Raffaella L. Pagliaro në bashkëpunim me Flavio Quarantotto, ''Iacopo Da Todi, thuajse një film'', ''La Società delle lettere'' editions, 2005. * Carlo Salinari dhe [[Carlo Ricci (critico letterario)|Carlo Ricci]], ''Historia e Letërsisë Italiane'', Laterza, 1983, f.&nbsp;132–148. * Giulio Ferroni, ''Historia e Letërsisë Italiane - Nga Origjina deri në Shekullin e Pesëmbëdhjetë'', red. Einaudi Scuola, Milano, 1995, f.&nbsp;126–129, ISBN 88-286-0073-X . Referenca për botimet kritike të Laude të Jacopone-s: * Jacopone da Todi, ''Laudi, Trattato e Ditti'', redaktuar nga Franca Ageno, Firence, Le Monnier 1952. * Iacopone da Todi, ''Laude'', redaktuar nga Franco Mancini, Bari-Rome, Laterza 1976 (ribotim në një version ''më të vogël'', Bari, Laterza 2006). Kontribute mbi pyetjen tekstuale: * Rosanna Bettarini, ''Jacopone and the Laudario Urbinate'', Firence, Sansoni 1969 (mbi atribuimin ndaj Jacopone me 14 lavdërime nga një dorëshkrim tani në Vatikan). * [https://aemecca.blogspot.it/2017/01/tradizione-manoscritta-laude-Iacopone-Todi-estratto.html Angelo Eugenio Mecca, "Tradita e dorëshkrimeve të Laude të Jacopone da Todi"], në ''Nuova Rivista di Letteratura Italiana'', vëll. 19, n. 2, 2016, f.&nbsp;9–103 (lista përfundimtare e dorëshkrimeve të ''Laude-s'', e ndarë sipas tipologjisë dhe vendit të prodhimit dhe/ose origjinës); [https://aemecca.blogspot.it/2012/01/manoscritti-iacopone-da-todi.html IDEM, "Kanuni i zgjeruar: emri 'Iacopone' si indeks autoriteti"], në ''Jeta dhe vepra e Iacopone da Todi-t'', Aktet e konferencës studimore, Todi, 3-7 dhjetor 2006, redaktuar nga E. Menestò, Spoleto, Qendra Italiane për Studime mbi Mesjetën e Hershme 2007, f.&nbsp;515–534 (regjistrimi i të gjitha dorëshkrimeve me atribuime të lavdërimit ndaj Jacopones). * Lino Leonardi, "Për botimin kritik të laudario-s së Iacopone-s", në ''Jeta dhe vepra e Iacopone da Todi-t'', Aktet e konferencës studimore, Todi, 3-7 dhjetor 2006, redaktuar nga E. Menestò, Spoleto, Qendra Italiane për Studime mbi Mesjetën e Hershme 2007, f.&nbsp;83–112 (premisa metodologjike për një botim të ri kritik në përgatitje për lavdërimin). * Maura Del Serra, "Figurat aritmologjike në "Laude" të Jacopones, në ''Conoscenza Religiosa'', 1-2, 1979 (që përmban Aktet e Konferencës ''Numrat dhe Format Gjeometrike si Bazë e Simbolizmit'', mbajtur në Romë më 18-21 dhjetor 1978), f.&nbsp;98–103. * Franco Mancini, ''Koment mbi Protolaudarion nga Iacopone da Todi'', Spoleto, Qendra Italiane për Studime mbi Mesjetën e Hershme 2007 (vetëm nga 33 të parët me lavde). * Matteo Leonardi, ''Iacopone da Todi, Laude'', Firence, Olschki 2010 (komenti i plotë). * ''Bibliografia Jakobeane.'' Redaktuar nga Matteo Leonardi. Firence, SISMEL - Edizioni del Galluzzo, 2010. == Hyrje të ngjashme == * Lëvdata nga Jacopone da Todi * O iubelo de core * Gruaja e Parajsës * O zotëri, ju lutem {{Sisterlinks}} == Lidhje të jashtme == <templatestyles src="Modulo:Controllo di autorità/styles.css"></templatestyles>{{Authority control}}{{Portale|biografie|cattolicesimo|letteratura|Medioevo}} <nowiki> [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</nowiki> ttmg7nqxk3y87kdnmzy5w91x08imxk8 0 400980 2985670 2983574 2026-05-30T16:54:32Z InternetArchiveBot 115207 Lidhje të jashtme të shpëtuara: 2 Lidhje të jashtme të etiketuara si të vdekura: 0) #IABot (v2.0.9.5 2985670 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Tinto Brass | image = Tinto_Brass_01.jpg | image_size = | alt = | caption = Bras, 1990 | other_names = | birth_name = Giovanni Brass | birth_date = 26 mars 1933 | birth_place = [[Milan]], [[Kingdom of Italy]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|death date†|birth date†}} --> | death_place = | occupation = Film director and screenwriter | years_active = 1963–present | height = {{convert|1.73|m|ftin|abbr=on}} | party = [[Italian Radicals]] | spouse = {{plainlist| * {{marriage|Carla Cipriani|1957|2006|reason=died}} * {{marriage|Caterina Varzi|2017}} }} | partner = | awards = [[Venice Film Festival|Venice Film Festival: <br /> Best Italian Film]] <br /> 1971. For ''La Vacanza''. <br /> HRIFF: <br /> Award of Excellence <br /> 2012. For Brass' early works. | website = {{URL|www.tintobrass.it}} }} '''Xhovani''' "'''Tinto'''" '''Bras''' (lindur më 26 mars 1933) është regjisor dhe skenarist italian. Në vitet 1960 dhe 1970, ai realizoi filma avangardë të zhanreve të ndryshme të. Njihet më së shumti për filmat e zhanrit erotik, si ''Caligula'', ''Così fan tutte'' (i publikuar me titullin anglisht ''All Ladies Do It''), ''Paprika'', ''Monella'' ( ''Frivolous Lola'' ) dhe ''Trasgredire.'' == Karriera == === Kinema avangarde === Në vitet 1960 dhe 1970, Brasi konsiderohej si një regjisor premtues eksperimental dhe [[Arti pararojë|avangard]]. Filmi i tij i parë <nowiki><i id="mwIg">"Kush punon është i humbur"</i></nowiki> pati kritika shumë të mira në Festivalin e Filmit në Venecia në vitin 1963. Në vitin 1964, i ngarkuar nga [[Umberto Eco]], krijoi dy filma të shkurtër që eksperimentonin me gjuhë vizuale Trienalen e 13-të të Milanos - ''Tempo Libero'' dhe ''Tempo Lavorativo''. <ref>{{Cite web |title=Article about ''Tempo Libero'' and ''Tempo Lavorativo'' |url=http://www.provincia.milano.it/cultura/progetti/la_milanesiana/layout/doc/CS_Milanesiana_2014_05_luglio.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141105222443/http://www.provincia.milano.it/cultura/progetti/la_milanesiana/layout/doc/CS_Milanesiana_2014_05_luglio.pdf |archive-date=5 November 2014 |access-date=5 November 2014|language=italisht}}</ref> Gjatë viteve 1960 dhe fillimit të viteve 1970, Brasi realizoi filma në zhanre të ndryshme, si filma western (''Yankee'') dhe filma kriminal (''Col cuore in gola'') duke përdorur një stil eksperimental montazhi dhe kamerash. <ref>{{Cite web |title=TINTO BRASS |url=http://rjbuffalo.com/tinto3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160328055330/http://rjbuffalo.com/tinto3.html |archive-date=28 March 2016 |access-date=22 April 2015|language=en}}</ref> Në vitin 1968, Warner Bros. <ref>{{Cite web |title=A Clockwork Orange |url=https://hollywoodreelindependentfilmfestival.com/mediakit/pr_pdf/rev_HRIFFpressrelease6_TINTO_lavacanzajl.pdf |website=imdb|language=en}}</ref> i ofroi Brasit punën e regjisorit të filmit ''"A Clockwork Orange"'', gjë që nuk u realizua për shkak të konflikteve në orar, dhe përfundimisht [[Stanley Kubrick]] iu dha puna. Në një artikull rreth xhirimeve të filmit "''Dropout'' " në vitin 1970, ai u quajt " [[Mikelanxhelo Antonioni|Antonioni]] i viteve '70". Periudha e tij e hershme është përmendur si " {{Sic|rebellios}} anarkiste dhe eksperimentale". <ref>"il periodo ribelle, anarchico e sperimentale", found in: [http://www.provincia.milano.it/cultura/progetti/la_milanesiana/layout/doc/CS_Milanesiana_2014_05_luglio.pdf Article about ''Tempo Libero'' and ''Tempo Lavorativo''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141105222443/http://www.provincia.milano.it/cultura/progetti/la_milanesiana/layout/doc/CS_Milanesiana_2014_05_luglio.pdf|date=5 November 2014}}</ref> Filmi ''L'urlo'' u shfaq në konkurs në [[Festivali Ndërkombëtar i Filmit në Berlin|Festivalin e Filmit të Berlinit]] në vitin 1970. ''La Vacanza'', me protagonistë [[Vanessa Redgrave]] dhe [[Franco Nero|Franco Nero,]] fitoi çmimin e kritikëve të filmit për filmin më të mirë italian në Festivalin e Filmit të Venedikut në vitin 1971. <ref>{{Cite web |title=List of awards that were awarded at the 1971 event |url=https://www.imdb.com/event/ev0000681/1971 |website=imdb|language=en}}</ref> Në vitin 1972, Brasi ishte anëtar i jurisë në Festivalin e 22-të Ndërkombëtar të Filmit në Berlin. <ref name="berlinale 1972">{{Cite web |title=Berlinale 1972: Juries |url=http://www.berlinale.de/en/archiv/jahresarchive/1972/04_jury_1972/04_Jury_1972.html |access-date=2010-03-15 |website=berlinale.de|language=en}}</ref> === Kinemaja erotike === Pas filmave ''[[Salon Kitty]]'' (1976) dhe ''Caligula'' (1979), stili i filmave të tij ndryshoi në filma erotikë. ''Caligula'' fillimisht supozohej të ishte satirë mbi pushtetin në vend të një filmi erotik, por producentët e ndryshuan dhe rimontuan filmin pa pëlqimin e Brasit, duke hequr shumë skena politike dhe komike dhe duke xhiruar sekuenca me përmbajtje seksuale të qarta për ta kthyer filmin në dramë pornografike. Brasi kërkoi që emri i tij të hiqej nga titrat dhe ai njihet vetëm për "Principal Photography". <ref>{{Cite web |title=Tinto Brass discusses his original ideas for the film, plus talks about the style of the current film as it was released (video). |url=https://www.youtube.com/watch?v=EbEUwNROrMQ |access-date=5 November 2014 |website=[[YouTube]]|language=en}}</ref> Megjithatë filmi mbetet vepra e tij më e shikuar dhe filmi italian me fitimet më të larta i publikuar në Shtetet e Bashkuara. Vepra të tjera të shquara të periudhës së mëvonshme të Brasit janë: ''The Key'' (1983) dhe ''Senso '45'' (2002). Ai realizoi filma deri në të shtatëdhjetat e tij. == Jeta personale == [[Skeda:Flickr_-_nicogenin_-_66ème_Festival_de_Venise_(Mostra)_(30).jpg|parapamje|Brasi dhe Katerina Varzi në Festivalin e Filmit në Venecia 2009]] Nofka ''Tintoretto'' (më vonë e shkurtuar në Tinto) ia dha Brasit gjyshi i tij Italiko Bras, një piktor i njohur gorizian. <ref>{{Cite web |title=Tinto Brass fan website - Italico Brass |url=http://rjbuffalo.com/italico.html |access-date=2010-10-13 |publisher=Rjbuffalo.com|language=en}}</ref> Ai ishte i martuar me Karla Cipriani (lindur më 1930, me nofkën Tinta) që prej 1957-ës deri në vdekjen e saj në vitin 2006. Karla ishte vajza e themeluesit të Harry's Bar, Xhuzepe Cipriani, i cili menaxhoi restorantin Locanda Cipriani në ishullin venecian të Torcello dhe gjithashtu bashkëpunoi si skenarist në filmat e Brass. Çifti kishte një vajzë, Beatrice, dhe një djalë, Bonifacio. <ref>{{Cite web |title=Locanda Cipriani |url=http://www.locandacipriani.com/eng/carla.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150421001916/http://www.locandacipriani.com/eng/carla.html |archive-date=21 April 2015 |access-date=22 April 2015|language=en}}</ref> Pas vdekjes së gruas, Brasi u lidh me avokaten Katerina Varzi (lindur në vitin 1961), e cila luajti në filmin e tij të shkurtër të vitit 2009, ''Hotel Courbet'' . Ata u martuan në vitin 2017. <ref>{{Cite news |date=10 July 2010 |title=Chi è Caterina Varzì, moglie di Tinto Brass |language=it |work=Viaggi News |url=https://www.viagginews.com/2019/07/10/tinto-brass-chi-e-moglie-caterina-varzi/ |access-date=25 August 2020 |archive-date=5 shkurt 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210205095330/https://www.viagginews.com/2019/07/10/tinto-brass-chi-e-moglie-caterina-varzi/ |url-status=dead }}</ref> Që nga viti 2010, Brasi aderon politikisht Radikalët Italianë. <ref>{{Cite news |date=22 January 2010 |title=Tinto Brass candidato con i Radicali |language=it |work=[[La Stampa]] |url=http://www1.lastampa.it/redazione/cmsSezioni/politica/201001articoli/51495girata.asp |access-date=25 August 2011 |archive-date=13 gusht 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813091217/http://www.lastampa.it/redazione/cmsSezioni/politica/201001articoli/51495girata.asp |url-status=dead }}</ref> Më 18 prill 2010, ai pësoi një hemorragji intrakraniale. <ref>{{Cite news |date=18 April 2011 |title=Cinema: Tinto Brass e' grave |language=it |work=ANSA |url=http://www.ansa.it/web/notizie/rubriche/cinema/2010/04/18/visualizza_new.html_1764270228.html |access-date=25 August 2011}}</ref> == Retrospektiva == Në vitin 2012, Festivali i Filmit të Pavarur Hollywood Reel bëri një retrospektivë mbi filmat e Brasit të fillimit të viteve 1960 dhe 1970, duke shfaqur versione të restauruara rishtazi. <ref>{{Cite web |title=Films in Review: Article about Nerosubianco, and about the retrospective. |url=http://69.195.124.61/~filmsinr/2012/10/30/nerosubianco-attraction-more-than-just-eurotrash/ |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20140829115025/http://69.195.124.61/~filmsinr/2012/10/30/nerosubianco-attraction-more-than-just-eurotrash/ |archive-date=29 August 2014 |access-date=29 August 2014}}</ref> == Filmografia == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" !Year !Original title !International title !Note |- |1963 |''Chi lavora è perduto'' |''In capo al mondo'' | |- | rowspan="3" |1964 |''Ça ira - Il fiume della rivolta'' |''Thermidor'' |Documentary |- |''La mia signora'' |''My Wife'' |Segments: "L'uccellino", "L'automobile" |- |''Il disco volante'' |''The Flying Saucer'' | |- |1966 |''Yankee'' |— | |- |1967 |''Col cuore in gola'' |''I Am What I Am'' | |- |1968 |''L'urlo'' |''The Howl'' | |- |1969 |''Nerosubianco'' |''Attraction'' | |- |1970 |''Dropout'' |— | |- |1971 |''La vacanza'' |''The Vacation'' |Also producer |- |1972 |''I Miss Sonia Henie'' |— |Short film |- |1976 |''[[Salon Kitty]]'' |— | |- |1979 |''Caligula'' |— | |- |1980 |''Action'' |— | |- |1983 |''La Chiave'' |''The Key'' | |- |1985 |''Miranda'' |''The Mistress of the Inn'' | |- |1987 |''Capriccio'' |''Love & Passion'', ''Capri Remembered'' | |- |1988 |''Snack Bar Budapest'' |— | |- |1991 |''Paprika'' |— | |- |1992 |''Così fan tutte'' |''All Ladies Do It'' | |- |1994 |''L'uomo che guarda'' |''The Voyeur'' | |- |1995 |''Fermo posta Tinto Brass'' |''P.O. Box Tinto Brass'' |Also actor |- |1998 |''Monella'' |''Frivolous Lola'' | |- |2000 |''Trasgredire'' |''Cheeky'' | |- |2001 |''SCTMV (Sono come tu mi vuoi)'' |''Know what this is about?'' |Short film; producer only |- |2002 |''Senso '45'' |''Black Angel'' | |- |2003 |''Fallo!'' |''Do It!'', ''Private'' | |- |2006 |''Monamour'' |— | |- |2008 |''Kick the Cock'' |— |Short film |- |2009 |''Hotel Courbet'' |— |Short film; also producer |- |} == Referenca == [[Kategoria:Regjisorë filmash italianë]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1933]] [[Kategoria:Artikuj me hKarta]] 480xqu6jrmmahu1vlfxpslz2vxdyng1 0 401003 2985788 2985314 2026-05-30T23:54:02Z ~2026-32392-42 188412 /* Shihni gjithashtu */ referime 2985788 wikitext text/x-wiki '''Meta-dialektika''' (''Meta-Dialektikë'') është një logjikë e përgjithshme e cila përcakton parimet e veçanta dhe kryesore dialektike dhe bazat logjike të metodologjisë dialektike të shkencave shoqërore dhe/ose natyrore ose të filozofisë. Është sinonim i relacionizmit dialektik të zhvilluar nga shkencëtari prof. [[Igor Janev]], pra një koncept metodologjik që bashkon logjikën klasike dialektike dhe parimet e teorisë së përgjithshme të sistemit, të cilat janë afër kësaj. Sipas kësaj logjike më të përgjithshme, jo elementet, por kontradikta si lloj relacioni paraqet bazën e çdo strukture, qoftë edhe më të vogël të çdo lloji apo dimensioni. Kontradikta më themelore është ajo midis poleve të kundërta të "Asgjë", si gjysmë-elementi më i ulët i pakalueshëm, dhe e kundërta e këtij "Të gjitha", si e kundërta e asgjësë. Kjo lidhje nuk është e ndashme dhe e reduktueshme në elementet apo polet e saj të kundërshtimit dhe logjikisht ka epërsi ndaj poleve kundërshtare, pra përfaqëson kategorinë më themelore që nuk mund të zvogëlohet, zvogëlohet apo ndahet strukturorisht në elementët apo polet e saj.<ref>I. Janev, Meta — Dialectical Method In Explaining Everything — The Basic Questions of Existence of Everything, Journal of Philosophy-SCIREA. Vol.4. Issue 3. 2024.[https://www.scirea.org/journal/PaperInformation?PaperID=11595]</ref><ref>I. Janev, On the Meta-dialectic equivalence between concept(s) based on contradictions and systemic (physical) interpretation(s) of Force (as driving / changing prerequisite), Journal of Philosophy-SCIREA. Vol. 5. Issue 1. 2025.[https://www.scirea.org/journal/PaperInformation?PaperID=13292]</ref> Ky koncept ka gjetur zbatim të rëndësishëm në fizikë dhe kozmologji.<ref>Janev I., The Meta-Dialectic Concept of the Force and Its Possible Relevance for the Explanation of the Cosmological Physical Theory, With Modern Approach to the Dark Energy Phenomenon. American Journal of Planetary and Space Science. Vol. 5. Issue 2. 2026.[https://www.pubtexto.com/pdf/?the-metadialectic-concept-of-the-force-and-its-possible-relevance-for-the-explanation-of-the-cosmological-physical-theory-with-mod]</ref> [[File:Makedonska opozicija Igor Janev.jpg|thumb|Igor Janev, themelues i Meta-Dialektikës]] == Shiko edhe == * [[Dialektika]] * [[Logjika]] * [[Fizika]] == Shihni gjithashtu == * Chandran Nambiar K C., Introduction to Quantum Dialectics. 2025. [https://quantumdialectics.blog/2025/02/18/introduction-to-quantum-dialectics/] * Nigel Warburton (ed.), Quantum dialectics. AEON 2025. [https://aeon.co/essays/how-soviet-communist-philosophy-shaped-postwar-quantum-theory] * Igor Janev, Towards new theory of International Relations based on Meta-dialectic equivalence between concept(s) based on contradictions and systemic (natural) interpretation(s) of Force (as driving power-prerequisite), Journal of Sociology-SCREA. Vol. 10. 2025. [https://www.scirea.org/journal/PaperInformation?PaperID=13286] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Filozofi]] [[Kategoria:Dialektikë]] [[Kategoria:Shkencë kognitive]] [[Kategoria:Matematikë]] byyyrc4ygxx6m4bubv23lt9kpllviow 2985811 2985788 2026-05-31T01:10:19Z Po redaktohet1 188418 /* Shihni gjithashtu */ 2985811 wikitext text/x-wiki '''Meta-dialektika''' (''Meta-Dialektikë'') është një logjikë e përgjithshme e cila përcakton parimet e veçanta dhe kryesore dialektike dhe bazat logjike të metodologjisë dialektike të shkencave shoqërore dhe/ose natyrore ose të filozofisë. Është sinonim i relacionizmit dialektik të zhvilluar nga shkencëtari prof. [[Igor Janev]], pra një koncept metodologjik që bashkon logjikën klasike dialektike dhe parimet e teorisë së përgjithshme të sistemit, të cilat janë afër kësaj. Sipas kësaj logjike më të përgjithshme, jo elementet, por kontradikta si lloj relacioni paraqet bazën e çdo strukture, qoftë edhe më të vogël të çdo lloji apo dimensioni. Kontradikta më themelore është ajo midis poleve të kundërta të "Asgjë", si gjysmë-elementi më i ulët i pakalueshëm, dhe e kundërta e këtij "Të gjitha", si e kundërta e asgjësë. Kjo lidhje nuk është e ndashme dhe e reduktueshme në elementet apo polet e saj të kundërshtimit dhe logjikisht ka epërsi ndaj poleve kundërshtare, pra përfaqëson kategorinë më themelore që nuk mund të zvogëlohet, zvogëlohet apo ndahet strukturorisht në elementët apo polet e saj.<ref>I. Janev, Meta — Dialectical Method In Explaining Everything — The Basic Questions of Existence of Everything, Journal of Philosophy-SCIREA. Vol.4. Issue 3. 2024.[https://www.scirea.org/journal/PaperInformation?PaperID=11595]</ref><ref>I. Janev, On the Meta-dialectic equivalence between concept(s) based on contradictions and systemic (physical) interpretation(s) of Force (as driving / changing prerequisite), Journal of Philosophy-SCIREA. Vol. 5. Issue 1. 2025.[https://www.scirea.org/journal/PaperInformation?PaperID=13292]</ref> Ky koncept ka gjetur zbatim të rëndësishëm në fizikë dhe kozmologji.<ref>Janev I., The Meta-Dialectic Concept of the Force and Its Possible Relevance for the Explanation of the Cosmological Physical Theory, With Modern Approach to the Dark Energy Phenomenon. American Journal of Planetary and Space Science. Vol. 5. Issue 2. 2026.[https://www.pubtexto.com/pdf/?the-metadialectic-concept-of-the-force-and-its-possible-relevance-for-the-explanation-of-the-cosmological-physical-theory-with-mod]</ref> [[File:Makedonska opozicija Igor Janev.jpg|thumb|Igor Janev, themelues i Meta-Dialektikës]] == Shiko edhe == * [[Dialektika]] * [[Logjika]] * [[Fizika]] == Shihni gjithashtu == * Chandran Nambiar K C., Introduction to Quantum Dialectics. 2025. [https://quantumdialectics.blog/2025/02/18/introduction-to-quantum-dialectics/] * Nigel Warburton (ed.), Quantum dialectics. AEON 2025. [https://aeon.co/essays/how-soviet-communist-philosophy-shaped-postwar-quantum-theory] * Igor Janev, Towards new theory of International Relations based on Meta-dialectic equivalence between concept(s) based on contradictions and systemic (natural) interpretation(s) of Force (as driving power-prerequisite), Journal of Sociology-SCIREA. Vol. 10. 2025. [https://www.scirea.org/journal/PaperInformation?PaperID=13286] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Filozofi]] [[Kategoria:Dialektikë]] [[Kategoria:Shkencë kognitive]] [[Kategoria:Matematikë]] leg4hatf2tx574exv3li8uwfsid9vmg 2985813 2985811 2026-05-31T01:15:21Z ~2026-32257-07 188415 /* Shihni gjithashtu */ reductio 2985813 wikitext text/x-wiki '''Meta-dialektika''' (''Meta-Dialektikë'') është një logjikë e përgjithshme e cila përcakton parimet e veçanta dhe kryesore dialektike dhe bazat logjike të metodologjisë dialektike të shkencave shoqërore dhe/ose natyrore ose të filozofisë. Është sinonim i relacionizmit dialektik të zhvilluar nga shkencëtari prof. [[Igor Janev]], pra një koncept metodologjik që bashkon logjikën klasike dialektike dhe parimet e teorisë së përgjithshme të sistemit, të cilat janë afër kësaj. Sipas kësaj logjike më të përgjithshme, jo elementet, por kontradikta si lloj relacioni paraqet bazën e çdo strukture, qoftë edhe më të vogël të çdo lloji apo dimensioni. Kontradikta më themelore është ajo midis poleve të kundërta të "Asgjë", si gjysmë-elementi më i ulët i pakalueshëm, dhe e kundërta e këtij "Të gjitha", si e kundërta e asgjësë. Kjo lidhje nuk është e ndashme dhe e reduktueshme në elementet apo polet e saj të kundërshtimit dhe logjikisht ka epërsi ndaj poleve kundërshtare, pra përfaqëson kategorinë më themelore që nuk mund të zvogëlohet, zvogëlohet apo ndahet strukturorisht në elementët apo polet e saj.<ref>I. Janev, Meta — Dialectical Method In Explaining Everything — The Basic Questions of Existence of Everything, Journal of Philosophy-SCIREA. Vol.4. Issue 3. 2024.[https://www.scirea.org/journal/PaperInformation?PaperID=11595]</ref><ref>I. Janev, On the Meta-dialectic equivalence between concept(s) based on contradictions and systemic (physical) interpretation(s) of Force (as driving / changing prerequisite), Journal of Philosophy-SCIREA. Vol. 5. Issue 1. 2025.[https://www.scirea.org/journal/PaperInformation?PaperID=13292]</ref> Ky koncept ka gjetur zbatim të rëndësishëm në fizikë dhe kozmologji.<ref>Janev I., The Meta-Dialectic Concept of the Force and Its Possible Relevance for the Explanation of the Cosmological Physical Theory, With Modern Approach to the Dark Energy Phenomenon. American Journal of Planetary and Space Science. Vol. 5. Issue 2. 2026.[https://www.pubtexto.com/pdf/?the-metadialectic-concept-of-the-force-and-its-possible-relevance-for-the-explanation-of-the-cosmological-physical-theory-with-mod]</ref> [[File:Makedonska opozicija Igor Janev.jpg|thumb|Igor Janev, themelues i Meta-Dialektikës]] == Shiko edhe == * [[Dialektika]] * [[Logjika]] * [[Fizika]] == Shihni gjithashtu == * Chandran Nambiar K C., Introduction to Quantum Dialectics. 2025. [https://quantumdialectics.blog/2025/02/18/introduction-to-quantum-dialectics/] * Nigel Warburton (ed.), Quantum dialectics. AEON 2025. [https://aeon.co/essays/how-soviet-communist-philosophy-shaped-postwar-quantum-theory] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Filozofi]] [[Kategoria:Dialektikë]] [[Kategoria:Shkencë kognitive]] [[Kategoria:Matematikë]] 3tp81wq511sgttfkptwerjnsjv77pbx 2985830 2985813 2026-05-31T01:21:36Z Po redaktohet1 188418 /* Shihni gjithashtu */ corr. 2985830 wikitext text/x-wiki '''Meta-dialektika''' (''Meta-Dialektikë'') është një logjikë e përgjithshme e cila përcakton parimet e veçanta dhe kryesore dialektike dhe bazat logjike të metodologjisë dialektike të shkencave shoqërore dhe/ose natyrore ose të filozofisë. Është sinonim i relacionizmit dialektik të zhvilluar nga shkencëtari prof. [[Igor Janev]], pra një koncept metodologjik që bashkon logjikën klasike dialektike dhe parimet e teorisë së përgjithshme të sistemit, të cilat janë afër kësaj. Sipas kësaj logjike më të përgjithshme, jo elementet, por kontradikta si lloj relacioni paraqet bazën e çdo strukture, qoftë edhe më të vogël të çdo lloji apo dimensioni. Kontradikta më themelore është ajo midis poleve të kundërta të "Asgjë", si gjysmë-elementi më i ulët i pakalueshëm, dhe e kundërta e këtij "Të gjitha", si e kundërta e asgjësë. Kjo lidhje nuk është e ndashme dhe e reduktueshme në elementet apo polet e saj të kundërshtimit dhe logjikisht ka epërsi ndaj poleve kundërshtare, pra përfaqëson kategorinë më themelore që nuk mund të zvogëlohet, zvogëlohet apo ndahet strukturorisht në elementët apo polet e saj.<ref>I. Janev, Meta — Dialectical Method In Explaining Everything — The Basic Questions of Existence of Everything, Journal of Philosophy-SCIREA. Vol.4. Issue 3. 2024.[https://www.scirea.org/journal/PaperInformation?PaperID=11595]</ref><ref>I. Janev, On the Meta-dialectic equivalence between concept(s) based on contradictions and systemic (physical) interpretation(s) of Force (as driving / changing prerequisite), Journal of Philosophy-SCIREA. Vol. 5. Issue 1. 2025.[https://www.scirea.org/journal/PaperInformation?PaperID=13292]</ref> Ky koncept ka gjetur zbatim të rëndësishëm në fizikë dhe kozmologji.<ref>Janev I., The Meta-Dialectic Concept of the Force and Its Possible Relevance for the Explanation of the Cosmological Physical Theory, With Modern Approach to the Dark Energy Phenomenon. American Journal of Planetary and Space Science. Vol. 5. Issue 2. 2026.[https://www.pubtexto.com/pdf/?the-metadialectic-concept-of-the-force-and-its-possible-relevance-for-the-explanation-of-the-cosmological-physical-theory-with-mod]</ref> [[File:Makedonska opozicija Igor Janev.jpg|thumb|Igor Janev, themelues i Meta-Dialektikës]] == Shiko edhe == * [[Dialektika]] * [[Logjika]] * [[Fizika]] == Shihni gjithashtu == * Chandran Nambiar K C., Introduction to Quantum Dialectics. 2025. [https://quantumdialectics.blog/2025/02/18/introduction-to-quantum-dialectics/] * Nigel Warburton (ed.), Quantum dialectics. AEON 2025. [https://aeon.co/essays/how-soviet-communist-philosophy-shaped-postwar-quantum-theory] * I. Janev, Towards new theory of International Relations based on Meta-dialectic equivalence between concept(s) based on contradictions and systemic (natural) interpretation(s) of Force (as driving power-prerequisite), Journal of Sociology-SCIREA 2025. [https://www.scirea.org/journal/PaperInformation?PaperID=13286] == Referime == {{Reflist}} [[Kategoria:Filozofi]] [[Kategoria:Dialektikë]] [[Kategoria:Shkencë kognitive]] [[Kategoria:Matematikë]] rlcdtw82q5lvp7geou9wafs45kb3991 0 401136 2985791 2985482 2026-05-31T00:22:24Z Sadsadas 51943 /* 2019–2021: Të rinjtë dhe debutimi me ekipin e parë */ 2985791 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Pedri | image = Pedri.jpg | caption = Pedri duke luajtur me [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjën]] në 2025 | full_name = Pedro González López<ref name="FIFA">{{cite web|url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|title=Squad List: FIFA World Cup Qatar 2022: Spain (ESP)|publisher=FIFA|language=en|page=27|date=18 dhjetor 2022|access-date=9 gusht 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|archive-date=18 dhjetor 2022|url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|25|11|2002|df=y}}<ref name="FIFA"/> | birth_place = [[Bajamar, Tenerife|Bajamar]], Spanjë | height = 1.74 m<ref name="FIFA"/> | position = [[Mesfushor]] | currentclub = [[FC Barcelona|Barcelona]] | clubnumber = 8 | youthyears1 = 2013–2015 | youthclubs1 = [[UD Tegueste|Tegueste]] | youthyears2 = 2015–2018 | youthclubs2 = [[CD Laguna de Tenerife|Laguna]] | youthyears3 = 2018–2019 | youthclubs3 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | years1 = 2019–2020 | clubs1 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | caps1 = 36 | goals1 = 4 | years2 = 2020– | clubs2 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps2 = 165 | goals2 = 22 | nationalyears1 = 2019 | nationalteam1 = [[Kombëtarja spanjolle nën-17 e futbollit|Spanja U17]] | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2019 | nationalteam2 = [[Kombëtarja spanjolle nën-18 e futbollit|Spanja U18]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2020 | nationalteam3 = [[Kombëtarja spanjolle nën-19 e futbollit|Spanja U19]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2020 | nationalteam4 = [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|Spanja U21]] | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2021 | nationalteam5 = [[Kombëtarja spanjolle nën-23 e futbollit|Spanja U23]] | nationalcaps5 = 7 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2021– | nationalteam6 = [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] | nationalcaps6 = 40 | nationalgoals6 = 5 | club-update = 21:09, 17 maj 2026 (UTC) | nationalteam-update = 23:45, 31 mars 2026 (UTC) }} '''Pedro González López''' (lindur më 25 nëntor 2002) është një [[futbolli]]st profesionist spanjoll i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor]] për klubin spanjoll [[FC Barcelona|Barcelona]] dhe [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|kombëtaren spanjolle]]. Pedri njihet për pasimet e tij, kontrollin e topit, organizimin e lojës dhe driblimet si dhe konsiderohet një nga mesfushorët më të mirë në botë.<ref>{{cite web |author=Tom Maston |date=29 prill 2025 |title=Ballon d'Or 2025 Power Rankings: Ousmane Dembele edges ahead of Barcelona trio despite Lamine Yamal's sensational Champions League showing |url=https://www.goal.com/en-ng/lists/ballon-dor-2025-power-rankings/bltd009fae5576d751f#cs260659c9499bd2af |access-date=5 maj 2025 |publisher=Goal.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web |author=Nestor Watach |date=17 prill 2025 |title=2025 Ballon d'Or power rankings: Mbappe's hopes dealt fatal blow... |url=https://www.planetfootball.com/lists-and-rankings/2025-ballon-dor-power-rankings-mbappe-lewandowski-yamal-haaland |access-date=5 maj 2025 |website=Planet Football|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=2025 FC 100: Pedri among best central midfielders in men's soccer |date=4 qershor 2025|publisher=ESPN FC|language=en|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/45178073/2025-fc-100-pedri-best-central-midfielders-mens-soccer}}</ref> ==Jeta e hershme== Pedri lindi në Bajamar, Tenerife të [[Ishujt Kanarie|Ishujve Kanarie]].<ref>{{cite web|url=https://lalagunatf.com/pedri-no-olvida-sus-origenes-fui-muy-feliz-en-bajamar/|title=Pedri: "Fui muy feliz en las piscinas de Bajamar"|publisher=La Laguna TF|language=es|date=15 gusht 2022|accessdate=16 shtator 2022}}</ref> Në moshën tre vjeç, familja e tij u shpërngul në Tegueste. Ai e nisi karrierën si futbollist me klubin e qytetit, duke u aktivizuar si [[Mbrojtësi (futboll)|qëndër-mbrojtës]]. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e Lagunës, me të cilën luajti deri në vitin 2018.<ref>{{cite web|publisher=ESPN FC|url=https://espndeportes.espn.com/futbol/mundial/nota/_/id/10652918/pedri-gonzalez-espana-seleccion-joven-figura-perfil-copa-mundo-mundial-qatar-2022-grupo-e|title=Pedri, la joven realidad y figura de España en la Copa del Mundo 2022|date=25 korrik 2022|access-date=27 korrik 2022|language=es}}</ref> Po në atë vit, Pedri nuk kaloi një provë me [[Real Madrid C.F.|Real Madridin]], të cilët i thanë se ai nuk ishte në nivelin e klubit. Ai u stërvit vetëm disa ditë për shkak të reshjeve të shumta të dëborës, dhe në bazë të atyre seancave stërvitore, Reali e dërgoi në shtëpi.<ref>{{Cite web |date=24 mars 2022 |title=Pedri: I didn't like being rejected by Real Madrid, but now I'm where I want to be |url=https://e01-marca.uecdn.es/en/football/barcelona/2022/03/24/623c4b0a22601d8b568b45d6.html |access-date=3 dhjetor 2025 |publisher=Marca|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |author=Josh S |date=24 mars 2022 |title=Pedri opens up on Real Madrid rejection |url=https://www.barcablaugranes.com/fc-barcelona-transfer-rumors-news/2022/3/24/22994345/pedri-opens-up-on-real-madrid-rejection |access-date=3 dhjetor 2025 |website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> ==Karriera me klube== ===Las Palmas=== Pedri u bë pjesë e akademisë së [[UD Las Palmas|Las Palmasit]] në vitin 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.tintaamarilla.es/noticia/2019/09/04/169/34272-El_Tenerife_desestimo_a_Pedri_porque_era_pequenito_y_flaco.html|title=El Tenerife desestimó a Pedri porque era pequeñito y flaco|publisher=Tinta Amarilla|language=es|date=4 shtator 2019|accessdate=10 shtator 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.eldiario.es/canariasahora/Deportes/futbol/Pedri-Pepe_Mel-UD_Las_Palmas-futbol-cantera-pretemporada-Tenerife_0_917608478.html|title='Pedri', el tinerfeño que Pepe Mel quiere para la a UD Las Palmas|publisher=El Diario|language=es|date=6 korrik 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Më 15 korrik 2019, në moshën 16 vjeç, Pedri firmosi një kontratë profesioniste katër-vjeçare me klubin si dhe u bë pjesë e ekipit të parë nën drejtimin e trajnerit [[Pepe Mel]].<ref>{{cite web|url=https://www.udlaspalmas.es/noticias/noticia/el-juvenil-pedri-firma-contrato-profesional-con-la-ud-las-palmas|title=El juvenil Pedri firma contrato profesional con la UD Las Palmas|publisher=UD Las Palmas|language=es|date=15 korrik 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Pedri bëri debutimin e tij si profesionist më 18 gusht 2019 duke u aktivizuar si titullar në humbjen 1–0 kundër [[SD Huesca|Huescës]] në [[Segunda División]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/futbol/segunda-division/cronica/2019/08/18/5d5970d7ca4741ba178b45e9.html|title=El Huesca se lleva el triunfo gracias a un gol de Álex Gallar en la segunda parte|publisher=Marca|language=es|date=18 gusht 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Ai shënoi golin e parë në karrierë më 19 shtator në suksesin minimal kundër [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]]; ky gol e bëri atë shënuesin më të ri në historinë e klubit në moshën 16 vjeç, 9 muaj e 23 ditë.<ref>{{cite web|url=https://as.com/futbol/2019/09/20/segunda/1568930488_444391.html|title=Pedri es una estrella: golazo y primera victoria de Las Palmas|publisher=[[Diario AS]]|language=es|date=20 shtator 2019|accessdate=13 tetor 2019}}</ref><ref>{{Cite web|title=10 things about Pedri|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/1744265/10-things-about-pedri|access-date=17 gusht 2020|publisher=FC Barcelona|language=en}}</ref> ===Barcelona=== ====2019–2023: Sezoni debutues dhe trofetë e para==== Më 2 shtator 2019, Barcelona arriti një marrëveshje me Las Palmasin për transferimin e Pedrit, e cila do të hynte në fuqi më 1 korrik 2020.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.cat/ca/noticies/1335629/barca-i-las-palmas-arriben-a-un-acord-per-al-traspas-de-pedri|title=Barça i Las Palmas arriben a un acord per al traspàs de Pedri|publisher=FC Barcelona|language=ca|date=2 shtator 2019|accessdate=2 shtator 2019}}</ref> Lojtari firmosi një kontratë dy-vjeçare me klubin, që pagoi 5 milion € për kartonin e tij plus bonuse të ndryshme. Pedri u vendos në ekipin e parë për sezonin e ri dhe mori fanellën me numrin 16.<ref>{{cite web|url=https://www.sport.es/es/noticias/barca/pedri-tendra-ficha-del-primer-equipo-lucira-dorsal-8127642|title=Pedri tendrá ficha del primer equipo y lucirá el dorsal '16'|publisher=[[Sport (Spanish newspaper)|Sport]]|language=es|date=25 shtator 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me Barcelonën më 27 shtator në fitoren 4–0 kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]] në [[La Liga]], duke u aktivizuar si zëvëndësues në pjesën e dytë në vënd të [[Philippe Coutinho]]s.<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/barcelona-vs-villarreal/cronica/2020/09/27/5f70fbd846163f1e618b45a3.html|title=Ansu Fati takes charge at Barcelona|publisher=Marca|language=en|date=27 shtator 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Pedri luajti ndeshjen e parë si titullar më 17 tetor në humbjen surprizë 1–0 në transfertë kundër [[Getafe CF|Getafes]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2020/10/17/5f8b5fb122601d24338b461d.html|title=Barcelona slump to defeat at Getafe|publisher=Marca|language=en|date=17 tetor 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Tre ditë më vonë, ai shënoi golin e parë me klubin në fitoren 5–1 kundër ekipit hungarez [[Ferencvárosi TC|Ferencváros]] në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligës së Kampionëve]]; ky ishte gjithashtu edhe debutimi i tij në këtë kompeticion.<ref>{{cite news |author1=Rob Train|title=Messi has Barcelona ticking against lively Ferencváros|url=https://en.as.com/en/2020/10/20/football/1603214059_936792.html|accessdate=20 tetor 2020|publisher=Diario AS|language=en|date=20 tetor 2020 |archive-date=1 janar 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101144520/https://en.as.com/en/2020/10/20/football/1603214059_936792.html |url-status=dead }}</ref> Goli i tij i parë në La Liga erdhi më 7 nëntor në fitoren 5–2 kundër [[Real Betis]].<ref>{{cite news|author1=Fernando Carnerero|title=Todo es más fácil con Messi |url=https://www.marca.com/futbol/primera-division/barcelona-vs-betis/cronica/2020/11/07/5fa6aca8ca4741ab628b45aa.html|accessdate=7 nëntor 2020|publisher=Marca|date=7 nëntor 2020 |language=es}}</ref> Më 17 prill 2021, Pedri fitoi trofeun e parë të karrierës pasi Barcelona fitoi 4–0 kundër [[Athletic Bilbao]]s në finalen e Kupës së Mbretit.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2107669/fc-barcelona-win-their-31st-copa-del-rey-title/featured|title=FC Barcelona win their 31st Copa del Rey title|publisher=[[FC Barcelona]]|language=en|date=17 prill 2021|accessdate=23 maj 2021}}</ref> Dy javë më pas, në barazimin pa gola kundër [[Atlético Madrid]]it në [[Camp Nou]], Pedri u bë lojtari i dytë më i ri në historinë e klubit që luan 50 ndeshje, duke e arritur këtë në moshën 18 vjeç e 184 ditë. Përpara tij është vetëm sulmuesi [[Bojan Krkić]], i cili e arriti këtë rekord në moshën 18 vjeç e 3 ditë.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2132739/pedri-second-youngest-barca-player-to-make-50-appearances|title=Pedri: Second youngest Barça player to make 50 appearances|publisher=FC Barcelona|language=en|date=8 maj 2021|access-date=23 maj 2021}}</ref> Pedri e mbylli sezonin e parë me katalanasit me 52 ndeshje dhe 4 gola në të gjitha kompeticionet. Sezoni 2021–22 i Pedrit u kushtëzua nga dëmtimet. Pasi luajti si titullar në dy ndeshjet e para në kampionat, ai pësoi një dëmtim në kofshë në gusht dhe qëndroi jashtë fushe për më shumë se pesë muaj. Në tetor, ai firmosi një kontratë të re disa vjeçare me klubin; pjesë e kontratës ishte edhe një klauzolë lirimi 1 miliard €.<ref>{{Cite news|url=https://www.espn.com/soccer/barcelona-espbarcelona/story/4496874/barcelonas-pedri-signs-deal-with-club-record-1-billion-release-clause|title=Pedri: New Barcelona contract, October 2021|publisher=ESPN FC|language=en|date=14 tetor 2021|accessdate=14 maj 2021}}</ref> Gjatë muajit nëntor, Pedri u shpall fitues i çmimit [[Golden Boy]], i dhënë lojtarit më të mirë nën-21 nga ''[[Tuttosport]]'', si dhe [[Trofeu Kopa|Trofeut Kopa]], po ashtu dhënë lojtarit më të mirë nën-21 nga ''[[France Football]]''.<ref name=":2">{{cite news|url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/golden-boy/2021/11/22-87269881/golden_boy_2021_pedri_il_nuovo_ragazzo_doro_di_tuttosport|title=Golden Boy 2021, è Pedri il nuovo "Ragazzo d'Oro" di Tuttosport|date=22 nëntor 2021|publisher=Tuttosport|language=it|access-date=22 nëntor 2021}}</ref><ref name="2021 Ballon d'Or">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/ballon-dor-2021-live-stream-results-messi-b1965898.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/football/ballon-dor-2021-live-stream-results-messi-b1965898.html|archive-date=25 maj 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Follow live updates from the 2021 Ballon d'Or|publisher=The Independent|language=en|date=29 nëntor 2021|access-date=30 nëntor 2021}}</ref> Pedri u rikthye në aksion më 23 janar 2022, duke luajtur 90 minuta të plota në fitoren 1–0 kundër [[Deportivo Alavés|Alavés]]. Më 13 shkurt, Pedri shënoi në golin e parë të sezonit në barazimin 2–2 në derbi kundër [[RCD Espanyol|Espanyolit]]; goli, i cili u shënua në sekondën e 75të të ndeshjes, ishte më i shpejti në historinë e derbit.<ref>{{cite news|title=De Jong grabs late Barcelona equalizer|url=https://www.bbc.com/sport/football/60367868|publisher=BBC Sport|language=en|date=13 shkurt 2022}}</ref><ref>{{cite news|title=Caramelo de Alba, gol de Pedri y el Barça abrió la lata en el 2'|url=https://es.besoccer.com/noticia/caramelo-de-alba-gol-de-pedri-y-el-barca-abrio-la-lata-en-el-2-1102913|publisher=BeSoccer|date=13 shkurt 2022|language=es|access-date=29 maj 2026|archive-date=18 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220718020553/https://es.besoccer.com/noticia/caramelo-de-alba-gol-de-pedri-y-el-barca-abrio-la-lata-en-el-2-1102913|url-status=dead}}</ref> Më 14 prill, Pedri pësoi një tjetër dëmtim në kofshë gjatë ndeshjes së dytë çerek-finale të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]] kundër [[Eintracht Frankfurt|Frankurtit]], duke e mbyllur sezonin para kohe.<ref>{{Cite web|date=15 prill 2022|title=Hamstring injury means Pedri is set to miss the rest of the season|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2022/04/15/62594c47ca474152178b4594.html|access-date=15 prill 2022|publisher=Marca|language=en}}</ref> Ai regjistroi gjithsej vetëm 22 ndeshje dhe 5 gola në të gjitha kompeticionet. Pedri luajti titullar në të gjitha ndeshjet e ekipit gjatë pjesës së parë të sezonit 2022–23. Më 28 janar 2023, ai luajti ndeshjen e 100të në të gjitha kompeticionet me Barcelonën në një ndeshje të La Ligës kundër [[Girona FC|Gironës]]. Ai u aktivizua si zëvëndësues për të dëmtuarin [[Ousmane Dembélé]] dhe shënoi golin e vetëm të takimit.<ref name=":0">{{Cite web |author=Thomas Hindle |date=28 janar 2023 |title=100 Barcelona appearances at 20 years old! Why Pedri is already 'one of the best midfielders in the world' according to Xavi |url=https://www.goal.com/en-gh/news/100-barcelona-appearances-pedri-xavi/blt5038b4ef0b8750b2 |access-date=28 janar 2023 |publisher=Goal.com|language=en}}</ref> Më 16 shkurt, ai u dëmtua në ndeshjen e parë të raundit me eliminim direkt të Ligës së Evropës kundër [[Manchester United F.C.|Manchester United]], duke u zëvendësuar në minutën e 41të.<ref>{{cite web|url=https://onefootball.com/fr/news/barcelona-dealt-pedri-injury-blow-ahead-of-europa-league-return-leg-against-man-united-36817405|title=Barcelona dealt Pedri injury blow ahead of Europa League return leg against Man United|publisher=One Football|language=en|date=17 shkurt 2023|access-date=25 maj 2026}}</ref> Dëmtimi e mbajti atë tetë javë jashtë fushave. Në fund të sezonit, Pedri arriti të fitonte titullin e tij të parë të La Ligës, duke kontribuar me 26 ndeshje dhe 6 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/3344756/fc-barcelona-liga-champions-202223|title=FC Barcelona, Liga champions 2022/23!|publisher=FC Barcelona|language=en|date=14 maj 2023}}</ref> ====2024–vazhdon: Tripleta e titujve në Spanjë dhe kontrata e re==== Me ardhjen e trajnerit të ri [[Hansi Flick]] në klub para nisjes së sezonit 2024–25, Pedri përmirësoi ndjeshëm fizikun e tij dhe për herë të parë ai pati një sezon pa dëmtime.<ref>{{Cite web|date=6 shtator 2024|title=Barcelona star claims Hansi Flick has transformed squad fitness|publisher=Sporting News|language=en|url=https://www.sportingnews.com/us/la-liga/barcelona/news/barcelona-star-hansi-flick-transformed-squad-fitness/1d7e3988737244e4247c1410|access-date=22 janar 2024}}</ref> Më 21 janar 2025, Pedri asistoi golin e [[Eric García]]s në takimin kundër [[S.L. Benfica|Benficës]] për të barazuar rezultatin në 4–4 në ndeshjen e fundit të fazës së Ligës së Kampionëve; Barcelona në fund fitoi 5–4 dhe siguroi kualikimin e menjëhershëm në raundin e 16-tave të kompeticionit.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/720334|title=Raphinha strike earns Barca win at Benfica and top-8 spot|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 janar 2025}}</ref> Nëntë ditë më vonë, ai rinovoi kontratën me klubin deri në qershor 2030.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4207990/pedri-signs-to-stay-with-barca-until-2030|title=Pedri signs to stay with Barça until 2030|publisher=FC Barcelona|language=en|date=30 janar 2025}}</ref> Pedri ishte gjithashtu protagonist në finalen e Kupës së Mbretit kundër Real Madridit më 26 prill, duke shënuar golin e parë të ndeshjes, me Barcelonën që fitoi 3–2.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2025/apr/27/barcelona-real-madrid-copa-del-rey-match-report|title=Barcelona win thrilling Copa del Rey and drive Madrid to red card fury|date=27 prill 2025|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=1 maj 2025}}</ref> Pedri u aktivizua në 37 ndeshje në kampionat, e cila u fitua sërisht nga Barcelona. Ai gjithashtu fitoi edhe Superkupën e Spanjës, sërisht kundër Realit, duke arritur ''Tripletën'' e titujve në Spanjë. Ai e mbylli sezonin me plot 59 ndeshje në të gjitha kompeticionet. Pedri shënoi golin e parë të sezonit 2025–26 në fitoren 3–2 kundër [[Levante UD|Levantes]] në javën e dytë.<ref>{{Cite web|title=Levante 2–3 Barcelona|url=https://www.espn.in/football/match/_/gameId/748162/barcelona-levante|access-date=13 dhjetor 2025|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Në ''[[El Clásico]]n'' e parë të sezonit kundër Realit, Pedri u përjashtua me karton të kuq për herë të parë në karrierën e tij, me Barcelonën që humbi 2–1 në [[Stadiumi Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]].<ref>{{Cite web|title=Pedri to be banned for Barcelona vs Elche after Clasico red card|url=https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/104545/pedri-to-be-banned-for-barcelona-vs-elche-after-clasico-red-card|access-date=13 dhjetor 2025|website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> Tre ditë më vonë, Barcelona konfirmoi se ai kishte pësuar një dëmtim në kofshën e majtë, që e la jashtë fushave për disa javë.<ref>{{cite news|title=Pedri injury news |url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4392255/pedri-injury-news|access-date=13 dhjetor 2025|publisher=FC Barcelona|language=en}}</ref> Ai u rikthye në aksion më 29 nëntor duke u aktivizuar si zëvëndësues në fitoren 3–1 kundër Alavés.<ref>{{cite web|title=Pedri returns to field for Barcelona after one-month injury absence|url=https://sports.yahoo.com/articles/pedri-returns-field-barcelona-one-180023514.html|access-date=13 dhjetor 2025|website=Yahoo Sports|language=en}}</ref> Më 13 dhjetor 2025, Pedri luajti ndeshjen e tij të 150të në La Liga në fitoren 2–0 kundër Osasunës, duke thyer rekordin e [[Lionel Messi]]t si lojtari më i ri që arrin këtë shifër për klubin.<ref>{{cite web|title=Barcelona star Pedri beats Lionel Messi record against Osasuna|url=https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/107882/barcelona-star-pedri-beats-lionel-messi-record-against-osasuna|date=13 dhjetor 2025|access-date=14 dhjetor 2025|website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===2019–2021: Të rinjtë dhe debutimi me ekipin e parë=== Më 21 gusht 2020, Pedri u thirr në [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|kombëtaren nën-21]]; debutimi i tij erdhi më 3 shtator në fitoren 1–0 në transfertë kundër [[Kombëtarja maqedonase nën-21 e futbollit|Maqedonisë së Veriut]] në kualifikueset e UEFA Kampionatit Evropian nën-21 2021.<ref>{{cite web|url=https://www.sefutbol.com/34-debutantes-sub-21-que-empezo-fase-clasificacion |title=34 debutantes en la sub-21 desde que empezó la fase de clasificación |publisher=Federata Mbretërore Spanjolle e Futbollit |language=es |date=4 shtator 2020 |access-date=8 gusht 2021 |archive-date=8 gusht 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808142537/https://www.sefutbol.com/34-debutantes-sub-21-que-empezo-fase-clasificacion |url-status=dead }}</ref> Në mars 2021, Pedri mori thirrjen e parë në [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|ekipin e parë kombëtar]] nga trajneri [[Luis Enrique]] për kualifikueset e [[Kampionati Botëror i Futbollit 2022|FIFA Kupës së Botës 2022]].<ref>{{cite web|author=Feargal Brennan|title=Barcelona star Pedri set for debut Spain senior call up |url=https://www.football-espana.net/2021/03/14/barcelona-star-pedri-set-for-debut-spain-senior-call-up|website=Football España|language=en|access-date=15 mars 2021 |date=14 mars 2021}}</ref> Ai debutoi në barazimin 1–1 kundër [[Kombëtarja greke e futbollit|Greqisë]] më 25 mars, duke u aktivizuar si zëvëndësuesnë pjesën e dytë.<ref>{{Cite news|title=Pedri, el sexto jugador más joven en debutar con la Roja|url=https://www.sport.es/es/noticias/seleccion/pedri-estrena-grecia-historia-roja-espana-seleccion-debut-11612624|website=sport.es|date=25 mars 2021|access-date=15 korrik 2024|language=es}}</ref> Tre ditë më vonë, ai luajti si titullar për herë të parë në triumfin 2–1 në [[Tbilisi]] kundër [[Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit|Gjeorgjisë]]. ==Referime== {{Reflist}} d2sljjwv0io3ha3qg7va614t9bhr4wf 2985794 2985791 2026-05-31T00:30:28Z Sadsadas 51943 /* 2019–2021: Të rinjtë dhe debutimi me ekipin e parë */ 2985794 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Pedri | image = Pedri.jpg | caption = Pedri duke luajtur me [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjën]] në 2025 | full_name = Pedro González López<ref name="FIFA">{{cite web|url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|title=Squad List: FIFA World Cup Qatar 2022: Spain (ESP)|publisher=FIFA|language=en|page=27|date=18 dhjetor 2022|access-date=9 gusht 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|archive-date=18 dhjetor 2022|url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|25|11|2002|df=y}}<ref name="FIFA"/> | birth_place = [[Bajamar, Tenerife|Bajamar]], Spanjë | height = 1.74 m<ref name="FIFA"/> | position = [[Mesfushor]] | currentclub = [[FC Barcelona|Barcelona]] | clubnumber = 8 | youthyears1 = 2013–2015 | youthclubs1 = [[UD Tegueste|Tegueste]] | youthyears2 = 2015–2018 | youthclubs2 = [[CD Laguna de Tenerife|Laguna]] | youthyears3 = 2018–2019 | youthclubs3 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | years1 = 2019–2020 | clubs1 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | caps1 = 36 | goals1 = 4 | years2 = 2020– | clubs2 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps2 = 165 | goals2 = 22 | nationalyears1 = 2019 | nationalteam1 = [[Kombëtarja spanjolle nën-17 e futbollit|Spanja U17]] | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2019 | nationalteam2 = [[Kombëtarja spanjolle nën-18 e futbollit|Spanja U18]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2020 | nationalteam3 = [[Kombëtarja spanjolle nën-19 e futbollit|Spanja U19]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2020 | nationalteam4 = [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|Spanja U21]] | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2021 | nationalteam5 = [[Kombëtarja spanjolle nën-23 e futbollit|Spanja U23]] | nationalcaps5 = 7 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2021– | nationalteam6 = [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] | nationalcaps6 = 40 | nationalgoals6 = 5 | club-update = 21:09, 17 maj 2026 (UTC) | nationalteam-update = 23:45, 31 mars 2026 (UTC) }} '''Pedro González López''' (lindur më 25 nëntor 2002) është një [[futbolli]]st profesionist spanjoll i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor]] për klubin spanjoll [[FC Barcelona|Barcelona]] dhe [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|kombëtaren spanjolle]]. Pedri njihet për pasimet e tij, kontrollin e topit, organizimin e lojës dhe driblimet si dhe konsiderohet një nga mesfushorët më të mirë në botë.<ref>{{cite web |author=Tom Maston |date=29 prill 2025 |title=Ballon d'Or 2025 Power Rankings: Ousmane Dembele edges ahead of Barcelona trio despite Lamine Yamal's sensational Champions League showing |url=https://www.goal.com/en-ng/lists/ballon-dor-2025-power-rankings/bltd009fae5576d751f#cs260659c9499bd2af |access-date=5 maj 2025 |publisher=Goal.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web |author=Nestor Watach |date=17 prill 2025 |title=2025 Ballon d'Or power rankings: Mbappe's hopes dealt fatal blow... |url=https://www.planetfootball.com/lists-and-rankings/2025-ballon-dor-power-rankings-mbappe-lewandowski-yamal-haaland |access-date=5 maj 2025 |website=Planet Football|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=2025 FC 100: Pedri among best central midfielders in men's soccer |date=4 qershor 2025|publisher=ESPN FC|language=en|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/45178073/2025-fc-100-pedri-best-central-midfielders-mens-soccer}}</ref> ==Jeta e hershme== Pedri lindi në Bajamar, Tenerife të [[Ishujt Kanarie|Ishujve Kanarie]].<ref>{{cite web|url=https://lalagunatf.com/pedri-no-olvida-sus-origenes-fui-muy-feliz-en-bajamar/|title=Pedri: "Fui muy feliz en las piscinas de Bajamar"|publisher=La Laguna TF|language=es|date=15 gusht 2022|accessdate=16 shtator 2022}}</ref> Në moshën tre vjeç, familja e tij u shpërngul në Tegueste. Ai e nisi karrierën si futbollist me klubin e qytetit, duke u aktivizuar si [[Mbrojtësi (futboll)|qëndër-mbrojtës]]. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e Lagunës, me të cilën luajti deri në vitin 2018.<ref>{{cite web|publisher=ESPN FC|url=https://espndeportes.espn.com/futbol/mundial/nota/_/id/10652918/pedri-gonzalez-espana-seleccion-joven-figura-perfil-copa-mundo-mundial-qatar-2022-grupo-e|title=Pedri, la joven realidad y figura de España en la Copa del Mundo 2022|date=25 korrik 2022|access-date=27 korrik 2022|language=es}}</ref> Po në atë vit, Pedri nuk kaloi një provë me [[Real Madrid C.F.|Real Madridin]], të cilët i thanë se ai nuk ishte në nivelin e klubit. Ai u stërvit vetëm disa ditë për shkak të reshjeve të shumta të dëborës, dhe në bazë të atyre seancave stërvitore, Reali e dërgoi në shtëpi.<ref>{{Cite web |date=24 mars 2022 |title=Pedri: I didn't like being rejected by Real Madrid, but now I'm where I want to be |url=https://e01-marca.uecdn.es/en/football/barcelona/2022/03/24/623c4b0a22601d8b568b45d6.html |access-date=3 dhjetor 2025 |publisher=Marca|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |author=Josh S |date=24 mars 2022 |title=Pedri opens up on Real Madrid rejection |url=https://www.barcablaugranes.com/fc-barcelona-transfer-rumors-news/2022/3/24/22994345/pedri-opens-up-on-real-madrid-rejection |access-date=3 dhjetor 2025 |website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> ==Karriera me klube== ===Las Palmas=== Pedri u bë pjesë e akademisë së [[UD Las Palmas|Las Palmasit]] në vitin 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.tintaamarilla.es/noticia/2019/09/04/169/34272-El_Tenerife_desestimo_a_Pedri_porque_era_pequenito_y_flaco.html|title=El Tenerife desestimó a Pedri porque era pequeñito y flaco|publisher=Tinta Amarilla|language=es|date=4 shtator 2019|accessdate=10 shtator 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.eldiario.es/canariasahora/Deportes/futbol/Pedri-Pepe_Mel-UD_Las_Palmas-futbol-cantera-pretemporada-Tenerife_0_917608478.html|title='Pedri', el tinerfeño que Pepe Mel quiere para la a UD Las Palmas|publisher=El Diario|language=es|date=6 korrik 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Më 15 korrik 2019, në moshën 16 vjeç, Pedri firmosi një kontratë profesioniste katër-vjeçare me klubin si dhe u bë pjesë e ekipit të parë nën drejtimin e trajnerit [[Pepe Mel]].<ref>{{cite web|url=https://www.udlaspalmas.es/noticias/noticia/el-juvenil-pedri-firma-contrato-profesional-con-la-ud-las-palmas|title=El juvenil Pedri firma contrato profesional con la UD Las Palmas|publisher=UD Las Palmas|language=es|date=15 korrik 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Pedri bëri debutimin e tij si profesionist më 18 gusht 2019 duke u aktivizuar si titullar në humbjen 1–0 kundër [[SD Huesca|Huescës]] në [[Segunda División]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/futbol/segunda-division/cronica/2019/08/18/5d5970d7ca4741ba178b45e9.html|title=El Huesca se lleva el triunfo gracias a un gol de Álex Gallar en la segunda parte|publisher=Marca|language=es|date=18 gusht 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Ai shënoi golin e parë në karrierë më 19 shtator në suksesin minimal kundër [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]]; ky gol e bëri atë shënuesin më të ri në historinë e klubit në moshën 16 vjeç, 9 muaj e 23 ditë.<ref>{{cite web|url=https://as.com/futbol/2019/09/20/segunda/1568930488_444391.html|title=Pedri es una estrella: golazo y primera victoria de Las Palmas|publisher=[[Diario AS]]|language=es|date=20 shtator 2019|accessdate=13 tetor 2019}}</ref><ref>{{Cite web|title=10 things about Pedri|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/1744265/10-things-about-pedri|access-date=17 gusht 2020|publisher=FC Barcelona|language=en}}</ref> ===Barcelona=== ====2019–2023: Sezoni debutues dhe trofetë e para==== Më 2 shtator 2019, Barcelona arriti një marrëveshje me Las Palmasin për transferimin e Pedrit, e cila do të hynte në fuqi më 1 korrik 2020.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.cat/ca/noticies/1335629/barca-i-las-palmas-arriben-a-un-acord-per-al-traspas-de-pedri|title=Barça i Las Palmas arriben a un acord per al traspàs de Pedri|publisher=FC Barcelona|language=ca|date=2 shtator 2019|accessdate=2 shtator 2019}}</ref> Lojtari firmosi një kontratë dy-vjeçare me klubin, që pagoi 5 milion € për kartonin e tij plus bonuse të ndryshme. Pedri u vendos në ekipin e parë për sezonin e ri dhe mori fanellën me numrin 16.<ref>{{cite web|url=https://www.sport.es/es/noticias/barca/pedri-tendra-ficha-del-primer-equipo-lucira-dorsal-8127642|title=Pedri tendrá ficha del primer equipo y lucirá el dorsal '16'|publisher=[[Sport (Spanish newspaper)|Sport]]|language=es|date=25 shtator 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me Barcelonën më 27 shtator në fitoren 4–0 kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]] në [[La Liga]], duke u aktivizuar si zëvëndësues në pjesën e dytë në vënd të [[Philippe Coutinho]]s.<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/barcelona-vs-villarreal/cronica/2020/09/27/5f70fbd846163f1e618b45a3.html|title=Ansu Fati takes charge at Barcelona|publisher=Marca|language=en|date=27 shtator 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Pedri luajti ndeshjen e parë si titullar më 17 tetor në humbjen surprizë 1–0 në transfertë kundër [[Getafe CF|Getafes]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2020/10/17/5f8b5fb122601d24338b461d.html|title=Barcelona slump to defeat at Getafe|publisher=Marca|language=en|date=17 tetor 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Tre ditë më vonë, ai shënoi golin e parë me klubin në fitoren 5–1 kundër ekipit hungarez [[Ferencvárosi TC|Ferencváros]] në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligës së Kampionëve]]; ky ishte gjithashtu edhe debutimi i tij në këtë kompeticion.<ref>{{cite news |author1=Rob Train|title=Messi has Barcelona ticking against lively Ferencváros|url=https://en.as.com/en/2020/10/20/football/1603214059_936792.html|accessdate=20 tetor 2020|publisher=Diario AS|language=en|date=20 tetor 2020 |archive-date=1 janar 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101144520/https://en.as.com/en/2020/10/20/football/1603214059_936792.html |url-status=dead }}</ref> Goli i tij i parë në La Liga erdhi më 7 nëntor në fitoren 5–2 kundër [[Real Betis]].<ref>{{cite news|author1=Fernando Carnerero|title=Todo es más fácil con Messi |url=https://www.marca.com/futbol/primera-division/barcelona-vs-betis/cronica/2020/11/07/5fa6aca8ca4741ab628b45aa.html|accessdate=7 nëntor 2020|publisher=Marca|date=7 nëntor 2020 |language=es}}</ref> Më 17 prill 2021, Pedri fitoi trofeun e parë të karrierës pasi Barcelona fitoi 4–0 kundër [[Athletic Bilbao]]s në finalen e Kupës së Mbretit.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2107669/fc-barcelona-win-their-31st-copa-del-rey-title/featured|title=FC Barcelona win their 31st Copa del Rey title|publisher=[[FC Barcelona]]|language=en|date=17 prill 2021|accessdate=23 maj 2021}}</ref> Dy javë më pas, në barazimin pa gola kundër [[Atlético Madrid]]it në [[Camp Nou]], Pedri u bë lojtari i dytë më i ri në historinë e klubit që luan 50 ndeshje, duke e arritur këtë në moshën 18 vjeç e 184 ditë. Përpara tij është vetëm sulmuesi [[Bojan Krkić]], i cili e arriti këtë rekord në moshën 18 vjeç e 3 ditë.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2132739/pedri-second-youngest-barca-player-to-make-50-appearances|title=Pedri: Second youngest Barça player to make 50 appearances|publisher=FC Barcelona|language=en|date=8 maj 2021|access-date=23 maj 2021}}</ref> Pedri e mbylli sezonin e parë me katalanasit me 52 ndeshje dhe 4 gola në të gjitha kompeticionet. Sezoni 2021–22 i Pedrit u kushtëzua nga dëmtimet. Pasi luajti si titullar në dy ndeshjet e para në kampionat, ai pësoi një dëmtim në kofshë në gusht dhe qëndroi jashtë fushe për më shumë se pesë muaj. Në tetor, ai firmosi një kontratë të re disa vjeçare me klubin; pjesë e kontratës ishte edhe një klauzolë lirimi 1 miliard €.<ref>{{Cite news|url=https://www.espn.com/soccer/barcelona-espbarcelona/story/4496874/barcelonas-pedri-signs-deal-with-club-record-1-billion-release-clause|title=Pedri: New Barcelona contract, October 2021|publisher=ESPN FC|language=en|date=14 tetor 2021|accessdate=14 maj 2021}}</ref> Gjatë muajit nëntor, Pedri u shpall fitues i çmimit [[Golden Boy]], i dhënë lojtarit më të mirë nën-21 nga ''[[Tuttosport]]'', si dhe [[Trofeu Kopa|Trofeut Kopa]], po ashtu dhënë lojtarit më të mirë nën-21 nga ''[[France Football]]''.<ref name=":2">{{cite news|url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/golden-boy/2021/11/22-87269881/golden_boy_2021_pedri_il_nuovo_ragazzo_doro_di_tuttosport|title=Golden Boy 2021, è Pedri il nuovo "Ragazzo d'Oro" di Tuttosport|date=22 nëntor 2021|publisher=Tuttosport|language=it|access-date=22 nëntor 2021}}</ref><ref name="2021 Ballon d'Or">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/ballon-dor-2021-live-stream-results-messi-b1965898.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/football/ballon-dor-2021-live-stream-results-messi-b1965898.html|archive-date=25 maj 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Follow live updates from the 2021 Ballon d'Or|publisher=The Independent|language=en|date=29 nëntor 2021|access-date=30 nëntor 2021}}</ref> Pedri u rikthye në aksion më 23 janar 2022, duke luajtur 90 minuta të plota në fitoren 1–0 kundër [[Deportivo Alavés|Alavés]]. Më 13 shkurt, Pedri shënoi në golin e parë të sezonit në barazimin 2–2 në derbi kundër [[RCD Espanyol|Espanyolit]]; goli, i cili u shënua në sekondën e 75të të ndeshjes, ishte më i shpejti në historinë e derbit.<ref>{{cite news|title=De Jong grabs late Barcelona equalizer|url=https://www.bbc.com/sport/football/60367868|publisher=BBC Sport|language=en|date=13 shkurt 2022}}</ref><ref>{{cite news|title=Caramelo de Alba, gol de Pedri y el Barça abrió la lata en el 2'|url=https://es.besoccer.com/noticia/caramelo-de-alba-gol-de-pedri-y-el-barca-abrio-la-lata-en-el-2-1102913|publisher=BeSoccer|date=13 shkurt 2022|language=es|access-date=29 maj 2026|archive-date=18 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220718020553/https://es.besoccer.com/noticia/caramelo-de-alba-gol-de-pedri-y-el-barca-abrio-la-lata-en-el-2-1102913|url-status=dead}}</ref> Më 14 prill, Pedri pësoi një tjetër dëmtim në kofshë gjatë ndeshjes së dytë çerek-finale të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]] kundër [[Eintracht Frankfurt|Frankurtit]], duke e mbyllur sezonin para kohe.<ref>{{Cite web|date=15 prill 2022|title=Hamstring injury means Pedri is set to miss the rest of the season|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2022/04/15/62594c47ca474152178b4594.html|access-date=15 prill 2022|publisher=Marca|language=en}}</ref> Ai regjistroi gjithsej vetëm 22 ndeshje dhe 5 gola në të gjitha kompeticionet. Pedri luajti titullar në të gjitha ndeshjet e ekipit gjatë pjesës së parë të sezonit 2022–23. Më 28 janar 2023, ai luajti ndeshjen e 100të në të gjitha kompeticionet me Barcelonën në një ndeshje të La Ligës kundër [[Girona FC|Gironës]]. Ai u aktivizua si zëvëndësues për të dëmtuarin [[Ousmane Dembélé]] dhe shënoi golin e vetëm të takimit.<ref name=":0">{{Cite web |author=Thomas Hindle |date=28 janar 2023 |title=100 Barcelona appearances at 20 years old! Why Pedri is already 'one of the best midfielders in the world' according to Xavi |url=https://www.goal.com/en-gh/news/100-barcelona-appearances-pedri-xavi/blt5038b4ef0b8750b2 |access-date=28 janar 2023 |publisher=Goal.com|language=en}}</ref> Më 16 shkurt, ai u dëmtua në ndeshjen e parë të raundit me eliminim direkt të Ligës së Evropës kundër [[Manchester United F.C.|Manchester United]], duke u zëvendësuar në minutën e 41të.<ref>{{cite web|url=https://onefootball.com/fr/news/barcelona-dealt-pedri-injury-blow-ahead-of-europa-league-return-leg-against-man-united-36817405|title=Barcelona dealt Pedri injury blow ahead of Europa League return leg against Man United|publisher=One Football|language=en|date=17 shkurt 2023|access-date=25 maj 2026}}</ref> Dëmtimi e mbajti atë tetë javë jashtë fushave. Në fund të sezonit, Pedri arriti të fitonte titullin e tij të parë të La Ligës, duke kontribuar me 26 ndeshje dhe 6 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/3344756/fc-barcelona-liga-champions-202223|title=FC Barcelona, Liga champions 2022/23!|publisher=FC Barcelona|language=en|date=14 maj 2023}}</ref> ====2024–vazhdon: Tripleta e titujve në Spanjë dhe kontrata e re==== Me ardhjen e trajnerit të ri [[Hansi Flick]] në klub para nisjes së sezonit 2024–25, Pedri përmirësoi ndjeshëm fizikun e tij dhe për herë të parë ai pati një sezon pa dëmtime.<ref>{{Cite web|date=6 shtator 2024|title=Barcelona star claims Hansi Flick has transformed squad fitness|publisher=Sporting News|language=en|url=https://www.sportingnews.com/us/la-liga/barcelona/news/barcelona-star-hansi-flick-transformed-squad-fitness/1d7e3988737244e4247c1410|access-date=22 janar 2024}}</ref> Më 21 janar 2025, Pedri asistoi golin e [[Eric García]]s në takimin kundër [[S.L. Benfica|Benficës]] për të barazuar rezultatin në 4–4 në ndeshjen e fundit të fazës së Ligës së Kampionëve; Barcelona në fund fitoi 5–4 dhe siguroi kualikimin e menjëhershëm në raundin e 16-tave të kompeticionit.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/720334|title=Raphinha strike earns Barca win at Benfica and top-8 spot|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 janar 2025}}</ref> Nëntë ditë më vonë, ai rinovoi kontratën me klubin deri në qershor 2030.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4207990/pedri-signs-to-stay-with-barca-until-2030|title=Pedri signs to stay with Barça until 2030|publisher=FC Barcelona|language=en|date=30 janar 2025}}</ref> Pedri ishte gjithashtu protagonist në finalen e Kupës së Mbretit kundër Real Madridit më 26 prill, duke shënuar golin e parë të ndeshjes, me Barcelonën që fitoi 3–2.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2025/apr/27/barcelona-real-madrid-copa-del-rey-match-report|title=Barcelona win thrilling Copa del Rey and drive Madrid to red card fury|date=27 prill 2025|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=1 maj 2025}}</ref> Pedri u aktivizua në 37 ndeshje në kampionat, e cila u fitua sërisht nga Barcelona. Ai gjithashtu fitoi edhe Superkupën e Spanjës, sërisht kundër Realit, duke arritur ''Tripletën'' e titujve në Spanjë. Ai e mbylli sezonin me plot 59 ndeshje në të gjitha kompeticionet. Pedri shënoi golin e parë të sezonit 2025–26 në fitoren 3–2 kundër [[Levante UD|Levantes]] në javën e dytë.<ref>{{Cite web|title=Levante 2–3 Barcelona|url=https://www.espn.in/football/match/_/gameId/748162/barcelona-levante|access-date=13 dhjetor 2025|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Në ''[[El Clásico]]n'' e parë të sezonit kundër Realit, Pedri u përjashtua me karton të kuq për herë të parë në karrierën e tij, me Barcelonën që humbi 2–1 në [[Stadiumi Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]].<ref>{{Cite web|title=Pedri to be banned for Barcelona vs Elche after Clasico red card|url=https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/104545/pedri-to-be-banned-for-barcelona-vs-elche-after-clasico-red-card|access-date=13 dhjetor 2025|website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> Tre ditë më vonë, Barcelona konfirmoi se ai kishte pësuar një dëmtim në kofshën e majtë, që e la jashtë fushave për disa javë.<ref>{{cite news|title=Pedri injury news |url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4392255/pedri-injury-news|access-date=13 dhjetor 2025|publisher=FC Barcelona|language=en}}</ref> Ai u rikthye në aksion më 29 nëntor duke u aktivizuar si zëvëndësues në fitoren 3–1 kundër Alavés.<ref>{{cite web|title=Pedri returns to field for Barcelona after one-month injury absence|url=https://sports.yahoo.com/articles/pedri-returns-field-barcelona-one-180023514.html|access-date=13 dhjetor 2025|website=Yahoo Sports|language=en}}</ref> Më 13 dhjetor 2025, Pedri luajti ndeshjen e tij të 150të në La Liga në fitoren 2–0 kundër Osasunës, duke thyer rekordin e [[Lionel Messi]]t si lojtari më i ri që arrin këtë shifër për klubin.<ref>{{cite web|title=Barcelona star Pedri beats Lionel Messi record against Osasuna|url=https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/107882/barcelona-star-pedri-beats-lionel-messi-record-against-osasuna|date=13 dhjetor 2025|access-date=14 dhjetor 2025|website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===2019–2021: Të rinjtë dhe debutimi me ekipin e parë=== Më 21 gusht 2020, Pedri u thirr në [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|kombëtaren nën-21]]; debutimi i tij erdhi më 3 shtator në fitoren 1–0 në transfertë kundër [[Kombëtarja maqedonase nën-21 e futbollit|Maqedonisë së Veriut]] në kualifikueset e UEFA Kampionatit Evropian nën-21 2021.<ref>{{cite web|url=https://www.sefutbol.com/34-debutantes-sub-21-que-empezo-fase-clasificacion |title=34 debutantes en la sub-21 desde que empezó la fase de clasificación |publisher=Federata Mbretërore Spanjolle e Futbollit |language=es |date=4 shtator 2020 |access-date=8 gusht 2021 |archive-date=8 gusht 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808142537/https://www.sefutbol.com/34-debutantes-sub-21-que-empezo-fase-clasificacion |url-status=dead }}</ref> Në mars 2021, Pedri mori thirrjen e parë në [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|ekipin e parë kombëtar]] nga trajneri [[Luis Enrique]] për kualifikueset e [[Kampionati Botëror i Futbollit 2022|FIFA Kupës së Botës 2022]].<ref>{{cite web|author=Feargal Brennan|title=Barcelona star Pedri set for debut Spain senior call up |url=https://www.football-espana.net/2021/03/14/barcelona-star-pedri-set-for-debut-spain-senior-call-up|website=Football España|language=en|access-date=15 mars 2021 |date=14 mars 2021}}</ref> Ai debutoi në barazimin 1–1 kundër [[Kombëtarja greke e futbollit|Greqisë]] më 25 mars, duke u aktivizuar si zëvëndësuesnë pjesën e dytë.<ref>{{Cite news|title=Pedri, el sexto jugador más joven en debutar con la Roja|url=https://www.sport.es/es/noticias/seleccion/pedri-estrena-grecia-historia-roja-espana-seleccion-debut-11612624|website=sport.es|date=25 mars 2021|access-date=15 korrik 2024|language=es}}</ref> Tre ditë më vonë, ai luajti si titullar për herë të parë në triumfin 2–1 në [[Tbilisi]] kundër [[Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit|Gjeorgjisë]]. Më 21 maj 2021, Pedri ishte një nga lojtarët e zgjedhur nga trajneri Enrique për të qënë pjesë e ekipit që do të luante në [[UEFA Euro 2020]]. Ai luajti si titullar në barazimin pa gola kundër [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedisë]] në ndeshjen hapëse të grupit, duke u bërë, në moshën 18 vjeç, 6 muaj e 18 ditë, lojtari më i ri që përfaqson Spanjën në një Kampionat Evropian; ai theu rekordin e [[Miguel Tendillo]]s të vendosur në [[UEFA Euro 1980|Euro 1980]]. ==Referime== {{Reflist}} 3sau26j0n5wpccxbz6tigmrabtt23to 2985795 2985794 2026-05-31T00:31:47Z Sadsadas 51943 /* 2019–2021: Të rinjtë dhe debutimi me ekipin e parë */ 2985795 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Pedri | image = Pedri.jpg | caption = Pedri duke luajtur me [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjën]] në 2025 | full_name = Pedro González López<ref name="FIFA">{{cite web|url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|title=Squad List: FIFA World Cup Qatar 2022: Spain (ESP)|publisher=FIFA|language=en|page=27|date=18 dhjetor 2022|access-date=9 gusht 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|archive-date=18 dhjetor 2022|url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|25|11|2002|df=y}}<ref name="FIFA"/> | birth_place = [[Bajamar, Tenerife|Bajamar]], Spanjë | height = 1.74 m<ref name="FIFA"/> | position = [[Mesfushor]] | currentclub = [[FC Barcelona|Barcelona]] | clubnumber = 8 | youthyears1 = 2013–2015 | youthclubs1 = [[UD Tegueste|Tegueste]] | youthyears2 = 2015–2018 | youthclubs2 = [[CD Laguna de Tenerife|Laguna]] | youthyears3 = 2018–2019 | youthclubs3 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | years1 = 2019–2020 | clubs1 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | caps1 = 36 | goals1 = 4 | years2 = 2020– | clubs2 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps2 = 165 | goals2 = 22 | nationalyears1 = 2019 | nationalteam1 = [[Kombëtarja spanjolle nën-17 e futbollit|Spanja U17]] | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2019 | nationalteam2 = [[Kombëtarja spanjolle nën-18 e futbollit|Spanja U18]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2020 | nationalteam3 = [[Kombëtarja spanjolle nën-19 e futbollit|Spanja U19]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2020 | nationalteam4 = [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|Spanja U21]] | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2021 | nationalteam5 = [[Kombëtarja spanjolle nën-23 e futbollit|Spanja U23]] | nationalcaps5 = 7 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2021– | nationalteam6 = [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] | nationalcaps6 = 40 | nationalgoals6 = 5 | club-update = 21:09, 17 maj 2026 (UTC) | nationalteam-update = 23:45, 31 mars 2026 (UTC) }} '''Pedro González López''' (lindur më 25 nëntor 2002) është një [[futbolli]]st profesionist spanjoll i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor]] për klubin spanjoll [[FC Barcelona|Barcelona]] dhe [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|kombëtaren spanjolle]]. Pedri njihet për pasimet e tij, kontrollin e topit, organizimin e lojës dhe driblimet si dhe konsiderohet një nga mesfushorët më të mirë në botë.<ref>{{cite web |author=Tom Maston |date=29 prill 2025 |title=Ballon d'Or 2025 Power Rankings: Ousmane Dembele edges ahead of Barcelona trio despite Lamine Yamal's sensational Champions League showing |url=https://www.goal.com/en-ng/lists/ballon-dor-2025-power-rankings/bltd009fae5576d751f#cs260659c9499bd2af |access-date=5 maj 2025 |publisher=Goal.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web |author=Nestor Watach |date=17 prill 2025 |title=2025 Ballon d'Or power rankings: Mbappe's hopes dealt fatal blow... |url=https://www.planetfootball.com/lists-and-rankings/2025-ballon-dor-power-rankings-mbappe-lewandowski-yamal-haaland |access-date=5 maj 2025 |website=Planet Football|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=2025 FC 100: Pedri among best central midfielders in men's soccer |date=4 qershor 2025|publisher=ESPN FC|language=en|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/45178073/2025-fc-100-pedri-best-central-midfielders-mens-soccer}}</ref> ==Jeta e hershme== Pedri lindi në Bajamar, Tenerife të [[Ishujt Kanarie|Ishujve Kanarie]].<ref>{{cite web|url=https://lalagunatf.com/pedri-no-olvida-sus-origenes-fui-muy-feliz-en-bajamar/|title=Pedri: "Fui muy feliz en las piscinas de Bajamar"|publisher=La Laguna TF|language=es|date=15 gusht 2022|accessdate=16 shtator 2022}}</ref> Në moshën tre vjeç, familja e tij u shpërngul në Tegueste. Ai e nisi karrierën si futbollist me klubin e qytetit, duke u aktivizuar si [[Mbrojtësi (futboll)|qëndër-mbrojtës]]. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e Lagunës, me të cilën luajti deri në vitin 2018.<ref>{{cite web|publisher=ESPN FC|url=https://espndeportes.espn.com/futbol/mundial/nota/_/id/10652918/pedri-gonzalez-espana-seleccion-joven-figura-perfil-copa-mundo-mundial-qatar-2022-grupo-e|title=Pedri, la joven realidad y figura de España en la Copa del Mundo 2022|date=25 korrik 2022|access-date=27 korrik 2022|language=es}}</ref> Po në atë vit, Pedri nuk kaloi një provë me [[Real Madrid C.F.|Real Madridin]], të cilët i thanë se ai nuk ishte në nivelin e klubit. Ai u stërvit vetëm disa ditë për shkak të reshjeve të shumta të dëborës, dhe në bazë të atyre seancave stërvitore, Reali e dërgoi në shtëpi.<ref>{{Cite web |date=24 mars 2022 |title=Pedri: I didn't like being rejected by Real Madrid, but now I'm where I want to be |url=https://e01-marca.uecdn.es/en/football/barcelona/2022/03/24/623c4b0a22601d8b568b45d6.html |access-date=3 dhjetor 2025 |publisher=Marca|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |author=Josh S |date=24 mars 2022 |title=Pedri opens up on Real Madrid rejection |url=https://www.barcablaugranes.com/fc-barcelona-transfer-rumors-news/2022/3/24/22994345/pedri-opens-up-on-real-madrid-rejection |access-date=3 dhjetor 2025 |website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> ==Karriera me klube== ===Las Palmas=== Pedri u bë pjesë e akademisë së [[UD Las Palmas|Las Palmasit]] në vitin 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.tintaamarilla.es/noticia/2019/09/04/169/34272-El_Tenerife_desestimo_a_Pedri_porque_era_pequenito_y_flaco.html|title=El Tenerife desestimó a Pedri porque era pequeñito y flaco|publisher=Tinta Amarilla|language=es|date=4 shtator 2019|accessdate=10 shtator 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.eldiario.es/canariasahora/Deportes/futbol/Pedri-Pepe_Mel-UD_Las_Palmas-futbol-cantera-pretemporada-Tenerife_0_917608478.html|title='Pedri', el tinerfeño que Pepe Mel quiere para la a UD Las Palmas|publisher=El Diario|language=es|date=6 korrik 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Më 15 korrik 2019, në moshën 16 vjeç, Pedri firmosi një kontratë profesioniste katër-vjeçare me klubin si dhe u bë pjesë e ekipit të parë nën drejtimin e trajnerit [[Pepe Mel]].<ref>{{cite web|url=https://www.udlaspalmas.es/noticias/noticia/el-juvenil-pedri-firma-contrato-profesional-con-la-ud-las-palmas|title=El juvenil Pedri firma contrato profesional con la UD Las Palmas|publisher=UD Las Palmas|language=es|date=15 korrik 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Pedri bëri debutimin e tij si profesionist më 18 gusht 2019 duke u aktivizuar si titullar në humbjen 1–0 kundër [[SD Huesca|Huescës]] në [[Segunda División]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/futbol/segunda-division/cronica/2019/08/18/5d5970d7ca4741ba178b45e9.html|title=El Huesca se lleva el triunfo gracias a un gol de Álex Gallar en la segunda parte|publisher=Marca|language=es|date=18 gusht 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Ai shënoi golin e parë në karrierë më 19 shtator në suksesin minimal kundër [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]]; ky gol e bëri atë shënuesin më të ri në historinë e klubit në moshën 16 vjeç, 9 muaj e 23 ditë.<ref>{{cite web|url=https://as.com/futbol/2019/09/20/segunda/1568930488_444391.html|title=Pedri es una estrella: golazo y primera victoria de Las Palmas|publisher=[[Diario AS]]|language=es|date=20 shtator 2019|accessdate=13 tetor 2019}}</ref><ref>{{Cite web|title=10 things about Pedri|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/1744265/10-things-about-pedri|access-date=17 gusht 2020|publisher=FC Barcelona|language=en}}</ref> ===Barcelona=== ====2019–2023: Sezoni debutues dhe trofetë e para==== Më 2 shtator 2019, Barcelona arriti një marrëveshje me Las Palmasin për transferimin e Pedrit, e cila do të hynte në fuqi më 1 korrik 2020.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.cat/ca/noticies/1335629/barca-i-las-palmas-arriben-a-un-acord-per-al-traspas-de-pedri|title=Barça i Las Palmas arriben a un acord per al traspàs de Pedri|publisher=FC Barcelona|language=ca|date=2 shtator 2019|accessdate=2 shtator 2019}}</ref> Lojtari firmosi një kontratë dy-vjeçare me klubin, që pagoi 5 milion € për kartonin e tij plus bonuse të ndryshme. Pedri u vendos në ekipin e parë për sezonin e ri dhe mori fanellën me numrin 16.<ref>{{cite web|url=https://www.sport.es/es/noticias/barca/pedri-tendra-ficha-del-primer-equipo-lucira-dorsal-8127642|title=Pedri tendrá ficha del primer equipo y lucirá el dorsal '16'|publisher=[[Sport (Spanish newspaper)|Sport]]|language=es|date=25 shtator 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me Barcelonën më 27 shtator në fitoren 4–0 kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]] në [[La Liga]], duke u aktivizuar si zëvëndësues në pjesën e dytë në vënd të [[Philippe Coutinho]]s.<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/barcelona-vs-villarreal/cronica/2020/09/27/5f70fbd846163f1e618b45a3.html|title=Ansu Fati takes charge at Barcelona|publisher=Marca|language=en|date=27 shtator 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Pedri luajti ndeshjen e parë si titullar më 17 tetor në humbjen surprizë 1–0 në transfertë kundër [[Getafe CF|Getafes]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2020/10/17/5f8b5fb122601d24338b461d.html|title=Barcelona slump to defeat at Getafe|publisher=Marca|language=en|date=17 tetor 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Tre ditë më vonë, ai shënoi golin e parë me klubin në fitoren 5–1 kundër ekipit hungarez [[Ferencvárosi TC|Ferencváros]] në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligës së Kampionëve]]; ky ishte gjithashtu edhe debutimi i tij në këtë kompeticion.<ref>{{cite news |author1=Rob Train|title=Messi has Barcelona ticking against lively Ferencváros|url=https://en.as.com/en/2020/10/20/football/1603214059_936792.html|accessdate=20 tetor 2020|publisher=Diario AS|language=en|date=20 tetor 2020 |archive-date=1 janar 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101144520/https://en.as.com/en/2020/10/20/football/1603214059_936792.html |url-status=dead }}</ref> Goli i tij i parë në La Liga erdhi më 7 nëntor në fitoren 5–2 kundër [[Real Betis]].<ref>{{cite news|author1=Fernando Carnerero|title=Todo es más fácil con Messi |url=https://www.marca.com/futbol/primera-division/barcelona-vs-betis/cronica/2020/11/07/5fa6aca8ca4741ab628b45aa.html|accessdate=7 nëntor 2020|publisher=Marca|date=7 nëntor 2020 |language=es}}</ref> Më 17 prill 2021, Pedri fitoi trofeun e parë të karrierës pasi Barcelona fitoi 4–0 kundër [[Athletic Bilbao]]s në finalen e Kupës së Mbretit.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2107669/fc-barcelona-win-their-31st-copa-del-rey-title/featured|title=FC Barcelona win their 31st Copa del Rey title|publisher=[[FC Barcelona]]|language=en|date=17 prill 2021|accessdate=23 maj 2021}}</ref> Dy javë më pas, në barazimin pa gola kundër [[Atlético Madrid]]it në [[Camp Nou]], Pedri u bë lojtari i dytë më i ri në historinë e klubit që luan 50 ndeshje, duke e arritur këtë në moshën 18 vjeç e 184 ditë. Përpara tij është vetëm sulmuesi [[Bojan Krkić]], i cili e arriti këtë rekord në moshën 18 vjeç e 3 ditë.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2132739/pedri-second-youngest-barca-player-to-make-50-appearances|title=Pedri: Second youngest Barça player to make 50 appearances|publisher=FC Barcelona|language=en|date=8 maj 2021|access-date=23 maj 2021}}</ref> Pedri e mbylli sezonin e parë me katalanasit me 52 ndeshje dhe 4 gola në të gjitha kompeticionet. Sezoni 2021–22 i Pedrit u kushtëzua nga dëmtimet. Pasi luajti si titullar në dy ndeshjet e para në kampionat, ai pësoi një dëmtim në kofshë në gusht dhe qëndroi jashtë fushe për më shumë se pesë muaj. Në tetor, ai firmosi një kontratë të re disa vjeçare me klubin; pjesë e kontratës ishte edhe një klauzolë lirimi 1 miliard €.<ref>{{Cite news|url=https://www.espn.com/soccer/barcelona-espbarcelona/story/4496874/barcelonas-pedri-signs-deal-with-club-record-1-billion-release-clause|title=Pedri: New Barcelona contract, October 2021|publisher=ESPN FC|language=en|date=14 tetor 2021|accessdate=14 maj 2021}}</ref> Gjatë muajit nëntor, Pedri u shpall fitues i çmimit [[Golden Boy]], i dhënë lojtarit më të mirë nën-21 nga ''[[Tuttosport]]'', si dhe [[Trofeu Kopa|Trofeut Kopa]], po ashtu dhënë lojtarit më të mirë nën-21 nga ''[[France Football]]''.<ref name=":2">{{cite news|url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/golden-boy/2021/11/22-87269881/golden_boy_2021_pedri_il_nuovo_ragazzo_doro_di_tuttosport|title=Golden Boy 2021, è Pedri il nuovo "Ragazzo d'Oro" di Tuttosport|date=22 nëntor 2021|publisher=Tuttosport|language=it|access-date=22 nëntor 2021}}</ref><ref name="2021 Ballon d'Or">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/ballon-dor-2021-live-stream-results-messi-b1965898.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/football/ballon-dor-2021-live-stream-results-messi-b1965898.html|archive-date=25 maj 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Follow live updates from the 2021 Ballon d'Or|publisher=The Independent|language=en|date=29 nëntor 2021|access-date=30 nëntor 2021}}</ref> Pedri u rikthye në aksion më 23 janar 2022, duke luajtur 90 minuta të plota në fitoren 1–0 kundër [[Deportivo Alavés|Alavés]]. Më 13 shkurt, Pedri shënoi në golin e parë të sezonit në barazimin 2–2 në derbi kundër [[RCD Espanyol|Espanyolit]]; goli, i cili u shënua në sekondën e 75të të ndeshjes, ishte më i shpejti në historinë e derbit.<ref>{{cite news|title=De Jong grabs late Barcelona equalizer|url=https://www.bbc.com/sport/football/60367868|publisher=BBC Sport|language=en|date=13 shkurt 2022}}</ref><ref>{{cite news|title=Caramelo de Alba, gol de Pedri y el Barça abrió la lata en el 2'|url=https://es.besoccer.com/noticia/caramelo-de-alba-gol-de-pedri-y-el-barca-abrio-la-lata-en-el-2-1102913|publisher=BeSoccer|date=13 shkurt 2022|language=es|access-date=29 maj 2026|archive-date=18 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220718020553/https://es.besoccer.com/noticia/caramelo-de-alba-gol-de-pedri-y-el-barca-abrio-la-lata-en-el-2-1102913|url-status=dead}}</ref> Më 14 prill, Pedri pësoi një tjetër dëmtim në kofshë gjatë ndeshjes së dytë çerek-finale të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]] kundër [[Eintracht Frankfurt|Frankurtit]], duke e mbyllur sezonin para kohe.<ref>{{Cite web|date=15 prill 2022|title=Hamstring injury means Pedri is set to miss the rest of the season|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2022/04/15/62594c47ca474152178b4594.html|access-date=15 prill 2022|publisher=Marca|language=en}}</ref> Ai regjistroi gjithsej vetëm 22 ndeshje dhe 5 gola në të gjitha kompeticionet. Pedri luajti titullar në të gjitha ndeshjet e ekipit gjatë pjesës së parë të sezonit 2022–23. Më 28 janar 2023, ai luajti ndeshjen e 100të në të gjitha kompeticionet me Barcelonën në një ndeshje të La Ligës kundër [[Girona FC|Gironës]]. Ai u aktivizua si zëvëndësues për të dëmtuarin [[Ousmane Dembélé]] dhe shënoi golin e vetëm të takimit.<ref name=":0">{{Cite web |author=Thomas Hindle |date=28 janar 2023 |title=100 Barcelona appearances at 20 years old! Why Pedri is already 'one of the best midfielders in the world' according to Xavi |url=https://www.goal.com/en-gh/news/100-barcelona-appearances-pedri-xavi/blt5038b4ef0b8750b2 |access-date=28 janar 2023 |publisher=Goal.com|language=en}}</ref> Më 16 shkurt, ai u dëmtua në ndeshjen e parë të raundit me eliminim direkt të Ligës së Evropës kundër [[Manchester United F.C.|Manchester United]], duke u zëvendësuar në minutën e 41të.<ref>{{cite web|url=https://onefootball.com/fr/news/barcelona-dealt-pedri-injury-blow-ahead-of-europa-league-return-leg-against-man-united-36817405|title=Barcelona dealt Pedri injury blow ahead of Europa League return leg against Man United|publisher=One Football|language=en|date=17 shkurt 2023|access-date=25 maj 2026}}</ref> Dëmtimi e mbajti atë tetë javë jashtë fushave. Në fund të sezonit, Pedri arriti të fitonte titullin e tij të parë të La Ligës, duke kontribuar me 26 ndeshje dhe 6 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/3344756/fc-barcelona-liga-champions-202223|title=FC Barcelona, Liga champions 2022/23!|publisher=FC Barcelona|language=en|date=14 maj 2023}}</ref> ====2024–vazhdon: Tripleta e titujve në Spanjë dhe kontrata e re==== Me ardhjen e trajnerit të ri [[Hansi Flick]] në klub para nisjes së sezonit 2024–25, Pedri përmirësoi ndjeshëm fizikun e tij dhe për herë të parë ai pati një sezon pa dëmtime.<ref>{{Cite web|date=6 shtator 2024|title=Barcelona star claims Hansi Flick has transformed squad fitness|publisher=Sporting News|language=en|url=https://www.sportingnews.com/us/la-liga/barcelona/news/barcelona-star-hansi-flick-transformed-squad-fitness/1d7e3988737244e4247c1410|access-date=22 janar 2024}}</ref> Më 21 janar 2025, Pedri asistoi golin e [[Eric García]]s në takimin kundër [[S.L. Benfica|Benficës]] për të barazuar rezultatin në 4–4 në ndeshjen e fundit të fazës së Ligës së Kampionëve; Barcelona në fund fitoi 5–4 dhe siguroi kualikimin e menjëhershëm në raundin e 16-tave të kompeticionit.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/720334|title=Raphinha strike earns Barca win at Benfica and top-8 spot|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 janar 2025}}</ref> Nëntë ditë më vonë, ai rinovoi kontratën me klubin deri në qershor 2030.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4207990/pedri-signs-to-stay-with-barca-until-2030|title=Pedri signs to stay with Barça until 2030|publisher=FC Barcelona|language=en|date=30 janar 2025}}</ref> Pedri ishte gjithashtu protagonist në finalen e Kupës së Mbretit kundër Real Madridit më 26 prill, duke shënuar golin e parë të ndeshjes, me Barcelonën që fitoi 3–2.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2025/apr/27/barcelona-real-madrid-copa-del-rey-match-report|title=Barcelona win thrilling Copa del Rey and drive Madrid to red card fury|date=27 prill 2025|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=1 maj 2025}}</ref> Pedri u aktivizua në 37 ndeshje në kampionat, e cila u fitua sërisht nga Barcelona. Ai gjithashtu fitoi edhe Superkupën e Spanjës, sërisht kundër Realit, duke arritur ''Tripletën'' e titujve në Spanjë. Ai e mbylli sezonin me plot 59 ndeshje në të gjitha kompeticionet. Pedri shënoi golin e parë të sezonit 2025–26 në fitoren 3–2 kundër [[Levante UD|Levantes]] në javën e dytë.<ref>{{Cite web|title=Levante 2–3 Barcelona|url=https://www.espn.in/football/match/_/gameId/748162/barcelona-levante|access-date=13 dhjetor 2025|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Në ''[[El Clásico]]n'' e parë të sezonit kundër Realit, Pedri u përjashtua me karton të kuq për herë të parë në karrierën e tij, me Barcelonën që humbi 2–1 në [[Stadiumi Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]].<ref>{{Cite web|title=Pedri to be banned for Barcelona vs Elche after Clasico red card|url=https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/104545/pedri-to-be-banned-for-barcelona-vs-elche-after-clasico-red-card|access-date=13 dhjetor 2025|website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> Tre ditë më vonë, Barcelona konfirmoi se ai kishte pësuar një dëmtim në kofshën e majtë, që e la jashtë fushave për disa javë.<ref>{{cite news|title=Pedri injury news |url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4392255/pedri-injury-news|access-date=13 dhjetor 2025|publisher=FC Barcelona|language=en}}</ref> Ai u rikthye në aksion më 29 nëntor duke u aktivizuar si zëvëndësues në fitoren 3–1 kundër Alavés.<ref>{{cite web|title=Pedri returns to field for Barcelona after one-month injury absence|url=https://sports.yahoo.com/articles/pedri-returns-field-barcelona-one-180023514.html|access-date=13 dhjetor 2025|website=Yahoo Sports|language=en}}</ref> Më 13 dhjetor 2025, Pedri luajti ndeshjen e tij të 150të në La Liga në fitoren 2–0 kundër Osasunës, duke thyer rekordin e [[Lionel Messi]]t si lojtari më i ri që arrin këtë shifër për klubin.<ref>{{cite web|title=Barcelona star Pedri beats Lionel Messi record against Osasuna|url=https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/107882/barcelona-star-pedri-beats-lionel-messi-record-against-osasuna|date=13 dhjetor 2025|access-date=14 dhjetor 2025|website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===2019–2021: Të rinjtë dhe debutimi me ekipin e parë=== Më 21 gusht 2020, Pedri u thirr në [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|kombëtaren nën-21]]; debutimi i tij erdhi më 3 shtator në fitoren 1–0 në transfertë kundër [[Kombëtarja maqedonase nën-21 e futbollit|Maqedonisë së Veriut]] në kualifikueset e UEFA Kampionatit Evropian nën-21 2021.<ref>{{cite web|url=https://www.sefutbol.com/34-debutantes-sub-21-que-empezo-fase-clasificacion |title=34 debutantes en la sub-21 desde que empezó la fase de clasificación |publisher=Federata Mbretërore Spanjolle e Futbollit |language=es |date=4 shtator 2020 |access-date=8 gusht 2021 |archive-date=8 gusht 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808142537/https://www.sefutbol.com/34-debutantes-sub-21-que-empezo-fase-clasificacion |url-status=dead }}</ref> Në mars 2021, Pedri mori thirrjen e parë në [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|ekipin e parë kombëtar]] nga trajneri [[Luis Enrique]] për kualifikueset e [[Kampionati Botëror i Futbollit 2022|FIFA Kupës së Botës 2022]].<ref>{{cite web|author=Feargal Brennan|title=Barcelona star Pedri set for debut Spain senior call up |url=https://www.football-espana.net/2021/03/14/barcelona-star-pedri-set-for-debut-spain-senior-call-up|website=Football España|language=en|access-date=15 mars 2021 |date=14 mars 2021}}</ref> Ai debutoi në barazimin 1–1 kundër [[Kombëtarja greke e futbollit|Greqisë]] më 25 mars, duke u aktivizuar si zëvëndësuesnë pjesën e dytë.<ref>{{Cite news|title=Pedri, el sexto jugador más joven en debutar con la Roja|url=https://www.sport.es/es/noticias/seleccion/pedri-estrena-grecia-historia-roja-espana-seleccion-debut-11612624|website=sport.es|date=25 mars 2021|access-date=15 korrik 2024|language=es}}</ref> Tre ditë më vonë, ai luajti si titullar për herë të parë në triumfin 2–1 në [[Tbilisi]] kundër [[Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit|Gjeorgjisë]]. Më 21 maj 2021, Pedri ishte një nga lojtarët e zgjedhur nga trajneri Enrique për të qënë pjesë e ekipit që do të luante në [[UEFA Euro 2020]].<ref>{{cite news|author=Jamie Braidwood|title=Euro 2020 news Live: Sergio Ramos left out of Spain squad plus latest before England announcement |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/euro-2020-news-live-england-squad-b1852654.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/football/euro-2020-news-live-england-squad-b1852654.html |archive-date=25 maj 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=24 maj 2021 |newspaper=The Independent |language=en|date=24 maj 2021}}</ref> Ai luajti si titullar në barazimin pa gola kundër [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedisë]] në ndeshjen hapëse të grupit, duke u bërë, në moshën 18 vjeç, 6 muaj e 18 ditë, lojtari më i ri që përfaqson Spanjën në një Kampionat Evropian; ai theu rekordin e [[Miguel Tendillo]]s të vendosur në [[UEFA Euro 1980|Euro 1980]].<ref>{{cite web|title=Pedri, Spain's youngest ever player at European Championship|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2171362/pedri-spains-youngest-ever-player-at-european-championship|publisher=FC Barcelona|language=en|date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021}}</ref> ==Referime== {{Reflist}} c9jtme0fcthjzxk3vpa2tr0otsezv0s 2985796 2985795 2026-05-31T00:34:12Z Sadsadas 51943 /* 2019–2021: Të rinjtë dhe debutimi me ekipin e parë */ 2985796 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Pedri | image = Pedri.jpg | caption = Pedri duke luajtur me [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjën]] në 2025 | full_name = Pedro González López<ref name="FIFA">{{cite web|url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|title=Squad List: FIFA World Cup Qatar 2022: Spain (ESP)|publisher=FIFA|language=en|page=27|date=18 dhjetor 2022|access-date=9 gusht 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|archive-date=18 dhjetor 2022|url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|25|11|2002|df=y}}<ref name="FIFA"/> | birth_place = [[Bajamar, Tenerife|Bajamar]], Spanjë | height = 1.74 m<ref name="FIFA"/> | position = [[Mesfushor]] | currentclub = [[FC Barcelona|Barcelona]] | clubnumber = 8 | youthyears1 = 2013–2015 | youthclubs1 = [[UD Tegueste|Tegueste]] | youthyears2 = 2015–2018 | youthclubs2 = [[CD Laguna de Tenerife|Laguna]] | youthyears3 = 2018–2019 | youthclubs3 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | years1 = 2019–2020 | clubs1 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | caps1 = 36 | goals1 = 4 | years2 = 2020– | clubs2 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps2 = 165 | goals2 = 22 | nationalyears1 = 2019 | nationalteam1 = [[Kombëtarja spanjolle nën-17 e futbollit|Spanja U17]] | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2019 | nationalteam2 = [[Kombëtarja spanjolle nën-18 e futbollit|Spanja U18]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2020 | nationalteam3 = [[Kombëtarja spanjolle nën-19 e futbollit|Spanja U19]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2020 | nationalteam4 = [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|Spanja U21]] | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2021 | nationalteam5 = [[Kombëtarja spanjolle nën-23 e futbollit|Spanja U23]] | nationalcaps5 = 7 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2021– | nationalteam6 = [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] | nationalcaps6 = 40 | nationalgoals6 = 5 | club-update = 21:09, 17 maj 2026 (UTC) | nationalteam-update = 23:45, 31 mars 2026 (UTC) }} '''Pedro González López''' (lindur më 25 nëntor 2002) është një [[futbolli]]st profesionist spanjoll i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor]] për klubin spanjoll [[FC Barcelona|Barcelona]] dhe [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|kombëtaren spanjolle]]. Pedri njihet për pasimet e tij, kontrollin e topit, organizimin e lojës dhe driblimet si dhe konsiderohet një nga mesfushorët më të mirë në botë.<ref>{{cite web |author=Tom Maston |date=29 prill 2025 |title=Ballon d'Or 2025 Power Rankings: Ousmane Dembele edges ahead of Barcelona trio despite Lamine Yamal's sensational Champions League showing |url=https://www.goal.com/en-ng/lists/ballon-dor-2025-power-rankings/bltd009fae5576d751f#cs260659c9499bd2af |access-date=5 maj 2025 |publisher=Goal.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web |author=Nestor Watach |date=17 prill 2025 |title=2025 Ballon d'Or power rankings: Mbappe's hopes dealt fatal blow... |url=https://www.planetfootball.com/lists-and-rankings/2025-ballon-dor-power-rankings-mbappe-lewandowski-yamal-haaland |access-date=5 maj 2025 |website=Planet Football|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=2025 FC 100: Pedri among best central midfielders in men's soccer |date=4 qershor 2025|publisher=ESPN FC|language=en|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/45178073/2025-fc-100-pedri-best-central-midfielders-mens-soccer}}</ref> ==Jeta e hershme== Pedri lindi në Bajamar, Tenerife të [[Ishujt Kanarie|Ishujve Kanarie]].<ref>{{cite web|url=https://lalagunatf.com/pedri-no-olvida-sus-origenes-fui-muy-feliz-en-bajamar/|title=Pedri: "Fui muy feliz en las piscinas de Bajamar"|publisher=La Laguna TF|language=es|date=15 gusht 2022|accessdate=16 shtator 2022}}</ref> Në moshën tre vjeç, familja e tij u shpërngul në Tegueste. Ai e nisi karrierën si futbollist me klubin e qytetit, duke u aktivizuar si [[Mbrojtësi (futboll)|qëndër-mbrojtës]]. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e Lagunës, me të cilën luajti deri në vitin 2018.<ref>{{cite web|publisher=ESPN FC|url=https://espndeportes.espn.com/futbol/mundial/nota/_/id/10652918/pedri-gonzalez-espana-seleccion-joven-figura-perfil-copa-mundo-mundial-qatar-2022-grupo-e|title=Pedri, la joven realidad y figura de España en la Copa del Mundo 2022|date=25 korrik 2022|access-date=27 korrik 2022|language=es}}</ref> Po në atë vit, Pedri nuk kaloi një provë me [[Real Madrid C.F.|Real Madridin]], të cilët i thanë se ai nuk ishte në nivelin e klubit. Ai u stërvit vetëm disa ditë për shkak të reshjeve të shumta të dëborës, dhe në bazë të atyre seancave stërvitore, Reali e dërgoi në shtëpi.<ref>{{Cite web |date=24 mars 2022 |title=Pedri: I didn't like being rejected by Real Madrid, but now I'm where I want to be |url=https://e01-marca.uecdn.es/en/football/barcelona/2022/03/24/623c4b0a22601d8b568b45d6.html |access-date=3 dhjetor 2025 |publisher=Marca|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |author=Josh S |date=24 mars 2022 |title=Pedri opens up on Real Madrid rejection |url=https://www.barcablaugranes.com/fc-barcelona-transfer-rumors-news/2022/3/24/22994345/pedri-opens-up-on-real-madrid-rejection |access-date=3 dhjetor 2025 |website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> ==Karriera me klube== ===Las Palmas=== Pedri u bë pjesë e akademisë së [[UD Las Palmas|Las Palmasit]] në vitin 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.tintaamarilla.es/noticia/2019/09/04/169/34272-El_Tenerife_desestimo_a_Pedri_porque_era_pequenito_y_flaco.html|title=El Tenerife desestimó a Pedri porque era pequeñito y flaco|publisher=Tinta Amarilla|language=es|date=4 shtator 2019|accessdate=10 shtator 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.eldiario.es/canariasahora/Deportes/futbol/Pedri-Pepe_Mel-UD_Las_Palmas-futbol-cantera-pretemporada-Tenerife_0_917608478.html|title='Pedri', el tinerfeño que Pepe Mel quiere para la a UD Las Palmas|publisher=El Diario|language=es|date=6 korrik 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Më 15 korrik 2019, në moshën 16 vjeç, Pedri firmosi një kontratë profesioniste katër-vjeçare me klubin si dhe u bë pjesë e ekipit të parë nën drejtimin e trajnerit [[Pepe Mel]].<ref>{{cite web|url=https://www.udlaspalmas.es/noticias/noticia/el-juvenil-pedri-firma-contrato-profesional-con-la-ud-las-palmas|title=El juvenil Pedri firma contrato profesional con la UD Las Palmas|publisher=UD Las Palmas|language=es|date=15 korrik 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Pedri bëri debutimin e tij si profesionist më 18 gusht 2019 duke u aktivizuar si titullar në humbjen 1–0 kundër [[SD Huesca|Huescës]] në [[Segunda División]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/futbol/segunda-division/cronica/2019/08/18/5d5970d7ca4741ba178b45e9.html|title=El Huesca se lleva el triunfo gracias a un gol de Álex Gallar en la segunda parte|publisher=Marca|language=es|date=18 gusht 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Ai shënoi golin e parë në karrierë më 19 shtator në suksesin minimal kundër [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]]; ky gol e bëri atë shënuesin më të ri në historinë e klubit në moshën 16 vjeç, 9 muaj e 23 ditë.<ref>{{cite web|url=https://as.com/futbol/2019/09/20/segunda/1568930488_444391.html|title=Pedri es una estrella: golazo y primera victoria de Las Palmas|publisher=[[Diario AS]]|language=es|date=20 shtator 2019|accessdate=13 tetor 2019}}</ref><ref>{{Cite web|title=10 things about Pedri|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/1744265/10-things-about-pedri|access-date=17 gusht 2020|publisher=FC Barcelona|language=en}}</ref> ===Barcelona=== ====2019–2023: Sezoni debutues dhe trofetë e para==== Më 2 shtator 2019, Barcelona arriti një marrëveshje me Las Palmasin për transferimin e Pedrit, e cila do të hynte në fuqi më 1 korrik 2020.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.cat/ca/noticies/1335629/barca-i-las-palmas-arriben-a-un-acord-per-al-traspas-de-pedri|title=Barça i Las Palmas arriben a un acord per al traspàs de Pedri|publisher=FC Barcelona|language=ca|date=2 shtator 2019|accessdate=2 shtator 2019}}</ref> Lojtari firmosi një kontratë dy-vjeçare me klubin, që pagoi 5 milion € për kartonin e tij plus bonuse të ndryshme. Pedri u vendos në ekipin e parë për sezonin e ri dhe mori fanellën me numrin 16.<ref>{{cite web|url=https://www.sport.es/es/noticias/barca/pedri-tendra-ficha-del-primer-equipo-lucira-dorsal-8127642|title=Pedri tendrá ficha del primer equipo y lucirá el dorsal '16'|publisher=[[Sport (Spanish newspaper)|Sport]]|language=es|date=25 shtator 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me Barcelonën më 27 shtator në fitoren 4–0 kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]] në [[La Liga]], duke u aktivizuar si zëvëndësues në pjesën e dytë në vënd të [[Philippe Coutinho]]s.<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/barcelona-vs-villarreal/cronica/2020/09/27/5f70fbd846163f1e618b45a3.html|title=Ansu Fati takes charge at Barcelona|publisher=Marca|language=en|date=27 shtator 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Pedri luajti ndeshjen e parë si titullar më 17 tetor në humbjen surprizë 1–0 në transfertë kundër [[Getafe CF|Getafes]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2020/10/17/5f8b5fb122601d24338b461d.html|title=Barcelona slump to defeat at Getafe|publisher=Marca|language=en|date=17 tetor 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Tre ditë më vonë, ai shënoi golin e parë me klubin në fitoren 5–1 kundër ekipit hungarez [[Ferencvárosi TC|Ferencváros]] në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligës së Kampionëve]]; ky ishte gjithashtu edhe debutimi i tij në këtë kompeticion.<ref>{{cite news |author1=Rob Train|title=Messi has Barcelona ticking against lively Ferencváros|url=https://en.as.com/en/2020/10/20/football/1603214059_936792.html|accessdate=20 tetor 2020|publisher=Diario AS|language=en|date=20 tetor 2020 |archive-date=1 janar 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101144520/https://en.as.com/en/2020/10/20/football/1603214059_936792.html |url-status=dead }}</ref> Goli i tij i parë në La Liga erdhi më 7 nëntor në fitoren 5–2 kundër [[Real Betis]].<ref>{{cite news|author1=Fernando Carnerero|title=Todo es más fácil con Messi |url=https://www.marca.com/futbol/primera-division/barcelona-vs-betis/cronica/2020/11/07/5fa6aca8ca4741ab628b45aa.html|accessdate=7 nëntor 2020|publisher=Marca|date=7 nëntor 2020 |language=es}}</ref> Më 17 prill 2021, Pedri fitoi trofeun e parë të karrierës pasi Barcelona fitoi 4–0 kundër [[Athletic Bilbao]]s në finalen e Kupës së Mbretit.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2107669/fc-barcelona-win-their-31st-copa-del-rey-title/featured|title=FC Barcelona win their 31st Copa del Rey title|publisher=[[FC Barcelona]]|language=en|date=17 prill 2021|accessdate=23 maj 2021}}</ref> Dy javë më pas, në barazimin pa gola kundër [[Atlético Madrid]]it në [[Camp Nou]], Pedri u bë lojtari i dytë më i ri në historinë e klubit që luan 50 ndeshje, duke e arritur këtë në moshën 18 vjeç e 184 ditë. Përpara tij është vetëm sulmuesi [[Bojan Krkić]], i cili e arriti këtë rekord në moshën 18 vjeç e 3 ditë.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2132739/pedri-second-youngest-barca-player-to-make-50-appearances|title=Pedri: Second youngest Barça player to make 50 appearances|publisher=FC Barcelona|language=en|date=8 maj 2021|access-date=23 maj 2021}}</ref> Pedri e mbylli sezonin e parë me katalanasit me 52 ndeshje dhe 4 gola në të gjitha kompeticionet. Sezoni 2021–22 i Pedrit u kushtëzua nga dëmtimet. Pasi luajti si titullar në dy ndeshjet e para në kampionat, ai pësoi një dëmtim në kofshë në gusht dhe qëndroi jashtë fushe për më shumë se pesë muaj. Në tetor, ai firmosi një kontratë të re disa vjeçare me klubin; pjesë e kontratës ishte edhe një klauzolë lirimi 1 miliard €.<ref>{{Cite news|url=https://www.espn.com/soccer/barcelona-espbarcelona/story/4496874/barcelonas-pedri-signs-deal-with-club-record-1-billion-release-clause|title=Pedri: New Barcelona contract, October 2021|publisher=ESPN FC|language=en|date=14 tetor 2021|accessdate=14 maj 2021}}</ref> Gjatë muajit nëntor, Pedri u shpall fitues i çmimit [[Golden Boy]], i dhënë lojtarit më të mirë nën-21 nga ''[[Tuttosport]]'', si dhe [[Trofeu Kopa|Trofeut Kopa]], po ashtu dhënë lojtarit më të mirë nën-21 nga ''[[France Football]]''.<ref name=":2">{{cite news|url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/golden-boy/2021/11/22-87269881/golden_boy_2021_pedri_il_nuovo_ragazzo_doro_di_tuttosport|title=Golden Boy 2021, è Pedri il nuovo "Ragazzo d'Oro" di Tuttosport|date=22 nëntor 2021|publisher=Tuttosport|language=it|access-date=22 nëntor 2021}}</ref><ref name="2021 Ballon d'Or">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/ballon-dor-2021-live-stream-results-messi-b1965898.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/football/ballon-dor-2021-live-stream-results-messi-b1965898.html|archive-date=25 maj 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Follow live updates from the 2021 Ballon d'Or|publisher=The Independent|language=en|date=29 nëntor 2021|access-date=30 nëntor 2021}}</ref> Pedri u rikthye në aksion më 23 janar 2022, duke luajtur 90 minuta të plota në fitoren 1–0 kundër [[Deportivo Alavés|Alavés]]. Më 13 shkurt, Pedri shënoi në golin e parë të sezonit në barazimin 2–2 në derbi kundër [[RCD Espanyol|Espanyolit]]; goli, i cili u shënua në sekondën e 75të të ndeshjes, ishte më i shpejti në historinë e derbit.<ref>{{cite news|title=De Jong grabs late Barcelona equalizer|url=https://www.bbc.com/sport/football/60367868|publisher=BBC Sport|language=en|date=13 shkurt 2022}}</ref><ref>{{cite news|title=Caramelo de Alba, gol de Pedri y el Barça abrió la lata en el 2'|url=https://es.besoccer.com/noticia/caramelo-de-alba-gol-de-pedri-y-el-barca-abrio-la-lata-en-el-2-1102913|publisher=BeSoccer|date=13 shkurt 2022|language=es|access-date=29 maj 2026|archive-date=18 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220718020553/https://es.besoccer.com/noticia/caramelo-de-alba-gol-de-pedri-y-el-barca-abrio-la-lata-en-el-2-1102913|url-status=dead}}</ref> Më 14 prill, Pedri pësoi një tjetër dëmtim në kofshë gjatë ndeshjes së dytë çerek-finale të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]] kundër [[Eintracht Frankfurt|Frankurtit]], duke e mbyllur sezonin para kohe.<ref>{{Cite web|date=15 prill 2022|title=Hamstring injury means Pedri is set to miss the rest of the season|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2022/04/15/62594c47ca474152178b4594.html|access-date=15 prill 2022|publisher=Marca|language=en}}</ref> Ai regjistroi gjithsej vetëm 22 ndeshje dhe 5 gola në të gjitha kompeticionet. Pedri luajti titullar në të gjitha ndeshjet e ekipit gjatë pjesës së parë të sezonit 2022–23. Më 28 janar 2023, ai luajti ndeshjen e 100të në të gjitha kompeticionet me Barcelonën në një ndeshje të La Ligës kundër [[Girona FC|Gironës]]. Ai u aktivizua si zëvëndësues për të dëmtuarin [[Ousmane Dembélé]] dhe shënoi golin e vetëm të takimit.<ref name=":0">{{Cite web |author=Thomas Hindle |date=28 janar 2023 |title=100 Barcelona appearances at 20 years old! Why Pedri is already 'one of the best midfielders in the world' according to Xavi |url=https://www.goal.com/en-gh/news/100-barcelona-appearances-pedri-xavi/blt5038b4ef0b8750b2 |access-date=28 janar 2023 |publisher=Goal.com|language=en}}</ref> Më 16 shkurt, ai u dëmtua në ndeshjen e parë të raundit me eliminim direkt të Ligës së Evropës kundër [[Manchester United F.C.|Manchester United]], duke u zëvendësuar në minutën e 41të.<ref>{{cite web|url=https://onefootball.com/fr/news/barcelona-dealt-pedri-injury-blow-ahead-of-europa-league-return-leg-against-man-united-36817405|title=Barcelona dealt Pedri injury blow ahead of Europa League return leg against Man United|publisher=One Football|language=en|date=17 shkurt 2023|access-date=25 maj 2026}}</ref> Dëmtimi e mbajti atë tetë javë jashtë fushave. Në fund të sezonit, Pedri arriti të fitonte titullin e tij të parë të La Ligës, duke kontribuar me 26 ndeshje dhe 6 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/3344756/fc-barcelona-liga-champions-202223|title=FC Barcelona, Liga champions 2022/23!|publisher=FC Barcelona|language=en|date=14 maj 2023}}</ref> ====2024–vazhdon: Tripleta e titujve në Spanjë dhe kontrata e re==== Me ardhjen e trajnerit të ri [[Hansi Flick]] në klub para nisjes së sezonit 2024–25, Pedri përmirësoi ndjeshëm fizikun e tij dhe për herë të parë ai pati një sezon pa dëmtime.<ref>{{Cite web|date=6 shtator 2024|title=Barcelona star claims Hansi Flick has transformed squad fitness|publisher=Sporting News|language=en|url=https://www.sportingnews.com/us/la-liga/barcelona/news/barcelona-star-hansi-flick-transformed-squad-fitness/1d7e3988737244e4247c1410|access-date=22 janar 2024}}</ref> Më 21 janar 2025, Pedri asistoi golin e [[Eric García]]s në takimin kundër [[S.L. Benfica|Benficës]] për të barazuar rezultatin në 4–4 në ndeshjen e fundit të fazës së Ligës së Kampionëve; Barcelona në fund fitoi 5–4 dhe siguroi kualikimin e menjëhershëm në raundin e 16-tave të kompeticionit.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/720334|title=Raphinha strike earns Barca win at Benfica and top-8 spot|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 janar 2025}}</ref> Nëntë ditë më vonë, ai rinovoi kontratën me klubin deri në qershor 2030.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4207990/pedri-signs-to-stay-with-barca-until-2030|title=Pedri signs to stay with Barça until 2030|publisher=FC Barcelona|language=en|date=30 janar 2025}}</ref> Pedri ishte gjithashtu protagonist në finalen e Kupës së Mbretit kundër Real Madridit më 26 prill, duke shënuar golin e parë të ndeshjes, me Barcelonën që fitoi 3–2.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2025/apr/27/barcelona-real-madrid-copa-del-rey-match-report|title=Barcelona win thrilling Copa del Rey and drive Madrid to red card fury|date=27 prill 2025|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=1 maj 2025}}</ref> Pedri u aktivizua në 37 ndeshje në kampionat, e cila u fitua sërisht nga Barcelona. Ai gjithashtu fitoi edhe Superkupën e Spanjës, sërisht kundër Realit, duke arritur ''Tripletën'' e titujve në Spanjë. Ai e mbylli sezonin me plot 59 ndeshje në të gjitha kompeticionet. Pedri shënoi golin e parë të sezonit 2025–26 në fitoren 3–2 kundër [[Levante UD|Levantes]] në javën e dytë.<ref>{{Cite web|title=Levante 2–3 Barcelona|url=https://www.espn.in/football/match/_/gameId/748162/barcelona-levante|access-date=13 dhjetor 2025|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Në ''[[El Clásico]]n'' e parë të sezonit kundër Realit, Pedri u përjashtua me karton të kuq për herë të parë në karrierën e tij, me Barcelonën që humbi 2–1 në [[Stadiumi Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]].<ref>{{Cite web|title=Pedri to be banned for Barcelona vs Elche after Clasico red card|url=https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/104545/pedri-to-be-banned-for-barcelona-vs-elche-after-clasico-red-card|access-date=13 dhjetor 2025|website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> Tre ditë më vonë, Barcelona konfirmoi se ai kishte pësuar një dëmtim në kofshën e majtë, që e la jashtë fushave për disa javë.<ref>{{cite news|title=Pedri injury news |url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4392255/pedri-injury-news|access-date=13 dhjetor 2025|publisher=FC Barcelona|language=en}}</ref> Ai u rikthye në aksion më 29 nëntor duke u aktivizuar si zëvëndësues në fitoren 3–1 kundër Alavés.<ref>{{cite web|title=Pedri returns to field for Barcelona after one-month injury absence|url=https://sports.yahoo.com/articles/pedri-returns-field-barcelona-one-180023514.html|access-date=13 dhjetor 2025|website=Yahoo Sports|language=en}}</ref> Më 13 dhjetor 2025, Pedri luajti ndeshjen e tij të 150të në La Liga në fitoren 2–0 kundër Osasunës, duke thyer rekordin e [[Lionel Messi]]t si lojtari më i ri që arrin këtë shifër për klubin.<ref>{{cite web|title=Barcelona star Pedri beats Lionel Messi record against Osasuna|url=https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/107882/barcelona-star-pedri-beats-lionel-messi-record-against-osasuna|date=13 dhjetor 2025|access-date=14 dhjetor 2025|website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===2019–2021: Të rinjtë dhe debutimi me ekipin e parë=== Më 21 gusht 2020, Pedri u thirr në [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|kombëtaren nën-21]]; debutimi i tij erdhi më 3 shtator në fitoren 1–0 në transfertë kundër [[Kombëtarja maqedonase nën-21 e futbollit|Maqedonisë së Veriut]] në kualifikueset e UEFA Kampionatit Evropian nën-21 2021.<ref>{{cite web|url=https://www.sefutbol.com/34-debutantes-sub-21-que-empezo-fase-clasificacion |title=34 debutantes en la sub-21 desde que empezó la fase de clasificación |publisher=Federata Mbretërore Spanjolle e Futbollit |language=es |date=4 shtator 2020 |access-date=8 gusht 2021 |archive-date=8 gusht 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808142537/https://www.sefutbol.com/34-debutantes-sub-21-que-empezo-fase-clasificacion |url-status=dead }}</ref> Në mars 2021, Pedri mori thirrjen e parë në [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|ekipin e parë kombëtar]] nga trajneri [[Luis Enrique]] për kualifikueset e [[Kampionati Botëror i Futbollit 2022|FIFA Kupës së Botës 2022]].<ref>{{cite web|author=Feargal Brennan|title=Barcelona star Pedri set for debut Spain senior call up |url=https://www.football-espana.net/2021/03/14/barcelona-star-pedri-set-for-debut-spain-senior-call-up|website=Football España|language=en|access-date=15 mars 2021 |date=14 mars 2021}}</ref> Ai debutoi në barazimin 1–1 kundër [[Kombëtarja greke e futbollit|Greqisë]] më 25 mars, duke u aktivizuar si zëvëndësuesnë pjesën e dytë.<ref>{{Cite news|title=Pedri, el sexto jugador más joven en debutar con la Roja|url=https://www.sport.es/es/noticias/seleccion/pedri-estrena-grecia-historia-roja-espana-seleccion-debut-11612624|website=sport.es|date=25 mars 2021|access-date=15 korrik 2024|language=es}}</ref> Tre ditë më vonë, ai luajti si titullar për herë të parë në triumfin 2–1 në [[Tbilisi]] kundër [[Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit|Gjeorgjisë]]. Më 21 maj 2021, Pedri ishte një nga lojtarët e zgjedhur nga trajneri Enrique për të qënë pjesë e ekipit që do të luante në [[UEFA Euro 2020]].<ref>{{cite news|author=Jamie Braidwood|title=Euro 2020 news Live: Sergio Ramos left out of Spain squad plus latest before England announcement |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/euro-2020-news-live-england-squad-b1852654.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/football/euro-2020-news-live-england-squad-b1852654.html |archive-date=25 maj 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=24 maj 2021 |newspaper=The Independent |language=en|date=24 maj 2021}}</ref> Ai luajti si titullar në barazimin pa gola kundër [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedisë]] në ndeshjen hapëse të grupit, duke u bërë, në moshën 18 vjeç, 6 muaj e 18 ditë, lojtari më i ri që përfaqson Spanjën në një Kampionat Evropian; ai theu rekordin e [[Miguel Tendillo]]s të vendosur në [[UEFA Euro 1980|Euro 1980]].<ref>{{cite web|title=Pedri, Spain's youngest ever player at European Championship|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2171362/pedri-spains-youngest-ever-player-at-european-championship|publisher=FC Barcelona|language=en|date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021}}</ref> Më 28 qershor, Pedri u bë lojtari më i ri spanjoll që luan në një ndeshje me eliminim direkt të një Kampionati Evropian, duke luajti si titullar kundër [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacisë]] në raundin e 16-tave; gjatë ndeshjes, ai shënoi një autogol pasi portieri [[Unai Simón]] nuk kontrolloi një top të kthyer mbrapa nga mesfushori, por Spanja megjithatë fitoi 5–3 në kohën shtesë. ==Referime== {{Reflist}} eyom73cgqaemx85vt702ih52ye4ehf1 2985797 2985796 2026-05-31T00:35:15Z Sadsadas 51943 /* 2019–2021: Të rinjtë dhe debutimi me ekipin e parë */ 2985797 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Pedri | image = Pedri.jpg | caption = Pedri duke luajtur me [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjën]] në 2025 | full_name = Pedro González López<ref name="FIFA">{{cite web|url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|title=Squad List: FIFA World Cup Qatar 2022: Spain (ESP)|publisher=FIFA|language=en|page=27|date=18 dhjetor 2022|access-date=9 gusht 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|archive-date=18 dhjetor 2022|url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|25|11|2002|df=y}}<ref name="FIFA"/> | birth_place = [[Bajamar, Tenerife|Bajamar]], Spanjë | height = 1.74 m<ref name="FIFA"/> | position = [[Mesfushor]] | currentclub = [[FC Barcelona|Barcelona]] | clubnumber = 8 | youthyears1 = 2013–2015 | youthclubs1 = [[UD Tegueste|Tegueste]] | youthyears2 = 2015–2018 | youthclubs2 = [[CD Laguna de Tenerife|Laguna]] | youthyears3 = 2018–2019 | youthclubs3 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | years1 = 2019–2020 | clubs1 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | caps1 = 36 | goals1 = 4 | years2 = 2020– | clubs2 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps2 = 165 | goals2 = 22 | nationalyears1 = 2019 | nationalteam1 = [[Kombëtarja spanjolle nën-17 e futbollit|Spanja U17]] | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2019 | nationalteam2 = [[Kombëtarja spanjolle nën-18 e futbollit|Spanja U18]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2020 | nationalteam3 = [[Kombëtarja spanjolle nën-19 e futbollit|Spanja U19]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2020 | nationalteam4 = [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|Spanja U21]] | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2021 | nationalteam5 = [[Kombëtarja spanjolle nën-23 e futbollit|Spanja U23]] | nationalcaps5 = 7 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2021– | nationalteam6 = [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] | nationalcaps6 = 40 | nationalgoals6 = 5 | club-update = 21:09, 17 maj 2026 (UTC) | nationalteam-update = 23:45, 31 mars 2026 (UTC) }} '''Pedro González López''' (lindur më 25 nëntor 2002) është një [[futbolli]]st profesionist spanjoll i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor]] për klubin spanjoll [[FC Barcelona|Barcelona]] dhe [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|kombëtaren spanjolle]]. Pedri njihet për pasimet e tij, kontrollin e topit, organizimin e lojës dhe driblimet si dhe konsiderohet një nga mesfushorët më të mirë në botë.<ref>{{cite web |author=Tom Maston |date=29 prill 2025 |title=Ballon d'Or 2025 Power Rankings: Ousmane Dembele edges ahead of Barcelona trio despite Lamine Yamal's sensational Champions League showing |url=https://www.goal.com/en-ng/lists/ballon-dor-2025-power-rankings/bltd009fae5576d751f#cs260659c9499bd2af |access-date=5 maj 2025 |publisher=Goal.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web |author=Nestor Watach |date=17 prill 2025 |title=2025 Ballon d'Or power rankings: Mbappe's hopes dealt fatal blow... |url=https://www.planetfootball.com/lists-and-rankings/2025-ballon-dor-power-rankings-mbappe-lewandowski-yamal-haaland |access-date=5 maj 2025 |website=Planet Football|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=2025 FC 100: Pedri among best central midfielders in men's soccer |date=4 qershor 2025|publisher=ESPN FC|language=en|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/45178073/2025-fc-100-pedri-best-central-midfielders-mens-soccer}}</ref> ==Jeta e hershme== Pedri lindi në Bajamar, Tenerife të [[Ishujt Kanarie|Ishujve Kanarie]].<ref>{{cite web|url=https://lalagunatf.com/pedri-no-olvida-sus-origenes-fui-muy-feliz-en-bajamar/|title=Pedri: "Fui muy feliz en las piscinas de Bajamar"|publisher=La Laguna TF|language=es|date=15 gusht 2022|accessdate=16 shtator 2022}}</ref> Në moshën tre vjeç, familja e tij u shpërngul në Tegueste. Ai e nisi karrierën si futbollist me klubin e qytetit, duke u aktivizuar si [[Mbrojtësi (futboll)|qëndër-mbrojtës]]. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e Lagunës, me të cilën luajti deri në vitin 2018.<ref>{{cite web|publisher=ESPN FC|url=https://espndeportes.espn.com/futbol/mundial/nota/_/id/10652918/pedri-gonzalez-espana-seleccion-joven-figura-perfil-copa-mundo-mundial-qatar-2022-grupo-e|title=Pedri, la joven realidad y figura de España en la Copa del Mundo 2022|date=25 korrik 2022|access-date=27 korrik 2022|language=es}}</ref> Po në atë vit, Pedri nuk kaloi një provë me [[Real Madrid C.F.|Real Madridin]], të cilët i thanë se ai nuk ishte në nivelin e klubit. Ai u stërvit vetëm disa ditë për shkak të reshjeve të shumta të dëborës, dhe në bazë të atyre seancave stërvitore, Reali e dërgoi në shtëpi.<ref>{{Cite web |date=24 mars 2022 |title=Pedri: I didn't like being rejected by Real Madrid, but now I'm where I want to be |url=https://e01-marca.uecdn.es/en/football/barcelona/2022/03/24/623c4b0a22601d8b568b45d6.html |access-date=3 dhjetor 2025 |publisher=Marca|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |author=Josh S |date=24 mars 2022 |title=Pedri opens up on Real Madrid rejection |url=https://www.barcablaugranes.com/fc-barcelona-transfer-rumors-news/2022/3/24/22994345/pedri-opens-up-on-real-madrid-rejection |access-date=3 dhjetor 2025 |website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> ==Karriera me klube== ===Las Palmas=== Pedri u bë pjesë e akademisë së [[UD Las Palmas|Las Palmasit]] në vitin 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.tintaamarilla.es/noticia/2019/09/04/169/34272-El_Tenerife_desestimo_a_Pedri_porque_era_pequenito_y_flaco.html|title=El Tenerife desestimó a Pedri porque era pequeñito y flaco|publisher=Tinta Amarilla|language=es|date=4 shtator 2019|accessdate=10 shtator 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.eldiario.es/canariasahora/Deportes/futbol/Pedri-Pepe_Mel-UD_Las_Palmas-futbol-cantera-pretemporada-Tenerife_0_917608478.html|title='Pedri', el tinerfeño que Pepe Mel quiere para la a UD Las Palmas|publisher=El Diario|language=es|date=6 korrik 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Më 15 korrik 2019, në moshën 16 vjeç, Pedri firmosi një kontratë profesioniste katër-vjeçare me klubin si dhe u bë pjesë e ekipit të parë nën drejtimin e trajnerit [[Pepe Mel]].<ref>{{cite web|url=https://www.udlaspalmas.es/noticias/noticia/el-juvenil-pedri-firma-contrato-profesional-con-la-ud-las-palmas|title=El juvenil Pedri firma contrato profesional con la UD Las Palmas|publisher=UD Las Palmas|language=es|date=15 korrik 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Pedri bëri debutimin e tij si profesionist më 18 gusht 2019 duke u aktivizuar si titullar në humbjen 1–0 kundër [[SD Huesca|Huescës]] në [[Segunda División]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/futbol/segunda-division/cronica/2019/08/18/5d5970d7ca4741ba178b45e9.html|title=El Huesca se lleva el triunfo gracias a un gol de Álex Gallar en la segunda parte|publisher=Marca|language=es|date=18 gusht 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Ai shënoi golin e parë në karrierë më 19 shtator në suksesin minimal kundër [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]]; ky gol e bëri atë shënuesin më të ri në historinë e klubit në moshën 16 vjeç, 9 muaj e 23 ditë.<ref>{{cite web|url=https://as.com/futbol/2019/09/20/segunda/1568930488_444391.html|title=Pedri es una estrella: golazo y primera victoria de Las Palmas|publisher=[[Diario AS]]|language=es|date=20 shtator 2019|accessdate=13 tetor 2019}}</ref><ref>{{Cite web|title=10 things about Pedri|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/1744265/10-things-about-pedri|access-date=17 gusht 2020|publisher=FC Barcelona|language=en}}</ref> ===Barcelona=== ====2019–2023: Sezoni debutues dhe trofetë e para==== Më 2 shtator 2019, Barcelona arriti një marrëveshje me Las Palmasin për transferimin e Pedrit, e cila do të hynte në fuqi më 1 korrik 2020.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.cat/ca/noticies/1335629/barca-i-las-palmas-arriben-a-un-acord-per-al-traspas-de-pedri|title=Barça i Las Palmas arriben a un acord per al traspàs de Pedri|publisher=FC Barcelona|language=ca|date=2 shtator 2019|accessdate=2 shtator 2019}}</ref> Lojtari firmosi një kontratë dy-vjeçare me klubin, që pagoi 5 milion € për kartonin e tij plus bonuse të ndryshme. Pedri u vendos në ekipin e parë për sezonin e ri dhe mori fanellën me numrin 16.<ref>{{cite web|url=https://www.sport.es/es/noticias/barca/pedri-tendra-ficha-del-primer-equipo-lucira-dorsal-8127642|title=Pedri tendrá ficha del primer equipo y lucirá el dorsal '16'|publisher=[[Sport (Spanish newspaper)|Sport]]|language=es|date=25 shtator 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me Barcelonën më 27 shtator në fitoren 4–0 kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]] në [[La Liga]], duke u aktivizuar si zëvëndësues në pjesën e dytë në vënd të [[Philippe Coutinho]]s.<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/barcelona-vs-villarreal/cronica/2020/09/27/5f70fbd846163f1e618b45a3.html|title=Ansu Fati takes charge at Barcelona|publisher=Marca|language=en|date=27 shtator 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Pedri luajti ndeshjen e parë si titullar më 17 tetor në humbjen surprizë 1–0 në transfertë kundër [[Getafe CF|Getafes]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2020/10/17/5f8b5fb122601d24338b461d.html|title=Barcelona slump to defeat at Getafe|publisher=Marca|language=en|date=17 tetor 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Tre ditë më vonë, ai shënoi golin e parë me klubin në fitoren 5–1 kundër ekipit hungarez [[Ferencvárosi TC|Ferencváros]] në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligës së Kampionëve]]; ky ishte gjithashtu edhe debutimi i tij në këtë kompeticion.<ref>{{cite news |author1=Rob Train|title=Messi has Barcelona ticking against lively Ferencváros|url=https://en.as.com/en/2020/10/20/football/1603214059_936792.html|accessdate=20 tetor 2020|publisher=Diario AS|language=en|date=20 tetor 2020 |archive-date=1 janar 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101144520/https://en.as.com/en/2020/10/20/football/1603214059_936792.html |url-status=dead }}</ref> Goli i tij i parë në La Liga erdhi më 7 nëntor në fitoren 5–2 kundër [[Real Betis]].<ref>{{cite news|author1=Fernando Carnerero|title=Todo es más fácil con Messi |url=https://www.marca.com/futbol/primera-division/barcelona-vs-betis/cronica/2020/11/07/5fa6aca8ca4741ab628b45aa.html|accessdate=7 nëntor 2020|publisher=Marca|date=7 nëntor 2020 |language=es}}</ref> Më 17 prill 2021, Pedri fitoi trofeun e parë të karrierës pasi Barcelona fitoi 4–0 kundër [[Athletic Bilbao]]s në finalen e Kupës së Mbretit.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2107669/fc-barcelona-win-their-31st-copa-del-rey-title/featured|title=FC Barcelona win their 31st Copa del Rey title|publisher=[[FC Barcelona]]|language=en|date=17 prill 2021|accessdate=23 maj 2021}}</ref> Dy javë më pas, në barazimin pa gola kundër [[Atlético Madrid]]it në [[Camp Nou]], Pedri u bë lojtari i dytë më i ri në historinë e klubit që luan 50 ndeshje, duke e arritur këtë në moshën 18 vjeç e 184 ditë. Përpara tij është vetëm sulmuesi [[Bojan Krkić]], i cili e arriti këtë rekord në moshën 18 vjeç e 3 ditë.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2132739/pedri-second-youngest-barca-player-to-make-50-appearances|title=Pedri: Second youngest Barça player to make 50 appearances|publisher=FC Barcelona|language=en|date=8 maj 2021|access-date=23 maj 2021}}</ref> Pedri e mbylli sezonin e parë me katalanasit me 52 ndeshje dhe 4 gola në të gjitha kompeticionet. Sezoni 2021–22 i Pedrit u kushtëzua nga dëmtimet. Pasi luajti si titullar në dy ndeshjet e para në kampionat, ai pësoi një dëmtim në kofshë në gusht dhe qëndroi jashtë fushe për më shumë se pesë muaj. Në tetor, ai firmosi një kontratë të re disa vjeçare me klubin; pjesë e kontratës ishte edhe një klauzolë lirimi 1 miliard €.<ref>{{Cite news|url=https://www.espn.com/soccer/barcelona-espbarcelona/story/4496874/barcelonas-pedri-signs-deal-with-club-record-1-billion-release-clause|title=Pedri: New Barcelona contract, October 2021|publisher=ESPN FC|language=en|date=14 tetor 2021|accessdate=14 maj 2021}}</ref> Gjatë muajit nëntor, Pedri u shpall fitues i çmimit [[Golden Boy]], i dhënë lojtarit më të mirë nën-21 nga ''[[Tuttosport]]'', si dhe [[Trofeu Kopa|Trofeut Kopa]], po ashtu dhënë lojtarit më të mirë nën-21 nga ''[[France Football]]''.<ref name=":2">{{cite news|url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/golden-boy/2021/11/22-87269881/golden_boy_2021_pedri_il_nuovo_ragazzo_doro_di_tuttosport|title=Golden Boy 2021, è Pedri il nuovo "Ragazzo d'Oro" di Tuttosport|date=22 nëntor 2021|publisher=Tuttosport|language=it|access-date=22 nëntor 2021}}</ref><ref name="2021 Ballon d'Or">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/ballon-dor-2021-live-stream-results-messi-b1965898.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/football/ballon-dor-2021-live-stream-results-messi-b1965898.html|archive-date=25 maj 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Follow live updates from the 2021 Ballon d'Or|publisher=The Independent|language=en|date=29 nëntor 2021|access-date=30 nëntor 2021}}</ref> Pedri u rikthye në aksion më 23 janar 2022, duke luajtur 90 minuta të plota në fitoren 1–0 kundër [[Deportivo Alavés|Alavés]]. Më 13 shkurt, Pedri shënoi në golin e parë të sezonit në barazimin 2–2 në derbi kundër [[RCD Espanyol|Espanyolit]]; goli, i cili u shënua në sekondën e 75të të ndeshjes, ishte më i shpejti në historinë e derbit.<ref>{{cite news|title=De Jong grabs late Barcelona equalizer|url=https://www.bbc.com/sport/football/60367868|publisher=BBC Sport|language=en|date=13 shkurt 2022}}</ref><ref>{{cite news|title=Caramelo de Alba, gol de Pedri y el Barça abrió la lata en el 2'|url=https://es.besoccer.com/noticia/caramelo-de-alba-gol-de-pedri-y-el-barca-abrio-la-lata-en-el-2-1102913|publisher=BeSoccer|date=13 shkurt 2022|language=es|access-date=29 maj 2026|archive-date=18 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220718020553/https://es.besoccer.com/noticia/caramelo-de-alba-gol-de-pedri-y-el-barca-abrio-la-lata-en-el-2-1102913|url-status=dead}}</ref> Më 14 prill, Pedri pësoi një tjetër dëmtim në kofshë gjatë ndeshjes së dytë çerek-finale të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]] kundër [[Eintracht Frankfurt|Frankurtit]], duke e mbyllur sezonin para kohe.<ref>{{Cite web|date=15 prill 2022|title=Hamstring injury means Pedri is set to miss the rest of the season|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2022/04/15/62594c47ca474152178b4594.html|access-date=15 prill 2022|publisher=Marca|language=en}}</ref> Ai regjistroi gjithsej vetëm 22 ndeshje dhe 5 gola në të gjitha kompeticionet. Pedri luajti titullar në të gjitha ndeshjet e ekipit gjatë pjesës së parë të sezonit 2022–23. Më 28 janar 2023, ai luajti ndeshjen e 100të në të gjitha kompeticionet me Barcelonën në një ndeshje të La Ligës kundër [[Girona FC|Gironës]]. Ai u aktivizua si zëvëndësues për të dëmtuarin [[Ousmane Dembélé]] dhe shënoi golin e vetëm të takimit.<ref name=":0">{{Cite web |author=Thomas Hindle |date=28 janar 2023 |title=100 Barcelona appearances at 20 years old! Why Pedri is already 'one of the best midfielders in the world' according to Xavi |url=https://www.goal.com/en-gh/news/100-barcelona-appearances-pedri-xavi/blt5038b4ef0b8750b2 |access-date=28 janar 2023 |publisher=Goal.com|language=en}}</ref> Më 16 shkurt, ai u dëmtua në ndeshjen e parë të raundit me eliminim direkt të Ligës së Evropës kundër [[Manchester United F.C.|Manchester United]], duke u zëvendësuar në minutën e 41të.<ref>{{cite web|url=https://onefootball.com/fr/news/barcelona-dealt-pedri-injury-blow-ahead-of-europa-league-return-leg-against-man-united-36817405|title=Barcelona dealt Pedri injury blow ahead of Europa League return leg against Man United|publisher=One Football|language=en|date=17 shkurt 2023|access-date=25 maj 2026}}</ref> Dëmtimi e mbajti atë tetë javë jashtë fushave. Në fund të sezonit, Pedri arriti të fitonte titullin e tij të parë të La Ligës, duke kontribuar me 26 ndeshje dhe 6 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/3344756/fc-barcelona-liga-champions-202223|title=FC Barcelona, Liga champions 2022/23!|publisher=FC Barcelona|language=en|date=14 maj 2023}}</ref> ====2024–vazhdon: Tripleta e titujve në Spanjë dhe kontrata e re==== Me ardhjen e trajnerit të ri [[Hansi Flick]] në klub para nisjes së sezonit 2024–25, Pedri përmirësoi ndjeshëm fizikun e tij dhe për herë të parë ai pati një sezon pa dëmtime.<ref>{{Cite web|date=6 shtator 2024|title=Barcelona star claims Hansi Flick has transformed squad fitness|publisher=Sporting News|language=en|url=https://www.sportingnews.com/us/la-liga/barcelona/news/barcelona-star-hansi-flick-transformed-squad-fitness/1d7e3988737244e4247c1410|access-date=22 janar 2024}}</ref> Më 21 janar 2025, Pedri asistoi golin e [[Eric García]]s në takimin kundër [[S.L. Benfica|Benficës]] për të barazuar rezultatin në 4–4 në ndeshjen e fundit të fazës së Ligës së Kampionëve; Barcelona në fund fitoi 5–4 dhe siguroi kualikimin e menjëhershëm në raundin e 16-tave të kompeticionit.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/720334|title=Raphinha strike earns Barca win at Benfica and top-8 spot|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 janar 2025}}</ref> Nëntë ditë më vonë, ai rinovoi kontratën me klubin deri në qershor 2030.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4207990/pedri-signs-to-stay-with-barca-until-2030|title=Pedri signs to stay with Barça until 2030|publisher=FC Barcelona|language=en|date=30 janar 2025}}</ref> Pedri ishte gjithashtu protagonist në finalen e Kupës së Mbretit kundër Real Madridit më 26 prill, duke shënuar golin e parë të ndeshjes, me Barcelonën që fitoi 3–2.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2025/apr/27/barcelona-real-madrid-copa-del-rey-match-report|title=Barcelona win thrilling Copa del Rey and drive Madrid to red card fury|date=27 prill 2025|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=1 maj 2025}}</ref> Pedri u aktivizua në 37 ndeshje në kampionat, e cila u fitua sërisht nga Barcelona. Ai gjithashtu fitoi edhe Superkupën e Spanjës, sërisht kundër Realit, duke arritur ''Tripletën'' e titujve në Spanjë. Ai e mbylli sezonin me plot 59 ndeshje në të gjitha kompeticionet. Pedri shënoi golin e parë të sezonit 2025–26 në fitoren 3–2 kundër [[Levante UD|Levantes]] në javën e dytë.<ref>{{Cite web|title=Levante 2–3 Barcelona|url=https://www.espn.in/football/match/_/gameId/748162/barcelona-levante|access-date=13 dhjetor 2025|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Në ''[[El Clásico]]n'' e parë të sezonit kundër Realit, Pedri u përjashtua me karton të kuq për herë të parë në karrierën e tij, me Barcelonën që humbi 2–1 në [[Stadiumi Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]].<ref>{{Cite web|title=Pedri to be banned for Barcelona vs Elche after Clasico red card|url=https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/104545/pedri-to-be-banned-for-barcelona-vs-elche-after-clasico-red-card|access-date=13 dhjetor 2025|website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> Tre ditë më vonë, Barcelona konfirmoi se ai kishte pësuar një dëmtim në kofshën e majtë, që e la jashtë fushave për disa javë.<ref>{{cite news|title=Pedri injury news |url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4392255/pedri-injury-news|access-date=13 dhjetor 2025|publisher=FC Barcelona|language=en}}</ref> Ai u rikthye në aksion më 29 nëntor duke u aktivizuar si zëvëndësues në fitoren 3–1 kundër Alavés.<ref>{{cite web|title=Pedri returns to field for Barcelona after one-month injury absence|url=https://sports.yahoo.com/articles/pedri-returns-field-barcelona-one-180023514.html|access-date=13 dhjetor 2025|website=Yahoo Sports|language=en}}</ref> Më 13 dhjetor 2025, Pedri luajti ndeshjen e tij të 150të në La Liga në fitoren 2–0 kundër Osasunës, duke thyer rekordin e [[Lionel Messi]]t si lojtari më i ri që arrin këtë shifër për klubin.<ref>{{cite web|title=Barcelona star Pedri beats Lionel Messi record against Osasuna|url=https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/107882/barcelona-star-pedri-beats-lionel-messi-record-against-osasuna|date=13 dhjetor 2025|access-date=14 dhjetor 2025|website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===2019–2021: Të rinjtë dhe debutimi me ekipin e parë=== Më 21 gusht 2020, Pedri u thirr në [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|kombëtaren nën-21]]; debutimi i tij erdhi më 3 shtator në fitoren 1–0 në transfertë kundër [[Kombëtarja maqedonase nën-21 e futbollit|Maqedonisë së Veriut]] në kualifikueset e UEFA Kampionatit Evropian nën-21 2021.<ref>{{cite web|url=https://www.sefutbol.com/34-debutantes-sub-21-que-empezo-fase-clasificacion |title=34 debutantes en la sub-21 desde que empezó la fase de clasificación |publisher=Federata Mbretërore Spanjolle e Futbollit |language=es |date=4 shtator 2020 |access-date=8 gusht 2021 |archive-date=8 gusht 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808142537/https://www.sefutbol.com/34-debutantes-sub-21-que-empezo-fase-clasificacion |url-status=dead }}</ref> Në mars 2021, Pedri mori thirrjen e parë në [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|ekipin e parë kombëtar]] nga trajneri [[Luis Enrique]] për kualifikueset e [[Kampionati Botëror i Futbollit 2022|FIFA Kupës së Botës 2022]].<ref>{{cite web|author=Feargal Brennan|title=Barcelona star Pedri set for debut Spain senior call up |url=https://www.football-espana.net/2021/03/14/barcelona-star-pedri-set-for-debut-spain-senior-call-up|website=Football España|language=en|access-date=15 mars 2021 |date=14 mars 2021}}</ref> Ai debutoi në barazimin 1–1 kundër [[Kombëtarja greke e futbollit|Greqisë]] më 25 mars, duke u aktivizuar si zëvëndësuesnë pjesën e dytë.<ref>{{Cite news|title=Pedri, el sexto jugador más joven en debutar con la Roja|url=https://www.sport.es/es/noticias/seleccion/pedri-estrena-grecia-historia-roja-espana-seleccion-debut-11612624|website=sport.es|date=25 mars 2021|access-date=15 korrik 2024|language=es}}</ref> Tre ditë më vonë, ai luajti si titullar për herë të parë në triumfin 2–1 në [[Tbilisi]] kundër [[Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit|Gjeorgjisë]]. Më 21 maj 2021, Pedri ishte një nga lojtarët e zgjedhur nga trajneri Enrique për të qënë pjesë e ekipit që do të luante në [[UEFA Euro 2020]].<ref>{{cite news|author=Jamie Braidwood|title=Euro 2020 news Live: Sergio Ramos left out of Spain squad plus latest before England announcement |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/euro-2020-news-live-england-squad-b1852654.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/football/euro-2020-news-live-england-squad-b1852654.html |archive-date=25 maj 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=24 maj 2021 |newspaper=The Independent |language=en|date=24 maj 2021}}</ref> Ai luajti si titullar në barazimin pa gola kundër [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedisë]] në ndeshjen hapëse të grupit, duke u bërë, në moshën 18 vjeç, 6 muaj e 18 ditë, lojtari më i ri që përfaqson Spanjën në një Kampionat Evropian; ai theu rekordin e [[Miguel Tendillo]]s të vendosur në [[UEFA Euro 1980|Euro 1980]].<ref>{{cite web|title=Pedri, Spain's youngest ever player at European Championship|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2171362/pedri-spains-youngest-ever-player-at-european-championship|publisher=FC Barcelona|language=en|date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021}}</ref> Më 28 qershor, Pedri u bë lojtari më i ri spanjoll që luan në një ndeshje me eliminim direkt të një Kampionati Evropian, duke luajti si titullar kundër [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacisë]] në raundin e 16-tave; gjatë ndeshjes, ai shënoi një autogol pasi portieri [[Unai Simón]] nuk kontrolloi një top të kthyer mbrapa nga mesfushori, por Spanja megjithatë fitoi 5–3 në kohën shtesë.<ref>{{cite news |author=José del Río |title=Unai Simon's horrific mistake for Croatia's opener|url=https://www.marca.com/en/football/uefa-euro/2021/06/28/60da04b1268e3ebe3b8b459b.html |access-date=7 korrik 2021 |publisher=Marca|language=en|date=28 qershor 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Unai Simon and Pedri team up for shocking Spain own goal – but keeper gains "redemption"|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57643907|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=7 korrik 2021}}</ref> ==Referime== {{Reflist}} ovtemj19rm481jbhewvujat5tbgt7lr 2985798 2985797 2026-05-31T00:37:59Z Sadsadas 51943 /* 2019–2021: Të rinjtë dhe debutimi me ekipin e parë */ 2985798 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Pedri | image = Pedri.jpg | caption = Pedri duke luajtur me [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjën]] në 2025 | full_name = Pedro González López<ref name="FIFA">{{cite web|url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|title=Squad List: FIFA World Cup Qatar 2022: Spain (ESP)|publisher=FIFA|language=en|page=27|date=18 dhjetor 2022|access-date=9 gusht 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|archive-date=18 dhjetor 2022|url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|25|11|2002|df=y}}<ref name="FIFA"/> | birth_place = [[Bajamar, Tenerife|Bajamar]], Spanjë | height = 1.74 m<ref name="FIFA"/> | position = [[Mesfushor]] | currentclub = [[FC Barcelona|Barcelona]] | clubnumber = 8 | youthyears1 = 2013–2015 | youthclubs1 = [[UD Tegueste|Tegueste]] | youthyears2 = 2015–2018 | youthclubs2 = [[CD Laguna de Tenerife|Laguna]] | youthyears3 = 2018–2019 | youthclubs3 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | years1 = 2019–2020 | clubs1 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | caps1 = 36 | goals1 = 4 | years2 = 2020– | clubs2 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps2 = 165 | goals2 = 22 | nationalyears1 = 2019 | nationalteam1 = [[Kombëtarja spanjolle nën-17 e futbollit|Spanja U17]] | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2019 | nationalteam2 = [[Kombëtarja spanjolle nën-18 e futbollit|Spanja U18]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2020 | nationalteam3 = [[Kombëtarja spanjolle nën-19 e futbollit|Spanja U19]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2020 | nationalteam4 = [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|Spanja U21]] | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2021 | nationalteam5 = [[Kombëtarja spanjolle nën-23 e futbollit|Spanja U23]] | nationalcaps5 = 7 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2021– | nationalteam6 = [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] | nationalcaps6 = 40 | nationalgoals6 = 5 | club-update = 21:09, 17 maj 2026 (UTC) | nationalteam-update = 23:45, 31 mars 2026 (UTC) }} '''Pedro González López''' (lindur më 25 nëntor 2002) është një [[futbolli]]st profesionist spanjoll i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor]] për klubin spanjoll [[FC Barcelona|Barcelona]] dhe [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|kombëtaren spanjolle]]. Pedri njihet për pasimet e tij, kontrollin e topit, organizimin e lojës dhe driblimet si dhe konsiderohet një nga mesfushorët më të mirë në botë.<ref>{{cite web |author=Tom Maston |date=29 prill 2025 |title=Ballon d'Or 2025 Power Rankings: Ousmane Dembele edges ahead of Barcelona trio despite Lamine Yamal's sensational Champions League showing |url=https://www.goal.com/en-ng/lists/ballon-dor-2025-power-rankings/bltd009fae5576d751f#cs260659c9499bd2af |access-date=5 maj 2025 |publisher=Goal.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web |author=Nestor Watach |date=17 prill 2025 |title=2025 Ballon d'Or power rankings: Mbappe's hopes dealt fatal blow... |url=https://www.planetfootball.com/lists-and-rankings/2025-ballon-dor-power-rankings-mbappe-lewandowski-yamal-haaland |access-date=5 maj 2025 |website=Planet Football|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=2025 FC 100: Pedri among best central midfielders in men's soccer |date=4 qershor 2025|publisher=ESPN FC|language=en|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/45178073/2025-fc-100-pedri-best-central-midfielders-mens-soccer}}</ref> ==Jeta e hershme== Pedri lindi në Bajamar, Tenerife të [[Ishujt Kanarie|Ishujve Kanarie]].<ref>{{cite web|url=https://lalagunatf.com/pedri-no-olvida-sus-origenes-fui-muy-feliz-en-bajamar/|title=Pedri: "Fui muy feliz en las piscinas de Bajamar"|publisher=La Laguna TF|language=es|date=15 gusht 2022|accessdate=16 shtator 2022}}</ref> Në moshën tre vjeç, familja e tij u shpërngul në Tegueste. Ai e nisi karrierën si futbollist me klubin e qytetit, duke u aktivizuar si [[Mbrojtësi (futboll)|qëndër-mbrojtës]]. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e Lagunës, me të cilën luajti deri në vitin 2018.<ref>{{cite web|publisher=ESPN FC|url=https://espndeportes.espn.com/futbol/mundial/nota/_/id/10652918/pedri-gonzalez-espana-seleccion-joven-figura-perfil-copa-mundo-mundial-qatar-2022-grupo-e|title=Pedri, la joven realidad y figura de España en la Copa del Mundo 2022|date=25 korrik 2022|access-date=27 korrik 2022|language=es}}</ref> Po në atë vit, Pedri nuk kaloi një provë me [[Real Madrid C.F.|Real Madridin]], të cilët i thanë se ai nuk ishte në nivelin e klubit. Ai u stërvit vetëm disa ditë për shkak të reshjeve të shumta të dëborës, dhe në bazë të atyre seancave stërvitore, Reali e dërgoi në shtëpi.<ref>{{Cite web |date=24 mars 2022 |title=Pedri: I didn't like being rejected by Real Madrid, but now I'm where I want to be |url=https://e01-marca.uecdn.es/en/football/barcelona/2022/03/24/623c4b0a22601d8b568b45d6.html |access-date=3 dhjetor 2025 |publisher=Marca|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |author=Josh S |date=24 mars 2022 |title=Pedri opens up on Real Madrid rejection |url=https://www.barcablaugranes.com/fc-barcelona-transfer-rumors-news/2022/3/24/22994345/pedri-opens-up-on-real-madrid-rejection |access-date=3 dhjetor 2025 |website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> ==Karriera me klube== ===Las Palmas=== Pedri u bë pjesë e akademisë së [[UD Las Palmas|Las Palmasit]] në vitin 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.tintaamarilla.es/noticia/2019/09/04/169/34272-El_Tenerife_desestimo_a_Pedri_porque_era_pequenito_y_flaco.html|title=El Tenerife desestimó a Pedri porque era pequeñito y flaco|publisher=Tinta Amarilla|language=es|date=4 shtator 2019|accessdate=10 shtator 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.eldiario.es/canariasahora/Deportes/futbol/Pedri-Pepe_Mel-UD_Las_Palmas-futbol-cantera-pretemporada-Tenerife_0_917608478.html|title='Pedri', el tinerfeño que Pepe Mel quiere para la a UD Las Palmas|publisher=El Diario|language=es|date=6 korrik 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Më 15 korrik 2019, në moshën 16 vjeç, Pedri firmosi një kontratë profesioniste katër-vjeçare me klubin si dhe u bë pjesë e ekipit të parë nën drejtimin e trajnerit [[Pepe Mel]].<ref>{{cite web|url=https://www.udlaspalmas.es/noticias/noticia/el-juvenil-pedri-firma-contrato-profesional-con-la-ud-las-palmas|title=El juvenil Pedri firma contrato profesional con la UD Las Palmas|publisher=UD Las Palmas|language=es|date=15 korrik 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Pedri bëri debutimin e tij si profesionist më 18 gusht 2019 duke u aktivizuar si titullar në humbjen 1–0 kundër [[SD Huesca|Huescës]] në [[Segunda División]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/futbol/segunda-division/cronica/2019/08/18/5d5970d7ca4741ba178b45e9.html|title=El Huesca se lleva el triunfo gracias a un gol de Álex Gallar en la segunda parte|publisher=Marca|language=es|date=18 gusht 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Ai shënoi golin e parë në karrierë më 19 shtator në suksesin minimal kundër [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]]; ky gol e bëri atë shënuesin më të ri në historinë e klubit në moshën 16 vjeç, 9 muaj e 23 ditë.<ref>{{cite web|url=https://as.com/futbol/2019/09/20/segunda/1568930488_444391.html|title=Pedri es una estrella: golazo y primera victoria de Las Palmas|publisher=[[Diario AS]]|language=es|date=20 shtator 2019|accessdate=13 tetor 2019}}</ref><ref>{{Cite web|title=10 things about Pedri|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/1744265/10-things-about-pedri|access-date=17 gusht 2020|publisher=FC Barcelona|language=en}}</ref> ===Barcelona=== ====2019–2023: Sezoni debutues dhe trofetë e para==== Më 2 shtator 2019, Barcelona arriti një marrëveshje me Las Palmasin për transferimin e Pedrit, e cila do të hynte në fuqi më 1 korrik 2020.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.cat/ca/noticies/1335629/barca-i-las-palmas-arriben-a-un-acord-per-al-traspas-de-pedri|title=Barça i Las Palmas arriben a un acord per al traspàs de Pedri|publisher=FC Barcelona|language=ca|date=2 shtator 2019|accessdate=2 shtator 2019}}</ref> Lojtari firmosi një kontratë dy-vjeçare me klubin, që pagoi 5 milion € për kartonin e tij plus bonuse të ndryshme. Pedri u vendos në ekipin e parë për sezonin e ri dhe mori fanellën me numrin 16.<ref>{{cite web|url=https://www.sport.es/es/noticias/barca/pedri-tendra-ficha-del-primer-equipo-lucira-dorsal-8127642|title=Pedri tendrá ficha del primer equipo y lucirá el dorsal '16'|publisher=[[Sport (Spanish newspaper)|Sport]]|language=es|date=25 shtator 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me Barcelonën më 27 shtator në fitoren 4–0 kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]] në [[La Liga]], duke u aktivizuar si zëvëndësues në pjesën e dytë në vënd të [[Philippe Coutinho]]s.<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/barcelona-vs-villarreal/cronica/2020/09/27/5f70fbd846163f1e618b45a3.html|title=Ansu Fati takes charge at Barcelona|publisher=Marca|language=en|date=27 shtator 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Pedri luajti ndeshjen e parë si titullar më 17 tetor në humbjen surprizë 1–0 në transfertë kundër [[Getafe CF|Getafes]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2020/10/17/5f8b5fb122601d24338b461d.html|title=Barcelona slump to defeat at Getafe|publisher=Marca|language=en|date=17 tetor 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Tre ditë më vonë, ai shënoi golin e parë me klubin në fitoren 5–1 kundër ekipit hungarez [[Ferencvárosi TC|Ferencváros]] në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligës së Kampionëve]]; ky ishte gjithashtu edhe debutimi i tij në këtë kompeticion.<ref>{{cite news |author1=Rob Train|title=Messi has Barcelona ticking against lively Ferencváros|url=https://en.as.com/en/2020/10/20/football/1603214059_936792.html|accessdate=20 tetor 2020|publisher=Diario AS|language=en|date=20 tetor 2020 |archive-date=1 janar 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101144520/https://en.as.com/en/2020/10/20/football/1603214059_936792.html |url-status=dead }}</ref> Goli i tij i parë në La Liga erdhi më 7 nëntor në fitoren 5–2 kundër [[Real Betis]].<ref>{{cite news|author1=Fernando Carnerero|title=Todo es más fácil con Messi |url=https://www.marca.com/futbol/primera-division/barcelona-vs-betis/cronica/2020/11/07/5fa6aca8ca4741ab628b45aa.html|accessdate=7 nëntor 2020|publisher=Marca|date=7 nëntor 2020 |language=es}}</ref> Më 17 prill 2021, Pedri fitoi trofeun e parë të karrierës pasi Barcelona fitoi 4–0 kundër [[Athletic Bilbao]]s në finalen e Kupës së Mbretit.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2107669/fc-barcelona-win-their-31st-copa-del-rey-title/featured|title=FC Barcelona win their 31st Copa del Rey title|publisher=[[FC Barcelona]]|language=en|date=17 prill 2021|accessdate=23 maj 2021}}</ref> Dy javë më pas, në barazimin pa gola kundër [[Atlético Madrid]]it në [[Camp Nou]], Pedri u bë lojtari i dytë më i ri në historinë e klubit që luan 50 ndeshje, duke e arritur këtë në moshën 18 vjeç e 184 ditë. Përpara tij është vetëm sulmuesi [[Bojan Krkić]], i cili e arriti këtë rekord në moshën 18 vjeç e 3 ditë.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2132739/pedri-second-youngest-barca-player-to-make-50-appearances|title=Pedri: Second youngest Barça player to make 50 appearances|publisher=FC Barcelona|language=en|date=8 maj 2021|access-date=23 maj 2021}}</ref> Pedri e mbylli sezonin e parë me katalanasit me 52 ndeshje dhe 4 gola në të gjitha kompeticionet. Sezoni 2021–22 i Pedrit u kushtëzua nga dëmtimet. Pasi luajti si titullar në dy ndeshjet e para në kampionat, ai pësoi një dëmtim në kofshë në gusht dhe qëndroi jashtë fushe për më shumë se pesë muaj. Në tetor, ai firmosi një kontratë të re disa vjeçare me klubin; pjesë e kontratës ishte edhe një klauzolë lirimi 1 miliard €.<ref>{{Cite news|url=https://www.espn.com/soccer/barcelona-espbarcelona/story/4496874/barcelonas-pedri-signs-deal-with-club-record-1-billion-release-clause|title=Pedri: New Barcelona contract, October 2021|publisher=ESPN FC|language=en|date=14 tetor 2021|accessdate=14 maj 2021}}</ref> Gjatë muajit nëntor, Pedri u shpall fitues i çmimit [[Golden Boy]], i dhënë lojtarit më të mirë nën-21 nga ''[[Tuttosport]]'', si dhe [[Trofeu Kopa|Trofeut Kopa]], po ashtu dhënë lojtarit më të mirë nën-21 nga ''[[France Football]]''.<ref name=":2">{{cite news|url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/golden-boy/2021/11/22-87269881/golden_boy_2021_pedri_il_nuovo_ragazzo_doro_di_tuttosport|title=Golden Boy 2021, è Pedri il nuovo "Ragazzo d'Oro" di Tuttosport|date=22 nëntor 2021|publisher=Tuttosport|language=it|access-date=22 nëntor 2021}}</ref><ref name="2021 Ballon d'Or">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/ballon-dor-2021-live-stream-results-messi-b1965898.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/football/ballon-dor-2021-live-stream-results-messi-b1965898.html|archive-date=25 maj 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Follow live updates from the 2021 Ballon d'Or|publisher=The Independent|language=en|date=29 nëntor 2021|access-date=30 nëntor 2021}}</ref> Pedri u rikthye në aksion më 23 janar 2022, duke luajtur 90 minuta të plota në fitoren 1–0 kundër [[Deportivo Alavés|Alavés]]. Më 13 shkurt, Pedri shënoi në golin e parë të sezonit në barazimin 2–2 në derbi kundër [[RCD Espanyol|Espanyolit]]; goli, i cili u shënua në sekondën e 75të të ndeshjes, ishte më i shpejti në historinë e derbit.<ref>{{cite news|title=De Jong grabs late Barcelona equalizer|url=https://www.bbc.com/sport/football/60367868|publisher=BBC Sport|language=en|date=13 shkurt 2022}}</ref><ref>{{cite news|title=Caramelo de Alba, gol de Pedri y el Barça abrió la lata en el 2'|url=https://es.besoccer.com/noticia/caramelo-de-alba-gol-de-pedri-y-el-barca-abrio-la-lata-en-el-2-1102913|publisher=BeSoccer|date=13 shkurt 2022|language=es|access-date=29 maj 2026|archive-date=18 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220718020553/https://es.besoccer.com/noticia/caramelo-de-alba-gol-de-pedri-y-el-barca-abrio-la-lata-en-el-2-1102913|url-status=dead}}</ref> Më 14 prill, Pedri pësoi një tjetër dëmtim në kofshë gjatë ndeshjes së dytë çerek-finale të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]] kundër [[Eintracht Frankfurt|Frankurtit]], duke e mbyllur sezonin para kohe.<ref>{{Cite web|date=15 prill 2022|title=Hamstring injury means Pedri is set to miss the rest of the season|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2022/04/15/62594c47ca474152178b4594.html|access-date=15 prill 2022|publisher=Marca|language=en}}</ref> Ai regjistroi gjithsej vetëm 22 ndeshje dhe 5 gola në të gjitha kompeticionet. Pedri luajti titullar në të gjitha ndeshjet e ekipit gjatë pjesës së parë të sezonit 2022–23. Më 28 janar 2023, ai luajti ndeshjen e 100të në të gjitha kompeticionet me Barcelonën në një ndeshje të La Ligës kundër [[Girona FC|Gironës]]. Ai u aktivizua si zëvëndësues për të dëmtuarin [[Ousmane Dembélé]] dhe shënoi golin e vetëm të takimit.<ref name=":0">{{Cite web |author=Thomas Hindle |date=28 janar 2023 |title=100 Barcelona appearances at 20 years old! Why Pedri is already 'one of the best midfielders in the world' according to Xavi |url=https://www.goal.com/en-gh/news/100-barcelona-appearances-pedri-xavi/blt5038b4ef0b8750b2 |access-date=28 janar 2023 |publisher=Goal.com|language=en}}</ref> Më 16 shkurt, ai u dëmtua në ndeshjen e parë të raundit me eliminim direkt të Ligës së Evropës kundër [[Manchester United F.C.|Manchester United]], duke u zëvendësuar në minutën e 41të.<ref>{{cite web|url=https://onefootball.com/fr/news/barcelona-dealt-pedri-injury-blow-ahead-of-europa-league-return-leg-against-man-united-36817405|title=Barcelona dealt Pedri injury blow ahead of Europa League return leg against Man United|publisher=One Football|language=en|date=17 shkurt 2023|access-date=25 maj 2026}}</ref> Dëmtimi e mbajti atë tetë javë jashtë fushave. Në fund të sezonit, Pedri arriti të fitonte titullin e tij të parë të La Ligës, duke kontribuar me 26 ndeshje dhe 6 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/3344756/fc-barcelona-liga-champions-202223|title=FC Barcelona, Liga champions 2022/23!|publisher=FC Barcelona|language=en|date=14 maj 2023}}</ref> ====2024–vazhdon: Tripleta e titujve në Spanjë dhe kontrata e re==== Me ardhjen e trajnerit të ri [[Hansi Flick]] në klub para nisjes së sezonit 2024–25, Pedri përmirësoi ndjeshëm fizikun e tij dhe për herë të parë ai pati një sezon pa dëmtime.<ref>{{Cite web|date=6 shtator 2024|title=Barcelona star claims Hansi Flick has transformed squad fitness|publisher=Sporting News|language=en|url=https://www.sportingnews.com/us/la-liga/barcelona/news/barcelona-star-hansi-flick-transformed-squad-fitness/1d7e3988737244e4247c1410|access-date=22 janar 2024}}</ref> Më 21 janar 2025, Pedri asistoi golin e [[Eric García]]s në takimin kundër [[S.L. Benfica|Benficës]] për të barazuar rezultatin në 4–4 në ndeshjen e fundit të fazës së Ligës së Kampionëve; Barcelona në fund fitoi 5–4 dhe siguroi kualikimin e menjëhershëm në raundin e 16-tave të kompeticionit.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/720334|title=Raphinha strike earns Barca win at Benfica and top-8 spot|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 janar 2025}}</ref> Nëntë ditë më vonë, ai rinovoi kontratën me klubin deri në qershor 2030.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4207990/pedri-signs-to-stay-with-barca-until-2030|title=Pedri signs to stay with Barça until 2030|publisher=FC Barcelona|language=en|date=30 janar 2025}}</ref> Pedri ishte gjithashtu protagonist në finalen e Kupës së Mbretit kundër Real Madridit më 26 prill, duke shënuar golin e parë të ndeshjes, me Barcelonën që fitoi 3–2.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2025/apr/27/barcelona-real-madrid-copa-del-rey-match-report|title=Barcelona win thrilling Copa del Rey and drive Madrid to red card fury|date=27 prill 2025|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=1 maj 2025}}</ref> Pedri u aktivizua në 37 ndeshje në kampionat, e cila u fitua sërisht nga Barcelona. Ai gjithashtu fitoi edhe Superkupën e Spanjës, sërisht kundër Realit, duke arritur ''Tripletën'' e titujve në Spanjë. Ai e mbylli sezonin me plot 59 ndeshje në të gjitha kompeticionet. Pedri shënoi golin e parë të sezonit 2025–26 në fitoren 3–2 kundër [[Levante UD|Levantes]] në javën e dytë.<ref>{{Cite web|title=Levante 2–3 Barcelona|url=https://www.espn.in/football/match/_/gameId/748162/barcelona-levante|access-date=13 dhjetor 2025|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Në ''[[El Clásico]]n'' e parë të sezonit kundër Realit, Pedri u përjashtua me karton të kuq për herë të parë në karrierën e tij, me Barcelonën që humbi 2–1 në [[Stadiumi Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]].<ref>{{Cite web|title=Pedri to be banned for Barcelona vs Elche after Clasico red card|url=https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/104545/pedri-to-be-banned-for-barcelona-vs-elche-after-clasico-red-card|access-date=13 dhjetor 2025|website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> Tre ditë më vonë, Barcelona konfirmoi se ai kishte pësuar një dëmtim në kofshën e majtë, që e la jashtë fushave për disa javë.<ref>{{cite news|title=Pedri injury news |url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4392255/pedri-injury-news|access-date=13 dhjetor 2025|publisher=FC Barcelona|language=en}}</ref> Ai u rikthye në aksion më 29 nëntor duke u aktivizuar si zëvëndësues në fitoren 3–1 kundër Alavés.<ref>{{cite web|title=Pedri returns to field for Barcelona after one-month injury absence|url=https://sports.yahoo.com/articles/pedri-returns-field-barcelona-one-180023514.html|access-date=13 dhjetor 2025|website=Yahoo Sports|language=en}}</ref> Më 13 dhjetor 2025, Pedri luajti ndeshjen e tij të 150të në La Liga në fitoren 2–0 kundër Osasunës, duke thyer rekordin e [[Lionel Messi]]t si lojtari më i ri që arrin këtë shifër për klubin.<ref>{{cite web|title=Barcelona star Pedri beats Lionel Messi record against Osasuna|url=https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/107882/barcelona-star-pedri-beats-lionel-messi-record-against-osasuna|date=13 dhjetor 2025|access-date=14 dhjetor 2025|website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===2019–2021: Të rinjtë dhe debutimi me ekipin e parë=== Më 21 gusht 2020, Pedri u thirr në [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|kombëtaren nën-21]]; debutimi i tij erdhi më 3 shtator në fitoren 1–0 në transfertë kundër [[Kombëtarja maqedonase nën-21 e futbollit|Maqedonisë së Veriut]] në kualifikueset e UEFA Kampionatit Evropian nën-21 2021.<ref>{{cite web|url=https://www.sefutbol.com/34-debutantes-sub-21-que-empezo-fase-clasificacion |title=34 debutantes en la sub-21 desde que empezó la fase de clasificación |publisher=Federata Mbretërore Spanjolle e Futbollit |language=es |date=4 shtator 2020 |access-date=8 gusht 2021 |archive-date=8 gusht 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808142537/https://www.sefutbol.com/34-debutantes-sub-21-que-empezo-fase-clasificacion |url-status=dead }}</ref> Në mars 2021, Pedri mori thirrjen e parë në [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|ekipin e parë kombëtar]] nga trajneri [[Luis Enrique]] për kualifikueset e [[Kampionati Botëror i Futbollit 2022|FIFA Kupës së Botës 2022]].<ref>{{cite web|author=Feargal Brennan|title=Barcelona star Pedri set for debut Spain senior call up |url=https://www.football-espana.net/2021/03/14/barcelona-star-pedri-set-for-debut-spain-senior-call-up|website=Football España|language=en|access-date=15 mars 2021 |date=14 mars 2021}}</ref> Ai debutoi në barazimin 1–1 kundër [[Kombëtarja greke e futbollit|Greqisë]] më 25 mars, duke u aktivizuar si zëvëndësuesnë pjesën e dytë.<ref>{{Cite news|title=Pedri, el sexto jugador más joven en debutar con la Roja|url=https://www.sport.es/es/noticias/seleccion/pedri-estrena-grecia-historia-roja-espana-seleccion-debut-11612624|website=sport.es|date=25 mars 2021|access-date=15 korrik 2024|language=es}}</ref> Tre ditë më vonë, ai luajti si titullar për herë të parë në triumfin 2–1 në [[Tbilisi]] kundër [[Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit|Gjeorgjisë]]. Më 21 maj 2021, Pedri ishte një nga lojtarët e zgjedhur nga trajneri Enrique për të qënë pjesë e ekipit që do të luante në [[UEFA Euro 2020]].<ref>{{cite news|author=Jamie Braidwood|title=Euro 2020 news Live: Sergio Ramos left out of Spain squad plus latest before England announcement |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/euro-2020-news-live-england-squad-b1852654.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/football/euro-2020-news-live-england-squad-b1852654.html |archive-date=25 maj 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=24 maj 2021 |newspaper=The Independent |language=en|date=24 maj 2021}}</ref> Ai luajti si titullar në barazimin pa gola kundër [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedisë]] në ndeshjen hapëse të grupit, duke u bërë, në moshën 18 vjeç, 6 muaj e 18 ditë, lojtari më i ri që përfaqson Spanjën në një Kampionat Evropian; ai theu rekordin e [[Miguel Tendillo]]s të vendosur në [[UEFA Euro 1980|Euro 1980]].<ref>{{cite web|title=Pedri, Spain's youngest ever player at European Championship|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2171362/pedri-spains-youngest-ever-player-at-european-championship|publisher=FC Barcelona|language=en|date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021}}</ref> Më 28 qershor, Pedri u bë lojtari më i ri spanjoll që luan në një ndeshje me eliminim direkt të një Kampionati Evropian, duke luajti si titullar kundër [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacisë]] në raundin e 16-tave; gjatë ndeshjes, ai shënoi një autogol pasi portieri [[Unai Simón]] nuk kontrolloi një top të kthyer mbrapa nga mesfushori, por Spanja megjithatë fitoi 5–3 në kohën shtesë.<ref>{{cite news |author=José del Río |title=Unai Simon's horrific mistake for Croatia's opener|url=https://www.marca.com/en/football/uefa-euro/2021/06/28/60da04b1268e3ebe3b8b459b.html |access-date=7 korrik 2021 |publisher=Marca|language=en|date=28 qershor 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Unai Simon and Pedri team up for shocking Spain own goal – but keeper gains "redemption"|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57643907|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=7 korrik 2021}}</ref> Spanja u eliminua në gjysëm-finale nga [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] në gjuajtjet e penalltive, në një ndeshje të cilën Pedri u dallua për rolin e tij në mesfushë, duke kompletuar 65 nga 66 pasimet që tentoi. Ai humbi vetëm një minutë gjatë gjithë turneut dhe u emërua Lojtari i ri më i mirë si dhe u përfshi në formacionin më të mirë, duke qënë i vetmi lojtar spanjoll. ==Referime== {{Reflist}} 20ia639pq1drglgutfq5sfjaywe94yl 2985799 2985798 2026-05-31T00:39:32Z Sadsadas 51943 /* 2019–2021: Të rinjtë dhe debutimi me ekipin e parë */ 2985799 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Pedri | image = Pedri.jpg | caption = Pedri duke luajtur me [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanjën]] në 2025 | full_name = Pedro González López<ref name="FIFA">{{cite web|url=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|title=Squad List: FIFA World Cup Qatar 2022: Spain (ESP)|publisher=FIFA|language=en|page=27|date=18 dhjetor 2022|access-date=9 gusht 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20221218195301/https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf|archive-date=18 dhjetor 2022|url-status=live }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|25|11|2002|df=y}}<ref name="FIFA"/> | birth_place = [[Bajamar, Tenerife|Bajamar]], Spanjë | height = 1.74 m<ref name="FIFA"/> | position = [[Mesfushor]] | currentclub = [[FC Barcelona|Barcelona]] | clubnumber = 8 | youthyears1 = 2013–2015 | youthclubs1 = [[UD Tegueste|Tegueste]] | youthyears2 = 2015–2018 | youthclubs2 = [[CD Laguna de Tenerife|Laguna]] | youthyears3 = 2018–2019 | youthclubs3 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | years1 = 2019–2020 | clubs1 = [[UD Las Palmas|Las Palmas]] | caps1 = 36 | goals1 = 4 | years2 = 2020– | clubs2 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | caps2 = 165 | goals2 = 22 | nationalyears1 = 2019 | nationalteam1 = [[Kombëtarja spanjolle nën-17 e futbollit|Spanja U17]] | nationalcaps1 = 5 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2019 | nationalteam2 = [[Kombëtarja spanjolle nën-18 e futbollit|Spanja U18]] | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2020 | nationalteam3 = [[Kombëtarja spanjolle nën-19 e futbollit|Spanja U19]] | nationalcaps3 = 1 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2020 | nationalteam4 = [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|Spanja U21]] | nationalcaps4 = 4 | nationalgoals4 = 0 | nationalyears5 = 2021 | nationalteam5 = [[Kombëtarja spanjolle nën-23 e futbollit|Spanja U23]] | nationalcaps5 = 7 | nationalgoals5 = 0 | nationalyears6 = 2021– | nationalteam6 = [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|Spanja]] | nationalcaps6 = 40 | nationalgoals6 = 5 | club-update = 21:09, 17 maj 2026 (UTC) | nationalteam-update = 23:45, 31 mars 2026 (UTC) }} '''Pedro González López''' (lindur më 25 nëntor 2002) është një [[futbolli]]st profesionist spanjoll i cili luan si [[Mesfushori|mesfushor]] për klubin spanjoll [[FC Barcelona|Barcelona]] dhe [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|kombëtaren spanjolle]]. Pedri njihet për pasimet e tij, kontrollin e topit, organizimin e lojës dhe driblimet si dhe konsiderohet një nga mesfushorët më të mirë në botë.<ref>{{cite web |author=Tom Maston |date=29 prill 2025 |title=Ballon d'Or 2025 Power Rankings: Ousmane Dembele edges ahead of Barcelona trio despite Lamine Yamal's sensational Champions League showing |url=https://www.goal.com/en-ng/lists/ballon-dor-2025-power-rankings/bltd009fae5576d751f#cs260659c9499bd2af |access-date=5 maj 2025 |publisher=Goal.com|language=en}}</ref><ref>{{cite web |author=Nestor Watach |date=17 prill 2025 |title=2025 Ballon d'Or power rankings: Mbappe's hopes dealt fatal blow... |url=https://www.planetfootball.com/lists-and-rankings/2025-ballon-dor-power-rankings-mbappe-lewandowski-yamal-haaland |access-date=5 maj 2025 |website=Planet Football|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=2025 FC 100: Pedri among best central midfielders in men's soccer |date=4 qershor 2025|publisher=ESPN FC|language=en|url=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/45178073/2025-fc-100-pedri-best-central-midfielders-mens-soccer}}</ref> ==Jeta e hershme== Pedri lindi në Bajamar, Tenerife të [[Ishujt Kanarie|Ishujve Kanarie]].<ref>{{cite web|url=https://lalagunatf.com/pedri-no-olvida-sus-origenes-fui-muy-feliz-en-bajamar/|title=Pedri: "Fui muy feliz en las piscinas de Bajamar"|publisher=La Laguna TF|language=es|date=15 gusht 2022|accessdate=16 shtator 2022}}</ref> Në moshën tre vjeç, familja e tij u shpërngul në Tegueste. Ai e nisi karrierën si futbollist me klubin e qytetit, duke u aktivizuar si [[Mbrojtësi (futboll)|qëndër-mbrojtës]]. Në moshën 13 vjeç, ai u bë pjesë e Lagunës, me të cilën luajti deri në vitin 2018.<ref>{{cite web|publisher=ESPN FC|url=https://espndeportes.espn.com/futbol/mundial/nota/_/id/10652918/pedri-gonzalez-espana-seleccion-joven-figura-perfil-copa-mundo-mundial-qatar-2022-grupo-e|title=Pedri, la joven realidad y figura de España en la Copa del Mundo 2022|date=25 korrik 2022|access-date=27 korrik 2022|language=es}}</ref> Po në atë vit, Pedri nuk kaloi një provë me [[Real Madrid C.F.|Real Madridin]], të cilët i thanë se ai nuk ishte në nivelin e klubit. Ai u stërvit vetëm disa ditë për shkak të reshjeve të shumta të dëborës, dhe në bazë të atyre seancave stërvitore, Reali e dërgoi në shtëpi.<ref>{{Cite web |date=24 mars 2022 |title=Pedri: I didn't like being rejected by Real Madrid, but now I'm where I want to be |url=https://e01-marca.uecdn.es/en/football/barcelona/2022/03/24/623c4b0a22601d8b568b45d6.html |access-date=3 dhjetor 2025 |publisher=Marca|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |author=Josh S |date=24 mars 2022 |title=Pedri opens up on Real Madrid rejection |url=https://www.barcablaugranes.com/fc-barcelona-transfer-rumors-news/2022/3/24/22994345/pedri-opens-up-on-real-madrid-rejection |access-date=3 dhjetor 2025 |website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> ==Karriera me klube== ===Las Palmas=== Pedri u bë pjesë e akademisë së [[UD Las Palmas|Las Palmasit]] në vitin 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.tintaamarilla.es/noticia/2019/09/04/169/34272-El_Tenerife_desestimo_a_Pedri_porque_era_pequenito_y_flaco.html|title=El Tenerife desestimó a Pedri porque era pequeñito y flaco|publisher=Tinta Amarilla|language=es|date=4 shtator 2019|accessdate=10 shtator 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.eldiario.es/canariasahora/Deportes/futbol/Pedri-Pepe_Mel-UD_Las_Palmas-futbol-cantera-pretemporada-Tenerife_0_917608478.html|title='Pedri', el tinerfeño que Pepe Mel quiere para la a UD Las Palmas|publisher=El Diario|language=es|date=6 korrik 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Më 15 korrik 2019, në moshën 16 vjeç, Pedri firmosi një kontratë profesioniste katër-vjeçare me klubin si dhe u bë pjesë e ekipit të parë nën drejtimin e trajnerit [[Pepe Mel]].<ref>{{cite web|url=https://www.udlaspalmas.es/noticias/noticia/el-juvenil-pedri-firma-contrato-profesional-con-la-ud-las-palmas|title=El juvenil Pedri firma contrato profesional con la UD Las Palmas|publisher=UD Las Palmas|language=es|date=15 korrik 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Pedri bëri debutimin e tij si profesionist më 18 gusht 2019 duke u aktivizuar si titullar në humbjen 1–0 kundër [[SD Huesca|Huescës]] në [[Segunda División]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/futbol/segunda-division/cronica/2019/08/18/5d5970d7ca4741ba178b45e9.html|title=El Huesca se lleva el triunfo gracias a un gol de Álex Gallar en la segunda parte|publisher=Marca|language=es|date=18 gusht 2019|accessdate=19 gusht 2019}}</ref> Ai shënoi golin e parë në karrierë më 19 shtator në suksesin minimal kundër [[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]]; ky gol e bëri atë shënuesin më të ri në historinë e klubit në moshën 16 vjeç, 9 muaj e 23 ditë.<ref>{{cite web|url=https://as.com/futbol/2019/09/20/segunda/1568930488_444391.html|title=Pedri es una estrella: golazo y primera victoria de Las Palmas|publisher=[[Diario AS]]|language=es|date=20 shtator 2019|accessdate=13 tetor 2019}}</ref><ref>{{Cite web|title=10 things about Pedri|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/1744265/10-things-about-pedri|access-date=17 gusht 2020|publisher=FC Barcelona|language=en}}</ref> ===Barcelona=== ====2019–2023: Sezoni debutues dhe trofetë e para==== Më 2 shtator 2019, Barcelona arriti një marrëveshje me Las Palmasin për transferimin e Pedrit, e cila do të hynte në fuqi më 1 korrik 2020.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.cat/ca/noticies/1335629/barca-i-las-palmas-arriben-a-un-acord-per-al-traspas-de-pedri|title=Barça i Las Palmas arriben a un acord per al traspàs de Pedri|publisher=FC Barcelona|language=ca|date=2 shtator 2019|accessdate=2 shtator 2019}}</ref> Lojtari firmosi një kontratë dy-vjeçare me klubin, që pagoi 5 milion € për kartonin e tij plus bonuse të ndryshme. Pedri u vendos në ekipin e parë për sezonin e ri dhe mori fanellën me numrin 16.<ref>{{cite web|url=https://www.sport.es/es/noticias/barca/pedri-tendra-ficha-del-primer-equipo-lucira-dorsal-8127642|title=Pedri tendrá ficha del primer equipo y lucirá el dorsal '16'|publisher=[[Sport (Spanish newspaper)|Sport]]|language=es|date=25 shtator 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Ai bëri debutimin e tij me Barcelonën më 27 shtator në fitoren 4–0 kundër [[Villarreal CF|Villarrealit]] në [[La Liga]], duke u aktivizuar si zëvëndësues në pjesën e dytë në vënd të [[Philippe Coutinho]]s.<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/barcelona-vs-villarreal/cronica/2020/09/27/5f70fbd846163f1e618b45a3.html|title=Ansu Fati takes charge at Barcelona|publisher=Marca|language=en|date=27 shtator 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Pedri luajti ndeshjen e parë si titullar më 17 tetor në humbjen surprizë 1–0 në transfertë kundër [[Getafe CF|Getafes]].<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2020/10/17/5f8b5fb122601d24338b461d.html|title=Barcelona slump to defeat at Getafe|publisher=Marca|language=en|date=17 tetor 2020|accessdate=18 tetor 2020}}</ref> Tre ditë më vonë, ai shënoi golin e parë me klubin në fitoren 5–1 kundër ekipit hungarez [[Ferencvárosi TC|Ferencváros]] në fazën e grupeve të [[UEFA Liga e Kampionëve|UEFA Ligës së Kampionëve]]; ky ishte gjithashtu edhe debutimi i tij në këtë kompeticion.<ref>{{cite news |author1=Rob Train|title=Messi has Barcelona ticking against lively Ferencváros|url=https://en.as.com/en/2020/10/20/football/1603214059_936792.html|accessdate=20 tetor 2020|publisher=Diario AS|language=en|date=20 tetor 2020 |archive-date=1 janar 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101144520/https://en.as.com/en/2020/10/20/football/1603214059_936792.html |url-status=dead }}</ref> Goli i tij i parë në La Liga erdhi më 7 nëntor në fitoren 5–2 kundër [[Real Betis]].<ref>{{cite news|author1=Fernando Carnerero|title=Todo es más fácil con Messi |url=https://www.marca.com/futbol/primera-division/barcelona-vs-betis/cronica/2020/11/07/5fa6aca8ca4741ab628b45aa.html|accessdate=7 nëntor 2020|publisher=Marca|date=7 nëntor 2020 |language=es}}</ref> Më 17 prill 2021, Pedri fitoi trofeun e parë të karrierës pasi Barcelona fitoi 4–0 kundër [[Athletic Bilbao]]s në finalen e Kupës së Mbretit.<ref>{{Cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2107669/fc-barcelona-win-their-31st-copa-del-rey-title/featured|title=FC Barcelona win their 31st Copa del Rey title|publisher=[[FC Barcelona]]|language=en|date=17 prill 2021|accessdate=23 maj 2021}}</ref> Dy javë më pas, në barazimin pa gola kundër [[Atlético Madrid]]it në [[Camp Nou]], Pedri u bë lojtari i dytë më i ri në historinë e klubit që luan 50 ndeshje, duke e arritur këtë në moshën 18 vjeç e 184 ditë. Përpara tij është vetëm sulmuesi [[Bojan Krkić]], i cili e arriti këtë rekord në moshën 18 vjeç e 3 ditë.<ref>{{cite news|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2132739/pedri-second-youngest-barca-player-to-make-50-appearances|title=Pedri: Second youngest Barça player to make 50 appearances|publisher=FC Barcelona|language=en|date=8 maj 2021|access-date=23 maj 2021}}</ref> Pedri e mbylli sezonin e parë me katalanasit me 52 ndeshje dhe 4 gola në të gjitha kompeticionet. Sezoni 2021–22 i Pedrit u kushtëzua nga dëmtimet. Pasi luajti si titullar në dy ndeshjet e para në kampionat, ai pësoi një dëmtim në kofshë në gusht dhe qëndroi jashtë fushe për më shumë se pesë muaj. Në tetor, ai firmosi një kontratë të re disa vjeçare me klubin; pjesë e kontratës ishte edhe një klauzolë lirimi 1 miliard €.<ref>{{Cite news|url=https://www.espn.com/soccer/barcelona-espbarcelona/story/4496874/barcelonas-pedri-signs-deal-with-club-record-1-billion-release-clause|title=Pedri: New Barcelona contract, October 2021|publisher=ESPN FC|language=en|date=14 tetor 2021|accessdate=14 maj 2021}}</ref> Gjatë muajit nëntor, Pedri u shpall fitues i çmimit [[Golden Boy]], i dhënë lojtarit më të mirë nën-21 nga ''[[Tuttosport]]'', si dhe [[Trofeu Kopa|Trofeut Kopa]], po ashtu dhënë lojtarit më të mirë nën-21 nga ''[[France Football]]''.<ref name=":2">{{cite news|url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/golden-boy/2021/11/22-87269881/golden_boy_2021_pedri_il_nuovo_ragazzo_doro_di_tuttosport|title=Golden Boy 2021, è Pedri il nuovo "Ragazzo d'Oro" di Tuttosport|date=22 nëntor 2021|publisher=Tuttosport|language=it|access-date=22 nëntor 2021}}</ref><ref name="2021 Ballon d'Or">{{cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/football/ballon-dor-2021-live-stream-results-messi-b1965898.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/football/ballon-dor-2021-live-stream-results-messi-b1965898.html|archive-date=25 maj 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Follow live updates from the 2021 Ballon d'Or|publisher=The Independent|language=en|date=29 nëntor 2021|access-date=30 nëntor 2021}}</ref> Pedri u rikthye në aksion më 23 janar 2022, duke luajtur 90 minuta të plota në fitoren 1–0 kundër [[Deportivo Alavés|Alavés]]. Më 13 shkurt, Pedri shënoi në golin e parë të sezonit në barazimin 2–2 në derbi kundër [[RCD Espanyol|Espanyolit]]; goli, i cili u shënua në sekondën e 75të të ndeshjes, ishte më i shpejti në historinë e derbit.<ref>{{cite news|title=De Jong grabs late Barcelona equalizer|url=https://www.bbc.com/sport/football/60367868|publisher=BBC Sport|language=en|date=13 shkurt 2022}}</ref><ref>{{cite news|title=Caramelo de Alba, gol de Pedri y el Barça abrió la lata en el 2'|url=https://es.besoccer.com/noticia/caramelo-de-alba-gol-de-pedri-y-el-barca-abrio-la-lata-en-el-2-1102913|publisher=BeSoccer|date=13 shkurt 2022|language=es|access-date=29 maj 2026|archive-date=18 korrik 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220718020553/https://es.besoccer.com/noticia/caramelo-de-alba-gol-de-pedri-y-el-barca-abrio-la-lata-en-el-2-1102913|url-status=dead}}</ref> Më 14 prill, Pedri pësoi një tjetër dëmtim në kofshë gjatë ndeshjes së dytë çerek-finale të [[UEFA Liga e Evropës|UEFA Ligës së Evropës]] kundër [[Eintracht Frankfurt|Frankurtit]], duke e mbyllur sezonin para kohe.<ref>{{Cite web|date=15 prill 2022|title=Hamstring injury means Pedri is set to miss the rest of the season|url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2022/04/15/62594c47ca474152178b4594.html|access-date=15 prill 2022|publisher=Marca|language=en}}</ref> Ai regjistroi gjithsej vetëm 22 ndeshje dhe 5 gola në të gjitha kompeticionet. Pedri luajti titullar në të gjitha ndeshjet e ekipit gjatë pjesës së parë të sezonit 2022–23. Më 28 janar 2023, ai luajti ndeshjen e 100të në të gjitha kompeticionet me Barcelonën në një ndeshje të La Ligës kundër [[Girona FC|Gironës]]. Ai u aktivizua si zëvëndësues për të dëmtuarin [[Ousmane Dembélé]] dhe shënoi golin e vetëm të takimit.<ref name=":0">{{Cite web |author=Thomas Hindle |date=28 janar 2023 |title=100 Barcelona appearances at 20 years old! Why Pedri is already 'one of the best midfielders in the world' according to Xavi |url=https://www.goal.com/en-gh/news/100-barcelona-appearances-pedri-xavi/blt5038b4ef0b8750b2 |access-date=28 janar 2023 |publisher=Goal.com|language=en}}</ref> Më 16 shkurt, ai u dëmtua në ndeshjen e parë të raundit me eliminim direkt të Ligës së Evropës kundër [[Manchester United F.C.|Manchester United]], duke u zëvendësuar në minutën e 41të.<ref>{{cite web|url=https://onefootball.com/fr/news/barcelona-dealt-pedri-injury-blow-ahead-of-europa-league-return-leg-against-man-united-36817405|title=Barcelona dealt Pedri injury blow ahead of Europa League return leg against Man United|publisher=One Football|language=en|date=17 shkurt 2023|access-date=25 maj 2026}}</ref> Dëmtimi e mbajti atë tetë javë jashtë fushave. Në fund të sezonit, Pedri arriti të fitonte titullin e tij të parë të La Ligës, duke kontribuar me 26 ndeshje dhe 6 gola.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/3344756/fc-barcelona-liga-champions-202223|title=FC Barcelona, Liga champions 2022/23!|publisher=FC Barcelona|language=en|date=14 maj 2023}}</ref> ====2024–vazhdon: Tripleta e titujve në Spanjë dhe kontrata e re==== Me ardhjen e trajnerit të ri [[Hansi Flick]] në klub para nisjes së sezonit 2024–25, Pedri përmirësoi ndjeshëm fizikun e tij dhe për herë të parë ai pati një sezon pa dëmtime.<ref>{{Cite web|date=6 shtator 2024|title=Barcelona star claims Hansi Flick has transformed squad fitness|publisher=Sporting News|language=en|url=https://www.sportingnews.com/us/la-liga/barcelona/news/barcelona-star-hansi-flick-transformed-squad-fitness/1d7e3988737244e4247c1410|access-date=22 janar 2024}}</ref> Më 21 janar 2025, Pedri asistoi golin e [[Eric García]]s në takimin kundër [[S.L. Benfica|Benficës]] për të barazuar rezultatin në 4–4 në ndeshjen e fundit të fazës së Ligës së Kampionëve; Barcelona në fund fitoi 5–4 dhe siguroi kualikimin e menjëhershëm në raundin e 16-tave të kompeticionit.<ref>{{cite web|url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/720334|title=Raphinha strike earns Barca win at Benfica and top-8 spot|publisher=ESPN FC|language=en|date=22 janar 2025}}</ref> Nëntë ditë më vonë, ai rinovoi kontratën me klubin deri në qershor 2030.<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4207990/pedri-signs-to-stay-with-barca-until-2030|title=Pedri signs to stay with Barça until 2030|publisher=FC Barcelona|language=en|date=30 janar 2025}}</ref> Pedri ishte gjithashtu protagonist në finalen e Kupës së Mbretit kundër Real Madridit më 26 prill, duke shënuar golin e parë të ndeshjes, me Barcelonën që fitoi 3–2.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2025/apr/27/barcelona-real-madrid-copa-del-rey-match-report|title=Barcelona win thrilling Copa del Rey and drive Madrid to red card fury|date=27 prill 2025|publisher=The Guardian|language=en|accessdate=1 maj 2025}}</ref> Pedri u aktivizua në 37 ndeshje në kampionat, e cila u fitua sërisht nga Barcelona. Ai gjithashtu fitoi edhe Superkupën e Spanjës, sërisht kundër Realit, duke arritur ''Tripletën'' e titujve në Spanjë. Ai e mbylli sezonin me plot 59 ndeshje në të gjitha kompeticionet. Pedri shënoi golin e parë të sezonit 2025–26 në fitoren 3–2 kundër [[Levante UD|Levantes]] në javën e dytë.<ref>{{Cite web|title=Levante 2–3 Barcelona|url=https://www.espn.in/football/match/_/gameId/748162/barcelona-levante|access-date=13 dhjetor 2025|publisher=ESPN FC|language=en}}</ref> Në ''[[El Clásico]]n'' e parë të sezonit kundër Realit, Pedri u përjashtua me karton të kuq për herë të parë në karrierën e tij, me Barcelonën që humbi 2–1 në [[Stadiumi Santiago Bernabéu|Santiago Bernabéu]].<ref>{{Cite web|title=Pedri to be banned for Barcelona vs Elche after Clasico red card|url=https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/104545/pedri-to-be-banned-for-barcelona-vs-elche-after-clasico-red-card|access-date=13 dhjetor 2025|website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> Tre ditë më vonë, Barcelona konfirmoi se ai kishte pësuar një dëmtim në kofshën e majtë, që e la jashtë fushave për disa javë.<ref>{{cite news|title=Pedri injury news |url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4392255/pedri-injury-news|access-date=13 dhjetor 2025|publisher=FC Barcelona|language=en}}</ref> Ai u rikthye në aksion më 29 nëntor duke u aktivizuar si zëvëndësues në fitoren 3–1 kundër Alavés.<ref>{{cite web|title=Pedri returns to field for Barcelona after one-month injury absence|url=https://sports.yahoo.com/articles/pedri-returns-field-barcelona-one-180023514.html|access-date=13 dhjetor 2025|website=Yahoo Sports|language=en}}</ref> Më 13 dhjetor 2025, Pedri luajti ndeshjen e tij të 150të në La Liga në fitoren 2–0 kundër Osasunës, duke thyer rekordin e [[Lionel Messi]]t si lojtari më i ri që arrin këtë shifër për klubin.<ref>{{cite web|title=Barcelona star Pedri beats Lionel Messi record against Osasuna|url=https://www.barcablaugranes.com/barcelona-la-liga/107882/barcelona-star-pedri-beats-lionel-messi-record-against-osasuna|date=13 dhjetor 2025|access-date=14 dhjetor 2025|website=Barca Blaugranes|language=en}}</ref> ==Karriera ndërkombëtare== ===2019–2021: Të rinjtë dhe debutimi me ekipin e parë=== Më 21 gusht 2020, Pedri u thirr në [[Kombëtarja spanjolle nën-21 e futbollit|kombëtaren nën-21]]; debutimi i tij erdhi më 3 shtator në fitoren 1–0 në transfertë kundër [[Kombëtarja maqedonase nën-21 e futbollit|Maqedonisë së Veriut]] në kualifikueset e UEFA Kampionatit Evropian nën-21 2021.<ref>{{cite web|url=https://www.sefutbol.com/34-debutantes-sub-21-que-empezo-fase-clasificacion |title=34 debutantes en la sub-21 desde que empezó la fase de clasificación |publisher=Federata Mbretërore Spanjolle e Futbollit |language=es |date=4 shtator 2020 |access-date=8 gusht 2021 |archive-date=8 gusht 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210808142537/https://www.sefutbol.com/34-debutantes-sub-21-que-empezo-fase-clasificacion |url-status=dead }}</ref> Në mars 2021, Pedri mori thirrjen e parë në [[Kombëtarja spanjolle e futbollit|ekipin e parë kombëtar]] nga trajneri [[Luis Enrique]] për kualifikueset e [[Kampionati Botëror i Futbollit 2022|FIFA Kupës së Botës 2022]].<ref>{{cite web|author=Feargal Brennan|title=Barcelona star Pedri set for debut Spain senior call up |url=https://www.football-espana.net/2021/03/14/barcelona-star-pedri-set-for-debut-spain-senior-call-up|website=Football España|language=en|access-date=15 mars 2021 |date=14 mars 2021}}</ref> Ai debutoi në barazimin 1–1 kundër [[Kombëtarja greke e futbollit|Greqisë]] më 25 mars, duke u aktivizuar si zëvëndësuesnë pjesën e dytë.<ref>{{Cite news|title=Pedri, el sexto jugador más joven en debutar con la Roja|url=https://www.sport.es/es/noticias/seleccion/pedri-estrena-grecia-historia-roja-espana-seleccion-debut-11612624|website=sport.es|date=25 mars 2021|access-date=15 korrik 2024|language=es}}</ref> Tre ditë më vonë, ai luajti si titullar për herë të parë në triumfin 2–1 në [[Tbilisi]] kundër [[Kombëtarja gjeorgjiane e futbollit|Gjeorgjisë]]. Më 21 maj 2021, Pedri ishte një nga lojtarët e zgjedhur nga trajneri Enrique për të qënë pjesë e ekipit që do të luante në [[UEFA Euro 2020]].<ref>{{cite news|author=Jamie Braidwood|title=Euro 2020 news Live: Sergio Ramos left out of Spain squad plus latest before England announcement |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/euro-2020-news-live-england-squad-b1852654.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220525/https://www.independent.co.uk/sport/football/euro-2020-news-live-england-squad-b1852654.html |archive-date=25 maj 2022 |url-access=subscription |url-status=live |access-date=24 maj 2021 |newspaper=The Independent |language=en|date=24 maj 2021}}</ref> Ai luajti si titullar në barazimin pa gola kundër [[Kombëtarja suedeze e futbollit|Suedisë]] në ndeshjen hapëse të grupit, duke u bërë, në moshën 18 vjeç, 6 muaj e 18 ditë, lojtari më i ri që përfaqson Spanjën në një Kampionat Evropian; ai theu rekordin e [[Miguel Tendillo]]s të vendosur në [[UEFA Euro 1980|Euro 1980]].<ref>{{cite web|title=Pedri, Spain's youngest ever player at European Championship|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/2171362/pedri-spains-youngest-ever-player-at-european-championship|publisher=FC Barcelona|language=en|date=14 qershor 2021|access-date=14 qershor 2021}}</ref> Më 28 qershor, Pedri u bë lojtari më i ri spanjoll që luan në një ndeshje me eliminim direkt të një Kampionati Evropian, duke luajti si titullar kundër [[Kombëtarja kroate e futbollit|Kroacisë]] në raundin e 16-tave; gjatë ndeshjes, ai shënoi një autogol pasi portieri [[Unai Simón]] nuk kontrolloi një top të kthyer mbrapa nga mesfushori, por Spanja megjithatë fitoi 5–3 në kohën shtesë.<ref>{{cite news |author=José del Río |title=Unai Simon's horrific mistake for Croatia's opener|url=https://www.marca.com/en/football/uefa-euro/2021/06/28/60da04b1268e3ebe3b8b459b.html |access-date=7 korrik 2021 |publisher=Marca|language=en|date=28 qershor 2021}}</ref><ref>{{cite news |title=Unai Simon and Pedri team up for shocking Spain own goal – but keeper gains "redemption"|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57643907|publisher=BBC Sport|language=en|access-date=7 korrik 2021}}</ref> Spanja u eliminua në gjysëm-finale nga [[Kombëtarja italiane e futbollit|Italia]] në gjuajtjet e penalltive,<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/026b-12b19306ec6a-4aaeee9fb2ca-1000--italy-1-1-spain-pens-4-2-azzurri-hold-nerve-to-reach-euro-/|title=Italy 1–1 Spain (pens: 4–2): Azzurri hold nerve to reach EURO final|publisher=UEFA|language=en|date=6 korrik 2021|access-date=7 korrik 2021}}</ref> në një ndeshje të cilën Pedri u dallua për rolin e tij në mesfushë, duke kompletuar 65 nga 66 pasimet që tentoi. Ai humbi vetëm një minutë gjatë gjithë turneut dhe u emërua Lojtari i ri më i mirë si dhe u përfshi në formacionin më të mirë, duke qënë i vetmi lojtar spanjoll. ==Referime== {{Reflist}} 6298z9l2ylo0nsyvm51p0ijf8ryff8k 1 401301 2985587 2026-05-30T12:01:20Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985587 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Sophie]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985586 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240526170919/https://theface.com/music/charli-xcx-interview-new-album-xcx6-vol-4-issue-18 për lidhjen https://theface.com/music/charli-xcx-interview-new-album-xcx6-vol-4-issue-18. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 14:01 (CEST) mka1u75h9jg6kqe3gcxyspuc2v68lqt 1 401302 2985595 2026-05-30T12:40:08Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985595 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Stadiumi Liman Gegaj]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985594 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240617093729/https://www.europlan-online.de/liman-gegaj-stadiumi/stadion-44443.html për lidhjen https://www.europlan-online.de/liman-gegaj-stadiumi/stadion-44443.html. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 14:40 (CEST) o6jb5wrqyr85llvmpfu46ck72c21lad 1 401303 2985597 2026-05-30T12:43:27Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985597 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Stadiumi Riza Lushta]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985596 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191018194546/https://www.europlan-online.de/stadiumi-riza-lushta/verein/4694 për lidhjen https://www.europlan-online.de/stadiumi-riza-lushta/verein/4694. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 14:43 (CEST) 8bbbgh7hg3pkcms663rrwn48dbxynkb 2 401304 2985598 2026-05-30T12:43:39Z Dina2102 187262 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:it:Special:Redirect/revision/149045036|Luciano Bianciardi]]" 2985598 wikitext text/x-wiki {{Bio|Nome=Luciano|Cognome=Bianciardi|Sesso=M|LuogoNascita=Grosseto|GiornoMeseNascita=14 dicembre|AnnoNascita=1922|LuogoMorte=Milano|GiornoMeseMorte=14 novembre|AnnoMorte=1971|Epoca=1900|Attività=scrittore|Attività2=giornalista|Attività3=traduttore|AttivitàAltre=, [[bibliotecario]]|Nazionalità=italiano|Immagine=Bianciardi.jpg|DimImmagine=300}}Ai kontribuoi ndjeshëm në gjallërimin kulturor në [[Itali]] në periudhën e pasluftës, duke bashkëpunuar aktivisht me shtëpi botuese, revista dhe gazeta të ndryshme.Vepra e tij [[narrative]] karakterizohet nga rebelimi kundër elitës kulturore, të cilës i përkiste, dhe nga një analizë e kujdesshme e zakoneve shoqërore në Itali gjatë [[Ekonomik|bumit ekonomik,]] aq sa tregimi narrativ shpesh përzihet me ese që anojnë nga [[sociologjia]]. == Biografia == === Fëmijëria dhe adoleshenca === Figura e nënës së tij nuk duhet të ketë qenë gjithmonë e lehtë për t'u përballuar,duke qenë se Bianciardi e kujtonte atë me këto fjalë: «Isha nxënës i saj përpara se të isha djali i saj, për tridhjetë e dy vjet. Është si të kesh një "mësues për jetën",dhe mësuesit e jetës nuk të lënë kurrë rehat»<ref>1</ref>. Adele Guidi,mësuese në shkollën fillore, kërkonte gjithmonë përsosmëri në studime nga i biri,deri në atë pikë sa ia vështirësoi mjaft edhe vitet e shkollës së mesme.Përkundrazi,i ati, Atide Bianciardi,arkëtar në [[Banca Toscana,]]<nowiki/>krijoi me të një marrëdhënie të barabartë,duke arritur deri aty sa ta quante "shok" që kur ishte fëmijë («dhe sa herë ndodhte, ndihesha krenar»<ref>2</ref>). Që fëmijë studioi violonçel , gjuhë të huaja dhe ishte tashmë një lexues i apasionuar: në moshën 8 vjeç (në vitin 1930) mori librin që e konsideronte gjithmonë të preferuarin e tij dhe që ishte burimi i pasionit të tij për [[Bashkimi i Italisë|Risorgimenton]], ''I Mille'' nga Giuseppe Bandi, historia e [[Ekspedita e Të Njëmijëve|ekspeditës së Mijëra]] të treguar nga zëri i gjallë i një garibaldiani . Ai ndoqi gjimnazin dhe më pas shkollën e mesme klasike në Carducci-Ricasoli në [[Grosseto]], por i jetoi ato vite studimi me një shqetësim të konsiderueshëm, në ndjekjen e tërbuar të njohjes si "i pari i klasës", "pa kuptuar asgjë nga ato që po studioja. [[Retorika]] ishte gjithashtu e përhapur në mësimdhënien e [[Letërsia Italiane e Rilindjes|letërsisë italiane]] ". <ref name=":1">{{Cite book |title=La Vita agra |publisher=Bompiani |year=2008 |series=Tascabili Bompiani |location=Milano}}</ref> Në vitin 1940, pasi kishte kaluar vitin e tretë të shkollës së mesme, ai u përpoq të jepte provimin përfundimtar direkt pa ndjekur vitin e fundit: e kaloi atë në vjeshtë, kur [[Lufta e Dytë Botërore|lufta]] tashmë kishte shpërthyer, dhe në nëntor u regjistrua në [[Shkencat humane|Fakultetin e Letërsisë dhe Filozofisë]] në Piza dhe hyri në Scuola Normale Superiore, ku vazhdoi të studionte pa u ndalur. <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> === Universiteti dhe Lufta e Dytë Botërore === Përvoja e tij e shkurtër universitare në Socializmin Liberal mbeti një parantezë e izoluar: «Shumë të rinj të Shkollës Normale ishin liberalsocialistë – termi tashmë qarkullonte, ndonëse asnjëri prej nesh nuk e dinte se kush e kishte krijuar [...]. Liberalsocializmi im i viteve '41 dhe '42, sa u përket manifestimeve konkrete, në fund të fundit ishte diçka mjaft e vogël: ndonjë takim i fshehtë në një dhomëz të Normale-s, kontakte mes Pizës dhe qytetit tim, ku takohesha me Geno Pampaloni-n dhe Tullio Mazzoncini-n, ndonjë guxim i tepruar prej studenti – një herë i shkrova një letër Musolinit duke i kërkuar dorëheqjen, pas asaj të Badoglio-s – dhe asgjë më shumë.» <small>(Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.)</small> Në fund të janarit 1943 ai u rekrutua në ushtri:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />«Thirrja nën armë [...] më gjeti të papërgatitur. Me shumë naivitet, vendosa ta pranoja jetën ushtarake si një sprovë discipline dhe ekuilibri. Besoja se shkolla e aspirantëve për oficerë, me atë mjerimin e saj të përditshëm e "zotëror", kishte pikërisht këtë funksion, dhe besova te eorët tanë, oficerët e karrierës që na flisnin çdo ditë për nderin dhe guximin, për Atdheun dhe Sovranin, por mbi të gjitha për dinjitetin e të quajturit 'zotërinj oficerë'. Nuk iu desh të prisja gjatë për të parë se cila ishte e vërteta: disa ditë të tmerrshme puljeze të verës dhe vjeshtës së atij viti më zbuluan rrënimin e plotë.» <small>(Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.)</small> Në fakt, pas një trajnimi të shpejtë si kadet oficer, Bianciardi u dërgua në Puglia, ku më 22 korrik dëshmoi një nga bombardimet e Foggia-s . Pas armëpushimit të Cassibile-s, ai u bashkua me një njësi britanike si përkthyes dhe shkoi në gadishull për në Forlì ; më pas u kthye në Grosseto në vjeshtën e vitit 1944. <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> Në nëntor ai mori pjesë në konkursin e rezervuar për veteranët për të rifilluar studimet e tij në Normale, dhe në shkurt të vitit 1948 u diplomua në Filozofi me një tezë mbi [[John Dewey]] . <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> Ndërkohë, në vjeshtën e vitit 1945 ai iu bashkua Partisë së Veprimit : «Mendoj se mund të them, megjithatë, se ishte një tjetër përpjekje për qeverisje (e fundit?) nga borgjezia e vogël intelektuale. Ajo dështoi për shkak të kontradiktave të brendshme dhe paaftësisë së vendosur tashmë të klasës sonë, e cila nuk kishte kontakt me klasat punëtore dhe për këtë arsye ishte kryesisht e prirur ndaj të gjitha intelektualizmave sterile dhe ndërtimit të panevojshëm të problemeve abstrakte». <ref name=":1">{{Cite book |title=La Vita agra |publisher=Bompiani |year=2008 |series=Tascabili Bompiani |location=Milano}}</ref> Kur partia u shpërbë në vitin 1947, ai ndjeu një zhgënjim të fortë, aq sa nuk u bashkua më me asnjë organizatë politike. Ai u martua me Adria Belardi në prill të vitit 1948. Në tetor të vitit pasardhës ai u bë baba për herë të parë, kur lindi djali i tij Ettore:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />«Atë ditë erdhi edhe im atë, pranë djepit të ri, dhe folëm për jetën tonë, si dhe për atë jetë të re [...] na u desh të konkludonim se kishim dështuar [...] se kishin ndodhur dy lufta botërore me aq shumë të vdekur, me mjerim e uri, dhe me aq pak siguri për jetën, punën dhe lirinë e njerëzve në botë. Unë arrita në përfundimin se e gjithë kjo nuk duhej të ndodhte më kurrë, se nuk doja që im bir, ashtu si unë dhe im atë, të rrezikonte një ditë të vdiste apo të vriste, të vuante nga uria apo të përfundonte në burg sepse kishte idetë e veta, të lira. Nuk mundesha më as të hiqja dorë nga besimi te bota ime dhe te njerëzit e mi, e as të mbysja veten në një kopsht të bukur humanist e dembelizmi skeptik, i kënaqur me aforizmën se në botë asgjë nuk është e vërtetë. Duhej të zgjidhja, prania e tim biri ma impononte këtë; nuk mund ta mendoja as ta zgjidhja problemin në mënyrë individuale apo ta shtyja për më vonë, duke u përpjekur që, në momentin e duhur, të mashtroja Zyra e Rekrutimit Ushtarak apo të krijoja një pozicion privilegji për tim bir [...] Nuk do të ketë një zgjidhje të sigurt për tim bir, nëse ajo nuk do të jetë e sigurt edhe për të gjithë fëmijët e botës.» <small>((Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.))</small> === Aktivizmi kulturor dhe minatorët e Ribollas === Ai ishte mësues anglishteje në një shkollë të mesme, pastaj mësues historie dhe filozofie në shkollën e mesme që kishte ndjekur kur ishte i ri. Në vitin 1951, ai mori drejtimin e Bibliotekës Chelliana në Grosseto, e cila u bombardua gjatë luftës dhe u dëmtua më tej nga përmbytjet e vitit 1944. Në këtë rol të ri, ai lançoi " [[Busoteka|Bibliobus]] ", një furgon që transportonte libra në fshat, ku përndryshe nuk do të kishin mbërritur kurrë. Ai gjithashtu drejtoi një klub filmi, organizoi një seri konferencash dhe debatesh, mori pjesë me Carlo Cassola në krijimin e lëvizjes Unità Popolare dhe mbajti qëndrim kundër " Ligjit të Mashtrimit " të vitit 1953. Kjo filloi një periudhë bashkëpunimi intensiv, fillimisht në shtypin lokal, pastaj në botime më të rëndësishme, të tilla si ''Belfagor'' dhe ''Avanti!,'' në vitin 1953 në ''Il Mondo'', në vitin 1954 në ''Il Contemporaneo'' . Krahas punës së tij si gazetar, ai filloi të interesohej për përpjekjet sindikale dhe të drejtat e punëtorëve, veçanërisht për minatorët e zonës së Grossetos. Së bashku me mikun e tij Cassola, ai kreu një hulumtim për gazetën ''Avanti!'', të titulluar ''[[I minatori della Maremma]]'' (Minatorët e Maremmas), i cili u botua si libër më 1956 nga shtëpia botuese [[Laterza]]. Ky hulumtim denonconte kushtet e vështira të jetesës së punëtorëve dhe varfërinë e familjeve të tyre, të cilat ai i kishte njohur personalisht duke udhëtuar shpesh me "Bibliobusin" e tij drejt fshatit minerar të [[Ripollès|Ribollës]]. Marrëdhënia e tij me banorët e fshatit ishte shumë e ngushtë; ajo e shënoi thellë kur më 4 maj 1954 shpërtheu një nga puset e minierës së linjitit [[Montecatini]], duke vrarë 43 punëtorë. Për Bianciardin, kjo tragjedi shënoi fundin e kësaj periudhe të jetës së tij: në qershor të atij viti, ai pranoi ftesën për t'u shpërngulur në Milano për të marrë pjesë në themelimin e shtëpisë së re botuese ''[[Feltrinelli]]''.<ref>1</ref> === Milan dhe Feltrinelli: Përkthime dhe vepra të hershme === Në vitin 1955, ndërsa po fillonte të bashkëpunonte me botime të tjera ('[['Nuovi Argomenti'' dhe ''l'Unità]]<nowiki>''</nowiki>), Bianciardi u bë baba për herë të dytë: lindi Luciana (gjithashtu vajza e Adria Belardit), e cila më vonë do të shkruante parathëniet e disa prej vëllimeve të tij, duke punuar për të njohur vlerën e punës së të atit, që shpesh shpërfillej nga kritikët. Po atë vit, atij iu bashkua në Milano partnerja e tij [[Maria Jatosti]]. Atje ai përjetoi nga afër mitin e "bumit ekonomik", kontradiktat e të cilit filloi t'i pasqyronte dhe t'i zbërthente në shkrimet e veta. Vitin pasardhës u botua ''I minatori della Maremma'' (Minatorët e Maremmas), një hulumtim mbi minatorët e Ribollës i shkruar në bashkëpunim me Cassola-n. Ndërkohë, për shtëpinë botuese Feltrinelli, ai përktheu brenda pak muajsh librin ''Plaga e Svastikës'' (''The Scourge of the Swastika'') nga Lord Russell i Liverpool-it, i cili ishte titulli i dytë i botuar nga kjo shtëpi botuese e sapothemeluar. Ky ishte përkthimi i tij i parë i vërtetë dhe, që nga ai moment, përkthimi u shndërrua në profesionin e tij kryesor. Midis qindra faqeve që përkthente, ai gjeti kënaqësi të veçantë duke punuar me kryeveprat e shkrimtarëve amerikanë si [[Jack London]], [[William Faulkner]], [[John Steinbeck]] dhe [[Henry Miller]]. Nga ky i fundit, ai përktheu romanet e famshme ''[[Tropiku i Gaforres]]'' (''Tropic of Cancer'') dhe ''[[Tropiku i Bricjapit]]'' (''Tropic of Capricorn''). Në vitin 1956, Bianciardi u pushua nga puna nga shtëpia botuese Feltrinelli për shkak të rendimentit të ulët, por marrëdhëniet me ish-punëdhënësin e tij mbetën të mira. Në vitin 1957, Feltrinelli botoi '[['Il lavoro culturale]]<nowiki>''</nowiki> (Puna kulturore), romanin e parë të Bianciardit me një frymëzim qartësisht autobiografik. Në këtë vepër rrëfehet me një ironi të hollë formësimi i një intelektuali të ri nga provinca, mes periudhës së pasluftës dhe viteve të rindërtimit. Në vitin 1958, Bianciardi u bë baba për herë të tretë me lindjen e djalit të tij të dytë, Marcello (i biri i Maria Jatostit). Në vitin 1959, ai botoi për shtëpinë botuese Bompiani romanin '[['L'integrazione]]<nowiki>''</nowiki> (Integrimi). Kjo vepër është gjithashtu vepër autobiografike dhe trajton me ironi konfliktin e një intelektuali nga provinca me mjedisin dhe metodat e industrisë botuese milaneze. Në vitin 1960, duke ia kushtuar shkrimit vetëm fundjavat (siç e kishte zakon), ai u shkëput nga stili i tij i mëparshëm duke botuar një roman historik që zhvillohej gjatë periudhës së [[Rilindjes Italiane]] (Risorgimento): ''Da Quarto a Torino. Breve storia della spedizione dei Mille'' (Nga Kuarto në Torino. Histori e shkurtër e Ekspeditës së të Mijëve).<ref>1</ref> Ky ishte i pari i një serie veprash ku ai riinterpretoi ngjarjet dhe personazhet [[e Bashkimit të Italisë]], duke krahasuar historinë zyrtare me realitetin konkret të njerëzve prej mishi e kocke, si dhe duke pasqyruar në shekullin e nëntëmbëdhjetë disa nga kontradiktat e Italisë bashkëkohore. === Suksesi i ''La vita agra'' === Në vitin 1962, Bianciardi, duke vazhduar ecurinë e nisur me romanin ''Il lavoro culturale'', botoi për shtëpinë botuese [[Rizzoli]] veprën që mbetet kryevepra e tij, ''[[La vita agra]]'' (Jeta e ashpër). Në këtë roman ai shpreh revoltën e tij ndaj asaj bote dhe asaj shoqërie që ai vetë e përcaktoi si "ekonomikisht të mrekullueshme". Romani tregon historinë e një anarkisti që dëshironte të hidhte në erë selinë e kompanisë [[Montecatini.]]<ref>1</ref> Vepra arriti menjëherë një sukses të jashtëzakonshëm si te kritikët, ashtu edhe te publiku (me rreth 5 000 kopje të shitura në vetëm dhjetë ditë), duke e shndërruar Bianciardin në një shkrimtar të famshëm brenda pak muajsh. Romani është pjesë e "trilogjisë së revoltës" (''Il lavoro culturale'', ''L'integrazione'', ''La vita agra''): ai përfaqëson rrugëtimin e një rebelimi individual, të një njeriu jashtë rrymës, i cili është i aftë të dallojë çrregullimin shpirtëror dhe sentimental të shkaktuar nga mrekullia ekonomike. «Protagonisti i ''La vita agra'' nuk është në gjendje të jetë një protestues i lëvizjes së vitit 1968 ''ante litteram'' (përpara kohës së vet), sepse edhe ai vetë është një individualist në kërkim të një gjesti shembullor, dhe jo të një ndërgjegjeje kolektive.»<ref>1</ref>. Televizioni publik [[RAI]] shkoi ta intervistonte në shtëpinë e tij në Milano, në "Via Domenichino 2". Regjisori televiziv [[Luigi Silori]] xhiroi një reportazh ku Bianciardi lexonte faqen e romanit që përshkruante daljen e tij në mëngjes për të pirë një kafe dhe duhan, si një i huaj në atë qytet të madh; ky lexim shoqërohej nga imazhe të [[Milano|Milanos]] së viteve '60 dhe nga muzika xhaz e [[Benny Carter.]]<ref>1</ref> Ky emision frymëzoi regjisorin [[Carlo Lizzani,]] i cili në vitin 1964 xhiroi përshtatjen [[Kinematografi|kinematografike]] të romanit me protagonist aktorin e njohur [[Ugo Tognazzi]]. Në skenarin e këtij filmi mori pjesë edhe vetë Bianciardi, i cili shfaqet gjithashtu në një rol të shkurtër (cameo). Gjatë së njëjtës periudhë, përsëri për televizionin RAI, Bianciardi u intervistua nga gazetari i njohur [[Giorgio Bocca]] si një njohës i mirë i jetës së natës në Milano dhe i mjediseve të frekuentuara nga nëntoka kriminale. Në veçanti, ai foli për "sferisterio" (fushën e mbyllur) ku luhej pelota, një lojë që përmendet shpesh edhe në romanin e tij. Ndërkohë, turneu i gjatë promovues për <nowiki>''</nowiki>La vita agra<nowiki>''</nowiki> rezultoi i lodhshëm dhe rraskapitës në aspektin psikologjik: natyra mekanike e prezantimeve që duhej të përsëriste çdo herë para publikut po e bënte të ndihej i zhvleftësuar. Për këtë arsye, Bianciardi gjeti përsëri strehë te puna e tij e qetë si përkthyes. === Vetë mbyllja dhe punimet e fundit === Ai refuzoi një vend të rregullt pune në gazatën ''[[Corriere della Sera]]'', por pranoi të shkruante për ''[[Il Giorno]]'', një bashkëpunim ky që zgjati deri në vitin 1966. Gjatë vitit 1965, ai botoi gjashtë leksione të serializuara për revistën javore ''ABC'' – n e cila mbështeste lëvizjet për të drejtat civile të kohës – të cilat u drejtoheshin të rinjve pa talent që synonin një karrierë të shkëlqyer. Këto gjashtë shkrime provokuese u mblodhën më vonë në një vëllim të vogël të titulluar ''[[Non leggete i libri, fateveli raccontare]]'' (Mos i lexoni librat, jua tregoni të tjerët), botuar në vitin 2022. Pastaj erdhi pika kthyese përfundimtare: ai braktisi zhanrin që i kishte sjellë famë dhe iu rikthye periudhës së Rilindjes Italiane (Risorgimento) me romanin ''[[La battaglia soda]]'', botuar në vitin 1964 nga Rizzoli. Po atë vit, ai u shpërngul në [[Sant'Anna di Rapallo,]] në [[Provinca e Xhenovës|provincën e Xhenovës]], ku filloi të tërhiqej gjithnjë e më shumë në vetvete. I vendosur në qëllimin e tij për të mos iu rikthyer më zhanrit të "revoltës", ai iu përkushtua një pune më pak emocionuese, siç e kujtonte edhe vetë: «Unë punoj, por thjesht për bukën e gojës... Duhet të filloj të shkruaj përsëri për ''Il Giorno'', gjë që shpresoja ta shmangia për arsye të ndryshme; bashkëpunoj me ''Le Ore,'' të gjitha gjëra që nuk më pëlqejnë shumë, por çfarë tjetër mund të bëj? Lexoj shumë në mbrëmje, nga pak nga gjithçka... Dhe le të marrim zemër».<ref>1</ref> Ai i zgjeroi bashkëpunimet e tij me revista jo-intelektuale si ''Kent'', ''Executive'', ''Playmen'', ''Guerin Sportivo'' dhe përsëri me ''ABC'', ku mbajti një nga rubrikat e para të kritikës televizive në Itali, të titulluar ''TeleBianciardi''. Ndërkohë, në vitin 1969, Rizzoli botoi ''<a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Aprire_il_fuoco" rel="mw:ExtLink" title="Aprire il fuoco" class="cx-link" data-linkid="185">Aprire il fuoco</a> ("Zjarr i Hapur")'', i cili përfundoi epikën e tij të [[Sarkazma|kritikës sarkastike]] ndaj botës intelektuale në të cilën jetonte, në një formë më të pjekur dhe me një paralajmërim të paqartë të përfundimit të saj. Nga i njëjti vit dolën ''"Daghela Avanti un passo!"'' (botuar nga [[Bietti Editore|Bietti]] ) dhe ''"Viaggio in Barberia'' " (botuar nga [[Editrice dell'Automobile]] ), kjo e fundit e shkruar kur [[Pija alkoolike|alkooli]] ishte bërë tashmë pjesë e jetës së tij. Ai përktheu ''"Njeriu i Vogël i Madh'' " (1964) të Thomas Berger, të cilën Rizzoli e botoi në vitin 1971. Në vitin 1970 ai u kthye në Milano, por varësia e tij, tashmë serioze nga alkooli, çoi në vdekjen e parakohshme, ende pa mbushur 49 vjeç, më 14 nëntor 1971. Në vitin 1972, vepra e tij e fundit, ''Garibaldi'' ( Arnaldo Mondadori Editore ), një biografi rrëqethëse e udhëheqësit italian, u botua pas vdekjes. === Rizbulimi === Pas një periudhe harrese pothuajse të plotë, në vitin 1993 biografia e Pino Corrias, ''Vita agra di un anarchico'', botuar nga Baldini &amp;amp; Castoldi, e solli përsëri në modë veprën e tij. <nowiki> [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Pizës]] [[Kategoria:Shkrimtarë të gjuhës italiane]] [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Vdekje 1971]] [[Kategoria:Lindje 1922]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</nowiki> auevhqu06erff1pwls3sntpywokd72k 2985603 2985598 2026-05-30T13:24:33Z Dina2102 187262 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:it:Special:Redirect/revision/149045036|Luciano Bianciardi]]" 2985603 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Bianciardi.jpg|parapamje|290x290px|Luciabo Bianciardi ]] '''Luciano Bianciardi'''[[(Grosseto, 14 dhjetor 1922 – Milano, 14 nëntor 1971) ishte një shkrimtar, gazetar, përkthyes dhe bibliotekar i njohur italian.]]{{Bio|Nome=Luciano|Cognome=Bianciardi|Sesso=M|LuogoNascita=Grosseto|GiornoMeseNascita=14 dicembre|AnnoNascita=1922|LuogoMorte=Milano|GiornoMeseMorte=14 novembre|AnnoMorte=1971|Epoca=1900|Attività=scrittore|Attività2=giornalista|Attività3=traduttore|AttivitàAltre=, [[bibliotecario]]|Nazionalità=italiano|Immagine=Bianciardi.jpg|DimImmagine=300}}Ai kontribuoi ndjeshëm në gjallërimin kulturor në [[Itali]] në periudhën e pasluftës, duke bashkëpunuar aktivisht me shtëpi botuese, revista dhe gazeta të ndryshme.Vepra e tij [[narrative]] karakterizohet nga rebelimi kundër elitës kulturore, të cilës i përkiste, dhe nga një analizë e kujdesshme e zakoneve shoqërore në Itali gjatë [[Ekonomik|bumit ekonomik,]] aq sa tregimi narrativ shpesh përzihet me ese që anojnë nga [[sociologjia]]. == Biografia == === Fëmijëria dhe adoleshenca === Figura e nënës së tij nuk duhet të ketë qenë gjithmonë e lehtë për t'u përballuar,duke qenë se Bianciardi e kujtonte atë me këto fjalë: «Isha nxënës i saj përpara se të isha djali i saj, për tridhjetë e dy vjet. Është si të kesh një "mësues për jetën",dhe mësuesit e jetës nuk të lënë kurrë rehat»<ref>1</ref>. Adele Guidi,mësuese në shkollën fillore, kërkonte gjithmonë përsosmëri në studime nga i biri,deri në atë pikë sa ia vështirësoi mjaft edhe vitet e shkollës së mesme.Përkundrazi,i ati, Atide Bianciardi,arkëtar në [[Banca Toscana,]]<nowiki/>krijoi me të një marrëdhënie të barabartë,duke arritur deri aty sa ta quante "shok" që kur ishte fëmijë («dhe sa herë ndodhte, ndihesha krenar»<ref>2</ref>). Që fëmijë studioi violonçel , gjuhë të huaja dhe ishte tashmë një lexues i apasionuar: në moshën 8 vjeç (në vitin 1930) mori librin që e konsideronte gjithmonë të preferuarin e tij dhe që ishte burimi i pasionit të tij për [[Bashkimi i Italisë|Risorgimenton]], ''I Mille'' nga Giuseppe Bandi, historia e [[Ekspedita e Të Njëmijëve|ekspeditës së Mijëra]] të treguar nga zëri i gjallë i një garibaldiani . Ai ndoqi gjimnazin dhe më pas shkollën e mesme klasike në Carducci-Ricasoli në [[Grosseto]], por i jetoi ato vite studimi me një shqetësim të konsiderueshëm, në ndjekjen e tërbuar të njohjes si "i pari i klasës", "pa kuptuar asgjë nga ato që po studioja. [[Retorika]] ishte gjithashtu e përhapur në mësimdhënien e [[Letërsia Italiane e Rilindjes|letërsisë italiane]] ". <ref name=":1">{{Cite book |title=La Vita agra |publisher=Bompiani |year=2008 |series=Tascabili Bompiani |location=Milano}}</ref> Në vitin 1940, pasi kishte kaluar vitin e tretë të shkollës së mesme, ai u përpoq të jepte provimin përfundimtar direkt pa ndjekur vitin e fundit: e kaloi atë në vjeshtë, kur [[Lufta e Dytë Botërore|lufta]] tashmë kishte shpërthyer, dhe në nëntor u regjistrua në [[Shkencat humane|Fakultetin e Letërsisë dhe Filozofisë]] në Piza dhe hyri në Scuola Normale Superiore, ku vazhdoi të studionte pa u ndalur. <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> === Universiteti dhe Lufta e Dytë Botërore === Përvoja e tij e shkurtër universitare në Socializmin Liberal mbeti një parantezë e izoluar:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />«Shumë të rinj të Shkollës Normale ishin liberalsocialistë – termi tashmë qarkullonte, ndonëse asnjëri prej nesh nuk e dinte se kush e kishte krijuar [...]. Liberalsocializmi im i viteve '41 dhe '42, sa u përket manifestimeve konkrete, në fund të fundit ishte diçka mjaft e vogël: ndonjë takim i fshehtë në një dhomëz të Normale-s, kontakte mes Pizës dhe qytetit tim, ku takohesha me Geno Pampaloni-n dhe Tullio Mazzoncini-n, ndonjë guxim i tepruar prej studenti – një herë i shkrova një letër Musolinit duke i kërkuar dorëheqjen, pas asaj të Badoglio-s – dhe asgjë më shumë.» <small>(Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.)</small> Në fund të janarit 1943 ai u rekrutua në ushtri:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />«Thirrja nën armë [...] më gjeti të papërgatitur. Me shumë naivitet, vendosa ta pranoja jetën ushtarake si një sprovë discipline dhe ekuilibri. Besoja se shkolla e aspirantëve për oficerë, me atë mjerimin e saj të përditshëm e "zotëror", kishte pikërisht këtë funksion, dhe besova te eorët tanë, oficerët e karrierës që na flisnin çdo ditë për nderin dhe guximin, për Atdheun dhe Sovranin, por mbi të gjitha për dinjitetin e të quajturit 'zotërinj oficerë'. Nuk iu desh të prisja gjatë për të parë se cila ishte e vërteta: disa ditë të tmerrshme puljeze të verës dhe vjeshtës së atij viti më zbuluan rrënimin e plotë.» <small>(Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.)</small> Në fakt, pas një trajnimi të shpejtë si kadet oficer, Bianciardi u dërgua në Puglia, ku më 22 korrik dëshmoi një nga bombardimet e Foggia-s . Pas armëpushimit të Cassibile-s, ai u bashkua me një njësi britanike si përkthyes dhe shkoi në gadishull për në Forlì ; më pas u kthye në Grosseto në vjeshtën e vitit 1944. <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> Në nëntor ai mori pjesë në konkursin e rezervuar për veteranët për të rifilluar studimet e tij në Normale, dhe në shkurt të vitit 1948 u diplomua në Filozofi me një tezë mbi [[John Dewey]] . <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> Ndërkohë, në vjeshtën e vitit 1945 ai iu bashkua Partisë së Veprimit : «Mendoj se mund të them, megjithatë, se ishte një tjetër përpjekje për qeverisje (e fundit?) nga borgjezia e vogël intelektuale. Ajo dështoi për shkak të kontradiktave të brendshme dhe paaftësisë së vendosur tashmë të klasës sonë, e cila nuk kishte kontakt me klasat punëtore dhe për këtë arsye ishte kryesisht e prirur ndaj të gjitha intelektualizmave sterile dhe ndërtimit të panevojshëm të problemeve abstrakte». <ref name=":1">{{Cite book |title=La Vita agra |publisher=Bompiani |year=2008 |series=Tascabili Bompiani |location=Milano}}</ref> Kur partia u shpërbë në vitin 1947, ai ndjeu një zhgënjim të fortë, aq sa nuk u bashkua më me asnjë organizatë politike. Ai u martua me Adria Belardi në prill të vitit 1948. Në tetor të vitit pasardhës ai u bë baba për herë të parë, kur lindi djali i tij Ettore:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />«Atë ditë erdhi edhe im atë, pranë djepit të ri, dhe folëm për jetën tonë, si dhe për atë jetë të re [...] na u desh të konkludonim se kishim dështuar [...] se kishin ndodhur dy lufta botërore me aq shumë të vdekur, me mjerim e uri, dhe me aq pak siguri për jetën, punën dhe lirinë e njerëzve në botë. Unë arrita në përfundimin se e gjithë kjo nuk duhej të ndodhte më kurrë, se nuk doja që im bir, ashtu si unë dhe im atë, të rrezikonte një ditë të vdiste apo të vriste, të vuante nga uria apo të përfundonte në burg sepse kishte idetë e veta, të lira. Nuk mundesha më as të hiqja dorë nga besimi te bota ime dhe te njerëzit e mi, e as të mbysja veten në një kopsht të bukur humanist e dembelizmi skeptik, i kënaqur me aforizmën se në botë asgjë nuk është e vërtetë. Duhej të zgjidhja, prania e tim biri ma impononte këtë; nuk mund ta mendoja as ta zgjidhja problemin në mënyrë individuale apo ta shtyja për më vonë, duke u përpjekur që, në momentin e duhur, të mashtroja Zyra e Rekrutimit Ushtarak apo të krijoja një pozicion privilegji për tim bir [...] Nuk do të ketë një zgjidhje të sigurt për tim bir, nëse ajo nuk do të jetë e sigurt edhe për të gjithë fëmijët e botës.» <small>((Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.))</small> === Aktivizmi kulturor dhe minatorët e Ribollas === Ai ishte mësues anglishteje në një shkollë të mesme, pastaj mësues historie dhe filozofie në shkollën e mesme që kishte ndjekur kur ishte i ri. Në vitin 1951, ai mori drejtimin e Bibliotekës Chelliana në Grosseto, e cila u bombardua gjatë luftës dhe u dëmtua më tej nga përmbytjet e vitit 1944. Në këtë rol të ri, ai lançoi " [[Busoteka|Bibliobus]] ", një furgon që transportonte libra në fshat, ku përndryshe nuk do të kishin mbërritur kurrë. Ai gjithashtu drejtoi një klub filmi, organizoi një seri konferencash dhe debatesh, mori pjesë me Carlo Cassola në krijimin e lëvizjes Unità Popolare dhe mbajti qëndrim kundër " Ligjit të Mashtrimit " të vitit 1953. Kjo filloi një periudhë bashkëpunimi intensiv, fillimisht në shtypin lokal, pastaj në botime më të rëndësishme, të tilla si ''Belfagor'' dhe ''Avanti!,'' në vitin 1953 në ''Il Mondo'', në vitin 1954 në ''Il Contemporaneo'' . Krahas punës së tij si gazetar, ai filloi të interesohej për përpjekjet sindikale dhe të drejtat e punëtorëve, veçanërisht për minatorët e zonës së Grossetos. Së bashku me mikun e tij Cassola, ai kreu një hulumtim për gazetën ''Avanti!'', të titulluar ''[[I minatori della Maremma]]'' (Minatorët e Maremmas), i cili u botua si libër më 1956 nga shtëpia botuese [[Laterza]]. Ky hulumtim denonconte kushtet e vështira të jetesës së punëtorëve dhe varfërinë e familjeve të tyre, të cilat ai i kishte njohur personalisht duke udhëtuar shpesh me "Bibliobusin" e tij drejt fshatit minerar të [[Ripollès|Ribollës]]. Marrëdhënia e tij me banorët e fshatit ishte shumë e ngushtë; ajo e shënoi thellë kur më 4 maj 1954 shpërtheu një nga puset e minierës së linjitit [[Montecatini]], duke vrarë 43 punëtorë. Për Bianciardin, kjo tragjedi shënoi fundin e kësaj periudhe të jetës së tij: në qershor të atij viti, ai pranoi ftesën për t'u shpërngulur në Milano për të marrë pjesë në themelimin e shtëpisë së re botuese ''[[Feltrinelli]]''.<ref>1</ref> === Milan dhe Feltrinelli: Përkthime dhe vepra të hershme === Në vitin 1955, ndërsa po fillonte të bashkëpunonte me botime të tjera ('[['Nuovi Argomenti'' dhe ''l'Unità]]<nowiki>''</nowiki>), Bianciardi u bë baba për herë të dytë: lindi Luciana (gjithashtu vajza e Adria Belardit), e cila më vonë do të shkruante parathëniet e disa prej vëllimeve të tij, duke punuar për të njohur vlerën e punës së të atit, që shpesh shpërfillej nga kritikët. Po atë vit, atij iu bashkua në Milano partnerja e tij [[Maria Jatosti]]. Atje ai përjetoi nga afër mitin e "bumit ekonomik", kontradiktat e të cilit filloi t'i pasqyronte dhe t'i zbërthente në shkrimet e veta. Vitin pasardhës u botua ''I minatori della Maremma'' (Minatorët e Maremmas), një hulumtim mbi minatorët e Ribollës i shkruar në bashkëpunim me Cassola-n. Ndërkohë, për shtëpinë botuese Feltrinelli, ai përktheu brenda pak muajsh librin ''Plaga e Svastikës'' (''The Scourge of the Swastika'') nga Lord Russell i Liverpool-it, i cili ishte titulli i dytë i botuar nga kjo shtëpi botuese e sapothemeluar. Ky ishte përkthimi i tij i parë i vërtetë dhe, që nga ai moment, përkthimi u shndërrua në profesionin e tij kryesor. Midis qindra faqeve që përkthente, ai gjeti kënaqësi të veçantë duke punuar me kryeveprat e shkrimtarëve amerikanë si [[Jack London]], [[William Faulkner]], [[John Steinbeck]] dhe [[Henry Miller]]. Nga ky i fundit, ai përktheu romanet e famshme ''[[Tropiku i Gaforres]]'' (''Tropic of Cancer'') dhe ''[[Tropiku i Bricjapit]]'' (''Tropic of Capricorn''). Në vitin 1956, Bianciardi u pushua nga puna nga shtëpia botuese Feltrinelli për shkak të rendimentit të ulët, por marrëdhëniet me ish-punëdhënësin e tij mbetën të mira. Në vitin 1957, Feltrinelli botoi '[['Il lavoro culturale]]<nowiki>''</nowiki> (Puna kulturore), romanin e parë të Bianciardit me një frymëzim qartësisht autobiografik. Në këtë vepër rrëfehet me një ironi të hollë formësimi i një intelektuali të ri nga provinca, mes periudhës së pasluftës dhe viteve të rindërtimit. Në vitin 1958, Bianciardi u bë baba për herë të tretë me lindjen e djalit të tij të dytë, Marcello (i biri i Maria Jatostit). Në vitin 1959, ai botoi për shtëpinë botuese Bompiani romanin '[['L'integrazione]]<nowiki>''</nowiki> (Integrimi). Kjo vepër është gjithashtu vepër autobiografike dhe trajton me ironi konfliktin e një intelektuali nga provinca me mjedisin dhe metodat e industrisë botuese milaneze. Në vitin 1960, duke ia kushtuar shkrimit vetëm fundjavat (siç e kishte zakon), ai u shkëput nga stili i tij i mëparshëm duke botuar një roman historik që zhvillohej gjatë periudhës së [[Rilindjes Italiane]] (Risorgimento): ''Da Quarto a Torino. Breve storia della spedizione dei Mille'' (Nga Kuarto në Torino. Histori e shkurtër e Ekspeditës së të Mijëve).<ref>1</ref> Ky ishte i pari i një serie veprash ku ai riinterpretoi ngjarjet dhe personazhet [[e Bashkimit të Italisë]], duke krahasuar historinë zyrtare me realitetin konkret të njerëzve prej mishi e kocke, si dhe duke pasqyruar në shekullin e nëntëmbëdhjetë disa nga kontradiktat e Italisë bashkëkohore. === Suksesi i ''La vita agra'' === Në vitin 1962, Bianciardi, duke vazhduar ecurinë e nisur me romanin ''Il lavoro culturale'', botoi për shtëpinë botuese [[Rizzoli]] veprën që mbetet kryevepra e tij, ''[[La vita agra]]'' (Jeta e ashpër). Në këtë roman ai shpreh revoltën e tij ndaj asaj bote dhe asaj shoqërie që ai vetë e përcaktoi si "ekonomikisht të mrekullueshme". Romani tregon historinë e një anarkisti që dëshironte të hidhte në erë selinë e kompanisë [[Montecatini.]]<ref>1</ref> Vepra arriti menjëherë një sukses të jashtëzakonshëm si te kritikët, ashtu edhe te publiku (me rreth 5 000 kopje të shitura në vetëm dhjetë ditë), duke e shndërruar Bianciardin në një shkrimtar të famshëm brenda pak muajsh. Romani është pjesë e "trilogjisë së revoltës" (''Il lavoro culturale'', ''L'integrazione'', ''La vita agra''): ai përfaqëson rrugëtimin e një rebelimi individual, të një njeriu jashtë rrymës, i cili është i aftë të dallojë çrregullimin shpirtëror dhe sentimental të shkaktuar nga mrekullia ekonomike. «Protagonisti i ''La vita agra'' nuk është në gjendje të jetë një protestues i lëvizjes së vitit 1968 ''ante litteram'' (përpara kohës së vet), sepse edhe ai vetë është një individualist në kërkim të një gjesti shembullor, dhe jo të një ndërgjegjeje kolektive.»<ref>1</ref>. Televizioni publik [[RAI]] shkoi ta intervistonte në shtëpinë e tij në Milano, në "Via Domenichino 2". Regjisori televiziv [[Luigi Silori]] xhiroi një reportazh ku Bianciardi lexonte faqen e romanit që përshkruante daljen e tij në mëngjes për të pirë një kafe dhe duhan, si një i huaj në atë qytet të madh; ky lexim shoqërohej nga imazhe të [[Milano|Milanos]] së viteve '60 dhe nga muzika xhaz e [[Benny Carter.]]<ref>1</ref> Ky emision frymëzoi regjisorin [[Carlo Lizzani,]] i cili në vitin 1964 xhiroi përshtatjen [[Kinematografi|kinematografike]] të romanit me protagonist aktorin e njohur [[Ugo Tognazzi]]. Në skenarin e këtij filmi mori pjesë edhe vetë Bianciardi, i cili shfaqet gjithashtu në një rol të shkurtër (cameo). Gjatë së njëjtës periudhë, përsëri për televizionin RAI, Bianciardi u intervistua nga gazetari i njohur [[Giorgio Bocca]] si një njohës i mirë i jetës së natës në Milano dhe i mjediseve të frekuentuara nga nëntoka kriminale. Në veçanti, ai foli për "sferisterio" (fushën e mbyllur) ku luhej pelota, një lojë që përmendet shpesh edhe në romanin e tij. Ndërkohë, turneu i gjatë promovues për <nowiki>''</nowiki>La vita agra<nowiki>''</nowiki> rezultoi i lodhshëm dhe rraskapitës në aspektin psikologjik: natyra mekanike e prezantimeve që duhej të përsëriste çdo herë para publikut po e bënte të ndihej i zhvleftësuar. Për këtë arsye, Bianciardi gjeti përsëri strehë te puna e tij e qetë si përkthyes. === Vetë mbyllja dhe punimet e fundit === Ai refuzoi një vend të rregullt pune në gazatën ''[[Corriere della Sera]]'', por pranoi të shkruante për ''[[Il Giorno]]'', një bashkëpunim ky që zgjati deri në vitin 1966. Gjatë vitit 1965, ai botoi gjashtë leksione të serializuara për revistën javore ''ABC'' – n e cila mbështeste lëvizjet për të drejtat civile të kohës – të cilat u drejtoheshin të rinjve pa talent që synonin një karrierë të shkëlqyer. Këto gjashtë shkrime provokuese u mblodhën më vonë në një vëllim të vogël të titulluar ''[[Non leggete i libri, fateveli raccontare]]'' (Mos i lexoni librat, jua tregoni të tjerët), botuar në vitin 2022. Pastaj erdhi pika kthyese përfundimtare: ai braktisi zhanrin që i kishte sjellë famë dhe iu rikthye periudhës së Rilindjes Italiane (Risorgimento) me romanin ''[[La battaglia soda]]'', botuar në vitin 1964 nga Rizzoli. Po atë vit, ai u shpërngul në [[Sant'Anna di Rapallo,]] në [[Provinca e Xhenovës|provincën e Xhenovës]], ku filloi të tërhiqej gjithnjë e më shumë në vetvete. I vendosur në qëllimin e tij për të mos iu rikthyer më zhanrit të "revoltës", ai iu përkushtua një pune më pak emocionuese, siç e kujtonte edhe vetë: «Unë punoj, por thjesht për bukën e gojës... Duhet të filloj të shkruaj përsëri për ''Il Giorno'', gjë që shpresoja ta shmangia për arsye të ndryshme; bashkëpunoj me ''Le Ore,'' të gjitha gjëra që nuk më pëlqejnë shumë, por çfarë tjetër mund të bëj? Lexoj shumë në mbrëmje, nga pak nga gjithçka... Dhe le të marrim zemër».<ref>1</ref> Ai i zgjeroi bashkëpunimet e tij me revista jo-intelektuale si ''Kent'', ''Executive'', ''Playmen'', ''Guerin Sportivo'' dhe përsëri me ''ABC'', ku mbajti një nga rubrikat e para të kritikës televizive në Itali, të titulluar ''TeleBianciardi''. Ndërkohë, në vitin 1969, Rizzoli botoi ''<a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Aprire_il_fuoco" rel="mw:ExtLink" title="Aprire il fuoco" class="cx-link" data-linkid="185">Aprire il fuoco</a> ("Zjarr i Hapur")'', i cili përfundoi epikën e tij të [[Sarkazma|kritikës sarkastike]] ndaj botës intelektuale në të cilën jetonte, në një formë më të pjekur dhe me një paralajmërim të paqartë të përfundimit të saj. Nga i njëjti vit dolën ''"Daghela Avanti un passo!"'' (botuar nga [[Bietti Editore|Bietti]] ) dhe ''"Viaggio in Barberia'' " (botuar nga [[Editrice dell'Automobile]] ), kjo e fundit e shkruar kur [[Pija alkoolike|alkooli]] ishte bërë tashmë pjesë e jetës së tij. Ai përktheu ''"Njeriu i Vogël i Madh'' " (1964) të Thomas Berger, të cilën Rizzoli e botoi në vitin 1971. Në vitin 1970 ai u kthye në Milano, por varësia e tij, tashmë serioze nga alkooli, çoi në vdekjen e parakohshme, ende pa mbushur 49 vjeç, më 14 nëntor 1971. Në vitin 1972, vepra e tij e fundit, ''Garibaldi'' ( Arnaldo Mondadori Editore ), një biografi rrëqethëse e udhëheqësit italian, u botua pas vdekjes. === Rizbulimi === Pas një periudhe harrese pothuajse të plotë, në vitin 1993 biografia e Pino Corrias, ''Vita agra di un anarchico'', botuar nga Baldini &amp;amp; Castoldi, e solli përsëri në modë veprën e tij. Një përpjekje e dytë kritike për ta shpëtuar autorin nga harresa u ndërmor nga shtëpitë botuese [[''ISBN Edizioni']]<nowiki>' dhe ''ExCogita'' (kjo e fundit e themeluar nga Luciana Bianciardi, vajza e shkrimtarit). Në dhjetor të vitit 2005, ato botuan vëllimin e parë të veprave të tij të plota, të titulluar në mënyrë emblematike ''L'Antimeridiano''</nowiki> (Antimeridiani). Ky titull u zgjodh në kundërshtim ironik me kolanën e njohur "I Meridiani" të shtëpisë botuese [[Mondadori]], e cila përmbledh autorët më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Më pas, në janar të vitit 2008, u botua edhe vëllimi i dytë, i cili përmbledh të gjithë krijimtarinë e tij gazetareske. == Çmimet == * 1969 – Grifini i Artë <ref>{{Cite web |last= |date= |title=Anno 1969 Luciano Bianciardi |url=http://www.prolocogrosseto.it/anno-1969-.html |language=}}</ref> == Arkivi == Arkivi i Luciano Bianciardit përbëhet nga materiale dokumentare dhe është një fond i krijuar tërësisht nga Fondacioni me të njëjtin emër, i themeluar në vitin 1993 në Grosseto. Librat dhe revistat janë blerë kryesisht në tregun e librave të vjetër dhe antikuarë, ndërsa një pjesë e vogël është dhuruar nga të afërmit, miqtë, të njohurit dhe studiuesit entuziastë të autorit. Ky koleksion përfshin gjithashtu një seri të vogël materialesh fotografike, si dhe materiale të shumta audiovizuale.<ref>1</ref> == Veprat == === Romanet === * ''[[Il lavoro culturale]] (Punë Kulturore'' (1957)) * ''[[L'integrazione]] (Integrimi'' (1960)) * ''[[La vita agra]] (Jeta e Hidhur'' (1962) * ''[[La battaglia soda]] (Beteja e Sodës'' (1964)) * ''[[Aprire il fuoco]] (Zjarr i Hapur'' (1969)) === Publicistikë === * ''[[:it:I_minatori_della_Maremma|I minatori della Maremma]] (Minatorët e Maremmës'' (1956)), në bashkëpunim me Carlo Cassola- n * ''[[:it:Da_Quarto_a_Torino|Da Quarto a Torino]] (Nga Quarto në Torino'' (1960)) * ''[[:it:Daghela_avanti_un_passo!|Daghela avanti un passo!]] (Daghela, një hap përpara!'' (1969)) * ''[[:it:Viaggio_in_Barberia|Viaggio in Barberia]] (Udhëtim në Barbari'' (1969)) * ''[[:it:Garibaldi_(Bianciardi)|Garibaldi]] (Garibaldi'' (1972)) === Historitë === Tregimet e shumta të shkurtra të Bianciardit, të shkruara midis vitit 1956 dhe vdekjes së tij dhe të botuara në revista e gazeta të ndryshme, u përmblodhën pas vdekjes së autorit. Sipas një përzgjedhjeje redaksionale, ato u botuan fillimisht nga shtëpia botuese Rizzoli me titullin ''Il peripatetico e altre storie'' (1976), dhe më pas nga Bompiani me titullin ''La solita zuppa e altre storie'' (1994). Tregimet e plota, të renditura sipas kronologjisë së shkrimit, u botuan për herë të parë në vitin 2005 nga [[Isbn Edizioni]] dhe ExCogita në vëllimin ''L'Antimeridiano''. Në vitin 2017, një tregim i Bianciardit u përfshi në vëllimin ''Meccanoscritto'', të përgatitur nga Collettivo MetalMente[[, Wu Ming 2]] dhe Ivan Brentari (Edizioni Alegre). Një version i pacensuruar i tregimit ''La solita zuppa'' u botua në vitin 2022 nga ExCogita me titullin ''Imputati tutti. «La solita zuppa»: Luciano Bianciardi a processo''.<ref>1</ref>{{Div col|2}} ;1956: *''La promessa'' ;1958: *''Punte di spillo'' ;1960: *''Vacanza alla foce'' ;1961: *''Il complotto'' *''Il peripatetico'' *''Pro Bocca di Magra'' ;1963: *''Adorno'' *''Alle quattro in piazza del Duomo'' *''I sessuofili'' *''La vedova Fineschi'' ;1965: *''La scoperta dell'America'' *''La solita zuppa'' *''Natale con il miele''<ref>Rinominato successivamente ''Natale coi fichi''</ref> ;1966: *''La casa al mare'' *''I re magi'' *''Il volontario Sbrana'' *''La pillola'' ;1967: *''Un occhio a Cracovia'' *''Il prigioniero di Bull Run'' ;1968: *''Il complesso di Loth'' *''Exodus'' *''Il menisco'' ;1969: *''Vita in Maremma'' *''Il traduttore'' *''I love Mary'' ;1971: *''Il prete lungo'' *''Il ritiro'' *''Il solo amore'' ;1972 *''La mamma maestra''<ref>Pubblicato postumo</ref> {{Div col end}} === Ditarët e të rinjve === Ditarët e rinisë, të shkruar midis viteve 1939 dhe 1946, mbetën të pabotuar deri në vitin 2005, kur trashëgimtarët Luciana dhe Ettore Bianciardi dhanë miratimin për botimin e tyre dhe ato u përfshinë në vëllimin e parë të veprave të plota <nowiki>''L'Antimeridiano''. Vetëm tre pjesë prej tyre – ''Quello strano viaggio (storia quasi metafisica)'', ''Parliamo ancora di me'' dhe ''Incontro in tre tempi'' – u përfshinë në përmbledhjen e tregimeve të vitit 1994 nga Bompiani, ''La solita zuppa e altre storie''</nowiki>, edhe pse ato nuk ishin tregime të mirëfillta. * ''Ditarët e universitetit 1939-1942'', L'antimeridiano. Punime te plota. Vëllimi i parë, botime ISBN & exCogita, 2005. * ''Ditarët e luftës 1944-1946'', L'antimeridiano. Punime te plota. Vëllimi i parë, botime ISBN & exCogita, 2005. === Përmbledhje të shkrimeve publicistike === * ''Ai kërkoi një eskalo dhe askush nuk e dyfishoi'', Baldini dhe Castoldi, 1995. * ''Shtëpia buzë detit. Shkrime për Rapallo'', redaktuar nga Punëtoria Kulturore Ramaddan e Rapallo, Il Segnalibro, 1996. * ''Alibia e progresit'', ExCogita, 2000. * ''Një Fluturim dhe një Këngë'', ExCogita, 2002. * ''Nuk më pëlqen pozicioni jashtë loje'', Stampa Alternativa, 2006. ISBN 9788872269596 . * ''I ftuari i qelqit - "Telebianciardi"'', ExCogita, 2007. * ''Mos lexo libra, dëgjoji. Gjashtë mësime për t'u bërë intelektual, veçanërisht për të rinjtë e patalentuar'' . Stampa Alternativa, 2008. * ''Mund të kisha qenë një mesfushor sulmues'', Gog Edizioni, 2021. * ''Gjithsej. Shkrime Gazetare 1952–1971'', parathënie nga Michele Serra, Milano, ExCogita, 2022. === Veprat e plota === * ''Antimeridiani. Vepra të plota. Vëllimi i parë'', botimet ISBN dhe exCogita, 2005. ISBN 9788876380303 . * ''Mëngjesi. Punime te plota. Vëllimi i dytë'', ISBN Edizioni & exCogita, 2007. ISBN 9788876380396 . * ''Profeti i Keq. Romane, Tregime të Shkurtra, Ese dhe Ditarë'', Il Saggiatore, 2018. ISBN 9788842824305 . === Përshtatjet kinematografike === * ''Jeta e Hidhur'', me regji nga Carlo Lizzani (1963) * ''Zogu i Zi Mashkull'', me regji nga Pasquale Festa Campanile ( [[1971]] ), bazuar në tregimin ''Kompleksi Loth'' == Bianciardi në gjuhë të tjera == Lista e mëposhtme përmban të gjitha botimet e veprave të Bianciardit të përkthyera në gjuhë të tjera. === [[Gjuha esperanto|Esperanto]] === * ''La kultura laboro'' (Vepra kulturore), ExCogita, Milano, 2007; përkthyer nga Pier Vittorio Orlandini. * ''Vivo agaca'' (Jeta e hidhur), ExCogita, Milano, 2008; përkthyer nga Carlo Minnaja . * ''Integrimi'', ExCogita, Milano, 2011; përkthyer nga Carlo Minnaja. * ''Ekpafi'' (Zjarr i hapur), ExCogita, Milano, 2011; përkthyer nga Carlo Minnaja. === Në gjuhën frënge === * ''La vie aigre'' (Jeta e hidhur), Juilliard, Paris, 1964; përkthim nga Jacqueline Brunet. * ''La vie aigre'' (Jeta e hidhur), Arles, Paris, 2007; përkthimi nga Béatrice Arnal. === Në gjuhën angleze === * ''La vita agra: ose, Është një jetë e vështirë'', Hodder dhe Stoughton, Londër, 1965; përkthyer nga Eric Mosbacher. * ''Është një Jetë e Vështirë'' ( Viking Press, Nju Jork, 1965); përkthyer nga Eric Mosbacher. === Në gjuhën spanjolle === * ''La vida agria'' (Jeta e thartë), Monte Ávila, Karakas, 1968; përkthyer nga Jorge Capello. * ''Abrir el fuego'' (Zjarr i hapur), Monte Ávila, Karakas, 1970; përkthyer nga Eugenio Guasta. * ''La vida agria'' (Jeta e thartë), Errata naturae, Madrid, 2012; përkthyer nga Miguel Ros González. * ''El trabajo kulturore'' (Vepër kulturore), Errata naturae, Madrid, 2017; përkthimi nga Miguel Ros González. * ''La integratición'' (Integrimi), Errata naturae, Madrid, 2018; përkthimi nga Miguel Ros González. === Në gjuhën gjermane === * ''Das saure Leben'' (Jeta e hidhur), Herbig, Berlin, 1967; përkthimi nga Marlis Ingenmey. * "Homer und Eisscholle" [tregimi i titulluar "Homeri" ose "Adorno"] në Die Katze die aus Rom kam : Geschichten aus Italia für Kinder und Erwachsene / Marlis Ingenmey ; herausgegeben und aus dem Italienischen übertragen von Marlis Ingenmey ; me vielen Bildern von Günther Stiller, Recklinghausen Georg Bitter, 1969 == Homazhet == * Në filmin ''Auguri professore'' ( [[1997]] ) nga Riccardo Milani, protagonisti, i luajtur nga Silvio Orlando, është një profesor letërsie që jep mësim në Institutin Teknik Luciano Bianciardi. * Grupi muzikor italian Baustelle ia kushtoi këngën ''Un romantico a Milano'' (2006) Bianciardit. Grupi i kishte bërë homazh shkrimtarit në vitin 2000 në albumin ''Sussidiario illustrato della giovinezza'' : kënga e tetë, ''Cinecittà'', citon veprën ''La vita agra'' të Bianciardit, duke e vendosur atë në antitezë me veprën ''La dolce vita'' të [[Federico Fellini|Fellinit]], ndërsa një kopje e librit është e dukshme në kopertinën e albumit. * Në serialin televiziv ''Tutti pazzi per amore'' (2008-2012), fëmijët e protagonistëve ndjekin shkollën e mesme Luciano Bianciardi. * The Dogs citojnë Bianciardin në këngën ''Storia di un artista'' të përfshirë në albumin ''Glamour'' . * Skenat e para të dokumentarit të Giovanni Ventos ''Cronaca di una svantaggi'' (1964) ndjekin Bianciardin midis "torracchioni" të qendrës së biznesit Montecatini, të cilës autori i referohet në romanin e tij ''La vita agra'' . * Vlen të përmendet dokumentari ''Bianciardi!'' (2007), i redaktuar nga Massimo Coppola . <ref>{{Cite web |title=Bianciardi! (2007), di Massimo Coppola |url=https://www.cinemaitaliano.info/bianciardi}}</ref> == Shënimet == <references /> == Bibliografia == === Jeta === * Maria Clotilde Angelini, ''Luciano Bianciardi'', Firence, La Nuova Italia, 1980. * Alvaro Bertani, ''Nga Grosseto në Milano: jeta e shkurtër e Luciano Bianciardi'', Milano, ExCogita, 2007 ( ISBN 978-88-89727-33-1 ). * Pino Corrias, ''Jeta e hidhur e një anarkisti, Luciano Bianciardi në Milano'', Milano, Baldini Castoldi Dalai, 2008 ( ISBN 978-88-6073-294-1 ). * Maria Jatosti, Të gjithë në një frymë, Editori Riuniti, 1977 (tani edhe Stampa Alternativa, 2012) * Maria Jatosti, ''Për dashuri dhe urrejtje'', San Cesario di Lecce, Manni, 2011. * Mario Terrosi, ''Bianciardi siç ishte.'' ''Letra nga Luciano Bianciardi drejtuar një shoku nga Grosseto'', Grosseto, Il Paese Reale, 1974. * Mario Terrosi, ''Luciano Bianciardi.'' ''Intelektuali i shpërbërë'', Ianua, 1985. * ''Historia e Letërsisë Italiane'', vëll. 18, ''Shekulli i Dytë i Njëzetë'', botim special për Il Sole 24 Ore, Pioltello, Salerno Editrice. * Irene Blundo, " ''Bianciardi d'essai:'' ''Jeta e hidhur e Luciano Bianciardi në Grosseto, Treguar nga Isaia Vitali, Mario Dondero dhe Maria Jatosti'' ", Stampa Alternativa, 2015. === Veprat === * Irene Gambacorti, ''Luciano Bianciardi: bibliografi 1948-1998'', Fletore të Fondacionit Luciano Bianciardi, nr. 8, Firence, Società editrice fiorentina, 2001, f.&nbsp;339 ( ISBN 8887048274 ). * Velio Abati, ''Lindja e "Minatori della Maremma": korrespondenca Bianciardi-Cassola'', Fletore të Fondacionit Luciano Bianciardi, n.5, Firence, Giunti ( ISBN 8809215540 ). * Giacinto Spagnoletti, ''Historia e Letërsisë Italiane të Shekullit të Njëzetë'', Newton Compton, f.&nbsp;960. * Antonella De Nicola, "Mundi i një njeriu të vetmuar. Vështrime mbi veprën e përkthyesit Luciano Bianciardi", Firence, Società Editrice Fiorentina, 2007. === Literatura kritike === * Rinaldo Rinaldi, ''Romanzo come deformazione : autonomia ed eredita gaddiana in Mastronardi, Bianciardi, Testori, Arbasino,'' Milano : Mursia, c1985 * Antonio Areddu, ''Lo scrittore Luciano Bianciardi letto dallo storico Silvio Lanaro'', in “Nero su Bianco”, n° 9, 10 giugno 1990, Grosseto, p.&nbsp;26. * Antonio Areddu, ''La ristampa del "Lavoro culturale" di Luciano Bianciardi. Non abbiamo conosciuto Luciano Bianciardi'', in “Nero su Bianco”, n° 5, Grosseto, 11 aprile 1991, p.&nbsp;30 * Pier Francesco Borgia, ''La metamorfosi stilistica nella prosa di Luciano Bianciardi,'' Settimo Milanese : Marzorati, 1991. * ''Luciano Bianciardi tra neocapitalismo e contestazione : convegno di studi per il ventennale della morte promosso dalla Camera del lavoro di Grosseto : Grosseto, 22-23 marzo 1991'' / a cura di Velio Abati … [et al.], Roma : Editori riuniti, 1992 * ''Scrittori e cinema tra gli anni '50 e '60, atti del convegno di studi promosso dalla Fondazione Luciano Bianciardi, Grosseto, 27-28 ottobre 1995'', Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi, n.4, Firenze, Giunti, 1997 * Giuseppe Muraca, ''Utopisti ed eretici nella letteratura italiana contemporanea. Saggi su Silone, Bilenchi, Fortini, Pasolini, Bianciardi, Roversi e Bellocchio'', Soveria Mannelli, Rubbettino, 2000. * Gian Carlo Ferretti, La morte irridente : ritratto critico di Luciano Bianciardi uomo giornalista traduttore scrittore, Lecce : Piero Manni, 2000 * Giovanni Paoloni e Cristina Cavallaro. (a cura di), ''Dal Bibliobus alla grossa iniziativa: Luciano Bianciardi, la biblioteca, la casa editrice nel dopoguerra : atti del Convegno internazionale di studi per l’ottantesimo della nascita, Viterbo-Grosseto 21-22 novembre 200''4, Manziana : Vecchiarelli, 2004 * Carlo Varotti (a cura di), ''La parola e il racconto. Scritti su Luciano Bianciardi'', Bologna, Bononia University Press, 2005. * Luciana Bianciardi (a cura di), ''Dossier Luciano Bianciardi''; con lettere inedite di Luciano Bianciardi ; fotobiografia di Alvaro Bertani ; e saggi di Fabio Norcini, Paolo Pasi e Giuseppe in: Il caffè illustrato. Bimestrale di parole e immagini, n. 42, maggio/giugno 2008 * Milli Graffi, "Il piacere del testo nella Vita agra di Bianciardi", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Maria Antonietta Grignani, "Aprire il fuoco: epilogo di una scrittura in esilio", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Antonio Loreto, "Milanesi in rivolta. Luciano Bianciardi e l'asse Valera-Balestrini", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Paolo Zublena, "Dentro e fuori la scrittura anarchica. La lingua della Vita agra di Bianciardi", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri, n. 37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Marta Mazza, ''I fannulloni frenetici. Luciano Bianciardi e l'editoria'', Pisa, Felici Editore, 2009 (ISBN 978-88-6019-323-0). * Jole Soldateschi, ''Il tragico quotidiano : Papini, Palazzeschi, Cassola, Bianciardi'', Firenze : Mauro Pagliai, 2010 * Bianciardi, Ottocento come Novecento : dalla letteratura al dibattito civile : 14/15 novembre 2008, Sala Pegaso, Palazzo della Provincia, Grosseto / a cura di Luciana Bianciardi, Arnaldo Bruni, Massimiliano Marcucci, Milano : ExCogita, 2010 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Giuseppe Muraca, ''Luciano Bianciardi. Uno scrittore fuori dal coro'', Pistoia, Centro di Documentazione, 2012. * Antonio Armano, ''Maledizioni : processi, sequestri e censure a scrittori e editori in Italia dal dopoguerra a oggi, anzi domani'', Torino : Aragno, 2013 * ''La vipera che ‘l melanese accampa : Luciano Bianciardi, Grosseto e La vita agra : Due giornate di studio per i 50 anni de la vita agra e i 90 anni dalla nascita di Luciano Bianciardi,'' a cura di Arnaldo Bruni, Raoul Bruni, Massimiliano Marcucci, Nicola Turi, Milano : ExCogita, 2014. (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Nicolas Martino, ''Do you remember Bianciardi?'', in alfabeta2, 13 giugno 2015. * Gian Paolo Serino (cura), ''Luciano Bianciardi : il precario esistenziale'', Firenze : Clichy, 2015 * Massimiliano Tursi, ''Luciano Bianciardi : i luoghi, il tempo, le parole'', Milano : ExCogita, 2015 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Elisabetta Francioni, ''Luciano Bianciardi bibliotecario a Grosseto (1949-1954),'' Roma : Associazione italiana biblioteche, 2016 * Arnaldo Bruni, ''Io mi oppongo : Luciano Bianciardi garibaldino e ribelle'', Ariccia : Aracne, 2016 * Carlo Varotti, ''Luciano Bianciardi, la protesta dello stile'', Roma : Carocci, 2017 * Sandro Montalto, ''Bianciardi : una vita in rivolta,'' Milano ; Udine : Mimesis, 2018 * ''Una vita agra : Luciano Bianciardi dal Lavoro culturale a Aprire il fuoco : Firenze Biblioteca Comunale delle Oblate, 10 novembre 2016 - 9 febbraio 2017,'' a cura di Arnaldo Bruni e Elisabetta Francioni; premessa di Arnaldo Bruni. - Milano : ExCogita, 2018 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Tiziano Arrigoni, ''La dinamite nella valigia : viaggio nell’Italia di Luciano Bianciardi,'' Piombino : La Bancarella, 2019 * Giorgio Costa, ''Il monoscopio opaco : riflessioni su Luciano Bianciard''i, Milano : XY.IT, 2020 * ''Il lavoro culturale ieri e oggi : atti del convegno'', a cura di Arnaldo Bruni, Milano : ExCogita, 2020 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Sandro de Nobile, ''Il più grande centromediano mai esistito. Luciano Bianciardi e lo sport'', Chieti : Solfanelli, 2022 * Antonello Lombardi, ''Luciano Bianciardi: la trilogia della rabbia'', in "Nuova informazione bibliografica, Il sapere nei libri" 4/2024, Il Mulino, pp. 457-486. == Hyrje të ngjashme == * [[:it:Ameglia|Bocca di Magra]] (Gryka e Magrës) * <a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Grosseto" rel="mw:ExtLink" title="Grosseto" class="cx-link" data-linkid="522">Grosseto</a> (Grosseto) * [[:it:Maria_Jatosti|Maria Jatosti]] (Maria Jatosti) * [[Milano]] * [[:it:Miracolo_economico_italiano|Miracolo economico italiano]] (Mrekullia ekonomike italiane) * [[:it:Montecatini_(azienda)|Montecatini (azienda)]] (Montecatini (kompani)) * <a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Ribolla#La_miniera_e_la_tragedia_del_1954" rel="mw:ExtLink" title="Ribolla" class="cx-link" data-linkid="532">Tragedia di Ribolla</a> (Tragjedia e Ribollas) == Projekte të tjera == {{Sisterlinks}}{{Authority control}} <nowiki> [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Pizës]] [[Kategoria:Shkrimtarë të gjuhës italiane]] [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Vdekje 1971]] [[Kategoria:Lindje 1922]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</nowiki> bgfzt5c85a3y3f758pw04aygzts4iyo 2985615 2985603 2026-05-30T14:00:27Z Dina2102 187262 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:it:Special:Redirect/revision/149045036|Luciano Bianciardi]]" 2985615 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Bianciardi.jpg|parapamje|290x290px|Luciabo Bianciardi ]] {{Infobox writer | name = Luciano Bianciardi | birth_date = 14 dhjetor 1922 | death_date = 14 nëntor 1971 | occupation = Shkrimtar, gazetar, përkthyes dhe bibliotekar italian | birth_place = Grosseto, Itali | death_place = Milano ,Itali | nationality = Italian | genre = Auto-fiksion, satirë, publicistikë | notable_works = La vita agra (1962), I minatori della Maremma (1956) | spouse = Adria Belardi (martuar në vitin 1948) | partner = Maria Jatosti (partnerja e tij e jetës në Milano, nga viti 1954 e tutje) | children = Juri Bianciardi, Luciana Bianciardi, Marcello Bianciardi }} '''Luciano Bianciardi'''[[(Grosseto, 14 dhjetor 1922 – Milano, 14 nëntor 1971) ishte një shkrimtar, gazetar, përkthyes dhe bibliotekar i njohur italian.]]{{Bio|Nome=Luciano|Cognome=Bianciardi|Sesso=M|LuogoNascita=Grosseto|GiornoMeseNascita=14 dicembre|AnnoNascita=1922|LuogoMorte=Milano|GiornoMeseMorte=14 novembre|AnnoMorte=1971|Epoca=1900|Attività=scrittore|Attività2=giornalista|Attività3=traduttore|AttivitàAltre=, [[bibliotecario]]|Nazionalità=italiano|Immagine=Bianciardi.jpg|DimImmagine=300}}Ai kontribuoi ndjeshëm në gjallërimin kulturor në [[Itali]] në periudhën e pasluftës, duke bashkëpunuar aktivisht me shtëpi botuese, revista dhe gazeta të ndryshme.Vepra e tij [[narrative]] karakterizohet nga rebelimi kundër elitës kulturore, të cilës i përkiste, dhe nga një analizë e kujdesshme e zakoneve shoqërore në Itali gjatë [[Ekonomik|bumit ekonomik,]] aq sa tregimi narrativ shpesh përzihet me ese që anojnë nga [[sociologjia]]. == Biografia == === Fëmijëria dhe adoleshenca === Figura e nënës së tij nuk duhet të ketë qenë gjithmonë e lehtë për t'u përballuar,duke qenë se Bianciardi e kujtonte atë me këto fjalë: «Isha nxënës i saj përpara se të isha djali i saj, për tridhjetë e dy vjet. Është si të kesh një "mësues për jetën",dhe mësuesit e jetës nuk të lënë kurrë rehat»<ref>1</ref>. Adele Guidi,mësuese në shkollën fillore, kërkonte gjithmonë përsosmëri në studime nga i biri,deri në atë pikë sa ia vështirësoi mjaft edhe vitet e shkollës së mesme.Përkundrazi,i ati, Atide Bianciardi,arkëtar në [[Banca Toscana,]]<nowiki/>krijoi me të një marrëdhënie të barabartë,duke arritur deri aty sa ta quante "shok" që kur ishte fëmijë («dhe sa herë ndodhte, ndihesha krenar»<ref>2</ref>). Që fëmijë studioi violonçel , gjuhë të huaja dhe ishte tashmë një lexues i apasionuar: në moshën 8 vjeç (në vitin 1930) mori librin që e konsideronte gjithmonë të preferuarin e tij dhe që ishte burimi i pasionit të tij për [[Bashkimi i Italisë|Risorgimenton]], ''I Mille'' nga Giuseppe Bandi, historia e [[Ekspedita e Të Njëmijëve|ekspeditës së Mijëra]] të treguar nga zëri i gjallë i një garibaldiani . Ai ndoqi gjimnazin dhe më pas shkollën e mesme klasike në Carducci-Ricasoli në [[Grosseto]], por i jetoi ato vite studimi me një shqetësim të konsiderueshëm, në ndjekjen e tërbuar të njohjes si "i pari i klasës", "pa kuptuar asgjë nga ato që po studioja. [[Retorika]] ishte gjithashtu e përhapur në mësimdhënien e [[Letërsia Italiane e Rilindjes|letërsisë italiane]] ". <ref name=":1">{{Cite book |title=La Vita agra |publisher=Bompiani |year=2008 |series=Tascabili Bompiani |location=Milano}}</ref> Në vitin 1940, pasi kishte kaluar vitin e tretë të shkollës së mesme, ai u përpoq të jepte provimin përfundimtar direkt pa ndjekur vitin e fundit: e kaloi atë në vjeshtë, kur [[Lufta e Dytë Botërore|lufta]] tashmë kishte shpërthyer, dhe në nëntor u regjistrua në [[Shkencat humane|Fakultetin e Letërsisë dhe Filozofisë]] në Piza dhe hyri në Scuola Normale Superiore, ku vazhdoi të studionte pa u ndalur. <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> === Universiteti dhe Lufta e Dytë Botërore === Përvoja e tij e shkurtër universitare në Socializmin Liberal mbeti një parantezë e izoluar:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />«Shumë të rinj të Shkollës Normale ishin liberalsocialistë – termi tashmë qarkullonte, ndonëse asnjëri prej nesh nuk e dinte se kush e kishte krijuar [...]. Liberalsocializmi im i viteve '41 dhe '42, sa u përket manifestimeve konkrete, në fund të fundit ishte diçka mjaft e vogël: ndonjë takim i fshehtë në një dhomëz të Normale-s, kontakte mes Pizës dhe qytetit tim, ku takohesha me Geno Pampaloni-n dhe Tullio Mazzoncini-n, ndonjë guxim i tepruar prej studenti – një herë i shkrova një letër Musolinit duke i kërkuar dorëheqjen, pas asaj të Badoglio-s – dhe asgjë më shumë.» <small>(Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.)</small> Në fund të janarit 1943 ai u rekrutua në ushtri:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />«Thirrja nën armë [...] më gjeti të papërgatitur. Me shumë naivitet, vendosa ta pranoja jetën ushtarake si një sprovë discipline dhe ekuilibri. Besoja se shkolla e aspirantëve për oficerë, me atë mjerimin e saj të përditshëm e "zotëror", kishte pikërisht këtë funksion, dhe besova te eorët tanë, oficerët e karrierës që na flisnin çdo ditë për nderin dhe guximin, për Atdheun dhe Sovranin, por mbi të gjitha për dinjitetin e të quajturit 'zotërinj oficerë'. Nuk iu desh të prisja gjatë për të parë se cila ishte e vërteta: disa ditë të tmerrshme puljeze të verës dhe vjeshtës së atij viti më zbuluan rrënimin e plotë.» <small>(Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.)</small> Në fakt, pas një trajnimi të shpejtë si kadet oficer, Bianciardi u dërgua në Puglia, ku më 22 korrik dëshmoi një nga bombardimet e Foggia-s . Pas armëpushimit të Cassibile-s, ai u bashkua me një njësi britanike si përkthyes dhe shkoi në gadishull për në Forlì ; më pas u kthye në Grosseto në vjeshtën e vitit 1944. <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> Në nëntor ai mori pjesë në konkursin e rezervuar për veteranët për të rifilluar studimet e tij në Normale, dhe në shkurt të vitit 1948 u diplomua në Filozofi me një tezë mbi [[John Dewey]] . <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> Ndërkohë, në vjeshtën e vitit 1945 ai iu bashkua Partisë së Veprimit : «Mendoj se mund të them, megjithatë, se ishte një tjetër përpjekje për qeverisje (e fundit?) nga borgjezia e vogël intelektuale. Ajo dështoi për shkak të kontradiktave të brendshme dhe paaftësisë së vendosur tashmë të klasës sonë, e cila nuk kishte kontakt me klasat punëtore dhe për këtë arsye ishte kryesisht e prirur ndaj të gjitha intelektualizmave sterile dhe ndërtimit të panevojshëm të problemeve abstrakte». <ref name=":1">{{Cite book |title=La Vita agra |publisher=Bompiani |year=2008 |series=Tascabili Bompiani |location=Milano}}</ref> Kur partia u shpërbë në vitin 1947, ai ndjeu një zhgënjim të fortë, aq sa nuk u bashkua më me asnjë organizatë politike. Ai u martua me Adria Belardi në prill të vitit 1948. Në tetor të vitit pasardhës ai u bë baba për herë të parë, kur lindi djali i tij Ettore:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />«Atë ditë erdhi edhe im atë, pranë djepit të ri, dhe folëm për jetën tonë, si dhe për atë jetë të re [...] na u desh të konkludonim se kishim dështuar [...] se kishin ndodhur dy lufta botërore me aq shumë të vdekur, me mjerim e uri, dhe me aq pak siguri për jetën, punën dhe lirinë e njerëzve në botë. Unë arrita në përfundimin se e gjithë kjo nuk duhej të ndodhte më kurrë, se nuk doja që im bir, ashtu si unë dhe im atë, të rrezikonte një ditë të vdiste apo të vriste, të vuante nga uria apo të përfundonte në burg sepse kishte idetë e veta, të lira. Nuk mundesha më as të hiqja dorë nga besimi te bota ime dhe te njerëzit e mi, e as të mbysja veten në një kopsht të bukur humanist e dembelizmi skeptik, i kënaqur me aforizmën se në botë asgjë nuk është e vërtetë. Duhej të zgjidhja, prania e tim biri ma impononte këtë; nuk mund ta mendoja as ta zgjidhja problemin në mënyrë individuale apo ta shtyja për më vonë, duke u përpjekur që, në momentin e duhur, të mashtroja Zyra e Rekrutimit Ushtarak apo të krijoja një pozicion privilegji për tim bir [...] Nuk do të ketë një zgjidhje të sigurt për tim bir, nëse ajo nuk do të jetë e sigurt edhe për të gjithë fëmijët e botës.» <small>((Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.))</small> === Aktivizmi kulturor dhe minatorët e Ribollas === Ai ishte mësues anglishteje në një shkollë të mesme, pastaj mësues historie dhe filozofie në shkollën e mesme që kishte ndjekur kur ishte i ri. Në vitin 1951, ai mori drejtimin e Bibliotekës Chelliana në Grosseto, e cila u bombardua gjatë luftës dhe u dëmtua më tej nga përmbytjet e vitit 1944. Në këtë rol të ri, ai lançoi " [[Busoteka|Bibliobus]] ", një furgon që transportonte libra në fshat, ku përndryshe nuk do të kishin mbërritur kurrë. Ai gjithashtu drejtoi një klub filmi, organizoi një seri konferencash dhe debatesh, mori pjesë me Carlo Cassola në krijimin e lëvizjes Unità Popolare dhe mbajti qëndrim kundër " Ligjit të Mashtrimit " të vitit 1953. Kjo filloi një periudhë bashkëpunimi intensiv, fillimisht në shtypin lokal, pastaj në botime më të rëndësishme, të tilla si ''Belfagor'' dhe ''Avanti!,'' në vitin 1953 në ''Il Mondo'', në vitin 1954 në ''Il Contemporaneo'' . Krahas punës së tij si gazetar, ai filloi të interesohej për përpjekjet sindikale dhe të drejtat e punëtorëve, veçanërisht për minatorët e zonës së Grossetos. Së bashku me mikun e tij Cassola, ai kreu një hulumtim për gazetën ''Avanti!'', të titulluar ''[[I minatori della Maremma]]'' (Minatorët e Maremmas), i cili u botua si libër më 1956 nga shtëpia botuese [[Laterza]]. Ky hulumtim denonconte kushtet e vështira të jetesës së punëtorëve dhe varfërinë e familjeve të tyre, të cilat ai i kishte njohur personalisht duke udhëtuar shpesh me "Bibliobusin" e tij drejt fshatit minerar të [[Ripollès|Ribollës]]. Marrëdhënia e tij me banorët e fshatit ishte shumë e ngushtë; ajo e shënoi thellë kur më 4 maj 1954 shpërtheu një nga puset e minierës së linjitit [[Montecatini]], duke vrarë 43 punëtorë. Për Bianciardin, kjo tragjedi shënoi fundin e kësaj periudhe të jetës së tij: në qershor të atij viti, ai pranoi ftesën për t'u shpërngulur në Milano për të marrë pjesë në themelimin e shtëpisë së re botuese ''[[Feltrinelli]]''.<ref>1</ref> === Milan dhe Feltrinelli: Përkthime dhe vepra të hershme === Në vitin 1955, ndërsa po fillonte të bashkëpunonte me botime të tjera ('[['Nuovi Argomenti'' dhe ''l'Unità]]<nowiki>''</nowiki>), Bianciardi u bë baba për herë të dytë: lindi Luciana (gjithashtu vajza e Adria Belardit), e cila më vonë do të shkruante parathëniet e disa prej vëllimeve të tij, duke punuar për të njohur vlerën e punës së të atit, që shpesh shpërfillej nga kritikët. Po atë vit, atij iu bashkua në Milano partnerja e tij [[Maria Jatosti]]. Atje ai përjetoi nga afër mitin e "bumit ekonomik", kontradiktat e të cilit filloi t'i pasqyronte dhe t'i zbërthente në shkrimet e veta. Vitin pasardhës u botua ''I minatori della Maremma'' (Minatorët e Maremmas), një hulumtim mbi minatorët e Ribollës i shkruar në bashkëpunim me Cassola-n. Ndërkohë, për shtëpinë botuese Feltrinelli, ai përktheu brenda pak muajsh librin ''Plaga e Svastikës'' (''The Scourge of the Swastika'') nga Lord Russell i Liverpool-it, i cili ishte titulli i dytë i botuar nga kjo shtëpi botuese e sapothemeluar. Ky ishte përkthimi i tij i parë i vërtetë dhe, që nga ai moment, përkthimi u shndërrua në profesionin e tij kryesor. Midis qindra faqeve që përkthente, ai gjeti kënaqësi të veçantë duke punuar me kryeveprat e shkrimtarëve amerikanë si [[Jack London]], [[William Faulkner]], [[John Steinbeck]] dhe [[Henry Miller]]. Nga ky i fundit, ai përktheu romanet e famshme ''[[Tropiku i Gaforres]]'' (''Tropic of Cancer'') dhe ''[[Tropiku i Bricjapit]]'' (''Tropic of Capricorn''). Në vitin 1956, Bianciardi u pushua nga puna nga shtëpia botuese Feltrinelli për shkak të rendimentit të ulët, por marrëdhëniet me ish-punëdhënësin e tij mbetën të mira. Në vitin 1957, Feltrinelli botoi '[['Il lavoro culturale]]<nowiki>''</nowiki> (Puna kulturore), romanin e parë të Bianciardit me një frymëzim qartësisht autobiografik. Në këtë vepër rrëfehet me një ironi të hollë formësimi i një intelektuali të ri nga provinca, mes periudhës së pasluftës dhe viteve të rindërtimit. Në vitin 1958, Bianciardi u bë baba për herë të tretë me lindjen e djalit të tij të dytë, Marcello (i biri i Maria Jatostit). Në vitin 1959, ai botoi për shtëpinë botuese Bompiani romanin '[['L'integrazione]]<nowiki>''</nowiki> (Integrimi). Kjo vepër është gjithashtu vepër autobiografike dhe trajton me ironi konfliktin e një intelektuali nga provinca me mjedisin dhe metodat e industrisë botuese milaneze. Në vitin 1960, duke ia kushtuar shkrimit vetëm fundjavat (siç e kishte zakon), ai u shkëput nga stili i tij i mëparshëm duke botuar një roman historik që zhvillohej gjatë periudhës së [[Rilindjes Italiane]] (Risorgimento): ''Da Quarto a Torino. Breve storia della spedizione dei Mille'' (Nga Kuarto në Torino. Histori e shkurtër e Ekspeditës së të Mijëve).<ref>1</ref> Ky ishte i pari i një serie veprash ku ai riinterpretoi ngjarjet dhe personazhet [[e Bashkimit të Italisë]], duke krahasuar historinë zyrtare me realitetin konkret të njerëzve prej mishi e kocke, si dhe duke pasqyruar në shekullin e nëntëmbëdhjetë disa nga kontradiktat e Italisë bashkëkohore. === Suksesi i ''La vita agra'' === Në vitin 1962, Bianciardi, duke vazhduar ecurinë e nisur me romanin ''Il lavoro culturale'', botoi për shtëpinë botuese [[Rizzoli]] veprën që mbetet kryevepra e tij, ''[[La vita agra]]'' (Jeta e ashpër). Në këtë roman ai shpreh revoltën e tij ndaj asaj bote dhe asaj shoqërie që ai vetë e përcaktoi si "ekonomikisht të mrekullueshme". Romani tregon historinë e një anarkisti që dëshironte të hidhte në erë selinë e kompanisë [[Montecatini.]]<ref>1</ref> Vepra arriti menjëherë një sukses të jashtëzakonshëm si te kritikët, ashtu edhe te publiku (me rreth 5 000 kopje të shitura në vetëm dhjetë ditë), duke e shndërruar Bianciardin në një shkrimtar të famshëm brenda pak muajsh. Romani është pjesë e "trilogjisë së revoltës" (''Il lavoro culturale'', ''L'integrazione'', ''La vita agra''): ai përfaqëson rrugëtimin e një rebelimi individual, të një njeriu jashtë rrymës, i cili është i aftë të dallojë çrregullimin shpirtëror dhe sentimental të shkaktuar nga mrekullia ekonomike. «Protagonisti i ''La vita agra'' nuk është në gjendje të jetë një protestues i lëvizjes së vitit 1968 ''ante litteram'' (përpara kohës së vet), sepse edhe ai vetë është një individualist në kërkim të një gjesti shembullor, dhe jo të një ndërgjegjeje kolektive.»<ref>1</ref>. Televizioni publik [[RAI]] shkoi ta intervistonte në shtëpinë e tij në Milano, në "Via Domenichino 2". Regjisori televiziv [[Luigi Silori]] xhiroi një reportazh ku Bianciardi lexonte faqen e romanit që përshkruante daljen e tij në mëngjes për të pirë një kafe dhe duhan, si një i huaj në atë qytet të madh; ky lexim shoqërohej nga imazhe të [[Milano|Milanos]] së viteve '60 dhe nga muzika xhaz e [[Benny Carter.]]<ref>1</ref> Ky emision frymëzoi regjisorin [[Carlo Lizzani,]] i cili në vitin 1964 xhiroi përshtatjen [[Kinematografi|kinematografike]] të romanit me protagonist aktorin e njohur [[Ugo Tognazzi]]. Në skenarin e këtij filmi mori pjesë edhe vetë Bianciardi, i cili shfaqet gjithashtu në një rol të shkurtër (cameo). Gjatë së njëjtës periudhë, përsëri për televizionin RAI, Bianciardi u intervistua nga gazetari i njohur [[Giorgio Bocca]] si një njohës i mirë i jetës së natës në Milano dhe i mjediseve të frekuentuara nga nëntoka kriminale. Në veçanti, ai foli për "sferisterio" (fushën e mbyllur) ku luhej pelota, një lojë që përmendet shpesh edhe në romanin e tij. Ndërkohë, turneu i gjatë promovues për <nowiki>''</nowiki>La vita agra<nowiki>''</nowiki> rezultoi i lodhshëm dhe rraskapitës në aspektin psikologjik: natyra mekanike e prezantimeve që duhej të përsëriste çdo herë para publikut po e bënte të ndihej i zhvleftësuar. Për këtë arsye, Bianciardi gjeti përsëri strehë te puna e tij e qetë si përkthyes. === Vetë mbyllja dhe punimet e fundit === Ai refuzoi një vend të rregullt pune në gazatën ''[[Corriere della Sera]]'', por pranoi të shkruante për ''[[Il Giorno]]'', një bashkëpunim ky që zgjati deri në vitin 1966. Gjatë vitit 1965, ai botoi gjashtë leksione të serializuara për revistën javore ''ABC'' – n e cila mbështeste lëvizjet për të drejtat civile të kohës – të cilat u drejtoheshin të rinjve pa talent që synonin një karrierë të shkëlqyer. Këto gjashtë shkrime provokuese u mblodhën më vonë në një vëllim të vogël të titulluar ''[[Non leggete i libri, fateveli raccontare]]'' (Mos i lexoni librat, jua tregoni të tjerët), botuar në vitin 2022. Pastaj erdhi pika kthyese përfundimtare: ai braktisi zhanrin që i kishte sjellë famë dhe iu rikthye periudhës së Rilindjes Italiane (Risorgimento) me romanin ''[[La battaglia soda]]'', botuar në vitin 1964 nga Rizzoli. Po atë vit, ai u shpërngul në [[Sant'Anna di Rapallo,]] në [[Provinca e Xhenovës|provincën e Xhenovës]], ku filloi të tërhiqej gjithnjë e më shumë në vetvete. I vendosur në qëllimin e tij për të mos iu rikthyer më zhanrit të "revoltës", ai iu përkushtua një pune më pak emocionuese, siç e kujtonte edhe vetë: «Unë punoj, por thjesht për bukën e gojës... Duhet të filloj të shkruaj përsëri për ''Il Giorno'', gjë që shpresoja ta shmangia për arsye të ndryshme; bashkëpunoj me ''Le Ore,'' të gjitha gjëra që nuk më pëlqejnë shumë, por çfarë tjetër mund të bëj? Lexoj shumë në mbrëmje, nga pak nga gjithçka... Dhe le të marrim zemër».<ref>1</ref> Ai i zgjeroi bashkëpunimet e tij me revista jo-intelektuale si ''Kent'', ''Executive'', ''Playmen'', ''Guerin Sportivo'' dhe përsëri me ''ABC'', ku mbajti një nga rubrikat e para të kritikës televizive në Itali, të titulluar ''TeleBianciardi''. Ndërkohë, në vitin 1969, Rizzoli botoi ''<a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Aprire_il_fuoco" rel="mw:ExtLink" title="Aprire il fuoco" class="cx-link" data-linkid="185">Aprire il fuoco</a> ("Zjarr i Hapur")'', i cili përfundoi epikën e tij të [[Sarkazma|kritikës sarkastike]] ndaj botës intelektuale në të cilën jetonte, në një formë më të pjekur dhe me një paralajmërim të paqartë të përfundimit të saj. Nga i njëjti vit dolën ''"Daghela Avanti un passo!"'' (botuar nga [[Bietti Editore|Bietti]] ) dhe ''"Viaggio in Barberia'' " (botuar nga [[Editrice dell'Automobile]] ), kjo e fundit e shkruar kur [[Pija alkoolike|alkooli]] ishte bërë tashmë pjesë e jetës së tij. Ai përktheu ''"Njeriu i Vogël i Madh'' " (1964) të Thomas Berger, të cilën Rizzoli e botoi në vitin 1971. Në vitin 1970 ai u kthye në Milano, por varësia e tij, tashmë serioze nga alkooli, çoi në vdekjen e parakohshme, ende pa mbushur 49 vjeç, më 14 nëntor 1971. Në vitin 1972, vepra e tij e fundit, ''Garibaldi'' ( Arnaldo Mondadori Editore ), një biografi rrëqethëse e udhëheqësit italian, u botua pas vdekjes. === Rizbulimi === Pas një periudhe harrese pothuajse të plotë, në vitin 1993 biografia e Pino Corrias, ''Vita agra di un anarchico'', botuar nga Baldini &amp;amp; Castoldi, e solli përsëri në modë veprën e tij. Një përpjekje e dytë kritike për ta shpëtuar autorin nga harresa u ndërmor nga shtëpitë botuese [[''ISBN Edizioni']]<nowiki>' dhe ''ExCogita'' (kjo e fundit e themeluar nga Luciana Bianciardi, vajza e shkrimtarit). Në dhjetor të vitit 2005, ato botuan vëllimin e parë të veprave të tij të plota, të titulluar në mënyrë emblematike ''L'Antimeridiano''</nowiki> (Antimeridiani). Ky titull u zgjodh në kundërshtim ironik me kolanën e njohur "I Meridiani" të shtëpisë botuese [[Mondadori]], e cila përmbledh autorët më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Më pas, në janar të vitit 2008, u botua edhe vëllimi i dytë, i cili përmbledh të gjithë krijimtarinë e tij gazetareske. == Çmimet == * 1969 – Grifini i Artë <ref>{{Cite web |last= |date= |title=Anno 1969 Luciano Bianciardi |url=http://www.prolocogrosseto.it/anno-1969-.html |language=}}</ref> == Arkivi == Arkivi i Luciano Bianciardit përbëhet nga materiale dokumentare dhe është një fond i krijuar tërësisht nga Fondacioni me të njëjtin emër, i themeluar në vitin 1993 në Grosseto. Librat dhe revistat janë blerë kryesisht në tregun e librave të vjetër dhe antikuarë, ndërsa një pjesë e vogël është dhuruar nga të afërmit, miqtë, të njohurit dhe studiuesit entuziastë të autorit. Ky koleksion përfshin gjithashtu një seri të vogël materialesh fotografike, si dhe materiale të shumta audiovizuale.<ref>1</ref> == Veprat == === Romanet === * ''[[Il lavoro culturale]] (Punë Kulturore'' (1957)) * ''[[L'integrazione]] (Integrimi'' (1960)) * ''[[La vita agra]] (Jeta e Hidhur'' (1962) * ''[[La battaglia soda]] (Beteja e Sodës'' (1964)) * ''[[Aprire il fuoco]] (Zjarr i Hapur'' (1969)) === Publicistikë === * ''[[:it:I_minatori_della_Maremma|I minatori della Maremma]] (Minatorët e Maremmës'' (1956)), në bashkëpunim me Carlo Cassola- n * ''[[:it:Da_Quarto_a_Torino|Da Quarto a Torino]] (Nga Quarto në Torino'' (1960)) * ''[[:it:Daghela_avanti_un_passo!|Daghela avanti un passo!]] (Daghela, një hap përpara!'' (1969)) * ''[[:it:Viaggio_in_Barberia|Viaggio in Barberia]] (Udhëtim në Barbari'' (1969)) * ''[[:it:Garibaldi_(Bianciardi)|Garibaldi]] (Garibaldi'' (1972)) === Historitë === Tregimet e shumta të shkurtra të Bianciardit, të shkruara midis vitit 1956 dhe vdekjes së tij dhe të botuara në revista e gazeta të ndryshme, u përmblodhën pas vdekjes së autorit. Sipas një përzgjedhjeje redaksionale, ato u botuan fillimisht nga shtëpia botuese Rizzoli me titullin ''Il peripatetico e altre storie'' (1976), dhe më pas nga Bompiani me titullin ''La solita zuppa e altre storie'' (1994). Tregimet e plota, të renditura sipas kronologjisë së shkrimit, u botuan për herë të parë në vitin 2005 nga [[Isbn Edizioni]] dhe ExCogita në vëllimin ''L'Antimeridiano''. Në vitin 2017, një tregim i Bianciardit u përfshi në vëllimin ''Meccanoscritto'', të përgatitur nga Collettivo MetalMente[[, Wu Ming 2]] dhe Ivan Brentari (Edizioni Alegre). Një version i pacensuruar i tregimit ''La solita zuppa'' u botua në vitin 2022 nga ExCogita me titullin ''Imputati tutti. «La solita zuppa»: Luciano Bianciardi a processo''.<ref>1</ref>{{Div col|2}} ;1956: *''La promessa'' ;1958: *''Punte di spillo'' ;1960: *''Vacanza alla foce'' ;1961: *''Il complotto'' *''Il peripatetico'' *''Pro Bocca di Magra'' ;1963: *''Adorno'' *''Alle quattro in piazza del Duomo'' *''I sessuofili'' *''La vedova Fineschi'' ;1965: *''La scoperta dell'America'' *''La solita zuppa'' *''Natale con il miele''<ref>Rinominato successivamente ''Natale coi fichi''</ref> ;1966: *''La casa al mare'' *''I re magi'' *''Il volontario Sbrana'' *''La pillola'' ;1967: *''Un occhio a Cracovia'' *''Il prigioniero di Bull Run'' ;1968: *''Il complesso di Loth'' *''Exodus'' *''Il menisco'' ;1969: *''Vita in Maremma'' *''Il traduttore'' *''I love Mary'' ;1971: *''Il prete lungo'' *''Il ritiro'' *''Il solo amore'' ;1972 *''La mamma maestra''<ref>Pubblicato postumo</ref> {{Div col end}} === Ditarët e të rinjve === Ditarët e rinisë, të shkruar midis viteve 1939 dhe 1946, mbetën të pabotuar deri në vitin 2005, kur trashëgimtarët Luciana dhe Ettore Bianciardi dhanë miratimin për botimin e tyre dhe ato u përfshinë në vëllimin e parë të veprave të plota <nowiki>''L'Antimeridiano''. Vetëm tre pjesë prej tyre – ''Quello strano viaggio (storia quasi metafisica)'', ''Parliamo ancora di me'' dhe ''Incontro in tre tempi'' – u përfshinë në përmbledhjen e tregimeve të vitit 1994 nga Bompiani, ''La solita zuppa e altre storie''</nowiki>, edhe pse ato nuk ishin tregime të mirëfillta. * ''Ditarët e universitetit 1939-1942'', L'antimeridiano. Punime te plota. Vëllimi i parë, botime ISBN & exCogita, 2005. * ''Ditarët e luftës 1944-1946'', L'antimeridiano. Punime te plota. Vëllimi i parë, botime ISBN & exCogita, 2005. === Përmbledhje të shkrimeve publicistike === * ''Ai kërkoi një eskalo dhe askush nuk e dyfishoi'', Baldini dhe Castoldi, 1995. * ''Shtëpia buzë detit. Shkrime për Rapallo'', redaktuar nga Punëtoria Kulturore Ramaddan e Rapallo, Il Segnalibro, 1996. * ''Alibia e progresit'', ExCogita, 2000. * ''Një Fluturim dhe një Këngë'', ExCogita, 2002. * ''Nuk më pëlqen pozicioni jashtë loje'', Stampa Alternativa, 2006. ISBN 9788872269596 . * ''I ftuari i qelqit - "Telebianciardi"'', ExCogita, 2007. * ''Mos lexo libra, dëgjoji. Gjashtë mësime për t'u bërë intelektual, veçanërisht për të rinjtë e patalentuar'' . Stampa Alternativa, 2008. * ''Mund të kisha qenë një mesfushor sulmues'', Gog Edizioni, 2021. * ''Gjithsej. Shkrime Gazetare 1952–1971'', parathënie nga Michele Serra, Milano, ExCogita, 2022. === Veprat e plota === * ''Antimeridiani. Vepra të plota. Vëllimi i parë'', botimet ISBN dhe exCogita, 2005. ISBN 9788876380303 . * ''Mëngjesi. Punime te plota. Vëllimi i dytë'', ISBN Edizioni & exCogita, 2007. ISBN 9788876380396 . * ''Profeti i Keq. Romane, Tregime të Shkurtra, Ese dhe Ditarë'', Il Saggiatore, 2018. ISBN 9788842824305 . === Përshtatjet kinematografike === * ''Jeta e Hidhur'', me regji nga Carlo Lizzani (1963) * ''Zogu i Zi Mashkull'', me regji nga Pasquale Festa Campanile ( [[1971]] ), bazuar në tregimin ''Kompleksi Loth'' == Bianciardi në gjuhë të tjera == Lista e mëposhtme përmban të gjitha botimet e veprave të Bianciardit të përkthyera në gjuhë të tjera. === [[Gjuha esperanto|Esperanto]] === * ''La kultura laboro'' (Vepra kulturore), ExCogita, Milano, 2007; përkthyer nga Pier Vittorio Orlandini. * ''Vivo agaca'' (Jeta e hidhur), ExCogita, Milano, 2008; përkthyer nga Carlo Minnaja . * ''Integrimi'', ExCogita, Milano, 2011; përkthyer nga Carlo Minnaja. * ''Ekpafi'' (Zjarr i hapur), ExCogita, Milano, 2011; përkthyer nga Carlo Minnaja. === Në gjuhën frënge === * ''La vie aigre'' (Jeta e hidhur), Juilliard, Paris, 1964; përkthim nga Jacqueline Brunet. * ''La vie aigre'' (Jeta e hidhur), Arles, Paris, 2007; përkthimi nga Béatrice Arnal. === Në gjuhën angleze === * ''La vita agra: ose, Është një jetë e vështirë'', Hodder dhe Stoughton, Londër, 1965; përkthyer nga Eric Mosbacher. * ''Është një Jetë e Vështirë'' ( Viking Press, Nju Jork, 1965); përkthyer nga Eric Mosbacher. === Në gjuhën spanjolle === * ''La vida agria'' (Jeta e thartë), Monte Ávila, Karakas, 1968; përkthyer nga Jorge Capello. * ''Abrir el fuego'' (Zjarr i hapur), Monte Ávila, Karakas, 1970; përkthyer nga Eugenio Guasta. * ''La vida agria'' (Jeta e thartë), Errata naturae, Madrid, 2012; përkthyer nga Miguel Ros González. * ''El trabajo kulturore'' (Vepër kulturore), Errata naturae, Madrid, 2017; përkthimi nga Miguel Ros González. * ''La integratición'' (Integrimi), Errata naturae, Madrid, 2018; përkthimi nga Miguel Ros González. === Në gjuhën gjermane === * ''Das saure Leben'' (Jeta e hidhur), Herbig, Berlin, 1967; përkthimi nga Marlis Ingenmey. * "Homer und Eisscholle" [tregimi i titulluar "Homeri" ose "Adorno"] në Die Katze die aus Rom kam : Geschichten aus Italia für Kinder und Erwachsene / Marlis Ingenmey ; herausgegeben und aus dem Italienischen übertragen von Marlis Ingenmey ; me vielen Bildern von Günther Stiller, Recklinghausen Georg Bitter, 1969 == Homazhet == * Në filmin ''Auguri professore'' ( [[1997]] ) nga Riccardo Milani, protagonisti, i luajtur nga Silvio Orlando, është një profesor letërsie që jep mësim në Institutin Teknik Luciano Bianciardi. * Grupi muzikor italian Baustelle ia kushtoi këngën ''Un romantico a Milano'' (2006) Bianciardit. Grupi i kishte bërë homazh shkrimtarit në vitin 2000 në albumin ''Sussidiario illustrato della giovinezza'' : kënga e tetë, ''Cinecittà'', citon veprën ''La vita agra'' të Bianciardit, duke e vendosur atë në antitezë me veprën ''La dolce vita'' të [[Federico Fellini|Fellinit]], ndërsa një kopje e librit është e dukshme në kopertinën e albumit. * Në serialin televiziv ''Tutti pazzi per amore'' (2008-2012), fëmijët e protagonistëve ndjekin shkollën e mesme Luciano Bianciardi. * The Dogs citojnë Bianciardin në këngën ''Storia di un artista'' të përfshirë në albumin ''Glamour'' . * Skenat e para të dokumentarit të Giovanni Ventos ''Cronaca di una svantaggi'' (1964) ndjekin Bianciardin midis "torracchioni" të qendrës së biznesit Montecatini, të cilës autori i referohet në romanin e tij ''La vita agra'' . * Vlen të përmendet dokumentari ''Bianciardi!'' (2007), i redaktuar nga Massimo Coppola . <ref>{{Cite web |title=Bianciardi! (2007), di Massimo Coppola |url=https://www.cinemaitaliano.info/bianciardi}}</ref> == Shënimet == <references /> == Bibliografia == === Jeta === * Maria Clotilde Angelini, ''Luciano Bianciardi'', Firence, La Nuova Italia, 1980. * Alvaro Bertani, ''Nga Grosseto në Milano: jeta e shkurtër e Luciano Bianciardi'', Milano, ExCogita, 2007 ( ISBN 978-88-89727-33-1 ). * Pino Corrias, ''Jeta e hidhur e një anarkisti, Luciano Bianciardi në Milano'', Milano, Baldini Castoldi Dalai, 2008 ( ISBN 978-88-6073-294-1 ). * Maria Jatosti, Të gjithë në një frymë, Editori Riuniti, 1977 (tani edhe Stampa Alternativa, 2012) * Maria Jatosti, ''Për dashuri dhe urrejtje'', San Cesario di Lecce, Manni, 2011. * Mario Terrosi, ''Bianciardi siç ishte.'' ''Letra nga Luciano Bianciardi drejtuar një shoku nga Grosseto'', Grosseto, Il Paese Reale, 1974. * Mario Terrosi, ''Luciano Bianciardi.'' ''Intelektuali i shpërbërë'', Ianua, 1985. * ''Historia e Letërsisë Italiane'', vëll. 18, ''Shekulli i Dytë i Njëzetë'', botim special për Il Sole 24 Ore, Pioltello, Salerno Editrice. * Irene Blundo, " ''Bianciardi d'essai:'' ''Jeta e hidhur e Luciano Bianciardi në Grosseto, Treguar nga Isaia Vitali, Mario Dondero dhe Maria Jatosti'' ", Stampa Alternativa, 2015. === Veprat === * Irene Gambacorti, ''Luciano Bianciardi: bibliografi 1948-1998'', Fletore të Fondacionit Luciano Bianciardi, nr. 8, Firence, Società editrice fiorentina, 2001, f.&nbsp;339 ( ISBN 8887048274 ). * Velio Abati, ''Lindja e "Minatori della Maremma": korrespondenca Bianciardi-Cassola'', Fletore të Fondacionit Luciano Bianciardi, n.5, Firence, Giunti ( ISBN 8809215540 ). * Giacinto Spagnoletti, ''Historia e Letërsisë Italiane të Shekullit të Njëzetë'', Newton Compton, f.&nbsp;960. * Antonella De Nicola, "Mundi i një njeriu të vetmuar. Vështrime mbi veprën e përkthyesit Luciano Bianciardi", Firence, Società Editrice Fiorentina, 2007. === Literatura kritike === * Rinaldo Rinaldi, ''Romanzo come deformazione : autonomia ed eredita gaddiana in Mastronardi, Bianciardi, Testori, Arbasino,'' Milano : Mursia, c1985 * Antonio Areddu, ''Lo scrittore Luciano Bianciardi letto dallo storico Silvio Lanaro'', in “Nero su Bianco”, n° 9, 10 giugno 1990, Grosseto, p.&nbsp;26. * Antonio Areddu, ''La ristampa del "Lavoro culturale" di Luciano Bianciardi. Non abbiamo conosciuto Luciano Bianciardi'', in “Nero su Bianco”, n° 5, Grosseto, 11 aprile 1991, p.&nbsp;30 * Pier Francesco Borgia, ''La metamorfosi stilistica nella prosa di Luciano Bianciardi,'' Settimo Milanese : Marzorati, 1991. * ''Luciano Bianciardi tra neocapitalismo e contestazione : convegno di studi per il ventennale della morte promosso dalla Camera del lavoro di Grosseto : Grosseto, 22-23 marzo 1991'' / a cura di Velio Abati … [et al.], Roma : Editori riuniti, 1992 * ''Scrittori e cinema tra gli anni '50 e '60, atti del convegno di studi promosso dalla Fondazione Luciano Bianciardi, Grosseto, 27-28 ottobre 1995'', Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi, n.4, Firenze, Giunti, 1997 * Giuseppe Muraca, ''Utopisti ed eretici nella letteratura italiana contemporanea. Saggi su Silone, Bilenchi, Fortini, Pasolini, Bianciardi, Roversi e Bellocchio'', Soveria Mannelli, Rubbettino, 2000. * Gian Carlo Ferretti, La morte irridente : ritratto critico di Luciano Bianciardi uomo giornalista traduttore scrittore, Lecce : Piero Manni, 2000 * Giovanni Paoloni e Cristina Cavallaro. (a cura di), ''Dal Bibliobus alla grossa iniziativa: Luciano Bianciardi, la biblioteca, la casa editrice nel dopoguerra : atti del Convegno internazionale di studi per l’ottantesimo della nascita, Viterbo-Grosseto 21-22 novembre 200''4, Manziana : Vecchiarelli, 2004 * Carlo Varotti (a cura di), ''La parola e il racconto. Scritti su Luciano Bianciardi'', Bologna, Bononia University Press, 2005. * Luciana Bianciardi (a cura di), ''Dossier Luciano Bianciardi''; con lettere inedite di Luciano Bianciardi ; fotobiografia di Alvaro Bertani ; e saggi di Fabio Norcini, Paolo Pasi e Giuseppe in: Il caffè illustrato. Bimestrale di parole e immagini, n. 42, maggio/giugno 2008 * Milli Graffi, "Il piacere del testo nella Vita agra di Bianciardi", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Maria Antonietta Grignani, "Aprire il fuoco: epilogo di una scrittura in esilio", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Antonio Loreto, "Milanesi in rivolta. Luciano Bianciardi e l'asse Valera-Balestrini", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Paolo Zublena, "Dentro e fuori la scrittura anarchica. La lingua della Vita agra di Bianciardi", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri, n. 37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Marta Mazza, ''I fannulloni frenetici. Luciano Bianciardi e l'editoria'', Pisa, Felici Editore, 2009 (ISBN 978-88-6019-323-0). * Jole Soldateschi, ''Il tragico quotidiano : Papini, Palazzeschi, Cassola, Bianciardi'', Firenze : Mauro Pagliai, 2010 * Bianciardi, Ottocento come Novecento : dalla letteratura al dibattito civile : 14/15 novembre 2008, Sala Pegaso, Palazzo della Provincia, Grosseto / a cura di Luciana Bianciardi, Arnaldo Bruni, Massimiliano Marcucci, Milano : ExCogita, 2010 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Giuseppe Muraca, ''Luciano Bianciardi. Uno scrittore fuori dal coro'', Pistoia, Centro di Documentazione, 2012. * Antonio Armano, ''Maledizioni : processi, sequestri e censure a scrittori e editori in Italia dal dopoguerra a oggi, anzi domani'', Torino : Aragno, 2013 * ''La vipera che ‘l melanese accampa : Luciano Bianciardi, Grosseto e La vita agra : Due giornate di studio per i 50 anni de la vita agra e i 90 anni dalla nascita di Luciano Bianciardi,'' a cura di Arnaldo Bruni, Raoul Bruni, Massimiliano Marcucci, Nicola Turi, Milano : ExCogita, 2014. (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Nicolas Martino, ''Do you remember Bianciardi?'', in alfabeta2, 13 giugno 2015. * Gian Paolo Serino (cura), ''Luciano Bianciardi : il precario esistenziale'', Firenze : Clichy, 2015 * Massimiliano Tursi, ''Luciano Bianciardi : i luoghi, il tempo, le parole'', Milano : ExCogita, 2015 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Elisabetta Francioni, ''Luciano Bianciardi bibliotecario a Grosseto (1949-1954),'' Roma : Associazione italiana biblioteche, 2016 * Arnaldo Bruni, ''Io mi oppongo : Luciano Bianciardi garibaldino e ribelle'', Ariccia : Aracne, 2016 * Carlo Varotti, ''Luciano Bianciardi, la protesta dello stile'', Roma : Carocci, 2017 * Sandro Montalto, ''Bianciardi : una vita in rivolta,'' Milano ; Udine : Mimesis, 2018 * ''Una vita agra : Luciano Bianciardi dal Lavoro culturale a Aprire il fuoco : Firenze Biblioteca Comunale delle Oblate, 10 novembre 2016 - 9 febbraio 2017,'' a cura di Arnaldo Bruni e Elisabetta Francioni; premessa di Arnaldo Bruni. - Milano : ExCogita, 2018 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Tiziano Arrigoni, ''La dinamite nella valigia : viaggio nell’Italia di Luciano Bianciardi,'' Piombino : La Bancarella, 2019 * Giorgio Costa, ''Il monoscopio opaco : riflessioni su Luciano Bianciard''i, Milano : XY.IT, 2020 * ''Il lavoro culturale ieri e oggi : atti del convegno'', a cura di Arnaldo Bruni, Milano : ExCogita, 2020 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Sandro de Nobile, ''Il più grande centromediano mai esistito. Luciano Bianciardi e lo sport'', Chieti : Solfanelli, 2022 * Antonello Lombardi, ''Luciano Bianciardi: la trilogia della rabbia'', in "Nuova informazione bibliografica, Il sapere nei libri" 4/2024, Il Mulino, pp. 457-486. == Hyrje të ngjashme == * [[:it:Ameglia|Bocca di Magra]] (Gryka e Magrës) * <a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Grosseto" rel="mw:ExtLink" title="Grosseto" class="cx-link" data-linkid="522">Grosseto</a> (Grosseto) * [[:it:Maria_Jatosti|Maria Jatosti]] (Maria Jatosti) * [[Milano]] * [[:it:Miracolo_economico_italiano|Miracolo economico italiano]] (Mrekullia ekonomike italiane) * [[:it:Montecatini_(azienda)|Montecatini (azienda)]] (Montecatini (kompani)) * <a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Ribolla#La_miniera_e_la_tragedia_del_1954" rel="mw:ExtLink" title="Ribolla" class="cx-link" data-linkid="532">Tragedia di Ribolla</a> (Tragjedia e Ribollas) == Projekte të tjera == {{Sisterlinks}}{{Authority control}} <nowiki> [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Pizës]] [[Kategoria:Shkrimtarë të gjuhës italiane]] [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Vdekje 1971]] [[Kategoria:Lindje 1922]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</nowiki> g98jnuj5g8cu3dkxke2bw2kirdnyec3 2985616 2985615 2026-05-30T14:03:20Z Dina2102 187262 2985616 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Bianciardi.jpg|parapamje|290x290px|Luciabo Bianciardi ]] '''Luciano Bianciardi'''([[Grosseto|Gossetor]], 14 dhjetor 1922 – Milano, 14 nëntor 1971) ishte një [[Shkrimtari|shkrimtar]], [[Gazetari|gazetar]], [[përkthyes]] dhe [[Bibliotekari|bibliotekar]] i njohur italian.{{Bio|Nome=Luciano|Cognome=Bianciardi|Sesso=M|LuogoNascita=Grosseto|GiornoMeseNascita=14 dicembre|AnnoNascita=1922|LuogoMorte=Milano|GiornoMeseMorte=14 novembre|AnnoMorte=1971|Epoca=1900|Attività=scrittore|Attività2=giornalista|Attività3=traduttore|AttivitàAltre=, [[bibliotecario]]|Nazionalità=italiano|Immagine=Bianciardi.jpg|DimImmagine=300}}Ai kontribuoi ndjeshëm në gjallërimin kulturor në [[Itali]] në periudhën e pasluftës, duke bashkëpunuar aktivisht me shtëpi botuese, revista dhe gazeta të ndryshme.Vepra e tij [[narrative]] karakterizohet nga rebelimi kundër elitës kulturore, të cilës i përkiste, dhe nga një analizë e kujdesshme e zakoneve shoqërore në Itali gjatë [[Ekonomik|bumit ekonomik,]] aq sa tregimi narrativ shpesh përzihet me ese që anojnë nga [[sociologjia]]. == Biografia == === Fëmijëria dhe adoleshenca === Figura e nënës së tij nuk duhet të ketë qenë gjithmonë e lehtë për t'u përballuar,duke qenë se Bianciardi e kujtonte atë me këto fjalë: «Isha nxënës i saj përpara se të isha djali i saj, për tridhjetë e dy vjet. Është si të kesh një "mësues për jetën",dhe mësuesit e jetës nuk të lënë kurrë rehat»<ref>1</ref>. Adele Guidi,mësuese në shkollën fillore, kërkonte gjithmonë përsosmëri në studime nga i biri,deri në atë pikë sa ia vështirësoi mjaft edhe vitet e shkollës së mesme.Përkundrazi,i ati, Atide Bianciardi,arkëtar në [[Banca Toscana,]]<nowiki/>krijoi me të një marrëdhënie të barabartë,duke arritur deri aty sa ta quante "shok" që kur ishte fëmijë («dhe sa herë ndodhte, ndihesha krenar»<ref>2</ref>). Që fëmijë studioi violonçel , gjuhë të huaja dhe ishte tashmë një lexues i apasionuar: në moshën 8 vjeç (në vitin 1930) mori librin që e konsideronte gjithmonë të preferuarin e tij dhe që ishte burimi i pasionit të tij për [[Bashkimi i Italisë|Risorgimenton]], ''I Mille'' nga Giuseppe Bandi, historia e [[Ekspedita e Të Njëmijëve|ekspeditës së Mijëra]] të treguar nga zëri i gjallë i një garibaldiani . Ai ndoqi gjimnazin dhe më pas shkollën e mesme klasike në Carducci-Ricasoli në [[Grosseto]], por i jetoi ato vite studimi me një shqetësim të konsiderueshëm, në ndjekjen e tërbuar të njohjes si "i pari i klasës", "pa kuptuar asgjë nga ato që po studioja. [[Retorika]] ishte gjithashtu e përhapur në mësimdhënien e [[Letërsia Italiane e Rilindjes|letërsisë italiane]] ". <ref name=":1">{{Cite book |title=La Vita agra |publisher=Bompiani |year=2008 |series=Tascabili Bompiani |location=Milano}}</ref> Në vitin 1940, pasi kishte kaluar vitin e tretë të shkollës së mesme, ai u përpoq të jepte provimin përfundimtar direkt pa ndjekur vitin e fundit: e kaloi atë në vjeshtë, kur [[Lufta e Dytë Botërore|lufta]] tashmë kishte shpërthyer, dhe në nëntor u regjistrua në [[Shkencat humane|Fakultetin e Letërsisë dhe Filozofisë]] në Piza dhe hyri në Scuola Normale Superiore, ku vazhdoi të studionte pa u ndalur. <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> === Universiteti dhe Lufta e Dytë Botërore === Përvoja e tij e shkurtër universitare në Socializmin Liberal mbeti një parantezë e izoluar: «Shumë të rinj të Shkollës Normale ishin liberalsocialistë – termi tashmë qarkullonte, ndonëse asnjëri prej nesh nuk e dinte se kush e kishte krijuar [...]. Liberalsocializmi im i viteve '41 dhe '42, sa u përket manifestimeve konkrete, në fund të fundit ishte diçka mjaft e vogël: ndonjë takim i fshehtë në një dhomëz të Normale-s, kontakte mes Pizës dhe qytetit tim, ku takohesha me Geno Pampaloni-n dhe Tullio Mazzoncini-n, ndonjë guxim i tepruar prej studenti – një herë i shkrova një letër Musolinit duke i kërkuar dorëheqjen, pas asaj të Badoglio-s – dhe asgjë më shumë.»<ref>{{Cite journal |last=Chiarini |first=Ana Maria |date=2019-12-30 |title=A Crítica do Progresso e do Trabalho Precário em La Vita Agra, de Luciano Bianciardi |url=https://doi.org/10.18309/anp.v1i51.1337 |journal=Revista da Anpoll |volume=1 |issue=50 |pages=101–109 |doi=10.18309/anp.v1i51.1337 |issn=1982-7830}}</ref> <small>(Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.)</small> Në fund të janarit 1943 ai u rekrutua në ushtri: «Thirrja nën armë [...] më gjeti të papërgatitur. Me shumë naivitet, vendosa ta pranoja jetën ushtarake si një sprovë discipline dhe ekuilibri. Besoja se shkolla e aspirantëve për oficerë, me atë mjerimin e saj të përditshëm e "zotëror", kishte pikërisht këtë funksion, dhe besova te eorët tanë, oficerët e karrierës që na flisnin çdo ditë për nderin dhe guximin, për Atdheun dhe Sovranin, por mbi të gjitha për dinjitetin e të quajturit 'zotërinj oficerë'. Nuk iu desh të prisja gjatë për të parë se cila ishte e vërteta: disa ditë të tmerrshme puljeze të verës dhe vjeshtës së atij viti më zbuluan rrënimin e plotë.»<ref>{{Cite journal |last=Chiarini |first=Ana Maria |date=2019-12-30 |title=A Crítica do Progresso e do Trabalho Precário em La Vita Agra, de Luciano Bianciardi |url=https://doi.org/10.18309/anp.v1i51.1337 |journal=Revista da Anpoll |volume=1 |issue=50 |pages=101–109 |doi=10.18309/anp.v1i51.1337 |issn=1982-7830}}</ref> <small>(Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.)</small> Në fakt, pas një trajnimi të shpejtë si kadet oficer, Bianciardi u dërgua në Puglia, ku më 22 korrik dëshmoi një nga bombardimet e Foggia-s . Pas armëpushimit të Cassibile-s, ai u bashkua me një njësi britanike si përkthyes dhe shkoi në gadishull për në Forlì ; më pas u kthye në Grosseto në vjeshtën e vitit 1944. <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> Në nëntor ai mori pjesë në konkursin e rezervuar për veteranët për të rifilluar studimet e tij në Normale, dhe në shkurt të vitit 1948 u diplomua në Filozofi me një tezë mbi [[John Dewey]] . <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> Ndërkohë, në vjeshtën e vitit 1945 ai iu bashkua Partisë së Veprimit : «Mendoj se mund të them, megjithatë, se ishte një tjetër përpjekje për qeverisje (e fundit?) nga borgjezia e vogël intelektuale. Ajo dështoi për shkak të kontradiktave të brendshme dhe paaftësisë së vendosur tashmë të klasës sonë, e cila nuk kishte kontakt me klasat punëtore dhe për këtë arsye ishte kryesisht e prirur ndaj të gjitha intelektualizmave sterile dhe ndërtimit të panevojshëm të problemeve abstrakte». <ref name=":1">{{Cite book |title=La Vita agra |publisher=Bompiani |year=2008 |series=Tascabili Bompiani |location=Milano}}</ref> Kur partia u shpërbë në vitin 1947, ai ndjeu një zhgënjim të fortë, aq sa nuk u bashkua më me asnjë organizatë politike. Ai u martua me Adria Belardi në prill të vitit 1948. Në tetor të vitit pasardhës ai u bë baba për herë të parë, kur lindi djali i tij Ettore: «Atë ditë erdhi edhe im atë, pranë djepit të ri, dhe folëm për jetën tonë, si dhe për atë jetë të re [...] na u desh të konkludonim se kishim dështuar [...] se kishin ndodhur dy lufta botërore me aq shumë të vdekur, me mjerim e uri, dhe me aq pak siguri për jetën, punën dhe lirinë e njerëzve në botë. Unë arrita në përfundimin se e gjithë kjo nuk duhej të ndodhte më kurrë, se nuk doja që im bir, ashtu si unë dhe im atë, të rrezikonte një ditë të vdiste apo të vriste, të vuante nga uria apo të përfundonte në burg sepse kishte idetë e veta, të lira. Nuk mundesha më as të hiqja dorë nga besimi te bota ime dhe te njerëzit e mi, e as të mbysja veten në një kopsht të bukur humanist e dembelizmi skeptik, i kënaqur me aforizmën se në botë asgjë nuk është e vërtetë. Duhej të zgjidhja, prania e tim biri ma impononte këtë; nuk mund ta mendoja as ta zgjidhja problemin në mënyrë individuale apo ta shtyja për më vonë, duke u përpjekur që, në momentin e duhur, të mashtroja Zyra e Rekrutimit Ushtarak apo të krijoja një pozicion privilegji për tim bir [...] Nuk do të ketë një zgjidhje të sigurt për tim bir, nëse ajo nuk do të jetë e sigurt edhe për të gjithë fëmijët e botës.» <small>((Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.))</small> === Aktivizmi kulturor dhe minatorët e Ribollas === Ai ishte mësues anglishteje në një shkollë të mesme, pastaj mësues historie dhe filozofie në shkollën e mesme që kishte ndjekur kur ishte i ri. Në vitin 1951, ai mori drejtimin e Bibliotekës Chelliana në Grosseto, e cila u bombardua gjatë luftës dhe u dëmtua më tej nga përmbytjet e vitit 1944. Në këtë rol të ri, ai lançoi " [[Busoteka|Bibliobus]] ", një furgon që transportonte libra në fshat, ku përndryshe nuk do të kishin mbërritur kurrë. Ai gjithashtu drejtoi një klub filmi, organizoi një seri konferencash dhe debatesh, mori pjesë me Carlo Cassola në krijimin e lëvizjes Unità Popolare dhe mbajti qëndrim kundër " Ligjit të Mashtrimit " të vitit 1953. Kjo filloi një periudhë bashkëpunimi intensiv, fillimisht në shtypin lokal, pastaj në botime më të rëndësishme, të tilla si ''Belfagor'' dhe ''Avanti!,'' në vitin 1953 në ''Il Mondo'', në vitin 1954 në ''Il Contemporaneo'' . Krahas punës së tij si gazetar, ai filloi të interesohej për përpjekjet sindikale dhe të drejtat e punëtorëve, veçanërisht për minatorët e zonës së Grossetos. Së bashku me mikun e tij Cassola, ai kreu një hulumtim për gazetën ''Avanti!'', të titulluar ''[[I minatori della Maremma]]'' (Minatorët e Maremmas), i cili u botua si libër më 1956 nga shtëpia botuese [[Laterza]]. Ky hulumtim denonconte kushtet e vështira të jetesës së punëtorëve dhe varfërinë e familjeve të tyre, të cilat ai i kishte njohur personalisht duke udhëtuar shpesh me "Bibliobusin" e tij drejt fshatit minerar të [[Ripollès|Ribollës]]. Marrëdhënia e tij me banorët e fshatit ishte shumë e ngushtë; ajo e shënoi thellë kur më 4 maj 1954 shpërtheu një nga puset e minierës së linjitit [[Montecatini]], duke vrarë 43 punëtorë. Për Bianciardin, kjo tragjedi shënoi fundin e kësaj periudhe të jetës së tij: në qershor të atij viti, ai pranoi ftesën për t'u shpërngulur në Milano për të marrë pjesë në themelimin e shtëpisë së re botuese ''[[Feltrinelli]]''.<ref>1</ref> === Milan dhe Feltrinelli: Përkthime dhe vepra të hershme === Në vitin 1955, ndërsa po fillonte të bashkëpunonte me botime të tjera ('[['Nuovi Argomenti'' dhe ''l'Unità]]<nowiki>''</nowiki>), Bianciardi u bë baba për herë të dytë: lindi Luciana (gjithashtu vajza e Adria Belardit), e cila më vonë do të shkruante parathëniet e disa prej vëllimeve të tij, duke punuar për të njohur vlerën e punës së të atit, që shpesh shpërfillej nga kritikët. Po atë vit, atij iu bashkua në Milano partnerja e tij [[Maria Jatosti]]. Atje ai përjetoi nga afër mitin e "bumit ekonomik", kontradiktat e të cilit filloi t'i pasqyronte dhe t'i zbërthente në shkrimet e veta. Vitin pasardhës u botua ''I minatori della Maremma'' (Minatorët e Maremmas), një hulumtim mbi minatorët e Ribollës i shkruar në bashkëpunim me Cassola-n. Ndërkohë, për shtëpinë botuese Feltrinelli, ai përktheu brenda pak muajsh librin ''Plaga e Svastikës'' (''The Scourge of the Swastika'') nga Lord Russell i Liverpool-it, i cili ishte titulli i dytë i botuar nga kjo shtëpi botuese e sapothemeluar. Ky ishte përkthimi i tij i parë i vërtetë dhe, që nga ai moment, përkthimi u shndërrua në profesionin e tij kryesor. Midis qindra faqeve që përkthente, ai gjeti kënaqësi të veçantë duke punuar me kryeveprat e shkrimtarëve amerikanë si [[Jack London]], [[William Faulkner]], [[John Steinbeck]] dhe [[Henry Miller]]. Nga ky i fundit, ai përktheu romanet e famshme ''[[Tropiku i Gaforres]]'' (''Tropic of Cancer'') dhe ''[[Tropiku i Bricjapit]]'' (''Tropic of Capricorn''). Në vitin 1956, Bianciardi u pushua nga puna nga shtëpia botuese Feltrinelli për shkak të rendimentit të ulët, por marrëdhëniet me ish-punëdhënësin e tij mbetën të mira. Në vitin 1957, Feltrinelli botoi '[['Il lavoro culturale]]<nowiki>''</nowiki> (Puna kulturore), romanin e parë të Bianciardit me një frymëzim qartësisht autobiografik. Në këtë vepër rrëfehet me një ironi të hollë formësimi i një intelektuali të ri nga provinca, mes periudhës së pasluftës dhe viteve të rindërtimit. Në vitin 1958, Bianciardi u bë baba për herë të tretë me lindjen e djalit të tij të dytë, Marcello (i biri i Maria Jatostit). Në vitin 1959, ai botoi për shtëpinë botuese Bompiani romanin '[['L'integrazione]]<nowiki>''</nowiki> (Integrimi). Kjo vepër është gjithashtu vepër autobiografike dhe trajton me ironi konfliktin e një intelektuali nga provinca me mjedisin dhe metodat e industrisë botuese milaneze. Në vitin 1960, duke ia kushtuar shkrimit vetëm fundjavat (siç e kishte zakon), ai u shkëput nga stili i tij i mëparshëm duke botuar një roman historik që zhvillohej gjatë periudhës së [[Rilindjes Italiane]] (Risorgimento): ''Da Quarto a Torino. Breve storia della spedizione dei Mille'' (Nga Kuarto në Torino. Histori e shkurtër e Ekspeditës së të Mijëve).<ref>1</ref> Ky ishte i pari i një serie veprash ku ai riinterpretoi ngjarjet dhe personazhet [[e Bashkimit të Italisë]], duke krahasuar historinë zyrtare me realitetin konkret të njerëzve prej mishi e kocke, si dhe duke pasqyruar në shekullin e nëntëmbëdhjetë disa nga kontradiktat e Italisë bashkëkohore. === Suksesi i ''La vita agra'' === Në vitin 1962, Bianciardi, duke vazhduar ecurinë e nisur me romanin ''Il lavoro culturale'', botoi për shtëpinë botuese [[Rizzoli]] veprën që mbetet kryevepra e tij, ''[[La vita agra]]'' (Jeta e ashpër). Në këtë roman ai shpreh revoltën e tij ndaj asaj bote dhe asaj shoqërie që ai vetë e përcaktoi si "ekonomikisht të mrekullueshme". Romani tregon historinë e një anarkisti që dëshironte të hidhte në erë selinë e kompanisë [[Montecatini.]]<ref>1</ref> Vepra arriti menjëherë një sukses të jashtëzakonshëm si te kritikët, ashtu edhe te publiku (me rreth 5 000 kopje të shitura në vetëm dhjetë ditë), duke e shndërruar Bianciardin në një shkrimtar të famshëm brenda pak muajsh. Romani është pjesë e "trilogjisë së revoltës" (''Il lavoro culturale'', ''L'integrazione'', ''La vita agra''): ai përfaqëson rrugëtimin e një rebelimi individual, të një njeriu jashtë rrymës, i cili është i aftë të dallojë çrregullimin shpirtëror dhe sentimental të shkaktuar nga mrekullia ekonomike. «Protagonisti i ''La vita agra'' nuk është në gjendje të jetë një protestues i lëvizjes së vitit 1968 ''ante litteram'' (përpara kohës së vet), sepse edhe ai vetë është një individualist në kërkim të një gjesti shembullor, dhe jo të një ndërgjegjeje kolektive.»<ref>1</ref>. Televizioni publik [[RAI]] shkoi ta intervistonte në shtëpinë e tij në Milano, në "Via Domenichino 2". Regjisori televiziv [[Luigi Silori]] xhiroi një reportazh ku Bianciardi lexonte faqen e romanit që përshkruante daljen e tij në mëngjes për të pirë një kafe dhe duhan, si një i huaj në atë qytet të madh; ky lexim shoqërohej nga imazhe të [[Milano|Milanos]] së viteve '60 dhe nga muzika xhaz e [[Benny Carter.]]<ref>1</ref> Ky emision frymëzoi regjisorin [[Carlo Lizzani,]] i cili në vitin 1964 xhiroi përshtatjen [[Kinematografi|kinematografike]] të romanit me protagonist aktorin e njohur [[Ugo Tognazzi]]. Në skenarin e këtij filmi mori pjesë edhe vetë Bianciardi, i cili shfaqet gjithashtu në një rol të shkurtër (cameo). Gjatë së njëjtës periudhë, përsëri për televizionin RAI, Bianciardi u intervistua nga gazetari i njohur [[Giorgio Bocca]] si një njohës i mirë i jetës së natës në Milano dhe i mjediseve të frekuentuara nga nëntoka kriminale. Në veçanti, ai foli për "sferisterio" (fushën e mbyllur) ku luhej pelota, një lojë që përmendet shpesh edhe në romanin e tij. Ndërkohë, turneu i gjatë promovues për <nowiki>''</nowiki>La vita agra<nowiki>''</nowiki> rezultoi i lodhshëm dhe rraskapitës në aspektin psikologjik: natyra mekanike e prezantimeve që duhej të përsëriste çdo herë para publikut po e bënte të ndihej i zhvleftësuar. Për këtë arsye, Bianciardi gjeti përsëri strehë te puna e tij e qetë si përkthyes. === Vetë mbyllja dhe punimet e fundit === Ai refuzoi një vend të rregullt pune në gazatën ''[[Corriere della Sera]]'', por pranoi të shkruante për ''[[Il Giorno]]'', një bashkëpunim ky që zgjati deri në vitin 1966. Gjatë vitit 1965, ai botoi gjashtë leksione të serializuara për revistën javore ''ABC'' – n e cila mbështeste lëvizjet për të drejtat civile të kohës – të cilat u drejtoheshin të rinjve pa talent që synonin një karrierë të shkëlqyer. Këto gjashtë shkrime provokuese u mblodhën më vonë në një vëllim të vogël të titulluar ''[[Non leggete i libri, fateveli raccontare]]'' (Mos i lexoni librat, jua tregoni të tjerët), botuar në vitin 2022. Pastaj erdhi pika kthyese përfundimtare: ai braktisi zhanrin që i kishte sjellë famë dhe iu rikthye periudhës së Rilindjes Italiane (Risorgimento) me romanin ''[[La battaglia soda]]'', botuar në vitin 1964 nga Rizzoli. Po atë vit, ai u shpërngul në [[Sant'Anna di Rapallo,]] në [[Provinca e Xhenovës|provincën e Xhenovës]], ku filloi të tërhiqej gjithnjë e më shumë në vetvete. I vendosur në qëllimin e tij për të mos iu rikthyer më zhanrit të "revoltës", ai iu përkushtua një pune më pak emocionuese, siç e kujtonte edhe vetë: «Unë punoj, por thjesht për bukën e gojës... Duhet të filloj të shkruaj përsëri për ''Il Giorno'', gjë që shpresoja ta shmangia për arsye të ndryshme; bashkëpunoj me ''Le Ore,'' të gjitha gjëra që nuk më pëlqejnë shumë, por çfarë tjetër mund të bëj? Lexoj shumë në mbrëmje, nga pak nga gjithçka... Dhe le të marrim zemër».<ref>1</ref> Ai i zgjeroi bashkëpunimet e tij me revista jo-intelektuale si ''Kent'', ''Executive'', ''Playmen'', ''Guerin Sportivo'' dhe përsëri me ''ABC'', ku mbajti një nga rubrikat e para të kritikës televizive në Itali, të titulluar ''TeleBianciardi''. Ndërkohë, në vitin 1969, Rizzoli botoi ''[[Aprire il fuoc]] ("Zjarr i Hapur")'', i cili përfundoi epikën e tij të [[Sarkazma|kritikës sarkastike]] ndaj botës intelektuale në të cilën jetonte, në një formë më të pjekur dhe me një paralajmërim të paqartë të përfundimit të saj. Nga i njëjti vit dolën ''"Daghela Avanti un passo!"'' (botuar nga [[Bietti Editore|Bietti]] ) dhe ''"Viaggio in Barberia'' " (botuar nga [[Editrice dell'Automobile]] ), kjo e fundit e shkruar kur [[Pija alkoolike|alkooli]] ishte bërë tashmë pjesë e jetës së tij. Ai përktheu ''"Njeriu i Vogël i Madh'' " (1964) të Thomas Berger, të cilën Rizzoli e botoi në vitin 1971. Në vitin 1970 ai u kthye në Milano, por varësia e tij, tashmë serioze nga alkooli, çoi në vdekjen e parakohshme, ende pa mbushur 49 vjeç, më 14 nëntor 1971. Në vitin 1972, vepra e tij e fundit, ''Garibaldi'' ( Arnaldo Mondadori Editore ), një biografi rrëqethëse e udhëheqësit italian, u botua pas vdekjes. === Rizbulimi === Pas një periudhe harrese pothuajse të plotë, në vitin 1993 biografia e Pino Corrias, ''Vita agra di un anarchico'', botuar nga Baldini &amp;amp; Castoldi, e solli përsëri në modë veprën e tij. Një përpjekje e dytë kritike për ta shpëtuar autorin nga harresa u ndërmor nga shtëpitë botuese [[''ISBN Edizioni']]<nowiki>' dhe ''ExCogita'' (kjo e fundit e themeluar nga Luciana Bianciardi, vajza e shkrimtarit). Në dhjetor të vitit 2005, ato botuan vëllimin e parë të veprave të tij të plota, të titulluar në mënyrë emblematike ''L'Antimeridiano''</nowiki> (Antimeridiani). Ky titull u zgjodh në kundërshtim ironik me kolanën e njohur "I Meridiani" të shtëpisë botuese [[Mondadori]], e cila përmbledh autorët më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Më pas, në janar të vitit 2008, u botua edhe vëllimi i dytë, i cili përmbledh të gjithë krijimtarinë e tij gazetareske. == Çmimet == * 1969 – Grifini i Artë <ref>{{Cite web |last= |date= |title=Anno 1969 Luciano Bianciardi |url=http://www.prolocogrosseto.it/anno-1969-.html |language=}}</ref> == Arkivi == Arkivi i Luciano Bianciardit përbëhet nga materiale dokumentare dhe është një fond i krijuar tërësisht nga Fondacioni me të njëjtin emër, i themeluar në vitin 1993 në Grosseto. Librat dhe revistat janë blerë kryesisht në tregun e librave të vjetër dhe antikuarë, ndërsa një pjesë e vogël është dhuruar nga të afërmit, miqtë, të njohurit dhe studiuesit entuziastë të autorit. Ky koleksion përfshin gjithashtu një seri të vogël materialesh fotografike, si dhe materiale të shumta audiovizuale.<ref>1</ref> == Veprat == === Romanet === * ''[[Il lavoro culturale]] (Punë Kulturore'' (1957)) * ''[[L'integrazione]] (Integrimi'' (1960)) * ''[[La vita agra]] (Jeta e Hidhur'' (1962) * ''[[La battaglia soda]] (Beteja e Sodës'' (1964)) * ''[[Aprire il fuoco]] (Zjarr i Hapur'' (1969)) === Publicistikë === * ''[[:it:I_minatori_della_Maremma|I minatori della Maremma]] (Minatorët e Maremmës'' (1956)), në bashkëpunim me Carlo Cassola- n * ''[[:it:Da_Quarto_a_Torino|Da Quarto a Torino]] (Nga Quarto në Torino'' (1960)) * ''[[:it:Daghela_avanti_un_passo!|Daghela avanti un passo!]] (Daghela, një hap përpara!'' (1969)) * ''[[:it:Viaggio_in_Barberia|Viaggio in Barberia]] (Udhëtim në Barbari'' (1969)) * ''[[:it:Garibaldi_(Bianciardi)|Garibaldi]] (Garibaldi'' (1972)) === Historitë === Tregimet e shumta të shkurtra të Bianciardit, të shkruara midis vitit 1956 dhe vdekjes së tij dhe të botuara në revista e gazeta të ndryshme, u përmblodhën pas vdekjes së autorit. Sipas një përzgjedhjeje redaksionale, ato u botuan fillimisht nga shtëpia botuese Rizzoli me titullin ''Il peripatetico e altre storie'' (1976), dhe më pas nga Bompiani me titullin ''La solita zuppa e altre storie'' (1994). Tregimet e plota, të renditura sipas kronologjisë së shkrimit, u botuan për herë të parë në vitin 2005 nga [[Isbn Edizioni]] dhe ExCogita në vëllimin ''L'Antimeridiano''. Në vitin 2017, një tregim i Bianciardit u përfshi në vëllimin ''Meccanoscritto'', të përgatitur nga Collettivo MetalMente[[, Wu Ming 2]] dhe Ivan Brentari (Edizioni Alegre). Një version i pacensuruar i tregimit ''La solita zuppa'' u botua në vitin 2022 nga ExCogita me titullin ''Imputati tutti. «La solita zuppa»: Luciano Bianciardi a processo''.<ref>1</ref>{{Div col|2}} ;1956: *''La promessa'' ;1958: *''Punte di spillo'' ;1960: *''Vacanza alla foce'' ;1961: *''Il complotto'' *''Il peripatetico'' *''Pro Bocca di Magra'' ;1963: *''Adorno'' *''Alle quattro in piazza del Duomo'' *''I sessuofili'' *''La vedova Fineschi'' ;1965: *''La scoperta dell'America'' *''La solita zuppa'' *''Natale con il miele''<ref>Rinominato successivamente ''Natale coi fichi''</ref> ;1966: *''La casa al mare'' *''I re magi'' *''Il volontario Sbrana'' *''La pillola'' ;1967: *''Un occhio a Cracovia'' *''Il prigioniero di Bull Run'' ;1968: *''Il complesso di Loth'' *''Exodus'' *''Il menisco'' ;1969: *''Vita in Maremma'' *''Il traduttore'' *''I love Mary'' ;1971: *''Il prete lungo'' *''Il ritiro'' *''Il solo amore'' ;1972 *''La mamma maestra''<ref>Pubblicato postumo</ref> {{Div col end}} === Ditarët e të rinjve === Ditarët e rinisë, të shkruar midis viteve 1939 dhe 1946, mbetën të pabotuar deri në vitin 2005, kur trashëgimtarët Luciana dhe Ettore Bianciardi dhanë miratimin për botimin e tyre dhe ato u përfshinë në vëllimin e parë të veprave të plota <nowiki>''L'Antimeridiano''. Vetëm tre pjesë prej tyre – ''Quello strano viaggio (storia quasi metafisica)'', ''Parliamo ancora di me'' dhe ''Incontro in tre tempi'' – u përfshinë në përmbledhjen e tregimeve të vitit 1994 nga Bompiani, ''La solita zuppa e altre storie''</nowiki>, edhe pse ato nuk ishin tregime të mirëfillta. * ''Ditarët e universitetit 1939-1942'', L'antimeridiano. Punime te plota. Vëllimi i parë, botime ISBN & exCogita, 2005. * ''Ditarët e luftës 1944-1946'', L'antimeridiano. Punime te plota. Vëllimi i parë, botime ISBN & exCogita, 2005. === Përmbledhje të shkrimeve publicistike === * ''Ai kërkoi një eskalo dhe askush nuk e dyfishoi'', Baldini dhe Castoldi, 1995. * ''Shtëpia buzë detit. Shkrime për Rapallo'', redaktuar nga Punëtoria Kulturore Ramaddan e Rapallo, Il Segnalibro, 1996. * ''Alibia e progresit'', ExCogita, 2000. * ''Një Fluturim dhe një Këngë'', ExCogita, 2002. * ''Nuk më pëlqen pozicioni jashtë loje'', Stampa Alternativa, 2006. ISBN 9788872269596 . * ''I ftuari i qelqit - "Telebianciardi"'', ExCogita, 2007. * ''Mos lexo libra, dëgjoji. Gjashtë mësime për t'u bërë intelektual, veçanërisht për të rinjtë e patalentuar'' . Stampa Alternativa, 2008. * ''Mund të kisha qenë një mesfushor sulmues'', Gog Edizioni, 2021. * ''Gjithsej. Shkrime Gazetare 1952–1971'', parathënie nga Michele Serra, Milano, ExCogita, 2022. === Veprat e plota === * ''Antimeridiani. Vepra të plota. Vëllimi i parë'', botimet ISBN dhe exCogita, 2005. ISBN 9788876380303 . * ''Mëngjesi. Punime te plota. Vëllimi i dytë'', ISBN Edizioni & exCogita, 2007. ISBN 9788876380396 . * ''Profeti i Keq. Romane, Tregime të Shkurtra, Ese dhe Ditarë'', Il Saggiatore, 2018. ISBN 9788842824305 . === Përshtatjet kinematografike === * ''Jeta e Hidhur'', me regji nga Carlo Lizzani (1963) * ''Zogu i Zi Mashkull'', me regji nga Pasquale Festa Campanile ( [[1971]] ), bazuar në tregimin ''Kompleksi Loth'' == Bianciardi në gjuhë të tjera == Lista e mëposhtme përmban të gjitha botimet e veprave të Bianciardit të përkthyera në gjuhë të tjera. === [[Gjuha esperanto|Esperanto]] === * ''La kultura laboro'' (Vepra kulturore), ExCogita, Milano, 2007; përkthyer nga Pier Vittorio Orlandini. * ''Vivo agaca'' (Jeta e hidhur), ExCogita, Milano, 2008; përkthyer nga Carlo Minnaja . * ''Integrimi'', ExCogita, Milano, 2011; përkthyer nga Carlo Minnaja. * ''Ekpafi'' (Zjarr i hapur), ExCogita, Milano, 2011; përkthyer nga Carlo Minnaja. === Në gjuhën frënge === * ''La vie aigre'' (Jeta e hidhur), Juilliard, Paris, 1964; përkthim nga Jacqueline Brunet. * ''La vie aigre'' (Jeta e hidhur), Arles, Paris, 2007; përkthimi nga Béatrice Arnal. === Në gjuhën angleze === * ''La vita agra: ose, Është një jetë e vështirë'', Hodder dhe Stoughton, Londër, 1965; përkthyer nga Eric Mosbacher. * ''Është një Jetë e Vështirë'' ( Viking Press, Nju Jork, 1965); përkthyer nga Eric Mosbacher. === Në gjuhën spanjolle === * ''La vida agria'' (Jeta e thartë), Monte Ávila, Karakas, 1968; përkthyer nga Jorge Capello. * ''Abrir el fuego'' (Zjarr i hapur), Monte Ávila, Karakas, 1970; përkthyer nga Eugenio Guasta. * ''La vida agria'' (Jeta e thartë), Errata naturae, Madrid, 2012; përkthyer nga Miguel Ros González. * ''El trabajo kulturore'' (Vepër kulturore), Errata naturae, Madrid, 2017; përkthimi nga Miguel Ros González. * ''La integratición'' (Integrimi), Errata naturae, Madrid, 2018; përkthimi nga Miguel Ros González. === Në gjuhën gjermane === * ''Das saure Leben'' (Jeta e hidhur), Herbig, Berlin, 1967; përkthimi nga Marlis Ingenmey. * "Homer und Eisscholle" [tregimi i titulluar "Homeri" ose "Adorno"] në Die Katze die aus Rom kam : Geschichten aus Italia für Kinder und Erwachsene / Marlis Ingenmey ; herausgegeben und aus dem Italienischen übertragen von Marlis Ingenmey ; me vielen Bildern von Günther Stiller, Recklinghausen Georg Bitter, 1969 == Homazhet == * Në filmin ''Auguri professore'' ( [[1997]] ) nga Riccardo Milani, protagonisti, i luajtur nga Silvio Orlando, është një profesor letërsie që jep mësim në Institutin Teknik Luciano Bianciardi. * Grupi muzikor italian Baustelle ia kushtoi këngën ''Un romantico a Milano'' (2006) Bianciardit. Grupi i kishte bërë homazh shkrimtarit në vitin 2000 në albumin ''Sussidiario illustrato della giovinezza'' : kënga e tetë, ''Cinecittà'', citon veprën ''La vita agra'' të Bianciardit, duke e vendosur atë në antitezë me veprën ''La dolce vita'' të [[Federico Fellini|Fellinit]], ndërsa një kopje e librit është e dukshme në kopertinën e albumit. * Në serialin televiziv ''Tutti pazzi per amore'' (2008-2012), fëmijët e protagonistëve ndjekin shkollën e mesme Luciano Bianciardi. * The Dogs citojnë Bianciardin në këngën ''Storia di un artista'' të përfshirë në albumin ''Glamour'' . * Skenat e para të dokumentarit të Giovanni Ventos ''Cronaca di una svantaggi'' (1964) ndjekin Bianciardin midis "torracchioni" të qendrës së biznesit Montecatini, të cilës autori i referohet në romanin e tij ''La vita agra'' . * Vlen të përmendet dokumentari ''Bianciardi!'' (2007), i redaktuar nga Massimo Coppola . <ref>{{Cite web |title=Bianciardi! (2007), di Massimo Coppola |url=https://www.cinemaitaliano.info/bianciardi}}</ref> == Bibliografia == === Jeta === * Maria Clotilde Angelini, ''Luciano Bianciardi'', Firence, La Nuova Italia, 1980. * Alvaro Bertani, ''Nga Grosseto në Milano: jeta e shkurtër e Luciano Bianciardi'', Milano, ExCogita, 2007 ( ISBN 978-88-89727-33-1 ). * Pino Corrias, ''Jeta e hidhur e një anarkisti, Luciano Bianciardi në Milano'', Milano, Baldini Castoldi Dalai, 2008 ( ISBN 978-88-6073-294-1 ). * Maria Jatosti, Të gjithë në një frymë, Editori Riuniti, 1977 (tani edhe Stampa Alternativa, 2012) * Maria Jatosti, ''Për dashuri dhe urrejtje'', San Cesario di Lecce, Manni, 2011. * Mario Terrosi, ''Bianciardi siç ishte.'' ''Letra nga Luciano Bianciardi drejtuar një shoku nga Grosseto'', Grosseto, Il Paese Reale, 1974. * Mario Terrosi, ''Luciano Bianciardi.'' ''Intelektuali i shpërbërë'', Ianua, 1985. * ''Historia e Letërsisë Italiane'', vëll. 18, ''Shekulli i Dytë i Njëzetë'', botim special për Il Sole 24 Ore, Pioltello, Salerno Editrice. * Irene Blundo, " ''Bianciardi d'essai:'' ''Jeta e hidhur e Luciano Bianciardi në Grosseto, Treguar nga Isaia Vitali, Mario Dondero dhe Maria Jatosti'' ", Stampa Alternativa, 2015. === Veprat === * Irene Gambacorti, ''Luciano Bianciardi: bibliografi 1948-1998'', Fletore të Fondacionit Luciano Bianciardi, nr. 8, Firence, Società editrice fiorentina, 2001, f.&nbsp;339 ( ISBN 8887048274 ). * Velio Abati, ''Lindja e "Minatori della Maremma": korrespondenca Bianciardi-Cassola'', Fletore të Fondacionit Luciano Bianciardi, n.5, Firence, Giunti ( ISBN 8809215540 ). * Giacinto Spagnoletti, ''Historia e Letërsisë Italiane të Shekullit të Njëzetë'', Newton Compton, f.&nbsp;960. * Antonella De Nicola, "Mundi i një njeriu të vetmuar. Vështrime mbi veprën e përkthyesit Luciano Bianciardi", Firence, Società Editrice Fiorentina, 2007. === Literatura kritike === * Rinaldo Rinaldi, ''Romanzo come deformazione : autonomia ed eredita gaddiana in Mastronardi, Bianciardi, Testori, Arbasino,'' Milano : Mursia, c1985 * Antonio Areddu, ''Lo scrittore Luciano Bianciardi letto dallo storico Silvio Lanaro'', in “Nero su Bianco”, n° 9, 10 giugno 1990, Grosseto, p.&nbsp;26. * Antonio Areddu, ''La ristampa del "Lavoro culturale" di Luciano Bianciardi. Non abbiamo conosciuto Luciano Bianciardi'', in “Nero su Bianco”, n° 5, Grosseto, 11 aprile 1991, p.&nbsp;30 * Pier Francesco Borgia, ''La metamorfosi stilistica nella prosa di Luciano Bianciardi,'' Settimo Milanese : Marzorati, 1991. * ''Luciano Bianciardi tra neocapitalismo e contestazione : convegno di studi per il ventennale della morte promosso dalla Camera del lavoro di Grosseto : Grosseto, 22-23 marzo 1991'' / a cura di Velio Abati … [et al.], Roma : Editori riuniti, 1992 * ''Scrittori e cinema tra gli anni '50 e '60, atti del convegno di studi promosso dalla Fondazione Luciano Bianciardi, Grosseto, 27-28 ottobre 1995'', Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi, n.4, Firenze, Giunti, 1997 * Giuseppe Muraca, ''Utopisti ed eretici nella letteratura italiana contemporanea. Saggi su Silone, Bilenchi, Fortini, Pasolini, Bianciardi, Roversi e Bellocchio'', Soveria Mannelli, Rubbettino, 2000. * Gian Carlo Ferretti, La morte irridente : ritratto critico di Luciano Bianciardi uomo giornalista traduttore scrittore, Lecce : Piero Manni, 2000 * Giovanni Paoloni e Cristina Cavallaro. (a cura di), ''Dal Bibliobus alla grossa iniziativa: Luciano Bianciardi, la biblioteca, la casa editrice nel dopoguerra : atti del Convegno internazionale di studi per l’ottantesimo della nascita, Viterbo-Grosseto 21-22 novembre 200''4, Manziana : Vecchiarelli, 2004 * Carlo Varotti (a cura di), ''La parola e il racconto. Scritti su Luciano Bianciardi'', Bologna, Bononia University Press, 2005. * Luciana Bianciardi (a cura di), ''Dossier Luciano Bianciardi''; con lettere inedite di Luciano Bianciardi ; fotobiografia di Alvaro Bertani ; e saggi di Fabio Norcini, Paolo Pasi e Giuseppe in: Il caffè illustrato. Bimestrale di parole e immagini, n. 42, maggio/giugno 2008 * Milli Graffi, "Il piacere del testo nella Vita agra di Bianciardi", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Maria Antonietta Grignani, "Aprire il fuoco: epilogo di una scrittura in esilio", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Antonio Loreto, "Milanesi in rivolta. Luciano Bianciardi e l'asse Valera-Balestrini", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Paolo Zublena, "Dentro e fuori la scrittura anarchica. La lingua della Vita agra di Bianciardi", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri, n. 37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Marta Mazza, ''I fannulloni frenetici. Luciano Bianciardi e l'editoria'', Pisa, Felici Editore, 2009 (ISBN 978-88-6019-323-0). * Jole Soldateschi, ''Il tragico quotidiano : Papini, Palazzeschi, Cassola, Bianciardi'', Firenze : Mauro Pagliai, 2010 * Bianciardi, Ottocento come Novecento : dalla letteratura al dibattito civile : 14/15 novembre 2008, Sala Pegaso, Palazzo della Provincia, Grosseto / a cura di Luciana Bianciardi, Arnaldo Bruni, Massimiliano Marcucci, Milano : ExCogita, 2010 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Giuseppe Muraca, ''Luciano Bianciardi. Uno scrittore fuori dal coro'', Pistoia, Centro di Documentazione, 2012. * Antonio Armano, ''Maledizioni : processi, sequestri e censure a scrittori e editori in Italia dal dopoguerra a oggi, anzi domani'', Torino : Aragno, 2013 * ''La vipera che ‘l melanese accampa : Luciano Bianciardi, Grosseto e La vita agra : Due giornate di studio per i 50 anni de la vita agra e i 90 anni dalla nascita di Luciano Bianciardi,'' a cura di Arnaldo Bruni, Raoul Bruni, Massimiliano Marcucci, Nicola Turi, Milano : ExCogita, 2014. (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Nicolas Martino, ''Do you remember Bianciardi?'', in alfabeta2, 13 giugno 2015. * Gian Paolo Serino (cura), ''Luciano Bianciardi : il precario esistenziale'', Firenze : Clichy, 2015 * Massimiliano Tursi, ''Luciano Bianciardi : i luoghi, il tempo, le parole'', Milano : ExCogita, 2015 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Elisabetta Francioni, ''Luciano Bianciardi bibliotecario a Grosseto (1949-1954),'' Roma : Associazione italiana biblioteche, 2016 * Arnaldo Bruni, ''Io mi oppongo : Luciano Bianciardi garibaldino e ribelle'', Ariccia : Aracne, 2016 * Carlo Varotti, ''Luciano Bianciardi, la protesta dello stile'', Roma : Carocci, 2017 * Sandro Montalto, ''Bianciardi : una vita in rivolta,'' Milano ; Udine : Mimesis, 2018 * ''Una vita agra : Luciano Bianciardi dal Lavoro culturale a Aprire il fuoco : Firenze Biblioteca Comunale delle Oblate, 10 novembre 2016 - 9 febbraio 2017,'' a cura di Arnaldo Bruni e Elisabetta Francioni; premessa di Arnaldo Bruni. - Milano : ExCogita, 2018 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Tiziano Arrigoni, ''La dinamite nella valigia : viaggio nell’Italia di Luciano Bianciardi,'' Piombino : La Bancarella, 2019 * Giorgio Costa, ''Il monoscopio opaco : riflessioni su Luciano Bianciard''i, Milano : XY.IT, 2020 * ''Il lavoro culturale ieri e oggi : atti del convegno'', a cura di Arnaldo Bruni, Milano : ExCogita, 2020 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Sandro de Nobile, ''Il più grande centromediano mai esistito. Luciano Bianciardi e lo sport'', Chieti : Solfanelli, 2022 * Antonello Lombardi, ''Luciano Bianciardi: la trilogia della rabbia'', in "Nuova informazione bibliografica, Il sapere nei libri" 4/2024, Il Mulino, pp. 457-486. == Hyrje të ngjashme == * [[:it:Ameglia|Bocca di Magra]] (Gryka e Magrës) * <a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Grosseto" rel="mw:ExtLink" title="Grosseto" class="cx-link" data-linkid="522">Grosseto</a> (Grosseto) * [[:it:Maria_Jatosti|Maria Jatosti]] (Maria Jatosti) * [[Milano]] * [[:it:Miracolo_economico_italiano|Miracolo economico italiano]] (Mrekullia ekonomike italiane) * [[:it:Montecatini_(azienda)|Montecatini (azienda)]] (Montecatini (kompani)) * <a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Ribolla#La_miniera_e_la_tragedia_del_1954" rel="mw:ExtLink" title="Ribolla" class="cx-link" data-linkid="532">Tragedia di Ribolla</a> (Tragjedia e Ribollas) == Projekte të tjera == {{Sisterlinks}}{{Authority control}} <nowiki> [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Pizës]] [[Kategoria:Shkrimtarë të gjuhës italiane]] [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Vdekje 1971]] [[Kategoria:Lindje 1922]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</nowiki> j2lijxxv568vm35s9nt1a15tdvypmat 2985617 2985616 2026-05-30T14:10:00Z Dina2102 187262 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:it:Special:Redirect/revision/149045036|Luciano Bianciardi]]" 2985617 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = Luciano Bianciardi | birth_date = 14 dhjetor 1922 | death_date = 14 nëntor 1971 | occupation = Shkrimtar, gazetar, përkthyes dhe bibliotekar italian | birth_place = Grosseto, Itali | death_place = Milano ,Itali | nationality = Italian | genre = Auto-fiksion, satirë, publicistikë | notable_works = La vita agra (1962), I minatori della Maremma (1956) | spouse = Adria Belardi (martuar në vitin 1948) | partner = Maria Jatosti (partnerja e tij e jetës në Milano, nga viti 1954 e tutje) | children = Juri Bianciardi Luciana Bianciardi Marcello Bianciardi | image = Bianciardi.jpg }} '''Luciano Bianciardi'''([[Grosseto]], 14 dhjetor 1922 – [[Milano]], 14 nëntor 1971) ishte një [[Shkrimtari|shkrimtar]], [[gazetar]], [[përkthyes]] dhe [[Bibliotekari|bibliotekar]] i njohur italian.{{Bio|Nome=Luciano|Cognome=Bianciardi|Sesso=M|LuogoNascita=Grosseto|GiornoMeseNascita=14 dicembre|AnnoNascita=1922|LuogoMorte=Milano|GiornoMeseMorte=14 novembre|AnnoMorte=1971|Epoca=1900|Attività=scrittore|Attività2=giornalista|Attività3=traduttore|AttivitàAltre=, [[bibliotecario]]|Nazionalità=italiano|Immagine=Bianciardi.jpg|DimImmagine=300}}Ai kontribuoi ndjeshëm në gjallërimin kulturor në [[Itali]] në periudhën e pasluftës, duke bashkëpunuar aktivisht me shtëpi botuese, revista dhe gazeta të ndryshme.Vepra e tij [[narrative]] karakterizohet nga rebelimi kundër elitës kulturore, të cilës i përkiste, dhe nga një analizë e kujdesshme e zakoneve shoqërore në Itali gjatë [[Ekonomik|bumit ekonomik,]] aq sa tregimi narrativ shpesh përzihet me ese që anojnë nga [[sociologjia]]. == Biografia == === Fëmijëria dhe adoleshenca === Figura e nënës së tij nuk duhet të ketë qenë gjithmonë e lehtë për t'u përballuar,duke qenë se Bianciardi e kujtonte atë me këto fjalë: «Isha nxënës i saj përpara se të isha djali i saj, për tridhjetë e dy vjet. Është si të kesh një "mësues për jetën",dhe mësuesit e jetës nuk të lënë kurrë rehat»<ref>1</ref>. Adele Guidi,mësuese në shkollën fillore, kërkonte gjithmonë përsosmëri në studime nga i biri,deri në atë pikë sa ia vështirësoi mjaft edhe vitet e shkollës së mesme.Përkundrazi,i ati, Atide Bianciardi,arkëtar në [[Banca Toscana,]]<nowiki/>krijoi me të një marrëdhënie të barabartë,duke arritur deri aty sa ta quante "shok" që kur ishte fëmijë («dhe sa herë ndodhte, ndihesha krenar»<ref>2</ref>). Që fëmijë studioi violonçel , gjuhë të huaja dhe ishte tashmë një lexues i apasionuar: në moshën 8 vjeç (në vitin 1930) mori librin që e konsideronte gjithmonë të preferuarin e tij dhe që ishte burimi i pasionit të tij për [[Bashkimi i Italisë|Risorgimenton]], ''I Mille'' nga Giuseppe Bandi, historia e [[Ekspedita e Të Njëmijëve|ekspeditës së Mijëra]] të treguar nga zëri i gjallë i një garibaldiani . Ai ndoqi gjimnazin dhe më pas shkollën e mesme klasike në Carducci-Ricasoli në [[Grosseto]], por i jetoi ato vite studimi me një shqetësim të konsiderueshëm, në ndjekjen e tërbuar të njohjes si "i pari i klasës", "pa kuptuar asgjë nga ato që po studioja. [[Retorika]] ishte gjithashtu e përhapur në mësimdhënien e [[Letërsia Italiane e Rilindjes|letërsisë italiane]] ". <ref name=":1">{{Cite book |title=La Vita agra |publisher=Bompiani |year=2008 |series=Tascabili Bompiani |location=Milano}}</ref> Në vitin 1940, pasi kishte kaluar vitin e tretë të shkollës së mesme, ai u përpoq të jepte provimin përfundimtar direkt pa ndjekur vitin e fundit: e kaloi atë në vjeshtë, kur [[Lufta e Dytë Botërore|lufta]] tashmë kishte shpërthyer, dhe në nëntor u regjistrua në [[Shkencat humane|Fakultetin e Letërsisë dhe Filozofisë]] në Piza dhe hyri në Scuola Normale Superiore, ku vazhdoi të studionte pa u ndalur. <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> === Universiteti dhe Lufta e Dytë Botërore === Përvoja e tij e shkurtër universitare në Socializmin Liberal mbeti një parantezë e izoluar:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />«Shumë të rinj të Shkollës Normale ishin liberalsocialistë – termi tashmë qarkullonte, ndonëse asnjëri prej nesh nuk e dinte se kush e kishte krijuar [...]. Liberalsocializmi im i viteve '41 dhe '42, sa u përket manifestimeve konkrete, në fund të fundit ishte diçka mjaft e vogël: ndonjë takim i fshehtë në një dhomëz të Normale-s, kontakte mes Pizës dhe qytetit tim, ku takohesha me Geno Pampaloni-n dhe Tullio Mazzoncini-n, ndonjë guxim i tepruar prej studenti – një herë i shkrova një letër Musolinit duke i kërkuar dorëheqjen, pas asaj të Badoglio-s – dhe asgjë më shumë.» <small>(Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.)</small> Në fund të janarit 1943 ai u rekrutua në ushtri:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />«Thirrja nën armë [...] më gjeti të papërgatitur. Me shumë naivitet, vendosa ta pranoja jetën ushtarake si një sprovë discipline dhe ekuilibri. Besoja se shkolla e aspirantëve për oficerë, me atë mjerimin e saj të përditshëm e "zotëror", kishte pikërisht këtë funksion, dhe besova te eorët tanë, oficerët e karrierës që na flisnin çdo ditë për nderin dhe guximin, për Atdheun dhe Sovranin, por mbi të gjitha për dinjitetin e të quajturit 'zotërinj oficerë'. Nuk iu desh të prisja gjatë për të parë se cila ishte e vërteta: disa ditë të tmerrshme puljeze të verës dhe vjeshtës së atij viti më zbuluan rrënimin e plotë.» <small>(Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.)</small> Në fakt, pas një trajnimi të shpejtë si kadet oficer, Bianciardi u dërgua në Puglia, ku më 22 korrik dëshmoi një nga bombardimet e Foggia-s . Pas armëpushimit të Cassibile-s, ai u bashkua me një njësi britanike si përkthyes dhe shkoi në gadishull për në Forlì ; më pas u kthye në Grosseto në vjeshtën e vitit 1944. <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> Në nëntor ai mori pjesë në konkursin e rezervuar për veteranët për të rifilluar studimet e tij në Normale, dhe në shkurt të vitit 1948 u diplomua në Filozofi me një tezë mbi [[John Dewey]] . <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> Ndërkohë, në vjeshtën e vitit 1945 ai iu bashkua Partisë së Veprimit : «Mendoj se mund të them, megjithatë, se ishte një tjetër përpjekje për qeverisje (e fundit?) nga borgjezia e vogël intelektuale. Ajo dështoi për shkak të kontradiktave të brendshme dhe paaftësisë së vendosur tashmë të klasës sonë, e cila nuk kishte kontakt me klasat punëtore dhe për këtë arsye ishte kryesisht e prirur ndaj të gjitha intelektualizmave sterile dhe ndërtimit të panevojshëm të problemeve abstrakte». <ref name=":1">{{Cite book |title=La Vita agra |publisher=Bompiani |year=2008 |series=Tascabili Bompiani |location=Milano}}</ref> Kur partia u shpërbë në vitin 1947, ai ndjeu një zhgënjim të fortë, aq sa nuk u bashkua më me asnjë organizatë politike. Ai u martua me Adria Belardi në prill të vitit 1948. Në tetor të vitit pasardhës ai u bë baba për herë të parë, kur lindi djali i tij Ettore:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />«Atë ditë erdhi edhe im atë, pranë djepit të ri, dhe folëm për jetën tonë, si dhe për atë jetë të re [...] na u desh të konkludonim se kishim dështuar [...] se kishin ndodhur dy lufta botërore me aq shumë të vdekur, me mjerim e uri, dhe me aq pak siguri për jetën, punën dhe lirinë e njerëzve në botë. Unë arrita në përfundimin se e gjithë kjo nuk duhej të ndodhte më kurrë, se nuk doja që im bir, ashtu si unë dhe im atë, të rrezikonte një ditë të vdiste apo të vriste, të vuante nga uria apo të përfundonte në burg sepse kishte idetë e veta, të lira. Nuk mundesha më as të hiqja dorë nga besimi te bota ime dhe te njerëzit e mi, e as të mbysja veten në një kopsht të bukur humanist e dembelizmi skeptik, i kënaqur me aforizmën se në botë asgjë nuk është e vërtetë. Duhej të zgjidhja, prania e tim biri ma impononte këtë; nuk mund ta mendoja as ta zgjidhja problemin në mënyrë individuale apo ta shtyja për më vonë, duke u përpjekur që, në momentin e duhur, të mashtroja Zyra e Rekrutimit Ushtarak apo të krijoja një pozicion privilegji për tim bir [...] Nuk do të ketë një zgjidhje të sigurt për tim bir, nëse ajo nuk do të jetë e sigurt edhe për të gjithë fëmijët e botës.» <small>((Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.))</small> === Aktivizmi kulturor dhe minatorët e Ribollas === Ai ishte mësues anglishteje në një shkollë të mesme, pastaj mësues historie dhe filozofie në shkollën e mesme që kishte ndjekur kur ishte i ri. Në vitin 1951, ai mori drejtimin e Bibliotekës Chelliana në Grosseto, e cila u bombardua gjatë luftës dhe u dëmtua më tej nga përmbytjet e vitit 1944. Në këtë rol të ri, ai lançoi " [[Busoteka|Bibliobus]] ", një furgon që transportonte libra në fshat, ku përndryshe nuk do të kishin mbërritur kurrë. Ai gjithashtu drejtoi një klub filmi, organizoi një seri konferencash dhe debatesh, mori pjesë me Carlo Cassola në krijimin e lëvizjes Unità Popolare dhe mbajti qëndrim kundër " Ligjit të Mashtrimit " të vitit 1953. Kjo filloi një periudhë bashkëpunimi intensiv, fillimisht në shtypin lokal, pastaj në botime më të rëndësishme, të tilla si ''Belfagor'' dhe ''Avanti!,'' në vitin 1953 në ''Il Mondo'', në vitin 1954 në ''Il Contemporaneo'' . Krahas punës së tij si gazetar, ai filloi të interesohej për përpjekjet sindikale dhe të drejtat e punëtorëve, veçanërisht për minatorët e zonës së Grossetos. Së bashku me mikun e tij Cassola, ai kreu një hulumtim për gazetën ''Avanti!'', të titulluar ''[[I minatori della Maremma]]'' (Minatorët e Maremmas), i cili u botua si libër më 1956 nga shtëpia botuese [[Laterza]]. Ky hulumtim denonconte kushtet e vështira të jetesës së punëtorëve dhe varfërinë e familjeve të tyre, të cilat ai i kishte njohur personalisht duke udhëtuar shpesh me "Bibliobusin" e tij drejt fshatit minerar të [[Ripollès|Ribollës]]. Marrëdhënia e tij me banorët e fshatit ishte shumë e ngushtë; ajo e shënoi thellë kur më 4 maj 1954 shpërtheu një nga puset e minierës së linjitit [[Montecatini]], duke vrarë 43 punëtorë. Për Bianciardin, kjo tragjedi shënoi fundin e kësaj periudhe të jetës së tij: në qershor të atij viti, ai pranoi ftesën për t'u shpërngulur në Milano për të marrë pjesë në themelimin e shtëpisë së re botuese ''[[Feltrinelli]]''.<ref>1</ref> === Milan dhe Feltrinelli: Përkthime dhe vepra të hershme === Në vitin 1955, ndërsa po fillonte të bashkëpunonte me botime të tjera ('[['Nuovi Argomenti'' dhe ''l'Unità]]<nowiki>''</nowiki>), Bianciardi u bë baba për herë të dytë: lindi Luciana (gjithashtu vajza e Adria Belardit), e cila më vonë do të shkruante parathëniet e disa prej vëllimeve të tij, duke punuar për të njohur vlerën e punës së të atit, që shpesh shpërfillej nga kritikët. Po atë vit, atij iu bashkua në Milano partnerja e tij [[Maria Jatosti]]. Atje ai përjetoi nga afër mitin e "bumit ekonomik", kontradiktat e të cilit filloi t'i pasqyronte dhe t'i zbërthente në shkrimet e veta. Vitin pasardhës u botua ''I minatori della Maremma'' (Minatorët e Maremmas), një hulumtim mbi minatorët e Ribollës i shkruar në bashkëpunim me Cassola-n. Ndërkohë, për shtëpinë botuese Feltrinelli, ai përktheu brenda pak muajsh librin ''Plaga e Svastikës'' (''The Scourge of the Swastika'') nga Lord Russell i Liverpool-it, i cili ishte titulli i dytë i botuar nga kjo shtëpi botuese e sapothemeluar. Ky ishte përkthimi i tij i parë i vërtetë dhe, që nga ai moment, përkthimi u shndërrua në profesionin e tij kryesor. Midis qindra faqeve që përkthente, ai gjeti kënaqësi të veçantë duke punuar me kryeveprat e shkrimtarëve amerikanë si [[Jack London]], [[William Faulkner]], [[John Steinbeck]] dhe [[Henry Miller]]. Nga ky i fundit, ai përktheu romanet e famshme ''[[Tropiku i Gaforres]]'' (''Tropic of Cancer'') dhe ''[[Tropiku i Bricjapit]]'' (''Tropic of Capricorn''). Në vitin 1956, Bianciardi u pushua nga puna nga shtëpia botuese Feltrinelli për shkak të rendimentit të ulët, por marrëdhëniet me ish-punëdhënësin e tij mbetën të mira. Në vitin 1957, Feltrinelli botoi '[['Il lavoro culturale]]<nowiki>''</nowiki> (Puna kulturore), romanin e parë të Bianciardit me një frymëzim qartësisht autobiografik. Në këtë vepër rrëfehet me një ironi të hollë formësimi i një intelektuali të ri nga provinca, mes periudhës së pasluftës dhe viteve të rindërtimit. Në vitin 1958, Bianciardi u bë baba për herë të tretë me lindjen e djalit të tij të dytë, Marcello (i biri i Maria Jatostit). Në vitin 1959, ai botoi për shtëpinë botuese Bompiani romanin '[['L'integrazione]]<nowiki>''</nowiki> (Integrimi). Kjo vepër është gjithashtu vepër autobiografike dhe trajton me ironi konfliktin e një intelektuali nga provinca me mjedisin dhe metodat e industrisë botuese milaneze. Në vitin 1960, duke ia kushtuar shkrimit vetëm fundjavat (siç e kishte zakon), ai u shkëput nga stili i tij i mëparshëm duke botuar një roman historik që zhvillohej gjatë periudhës së [[Rilindjes Italiane]] (Risorgimento): ''Da Quarto a Torino. Breve storia della spedizione dei Mille'' (Nga Kuarto në Torino. Histori e shkurtër e Ekspeditës së të Mijëve).<ref>1</ref> Ky ishte i pari i një serie veprash ku ai riinterpretoi ngjarjet dhe personazhet [[e Bashkimit të Italisë]], duke krahasuar historinë zyrtare me realitetin konkret të njerëzve prej mishi e kocke, si dhe duke pasqyruar në shekullin e nëntëmbëdhjetë disa nga kontradiktat e Italisë bashkëkohore. === Suksesi i ''La vita agra'' === Në vitin 1962, Bianciardi, duke vazhduar ecurinë e nisur me romanin ''Il lavoro culturale'', botoi për shtëpinë botuese [[Rizzoli]] veprën që mbetet kryevepra e tij, ''[[La vita agra]]'' (Jeta e ashpër). Në këtë roman ai shpreh revoltën e tij ndaj asaj bote dhe asaj shoqërie që ai vetë e përcaktoi si "ekonomikisht të mrekullueshme". Romani tregon historinë e një anarkisti që dëshironte të hidhte në erë selinë e kompanisë [[Montecatini.]]<ref>1</ref> Vepra arriti menjëherë një sukses të jashtëzakonshëm si te kritikët, ashtu edhe te publiku (me rreth 5 000 kopje të shitura në vetëm dhjetë ditë), duke e shndërruar Bianciardin në një shkrimtar të famshëm brenda pak muajsh. Romani është pjesë e "trilogjisë së revoltës" (''Il lavoro culturale'', ''L'integrazione'', ''La vita agra''): ai përfaqëson rrugëtimin e një rebelimi individual, të një njeriu jashtë rrymës, i cili është i aftë të dallojë çrregullimin shpirtëror dhe sentimental të shkaktuar nga mrekullia ekonomike. «Protagonisti i ''La vita agra'' nuk është në gjendje të jetë një protestues i lëvizjes së vitit 1968 ''ante litteram'' (përpara kohës së vet), sepse edhe ai vetë është një individualist në kërkim të një gjesti shembullor, dhe jo të një ndërgjegjeje kolektive.»<ref>1</ref>. Televizioni publik [[RAI]] shkoi ta intervistonte në shtëpinë e tij në Milano, në "Via Domenichino 2". Regjisori televiziv [[Luigi Silori]] xhiroi një reportazh ku Bianciardi lexonte faqen e romanit që përshkruante daljen e tij në mëngjes për të pirë një kafe dhe duhan, si një i huaj në atë qytet të madh; ky lexim shoqërohej nga imazhe të [[Milano|Milanos]] së viteve '60 dhe nga muzika xhaz e [[Benny Carter.]]<ref>1</ref> Ky emision frymëzoi regjisorin [[Carlo Lizzani,]] i cili në vitin 1964 xhiroi përshtatjen [[Kinematografi|kinematografike]] të romanit me protagonist aktorin e njohur [[Ugo Tognazzi]]. Në skenarin e këtij filmi mori pjesë edhe vetë Bianciardi, i cili shfaqet gjithashtu në një rol të shkurtër (cameo). Gjatë së njëjtës periudhë, përsëri për televizionin RAI, Bianciardi u intervistua nga gazetari i njohur [[Giorgio Bocca]] si një njohës i mirë i jetës së natës në Milano dhe i mjediseve të frekuentuara nga nëntoka kriminale. Në veçanti, ai foli për "sferisterio" (fushën e mbyllur) ku luhej pelota, një lojë që përmendet shpesh edhe në romanin e tij. Ndërkohë, turneu i gjatë promovues për <nowiki>''</nowiki>La vita agra<nowiki>''</nowiki> rezultoi i lodhshëm dhe rraskapitës në aspektin psikologjik: natyra mekanike e prezantimeve që duhej të përsëriste çdo herë para publikut po e bënte të ndihej i zhvleftësuar. Për këtë arsye, Bianciardi gjeti përsëri strehë te puna e tij e qetë si përkthyes. === Vetë mbyllja dhe punimet e fundit === Ai refuzoi një vend të rregullt pune në gazatën ''[[Corriere della Sera]]'', por pranoi të shkruante për ''[[Il Giorno]]'', një bashkëpunim ky që zgjati deri në vitin 1966. Gjatë vitit 1965, ai botoi gjashtë leksione të serializuara për revistën javore ''ABC'' – n e cila mbështeste lëvizjet për të drejtat civile të kohës – të cilat u drejtoheshin të rinjve pa talent që synonin një karrierë të shkëlqyer. Këto gjashtë shkrime provokuese u mblodhën më vonë në një vëllim të vogël të titulluar ''[[Non leggete i libri, fateveli raccontare]]'' (Mos i lexoni librat, jua tregoni të tjerët), botuar në vitin 2022. Pastaj erdhi pika kthyese përfundimtare: ai braktisi zhanrin që i kishte sjellë famë dhe iu rikthye periudhës së Rilindjes Italiane (Risorgimento) me romanin ''[[La battaglia soda]]'', botuar në vitin 1964 nga Rizzoli. Po atë vit, ai u shpërngul në [[Sant'Anna di Rapallo,]] në [[Provinca e Xhenovës|provincën e Xhenovës]], ku filloi të tërhiqej gjithnjë e më shumë në vetvete. I vendosur në qëllimin e tij për të mos iu rikthyer më zhanrit të "revoltës", ai iu përkushtua një pune më pak emocionuese, siç e kujtonte edhe vetë: «Unë punoj, por thjesht për bukën e gojës... Duhet të filloj të shkruaj përsëri për ''Il Giorno'', gjë që shpresoja ta shmangia për arsye të ndryshme; bashkëpunoj me ''Le Ore,'' të gjitha gjëra që nuk më pëlqejnë shumë, por çfarë tjetër mund të bëj? Lexoj shumë në mbrëmje, nga pak nga gjithçka... Dhe le të marrim zemër».<ref>1</ref> Ai i zgjeroi bashkëpunimet e tij me revista jo-intelektuale si ''Kent'', ''Executive'', ''Playmen'', ''Guerin Sportivo'' dhe përsëri me ''ABC'', ku mbajti një nga rubrikat e para të kritikës televizive në Itali, të titulluar ''TeleBianciardi''. Ndërkohë, në vitin 1969, Rizzoli botoi ''<a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Aprire_il_fuoco" rel="mw:ExtLink" title="Aprire il fuoco" class="cx-link" data-linkid="185">Aprire il fuoco</a> ("Zjarr i Hapur")'', i cili përfundoi epikën e tij të [[Sarkazma|kritikës sarkastike]] ndaj botës intelektuale në të cilën jetonte, në një formë më të pjekur dhe me një paralajmërim të paqartë të përfundimit të saj. Nga i njëjti vit dolën ''"Daghela Avanti un passo!"'' (botuar nga [[Bietti Editore|Bietti]] ) dhe ''"Viaggio in Barberia'' " (botuar nga [[Editrice dell'Automobile]] ), kjo e fundit e shkruar kur [[Pija alkoolike|alkooli]] ishte bërë tashmë pjesë e jetës së tij. Ai përktheu ''"Njeriu i Vogël i Madh'' " (1964) të Thomas Berger, të cilën Rizzoli e botoi në vitin 1971. Në vitin 1970 ai u kthye në Milano, por varësia e tij, tashmë serioze nga alkooli, çoi në vdekjen e parakohshme, ende pa mbushur 49 vjeç, më 14 nëntor 1971. Në vitin 1972, vepra e tij e fundit, ''Garibaldi'' ( Arnaldo Mondadori Editore ), një biografi rrëqethëse e udhëheqësit italian, u botua pas vdekjes. === Rizbulimi === Pas një periudhe harrese pothuajse të plotë, në vitin 1993 biografia e Pino Corrias, ''Vita agra di un anarchico'', botuar nga Baldini &amp;amp; Castoldi, e solli përsëri në modë veprën e tij. Një përpjekje e dytë kritike për ta shpëtuar autorin nga harresa u ndërmor nga shtëpitë botuese [[''ISBN Edizioni']]<nowiki>' dhe ''ExCogita'' (kjo e fundit e themeluar nga Luciana Bianciardi, vajza e shkrimtarit). Në dhjetor të vitit 2005, ato botuan vëllimin e parë të veprave të tij të plota, të titulluar në mënyrë emblematike ''L'Antimeridiano''</nowiki> (Antimeridiani). Ky titull u zgjodh në kundërshtim ironik me kolanën e njohur "I Meridiani" të shtëpisë botuese [[Mondadori]], e cila përmbledh autorët më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Më pas, në janar të vitit 2008, u botua edhe vëllimi i dytë, i cili përmbledh të gjithë krijimtarinë e tij gazetareske. == Çmimet == * 1969 – Grifini i Artë <ref>{{Cite web |last= |date= |title=Anno 1969 Luciano Bianciardi |url=http://www.prolocogrosseto.it/anno-1969-.html |language=}}</ref> == Arkivi == Arkivi i Luciano Bianciardit përbëhet nga materiale dokumentare dhe është një fond i krijuar tërësisht nga Fondacioni me të njëjtin emër, i themeluar në vitin 1993 në Grosseto. Librat dhe revistat janë blerë kryesisht në tregun e librave të vjetër dhe antikuarë, ndërsa një pjesë e vogël është dhuruar nga të afërmit, miqtë, të njohurit dhe studiuesit entuziastë të autorit. Ky koleksion përfshin gjithashtu një seri të vogël materialesh fotografike, si dhe materiale të shumta audiovizuale.<ref>1</ref> == Veprat == === Romanet === * ''[[Il lavoro culturale]] (Punë Kulturore'' (1957)) * ''[[L'integrazione]] (Integrimi'' (1960)) * ''[[La vita agra]] (Jeta e Hidhur'' (1962) * ''[[La battaglia soda]] (Beteja e Sodës'' (1964)) * ''[[Aprire il fuoco]] (Zjarr i Hapur'' (1969)) === Publicistikë === * ''[[:it:I_minatori_della_Maremma|I minatori della Maremma]] (Minatorët e Maremmës'' (1956)), në bashkëpunim me Carlo Cassola- n * ''[[:it:Da_Quarto_a_Torino|Da Quarto a Torino]] (Nga Quarto në Torino'' (1960)) * ''[[:it:Daghela_avanti_un_passo!|Daghela avanti un passo!]] (Daghela, një hap përpara!'' (1969)) * ''[[:it:Viaggio_in_Barberia|Viaggio in Barberia]] (Udhëtim në Barbari'' (1969)) * ''[[:it:Garibaldi_(Bianciardi)|Garibaldi]] (Garibaldi'' (1972)) === Historitë === Tregimet e shumta të shkurtra të Bianciardit, të shkruara midis vitit 1956 dhe vdekjes së tij dhe të botuara në revista e gazeta të ndryshme, u përmblodhën pas vdekjes së autorit. Sipas një përzgjedhjeje redaksionale, ato u botuan fillimisht nga shtëpia botuese Rizzoli me titullin ''Il peripatetico e altre storie'' (1976), dhe më pas nga Bompiani me titullin ''La solita zuppa e altre storie'' (1994). Tregimet e plota, të renditura sipas kronologjisë së shkrimit, u botuan për herë të parë në vitin 2005 nga [[Isbn Edizioni]] dhe ExCogita në vëllimin ''L'Antimeridiano''. Në vitin 2017, një tregim i Bianciardit u përfshi në vëllimin ''Meccanoscritto'', të përgatitur nga Collettivo MetalMente[[, Wu Ming 2]] dhe Ivan Brentari (Edizioni Alegre). Një version i pacensuruar i tregimit ''La solita zuppa'' u botua në vitin 2022 nga ExCogita me titullin ''Imputati tutti. «La solita zuppa»: Luciano Bianciardi a processo''.<ref>1</ref>{{Div col|2}} ;1956: *''La promessa'' ;1958: *''Punte di spillo'' ;1960: *''Vacanza alla foce'' ;1961: *''Il complotto'' *''Il peripatetico'' *''Pro Bocca di Magra'' ;1963: *''Adorno'' *''Alle quattro in piazza del Duomo'' *''I sessuofili'' *''La vedova Fineschi'' ;1965: *''La scoperta dell'America'' *''La solita zuppa'' *''Natale con il miele''<ref>Rinominato successivamente ''Natale coi fichi''</ref> ;1966: *''La casa al mare'' *''I re magi'' *''Il volontario Sbrana'' *''La pillola'' ;1967: *''Un occhio a Cracovia'' *''Il prigioniero di Bull Run'' ;1968: *''Il complesso di Loth'' *''Exodus'' *''Il menisco'' ;1969: *''Vita in Maremma'' *''Il traduttore'' *''I love Mary'' ;1971: *''Il prete lungo'' *''Il ritiro'' *''Il solo amore'' ;1972 *''La mamma maestra''<ref>Pubblicato postumo</ref> {{Div col end}} === Ditarët e të rinjve === Ditarët e rinisë, të shkruar midis viteve 1939 dhe 1946, mbetën të pabotuar deri në vitin 2005, kur trashëgimtarët Luciana dhe Ettore Bianciardi dhanë miratimin për botimin e tyre dhe ato u përfshinë në vëllimin e parë të veprave të plota <nowiki>''L'Antimeridiano''. Vetëm tre pjesë prej tyre – ''Quello strano viaggio (storia quasi metafisica)'', ''Parliamo ancora di me'' dhe ''Incontro in tre tempi'' – u përfshinë në përmbledhjen e tregimeve të vitit 1994 nga Bompiani, ''La solita zuppa e altre storie''</nowiki>, edhe pse ato nuk ishin tregime të mirëfillta. * ''Ditarët e universitetit 1939-1942'', L'antimeridiano. Punime te plota. Vëllimi i parë, botime ISBN & exCogita, 2005. * ''Ditarët e luftës 1944-1946'', L'antimeridiano. Punime te plota. Vëllimi i parë, botime ISBN & exCogita, 2005. === Përmbledhje të shkrimeve publicistike === * ''Ai kërkoi një eskalo dhe askush nuk e dyfishoi'', Baldini dhe Castoldi, 1995. * ''Shtëpia buzë detit. Shkrime për Rapallo'', redaktuar nga Punëtoria Kulturore Ramaddan e Rapallo, Il Segnalibro, 1996. * ''Alibia e progresit'', ExCogita, 2000. * ''Një Fluturim dhe një Këngë'', ExCogita, 2002. * ''Nuk më pëlqen pozicioni jashtë loje'', Stampa Alternativa, 2006. ISBN 9788872269596 . * ''I ftuari i qelqit - "Telebianciardi"'', ExCogita, 2007. * ''Mos lexo libra, dëgjoji. Gjashtë mësime për t'u bërë intelektual, veçanërisht për të rinjtë e patalentuar'' . Stampa Alternativa, 2008. * ''Mund të kisha qenë një mesfushor sulmues'', Gog Edizioni, 2021. * ''Gjithsej. Shkrime Gazetare 1952–1971'', parathënie nga Michele Serra, Milano, ExCogita, 2022. === Veprat e plota === * ''Antimeridiani. Vepra të plota. Vëllimi i parë'', botimet ISBN dhe exCogita, 2005. ISBN 9788876380303 . * ''Mëngjesi. Punime te plota. Vëllimi i dytë'', ISBN Edizioni & exCogita, 2007. ISBN 9788876380396 . * ''Profeti i Keq. Romane, Tregime të Shkurtra, Ese dhe Ditarë'', Il Saggiatore, 2018. ISBN 9788842824305 . === Përshtatjet kinematografike === * ''Jeta e Hidhur'', me regji nga Carlo Lizzani (1963) * ''Zogu i Zi Mashkull'', me regji nga Pasquale Festa Campanile ( [[1971]] ), bazuar në tregimin ''Kompleksi Loth'' == Bianciardi në gjuhë të tjera == Lista e mëposhtme përmban të gjitha botimet e veprave të Bianciardit të përkthyera në gjuhë të tjera. === [[Gjuha esperanto|Esperanto]] === * ''La kultura laboro'' (Vepra kulturore), ExCogita, Milano, 2007; përkthyer nga Pier Vittorio Orlandini. * ''Vivo agaca'' (Jeta e hidhur), ExCogita, Milano, 2008; përkthyer nga Carlo Minnaja . * ''Integrimi'', ExCogita, Milano, 2011; përkthyer nga Carlo Minnaja. * ''Ekpafi'' (Zjarr i hapur), ExCogita, Milano, 2011; përkthyer nga Carlo Minnaja. === Në gjuhën frënge === * ''La vie aigre'' (Jeta e hidhur), Juilliard, Paris, 1964; përkthim nga Jacqueline Brunet. * ''La vie aigre'' (Jeta e hidhur), Arles, Paris, 2007; përkthimi nga Béatrice Arnal. === Në gjuhën angleze === * ''La vita agra: ose, Është një jetë e vështirë'', Hodder dhe Stoughton, Londër, 1965; përkthyer nga Eric Mosbacher. * ''Është një Jetë e Vështirë'' ( Viking Press, Nju Jork, 1965); përkthyer nga Eric Mosbacher. === Në gjuhën spanjolle === * ''La vida agria'' (Jeta e thartë), Monte Ávila, Karakas, 1968; përkthyer nga Jorge Capello. * ''Abrir el fuego'' (Zjarr i hapur), Monte Ávila, Karakas, 1970; përkthyer nga Eugenio Guasta. * ''La vida agria'' (Jeta e thartë), Errata naturae, Madrid, 2012; përkthyer nga Miguel Ros González. * ''El trabajo kulturore'' (Vepër kulturore), Errata naturae, Madrid, 2017; përkthimi nga Miguel Ros González. * ''La integratición'' (Integrimi), Errata naturae, Madrid, 2018; përkthimi nga Miguel Ros González. === Në gjuhën gjermane === * ''Das saure Leben'' (Jeta e hidhur), Herbig, Berlin, 1967; përkthimi nga Marlis Ingenmey. * "Homer und Eisscholle" [tregimi i titulluar "Homeri" ose "Adorno"] në Die Katze die aus Rom kam : Geschichten aus Italia für Kinder und Erwachsene / Marlis Ingenmey ; herausgegeben und aus dem Italienischen übertragen von Marlis Ingenmey ; me vielen Bildern von Günther Stiller, Recklinghausen Georg Bitter, 1969 == Homazhet == * Në filmin ''Auguri professore'' ( [[1997]] ) nga Riccardo Milani, protagonisti, i luajtur nga Silvio Orlando, është një profesor letërsie që jep mësim në Institutin Teknik Luciano Bianciardi. * Grupi muzikor italian Baustelle ia kushtoi këngën ''Un romantico a Milano'' (2006) Bianciardit. Grupi i kishte bërë homazh shkrimtarit në vitin 2000 në albumin ''Sussidiario illustrato della giovinezza'' : kënga e tetë, ''Cinecittà'', citon veprën ''La vita agra'' të Bianciardit, duke e vendosur atë në antitezë me veprën ''La dolce vita'' të [[Federico Fellini|Fellinit]], ndërsa një kopje e librit është e dukshme në kopertinën e albumit. * Në serialin televiziv ''Tutti pazzi per amore'' (2008-2012), fëmijët e protagonistëve ndjekin shkollën e mesme Luciano Bianciardi. * The Dogs citojnë Bianciardin në këngën ''Storia di un artista'' të përfshirë në albumin ''Glamour'' . * Skenat e para të dokumentarit të Giovanni Ventos ''Cronaca di una svantaggi'' (1964) ndjekin Bianciardin midis "torracchioni" të qendrës së biznesit Montecatini, të cilës autori i referohet në romanin e tij ''La vita agra'' . * Vlen të përmendet dokumentari ''Bianciardi!'' (2007), i redaktuar nga Massimo Coppola . <ref>{{Cite web |title=Bianciardi! (2007), di Massimo Coppola |url=https://www.cinemaitaliano.info/bianciardi}}</ref> == Shënimet == <references /> == Bibliografia == === Jeta === * Maria Clotilde Angelini, ''Luciano Bianciardi'', Firence, La Nuova Italia, 1980. * Alvaro Bertani, ''Nga Grosseto në Milano: jeta e shkurtër e Luciano Bianciardi'', Milano, ExCogita, 2007 ( ISBN 978-88-89727-33-1 ). * Pino Corrias, ''Jeta e hidhur e një anarkisti, Luciano Bianciardi në Milano'', Milano, Baldini Castoldi Dalai, 2008 ( ISBN 978-88-6073-294-1 ). * Maria Jatosti, Të gjithë në një frymë, Editori Riuniti, 1977 (tani edhe Stampa Alternativa, 2012) * Maria Jatosti, ''Për dashuri dhe urrejtje'', San Cesario di Lecce, Manni, 2011. * Mario Terrosi, ''Bianciardi siç ishte.'' ''Letra nga Luciano Bianciardi drejtuar një shoku nga Grosseto'', Grosseto, Il Paese Reale, 1974. * Mario Terrosi, ''Luciano Bianciardi.'' ''Intelektuali i shpërbërë'', Ianua, 1985. * ''Historia e Letërsisë Italiane'', vëll. 18, ''Shekulli i Dytë i Njëzetë'', botim special për Il Sole 24 Ore, Pioltello, Salerno Editrice. * Irene Blundo, " ''Bianciardi d'essai:'' ''Jeta e hidhur e Luciano Bianciardi në Grosseto, Treguar nga Isaia Vitali, Mario Dondero dhe Maria Jatosti'' ", Stampa Alternativa, 2015. === Veprat === * Irene Gambacorti, ''Luciano Bianciardi: bibliografi 1948-1998'', Fletore të Fondacionit Luciano Bianciardi, nr. 8, Firence, Società editrice fiorentina, 2001, f.&nbsp;339 ( ISBN 8887048274 ). * Velio Abati, ''Lindja e "Minatori della Maremma": korrespondenca Bianciardi-Cassola'', Fletore të Fondacionit Luciano Bianciardi, n.5, Firence, Giunti ( ISBN 8809215540 ). * Giacinto Spagnoletti, ''Historia e Letërsisë Italiane të Shekullit të Njëzetë'', Newton Compton, f.&nbsp;960. * Antonella De Nicola, "Mundi i një njeriu të vetmuar. Vështrime mbi veprën e përkthyesit Luciano Bianciardi", Firence, Società Editrice Fiorentina, 2007. === Literatura kritike === * Rinaldo Rinaldi, ''Romanzo come deformazione : autonomia ed eredita gaddiana in Mastronardi, Bianciardi, Testori, Arbasino,'' Milano : Mursia, c1985 * Antonio Areddu, ''Lo scrittore Luciano Bianciardi letto dallo storico Silvio Lanaro'', in “Nero su Bianco”, n° 9, 10 giugno 1990, Grosseto, p.&nbsp;26. * Antonio Areddu, ''La ristampa del "Lavoro culturale" di Luciano Bianciardi. Non abbiamo conosciuto Luciano Bianciardi'', in “Nero su Bianco”, n° 5, Grosseto, 11 aprile 1991, p.&nbsp;30 * Pier Francesco Borgia, ''La metamorfosi stilistica nella prosa di Luciano Bianciardi,'' Settimo Milanese : Marzorati, 1991. * ''Luciano Bianciardi tra neocapitalismo e contestazione : convegno di studi per il ventennale della morte promosso dalla Camera del lavoro di Grosseto : Grosseto, 22-23 marzo 1991'' / a cura di Velio Abati … [et al.], Roma : Editori riuniti, 1992 * ''Scrittori e cinema tra gli anni '50 e '60, atti del convegno di studi promosso dalla Fondazione Luciano Bianciardi, Grosseto, 27-28 ottobre 1995'', Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi, n.4, Firenze, Giunti, 1997 * Giuseppe Muraca, ''Utopisti ed eretici nella letteratura italiana contemporanea. Saggi su Silone, Bilenchi, Fortini, Pasolini, Bianciardi, Roversi e Bellocchio'', Soveria Mannelli, Rubbettino, 2000. * Gian Carlo Ferretti, La morte irridente : ritratto critico di Luciano Bianciardi uomo giornalista traduttore scrittore, Lecce : Piero Manni, 2000 * Giovanni Paoloni e Cristina Cavallaro. (a cura di), ''Dal Bibliobus alla grossa iniziativa: Luciano Bianciardi, la biblioteca, la casa editrice nel dopoguerra : atti del Convegno internazionale di studi per l’ottantesimo della nascita, Viterbo-Grosseto 21-22 novembre 200''4, Manziana : Vecchiarelli, 2004 * Carlo Varotti (a cura di), ''La parola e il racconto. Scritti su Luciano Bianciardi'', Bologna, Bononia University Press, 2005. * Luciana Bianciardi (a cura di), ''Dossier Luciano Bianciardi''; con lettere inedite di Luciano Bianciardi ; fotobiografia di Alvaro Bertani ; e saggi di Fabio Norcini, Paolo Pasi e Giuseppe in: Il caffè illustrato. Bimestrale di parole e immagini, n. 42, maggio/giugno 2008 * Milli Graffi, "Il piacere del testo nella Vita agra di Bianciardi", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Maria Antonietta Grignani, "Aprire il fuoco: epilogo di una scrittura in esilio", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Antonio Loreto, "Milanesi in rivolta. Luciano Bianciardi e l'asse Valera-Balestrini", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Paolo Zublena, "Dentro e fuori la scrittura anarchica. La lingua della Vita agra di Bianciardi", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri, n. 37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Marta Mazza, ''I fannulloni frenetici. Luciano Bianciardi e l'editoria'', Pisa, Felici Editore, 2009 (ISBN 978-88-6019-323-0). * Jole Soldateschi, ''Il tragico quotidiano : Papini, Palazzeschi, Cassola, Bianciardi'', Firenze : Mauro Pagliai, 2010 * Bianciardi, Ottocento come Novecento : dalla letteratura al dibattito civile : 14/15 novembre 2008, Sala Pegaso, Palazzo della Provincia, Grosseto / a cura di Luciana Bianciardi, Arnaldo Bruni, Massimiliano Marcucci, Milano : ExCogita, 2010 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Giuseppe Muraca, ''Luciano Bianciardi. Uno scrittore fuori dal coro'', Pistoia, Centro di Documentazione, 2012. * Antonio Armano, ''Maledizioni : processi, sequestri e censure a scrittori e editori in Italia dal dopoguerra a oggi, anzi domani'', Torino : Aragno, 2013 * ''La vipera che ‘l melanese accampa : Luciano Bianciardi, Grosseto e La vita agra : Due giornate di studio per i 50 anni de la vita agra e i 90 anni dalla nascita di Luciano Bianciardi,'' a cura di Arnaldo Bruni, Raoul Bruni, Massimiliano Marcucci, Nicola Turi, Milano : ExCogita, 2014. (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Nicolas Martino, ''Do you remember Bianciardi?'', in alfabeta2, 13 giugno 2015. * Gian Paolo Serino (cura), ''Luciano Bianciardi : il precario esistenziale'', Firenze : Clichy, 2015 * Massimiliano Tursi, ''Luciano Bianciardi : i luoghi, il tempo, le parole'', Milano : ExCogita, 2015 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Elisabetta Francioni, ''Luciano Bianciardi bibliotecario a Grosseto (1949-1954),'' Roma : Associazione italiana biblioteche, 2016 * Arnaldo Bruni, ''Io mi oppongo : Luciano Bianciardi garibaldino e ribelle'', Ariccia : Aracne, 2016 * Carlo Varotti, ''Luciano Bianciardi, la protesta dello stile'', Roma : Carocci, 2017 * Sandro Montalto, ''Bianciardi : una vita in rivolta,'' Milano ; Udine : Mimesis, 2018 * ''Una vita agra : Luciano Bianciardi dal Lavoro culturale a Aprire il fuoco : Firenze Biblioteca Comunale delle Oblate, 10 novembre 2016 - 9 febbraio 2017,'' a cura di Arnaldo Bruni e Elisabetta Francioni; premessa di Arnaldo Bruni. - Milano : ExCogita, 2018 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Tiziano Arrigoni, ''La dinamite nella valigia : viaggio nell’Italia di Luciano Bianciardi,'' Piombino : La Bancarella, 2019 * Giorgio Costa, ''Il monoscopio opaco : riflessioni su Luciano Bianciard''i, Milano : XY.IT, 2020 * ''Il lavoro culturale ieri e oggi : atti del convegno'', a cura di Arnaldo Bruni, Milano : ExCogita, 2020 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Sandro de Nobile, ''Il più grande centromediano mai esistito. Luciano Bianciardi e lo sport'', Chieti : Solfanelli, 2022 * Antonello Lombardi, ''Luciano Bianciardi: la trilogia della rabbia'', in "Nuova informazione bibliografica, Il sapere nei libri" 4/2024, Il Mulino, pp. 457-486. == Hyrje të ngjashme == * [[:it:Ameglia|Bocca di Magra]] (Gryka e Magrës) * <a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Grosseto" rel="mw:ExtLink" title="Grosseto" class="cx-link" data-linkid="522">Grosseto</a> (Grosseto) * [[:it:Maria_Jatosti|Maria Jatosti]] (Maria Jatosti) * [[Milano]] * [[:it:Miracolo_economico_italiano|Miracolo economico italiano]] (Mrekullia ekonomike italiane) * [[:it:Montecatini_(azienda)|Montecatini (azienda)]] (Montecatini (kompani)) * <a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Ribolla#La_miniera_e_la_tragedia_del_1954" rel="mw:ExtLink" title="Ribolla" class="cx-link" data-linkid="532">Tragedia di Ribolla</a> (Tragjedia e Ribollas) == Projekte të tjera == {{Sisterlinks}}{{Authority control}} <nowiki> [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Pizës]] [[Kategoria:Shkrimtarë të gjuhës italiane]] [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Vdekje 1971]] [[Kategoria:Lindje 1922]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</nowiki> 0khtz82k2u66a8hg0ipf40wp9vfrenb 2985618 2985617 2026-05-30T14:12:13Z Dina2102 187262 2985618 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = Luciano Bianciardi | birth_date = 14 dhjetor 1922 | death_date = 14 nëntor 1971 | occupation = Shkrimtar, gazetar, përkthyes dhe bibliotekar italian | birth_place = Grosseto, Itali | death_place = Milano ,Itali | nationality = Italian | genre = Auto-fiksion, satirë, publicistikë | notable_works = La vita agra (1962), I minatori della Maremma (1956) | spouse = Adria Belardi (martuar në vitin 1948) | partner = Maria Jatosti (partnerja e tij e jetës në Milano, nga viti 1954 e tutje) | children = Juri Bianciardi Luciana Bianciardi Marcello Bianciardi | image = Bianciardi.jpg }} '''Luciano Bianciardi'''([[Grosseto]], 14 dhjetor 1922 – [[Milano]], 14 nëntor 1971) ishte një [[Shkrimtari|shkrimtar]], [[gazetar]], [[përkthyes]] dhe [[Bibliotekari|bibliotekar]] i njohur italian.{{Bio|Nome=Luciano|Cognome=Bianciardi|Sesso=M|LuogoNascita=Grosseto|GiornoMeseNascita=14 dicembre|AnnoNascita=1922|LuogoMorte=Milano|GiornoMeseMorte=14 novembre|AnnoMorte=1971|Epoca=1900|Attività=scrittore|Attività2=giornalista|Attività3=traduttore|AttivitàAltre=, [[bibliotecario]]|Nazionalità=italiano|Immagine=Bianciardi.jpg|DimImmagine=300}}Ai kontribuoi ndjeshëm në gjallërimin kulturor në [[Itali]] në periudhën e pasluftës, duke bashkëpunuar aktivisht me shtëpi botuese, revista dhe gazeta të ndryshme.Vepra e tij [[narrative]] karakterizohet nga rebelimi kundër elitës kulturore, të cilës i përkiste, dhe nga një analizë e kujdesshme e zakoneve shoqërore në Itali gjatë [[Ekonomik|bumit ekonomik,]] aq sa tregimi narrativ shpesh përzihet me ese që anojnë nga [[sociologjia]]. == Biografia == === Fëmijëria dhe adoleshenca === Figura e nënës së tij nuk duhet të ketë qenë gjithmonë e lehtë për t'u përballuar,duke qenë se Bianciardi e kujtonte atë me këto fjalë: «Isha nxënës i saj përpara se të isha djali i saj, për tridhjetë e dy vjet. Është si të kesh një "mësues për jetën",dhe mësuesit e jetës nuk të lënë kurrë rehat»<ref>1</ref>. Adele Guidi,mësuese në shkollën fillore, kërkonte gjithmonë përsosmëri në studime nga i biri,deri në atë pikë sa ia vështirësoi mjaft edhe vitet e shkollës së mesme.Përkundrazi,i ati, Atide Bianciardi,arkëtar në [[Banca Toscana,]]<nowiki/>krijoi me të një marrëdhënie të barabartë,duke arritur deri aty sa ta quante "shok" që kur ishte fëmijë («dhe sa herë ndodhte, ndihesha krenar»<ref>2</ref>). Që fëmijë studioi violonçel , gjuhë të huaja dhe ishte tashmë një lexues i apasionuar: në moshën 8 vjeç (në vitin 1930) mori librin që e konsideronte gjithmonë të preferuarin e tij dhe që ishte burimi i pasionit të tij për [[Bashkimi i Italisë|Risorgimenton]], ''I Mille'' nga Giuseppe Bandi, historia e [[Ekspedita e Të Njëmijëve|ekspeditës së Mijëra]] të treguar nga zëri i gjallë i një garibaldiani . Ai ndoqi gjimnazin dhe më pas shkollën e mesme klasike në Carducci-Ricasoli në [[Grosseto]], por i jetoi ato vite studimi me një shqetësim të konsiderueshëm, në ndjekjen e tërbuar të njohjes si "i pari i klasës", "pa kuptuar asgjë nga ato që po studioja. [[Retorika]] ishte gjithashtu e përhapur në mësimdhënien e [[Letërsia Italiane e Rilindjes|letërsisë italiane]] ". <ref name=":1">{{Cite book |title=La Vita agra |publisher=Bompiani |year=2008 |series=Tascabili Bompiani |location=Milano}}</ref> Në vitin 1940, pasi kishte kaluar vitin e tretë të shkollës së mesme, ai u përpoq të jepte provimin përfundimtar direkt pa ndjekur vitin e fundit: e kaloi atë në vjeshtë, kur [[Lufta e Dytë Botërore|lufta]] tashmë kishte shpërthyer, dhe në nëntor u regjistrua në [[Shkencat humane|Fakultetin e Letërsisë dhe Filozofisë]] në Piza dhe hyri në Scuola Normale Superiore, ku vazhdoi të studionte pa u ndalur. <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> === Universiteti dhe Lufta e Dytë Botërore === Përvoja e tij e shkurtër universitare në Socializmin Liberal mbeti një parantezë e izoluar:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />«Shumë të rinj të Shkollës Normale ishin liberalsocialistë – termi tashmë qarkullonte, ndonëse asnjëri prej nesh nuk e dinte se kush e kishte krijuar [...]. Liberalsocializmi im i viteve '41 dhe '42, sa u përket manifestimeve konkrete, në fund të fundit ishte diçka mjaft e vogël: ndonjë takim i fshehtë në një dhomëz të Normale-s, kontakte mes Pizës dhe qytetit tim, ku takohesha me Geno Pampaloni-n dhe Tullio Mazzoncini-n, ndonjë guxim i tepruar prej studenti – një herë i shkrova një letër Musolinit duke i kërkuar dorëheqjen, pas asaj të Badoglio-s – dhe asgjë më shumë.» <small>(Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.)</small> Në fund të janarit 1943 ai u rekrutua në ushtri:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />«Thirrja nën armë [...] më gjeti të papërgatitur. Me shumë naivitet, vendosa ta pranoja jetën ushtarake si një sprovë discipline dhe ekuilibri. Besoja se shkolla e aspirantëve për oficerë, me atë mjerimin e saj të përditshëm e "zotëror", kishte pikërisht këtë funksion, dhe besova te eorët tanë, oficerët e karrierës që na flisnin çdo ditë për nderin dhe guximin, për Atdheun dhe Sovranin, por mbi të gjitha për dinjitetin e të quajturit 'zotërinj oficerë'. Nuk iu desh të prisja gjatë për të parë se cila ishte e vërteta: disa ditë të tmerrshme puljeze të verës dhe vjeshtës së atij viti më zbuluan rrënimin e plotë.» <small>(Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.)</small> Në fakt, pas një trajnimi të shpejtë si kadet oficer, Bianciardi u dërgua në Puglia, ku më 22 korrik dëshmoi një nga bombardimet e Foggia-s . Pas armëpushimit të Cassibile-s, ai u bashkua me një njësi britanike si përkthyes dhe shkoi në gadishull për në Forlì ; më pas u kthye në Grosseto në vjeshtën e vitit 1944. <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> Në nëntor ai mori pjesë në konkursin e rezervuar për veteranët për të rifilluar studimet e tij në Normale, dhe në shkurt të vitit 1948 u diplomua në Filozofi me një tezë mbi [[John Dewey]] . <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> Ndërkohë, në vjeshtën e vitit 1945 ai iu bashkua Partisë së Veprimit : «Mendoj se mund të them, megjithatë, se ishte një tjetër përpjekje për qeverisje (e fundit?) nga borgjezia e vogël intelektuale. Ajo dështoi për shkak të kontradiktave të brendshme dhe paaftësisë së vendosur tashmë të klasës sonë, e cila nuk kishte kontakt me klasat punëtore dhe për këtë arsye ishte kryesisht e prirur ndaj të gjitha intelektualizmave sterile dhe ndërtimit të panevojshëm të problemeve abstrakte». <ref name=":1">{{Cite book |title=La Vita agra |publisher=Bompiani |year=2008 |series=Tascabili Bompiani |location=Milano}}</ref> Kur partia u shpërbë në vitin 1947, ai ndjeu një zhgënjim të fortë, aq sa nuk u bashkua më me asnjë organizatë politike. Ai u martua me Adria Belardi në prill të vitit 1948. Në tetor të vitit pasardhës ai u bë baba për herë të parë, kur lindi djali i tij Ettore:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />«Atë ditë erdhi edhe im atë, pranë djepit të ri, dhe folëm për jetën tonë, si dhe për atë jetë të re [...] na u desh të konkludonim se kishim dështuar [...] se kishin ndodhur dy lufta botërore me aq shumë të vdekur, me mjerim e uri, dhe me aq pak siguri për jetën, punën dhe lirinë e njerëzve në botë. Unë arrita në përfundimin se e gjithë kjo nuk duhej të ndodhte më kurrë, se nuk doja që im bir, ashtu si unë dhe im atë, të rrezikonte një ditë të vdiste apo të vriste, të vuante nga uria apo të përfundonte në burg sepse kishte idetë e veta, të lira. Nuk mundesha më as të hiqja dorë nga besimi te bota ime dhe te njerëzit e mi, e as të mbysja veten në një kopsht të bukur humanist e dembelizmi skeptik, i kënaqur me aforizmën se në botë asgjë nuk është e vërtetë. Duhej të zgjidhja, prania e tim biri ma impononte këtë; nuk mund ta mendoja as ta zgjidhja problemin në mënyrë individuale apo ta shtyja për më vonë, duke u përpjekur që, në momentin e duhur, të mashtroja Zyra e Rekrutimit Ushtarak apo të krijoja një pozicion privilegji për tim bir [...] Nuk do të ketë një zgjidhje të sigurt për tim bir, nëse ajo nuk do të jetë e sigurt edhe për të gjithë fëmijët e botës.» <small>((Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.))</small> === Aktivizmi kulturor dhe minatorët e Ribollas === Ai ishte mësues anglishteje në një shkollë të mesme, pastaj mësues historie dhe filozofie në shkollën e mesme që kishte ndjekur kur ishte i ri. Në vitin 1951, ai mori drejtimin e Bibliotekës Chelliana në Grosseto, e cila u bombardua gjatë luftës dhe u dëmtua më tej nga përmbytjet e vitit 1944. Në këtë rol të ri, ai lançoi " [[Busoteka|Bibliobus]] ", një furgon që transportonte libra në fshat, ku përndryshe nuk do të kishin mbërritur kurrë. Ai gjithashtu drejtoi një klub filmi, organizoi një seri konferencash dhe debatesh, mori pjesë me Carlo Cassola në krijimin e lëvizjes Unità Popolare dhe mbajti qëndrim kundër " Ligjit të Mashtrimit " të vitit 1953. Kjo filloi një periudhë bashkëpunimi intensiv, fillimisht në shtypin lokal, pastaj në botime më të rëndësishme, të tilla si ''Belfagor'' dhe ''Avanti!,'' në vitin 1953 në ''Il Mondo'', në vitin 1954 në ''Il Contemporaneo'' . Krahas punës së tij si gazetar, ai filloi të interesohej për përpjekjet sindikale dhe të drejtat e punëtorëve, veçanërisht për minatorët e zonës së Grossetos. Së bashku me mikun e tij Cassola, ai kreu një hulumtim për gazetën ''Avanti!'', të titulluar ''[[I minatori della Maremma]]'' (Minatorët e Maremmas), i cili u botua si libër më 1956 nga shtëpia botuese [[Laterza]]. Ky hulumtim denonconte kushtet e vështira të jetesës së punëtorëve dhe varfërinë e familjeve të tyre, të cilat ai i kishte njohur personalisht duke udhëtuar shpesh me "Bibliobusin" e tij drejt fshatit minerar të [[Ripollès|Ribollës]]. Marrëdhënia e tij me banorët e fshatit ishte shumë e ngushtë; ajo e shënoi thellë kur më 4 maj 1954 shpërtheu një nga puset e minierës së linjitit [[Montecatini]], duke vrarë 43 punëtorë. Për Bianciardin, kjo tragjedi shënoi fundin e kësaj periudhe të jetës së tij: në qershor të atij viti, ai pranoi ftesën për t'u shpërngulur në Milano për të marrë pjesë në themelimin e shtëpisë së re botuese ''[[Feltrinelli]]''.<ref>1</ref> === Milan dhe Feltrinelli: Përkthime dhe vepra të hershme === Në vitin 1955, ndërsa po fillonte të bashkëpunonte me botime të tjera ('[['Nuovi Argomenti'' dhe ''l'Unità]]<nowiki>''</nowiki>), Bianciardi u bë baba për herë të dytë: lindi Luciana (gjithashtu vajza e Adria Belardit), e cila më vonë do të shkruante parathëniet e disa prej vëllimeve të tij, duke punuar për të njohur vlerën e punës së të atit, që shpesh shpërfillej nga kritikët. Po atë vit, atij iu bashkua në Milano partnerja e tij [[Maria Jatosti]]. Atje ai përjetoi nga afër mitin e "bumit ekonomik", kontradiktat e të cilit filloi t'i pasqyronte dhe t'i zbërthente në shkrimet e veta. Vitin pasardhës u botua ''I minatori della Maremma'' (Minatorët e Maremmas), një hulumtim mbi minatorët e Ribollës i shkruar në bashkëpunim me Cassola-n. Ndërkohë, për shtëpinë botuese Feltrinelli, ai përktheu brenda pak muajsh librin ''Plaga e Svastikës'' (''The Scourge of the Swastika'') nga Lord Russell i Liverpool-it, i cili ishte titulli i dytë i botuar nga kjo shtëpi botuese e sapothemeluar. Ky ishte përkthimi i tij i parë i vërtetë dhe, që nga ai moment, përkthimi u shndërrua në profesionin e tij kryesor. Midis qindra faqeve që përkthente, ai gjeti kënaqësi të veçantë duke punuar me kryeveprat e shkrimtarëve amerikanë si [[Jack London]], [[William Faulkner]], [[John Steinbeck]] dhe [[Henry Miller]]. Nga ky i fundit, ai përktheu romanet e famshme ''[[Tropiku i Gaforres]]'' (''Tropic of Cancer'') dhe ''[[Tropiku i Bricjapit]]'' (''Tropic of Capricorn''). Në vitin 1956, Bianciardi u pushua nga puna nga shtëpia botuese Feltrinelli për shkak të rendimentit të ulët, por marrëdhëniet me ish-punëdhënësin e tij mbetën të mira. Në vitin 1957, Feltrinelli botoi '[['Il lavoro culturale]]<nowiki>''</nowiki> (Puna kulturore), romanin e parë të Bianciardit me një frymëzim qartësisht autobiografik. Në këtë vepër rrëfehet me një ironi të hollë formësimi i një intelektuali të ri nga provinca, mes periudhës së pasluftës dhe viteve të rindërtimit. Në vitin 1958, Bianciardi u bë baba për herë të tretë me lindjen e djalit të tij të dytë, Marcello (i biri i Maria Jatostit). Në vitin 1959, ai botoi për shtëpinë botuese Bompiani romanin '[['L'integrazione]]<nowiki>''</nowiki> (Integrimi). Kjo vepër është gjithashtu vepër autobiografike dhe trajton me ironi konfliktin e një intelektuali nga provinca me mjedisin dhe metodat e industrisë botuese milaneze. Në vitin 1960, duke ia kushtuar shkrimit vetëm fundjavat (siç e kishte zakon), ai u shkëput nga stili i tij i mëparshëm duke botuar një roman historik që zhvillohej gjatë periudhës së [[Rilindjes Italiane]] (Risorgimento): ''Da Quarto a Torino. Breve storia della spedizione dei Mille'' (Nga Kuarto në Torino. Histori e shkurtër e Ekspeditës së të Mijëve).<ref>1</ref> Ky ishte i pari i një serie veprash ku ai riinterpretoi ngjarjet dhe personazhet [[e Bashkimit të Italisë]], duke krahasuar historinë zyrtare me realitetin konkret të njerëzve prej mishi e kocke, si dhe duke pasqyruar në shekullin e nëntëmbëdhjetë disa nga kontradiktat e Italisë bashkëkohore. === Suksesi i ''La vita agra'' === Në vitin 1962, Bianciardi, duke vazhduar ecurinë e nisur me romanin ''Il lavoro culturale'', botoi për shtëpinë botuese [[Rizzoli]] veprën që mbetet kryevepra e tij, ''[[La vita agra]]'' (Jeta e ashpër). Në këtë roman ai shpreh revoltën e tij ndaj asaj bote dhe asaj shoqërie që ai vetë e përcaktoi si "ekonomikisht të mrekullueshme". Romani tregon historinë e një anarkisti që dëshironte të hidhte në erë selinë e kompanisë [[Montecatini.]]<ref>1</ref> Vepra arriti menjëherë një sukses të jashtëzakonshëm si te kritikët, ashtu edhe te publiku (me rreth 5 000 kopje të shitura në vetëm dhjetë ditë), duke e shndërruar Bianciardin në një shkrimtar të famshëm brenda pak muajsh. Romani është pjesë e "trilogjisë së revoltës" (''Il lavoro culturale'', ''L'integrazione'', ''La vita agra''): ai përfaqëson rrugëtimin e një rebelimi individual, të një njeriu jashtë rrymës, i cili është i aftë të dallojë çrregullimin shpirtëror dhe sentimental të shkaktuar nga mrekullia ekonomike. «Protagonisti i ''La vita agra'' nuk është në gjendje të jetë një protestues i lëvizjes së vitit 1968 ''ante litteram'' (përpara kohës së vet), sepse edhe ai vetë është një individualist në kërkim të një gjesti shembullor, dhe jo të një ndërgjegjeje kolektive.»<ref>1</ref>. Televizioni publik [[RAI]] shkoi ta intervistonte në shtëpinë e tij në Milano, në "Via Domenichino 2". Regjisori televiziv [[Luigi Silori]] xhiroi një reportazh ku Bianciardi lexonte faqen e romanit që përshkruante daljen e tij në mëngjes për të pirë një kafe dhe duhan, si një i huaj në atë qytet të madh; ky lexim shoqërohej nga imazhe të [[Milano|Milanos]] së viteve '60 dhe nga muzika xhaz e [[Benny Carter.]]<ref>1</ref> Ky emision frymëzoi regjisorin [[Carlo Lizzani,]] i cili në vitin 1964 xhiroi përshtatjen [[Kinematografi|kinematografike]] të romanit me protagonist aktorin e njohur [[Ugo Tognazzi]]. Në skenarin e këtij filmi mori pjesë edhe vetë Bianciardi, i cili shfaqet gjithashtu në një rol të shkurtër (cameo). Gjatë së njëjtës periudhë, përsëri për televizionin RAI, Bianciardi u intervistua nga gazetari i njohur [[Giorgio Bocca]] si një njohës i mirë i jetës së natës në Milano dhe i mjediseve të frekuentuara nga nëntoka kriminale. Në veçanti, ai foli për "sferisterio" (fushën e mbyllur) ku luhej pelota, një lojë që përmendet shpesh edhe në romanin e tij. Ndërkohë, turneu i gjatë promovues për <nowiki>''</nowiki>La vita agra<nowiki>''</nowiki> rezultoi i lodhshëm dhe rraskapitës në aspektin psikologjik: natyra mekanike e prezantimeve që duhej të përsëriste çdo herë para publikut po e bënte të ndihej i zhvleftësuar. Për këtë arsye, Bianciardi gjeti përsëri strehë te puna e tij e qetë si përkthyes. === Vetë mbyllja dhe punimet e fundit === Ai refuzoi një vend të rregullt pune në gazatën ''[[Corriere della Sera]]'', por pranoi të shkruante për ''[[Il Giorno]]'', një bashkëpunim ky që zgjati deri në vitin 1966. Gjatë vitit 1965, ai botoi gjashtë leksione të serializuara për revistën javore ''ABC'' – n e cila mbështeste lëvizjet për të drejtat civile të kohës – të cilat u drejtoheshin të rinjve pa talent që synonin një karrierë të shkëlqyer. Këto gjashtë shkrime provokuese u mblodhën më vonë në një vëllim të vogël të titulluar ''[[Non leggete i libri, fateveli raccontare]]'' (Mos i lexoni librat, jua tregoni të tjerët), botuar në vitin 2022. Pastaj erdhi pika kthyese përfundimtare: ai braktisi zhanrin që i kishte sjellë famë dhe iu rikthye periudhës së Rilindjes Italiane (Risorgimento) me romanin ''[[La battaglia soda]]'', botuar në vitin 1964 nga Rizzoli. Po atë vit, ai u shpërngul në [[Sant'Anna di Rapallo,]] në [[Provinca e Xhenovës|provincën e Xhenovës]], ku filloi të tërhiqej gjithnjë e më shumë në vetvete. I vendosur në qëllimin e tij për të mos iu rikthyer më zhanrit të "revoltës", ai iu përkushtua një pune më pak emocionuese, siç e kujtonte edhe vetë: «Unë punoj, por thjesht për bukën e gojës... Duhet të filloj të shkruaj përsëri për ''Il Giorno'', gjë që shpresoja ta shmangia për arsye të ndryshme; bashkëpunoj me ''Le Ore,'' të gjitha gjëra që nuk më pëlqejnë shumë, por çfarë tjetër mund të bëj? Lexoj shumë në mbrëmje, nga pak nga gjithçka... Dhe le të marrim zemër».<ref>1</ref> Ai i zgjeroi bashkëpunimet e tij me revista jo-intelektuale si ''Kent'', ''Executive'', ''Playmen'', ''Guerin Sportivo'' dhe përsëri me ''ABC'', ku mbajti një nga rubrikat e para të kritikës televizive në Itali, të titulluar ''TeleBianciardi''. Ndërkohë, në vitin 1969, Rizzoli botoi ''<a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Aprire_il_fuoco" rel="mw:ExtLink" title="Aprire il fuoco" class="cx-link" data-linkid="185">Aprire il fuoco</a> ("Zjarr i Hapur")'', i cili përfundoi epikën e tij të [[Sarkazma|kritikës sarkastike]] ndaj botës intelektuale në të cilën jetonte, në një formë më të pjekur dhe me një paralajmërim të paqartë të përfundimit të saj. Nga i njëjti vit dolën ''"Daghela Avanti un passo!"'' (botuar nga [[Bietti Editore|Bietti]] ) dhe ''"Viaggio in Barberia'' " (botuar nga [[Editrice dell'Automobile]] ), kjo e fundit e shkruar kur [[Pija alkoolike|alkooli]] ishte bërë tashmë pjesë e jetës së tij. Ai përktheu ''"Njeriu i Vogël i Madh'' " (1964) të Thomas Berger, të cilën Rizzoli e botoi në vitin 1971. Në vitin 1970 ai u kthye në Milano, por varësia e tij, tashmë serioze nga alkooli, çoi në vdekjen e parakohshme, ende pa mbushur 49 vjeç, më 14 nëntor 1971. Në vitin 1972, vepra e tij e fundit, ''Garibaldi'' ( Arnaldo Mondadori Editore ), një biografi rrëqethëse e udhëheqësit italian, u botua pas vdekjes. === Rizbulimi === Pas një periudhe harrese pothuajse të plotë, në vitin 1993 biografia e Pino Corrias, ''Vita agra di un anarchico'', botuar nga Baldini &amp;amp; Castoldi, e solli përsëri në modë veprën e tij. Një përpjekje e dytë kritike për ta shpëtuar autorin nga harresa u ndërmor nga shtëpitë botuese [[''ISBN Edizioni']]<nowiki>' dhe ''ExCogita'' (kjo e fundit e themeluar nga Luciana Bianciardi, vajza e shkrimtarit). Në dhjetor të vitit 2005, ato botuan vëllimin e parë të veprave të tij të plota, të titulluar në mënyrë emblematike ''L'Antimeridiano''</nowiki> (Antimeridiani). Ky titull u zgjodh në kundërshtim ironik me kolanën e njohur "I Meridiani" të shtëpisë botuese [[Mondadori]], e cila përmbledh autorët më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Më pas, në janar të vitit 2008, u botua edhe vëllimi i dytë, i cili përmbledh të gjithë krijimtarinë e tij gazetareske. == Çmimet == * 1969 – Grifini i Artë <ref>{{Cite web |last= |date= |title=Anno 1969 Luciano Bianciardi |url=http://www.prolocogrosseto.it/anno-1969-.html |language=}}</ref> == Arkivi == Arkivi i Luciano Bianciardit përbëhet nga materiale dokumentare dhe është një fond i krijuar tërësisht nga Fondacioni me të njëjtin emër, i themeluar në vitin 1993 në Grosseto. Librat dhe revistat janë blerë kryesisht në tregun e librave të vjetër dhe antikuarë, ndërsa një pjesë e vogël është dhuruar nga të afërmit, miqtë, të njohurit dhe studiuesit entuziastë të autorit. Ky koleksion përfshin gjithashtu një seri të vogël materialesh fotografike, si dhe materiale të shumta audiovizuale.<ref>1</ref> == Veprat == === Romanet === * ''[[Il lavoro culturale]] (Punë Kulturore'' (1957)) * ''[[L'integrazione]] (Integrimi'' (1960)) * ''[[La vita agra]] (Jeta e Hidhur'' (1962) * ''[[La battaglia soda]] (Beteja e Sodës'' (1964)) * ''[[Aprire il fuoco]] (Zjarr i Hapur'' (1969)) === Publicistikë === * ''[[:it:I_minatori_della_Maremma|I minatori della Maremma]] (Minatorët e Maremmës'' (1956)), në bashkëpunim me Carlo Cassola- n * ''[[:it:Da_Quarto_a_Torino|Da Quarto a Torino]] (Nga Quarto në Torino'' (1960)) * ''[[:it:Daghela_avanti_un_passo!|Daghela avanti un passo!]] (Daghela, një hap përpara!'' (1969)) * ''[[:it:Viaggio_in_Barberia|Viaggio in Barberia]] (Udhëtim në Barbari'' (1969)) * ''[[:it:Garibaldi_(Bianciardi)|Garibaldi]] (Garibaldi'' (1972)) === Historitë === Tregimet e shumta të shkurtra të Bianciardit, të shkruara midis vitit 1956 dhe vdekjes së tij dhe të botuara në revista e gazeta të ndryshme, u përmblodhën pas vdekjes së autorit. Sipas një përzgjedhjeje redaksionale, ato u botuan fillimisht nga shtëpia botuese Rizzoli me titullin ''Il peripatetico e altre storie'' (1976), dhe më pas nga Bompiani me titullin ''La solita zuppa e altre storie'' (1994). Tregimet e plota, të renditura sipas kronologjisë së shkrimit, u botuan për herë të parë në vitin 2005 nga [[Isbn Edizioni]] dhe ExCogita në vëllimin ''L'Antimeridiano''. Në vitin 2017, një tregim i Bianciardit u përfshi në vëllimin ''Meccanoscritto'', të përgatitur nga Collettivo MetalMente[[, Wu Ming 2]] dhe Ivan Brentari (Edizioni Alegre). Një version i pacensuruar i tregimit ''La solita zuppa'' u botua në vitin 2022 nga ExCogita me titullin ''Imputati tutti. «La solita zuppa»: Luciano Bianciardi a processo''.<ref>1</ref>{{Div col|2}} ;1956: *''La promessa'' ;1958: *''Punte di spillo'' ;1960: *''Vacanza alla foce'' ;1961: *''Il complotto'' *''Il peripatetico'' *''Pro Bocca di Magra'' ;1963: *''Adorno'' *''Alle quattro in piazza del Duomo'' *''I sessuofili'' *''La vedova Fineschi'' ;1965: *''La scoperta dell'America'' *''La solita zuppa'' *''Natale con il miele''<ref>Rinominato successivamente ''Natale coi fichi''</ref> ;1966: *''La casa al mare'' *''I re magi'' *''Il volontario Sbrana'' *''La pillola'' ;1967: *''Un occhio a Cracovia'' *''Il prigioniero di Bull Run'' ;1968: *''Il complesso di Loth'' *''Exodus'' *''Il menisco'' ;1969: *''Vita in Maremma'' *''Il traduttore'' *''I love Mary'' ;1971: *''Il prete lungo'' *''Il ritiro'' *''Il solo amore'' ;1972 *''La mamma maestra''<ref>Pubblicato postumo</ref> {{Div col end}} === Ditarët e të rinjve === Ditarët e rinisë, të shkruar midis viteve 1939 dhe 1946, mbetën të pabotuar deri në vitin 2005, kur trashëgimtarët Luciana dhe Ettore Bianciardi dhanë miratimin për botimin e tyre dhe ato u përfshinë në vëllimin e parë të veprave të plota <nowiki>''L'Antimeridiano''. Vetëm tre pjesë prej tyre – ''Quello strano viaggio (storia quasi metafisica)'', ''Parliamo ancora di me'' dhe ''Incontro in tre tempi'' – u përfshinë në përmbledhjen e tregimeve të vitit 1994 nga Bompiani, ''La solita zuppa e altre storie''</nowiki>, edhe pse ato nuk ishin tregime të mirëfillta. * ''Ditarët e universitetit 1939-1942'', L'antimeridiano. Punime te plota. Vëllimi i parë, botime ISBN & exCogita, 2005. * ''Ditarët e luftës 1944-1946'', L'antimeridiano. Punime te plota. Vëllimi i parë, botime ISBN & exCogita, 2005. === Përmbledhje të shkrimeve publicistike === * ''Ai kërkoi një eskalo dhe askush nuk e dyfishoi'', Baldini dhe Castoldi, 1995. * ''Shtëpia buzë detit. Shkrime për Rapallo'', redaktuar nga Punëtoria Kulturore Ramaddan e Rapallo, Il Segnalibro, 1996. * ''Alibia e progresit'', ExCogita, 2000. * ''Një Fluturim dhe një Këngë'', ExCogita, 2002. * ''Nuk më pëlqen pozicioni jashtë loje'', Stampa Alternativa, 2006. ISBN 9788872269596 . * ''I ftuari i qelqit - "Telebianciardi"'', ExCogita, 2007. * ''Mos lexo libra, dëgjoji. Gjashtë mësime për t'u bërë intelektual, veçanërisht për të rinjtë e patalentuar'' . Stampa Alternativa, 2008. * ''Mund të kisha qenë një mesfushor sulmues'', Gog Edizioni, 2021. * ''Gjithsej. Shkrime Gazetare 1952–1971'', parathënie nga Michele Serra, Milano, ExCogita, 2022. === Veprat e plota === * ''Antimeridiani. Vepra të plota. Vëllimi i parë'', botimet ISBN dhe exCogita, 2005. ISBN 9788876380303 . * ''Mëngjesi. Punime te plota. Vëllimi i dytë'', ISBN Edizioni & exCogita, 2007. ISBN 9788876380396 . * ''Profeti i Keq. Romane, Tregime të Shkurtra, Ese dhe Ditarë'', Il Saggiatore, 2018. ISBN 9788842824305 . === Përshtatjet kinematografike === * ''Jeta e Hidhur'', me regji nga Carlo Lizzani (1963) * ''Zogu i Zi Mashkull'', me regji nga Pasquale Festa Campanile ( [[1971]] ), bazuar në tregimin ''Kompleksi Loth'' == Bianciardi në gjuhë të tjera == Lista e mëposhtme përmban të gjitha botimet e veprave të Bianciardit të përkthyera në gjuhë të tjera. === [[Gjuha esperanto|Esperanto]] === * ''La kultura laboro'' (Vepra kulturore), ExCogita, Milano, 2007; përkthyer nga Pier Vittorio Orlandini. * ''Vivo agaca'' (Jeta e hidhur), ExCogita, Milano, 2008; përkthyer nga Carlo Minnaja . * ''Integrimi'', ExCogita, Milano, 2011; përkthyer nga Carlo Minnaja. * ''Ekpafi'' (Zjarr i hapur), ExCogita, Milano, 2011; përkthyer nga Carlo Minnaja. === Në gjuhën frënge === * ''La vie aigre'' (Jeta e hidhur), Juilliard, Paris, 1964; përkthim nga Jacqueline Brunet. * ''La vie aigre'' (Jeta e hidhur), Arles, Paris, 2007; përkthimi nga Béatrice Arnal. === Në gjuhën angleze === * ''La vita agra: ose, Është një jetë e vështirë'', Hodder dhe Stoughton, Londër, 1965; përkthyer nga Eric Mosbacher. * ''Është një Jetë e Vështirë'' ( Viking Press, Nju Jork, 1965); përkthyer nga Eric Mosbacher. === Në gjuhën spanjolle === * ''La vida agria'' (Jeta e thartë), Monte Ávila, Karakas, 1968; përkthyer nga Jorge Capello. * ''Abrir el fuego'' (Zjarr i hapur), Monte Ávila, Karakas, 1970; përkthyer nga Eugenio Guasta. * ''La vida agria'' (Jeta e thartë), Errata naturae, Madrid, 2012; përkthyer nga Miguel Ros González. * ''El trabajo kulturore'' (Vepër kulturore), Errata naturae, Madrid, 2017; përkthimi nga Miguel Ros González. * ''La integratición'' (Integrimi), Errata naturae, Madrid, 2018; përkthimi nga Miguel Ros González. === Në gjuhën gjermane === * ''Das saure Leben'' (Jeta e hidhur), Herbig, Berlin, 1967; përkthimi nga Marlis Ingenmey. * "Homer und Eisscholle" [tregimi i titulluar "Homeri" ose "Adorno"] në Die Katze die aus Rom kam : Geschichten aus Italia für Kinder und Erwachsene / Marlis Ingenmey ; herausgegeben und aus dem Italienischen übertragen von Marlis Ingenmey ; me vielen Bildern von Günther Stiller, Recklinghausen Georg Bitter, 1969 == Homazhet == * Në filmin ''Auguri professore'' ( [[1997]] ) nga Riccardo Milani, protagonisti, i luajtur nga Silvio Orlando, është një profesor letërsie që jep mësim në Institutin Teknik Luciano Bianciardi. * Grupi muzikor italian Baustelle ia kushtoi këngën ''Un romantico a Milano'' (2006) Bianciardit. Grupi i kishte bërë homazh shkrimtarit në vitin 2000 në albumin ''Sussidiario illustrato della giovinezza'' : kënga e tetë, ''Cinecittà'', citon veprën ''La vita agra'' të Bianciardit, duke e vendosur atë në antitezë me veprën ''La dolce vita'' të [[Federico Fellini|Fellinit]], ndërsa një kopje e librit është e dukshme në kopertinën e albumit. * Në serialin televiziv ''Tutti pazzi per amore'' (2008-2012), fëmijët e protagonistëve ndjekin shkollën e mesme Luciano Bianciardi. * The Dogs citojnë Bianciardin në këngën ''Storia di un artista'' të përfshirë në albumin ''Glamour'' . * Skenat e para të dokumentarit të Giovanni Ventos ''Cronaca di una svantaggi'' (1964) ndjekin Bianciardin midis "torracchioni" të qendrës së biznesit Montecatini, të cilës autori i referohet në romanin e tij ''La vita agra'' . * Vlen të përmendet dokumentari ''Bianciardi!'' (2007), i redaktuar nga Massimo Coppola . <ref>{{Cite web |title=Bianciardi! (2007), di Massimo Coppola |url=https://www.cinemaitaliano.info/bianciardi}}</ref> == Shënimet == <references /> == Bibliografia == === Jeta === * Maria Clotilde Angelini, ''Luciano Bianciardi'', Firence, La Nuova Italia, 1980. * Alvaro Bertani, ''Nga Grosseto në Milano: jeta e shkurtër e Luciano Bianciardi'', Milano, ExCogita, 2007 ( ISBN 978-88-89727-33-1 ). * Pino Corrias, ''Jeta e hidhur e një anarkisti, Luciano Bianciardi në Milano'', Milano, Baldini Castoldi Dalai, 2008 ( ISBN 978-88-6073-294-1 ). * Maria Jatosti, Të gjithë në një frymë, Editori Riuniti, 1977 (tani edhe Stampa Alternativa, 2012) * Maria Jatosti, ''Për dashuri dhe urrejtje'', San Cesario di Lecce, Manni, 2011. * Mario Terrosi, ''Bianciardi siç ishte.'' ''Letra nga Luciano Bianciardi drejtuar një shoku nga Grosseto'', Grosseto, Il Paese Reale, 1974. * Mario Terrosi, ''Luciano Bianciardi.'' ''Intelektuali i shpërbërë'', Ianua, 1985. * ''Historia e Letërsisë Italiane'', vëll. 18, ''Shekulli i Dytë i Njëzetë'', botim special për Il Sole 24 Ore, Pioltello, Salerno Editrice. * Irene Blundo, " ''Bianciardi d'essai:'' ''Jeta e hidhur e Luciano Bianciardi në Grosseto, Treguar nga Isaia Vitali, Mario Dondero dhe Maria Jatosti'' ", Stampa Alternativa, 2015. === Veprat === * Irene Gambacorti, ''Luciano Bianciardi: bibliografi 1948-1998'', Fletore të Fondacionit Luciano Bianciardi, nr. 8, Firence, Società editrice fiorentina, 2001, f.&nbsp;339 ( ISBN 8887048274 ). * Velio Abati, ''Lindja e "Minatori della Maremma": korrespondenca Bianciardi-Cassola'', Fletore të Fondacionit Luciano Bianciardi, n.5, Firence, Giunti ( ISBN 8809215540 ). * Giacinto Spagnoletti, ''Historia e Letërsisë Italiane të Shekullit të Njëzetë'', Newton Compton, f.&nbsp;960. * Antonella De Nicola, "Mundi i një njeriu të vetmuar. Vështrime mbi veprën e përkthyesit Luciano Bianciardi", Firence, Società Editrice Fiorentina, 2007. === Literatura kritike === * Rinaldo Rinaldi, ''Romanzo come deformazione : autonomia ed eredita gaddiana in Mastronardi, Bianciardi, Testori, Arbasino,'' Milano : Mursia, c1985 * Antonio Areddu, ''Lo scrittore Luciano Bianciardi letto dallo storico Silvio Lanaro'', in “Nero su Bianco”, n° 9, 10 giugno 1990, Grosseto, p.&nbsp;26. * Antonio Areddu, ''La ristampa del "Lavoro culturale" di Luciano Bianciardi. Non abbiamo conosciuto Luciano Bianciardi'', in “Nero su Bianco”, n° 5, Grosseto, 11 aprile 1991, p.&nbsp;30 * Pier Francesco Borgia, ''La metamorfosi stilistica nella prosa di Luciano Bianciardi,'' Settimo Milanese : Marzorati, 1991. * ''Luciano Bianciardi tra neocapitalismo e contestazione : convegno di studi per il ventennale della morte promosso dalla Camera del lavoro di Grosseto : Grosseto, 22-23 marzo 1991'' / a cura di Velio Abati … [et al.], Roma : Editori riuniti, 1992 * ''Scrittori e cinema tra gli anni '50 e '60, atti del convegno di studi promosso dalla Fondazione Luciano Bianciardi, Grosseto, 27-28 ottobre 1995'', Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi, n.4, Firenze, Giunti, 1997 * Giuseppe Muraca, ''Utopisti ed eretici nella letteratura italiana contemporanea. Saggi su Silone, Bilenchi, Fortini, Pasolini, Bianciardi, Roversi e Bellocchio'', Soveria Mannelli, Rubbettino, 2000. * Gian Carlo Ferretti, La morte irridente : ritratto critico di Luciano Bianciardi uomo giornalista traduttore scrittore, Lecce : Piero Manni, 2000 * Giovanni Paoloni e Cristina Cavallaro. (a cura di), ''Dal Bibliobus alla grossa iniziativa: Luciano Bianciardi, la biblioteca, la casa editrice nel dopoguerra : atti del Convegno internazionale di studi per l’ottantesimo della nascita, Viterbo-Grosseto 21-22 novembre 200''4, Manziana : Vecchiarelli, 2004 * Carlo Varotti (a cura di), ''La parola e il racconto. Scritti su Luciano Bianciardi'', Bologna, Bononia University Press, 2005. * Luciana Bianciardi (a cura di), ''Dossier Luciano Bianciardi''; con lettere inedite di Luciano Bianciardi ; fotobiografia di Alvaro Bertani ; e saggi di Fabio Norcini, Paolo Pasi e Giuseppe in: Il caffè illustrato. Bimestrale di parole e immagini, n. 42, maggio/giugno 2008 * Milli Graffi, "Il piacere del testo nella Vita agra di Bianciardi", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Maria Antonietta Grignani, "Aprire il fuoco: epilogo di una scrittura in esilio", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Antonio Loreto, "Milanesi in rivolta. Luciano Bianciardi e l'asse Valera-Balestrini", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Paolo Zublena, "Dentro e fuori la scrittura anarchica. La lingua della Vita agra di Bianciardi", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri, n. 37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Marta Mazza, ''I fannulloni frenetici. Luciano Bianciardi e l'editoria'', Pisa, Felici Editore, 2009 (ISBN 978-88-6019-323-0). * Jole Soldateschi, ''Il tragico quotidiano : Papini, Palazzeschi, Cassola, Bianciardi'', Firenze : Mauro Pagliai, 2010 * Bianciardi, Ottocento come Novecento : dalla letteratura al dibattito civile : 14/15 novembre 2008, Sala Pegaso, Palazzo della Provincia, Grosseto / a cura di Luciana Bianciardi, Arnaldo Bruni, Massimiliano Marcucci, Milano : ExCogita, 2010 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Giuseppe Muraca, ''Luciano Bianciardi. Uno scrittore fuori dal coro'', Pistoia, Centro di Documentazione, 2012. * Antonio Armano, ''Maledizioni : processi, sequestri e censure a scrittori e editori in Italia dal dopoguerra a oggi, anzi domani'', Torino : Aragno, 2013 * ''La vipera che ‘l melanese accampa : Luciano Bianciardi, Grosseto e La vita agra : Due giornate di studio per i 50 anni de la vita agra e i 90 anni dalla nascita di Luciano Bianciardi,'' a cura di Arnaldo Bruni, Raoul Bruni, Massimiliano Marcucci, Nicola Turi, Milano : ExCogita, 2014. (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Nicolas Martino, ''Do you remember Bianciardi?'', in alfabeta2, 13 giugno 2015. * Gian Paolo Serino (cura), ''Luciano Bianciardi : il precario esistenziale'', Firenze : Clichy, 2015 * Massimiliano Tursi, ''Luciano Bianciardi : i luoghi, il tempo, le parole'', Milano : ExCogita, 2015 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Elisabetta Francioni, ''Luciano Bianciardi bibliotecario a Grosseto (1949-1954),'' Roma : Associazione italiana biblioteche, 2016 * Arnaldo Bruni, ''Io mi oppongo : Luciano Bianciardi garibaldino e ribelle'', Ariccia : Aracne, 2016 * Carlo Varotti, ''Luciano Bianciardi, la protesta dello stile'', Roma : Carocci, 2017 * Sandro Montalto, ''Bianciardi : una vita in rivolta,'' Milano ; Udine : Mimesis, 2018 * ''Una vita agra : Luciano Bianciardi dal Lavoro culturale a Aprire il fuoco : Firenze Biblioteca Comunale delle Oblate, 10 novembre 2016 - 9 febbraio 2017,'' a cura di Arnaldo Bruni e Elisabetta Francioni; premessa di Arnaldo Bruni. - Milano : ExCogita, 2018 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Tiziano Arrigoni, ''La dinamite nella valigia : viaggio nell’Italia di Luciano Bianciardi,'' Piombino : La Bancarella, 2019 * Giorgio Costa, ''Il monoscopio opaco : riflessioni su Luciano Bianciard''i, Milano : XY.IT, 2020 * ''Il lavoro culturale ieri e oggi : atti del convegno'', a cura di Arnaldo Bruni, Milano : ExCogita, 2020 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Sandro de Nobile, ''Il più grande centromediano mai esistito. Luciano Bianciardi e lo sport'', Chieti : Solfanelli, 2022 * Antonello Lombardi, ''Luciano Bianciardi: la trilogia della rabbia'', in "Nuova informazione bibliografica, Il sapere nei libri" 4/2024, Il Mulino, pp. 457-486. == Hyrje të ngjashme == * [[:it:Ameglia|Bocca di Magra]] (Gryka e Magrës) * <a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Grosseto" rel="mw:ExtLink" title="Grosseto" class="cx-link" data-linkid="522">Grosseto</a> (Grosseto) * [[:it:Maria_Jatosti|Maria Jatosti]] (Maria Jatosti) * [[Milano]] * [[:it:Miracolo_economico_italiano|Miracolo economico italiano]] (Mrekullia ekonomike italiane) * [[:it:Montecatini_(azienda)|Montecatini (azienda)]] (Montecatini (kompani)) * <a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Ribolla#La_miniera_e_la_tragedia_del_1954" rel="mw:ExtLink" title="Ribolla" class="cx-link" data-linkid="532">Tragedia di Ribolla</a> (Tragjedia e Ribollas) == Projekte të tjera == {{Sisterlinks}}{{Authority control}} <nowiki> [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Pizës]] [[Kategoria:Shkrimtarë të gjuhës italiane]] [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Vdekje 1971]] [[Kategoria:Lindje 1922]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</nowiki> rrsp31uwpz091uneqijrn77juhsevtq 2985630 2985618 2026-05-30T15:17:35Z Dina2102 187262 2985630 wikitext text/x-wiki {{Infobox shkrimtar | emri = Luciano Bianciardi | fotografia = Bianciardi.jpg | përshkrimi = Luciano Bianciardi në Milano, 1964 | datëlindja = 14 dhjetor 1922 | vendlindja = [[Grosseto]], Itali | datëvdekja = 14 nëntor 1971 | vendvdekja = [[Milano]], Itali | profesioni = Shkrimtar, gazetar, përkthyes, bibliotekar | kombësia = Italian | lloji = Auto-fiksion, satirë, publicistikë | vepra_të_shquara = ''La vita agra'' (1962), ''I minatori della Maremma'' (1956) | bashkëshorti = Adria Belardi (martuar në vitin 1948) | partneri = Maria Jatosti (partnerja e tij e jetës në Milano, nga viti 1954 e tutje) | fëmijët = Juri Bianciardi, Luciana Bianciardi, Marcello Bianciardi }} '''Luciano Bianciardi'''([[Grosseto]], 14 dhjetor 1922 – [[Milano]], 14 nëntor 1971) ishte një [[Shkrimtari|shkrimtar]], [[gazetar]], [[përkthyes]] dhe [[Bibliotekari|bibliotekar]] i njohur italian.{{Bio|Nome=Luciano|Cognome=Bianciardi|Sesso=M|LuogoNascita=Grosseto|GiornoMeseNascita=14 dicembre|AnnoNascita=1922|LuogoMorte=Milano|GiornoMeseMorte=14 novembre|AnnoMorte=1971|Epoca=1900|Attività=scrittore|Attività2=giornalista|Attività3=traduttore|AttivitàAltre=, [[bibliotecario]]|Nazionalità=italiano|Immagine=Bianciardi.jpg|DimImmagine=300}}Ai kontribuoi ndjeshëm në gjallërimin kulturor në [[Itali]] në periudhën e pasluftës, duke bashkëpunuar aktivisht me shtëpi botuese, revista dhe gazeta të ndryshme.Vepra e tij [[narrative]] karakterizohet nga rebelimi kundër elitës kulturore, të cilës i përkiste, dhe nga një analizë e kujdesshme e zakoneve shoqërore në Itali gjatë [[Ekonomik|bumit ekonomik,]] aq sa tregimi narrativ shpesh përzihet me ese që anojnë nga [[sociologjia]]. == Biografia == === Fëmijëria dhe adoleshenca === Figura e nënës së tij nuk duhet të ketë qenë gjithmonë e lehtë për t'u përballuar,duke qenë se Bianciardi e kujtonte atë me këto fjalë: «Isha nxënës i saj përpara se të isha djali i saj, për tridhjetë e dy vjet. Është si të kesh një "mësues për jetën",dhe mësuesit e jetës nuk të lënë kurrë rehat»<ref>1</ref>. Adele Guidi,mësuese në shkollën fillore, kërkonte gjithmonë përsosmëri në studime nga i biri,deri në atë pikë sa ia vështirësoi mjaft edhe vitet e shkollës së mesme.Përkundrazi,i ati, Atide Bianciardi,arkëtar në [[Banca Toscana,]]<nowiki/>krijoi me të një marrëdhënie të barabartë,duke arritur deri aty sa ta quante "shok" që kur ishte fëmijë («dhe sa herë ndodhte, ndihesha krenar»<ref>2</ref>). Që fëmijë studioi violonçel , gjuhë të huaja dhe ishte tashmë një lexues i apasionuar: në moshën 8 vjeç (në vitin 1930) mori librin që e konsideronte gjithmonë të preferuarin e tij dhe që ishte burimi i pasionit të tij për [[Bashkimi i Italisë|Risorgimenton]], ''I Mille'' nga Giuseppe Bandi, historia e [[Ekspedita e Të Njëmijëve|ekspeditës së Mijëra]] të treguar nga zëri i gjallë i një garibaldiani . Ai ndoqi gjimnazin dhe më pas shkollën e mesme klasike në Carducci-Ricasoli në [[Grosseto]], por i jetoi ato vite studimi me një shqetësim të konsiderueshëm, në ndjekjen e tërbuar të njohjes si "i pari i klasës", "pa kuptuar asgjë nga ato që po studioja. [[Retorika]] ishte gjithashtu e përhapur në mësimdhënien e [[Letërsia Italiane e Rilindjes|letërsisë italiane]] ". <ref name=":1">{{Cite book |title=La Vita agra |publisher=Bompiani |year=2008 |series=Tascabili Bompiani |location=Milano}}</ref> Në vitin 1940, pasi kishte kaluar vitin e tretë të shkollës së mesme, ai u përpoq të jepte provimin përfundimtar direkt pa ndjekur vitin e fundit: e kaloi atë në vjeshtë, kur [[Lufta e Dytë Botërore|lufta]] tashmë kishte shpërthyer, dhe në nëntor u regjistrua në [[Shkencat humane|Fakultetin e Letërsisë dhe Filozofisë]] në Piza dhe hyri në Scuola Normale Superiore, ku vazhdoi të studionte pa u ndalur. <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> === Universiteti dhe Lufta e Dytë Botërore === Përvoja e tij e shkurtër universitare në Socializmin Liberal mbeti një parantezë e izoluar:<blockquote>«Shumë të rinj të Shkollës Normale ishin liberalsocialistë – termi tashmë qarkullonte, ndonëse asnjëri prej nesh nuk e dinte se kush e kishte krijuar [...]. Liberalsocializmi im i viteve '41 dhe '42, sa u përket manifestimeve konkrete, në fund të fundit ishte diçka mjaft e vogël: ndonjë takim i fshehtë në një dhomëz të Normale-s, kontakte mes Pizës dhe qytetit tim, ku takohesha me Geno Pampaloni-n dhe Tullio Mazzoncini-n, ndonjë guxim i tepruar prej studenti – një herë i shkrova një letër Musolinit duke i kërkuar dorëheqjen, pas asaj të Badoglio-s – dhe asgjë më shumë.»</blockquote><small>(Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.)</small> Në fund të janarit 1943 ai u rekrutua në ushtri:<blockquote>«Thirrja nën armë [...] më gjeti të papërgatitur. Me shumë naivitet, vendosa ta pranoja jetën ushtarake si një sprovë discipline dhe ekuilibri. Besoja se shkolla e aspirantëve për oficerë, me atë mjerimin e saj të përditshëm e "zotëror", kishte pikërisht këtë funksion, dhe besova te eorët tanë, oficerët e karrierës që na flisnin çdo ditë për nderin dhe guximin, për Atdheun dhe Sovranin, por mbi të gjitha për dinjitetin e të quajturit 'zotërinj oficerë'. Nuk iu desh të prisja gjatë për të parë se cila ishte e vërteta: disa ditë të tmerrshme puljeze të verës dhe vjeshtës së atij viti më zbuluan rrënimin e plotë.»</blockquote><small>(Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.)</small> Në fakt, pas një trajnimi të shpejtë si kadet oficer, Bianciardi u dërgua në Puglia, ku më 22 korrik dëshmoi një nga bombardimet e Foggia-s . Pas armëpushimit të Cassibile-s, ai u bashkua me një njësi britanike si përkthyes dhe shkoi në gadishull për në Forlì ; më pas u kthye në Grosseto në vjeshtën e vitit 1944. <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> Në nëntor ai mori pjesë në konkursin e rezervuar për veteranët për të rifilluar studimet e tij në Normale, dhe në shkurt të vitit 1948 u diplomua në Filozofi me një tezë mbi [[John Dewey]] . <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> Ndërkohë, në vjeshtën e vitit 1945 ai iu bashkua Partisë së Veprimit : «Mendoj se mund të them, megjithatë, se ishte një tjetër përpjekje për qeverisje (e fundit?) nga borgjezia e vogël intelektuale. Ajo dështoi për shkak të kontradiktave të brendshme dhe paaftësisë së vendosur tashmë të klasës sonë, e cila nuk kishte kontakt me klasat punëtore dhe për këtë arsye ishte kryesisht e prirur ndaj të gjitha intelektualizmave sterile dhe ndërtimit të panevojshëm të problemeve abstrakte». <ref name=":1">{{Cite book |title=La Vita agra |publisher=Bompiani |year=2008 |series=Tascabili Bompiani |location=Milano}}</ref> Kur partia u shpërbë në vitin 1947, ai ndjeu një zhgënjim të fortë, aq sa nuk u bashkua më me asnjë organizatë politike. Ai u martua me Adria Belardi në prill të vitit 1948. Në tetor të vitit pasardhës ai u bë baba për herë të parë, kur lindi djali i tij Ettore:<blockquote>«Atë ditë erdhi edhe im atë, pranë djepit të ri, dhe folëm për jetën tonë, si dhe për atë jetë të re [...] na u desh të konkludonim se kishim dështuar [...] se kishin ndodhur dy lufta botërore me aq shumë të vdekur, me mjerim e uri, dhe me aq pak siguri për jetën, punën dhe lirinë e njerëzve në botë. Unë arrita në përfundimin se e gjithë kjo nuk duhej të ndodhte më kurrë, se nuk doja që im bir, ashtu si unë dhe im atë, të rrezikonte një ditë të vdiste apo të vriste, të vuante nga uria apo të përfundonte në burg sepse kishte idetë e veta, të lira. Nuk mundesha më as të hiqja dorë nga besimi te bota ime dhe te njerëzit e mi, e as të mbysja veten në një kopsht të bukur humanist e dembelizmi skeptik, i kënaqur me aforizmën se në botë asgjë nuk është e vërtetë. Duhej të zgjidhja, prania e tim biri ma impononte këtë; nuk mund ta mendoja as ta zgjidhja problemin në mënyrë individuale apo ta shtyja për më vonë, duke u përpjekur që, në momentin e duhur, të mashtroja Zyra e Rekrutimit Ushtarak apo të krijoja një pozicion privilegji për tim bir [...] Nuk do të ketë një zgjidhje të sigurt për tim bir, nëse ajo nuk do të jetë e sigurt edhe për të gjithë fëmijët e botës.» <small>((Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.))</small></blockquote> === Aktivizmi kulturor dhe minatorët e Ribollas === Ai ishte mësues anglishteje në një shkollë të mesme, pastaj mësues historie dhe filozofie në shkollën e mesme që kishte ndjekur kur ishte i ri. Në vitin 1951, ai mori drejtimin e Bibliotekës Chelliana në Grosseto, e cila u bombardua gjatë luftës dhe u dëmtua më tej nga përmbytjet e vitit 1944. Në këtë rol të ri, ai lançoi " [[Busoteka|Bibliobus]] ", një furgon që transportonte libra në fshat, ku përndryshe nuk do të kishin mbërritur kurrë. Ai gjithashtu drejtoi një klub filmi, organizoi një seri konferencash dhe debatesh, mori pjesë me Carlo Cassola në krijimin e lëvizjes Unità Popolare dhe mbajti qëndrim kundër " Ligjit të Mashtrimit " të vitit 1953. Kjo filloi një periudhë bashkëpunimi intensiv, fillimisht në shtypin lokal, pastaj në botime më të rëndësishme, të tilla si ''Belfagor'' dhe ''Avanti!,'' në vitin 1953 në ''Il Mondo'', në vitin 1954 në ''Il Contemporaneo'' . Krahas punës së tij si gazetar, ai filloi të interesohej për përpjekjet sindikale dhe të drejtat e punëtorëve, veçanërisht për minatorët e zonës së Grossetos. Së bashku me mikun e tij Cassola, ai kreu një hulumtim për gazetën ''Avanti!'', të titulluar ''[[I minatori della Maremma]]'' (Minatorët e Maremmas), i cili u botua si libër më 1956 nga shtëpia botuese [[Laterza]]. Ky hulumtim denonconte kushtet e vështira të jetesës së punëtorëve dhe varfërinë e familjeve të tyre, të cilat ai i kishte njohur personalisht duke udhëtuar shpesh me "Bibliobusin" e tij drejt fshatit minerar të [[Ripollès|Ribollës]]. Marrëdhënia e tij me banorët e fshatit ishte shumë e ngushtë; ajo e shënoi thellë kur më 4 maj 1954 shpërtheu një nga puset e minierës së linjitit [[Montecatini]], duke vrarë 43 punëtorë. Për Bianciardin, kjo tragjedi shënoi fundin e kësaj periudhe të jetës së tij: në qershor të atij viti, ai pranoi ftesën për t'u shpërngulur në Milano për të marrë pjesë në themelimin e shtëpisë së re botuese ''[[Feltrinelli]]''.<ref>1</ref> === Milan dhe Feltrinelli: Përkthime dhe vepra të hershme === Në vitin 1955, ndërsa po fillonte të bashkëpunonte me botime të tjera ('[['Nuovi Argomenti'' dhe ''l'Unità]]<nowiki>''</nowiki>), Bianciardi u bë baba për herë të dytë: lindi Luciana (gjithashtu vajza e Adria Belardit), e cila më vonë do të shkruante parathëniet e disa prej vëllimeve të tij, duke punuar për të njohur vlerën e punës së të atit, që shpesh shpërfillej nga kritikët. Po atë vit, atij iu bashkua në Milano partnerja e tij [[Maria Jatosti]]. Atje ai përjetoi nga afër mitin e "bumit ekonomik", kontradiktat e të cilit filloi t'i pasqyronte dhe t'i zbërthente në shkrimet e veta. Vitin pasardhës u botua ''I minatori della Maremma'' (Minatorët e Maremmas), një hulumtim mbi minatorët e Ribollës i shkruar në bashkëpunim me Cassola-n. Ndërkohë, për shtëpinë botuese Feltrinelli, ai përktheu brenda pak muajsh librin ''Plaga e Svastikës'' (''The Scourge of the Swastika'') nga Lord Russell i Liverpool-it, i cili ishte titulli i dytë i botuar nga kjo shtëpi botuese e sapothemeluar. Ky ishte përkthimi i tij i parë i vërtetë dhe, që nga ai moment, përkthimi u shndërrua në profesionin e tij kryesor. Midis qindra faqeve që përkthente, ai gjeti kënaqësi të veçantë duke punuar me kryeveprat e shkrimtarëve amerikanë si [[Jack London]], [[William Faulkner]], [[John Steinbeck]] dhe [[Henry Miller]]. Nga ky i fundit, ai përktheu romanet e famshme ''[[Tropiku i Gaforres]]'' (''Tropic of Cancer'') dhe ''[[Tropiku i Bricjapit]]'' (''Tropic of Capricorn''). Në vitin 1956, Bianciardi u pushua nga puna nga shtëpia botuese Feltrinelli për shkak të rendimentit të ulët, por marrëdhëniet me ish-punëdhënësin e tij mbetën të mira. Në vitin 1957, Feltrinelli botoi '[['Il lavoro culturale]]<nowiki>''</nowiki> (Puna kulturore), romanin e parë të Bianciardit me një frymëzim qartësisht autobiografik. Në këtë vepër rrëfehet me një ironi të hollë formësimi i një intelektuali të ri nga provinca, mes periudhës së pasluftës dhe viteve të rindërtimit. Në vitin 1958, Bianciardi u bë baba për herë të tretë me lindjen e djalit të tij të dytë, Marcello (i biri i Maria Jatostit). Në vitin 1959, ai botoi për shtëpinë botuese Bompiani romanin '[['L'integrazione]]<nowiki>''</nowiki> (Integrimi). Kjo vepër është gjithashtu vepër autobiografike dhe trajton me ironi konfliktin e një intelektuali nga provinca me mjedisin dhe metodat e industrisë botuese milaneze. Në vitin 1960, duke ia kushtuar shkrimit vetëm fundjavat (siç e kishte zakon), ai u shkëput nga stili i tij i mëparshëm duke botuar një roman historik që zhvillohej gjatë periudhës së [[Rilindjes Italiane]] (Risorgimento): ''Da Quarto a Torino. Breve storia della spedizione dei Mille'' (Nga Kuarto në Torino. Histori e shkurtër e Ekspeditës së të Mijëve).<ref>1</ref> Ky ishte i pari i një serie veprash ku ai riinterpretoi ngjarjet dhe personazhet [[e Bashkimit të Italisë]], duke krahasuar historinë zyrtare me realitetin konkret të njerëzve prej mishi e kocke, si dhe duke pasqyruar në shekullin e nëntëmbëdhjetë disa nga kontradiktat e Italisë bashkëkohore. === Suksesi i ''La vita agra'' === Në vitin 1962, Bianciardi, duke vazhduar ecurinë e nisur me romanin ''Il lavoro culturale'', botoi për shtëpinë botuese [[Rizzoli]] veprën që mbetet kryevepra e tij, ''[[La vita agra]]'' (Jeta e ashpër). Në këtë roman ai shpreh revoltën e tij ndaj asaj bote dhe asaj shoqërie që ai vetë e përcaktoi si "ekonomikisht të mrekullueshme". Romani tregon historinë e një anarkisti që dëshironte të hidhte në erë selinë e kompanisë [[Montecatini.]]<ref>1</ref> Vepra arriti menjëherë një sukses të jashtëzakonshëm si te kritikët, ashtu edhe te publiku (me rreth 5 000 kopje të shitura në vetëm dhjetë ditë), duke e shndërruar Bianciardin në një shkrimtar të famshëm brenda pak muajsh. Romani është pjesë e "trilogjisë së revoltës" (''Il lavoro culturale'', ''L'integrazione'', ''La vita agra''): ai përfaqëson rrugëtimin e një rebelimi individual, të një njeriu jashtë rrymës, i cili është i aftë të dallojë çrregullimin shpirtëror dhe sentimental të shkaktuar nga mrekullia ekonomike. «Protagonisti i ''La vita agra'' nuk është në gjendje të jetë një protestues i lëvizjes së vitit 1968 ''ante litteram'' (përpara kohës së vet), sepse edhe ai vetë është një individualist në kërkim të një gjesti shembullor, dhe jo të një ndërgjegjeje kolektive.»<ref>1</ref>. Televizioni publik [[RAI]] shkoi ta intervistonte në shtëpinë e tij në Milano, në "Via Domenichino 2". Regjisori televiziv [[Luigi Silori]] xhiroi një reportazh ku Bianciardi lexonte faqen e romanit që përshkruante daljen e tij në mëngjes për të pirë një kafe dhe duhan, si një i huaj në atë qytet të madh; ky lexim shoqërohej nga imazhe të [[Milano|Milanos]] së viteve '60 dhe nga muzika xhaz e [[Benny Carter.]]<ref>1</ref> Ky emision frymëzoi regjisorin [[Carlo Lizzani,]] i cili në vitin 1964 xhiroi përshtatjen [[Kinematografi|kinematografike]] të romanit me protagonist aktorin e njohur [[Ugo Tognazzi]]. Në skenarin e këtij filmi mori pjesë edhe vetë Bianciardi, i cili shfaqet gjithashtu në një rol të shkurtër (cameo). Gjatë së njëjtës periudhë, përsëri për televizionin RAI, Bianciardi u intervistua nga gazetari i njohur [[Giorgio Bocca]] si një njohës i mirë i jetës së natës në Milano dhe i mjediseve të frekuentuara nga nëntoka kriminale. Në veçanti, ai foli për "sferisterio" (fushën e mbyllur) ku luhej pelota, një lojë që përmendet shpesh edhe në romanin e tij. Ndërkohë, turneu i gjatë promovues për <nowiki>''</nowiki>La vita agra<nowiki>''</nowiki> rezultoi i lodhshëm dhe rraskapitës në aspektin psikologjik: natyra mekanike e prezantimeve që duhej të përsëriste çdo herë para publikut po e bënte të ndihej i zhvleftësuar. Për këtë arsye, Bianciardi gjeti përsëri strehë te puna e tij e qetë si përkthyes. === Vetë mbyllja dhe punimet e fundit === Ai refuzoi një vend të rregullt pune në gazatën ''[[Corriere della Sera]]'', por pranoi të shkruante për ''[[Il Giorno]]'', një bashkëpunim ky që zgjati deri në vitin 1966. Gjatë vitit 1965, ai botoi gjashtë leksione të serializuara për revistën javore ''ABC'' – n e cila mbështeste lëvizjet për të drejtat civile të kohës – të cilat u drejtoheshin të rinjve pa talent që synonin një karrierë të shkëlqyer. Këto gjashtë shkrime provokuese u mblodhën më vonë në një vëllim të vogël të titulluar ''[[Non leggete i libri, fateveli raccontare]]'' (Mos i lexoni librat, jua tregoni të tjerët), botuar në vitin 2022. Pastaj erdhi pika kthyese përfundimtare: ai braktisi zhanrin që i kishte sjellë famë dhe iu rikthye periudhës së Rilindjes Italiane (Risorgimento) me romanin ''[[La battaglia soda]]'', botuar në vitin 1964 nga Rizzoli. Po atë vit, ai u shpërngul në [[Sant'Anna di Rapallo,]] në [[Provinca e Xhenovës|provincën e Xhenovës]], ku filloi të tërhiqej gjithnjë e më shumë në vetvete. I vendosur në qëllimin e tij për të mos iu rikthyer më zhanrit të "revoltës", ai iu përkushtua një pune më pak emocionuese, siç e kujtonte edhe vetë: «Unë punoj, por thjesht për bukën e gojës... Duhet të filloj të shkruaj përsëri për ''Il Giorno'', gjë që shpresoja ta shmangia për arsye të ndryshme; bashkëpunoj me ''Le Ore,'' të gjitha gjëra që nuk më pëlqejnë shumë, por çfarë tjetër mund të bëj? Lexoj shumë në mbrëmje, nga pak nga gjithçka... Dhe le të marrim zemër».<ref>1</ref> Ai i zgjeroi bashkëpunimet e tij me revista jo-intelektuale si ''Kent'', ''Executive'', ''Playmen'', ''Guerin Sportivo'' dhe përsëri me ''ABC'', ku mbajti një nga rubrikat e para të kritikës televizive në Itali, të titulluar ''TeleBianciardi''. Ndërkohë, në vitin 1969, Rizzoli botoi ''<a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Aprire_il_fuoco" rel="mw:ExtLink" title="Aprire il fuoco" class="cx-link" data-linkid="185">Aprire il fuoco</a> ("Zjarr i Hapur")'', i cili përfundoi epikën e tij të [[Sarkazma|kritikës sarkastike]] ndaj botës intelektuale në të cilën jetonte, në një formë më të pjekur dhe me një paralajmërim të paqartë të përfundimit të saj. Nga i njëjti vit dolën ''"Daghela Avanti un passo!"'' (botuar nga [[Bietti Editore|Bietti]] ) dhe ''"Viaggio in Barberia'' " (botuar nga [[Editrice dell'Automobile]] ), kjo e fundit e shkruar kur [[Pija alkoolike|alkooli]] ishte bërë tashmë pjesë e jetës së tij. Ai përktheu ''"Njeriu i Vogël i Madh'' " (1964) të Thomas Berger, të cilën Rizzoli e botoi në vitin 1971. Në vitin 1970 ai u kthye në Milano, por varësia e tij, tashmë serioze nga alkooli, çoi në vdekjen e parakohshme, ende pa mbushur 49 vjeç, më 14 nëntor 1971. Në vitin 1972, vepra e tij e fundit, ''Garibaldi'' ( Arnaldo Mondadori Editore ), një biografi rrëqethëse e udhëheqësit italian, u botua pas vdekjes. === Rizbulimi === Pas një periudhe harrese pothuajse të plotë, në vitin 1993 biografia e Pino Corrias, ''Vita agra di un anarchico'', botuar nga Baldini &amp;amp; Castoldi, e solli përsëri në modë veprën e tij. Një përpjekje e dytë kritike për ta shpëtuar autorin nga harresa u ndërmor nga shtëpitë botuese [[''ISBN Edizioni']]<nowiki>' dhe ''ExCogita'' (kjo e fundit e themeluar nga Luciana Bianciardi, vajza e shkrimtarit). Në dhjetor të vitit 2005, ato botuan vëllimin e parë të veprave të tij të plota, të titulluar në mënyrë emblematike ''L'Antimeridiano''</nowiki> (Antimeridiani). Ky titull u zgjodh në kundërshtim ironik me kolanën e njohur "I Meridiani" të shtëpisë botuese [[Mondadori]], e cila përmbledh autorët më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Më pas, në janar të vitit 2008, u botua edhe vëllimi i dytë, i cili përmbledh të gjithë krijimtarinë e tij gazetareske. == Çmimet == * 1969 – Grifini i Artë <ref>{{Cite web |last= |date= |title=Anno 1969 Luciano Bianciardi |url=http://www.prolocogrosseto.it/anno-1969-.html |language=}}</ref> == Arkivi == Arkivi i Luciano Bianciardit përbëhet nga materiale dokumentare dhe është një fond i krijuar tërësisht nga Fondacioni me të njëjtin emër, i themeluar në vitin 1993 në Grosseto. Librat dhe revistat janë blerë kryesisht në tregun e librave të vjetër dhe antikuarë, ndërsa një pjesë e vogël është dhuruar nga të afërmit, miqtë, të njohurit dhe studiuesit entuziastë të autorit. Ky koleksion përfshin gjithashtu një seri të vogël materialesh fotografike, si dhe materiale të shumta audiovizuale.<ref>1</ref> == Veprat == === Romanet === * ''[[Il lavoro culturale]] (Punë Kulturore'' (1957)) * ''[[L'integrazione]] (Integrimi'' (1960)) * ''[[La vita agra]] (Jeta e Hidhur'' (1962) * ''[[La battaglia soda]] (Beteja e Sodës'' (1964)) * ''[[Aprire il fuoco]] (Zjarr i Hapur'' (1969)) === Publicistikë === * ''[[:it:I_minatori_della_Maremma|I minatori della Maremma]] (Minatorët e Maremmës'' (1956)), në bashkëpunim me Carlo Cassola- n * ''[[:it:Da_Quarto_a_Torino|Da Quarto a Torino]] (Nga Quarto në Torino'' (1960)) * ''[[:it:Daghela_avanti_un_passo!|Daghela avanti un passo!]] (Daghela, një hap përpara!'' (1969)) * ''[[:it:Viaggio_in_Barberia|Viaggio in Barberia]] (Udhëtim në Barbari'' (1969)) * ''[[:it:Garibaldi_(Bianciardi)|Garibaldi]] (Garibaldi'' (1972)) === Historitë === Tregimet e shumta të shkurtra të Bianciardit, të shkruara midis vitit 1956 dhe vdekjes së tij dhe të botuara në revista e gazeta të ndryshme, u përmblodhën pas vdekjes së autorit. Sipas një përzgjedhjeje redaksionale, ato u botuan fillimisht nga shtëpia botuese Rizzoli me titullin ''Il peripatetico e altre storie'' (1976), dhe më pas nga Bompiani me titullin ''La solita zuppa e altre storie'' (1994). Tregimet e plota, të renditura sipas kronologjisë së shkrimit, u botuan për herë të parë në vitin 2005 nga [[Isbn Edizioni]] dhe ExCogita në vëllimin ''L'Antimeridiano''. Në vitin 2017, një tregim i Bianciardit u përfshi në vëllimin ''Meccanoscritto'', të përgatitur nga Collettivo MetalMente[[, Wu Ming 2]] dhe Ivan Brentari (Edizioni Alegre). Një version i pacensuruar i tregimit ''La solita zuppa'' u botua në vitin 2022 nga ExCogita me titullin ''Imputati tutti. «La solita zuppa»: Luciano Bianciardi a processo''.<ref>1</ref>{{Div col|2}} ;1956: *''La promessa'' ;1958: *''Punte di spillo'' ;1960: *''Vacanza alla foce'' ;1961: *''Il complotto'' *''Il peripatetico'' *''Pro Bocca di Magra'' ;1963: *''Adorno'' *''Alle quattro in piazza del Duomo'' *''I sessuofili'' *''La vedova Fineschi'' ;1965: *''La scoperta dell'America'' *''La solita zuppa'' *''Natale con il miele''<ref>Rinominato successivamente ''Natale coi fichi''</ref> ;1966: *''La casa al mare'' *''I re magi'' *''Il volontario Sbrana'' *''La pillola'' ;1967: *''Un occhio a Cracovia'' *''Il prigioniero di Bull Run'' ;1968: *''Il complesso di Loth'' *''Exodus'' *''Il menisco'' ;1969: *''Vita in Maremma'' *''Il traduttore'' *''I love Mary'' ;1971: *''Il prete lungo'' *''Il ritiro'' *''Il solo amore'' ;1972 *''La mamma maestra''<ref>Pubblicato postumo</ref> {{Div col end}} === Ditarët e të rinjve === Ditarët e rinisë, të shkruar midis viteve 1939 dhe 1946, mbetën të pabotuar deri në vitin 2005, kur trashëgimtarët Luciana dhe Ettore Bianciardi dhanë miratimin për botimin e tyre dhe ato u përfshinë në vëllimin e parë të veprave të plota <nowiki>''L'Antimeridiano''. Vetëm tre pjesë prej tyre – ''Quello strano viaggio (storia quasi metafisica)'', ''Parliamo ancora di me'' dhe ''Incontro in tre tempi'' – u përfshinë në përmbledhjen e tregimeve të vitit 1994 nga Bompiani, ''La solita zuppa e altre storie''</nowiki>, edhe pse ato nuk ishin tregime të mirëfillta. * ''Ditarët e universitetit 1939-1942'', L'antimeridiano. Punime te plota. Vëllimi i parë, botime ISBN & exCogita, 2005. * ''Ditarët e luftës 1944-1946'', L'antimeridiano. Punime te plota. Vëllimi i parë, botime ISBN & exCogita, 2005. === Përmbledhje të shkrimeve publicistike === * ''Ai kërkoi një eskalo dhe askush nuk e dyfishoi'', Baldini dhe Castoldi, 1995. * ''Shtëpia buzë detit. Shkrime për Rapallo'', redaktuar nga Punëtoria Kulturore Ramaddan e Rapallo, Il Segnalibro, 1996. * ''Alibia e progresit'', ExCogita, 2000. * ''Një Fluturim dhe një Këngë'', ExCogita, 2002. * ''Nuk më pëlqen pozicioni jashtë loje'', Stampa Alternativa, 2006. ISBN 9788872269596 . * ''I ftuari i qelqit - "Telebianciardi"'', ExCogita, 2007. * ''Mos lexo libra, dëgjoji. Gjashtë mësime për t'u bërë intelektual, veçanërisht për të rinjtë e patalentuar'' . Stampa Alternativa, 2008. * ''Mund të kisha qenë një mesfushor sulmues'', Gog Edizioni, 2021. * ''Gjithsej. Shkrime Gazetare 1952–1971'', parathënie nga Michele Serra, Milano, ExCogita, 2022. === Veprat e plota === * ''Antimeridiani. Vepra të plota. Vëllimi i parë'', botimet ISBN dhe exCogita, 2005. ISBN 9788876380303 . * ''Mëngjesi. Punime te plota. Vëllimi i dytë'', ISBN Edizioni & exCogita, 2007. ISBN 9788876380396 . * ''Profeti i Keq. Romane, Tregime të Shkurtra, Ese dhe Ditarë'', Il Saggiatore, 2018. ISBN 9788842824305 . === Përshtatjet kinematografike === * ''Jeta e Hidhur'', me regji nga Carlo Lizzani (1963) * ''Zogu i Zi Mashkull'', me regji nga Pasquale Festa Campanile ( [[1971]] ), bazuar në tregimin ''Kompleksi Loth'' == Bianciardi në gjuhë të tjera == Lista e mëposhtme përmban të gjitha botimet e veprave të Bianciardit të përkthyera në gjuhë të tjera. === [[Gjuha esperanto|Esperanto]] === * ''La kultura laboro'' (Vepra kulturore), ExCogita, Milano, 2007; përkthyer nga Pier Vittorio Orlandini. * ''Vivo agaca'' (Jeta e hidhur), ExCogita, Milano, 2008; përkthyer nga Carlo Minnaja . * ''Integrimi'', ExCogita, Milano, 2011; përkthyer nga Carlo Minnaja. * ''Ekpafi'' (Zjarr i hapur), ExCogita, Milano, 2011; përkthyer nga Carlo Minnaja. === Në gjuhën frënge === * ''La vie aigre'' (Jeta e hidhur), Juilliard, Paris, 1964; përkthim nga Jacqueline Brunet. * ''La vie aigre'' (Jeta e hidhur), Arles, Paris, 2007; përkthimi nga Béatrice Arnal. === Në gjuhën angleze === * ''La vita agra: ose, Është një jetë e vështirë'', Hodder dhe Stoughton, Londër, 1965; përkthyer nga Eric Mosbacher. * ''Është një Jetë e Vështirë'' ( Viking Press, Nju Jork, 1965); përkthyer nga Eric Mosbacher. === Në gjuhën spanjolle === * ''La vida agria'' (Jeta e thartë), Monte Ávila, Karakas, 1968; përkthyer nga Jorge Capello. * ''Abrir el fuego'' (Zjarr i hapur), Monte Ávila, Karakas, 1970; përkthyer nga Eugenio Guasta. * ''La vida agria'' (Jeta e thartë), Errata naturae, Madrid, 2012; përkthyer nga Miguel Ros González. * ''El trabajo kulturore'' (Vepër kulturore), Errata naturae, Madrid, 2017; përkthimi nga Miguel Ros González. * ''La integratición'' (Integrimi), Errata naturae, Madrid, 2018; përkthimi nga Miguel Ros González. === Në gjuhën gjermane === * ''Das saure Leben'' (Jeta e hidhur), Herbig, Berlin, 1967; përkthimi nga Marlis Ingenmey. * "Homer und Eisscholle" [tregimi i titulluar "Homeri" ose "Adorno"] në Die Katze die aus Rom kam : Geschichten aus Italia für Kinder und Erwachsene / Marlis Ingenmey ; herausgegeben und aus dem Italienischen übertragen von Marlis Ingenmey ; me vielen Bildern von Günther Stiller, Recklinghausen Georg Bitter, 1969 == Homazhet == * Në filmin ''Auguri professore'' ( [[1997]] ) nga Riccardo Milani, protagonisti, i luajtur nga Silvio Orlando, është një profesor letërsie që jep mësim në Institutin Teknik Luciano Bianciardi. * Grupi muzikor italian Baustelle ia kushtoi këngën ''Un romantico a Milano'' (2006) Bianciardit. Grupi i kishte bërë homazh shkrimtarit në vitin 2000 në albumin ''Sussidiario illustrato della giovinezza'' : kënga e tetë, ''Cinecittà'', citon veprën ''La vita agra'' të Bianciardit, duke e vendosur atë në antitezë me veprën ''La dolce vita'' të [[Federico Fellini|Fellinit]], ndërsa një kopje e librit është e dukshme në kopertinën e albumit. * Në serialin televiziv ''Tutti pazzi per amore'' (2008-2012), fëmijët e protagonistëve ndjekin shkollën e mesme Luciano Bianciardi. * The Dogs citojnë Bianciardin në këngën ''Storia di un artista'' të përfshirë në albumin ''Glamour'' . * Skenat e para të dokumentarit të Giovanni Ventos ''Cronaca di una svantaggi'' (1964) ndjekin Bianciardin midis "torracchioni" të qendrës së biznesit Montecatini, të cilës autori i referohet në romanin e tij ''La vita agra'' . * Vlen të përmendet dokumentari ''Bianciardi!'' (2007), i redaktuar nga Massimo Coppola . <ref>{{Cite web |title=Bianciardi! (2007), di Massimo Coppola |url=https://www.cinemaitaliano.info/bianciardi}}</ref> == Shënimet == <references /> == Bibliografia == === Jeta === * Maria Clotilde Angelini, ''Luciano Bianciardi'', Firence, La Nuova Italia, 1980. * Alvaro Bertani, ''Nga Grosseto në Milano: jeta e shkurtër e Luciano Bianciardi'', Milano, ExCogita, 2007 ( ISBN 978-88-89727-33-1 ). * Pino Corrias, ''Jeta e hidhur e një anarkisti, Luciano Bianciardi në Milano'', Milano, Baldini Castoldi Dalai, 2008 ( ISBN 978-88-6073-294-1 ). * Maria Jatosti, Të gjithë në një frymë, Editori Riuniti, 1977 (tani edhe Stampa Alternativa, 2012) * Maria Jatosti, ''Për dashuri dhe urrejtje'', San Cesario di Lecce, Manni, 2011. * Mario Terrosi, ''Bianciardi siç ishte.'' ''Letra nga Luciano Bianciardi drejtuar një shoku nga Grosseto'', Grosseto, Il Paese Reale, 1974. * Mario Terrosi, ''Luciano Bianciardi.'' ''Intelektuali i shpërbërë'', Ianua, 1985. * ''Historia e Letërsisë Italiane'', vëll. 18, ''Shekulli i Dytë i Njëzetë'', botim special për Il Sole 24 Ore, Pioltello, Salerno Editrice. * Irene Blundo, " ''Bianciardi d'essai:'' ''Jeta e hidhur e Luciano Bianciardi në Grosseto, Treguar nga Isaia Vitali, Mario Dondero dhe Maria Jatosti'' ", Stampa Alternativa, 2015. === Veprat === * Irene Gambacorti, ''Luciano Bianciardi: bibliografi 1948-1998'', Fletore të Fondacionit Luciano Bianciardi, nr. 8, Firence, Società editrice fiorentina, 2001, f.&nbsp;339 ( ISBN 8887048274 ). * Velio Abati, ''Lindja e "Minatori della Maremma": korrespondenca Bianciardi-Cassola'', Fletore të Fondacionit Luciano Bianciardi, n.5, Firence, Giunti ( ISBN 8809215540 ). * Giacinto Spagnoletti, ''Historia e Letërsisë Italiane të Shekullit të Njëzetë'', Newton Compton, f.&nbsp;960. * Antonella De Nicola, "Mundi i një njeriu të vetmuar. Vështrime mbi veprën e përkthyesit Luciano Bianciardi", Firence, Società Editrice Fiorentina, 2007. === Literatura kritike === * Rinaldo Rinaldi, ''Romanzo come deformazione : autonomia ed eredita gaddiana in Mastronardi, Bianciardi, Testori, Arbasino,'' Milano : Mursia, c1985 * Antonio Areddu, ''Lo scrittore Luciano Bianciardi letto dallo storico Silvio Lanaro'', in “Nero su Bianco”, n° 9, 10 giugno 1990, Grosseto, p.&nbsp;26. * Antonio Areddu, ''La ristampa del "Lavoro culturale" di Luciano Bianciardi. Non abbiamo conosciuto Luciano Bianciardi'', in “Nero su Bianco”, n° 5, Grosseto, 11 aprile 1991, p.&nbsp;30 * Pier Francesco Borgia, ''La metamorfosi stilistica nella prosa di Luciano Bianciardi,'' Settimo Milanese : Marzorati, 1991. * ''Luciano Bianciardi tra neocapitalismo e contestazione : convegno di studi per il ventennale della morte promosso dalla Camera del lavoro di Grosseto : Grosseto, 22-23 marzo 1991'' / a cura di Velio Abati … [et al.], Roma : Editori riuniti, 1992 * ''Scrittori e cinema tra gli anni '50 e '60, atti del convegno di studi promosso dalla Fondazione Luciano Bianciardi, Grosseto, 27-28 ottobre 1995'', Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi, n.4, Firenze, Giunti, 1997 * Giuseppe Muraca, ''Utopisti ed eretici nella letteratura italiana contemporanea. Saggi su Silone, Bilenchi, Fortini, Pasolini, Bianciardi, Roversi e Bellocchio'', Soveria Mannelli, Rubbettino, 2000. * Gian Carlo Ferretti, La morte irridente : ritratto critico di Luciano Bianciardi uomo giornalista traduttore scrittore, Lecce : Piero Manni, 2000 * Giovanni Paoloni e Cristina Cavallaro. (a cura di), ''Dal Bibliobus alla grossa iniziativa: Luciano Bianciardi, la biblioteca, la casa editrice nel dopoguerra : atti del Convegno internazionale di studi per l’ottantesimo della nascita, Viterbo-Grosseto 21-22 novembre 200''4, Manziana : Vecchiarelli, 2004 * Carlo Varotti (a cura di), ''La parola e il racconto. Scritti su Luciano Bianciardi'', Bologna, Bononia University Press, 2005. * Luciana Bianciardi (a cura di), ''Dossier Luciano Bianciardi''; con lettere inedite di Luciano Bianciardi ; fotobiografia di Alvaro Bertani ; e saggi di Fabio Norcini, Paolo Pasi e Giuseppe in: Il caffè illustrato. Bimestrale di parole e immagini, n. 42, maggio/giugno 2008 * Milli Graffi, "Il piacere del testo nella Vita agra di Bianciardi", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Maria Antonietta Grignani, "Aprire il fuoco: epilogo di una scrittura in esilio", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Antonio Loreto, "Milanesi in rivolta. Luciano Bianciardi e l'asse Valera-Balestrini", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Paolo Zublena, "Dentro e fuori la scrittura anarchica. La lingua della Vita agra di Bianciardi", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri, n. 37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Marta Mazza, ''I fannulloni frenetici. Luciano Bianciardi e l'editoria'', Pisa, Felici Editore, 2009 (ISBN 978-88-6019-323-0). * Jole Soldateschi, ''Il tragico quotidiano : Papini, Palazzeschi, Cassola, Bianciardi'', Firenze : Mauro Pagliai, 2010 * Bianciardi, Ottocento come Novecento : dalla letteratura al dibattito civile : 14/15 novembre 2008, Sala Pegaso, Palazzo della Provincia, Grosseto / a cura di Luciana Bianciardi, Arnaldo Bruni, Massimiliano Marcucci, Milano : ExCogita, 2010 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Giuseppe Muraca, ''Luciano Bianciardi. Uno scrittore fuori dal coro'', Pistoia, Centro di Documentazione, 2012. * Antonio Armano, ''Maledizioni : processi, sequestri e censure a scrittori e editori in Italia dal dopoguerra a oggi, anzi domani'', Torino : Aragno, 2013 * ''La vipera che ‘l melanese accampa : Luciano Bianciardi, Grosseto e La vita agra : Due giornate di studio per i 50 anni de la vita agra e i 90 anni dalla nascita di Luciano Bianciardi,'' a cura di Arnaldo Bruni, Raoul Bruni, Massimiliano Marcucci, Nicola Turi, Milano : ExCogita, 2014. (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Nicolas Martino, ''Do you remember Bianciardi?'', in alfabeta2, 13 giugno 2015. * Gian Paolo Serino (cura), ''Luciano Bianciardi : il precario esistenziale'', Firenze : Clichy, 2015 * Massimiliano Tursi, ''Luciano Bianciardi : i luoghi, il tempo, le parole'', Milano : ExCogita, 2015 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Elisabetta Francioni, ''Luciano Bianciardi bibliotecario a Grosseto (1949-1954),'' Roma : Associazione italiana biblioteche, 2016 * Arnaldo Bruni, ''Io mi oppongo : Luciano Bianciardi garibaldino e ribelle'', Ariccia : Aracne, 2016 * Carlo Varotti, ''Luciano Bianciardi, la protesta dello stile'', Roma : Carocci, 2017 * Sandro Montalto, ''Bianciardi : una vita in rivolta,'' Milano ; Udine : Mimesis, 2018 * ''Una vita agra : Luciano Bianciardi dal Lavoro culturale a Aprire il fuoco : Firenze Biblioteca Comunale delle Oblate, 10 novembre 2016 - 9 febbraio 2017,'' a cura di Arnaldo Bruni e Elisabetta Francioni; premessa di Arnaldo Bruni. - Milano : ExCogita, 2018 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Tiziano Arrigoni, ''La dinamite nella valigia : viaggio nell’Italia di Luciano Bianciardi,'' Piombino : La Bancarella, 2019 * Giorgio Costa, ''Il monoscopio opaco : riflessioni su Luciano Bianciard''i, Milano : XY.IT, 2020 * ''Il lavoro culturale ieri e oggi : atti del convegno'', a cura di Arnaldo Bruni, Milano : ExCogita, 2020 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Sandro de Nobile, ''Il più grande centromediano mai esistito. Luciano Bianciardi e lo sport'', Chieti : Solfanelli, 2022 * Antonello Lombardi, ''Luciano Bianciardi: la trilogia della rabbia'', in "Nuova informazione bibliografica, Il sapere nei libri" 4/2024, Il Mulino, pp. 457-486. == Hyrje të ngjashme == * [[:it:Ameglia|Bocca di Magra]] (Gryka e Magrës) * <a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Grosseto" rel="mw:ExtLink" title="Grosseto" class="cx-link" data-linkid="522">Grosseto</a> (Grosseto) * [[:it:Maria_Jatosti|Maria Jatosti]] (Maria Jatosti) * [[Milano]] * [[:it:Miracolo_economico_italiano|Miracolo economico italiano]] (Mrekullia ekonomike italiane) * [[:it:Montecatini_(azienda)|Montecatini (azienda)]] (Montecatini (kompani)) * <a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Ribolla#La_miniera_e_la_tragedia_del_1954" rel="mw:ExtLink" title="Ribolla" class="cx-link" data-linkid="532">Tragedia di Ribolla</a> (Tragjedia e Ribollas) == Projekte të tjera == {{Sisterlinks}}{{Authority control}} <nowiki> [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Pizës]] [[Kategoria:Shkrimtarë të gjuhës italiane]] [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Vdekje 1971]] [[Kategoria:Lindje 1922]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</nowiki> nnx241iildrup9tm93if0bdytbzsavz 2985646 2985630 2026-05-30T15:30:42Z Dina2102 187262 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:it:Special:Redirect/revision/149045036|Luciano Bianciardi]]" 2985646 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = Luciano Bianciardi | image = Bianciardi.jpg | birth_date = 14 dhjetor 1922 | death_date = 14 nëntor 1971 | birth_place = [[Grosseto]], Itali | death_place = [[Milano]], Itali | occupation = Shkrimtar, gazetar, përkthyes, bibliotekar | nationality = Italian }} '''Luciano Bianciardi'''([[Grosseto]], 14 dhjetor 1922 – [[Milano]], 14 nëntor 1971) ishte një [[Shkrimtari|shkrimtar]], [[gazetar]], [[përkthyes]] dhe [[Bibliotekari|bibliotekar]] i njohur italian.{{Bio|Nome=Luciano|Cognome=Bianciardi|Sesso=M|LuogoNascita=Grosseto|GiornoMeseNascita=14 dicembre|AnnoNascita=1922|LuogoMorte=Milano|GiornoMeseMorte=14 novembre|AnnoMorte=1971|Epoca=1900|Attività=scrittore|Attività2=giornalista|Attività3=traduttore|AttivitàAltre=, [[bibliotecario]]|Nazionalità=italiano|Immagine=Bianciardi.jpg|DimImmagine=300}}Ai kontribuoi ndjeshëm në gjallërimin kulturor në [[Itali]] në periudhën e pasluftës, duke bashkëpunuar aktivisht me shtëpi botuese, revista dhe gazeta të ndryshme.Vepra e tij [[narrative]] karakterizohet nga rebelimi kundër elitës kulturore, të cilës i përkiste, dhe nga një analizë e kujdesshme e zakoneve shoqërore në Itali gjatë [[Ekonomik|bumit ekonomik,]] aq sa tregimi narrativ shpesh përzihet me ese që anojnë nga [[sociologjia]]. == Biografia == === Fëmijëria dhe adoleshenca === Figura e nënës së tij nuk duhet të ketë qenë gjithmonë e lehtë për t'u përballuar,duke qenë se Bianciardi e kujtonte atë me këto fjalë: «Isha nxënës i saj përpara se të isha djali i saj, për tridhjetë e dy vjet. Është si të kesh një "mësues për jetën",dhe mësuesit e jetës nuk të lënë kurrë rehat»<ref>1</ref>. Adele Guidi,mësuese në shkollën fillore, kërkonte gjithmonë përsosmëri në studime nga i biri,deri në atë pikë sa ia vështirësoi mjaft edhe vitet e shkollës së mesme.Përkundrazi,i ati, Atide Bianciardi,arkëtar në [[Banca Toscana,]]<nowiki/>krijoi me të një marrëdhënie të barabartë,duke arritur deri aty sa ta quante "shok" që kur ishte fëmijë («dhe sa herë ndodhte, ndihesha krenar»<ref>2</ref>). Që fëmijë studioi violonçel , gjuhë të huaja dhe ishte tashmë një lexues i apasionuar: në moshën 8 vjeç (në vitin 1930) mori librin që e konsideronte gjithmonë të preferuarin e tij dhe që ishte burimi i pasionit të tij për [[Bashkimi i Italisë|Risorgimenton]], ''I Mille'' nga Giuseppe Bandi, historia e [[Ekspedita e Të Njëmijëve|ekspeditës së Mijëra]] të treguar nga zëri i gjallë i një garibaldiani . Ai ndoqi gjimnazin dhe më pas shkollën e mesme klasike në Carducci-Ricasoli në [[Grosseto]], por i jetoi ato vite studimi me një shqetësim të konsiderueshëm, në ndjekjen e tërbuar të njohjes si "i pari i klasës", "pa kuptuar asgjë nga ato që po studioja. [[Retorika]] ishte gjithashtu e përhapur në mësimdhënien e [[Letërsia Italiane e Rilindjes|letërsisë italiane]] ". <ref name=":1">{{Cite book |title=La Vita agra |publisher=Bompiani |year=2008 |series=Tascabili Bompiani |location=Milano}}</ref> Në vitin 1940, pasi kishte kaluar vitin e tretë të shkollës së mesme, ai u përpoq të jepte provimin përfundimtar direkt pa ndjekur vitin e fundit: e kaloi atë në vjeshtë, kur [[Lufta e Dytë Botërore|lufta]] tashmë kishte shpërthyer, dhe në nëntor u regjistrua në [[Shkencat humane|Fakultetin e Letërsisë dhe Filozofisë]] në Piza dhe hyri në Scuola Normale Superiore, ku vazhdoi të studionte pa u ndalur. <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> === Universiteti dhe Lufta e Dytë Botërore === Përvoja e tij e shkurtër universitare në Socializmin Liberal mbeti një parantezë e izoluar:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />«Shumë të rinj të Shkollës Normale ishin liberalsocialistë – termi tashmë qarkullonte, ndonëse asnjëri prej nesh nuk e dinte se kush e kishte krijuar [...]. Liberalsocializmi im i viteve '41 dhe '42, sa u përket manifestimeve konkrete, në fund të fundit ishte diçka mjaft e vogël: ndonjë takim i fshehtë në një dhomëz të Normale-s, kontakte mes Pizës dhe qytetit tim, ku takohesha me Geno Pampaloni-n dhe Tullio Mazzoncini-n, ndonjë guxim i tepruar prej studenti – një herë i shkrova një letër Musolinit duke i kërkuar dorëheqjen, pas asaj të Badoglio-s – dhe asgjë më shumë.» <small>(Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.)</small> Në fund të janarit 1943 ai u rekrutua në ushtri:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />«Thirrja nën armë [...] më gjeti të papërgatitur. Me shumë naivitet, vendosa ta pranoja jetën ushtarake si një sprovë discipline dhe ekuilibri. Besoja se shkolla e aspirantëve për oficerë, me atë mjerimin e saj të përditshëm e "zotëror", kishte pikërisht këtë funksion, dhe besova te eorët tanë, oficerët e karrierës që na flisnin çdo ditë për nderin dhe guximin, për Atdheun dhe Sovranin, por mbi të gjitha për dinjitetin e të quajturit 'zotërinj oficerë'. Nuk iu desh të prisja gjatë për të parë se cila ishte e vërteta: disa ditë të tmerrshme puljeze të verës dhe vjeshtës së atij viti më zbuluan rrënimin e plotë.» <small>(Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.)</small> Në fakt, pas një trajnimi të shpejtë si kadet oficer, Bianciardi u dërgua në Puglia, ku më 22 korrik dëshmoi një nga bombardimet e Foggia-s . Pas armëpushimit të Cassibile-s, ai u bashkua me një njësi britanike si përkthyes dhe shkoi në gadishull për në Forlì ; më pas u kthye në Grosseto në vjeshtën e vitit 1944. <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> Në nëntor ai mori pjesë në konkursin e rezervuar për veteranët për të rifilluar studimet e tij në Normale, dhe në shkurt të vitit 1948 u diplomua në Filozofi me një tezë mbi [[John Dewey]] . <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> Ndërkohë, në vjeshtën e vitit 1945 ai iu bashkua Partisë së Veprimit : «Mendoj se mund të them, megjithatë, se ishte një tjetër përpjekje për qeverisje (e fundit?) nga borgjezia e vogël intelektuale. Ajo dështoi për shkak të kontradiktave të brendshme dhe paaftësisë së vendosur tashmë të klasës sonë, e cila nuk kishte kontakt me klasat punëtore dhe për këtë arsye ishte kryesisht e prirur ndaj të gjitha intelektualizmave sterile dhe ndërtimit të panevojshëm të problemeve abstrakte». <ref name=":1">{{Cite book |title=La Vita agra |publisher=Bompiani |year=2008 |series=Tascabili Bompiani |location=Milano}}</ref> Kur partia u shpërbë në vitin 1947, ai ndjeu një zhgënjim të fortë, aq sa nuk u bashkua më me asnjë organizatë politike. Ai u martua me Adria Belardi në prill të vitit 1948. Në tetor të vitit pasardhës ai u bë baba për herë të parë, kur lindi djali i tij Ettore:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />«Atë ditë erdhi edhe im atë, pranë djepit të ri, dhe folëm për jetën tonë, si dhe për atë jetë të re [...] na u desh të konkludonim se kishim dështuar [...] se kishin ndodhur dy lufta botërore me aq shumë të vdekur, me mjerim e uri, dhe me aq pak siguri për jetën, punën dhe lirinë e njerëzve në botë. Unë arrita në përfundimin se e gjithë kjo nuk duhej të ndodhte më kurrë, se nuk doja që im bir, ashtu si unë dhe im atë, të rrezikonte një ditë të vdiste apo të vriste, të vuante nga uria apo të përfundonte në burg sepse kishte idetë e veta, të lira. Nuk mundesha më as të hiqja dorë nga besimi te bota ime dhe te njerëzit e mi, e as të mbysja veten në një kopsht të bukur humanist e dembelizmi skeptik, i kënaqur me aforizmën se në botë asgjë nuk është e vërtetë. Duhej të zgjidhja, prania e tim biri ma impononte këtë; nuk mund ta mendoja as ta zgjidhja problemin në mënyrë individuale apo ta shtyja për më vonë, duke u përpjekur që, në momentin e duhur, të mashtroja Zyra e Rekrutimit Ushtarak apo të krijoja një pozicion privilegji për tim bir [...] Nuk do të ketë një zgjidhje të sigurt për tim bir, nëse ajo nuk do të jetë e sigurt edhe për të gjithë fëmijët e botës.» <small>((Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.))</small> === Aktivizmi kulturor dhe minatorët e Ribollas === Ai ishte mësues anglishteje në një shkollë të mesme, pastaj mësues historie dhe filozofie në shkollën e mesme që kishte ndjekur kur ishte i ri. Në vitin 1951, ai mori drejtimin e Bibliotekës Chelliana në Grosseto, e cila u bombardua gjatë luftës dhe u dëmtua më tej nga përmbytjet e vitit 1944. Në këtë rol të ri, ai lançoi " [[Busoteka|Bibliobus]] ", një furgon që transportonte libra në fshat, ku përndryshe nuk do të kishin mbërritur kurrë. Ai gjithashtu drejtoi një klub filmi, organizoi një seri konferencash dhe debatesh, mori pjesë me Carlo Cassola në krijimin e lëvizjes Unità Popolare dhe mbajti qëndrim kundër " Ligjit të Mashtrimit " të vitit 1953. Kjo filloi një periudhë bashkëpunimi intensiv, fillimisht në shtypin lokal, pastaj në botime më të rëndësishme, të tilla si ''Belfagor'' dhe ''Avanti!,'' në vitin 1953 në ''Il Mondo'', në vitin 1954 në ''Il Contemporaneo'' . Krahas punës së tij si gazetar, ai filloi të interesohej për përpjekjet sindikale dhe të drejtat e punëtorëve, veçanërisht për minatorët e zonës së Grossetos. Së bashku me mikun e tij Cassola, ai kreu një hulumtim për gazetën ''Avanti!'', të titulluar ''[[I minatori della Maremma]]'' (Minatorët e Maremmas), i cili u botua si libër më 1956 nga shtëpia botuese [[Laterza]]. Ky hulumtim denonconte kushtet e vështira të jetesës së punëtorëve dhe varfërinë e familjeve të tyre, të cilat ai i kishte njohur personalisht duke udhëtuar shpesh me "Bibliobusin" e tij drejt fshatit minerar të [[Ripollès|Ribollës]]. Marrëdhënia e tij me banorët e fshatit ishte shumë e ngushtë; ajo e shënoi thellë kur më 4 maj 1954 shpërtheu një nga puset e minierës së linjitit [[Montecatini]], duke vrarë 43 punëtorë. Për Bianciardin, kjo tragjedi shënoi fundin e kësaj periudhe të jetës së tij: në qershor të atij viti, ai pranoi ftesën për t'u shpërngulur në Milano për të marrë pjesë në themelimin e shtëpisë së re botuese ''[[Feltrinelli]]''.<ref>1</ref> === Milan dhe Feltrinelli: Përkthime dhe vepra të hershme === Në vitin 1955, ndërsa po fillonte të bashkëpunonte me botime të tjera ('[['Nuovi Argomenti'' dhe ''l'Unità]]<nowiki>''</nowiki>), Bianciardi u bë baba për herë të dytë: lindi Luciana (gjithashtu vajza e Adria Belardit), e cila më vonë do të shkruante parathëniet e disa prej vëllimeve të tij, duke punuar për të njohur vlerën e punës së të atit, që shpesh shpërfillej nga kritikët. Po atë vit, atij iu bashkua në Milano partnerja e tij [[Maria Jatosti]]. Atje ai përjetoi nga afër mitin e "bumit ekonomik", kontradiktat e të cilit filloi t'i pasqyronte dhe t'i zbërthente në shkrimet e veta. Vitin pasardhës u botua ''I minatori della Maremma'' (Minatorët e Maremmas), një hulumtim mbi minatorët e Ribollës i shkruar në bashkëpunim me Cassola-n. Ndërkohë, për shtëpinë botuese Feltrinelli, ai përktheu brenda pak muajsh librin ''Plaga e Svastikës'' (''The Scourge of the Swastika'') nga Lord Russell i Liverpool-it, i cili ishte titulli i dytë i botuar nga kjo shtëpi botuese e sapothemeluar. Ky ishte përkthimi i tij i parë i vërtetë dhe, që nga ai moment, përkthimi u shndërrua në profesionin e tij kryesor. Midis qindra faqeve që përkthente, ai gjeti kënaqësi të veçantë duke punuar me kryeveprat e shkrimtarëve amerikanë si [[Jack London]], [[William Faulkner]], [[John Steinbeck]] dhe [[Henry Miller]]. Nga ky i fundit, ai përktheu romanet e famshme ''[[Tropiku i Gaforres]]'' (''Tropic of Cancer'') dhe ''[[Tropiku i Bricjapit]]'' (''Tropic of Capricorn''). Në vitin 1956, Bianciardi u pushua nga puna nga shtëpia botuese Feltrinelli për shkak të rendimentit të ulët, por marrëdhëniet me ish-punëdhënësin e tij mbetën të mira. Në vitin 1957, Feltrinelli botoi '[['Il lavoro culturale]]<nowiki>''</nowiki> (Puna kulturore), romanin e parë të Bianciardit me një frymëzim qartësisht autobiografik. Në këtë vepër rrëfehet me një ironi të hollë formësimi i një intelektuali të ri nga provinca, mes periudhës së pasluftës dhe viteve të rindërtimit. Në vitin 1958, Bianciardi u bë baba për herë të tretë me lindjen e djalit të tij të dytë, Marcello (i biri i Maria Jatostit). Në vitin 1959, ai botoi për shtëpinë botuese Bompiani romanin '[['L'integrazione]]<nowiki>''</nowiki> (Integrimi). Kjo vepër është gjithashtu vepër autobiografike dhe trajton me ironi konfliktin e një intelektuali nga provinca me mjedisin dhe metodat e industrisë botuese milaneze. Në vitin 1960, duke ia kushtuar shkrimit vetëm fundjavat (siç e kishte zakon), ai u shkëput nga stili i tij i mëparshëm duke botuar një roman historik që zhvillohej gjatë periudhës së [[Rilindjes Italiane]] (Risorgimento): ''Da Quarto a Torino. Breve storia della spedizione dei Mille'' (Nga Kuarto në Torino. Histori e shkurtër e Ekspeditës së të Mijëve).<ref>1</ref> Ky ishte i pari i një serie veprash ku ai riinterpretoi ngjarjet dhe personazhet [[e Bashkimit të Italisë]], duke krahasuar historinë zyrtare me realitetin konkret të njerëzve prej mishi e kocke, si dhe duke pasqyruar në shekullin e nëntëmbëdhjetë disa nga kontradiktat e Italisë bashkëkohore. === Suksesi i ''La vita agra'' === Në vitin 1962, Bianciardi, duke vazhduar ecurinë e nisur me romanin ''Il lavoro culturale'', botoi për shtëpinë botuese [[Rizzoli]] veprën që mbetet kryevepra e tij, ''[[La vita agra]]'' (Jeta e ashpër). Në këtë roman ai shpreh revoltën e tij ndaj asaj bote dhe asaj shoqërie që ai vetë e përcaktoi si "ekonomikisht të mrekullueshme". Romani tregon historinë e një anarkisti që dëshironte të hidhte në erë selinë e kompanisë [[Montecatini.]]<ref>1</ref> Vepra arriti menjëherë një sukses të jashtëzakonshëm si te kritikët, ashtu edhe te publiku (me rreth 5 000 kopje të shitura në vetëm dhjetë ditë), duke e shndërruar Bianciardin në një shkrimtar të famshëm brenda pak muajsh. Romani është pjesë e "trilogjisë së revoltës" (''Il lavoro culturale'', ''L'integrazione'', ''La vita agra''): ai përfaqëson rrugëtimin e një rebelimi individual, të një njeriu jashtë rrymës, i cili është i aftë të dallojë çrregullimin shpirtëror dhe sentimental të shkaktuar nga mrekullia ekonomike. «Protagonisti i ''La vita agra'' nuk është në gjendje të jetë një protestues i lëvizjes së vitit 1968 ''ante litteram'' (përpara kohës së vet), sepse edhe ai vetë është një individualist në kërkim të një gjesti shembullor, dhe jo të një ndërgjegjeje kolektive.»<ref>1</ref>. Televizioni publik [[RAI]] shkoi ta intervistonte në shtëpinë e tij në Milano, në "Via Domenichino 2". Regjisori televiziv [[Luigi Silori]] xhiroi një reportazh ku Bianciardi lexonte faqen e romanit që përshkruante daljen e tij në mëngjes për të pirë një kafe dhe duhan, si një i huaj në atë qytet të madh; ky lexim shoqërohej nga imazhe të [[Milano|Milanos]] së viteve '60 dhe nga muzika xhaz e [[Benny Carter.]]<ref>1</ref> Ky emision frymëzoi regjisorin [[Carlo Lizzani,]] i cili në vitin 1964 xhiroi përshtatjen [[Kinematografi|kinematografike]] të romanit me protagonist aktorin e njohur [[Ugo Tognazzi]]. Në skenarin e këtij filmi mori pjesë edhe vetë Bianciardi, i cili shfaqet gjithashtu në një rol të shkurtër (cameo). Gjatë së njëjtës periudhë, përsëri për televizionin RAI, Bianciardi u intervistua nga gazetari i njohur [[Giorgio Bocca]] si një njohës i mirë i jetës së natës në Milano dhe i mjediseve të frekuentuara nga nëntoka kriminale. Në veçanti, ai foli për "sferisterio" (fushën e mbyllur) ku luhej pelota, një lojë që përmendet shpesh edhe në romanin e tij. Ndërkohë, turneu i gjatë promovues për <nowiki>''</nowiki>La vita agra<nowiki>''</nowiki> rezultoi i lodhshëm dhe rraskapitës në aspektin psikologjik: natyra mekanike e prezantimeve që duhej të përsëriste çdo herë para publikut po e bënte të ndihej i zhvleftësuar. Për këtë arsye, Bianciardi gjeti përsëri strehë te puna e tij e qetë si përkthyes. === Vetë mbyllja dhe punimet e fundit === Ai refuzoi një vend të rregullt pune në gazatën ''[[Corriere della Sera]]'', por pranoi të shkruante për ''[[Il Giorno]]'', një bashkëpunim ky që zgjati deri në vitin 1966. Gjatë vitit 1965, ai botoi gjashtë leksione të serializuara për revistën javore ''ABC'' – n e cila mbështeste lëvizjet për të drejtat civile të kohës – të cilat u drejtoheshin të rinjve pa talent që synonin një karrierë të shkëlqyer. Këto gjashtë shkrime provokuese u mblodhën më vonë në një vëllim të vogël të titulluar ''[[Non leggete i libri, fateveli raccontare]]'' (Mos i lexoni librat, jua tregoni të tjerët), botuar në vitin 2022. Pastaj erdhi pika kthyese përfundimtare: ai braktisi zhanrin që i kishte sjellë famë dhe iu rikthye periudhës së Rilindjes Italiane (Risorgimento) me romanin ''[[La battaglia soda]]'', botuar në vitin 1964 nga Rizzoli. Po atë vit, ai u shpërngul në [[Sant'Anna di Rapallo,]] në [[Provinca e Xhenovës|provincën e Xhenovës]], ku filloi të tërhiqej gjithnjë e më shumë në vetvete. I vendosur në qëllimin e tij për të mos iu rikthyer më zhanrit të "revoltës", ai iu përkushtua një pune më pak emocionuese, siç e kujtonte edhe vetë: «Unë punoj, por thjesht për bukën e gojës... Duhet të filloj të shkruaj përsëri për ''Il Giorno'', gjë që shpresoja ta shmangia për arsye të ndryshme; bashkëpunoj me ''Le Ore,'' të gjitha gjëra që nuk më pëlqejnë shumë, por çfarë tjetër mund të bëj? Lexoj shumë në mbrëmje, nga pak nga gjithçka... Dhe le të marrim zemër».<ref>1</ref> Ai i zgjeroi bashkëpunimet e tij me revista jo-intelektuale si ''Kent'', ''Executive'', ''Playmen'', ''Guerin Sportivo'' dhe përsëri me ''ABC'', ku mbajti një nga rubrikat e para të kritikës televizive në Itali, të titulluar ''TeleBianciardi''. Ndërkohë, në vitin 1969, Rizzoli botoi ''<a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Aprire_il_fuoco" rel="mw:ExtLink" title="Aprire il fuoco" class="cx-link" data-linkid="185">Aprire il fuoco</a> ("Zjarr i Hapur")'', i cili përfundoi epikën e tij të [[Sarkazma|kritikës sarkastike]] ndaj botës intelektuale në të cilën jetonte, në një formë më të pjekur dhe me një paralajmërim të paqartë të përfundimit të saj. Nga i njëjti vit dolën ''"Daghela Avanti un passo!"'' (botuar nga [[Bietti Editore|Bietti]] ) dhe ''"Viaggio in Barberia'' " (botuar nga [[Editrice dell'Automobile]] ), kjo e fundit e shkruar kur [[Pija alkoolike|alkooli]] ishte bërë tashmë pjesë e jetës së tij. Ai përktheu ''"Njeriu i Vogël i Madh'' " (1964) të Thomas Berger, të cilën Rizzoli e botoi në vitin 1971. Në vitin 1970 ai u kthye në Milano, por varësia e tij, tashmë serioze nga alkooli, çoi në vdekjen e parakohshme, ende pa mbushur 49 vjeç, më 14 nëntor 1971. Në vitin 1972, vepra e tij e fundit, ''Garibaldi'' ( Arnaldo Mondadori Editore ), një biografi rrëqethëse e udhëheqësit italian, u botua pas vdekjes. === Rizbulimi === Pas një periudhe harrese pothuajse të plotë, në vitin 1993 biografia e Pino Corrias, ''Vita agra di un anarchico'', botuar nga Baldini &amp;amp; Castoldi, e solli përsëri në modë veprën e tij. Një përpjekje e dytë kritike për ta shpëtuar autorin nga harresa u ndërmor nga shtëpitë botuese [[''ISBN Edizioni']]<nowiki>' dhe ''ExCogita'' (kjo e fundit e themeluar nga Luciana Bianciardi, vajza e shkrimtarit). Në dhjetor të vitit 2005, ato botuan vëllimin e parë të veprave të tij të plota, të titulluar në mënyrë emblematike ''L'Antimeridiano''</nowiki> (Antimeridiani). Ky titull u zgjodh në kundërshtim ironik me kolanën e njohur "I Meridiani" të shtëpisë botuese [[Mondadori]], e cila përmbledh autorët më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Më pas, në janar të vitit 2008, u botua edhe vëllimi i dytë, i cili përmbledh të gjithë krijimtarinë e tij gazetareske. == Çmimet == * 1969 – Grifini i Artë <ref>{{Cite web |last= |date= |title=Anno 1969 Luciano Bianciardi |url=http://www.prolocogrosseto.it/anno-1969-.html |language=}}</ref> == Arkivi == Arkivi i Luciano Bianciardit përbëhet nga materiale dokumentare dhe është një fond i krijuar tërësisht nga Fondacioni me të njëjtin emër, i themeluar në vitin 1993 në Grosseto. Librat dhe revistat janë blerë kryesisht në tregun e librave të vjetër dhe antikuarë, ndërsa një pjesë e vogël është dhuruar nga të afërmit, miqtë, të njohurit dhe studiuesit entuziastë të autorit. Ky koleksion përfshin gjithashtu një seri të vogël materialesh fotografike, si dhe materiale të shumta audiovizuale.<ref>1</ref> == Veprat == === Romanet === * ''[[Il lavoro culturale]] (Punë Kulturore'' (1957)) * ''[[L'integrazione]] (Integrimi'' (1960)) * ''[[La vita agra]] (Jeta e Hidhur'' (1962) * ''[[La battaglia soda]] (Beteja e Sodës'' (1964)) * ''[[Aprire il fuoco]] (Zjarr i Hapur'' (1969)) === Publicistikë === * ''[[:it:I_minatori_della_Maremma|I minatori della Maremma]] (Minatorët e Maremmës'' (1956)), në bashkëpunim me Carlo Cassola- n * ''[[:it:Da_Quarto_a_Torino|Da Quarto a Torino]] (Nga Quarto në Torino'' (1960)) * ''[[:it:Daghela_avanti_un_passo!|Daghela avanti un passo!]] (Daghela, një hap përpara!'' (1969)) * ''[[:it:Viaggio_in_Barberia|Viaggio in Barberia]] (Udhëtim në Barbari'' (1969)) * ''[[:it:Garibaldi_(Bianciardi)|Garibaldi]] (Garibaldi'' (1972)) === Historitë === Tregimet e shumta të shkurtra të Bianciardit, të shkruara midis vitit 1956 dhe vdekjes së tij dhe të botuara në revista e gazeta të ndryshme, u përmblodhën pas vdekjes së autorit. Sipas një përzgjedhjeje redaksionale, ato u botuan fillimisht nga shtëpia botuese Rizzoli me titullin ''Il peripatetico e altre storie'' (1976), dhe më pas nga Bompiani me titullin ''La solita zuppa e altre storie'' (1994). Tregimet e plota, të renditura sipas kronologjisë së shkrimit, u botuan për herë të parë në vitin 2005 nga [[Isbn Edizioni]] dhe ExCogita në vëllimin ''L'Antimeridiano''. Në vitin 2017, një tregim i Bianciardit u përfshi në vëllimin ''Meccanoscritto'', të përgatitur nga Collettivo MetalMente[[, Wu Ming 2]] dhe Ivan Brentari (Edizioni Alegre). Një version i pacensuruar i tregimit ''La solita zuppa'' u botua në vitin 2022 nga ExCogita me titullin ''Imputati tutti. «La solita zuppa»: Luciano Bianciardi a processo''.<ref>1</ref>{{Div col|2}} ;1956: *''La promessa'' ;1958: *''Punte di spillo'' ;1960: *''Vacanza alla foce'' ;1961: *''Il complotto'' *''Il peripatetico'' *''Pro Bocca di Magra'' ;1963: *''Adorno'' *''Alle quattro in piazza del Duomo'' *''I sessuofili'' *''La vedova Fineschi'' ;1965: *''La scoperta dell'America'' *''La solita zuppa'' *''Natale con il miele''<ref>Rinominato successivamente ''Natale coi fichi''</ref> ;1966: *''La casa al mare'' *''I re magi'' *''Il volontario Sbrana'' *''La pillola'' ;1967: *''Un occhio a Cracovia'' *''Il prigioniero di Bull Run'' ;1968: *''Il complesso di Loth'' *''Exodus'' *''Il menisco'' ;1969: *''Vita in Maremma'' *''Il traduttore'' *''I love Mary'' ;1971: *''Il prete lungo'' *''Il ritiro'' *''Il solo amore'' ;1972 *''La mamma maestra''<ref>Pubblicato postumo</ref> {{Div col end}} === Ditarët e të rinjve === Ditarët e rinisë, të shkruar midis viteve 1939 dhe 1946, mbetën të pabotuar deri në vitin 2005, kur trashëgimtarët Luciana dhe Ettore Bianciardi dhanë miratimin për botimin e tyre dhe ato u përfshinë në vëllimin e parë të veprave të plota <nowiki>''L'Antimeridiano''. Vetëm tre pjesë prej tyre – ''Quello strano viaggio (storia quasi metafisica)'', ''Parliamo ancora di me'' dhe ''Incontro in tre tempi'' – u përfshinë në përmbledhjen e tregimeve të vitit 1994 nga Bompiani, ''La solita zuppa e altre storie''</nowiki>, edhe pse ato nuk ishin tregime të mirëfillta. * ''Ditarët e universitetit 1939-1942'', L'antimeridiano. Punime te plota. Vëllimi i parë, botime ISBN & exCogita, 2005. * ''Ditarët e luftës 1944-1946'', L'antimeridiano. Punime te plota. Vëllimi i parë, botime ISBN & exCogita, 2005. === Përmbledhje të shkrimeve publicistike === * ''Ai kërkoi një eskalo dhe askush nuk e dyfishoi'', Baldini dhe Castoldi, 1995. * ''Shtëpia buzë detit. Shkrime për Rapallo'', redaktuar nga Punëtoria Kulturore Ramaddan e Rapallo, Il Segnalibro, 1996. * ''Alibia e progresit'', ExCogita, 2000. * ''Një Fluturim dhe një Këngë'', ExCogita, 2002. * ''Nuk më pëlqen pozicioni jashtë loje'', Stampa Alternativa, 2006. ISBN 9788872269596 . * ''I ftuari i qelqit - "Telebianciardi"'', ExCogita, 2007. * ''Mos lexo libra, dëgjoji. Gjashtë mësime për t'u bërë intelektual, veçanërisht për të rinjtë e patalentuar'' . Stampa Alternativa, 2008. * ''Mund të kisha qenë një mesfushor sulmues'', Gog Edizioni, 2021. * ''Gjithsej. Shkrime Gazetare 1952–1971'', parathënie nga Michele Serra, Milano, ExCogita, 2022. === Veprat e plota === * ''Antimeridiani. Vepra të plota. Vëllimi i parë'', botimet ISBN dhe exCogita, 2005. ISBN 9788876380303 . * ''Mëngjesi. Punime te plota. Vëllimi i dytë'', ISBN Edizioni & exCogita, 2007. ISBN 9788876380396 . * ''Profeti i Keq. Romane, Tregime të Shkurtra, Ese dhe Ditarë'', Il Saggiatore, 2018. ISBN 9788842824305 . === Përshtatjet kinematografike === * ''Jeta e Hidhur'', me regji nga Carlo Lizzani (1963) * ''Zogu i Zi Mashkull'', me regji nga Pasquale Festa Campanile ( [[1971]] ), bazuar në tregimin ''Kompleksi Loth'' == Bianciardi në gjuhë të tjera == Lista e mëposhtme përmban të gjitha botimet e veprave të Bianciardit të përkthyera në gjuhë të tjera. === [[Gjuha esperanto|Esperanto]] === * ''La kultura laboro'' (Vepra kulturore), ExCogita, Milano, 2007; përkthyer nga Pier Vittorio Orlandini. * ''Vivo agaca'' (Jeta e hidhur), ExCogita, Milano, 2008; përkthyer nga Carlo Minnaja . * ''Integrimi'', ExCogita, Milano, 2011; përkthyer nga Carlo Minnaja. * ''Ekpafi'' (Zjarr i hapur), ExCogita, Milano, 2011; përkthyer nga Carlo Minnaja. === Në gjuhën frënge === * ''La vie aigre'' (Jeta e hidhur), Juilliard, Paris, 1964; përkthim nga Jacqueline Brunet. * ''La vie aigre'' (Jeta e hidhur), Arles, Paris, 2007; përkthimi nga Béatrice Arnal. === Në gjuhën angleze === * ''La vita agra: ose, Është një jetë e vështirë'', Hodder dhe Stoughton, Londër, 1965; përkthyer nga Eric Mosbacher. * ''Është një Jetë e Vështirë'' ( Viking Press, Nju Jork, 1965); përkthyer nga Eric Mosbacher. === Në gjuhën spanjolle === * ''La vida agria'' (Jeta e thartë), Monte Ávila, Karakas, 1968; përkthyer nga Jorge Capello. * ''Abrir el fuego'' (Zjarr i hapur), Monte Ávila, Karakas, 1970; përkthyer nga Eugenio Guasta. * ''La vida agria'' (Jeta e thartë), Errata naturae, Madrid, 2012; përkthyer nga Miguel Ros González. * ''El trabajo kulturore'' (Vepër kulturore), Errata naturae, Madrid, 2017; përkthimi nga Miguel Ros González. * ''La integratición'' (Integrimi), Errata naturae, Madrid, 2018; përkthimi nga Miguel Ros González. === Në gjuhën gjermane === * ''Das saure Leben'' (Jeta e hidhur), Herbig, Berlin, 1967; përkthimi nga Marlis Ingenmey. * "Homer und Eisscholle" [tregimi i titulluar "Homeri" ose "Adorno"] në Die Katze die aus Rom kam : Geschichten aus Italia für Kinder und Erwachsene / Marlis Ingenmey ; herausgegeben und aus dem Italienischen übertragen von Marlis Ingenmey ; me vielen Bildern von Günther Stiller, Recklinghausen Georg Bitter, 1969 == Homazhet == * Në filmin ''Auguri professore'' ( [[1997]] ) nga Riccardo Milani, protagonisti, i luajtur nga Silvio Orlando, është një profesor letërsie që jep mësim në Institutin Teknik Luciano Bianciardi. * Grupi muzikor italian Baustelle ia kushtoi këngën ''Un romantico a Milano'' (2006) Bianciardit. Grupi i kishte bërë homazh shkrimtarit në vitin 2000 në albumin ''Sussidiario illustrato della giovinezza'' : kënga e tetë, ''Cinecittà'', citon veprën ''La vita agra'' të Bianciardit, duke e vendosur atë në antitezë me veprën ''La dolce vita'' të [[Federico Fellini|Fellinit]], ndërsa një kopje e librit është e dukshme në kopertinën e albumit. * Në serialin televiziv ''Tutti pazzi per amore'' (2008-2012), fëmijët e protagonistëve ndjekin shkollën e mesme Luciano Bianciardi. * The Dogs citojnë Bianciardin në këngën ''Storia di un artista'' të përfshirë në albumin ''Glamour'' . * Skenat e para të dokumentarit të Giovanni Ventos ''Cronaca di una svantaggi'' (1964) ndjekin Bianciardin midis "torracchioni" të qendrës së biznesit Montecatini, të cilës autori i referohet në romanin e tij ''La vita agra'' . * Vlen të përmendet dokumentari ''Bianciardi!'' (2007), i redaktuar nga Massimo Coppola . <ref>{{Cite web |title=Bianciardi! (2007), di Massimo Coppola |url=https://www.cinemaitaliano.info/bianciardi}}</ref> == Shënimet == <references /> == Bibliografia == === Jeta === * Maria Clotilde Angelini, ''Luciano Bianciardi'', Firence, La Nuova Italia, 1980. * Alvaro Bertani, ''Nga Grosseto në Milano: jeta e shkurtër e Luciano Bianciardi'', Milano, ExCogita, 2007 ( ISBN 978-88-89727-33-1 ). * Pino Corrias, ''Jeta e hidhur e një anarkisti, Luciano Bianciardi në Milano'', Milano, Baldini Castoldi Dalai, 2008 ( ISBN 978-88-6073-294-1 ). * Maria Jatosti, Të gjithë në një frymë, Editori Riuniti, 1977 (tani edhe Stampa Alternativa, 2012) * Maria Jatosti, ''Për dashuri dhe urrejtje'', San Cesario di Lecce, Manni, 2011. * Mario Terrosi, ''Bianciardi siç ishte.'' ''Letra nga Luciano Bianciardi drejtuar një shoku nga Grosseto'', Grosseto, Il Paese Reale, 1974. * Mario Terrosi, ''Luciano Bianciardi.'' ''Intelektuali i shpërbërë'', Ianua, 1985. * ''Historia e Letërsisë Italiane'', vëll. 18, ''Shekulli i Dytë i Njëzetë'', botim special për Il Sole 24 Ore, Pioltello, Salerno Editrice. * Irene Blundo, " ''Bianciardi d'essai:'' ''Jeta e hidhur e Luciano Bianciardi në Grosseto, Treguar nga Isaia Vitali, Mario Dondero dhe Maria Jatosti'' ", Stampa Alternativa, 2015. === Veprat === * Irene Gambacorti, ''Luciano Bianciardi: bibliografi 1948-1998'', Fletore të Fondacionit Luciano Bianciardi, nr. 8, Firence, Società editrice fiorentina, 2001, f.&nbsp;339 ( ISBN 8887048274 ). * Velio Abati, ''Lindja e "Minatori della Maremma": korrespondenca Bianciardi-Cassola'', Fletore të Fondacionit Luciano Bianciardi, n.5, Firence, Giunti ( ISBN 8809215540 ). * Giacinto Spagnoletti, ''Historia e Letërsisë Italiane të Shekullit të Njëzetë'', Newton Compton, f.&nbsp;960. * Antonella De Nicola, "Mundi i një njeriu të vetmuar. Vështrime mbi veprën e përkthyesit Luciano Bianciardi", Firence, Società Editrice Fiorentina, 2007. === Literatura kritike === * Rinaldo Rinaldi, ''Romanzo come deformazione : autonomia ed eredita gaddiana in Mastronardi, Bianciardi, Testori, Arbasino,'' Milano : Mursia, c1985 * Antonio Areddu, ''Lo scrittore Luciano Bianciardi letto dallo storico Silvio Lanaro'', in “Nero su Bianco”, n° 9, 10 giugno 1990, Grosseto, p.&nbsp;26. * Antonio Areddu, ''La ristampa del "Lavoro culturale" di Luciano Bianciardi. Non abbiamo conosciuto Luciano Bianciardi'', in “Nero su Bianco”, n° 5, Grosseto, 11 aprile 1991, p.&nbsp;30 * Pier Francesco Borgia, ''La metamorfosi stilistica nella prosa di Luciano Bianciardi,'' Settimo Milanese : Marzorati, 1991. * ''Luciano Bianciardi tra neocapitalismo e contestazione : convegno di studi per il ventennale della morte promosso dalla Camera del lavoro di Grosseto : Grosseto, 22-23 marzo 1991'' / a cura di Velio Abati … [et al.], Roma : Editori riuniti, 1992 * ''Scrittori e cinema tra gli anni '50 e '60, atti del convegno di studi promosso dalla Fondazione Luciano Bianciardi, Grosseto, 27-28 ottobre 1995'', Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi, n.4, Firenze, Giunti, 1997 * Giuseppe Muraca, ''Utopisti ed eretici nella letteratura italiana contemporanea. Saggi su Silone, Bilenchi, Fortini, Pasolini, Bianciardi, Roversi e Bellocchio'', Soveria Mannelli, Rubbettino, 2000. * Gian Carlo Ferretti, La morte irridente : ritratto critico di Luciano Bianciardi uomo giornalista traduttore scrittore, Lecce : Piero Manni, 2000 * Giovanni Paoloni e Cristina Cavallaro. (a cura di), ''Dal Bibliobus alla grossa iniziativa: Luciano Bianciardi, la biblioteca, la casa editrice nel dopoguerra : atti del Convegno internazionale di studi per l’ottantesimo della nascita, Viterbo-Grosseto 21-22 novembre 200''4, Manziana : Vecchiarelli, 2004 * Carlo Varotti (a cura di), ''La parola e il racconto. Scritti su Luciano Bianciardi'', Bologna, Bononia University Press, 2005. * Luciana Bianciardi (a cura di), ''Dossier Luciano Bianciardi''; con lettere inedite di Luciano Bianciardi ; fotobiografia di Alvaro Bertani ; e saggi di Fabio Norcini, Paolo Pasi e Giuseppe in: Il caffè illustrato. Bimestrale di parole e immagini, n. 42, maggio/giugno 2008 * Milli Graffi, "Il piacere del testo nella Vita agra di Bianciardi", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Maria Antonietta Grignani, "Aprire il fuoco: epilogo di una scrittura in esilio", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Antonio Loreto, "Milanesi in rivolta. Luciano Bianciardi e l'asse Valera-Balestrini", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Paolo Zublena, "Dentro e fuori la scrittura anarchica. La lingua della Vita agra di Bianciardi", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri, n. 37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Marta Mazza, ''I fannulloni frenetici. Luciano Bianciardi e l'editoria'', Pisa, Felici Editore, 2009 (ISBN 978-88-6019-323-0). * Jole Soldateschi, ''Il tragico quotidiano : Papini, Palazzeschi, Cassola, Bianciardi'', Firenze : Mauro Pagliai, 2010 * Bianciardi, Ottocento come Novecento : dalla letteratura al dibattito civile : 14/15 novembre 2008, Sala Pegaso, Palazzo della Provincia, Grosseto / a cura di Luciana Bianciardi, Arnaldo Bruni, Massimiliano Marcucci, Milano : ExCogita, 2010 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Giuseppe Muraca, ''Luciano Bianciardi. Uno scrittore fuori dal coro'', Pistoia, Centro di Documentazione, 2012. * Antonio Armano, ''Maledizioni : processi, sequestri e censure a scrittori e editori in Italia dal dopoguerra a oggi, anzi domani'', Torino : Aragno, 2013 * ''La vipera che ‘l melanese accampa : Luciano Bianciardi, Grosseto e La vita agra : Due giornate di studio per i 50 anni de la vita agra e i 90 anni dalla nascita di Luciano Bianciardi,'' a cura di Arnaldo Bruni, Raoul Bruni, Massimiliano Marcucci, Nicola Turi, Milano : ExCogita, 2014. (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Nicolas Martino, ''Do you remember Bianciardi?'', in alfabeta2, 13 giugno 2015. * Gian Paolo Serino (cura), ''Luciano Bianciardi : il precario esistenziale'', Firenze : Clichy, 2015 * Massimiliano Tursi, ''Luciano Bianciardi : i luoghi, il tempo, le parole'', Milano : ExCogita, 2015 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Elisabetta Francioni, ''Luciano Bianciardi bibliotecario a Grosseto (1949-1954),'' Roma : Associazione italiana biblioteche, 2016 * Arnaldo Bruni, ''Io mi oppongo : Luciano Bianciardi garibaldino e ribelle'', Ariccia : Aracne, 2016 * Carlo Varotti, ''Luciano Bianciardi, la protesta dello stile'', Roma : Carocci, 2017 * Sandro Montalto, ''Bianciardi : una vita in rivolta,'' Milano ; Udine : Mimesis, 2018 * ''Una vita agra : Luciano Bianciardi dal Lavoro culturale a Aprire il fuoco : Firenze Biblioteca Comunale delle Oblate, 10 novembre 2016 - 9 febbraio 2017,'' a cura di Arnaldo Bruni e Elisabetta Francioni; premessa di Arnaldo Bruni. - Milano : ExCogita, 2018 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Tiziano Arrigoni, ''La dinamite nella valigia : viaggio nell’Italia di Luciano Bianciardi,'' Piombino : La Bancarella, 2019 * Giorgio Costa, ''Il monoscopio opaco : riflessioni su Luciano Bianciard''i, Milano : XY.IT, 2020 * ''Il lavoro culturale ieri e oggi : atti del convegno'', a cura di Arnaldo Bruni, Milano : ExCogita, 2020 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Sandro de Nobile, ''Il più grande centromediano mai esistito. Luciano Bianciardi e lo sport'', Chieti : Solfanelli, 2022 * Antonello Lombardi, ''Luciano Bianciardi: la trilogia della rabbia'', in "Nuova informazione bibliografica, Il sapere nei libri" 4/2024, Il Mulino, pp. 457-486. == Hyrje të ngjashme == * [[:it:Ameglia|Bocca di Magra]] (Gryka e Magrës) * <a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Grosseto" rel="mw:ExtLink" title="Grosseto" class="cx-link" data-linkid="522">Grosseto</a> (Grosseto) * [[:it:Maria_Jatosti|Maria Jatosti]] (Maria Jatosti) * [[Milano]] * [[:it:Miracolo_economico_italiano|Miracolo economico italiano]] (Mrekullia ekonomike italiane) * [[:it:Montecatini_(azienda)|Montecatini (azienda)]] (Montecatini (kompani)) * <a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Ribolla#La_miniera_e_la_tragedia_del_1954" rel="mw:ExtLink" title="Ribolla" class="cx-link" data-linkid="532">Tragedia di Ribolla</a> (Tragjedia e Ribollas) == Projekte të tjera == {{Sisterlinks}}{{Authority control}} <nowiki> [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Pizës]] [[Kategoria:Shkrimtarë të gjuhës italiane]] [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Vdekje 1971]] [[Kategoria:Lindje 1922]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</nowiki> dh0bvygekko4ubfx5b4k1nam7r4glyo 2985649 2985646 2026-05-30T15:49:05Z Dina2102 187262 2985649 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = Luciano Bianciardi | image = Bianciardi.jpg | birth_date = 14 dhjetor 1922 | death_date = 14 nëntor 1971 | birth_place = [[Grosseto]], Itali | death_place = [[Milano]], Itali | occupation = Shkrimtar, gazetar, përkthyes, bibliotekar | nationality = Italian }} '''Luciano Bianciardi'''([[Grosseto]], 14 dhjetor 1922 – [[Milano]], 14 nëntor 1971) ishte një [[Shkrimtari|shkrimtar]], [[gazetar]], [[përkthyes]] dhe [[Bibliotekari|bibliotekar]] i njohur italian.{{Bio|Nome=Luciano|Cognome=Bianciardi|Sesso=M|LuogoNascita=Grosseto|GiornoMeseNascita=14 dicembre|AnnoNascita=1922|LuogoMorte=Milano|GiornoMeseMorte=14 novembre|AnnoMorte=1971|Epoca=1900|Attività=scrittore|Attività2=giornalista|Attività3=traduttore|AttivitàAltre=, [[bibliotecario]]|Nazionalità=italiano|Immagine=Bianciardi.jpg|DimImmagine=300}}Ai kontribuoi ndjeshëm në gjallërimin kulturor në [[Itali]] në periudhën e pasluftës, duke bashkëpunuar aktivisht me shtëpi botuese, revista dhe gazeta të ndryshme.Vepra e tij [[narrative]] karakterizohet nga rebelimi kundër elitës kulturore, të cilës i përkiste, dhe nga një analizë e kujdesshme e zakoneve shoqërore në Itali gjatë [[Ekonomik|bumit ekonomik,]] aq sa tregimi narrativ shpesh përzihet me ese që anojnë nga [[sociologjia]]. == Biografia == === Fëmijëria dhe adoleshenca === Figura e nënës së tij nuk duhet të ketë qenë gjithmonë e lehtë për t'u përballuar,duke qenë se Bianciardi e kujtonte atë me këto fjalë: «Isha nxënës i saj përpara se të isha djali i saj, për tridhjetë e dy vjet. Është si të kesh një "mësues për jetën",dhe mësuesit e jetës nuk të lënë kurrë rehat»<ref>1</ref>. Adele Guidi,mësuese në shkollën fillore, kërkonte gjithmonë përsosmëri në studime nga i biri,deri në atë pikë sa ia vështirësoi mjaft edhe vitet e shkollës së mesme.Përkundrazi,i ati, Atide Bianciardi,arkëtar në [[Banca Toscana,]]<nowiki/>krijoi me të një marrëdhënie të barabartë,duke arritur deri aty sa ta quante "shok" që kur ishte fëmijë («dhe sa herë ndodhte, ndihesha krenar»<ref>2</ref>). Që fëmijë studioi violonçel , gjuhë të huaja dhe ishte tashmë një lexues i apasionuar: në moshën 8 vjeç (në vitin 1930) mori librin që e konsideronte gjithmonë të preferuarin e tij dhe që ishte burimi i pasionit të tij për [[Bashkimi i Italisë|Risorgimenton]], ''I Mille'' nga Giuseppe Bandi, historia e [[Ekspedita e Të Njëmijëve|ekspeditës së Mijëra]] të treguar nga zëri i gjallë i një garibaldiani . Ai ndoqi gjimnazin dhe më pas shkollën e mesme klasike në Carducci-Ricasoli në [[Grosseto]], por i jetoi ato vite studimi me një shqetësim të konsiderueshëm, në ndjekjen e tërbuar të njohjes si "i pari i klasës", "pa kuptuar asgjë nga ato që po studioja. [[Retorika]] ishte gjithashtu e përhapur në mësimdhënien e [[Letërsia Italiane e Rilindjes|letërsisë italiane]] ". <ref name=":1">{{Cite book |title=La Vita agra |publisher=Bompiani |year=2008 |series=Tascabili Bompiani |location=Milano}}</ref> Në vitin 1940, pasi kishte kaluar vitin e tretë të shkollës së mesme, ai u përpoq të jepte provimin përfundimtar direkt pa ndjekur vitin e fundit: e kaloi atë në vjeshtë, kur [[Lufta e Dytë Botërore|lufta]] tashmë kishte shpërthyer, dhe në nëntor u regjistrua në [[Shkencat humane|Fakultetin e Letërsisë dhe Filozofisë]] në Piza dhe hyri në Scuola Normale Superiore, ku vazhdoi të studionte pa u ndalur. <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> === Universiteti dhe Lufta e Dytë Botërore === Përvoja e tij e shkurtër universitare në Socializmin Liberal mbeti një parantezë e izoluar: «Shumë të rinj të Shkollës Normale ishin liberalsocialistë – termi tashmë qarkullonte, ndonëse asnjëri prej nesh nuk e dinte se kush e kishte krijuar [...]. Liberalsocializmi im i viteve '41 dhe '42, sa u përket manifestimeve konkrete, në fund të fundit ishte diçka mjaft e vogël: ndonjë takim i fshehtë në një dhomëz të Normale-s, kontakte mes Pizës dhe qytetit tim, ku takohesha me Geno Pampaloni-n dhe Tullio Mazzoncini-n, ndonjë guxim i tepruar prej studenti – një herë i shkrova një letër Musolinit duke i kërkuar dorëheqjen, pas asaj të Badoglio-s – dhe asgjë më shumë.» <small>(Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.)</small> Në fund të janarit 1943 ai u rekrutua në ushtri: «Thirrja nën armë [...] më gjeti të papërgatitur. Me shumë naivitet, vendosa ta pranoja jetën ushtarake si një sprovë discipline dhe ekuilibri. Besoja se shkolla e aspirantëve për oficerë, me atë mjerimin e saj të përditshëm e "zotëror", kishte pikërisht këtë funksion, dhe besova te eorët tanë, oficerët e karrierës që na flisnin çdo ditë për nderin dhe guximin, për Atdheun dhe Sovranin, por mbi të gjitha për dinjitetin e të quajturit 'zotërinj oficerë'. Nuk iu desh të prisja gjatë për të parë se cila ishte e vërteta: disa ditë të tmerrshme puljeze të verës dhe vjeshtës së atij viti më zbuluan rrënimin e plotë.» <small>(Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.)</small> Në fakt, pas një trajnimi të shpejtë si kadet oficer, Bianciardi u dërgua në Puglia, ku më 22 korrik dëshmoi një nga bombardimet e Foggia-s . Pas armëpushimit të Cassibile-s, ai u bashkua me një njësi britanike si përkthyes dhe shkoi në gadishull për në Forlì ; më pas u kthye në Grosseto në vjeshtën e vitit 1944. <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> Në nëntor ai mori pjesë në konkursin e rezervuar për veteranët për të rifilluar studimet e tij në Normale, dhe në shkurt të vitit 1948 u diplomua në Filozofi me një tezë mbi [[John Dewey]] . <ref name=":0"> {{Cite news |title=Vita agra di un anarchico |url=}} </ref> Ndërkohë, në vjeshtën e vitit 1945 ai iu bashkua Partisë së Veprimit : «Mendoj se mund të them, megjithatë, se ishte një tjetër përpjekje për qeverisje (e fundit?) nga borgjezia e vogël intelektuale. Ajo dështoi për shkak të kontradiktave të brendshme dhe paaftësisë së vendosur tashmë të klasës sonë, e cila nuk kishte kontakt me klasat punëtore dhe për këtë arsye ishte kryesisht e prirur ndaj të gjitha intelektualizmave sterile dhe ndërtimit të panevojshëm të problemeve abstrakte». <ref name=":1">{{Cite book |title=La Vita agra |publisher=Bompiani |year=2008 |series=Tascabili Bompiani |location=Milano}}</ref> Kur partia u shpërbë në vitin 1947, ai ndjeu një zhgënjim të fortë, aq sa nuk u bashkua më me asnjë organizatë politike. Ai u martua me Adria Belardi në prill të vitit 1948. Në tetor të vitit pasardhës ai u bë baba për herë të parë, kur lindi djali i tij Ettore: «Atë ditë erdhi edhe im atë, pranë djepit të ri, dhe folëm për jetën tonë, si dhe për atë jetë të re [...] na u desh të konkludonim se kishim dështuar [...] se kishin ndodhur dy lufta botërore me aq shumë të vdekur, me mjerim e uri, dhe me aq pak siguri për jetën, punën dhe lirinë e njerëzve në botë. Unë arrita në përfundimin se e gjithë kjo nuk duhej të ndodhte më kurrë, se nuk doja që im bir, ashtu si unë dhe im atë, të rrezikonte një ditë të vdiste apo të vriste, të vuante nga uria apo të përfundonte në burg sepse kishte idetë e veta, të lira. Nuk mundesha më as të hiqja dorë nga besimi te bota ime dhe te njerëzit e mi, e as të mbysja veten në një kopsht të bukur humanist e dembelizmi skeptik, i kënaqur me aforizmën se në botë asgjë nuk është e vërtetë. Duhej të zgjidhja, prania e tim biri ma impononte këtë; nuk mund ta mendoja as ta zgjidhja problemin në mënyrë individuale apo ta shtyja për më vonë, duke u përpjekur që, në momentin e duhur, të mashtroja Zyra e Rekrutimit Ushtarak apo të krijoja një pozicion privilegji për tim bir [...] Nuk do të ketë një zgjidhje të sigurt për tim bir, nëse ajo nuk do të jetë e sigurt edhe për të gjithë fëmijët e botës.» <small>((Luciano Bianciardi, nga <nowiki>''Cronologia'' nën kujdesin e Luciana Bianciardi, te ''La Vita agra''</nowiki>, Tascabili Bompiani, Milano, Bompiani, 2008.))</small> === Aktivizmi kulturor dhe minatorët e Ribollas === Ai ishte mësues anglishteje në një shkollë të mesme, pastaj mësues historie dhe filozofie në shkollën e mesme që kishte ndjekur kur ishte i ri. Në vitin 1951, ai mori drejtimin e Bibliotekës Chelliana në Grosseto, e cila u bombardua gjatë luftës dhe u dëmtua më tej nga përmbytjet e vitit 1944. Në këtë rol të ri, ai lançoi " [[Busoteka|Bibliobus]] ", një furgon që transportonte libra në fshat, ku përndryshe nuk do të kishin mbërritur kurrë. Ai gjithashtu drejtoi një klub filmi, organizoi një seri konferencash dhe debatesh, mori pjesë me Carlo Cassola në krijimin e lëvizjes Unità Popolare dhe mbajti qëndrim kundër " Ligjit të Mashtrimit " të vitit 1953. Kjo filloi një periudhë bashkëpunimi intensiv, fillimisht në shtypin lokal, pastaj në botime më të rëndësishme, të tilla si ''Belfagor'' dhe ''Avanti!,'' në vitin 1953 në ''Il Mondo'', në vitin 1954 në ''Il Contemporaneo'' . Krahas punës së tij si gazetar, ai filloi të interesohej për përpjekjet sindikale dhe të drejtat e punëtorëve, veçanërisht për minatorët e zonës së Grossetos. Së bashku me mikun e tij Cassola, ai kreu një hulumtim për gazetën ''Avanti!'', të titulluar ''[[I minatori della Maremma]]'' (Minatorët e Maremmas), i cili u botua si libër më 1956 nga shtëpia botuese [[Laterza]]. Ky hulumtim denonconte kushtet e vështira të jetesës së punëtorëve dhe varfërinë e familjeve të tyre, të cilat ai i kishte njohur personalisht duke udhëtuar shpesh me "Bibliobusin" e tij drejt fshatit minerar të [[Ripollès|Ribollës]]. Marrëdhënia e tij me banorët e fshatit ishte shumë e ngushtë; ajo e shënoi thellë kur më 4 maj 1954 shpërtheu një nga puset e minierës së linjitit [[Montecatini]], duke vrarë 43 punëtorë. Për Bianciardin, kjo tragjedi shënoi fundin e kësaj periudhe të jetës së tij: në qershor të atij viti, ai pranoi ftesën për t'u shpërngulur në Milano për të marrë pjesë në themelimin e shtëpisë së re botuese ''[[Feltrinelli]]''.<ref>1</ref> === Milan dhe Feltrinelli: Përkthime dhe vepra të hershme === Në vitin 1955, ndërsa po fillonte të bashkëpunonte me botime të tjera ('[['Nuovi Argomenti'' dhe ''l'Unità]]<nowiki>''</nowiki>), Bianciardi u bë baba për herë të dytë: lindi Luciana (gjithashtu vajza e Adria Belardit), e cila më vonë do të shkruante parathëniet e disa prej vëllimeve të tij, duke punuar për të njohur vlerën e punës së të atit, që shpesh shpërfillej nga kritikët. Po atë vit, atij iu bashkua në Milano partnerja e tij [[Maria Jatosti]]. Atje ai përjetoi nga afër mitin e "bumit ekonomik", kontradiktat e të cilit filloi t'i pasqyronte dhe t'i zbërthente në shkrimet e veta. Vitin pasardhës u botua ''I minatori della Maremma'' (Minatorët e Maremmas), një hulumtim mbi minatorët e Ribollës i shkruar në bashkëpunim me Cassola-n. Ndërkohë, për shtëpinë botuese Feltrinelli, ai përktheu brenda pak muajsh librin ''Plaga e Svastikës'' (''The Scourge of the Swastika'') nga Lord Russell i Liverpool-it, i cili ishte titulli i dytë i botuar nga kjo shtëpi botuese e sapothemeluar. Ky ishte përkthimi i tij i parë i vërtetë dhe, që nga ai moment, përkthimi u shndërrua në profesionin e tij kryesor. Midis qindra faqeve që përkthente, ai gjeti kënaqësi të veçantë duke punuar me kryeveprat e shkrimtarëve amerikanë si [[Jack London]], [[William Faulkner]], [[John Steinbeck]] dhe [[Henry Miller]]. Nga ky i fundit, ai përktheu romanet e famshme ''[[Tropiku i Gaforres]]'' (''Tropic of Cancer'') dhe ''[[Tropiku i Bricjapit]]'' (''Tropic of Capricorn''). Në vitin 1956, Bianciardi u pushua nga puna nga shtëpia botuese Feltrinelli për shkak të rendimentit të ulët, por marrëdhëniet me ish-punëdhënësin e tij mbetën të mira. Në vitin 1957, Feltrinelli botoi '[['Il lavoro culturale]]<nowiki>''</nowiki> (Puna kulturore), romanin e parë të Bianciardit me një frymëzim qartësisht autobiografik. Në këtë vepër rrëfehet me një ironi të hollë formësimi i një intelektuali të ri nga provinca, mes periudhës së pasluftës dhe viteve të rindërtimit. Në vitin 1958, Bianciardi u bë baba për herë të tretë me lindjen e djalit të tij të dytë, Marcello (i biri i Maria Jatostit). Në vitin 1959, ai botoi për shtëpinë botuese Bompiani romanin '[['L'integrazione]]<nowiki>''</nowiki> (Integrimi). Kjo vepër është gjithashtu vepër autobiografike dhe trajton me ironi konfliktin e një intelektuali nga provinca me mjedisin dhe metodat e industrisë botuese milaneze. Në vitin 1960, duke ia kushtuar shkrimit vetëm fundjavat (siç e kishte zakon), ai u shkëput nga stili i tij i mëparshëm duke botuar një roman historik që zhvillohej gjatë periudhës së [[Rilindjes Italiane]] (Risorgimento): ''Da Quarto a Torino. Breve storia della spedizione dei Mille'' (Nga Kuarto në Torino. Histori e shkurtër e Ekspeditës së të Mijëve).<ref>1</ref> Ky ishte i pari i një serie veprash ku ai riinterpretoi ngjarjet dhe personazhet [[e Bashkimit të Italisë]], duke krahasuar historinë zyrtare me realitetin konkret të njerëzve prej mishi e kocke, si dhe duke pasqyruar në shekullin e nëntëmbëdhjetë disa nga kontradiktat e Italisë bashkëkohore. === Suksesi i ''La vita agra'' === Në vitin 1962, Bianciardi, duke vazhduar ecurinë e nisur me romanin ''Il lavoro culturale'', botoi për shtëpinë botuese [[Rizzoli]] veprën që mbetet kryevepra e tij, ''[[La vita agra]]'' (Jeta e ashpër). Në këtë roman ai shpreh revoltën e tij ndaj asaj bote dhe asaj shoqërie që ai vetë e përcaktoi si "ekonomikisht të mrekullueshme". Romani tregon historinë e një anarkisti që dëshironte të hidhte në erë selinë e kompanisë [[Montecatini.]]<ref>1</ref> Vepra arriti menjëherë një sukses të jashtëzakonshëm si te kritikët, ashtu edhe te publiku (me rreth 5 000 kopje të shitura në vetëm dhjetë ditë), duke e shndërruar Bianciardin në një shkrimtar të famshëm brenda pak muajsh. Romani është pjesë e "trilogjisë së revoltës" (''Il lavoro culturale'', ''L'integrazione'', ''La vita agra''): ai përfaqëson rrugëtimin e një rebelimi individual, të një njeriu jashtë rrymës, i cili është i aftë të dallojë çrregullimin shpirtëror dhe sentimental të shkaktuar nga mrekullia ekonomike. «Protagonisti i ''La vita agra'' nuk është në gjendje të jetë një protestues i lëvizjes së vitit 1968 ''ante litteram'' (përpara kohës së vet), sepse edhe ai vetë është një individualist në kërkim të një gjesti shembullor, dhe jo të një ndërgjegjeje kolektive.»<ref>1</ref>. Televizioni publik [[RAI]] shkoi ta intervistonte në shtëpinë e tij në Milano, në "Via Domenichino 2". Regjisori televiziv [[Luigi Silori]] xhiroi një reportazh ku Bianciardi lexonte faqen e romanit që përshkruante daljen e tij në mëngjes për të pirë një kafe dhe duhan, si një i huaj në atë qytet të madh; ky lexim shoqërohej nga imazhe të [[Milano|Milanos]] së viteve '60 dhe nga muzika xhaz e [[Benny Carter.]]<ref>1</ref> Ky emision frymëzoi regjisorin [[Carlo Lizzani,]] i cili në vitin 1964 xhiroi përshtatjen [[Kinematografi|kinematografike]] të romanit me protagonist aktorin e njohur [[Ugo Tognazzi]]. Në skenarin e këtij filmi mori pjesë edhe vetë Bianciardi, i cili shfaqet gjithashtu në një rol të shkurtër (cameo). Gjatë së njëjtës periudhë, përsëri për televizionin RAI, Bianciardi u intervistua nga gazetari i njohur [[Giorgio Bocca]] si një njohës i mirë i jetës së natës në Milano dhe i mjediseve të frekuentuara nga nëntoka kriminale. Në veçanti, ai foli për "sferisterio" (fushën e mbyllur) ku luhej pelota, një lojë që përmendet shpesh edhe në romanin e tij. Ndërkohë, turneu i gjatë promovues për <nowiki>''</nowiki>La vita agra<nowiki>''</nowiki> rezultoi i lodhshëm dhe rraskapitës në aspektin psikologjik: natyra mekanike e prezantimeve që duhej të përsëriste çdo herë para publikut po e bënte të ndihej i zhvleftësuar. Për këtë arsye, Bianciardi gjeti përsëri strehë te puna e tij e qetë si përkthyes. === Vetë mbyllja dhe punimet e fundit === Ai refuzoi një vend të rregullt pune në gazatën ''[[Corriere della Sera]]'', por pranoi të shkruante për ''[[Il Giorno]]'', një bashkëpunim ky që zgjati deri në vitin 1966. Gjatë vitit 1965, ai botoi gjashtë leksione të serializuara për revistën javore ''ABC'' – n e cila mbështeste lëvizjet për të drejtat civile të kohës – të cilat u drejtoheshin të rinjve pa talent që synonin një karrierë të shkëlqyer. Këto gjashtë shkrime provokuese u mblodhën më vonë në një vëllim të vogël të titulluar ''[[Non leggete i libri, fateveli raccontare]]'' (Mos i lexoni librat, jua tregoni të tjerët), botuar në vitin 2022. Pastaj erdhi pika kthyese përfundimtare: ai braktisi zhanrin që i kishte sjellë famë dhe iu rikthye periudhës së Rilindjes Italiane (Risorgimento) me romanin ''[[La battaglia soda]]'', botuar në vitin 1964 nga Rizzoli. Po atë vit, ai u shpërngul në [[Sant'Anna di Rapallo,]] në [[Provinca e Xhenovës|provincën e Xhenovës]], ku filloi të tërhiqej gjithnjë e më shumë në vetvete. I vendosur në qëllimin e tij për të mos iu rikthyer më zhanrit të "revoltës", ai iu përkushtua një pune më pak emocionuese, siç e kujtonte edhe vetë: «Unë punoj, por thjesht për bukën e gojës... Duhet të filloj të shkruaj përsëri për ''Il Giorno'', gjë që shpresoja ta shmangia për arsye të ndryshme; bashkëpunoj me ''Le Ore,'' të gjitha gjëra që nuk më pëlqejnë shumë, por çfarë tjetër mund të bëj? Lexoj shumë në mbrëmje, nga pak nga gjithçka... Dhe le të marrim zemër».<ref>1</ref> Ai i zgjeroi bashkëpunimet e tij me revista jo-intelektuale si ''Kent'', ''Executive'', ''Playmen'', ''Guerin Sportivo'' dhe përsëri me ''ABC'', ku mbajti një nga rubrikat e para të kritikës televizive në Itali, të titulluar ''TeleBianciardi''. Ndërkohë, në vitin 1969, Rizzoli botoi ''<a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Aprire_il_fuoco" rel="mw:ExtLink" title="Aprire il fuoco" class="cx-link" data-linkid="185">Aprire il fuoco</a> ("Zjarr i Hapur")'', i cili përfundoi epikën e tij të [[Sarkazma|kritikës sarkastike]] ndaj botës intelektuale në të cilën jetonte, në një formë më të pjekur dhe me një paralajmërim të paqartë të përfundimit të saj. Nga i njëjti vit dolën ''"Daghela Avanti un passo!"'' (botuar nga [[Bietti Editore|Bietti]] ) dhe ''"Viaggio in Barberia'' " (botuar nga [[Editrice dell'Automobile]] ), kjo e fundit e shkruar kur [[Pija alkoolike|alkooli]] ishte bërë tashmë pjesë e jetës së tij. Ai përktheu ''"Njeriu i Vogël i Madh'' " (1964) të Thomas Berger, të cilën Rizzoli e botoi në vitin 1971. Në vitin 1970 ai u kthye në Milano, por varësia e tij, tashmë serioze nga alkooli, çoi në vdekjen e parakohshme, ende pa mbushur 49 vjeç, më 14 nëntor 1971. Në vitin 1972, vepra e tij e fundit, ''Garibaldi'' ( Arnaldo Mondadori Editore ), një biografi rrëqethëse e udhëheqësit italian, u botua pas vdekjes. === Rizbulimi === Pas një periudhe harrese pothuajse të plotë, në vitin 1993 biografia e Pino Corrias, ''Vita agra di un anarchico'', botuar nga Baldini &amp;amp; Castoldi, e solli përsëri në modë veprën e tij. Një përpjekje e dytë kritike për ta shpëtuar autorin nga harresa u ndërmor nga shtëpitë botuese [[''ISBN Edizioni']]<nowiki>' dhe ''ExCogita'' (kjo e fundit e themeluar nga Luciana Bianciardi, vajza e shkrimtarit). Në dhjetor të vitit 2005, ato botuan vëllimin e parë të veprave të tij të plota, të titulluar në mënyrë emblematike ''L'Antimeridiano''</nowiki> (Antimeridiani). Ky titull u zgjodh në kundërshtim ironik me kolanën e njohur "I Meridiani" të shtëpisë botuese [[Mondadori]], e cila përmbledh autorët më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Më pas, në janar të vitit 2008, u botua edhe vëllimi i dytë, i cili përmbledh të gjithë krijimtarinë e tij gazetareske. == Çmimet == * 1969 – Grifini i Artë <ref>{{Cite web |last= |date= |title=Anno 1969 Luciano Bianciardi |url=http://www.prolocogrosseto.it/anno-1969-.html |language=}}</ref> == Arkivi == Arkivi i Luciano Bianciardit përbëhet nga materiale dokumentare dhe është një fond i krijuar tërësisht nga Fondacioni me të njëjtin emër, i themeluar në vitin 1993 në Grosseto. Librat dhe revistat janë blerë kryesisht në tregun e librave të vjetër dhe antikuarë, ndërsa një pjesë e vogël është dhuruar nga të afërmit, miqtë, të njohurit dhe studiuesit entuziastë të autorit. Ky koleksion përfshin gjithashtu një seri të vogël materialesh fotografike, si dhe materiale të shumta audiovizuale.<ref>1</ref> == Veprat == === Romanet === * ''[[Il lavoro culturale]] (Punë Kulturore'' (1957)) * ''[[L'integrazione]] (Integrimi'' (1960)) * ''[[La vita agra]] (Jeta e Hidhur'' (1962) * ''[[La battaglia soda]] (Beteja e Sodës'' (1964)) * ''[[Aprire il fuoco]] (Zjarr i Hapur'' (1969)) === Publicistikë === * ''[[:it:I_minatori_della_Maremma|I minatori della Maremma]] (Minatorët e Maremmës'' (1956)), në bashkëpunim me Carlo Cassola- n * ''[[:it:Da_Quarto_a_Torino|Da Quarto a Torino]] (Nga Quarto në Torino'' (1960)) * ''[[:it:Daghela_avanti_un_passo!|Daghela avanti un passo!]] (Daghela, një hap përpara!'' (1969)) * ''[[:it:Viaggio_in_Barberia|Viaggio in Barberia]] (Udhëtim në Barbari'' (1969)) * ''[[:it:Garibaldi_(Bianciardi)|Garibaldi]] (Garibaldi'' (1972)) === Historitë === Tregimet e shumta të shkurtra të Bianciardit, të shkruara midis vitit 1956 dhe vdekjes së tij dhe të botuara në revista e gazeta të ndryshme, u përmblodhën pas vdekjes së autorit. Sipas një përzgjedhjeje redaksionale, ato u botuan fillimisht nga shtëpia botuese Rizzoli me titullin ''Il peripatetico e altre storie'' (1976), dhe më pas nga Bompiani me titullin ''La solita zuppa e altre storie'' (1994). Tregimet e plota, të renditura sipas kronologjisë së shkrimit, u botuan për herë të parë në vitin 2005 nga [[Isbn Edizioni]] dhe ExCogita në vëllimin ''L'Antimeridiano''. Në vitin 2017, një tregim i Bianciardit u përfshi në vëllimin ''Meccanoscritto'', të përgatitur nga Collettivo MetalMente[[, Wu Ming 2]] dhe Ivan Brentari (Edizioni Alegre). Një version i pacensuruar i tregimit ''La solita zuppa'' u botua në vitin 2022 nga ExCogita me titullin ''Imputati tutti. «La solita zuppa»: Luciano Bianciardi a processo''.<ref>1</ref>{{Div col|2}} ;1956: *''La promessa'' ;1958: *''Punte di spillo'' ;1960: *''Vacanza alla foce'' ;1961: *''Il complotto'' *''Il peripatetico'' *''Pro Bocca di Magra'' ;1963: *''Adorno'' *''Alle quattro in piazza del Duomo'' *''I sessuofili'' *''La vedova Fineschi'' ;1965: *''La scoperta dell'America'' *''La solita zuppa'' *''Natale con il miele''<ref>Rinominato successivamente ''Natale coi fichi''</ref> ;1966: *''La casa al mare'' *''I re magi'' *''Il volontario Sbrana'' *''La pillola'' ;1967: *''Un occhio a Cracovia'' *''Il prigioniero di Bull Run'' ;1968: *''Il complesso di Loth'' *''Exodus'' *''Il menisco'' ;1969: *''Vita in Maremma'' *''Il traduttore'' *''I love Mary'' ;1971: *''Il prete lungo'' *''Il ritiro'' *''Il solo amore'' ;1972 *''La mamma maestra''<ref>Pubblicato postumo</ref> {{Div col end}} === Ditarët e të rinjve === Ditarët e rinisë, të shkruar midis viteve 1939 dhe 1946, mbetën të pabotuar deri në vitin 2005, kur trashëgimtarët Luciana dhe Ettore Bianciardi dhanë miratimin për botimin e tyre dhe ato u përfshinë në vëllimin e parë të veprave të plota <nowiki>''L'Antimeridiano''. Vetëm tre pjesë prej tyre – ''Quello strano viaggio (storia quasi metafisica)'', ''Parliamo ancora di me'' dhe ''Incontro in tre tempi'' – u përfshinë në përmbledhjen e tregimeve të vitit 1994 nga Bompiani, ''La solita zuppa e altre storie''</nowiki>, edhe pse ato nuk ishin tregime të mirëfillta. * ''Ditarët e universitetit 1939-1942'', L'antimeridiano. Punime te plota. Vëllimi i parë, botime ISBN & exCogita, 2005. * ''Ditarët e luftës 1944-1946'', L'antimeridiano. Punime te plota. Vëllimi i parë, botime ISBN & exCogita, 2005. === Përmbledhje të shkrimeve publicistike === * ''Ai kërkoi një eskalo dhe askush nuk e dyfishoi'', Baldini dhe Castoldi, 1995. * ''Shtëpia buzë detit. Shkrime për Rapallo'', redaktuar nga Punëtoria Kulturore Ramaddan e Rapallo, Il Segnalibro, 1996. * ''Alibia e progresit'', ExCogita, 2000. * ''Një Fluturim dhe një Këngë'', ExCogita, 2002. * ''Nuk më pëlqen pozicioni jashtë loje'', Stampa Alternativa, 2006. ISBN 9788872269596 . * ''I ftuari i qelqit - "Telebianciardi"'', ExCogita, 2007. * ''Mos lexo libra, dëgjoji. Gjashtë mësime për t'u bërë intelektual, veçanërisht për të rinjtë e patalentuar'' . Stampa Alternativa, 2008. * ''Mund të kisha qenë një mesfushor sulmues'', Gog Edizioni, 2021. * ''Gjithsej. Shkrime Gazetare 1952–1971'', parathënie nga Michele Serra, Milano, ExCogita, 2022. === Veprat e plota === * ''Antimeridiani. Vepra të plota. Vëllimi i parë'', botimet ISBN dhe exCogita, 2005. ISBN 9788876380303 . * ''Mëngjesi. Punime te plota. Vëllimi i dytë'', ISBN Edizioni & exCogita, 2007. ISBN 9788876380396 . * ''Profeti i Keq. Romane, Tregime të Shkurtra, Ese dhe Ditarë'', Il Saggiatore, 2018. ISBN 9788842824305 . === Përshtatjet kinematografike === * ''Jeta e Hidhur'', me regji nga Carlo Lizzani (1963) * ''Zogu i Zi Mashkull'', me regji nga Pasquale Festa Campanile ( [[1971]] ), bazuar në tregimin ''Kompleksi Loth'' == Bianciardi në gjuhë të tjera == Lista e mëposhtme përmban të gjitha botimet e veprave të Bianciardit të përkthyera në gjuhë të tjera. === [[Gjuha esperanto|Esperanto]] === * ''La kultura laboro'' (Vepra kulturore), ExCogita, Milano, 2007; përkthyer nga Pier Vittorio Orlandini. * ''Vivo agaca'' (Jeta e hidhur), ExCogita, Milano, 2008; përkthyer nga Carlo Minnaja . * ''Integrimi'', ExCogita, Milano, 2011; përkthyer nga Carlo Minnaja. * ''Ekpafi'' (Zjarr i hapur), ExCogita, Milano, 2011; përkthyer nga Carlo Minnaja. === Në gjuhën frënge === * ''La vie aigre'' (Jeta e hidhur), Juilliard, Paris, 1964; përkthim nga Jacqueline Brunet. * ''La vie aigre'' (Jeta e hidhur), Arles, Paris, 2007; përkthimi nga Béatrice Arnal. === Në gjuhën angleze === * ''La vita agra: ose, Është një jetë e vështirë'', Hodder dhe Stoughton, Londër, 1965; përkthyer nga Eric Mosbacher. * ''Është një Jetë e Vështirë'' ( Viking Press, Nju Jork, 1965); përkthyer nga Eric Mosbacher. === Në gjuhën spanjolle === * ''La vida agria'' (Jeta e thartë), Monte Ávila, Karakas, 1968; përkthyer nga Jorge Capello. * ''Abrir el fuego'' (Zjarr i hapur), Monte Ávila, Karakas, 1970; përkthyer nga Eugenio Guasta. * ''La vida agria'' (Jeta e thartë), Errata naturae, Madrid, 2012; përkthyer nga Miguel Ros González. * ''El trabajo kulturore'' (Vepër kulturore), Errata naturae, Madrid, 2017; përkthimi nga Miguel Ros González. * ''La integratición'' (Integrimi), Errata naturae, Madrid, 2018; përkthimi nga Miguel Ros González. === Në gjuhën gjermane === * ''Das saure Leben'' (Jeta e hidhur), Herbig, Berlin, 1967; përkthimi nga Marlis Ingenmey. * "Homer und Eisscholle" [tregimi i titulluar "Homeri" ose "Adorno"] në Die Katze die aus Rom kam : Geschichten aus Italia für Kinder und Erwachsene / Marlis Ingenmey ; herausgegeben und aus dem Italienischen übertragen von Marlis Ingenmey ; me vielen Bildern von Günther Stiller, Recklinghausen Georg Bitter, 1969 == Homazhet == * Në filmin ''Auguri professore'' ( [[1997]] ) nga Riccardo Milani, protagonisti, i luajtur nga Silvio Orlando, është një profesor letërsie që jep mësim në Institutin Teknik Luciano Bianciardi. * Grupi muzikor italian Baustelle ia kushtoi këngën ''Un romantico a Milano'' (2006) Bianciardit. Grupi i kishte bërë homazh shkrimtarit në vitin 2000 në albumin ''Sussidiario illustrato della giovinezza'' : kënga e tetë, ''Cinecittà'', citon veprën ''La vita agra'' të Bianciardit, duke e vendosur atë në antitezë me veprën ''La dolce vita'' të [[Federico Fellini|Fellinit]], ndërsa një kopje e librit është e dukshme në kopertinën e albumit. * Në serialin televiziv ''Tutti pazzi per amore'' (2008-2012), fëmijët e protagonistëve ndjekin shkollën e mesme Luciano Bianciardi. * The Dogs citojnë Bianciardin në këngën ''Storia di un artista'' të përfshirë në albumin ''Glamour'' . * Skenat e para të dokumentarit të Giovanni Ventos ''Cronaca di una svantaggi'' (1964) ndjekin Bianciardin midis "torracchioni" të qendrës së biznesit Montecatini, të cilës autori i referohet në romanin e tij ''La vita agra'' . * Vlen të përmendet dokumentari ''Bianciardi!'' (2007), i redaktuar nga Massimo Coppola . <ref>{{Cite web |title=Bianciardi! (2007), di Massimo Coppola |url=https://www.cinemaitaliano.info/bianciardi}}</ref> == Shënimet == <references /> == Bibliografia == === Jeta === * Maria Clotilde Angelini, ''Luciano Bianciardi'', Firence, La Nuova Italia, 1980. * Alvaro Bertani, ''Nga Grosseto në Milano: jeta e shkurtër e Luciano Bianciardi'', Milano, ExCogita, 2007 ( ISBN 978-88-89727-33-1 ). * Pino Corrias, ''Jeta e hidhur e një anarkisti, Luciano Bianciardi në Milano'', Milano, Baldini Castoldi Dalai, 2008 ( ISBN 978-88-6073-294-1 ). * Maria Jatosti, Të gjithë në një frymë, Editori Riuniti, 1977 (tani edhe Stampa Alternativa, 2012) * Maria Jatosti, ''Për dashuri dhe urrejtje'', San Cesario di Lecce, Manni, 2011. * Mario Terrosi, ''Bianciardi siç ishte.'' ''Letra nga Luciano Bianciardi drejtuar një shoku nga Grosseto'', Grosseto, Il Paese Reale, 1974. * Mario Terrosi, ''Luciano Bianciardi.'' ''Intelektuali i shpërbërë'', Ianua, 1985. * ''Historia e Letërsisë Italiane'', vëll. 18, ''Shekulli i Dytë i Njëzetë'', botim special për Il Sole 24 Ore, Pioltello, Salerno Editrice. * Irene Blundo, " ''Bianciardi d'essai:'' ''Jeta e hidhur e Luciano Bianciardi në Grosseto, Treguar nga Isaia Vitali, Mario Dondero dhe Maria Jatosti'' ", Stampa Alternativa, 2015. === Veprat === * Irene Gambacorti, ''Luciano Bianciardi: bibliografi 1948-1998'', Fletore të Fondacionit Luciano Bianciardi, nr. 8, Firence, Società editrice fiorentina, 2001, f.&nbsp;339 ( ISBN 8887048274 ). * Velio Abati, ''Lindja e "Minatori della Maremma": korrespondenca Bianciardi-Cassola'', Fletore të Fondacionit Luciano Bianciardi, n.5, Firence, Giunti ( ISBN 8809215540 ). * Giacinto Spagnoletti, ''Historia e Letërsisë Italiane të Shekullit të Njëzetë'', Newton Compton, f.&nbsp;960. * Antonella De Nicola, "Mundi i një njeriu të vetmuar. Vështrime mbi veprën e përkthyesit Luciano Bianciardi", Firence, Società Editrice Fiorentina, 2007. === Literatura kritike === * Rinaldo Rinaldi, ''Romanzo come deformazione : autonomia ed eredita gaddiana in Mastronardi, Bianciardi, Testori, Arbasino,'' Milano : Mursia, c1985 * Antonio Areddu, ''Lo scrittore Luciano Bianciardi letto dallo storico Silvio Lanaro'', in “Nero su Bianco”, n° 9, 10 giugno 1990, Grosseto, p.&nbsp;26. * Antonio Areddu, ''La ristampa del "Lavoro culturale" di Luciano Bianciardi. Non abbiamo conosciuto Luciano Bianciardi'', in “Nero su Bianco”, n° 5, Grosseto, 11 aprile 1991, p.&nbsp;30 * Pier Francesco Borgia, ''La metamorfosi stilistica nella prosa di Luciano Bianciardi,'' Settimo Milanese : Marzorati, 1991. * ''Luciano Bianciardi tra neocapitalismo e contestazione : convegno di studi per il ventennale della morte promosso dalla Camera del lavoro di Grosseto : Grosseto, 22-23 marzo 1991'' / a cura di Velio Abati … [et al.], Roma : Editori riuniti, 1992 * ''Scrittori e cinema tra gli anni '50 e '60, atti del convegno di studi promosso dalla Fondazione Luciano Bianciardi, Grosseto, 27-28 ottobre 1995'', Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi, n.4, Firenze, Giunti, 1997 * Giuseppe Muraca, ''Utopisti ed eretici nella letteratura italiana contemporanea. Saggi su Silone, Bilenchi, Fortini, Pasolini, Bianciardi, Roversi e Bellocchio'', Soveria Mannelli, Rubbettino, 2000. * Gian Carlo Ferretti, La morte irridente : ritratto critico di Luciano Bianciardi uomo giornalista traduttore scrittore, Lecce : Piero Manni, 2000 * Giovanni Paoloni e Cristina Cavallaro. (a cura di), ''Dal Bibliobus alla grossa iniziativa: Luciano Bianciardi, la biblioteca, la casa editrice nel dopoguerra : atti del Convegno internazionale di studi per l’ottantesimo della nascita, Viterbo-Grosseto 21-22 novembre 200''4, Manziana : Vecchiarelli, 2004 * Carlo Varotti (a cura di), ''La parola e il racconto. Scritti su Luciano Bianciardi'', Bologna, Bononia University Press, 2005. * Luciana Bianciardi (a cura di), ''Dossier Luciano Bianciardi''; con lettere inedite di Luciano Bianciardi ; fotobiografia di Alvaro Bertani ; e saggi di Fabio Norcini, Paolo Pasi e Giuseppe in: Il caffè illustrato. Bimestrale di parole e immagini, n. 42, maggio/giugno 2008 * Milli Graffi, "Il piacere del testo nella Vita agra di Bianciardi", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Maria Antonietta Grignani, "Aprire il fuoco: epilogo di una scrittura in esilio", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Antonio Loreto, "Milanesi in rivolta. Luciano Bianciardi e l'asse Valera-Balestrini", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri n.37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Paolo Zublena, "Dentro e fuori la scrittura anarchica. La lingua della Vita agra di Bianciardi", in ''"agro Bianciardi"'', Il Verri, n. 37, giugno 2008, Milano, Monogramma. * Marta Mazza, ''I fannulloni frenetici. Luciano Bianciardi e l'editoria'', Pisa, Felici Editore, 2009 (ISBN 978-88-6019-323-0). * Jole Soldateschi, ''Il tragico quotidiano : Papini, Palazzeschi, Cassola, Bianciardi'', Firenze : Mauro Pagliai, 2010 * Bianciardi, Ottocento come Novecento : dalla letteratura al dibattito civile : 14/15 novembre 2008, Sala Pegaso, Palazzo della Provincia, Grosseto / a cura di Luciana Bianciardi, Arnaldo Bruni, Massimiliano Marcucci, Milano : ExCogita, 2010 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Giuseppe Muraca, ''Luciano Bianciardi. Uno scrittore fuori dal coro'', Pistoia, Centro di Documentazione, 2012. * Antonio Armano, ''Maledizioni : processi, sequestri e censure a scrittori e editori in Italia dal dopoguerra a oggi, anzi domani'', Torino : Aragno, 2013 * ''La vipera che ‘l melanese accampa : Luciano Bianciardi, Grosseto e La vita agra : Due giornate di studio per i 50 anni de la vita agra e i 90 anni dalla nascita di Luciano Bianciardi,'' a cura di Arnaldo Bruni, Raoul Bruni, Massimiliano Marcucci, Nicola Turi, Milano : ExCogita, 2014. (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Nicolas Martino, ''Do you remember Bianciardi?'', in alfabeta2, 13 giugno 2015. * Gian Paolo Serino (cura), ''Luciano Bianciardi : il precario esistenziale'', Firenze : Clichy, 2015 * Massimiliano Tursi, ''Luciano Bianciardi : i luoghi, il tempo, le parole'', Milano : ExCogita, 2015 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Elisabetta Francioni, ''Luciano Bianciardi bibliotecario a Grosseto (1949-1954),'' Roma : Associazione italiana biblioteche, 2016 * Arnaldo Bruni, ''Io mi oppongo : Luciano Bianciardi garibaldino e ribelle'', Ariccia : Aracne, 2016 * Carlo Varotti, ''Luciano Bianciardi, la protesta dello stile'', Roma : Carocci, 2017 * Sandro Montalto, ''Bianciardi : una vita in rivolta,'' Milano ; Udine : Mimesis, 2018 * ''Una vita agra : Luciano Bianciardi dal Lavoro culturale a Aprire il fuoco : Firenze Biblioteca Comunale delle Oblate, 10 novembre 2016 - 9 febbraio 2017,'' a cura di Arnaldo Bruni e Elisabetta Francioni; premessa di Arnaldo Bruni. - Milano : ExCogita, 2018 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Tiziano Arrigoni, ''La dinamite nella valigia : viaggio nell’Italia di Luciano Bianciardi,'' Piombino : La Bancarella, 2019 * Giorgio Costa, ''Il monoscopio opaco : riflessioni su Luciano Bianciard''i, Milano : XY.IT, 2020 * ''Il lavoro culturale ieri e oggi : atti del convegno'', a cura di Arnaldo Bruni, Milano : ExCogita, 2020 (Quaderni della Fondazione Luciano Bianciardi) * Sandro de Nobile, ''Il più grande centromediano mai esistito. Luciano Bianciardi e lo sport'', Chieti : Solfanelli, 2022 * Antonello Lombardi, ''Luciano Bianciardi: la trilogia della rabbia'', in "Nuova informazione bibliografica, Il sapere nei libri" 4/2024, Il Mulino, pp. 457-486. == Hyrje të ngjashme == * [[:it:Ameglia|Bocca di Magra]] (Gryka e Magrës) * <a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Grosseto" rel="mw:ExtLink" title="Grosseto" class="cx-link" data-linkid="522">Grosseto</a> (Grosseto) * [[:it:Maria_Jatosti|Maria Jatosti]] (Maria Jatosti) * [[Milano]] * [[:it:Miracolo_economico_italiano|Miracolo economico italiano]] (Mrekullia ekonomike italiane) * [[:it:Montecatini_(azienda)|Montecatini (azienda)]] (Montecatini (kompani)) * <a href="https://it.wikipedia.org/wiki/Ribolla#La_miniera_e_la_tragedia_del_1954" rel="mw:ExtLink" title="Ribolla" class="cx-link" data-linkid="532">Tragedia di Ribolla</a> (Tragjedia e Ribollas) == Projekte të tjera == {{Sisterlinks}}{{Authority control}} <nowiki> [[Kategoria:Absolventët e Universitetit të Pizës]] [[Kategoria:Shkrimtarë të gjuhës italiane]] [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Vdekje 1971]] [[Kategoria:Lindje 1922]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]]</nowiki> k9ph5mwhkvrxmnu54jbifnbuqwx9gj9 1 401305 2985600 2026-05-30T12:43:45Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985600 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Stadiumi i qytetit (Kërçovë)]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985599 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20130525035904/http://www.europlan-online.de/gradski-stadion-ki%26%23269%3bevo/verein/2195 për lidhjen http://www.europlan-online.de/gradski-stadion-ki%2526%2523269%253bevo/verein/2195. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 14:43 (CEST) 2l95gv34xfktb7frsy5mf7xwkrzhzis 0 401306 2985602 2026-05-30T13:19:16Z Xhulianoo 54153 Faqja u ridrejtua te [[Varshava]] 2985602 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Varshava]] 9w48vr3zen0kzmsk0rlgu8ivoch082u 0 401307 2985604 2026-05-30T13:39:18Z Xhulianoo 54153 Faqja u ridrejtua te [[UEFA Liga e Kampionëve]] 2985604 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[UEFA Liga e Kampionëve]] 0k3yxkfut9j7xkygf5v2t67lohm6z7g 0 401308 2985605 2026-05-30T13:39:40Z Xhulianoo 54153 Faqja u ridrejtua te [[UEFA Liga e Evropës]] 2985605 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[UEFA Liga e Evropës]] 5kol3nvdbkpcevxfs4byyotqq37n9ld 0 401309 2985606 2026-05-30T13:40:54Z Xhulianoo 54153 Faqja u ridrejtua te [[Superkupa e Shqipërisë]] 2985606 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Superkupa e Shqipërisë]] 2q4gue5n2keaetduvyo71j2m432tui1 0 401310 2985607 2026-05-30T13:42:01Z Xhulianoo 54153 Faqja u ridrejtua te [[UEFA Liga e Konferencave]] 2985607 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[UEFA Liga e Konferencave]] 63b2w7tfocnr2fycacj2503umd5ad48 2 401311 2985624 2026-05-30T14:45:32Z Arianit 106 Arianit zhvendosi faqen [[Përdoruesi:Arianit/Lutat]] te [[Lutat]] 2985624 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Lutat]] dm5b1qx0tvae92otx6kzrgioh1c31h5 0 401312 2985628 2026-05-30T15:14:04Z Edukatori 112234 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:en:Special:Redirect/revision/1355572258|Michael Polanyi]]" 2985628 wikitext text/x-wiki '''Michael Polanyi''' (11 Mars 1891 – 22 Shkurt 1976) ishte një [[polimat]] hungarezo-britanik <ref>{{Cite web |last=Lévay |first=Júlia |date=20 September 2016 |title=A holográfia és a hologramok |url=http://www.mimicsoda.hu/cikk.php?id=1372 |website=mimicsoda.hu |publisher=Mi Micsoda}}</ref>, i cili dha kontribute të rëndësishme teorike në [[Kimia fizike|kiminë fizike]], [[Shkenca ekonomike|ekonomi]] dhe [[Filozofia|filozofi]] . Ai argumentoi se [[pozitivizmi]] është një shpjegim i rremë i [[Njohuria|njohjes]] . Hulumtimi i tij i gjerë në [[Shkenca fizike|shkencën fizike]] përfshinte kinetikën kimike, difraksionin e rrezeve X dhe adsorbimin e gazrave. Ai ishte pionier i teorisë së analizës së difraksionit të fibrave në vitin 1921 dhe teorisë së zhvendosjeve të deformimit plastik të metaleve duktile dhe materialeve të tjera në vitin 1934. Ai emigroi në [[Gjermania|Gjermani]], në vitin 1926 duke u bërë profesor kimie në Institutin Kaiser Wilhelm në [[Berlini|Berlin]] dhe më pas në vitin 1933 në [[Anglia|Angli]], duke u bërë fillimisht profesor kimie dhe më pas profesor i shkencave shoqërore në Universitetin e Mançesterit . Dy nga studentët e tij fituan [[Çmimi Nobel|Çmimin Nobel]], ashtu si edhe djali i tij . Në vitin 1944, Polanyi u zgjodh në Shoqërinë Mbretërore . == Jeta == Kontributet që Polanyi dha në shkencat shoqërore përfshijnë konceptin e një rendi spontan policentrik dhe refuzimin e tij të një koncepti neutral ndaj vlerave të lirisë. Ato u zhvilluan në kontekstin e kundërshtimit të tij ndaj planifikimit qendror . <ref>{{Cite journal |last=Biro |first=Gabor |date=2022 |title=From Red Spirit to Underperforming Pyramids and Coercive Institutions: Michael Polanyi Against Economic Planning," History of European Ideas, 2022. |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01916599.2021.2009359?journalCode=rhei20 |journal=History of European Ideas |volume=48 |issue=6 |pages=811–847 |doi=10.1080/01916599.2021.2009359 |url-access=subscription}}</ref> * [[Menaxhimi i njohurisë|Menaxhimi i njohurive]] * [[Njohuria e heshtur]] [[Kategoria:Filozofë të shkencës]] [[Kategoria:Kimistë hungarezë]] [[Kategoria:Filozofë katolikë]] [[Kategoria:Vdekje 1976]] [[Kategoria:Lindje 1891]] [[Kategoria:Faqe me adresa nga Wayback Machine që përdorin stampën e arkivës së rrjetit]] [[Kategoria:Gabime CS1: Data ISBN]] [[Kategoria:Artikuj me hKarta]] [[Kategoria:Filozofë të kulturës]] [[Kategoria:Shkencëtarë nga Budapesti]] [[Kategoria:Filozofë të shkencave sociale]] [[Kategoria:Filozofë të ekonomisë]] [[Kategoria:Filozofë të historisë]] ny6o5u1gjjkxalh3ueauejg2lq7luz0 2985629 2985628 2026-05-30T15:15:25Z Edukatori 112234 2985629 wikitext text/x-wiki '''Michael Polanyi''' (11 Mars 1891 – 22 Shkurt 1976) ishte një [[polimat]] hungarezo-britanik <ref>{{Cite web |last=Lévay |first=Júlia |date=20 September 2016 |title=A holográfia és a hologramok |url=http://www.mimicsoda.hu/cikk.php?id=1372 |website=mimicsoda.hu |publisher=Mi Micsoda}}</ref>, i cili dha kontribute të rëndësishme teorike në [[Kimia fizike|kiminë fizike]], [[Shkenca ekonomike|ekonomi]] dhe [[Filozofia|filozofi]] . Ai argumentoi se [[pozitivizmi]] është një shpjegim i rremë i [[Njohuria|njohjes]] . Hulumtimi i tij i gjerë në [[Shkenca fizike|shkencën fizike]] përfshinte kinetikën kimike, difraksionin e rrezeve X dhe adsorbimin e gazrave. Ai ishte pionier i teorisë së analizës së difraksionit të fibrave në vitin 1921 dhe teorisë së zhvendosjeve të deformimit plastik të metaleve duktile dhe materialeve të tjera në vitin 1934. Ai emigroi në [[Gjermania|Gjermani]], në vitin 1926 duke u bërë profesor kimie në Institutin Kaiser Wilhelm në [[Berlini|Berlin]] dhe më pas në vitin 1933 në [[Anglia|Angli]], duke u bërë fillimisht profesor kimie dhe më pas profesor i shkencave shoqërore në Universitetin e Mançesterit . Dy nga studentët e tij fituan [[Çmimi Nobel|Çmimin Nobel]], ashtu si edhe djali i tij . Në vitin 1944, Polanyi u zgjodh në Shoqërinë Mbretërore . Kontributet që Polanyi dha në shkencat shoqërore përfshijnë konceptin e një rendi spontan policentrik dhe refuzimin e tij të një koncepti neutral ndaj vlerave të lirisë. Ato u zhvilluan në kontekstin e kundërshtimit të tij ndaj planifikimit qendror . <ref>{{Cite journal |last=Biro |first=Gabor |date=2022 |title=From Red Spirit to Underperforming Pyramids and Coercive Institutions: Michael Polanyi Against Economic Planning," History of European Ideas, 2022. |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01916599.2021.2009359?journalCode=rhei20 |journal=History of European Ideas |volume=48 |issue=6 |pages=811–847 |doi=10.1080/01916599.2021.2009359 |url-access=subscription}}</ref> == Shih edhe == * [[Njohuria e heshtur]] * [[Menaxhimi i njohurisë]] == Referime == [[Kategoria:Filozofë të shkencës]] [[Kategoria:Kimistë hungarezë]] [[Kategoria:Filozofë katolikë]] [[Kategoria:Vdekje 1976]] [[Kategoria:Lindje 1891]] [[Kategoria:Faqe me adresa nga Wayback Machine që përdorin stampën e arkivës së rrjetit]] [[Kategoria:Gabime CS1: Data ISBN]] [[Kategoria:Artikuj me hKarta]] [[Kategoria:Filozofë të kulturës]] [[Kategoria:Shkencëtarë nga Budapesti]] [[Kategoria:Filozofë të shkencave sociale]] [[Kategoria:Filozofë të ekonomisë]] [[Kategoria:Filozofë të historisë]] j54qazyc4zo166f9k9lt863mqanh1b6 2985631 2985629 2026-05-30T15:17:37Z Edukatori 112234 2985631 wikitext text/x-wiki '''Michael Polanyi''' (11 Mars 1891 – 22 Shkurt 1976) ishte një [[polimat]] hungarezo-britanik <ref>{{Cite web |last=Lévay |first=Júlia |date=20 September 2016 |title=A holográfia és a hologramok |url=http://www.mimicsoda.hu/cikk.php?id=1372 |website=mimicsoda.hu |publisher=Mi Micsoda}}</ref>, i cili dha kontribute të rëndësishme teorike në [[Kimia fizike|kiminë fizike]], [[Shkenca ekonomike|ekonomi]] dhe [[Filozofia|filozofi]] . Ai argumentoi se [[pozitivizmi]] është një shpjegim i rremë i [[Njohuria|njohjes]] . Hulumtimi i tij i gjerë në [[Shkenca fizike|shkencën fizike]] përfshinte kinetikën kimike, difraksionin e rrezeve X dhe adsorbimin e gazrave. Ai ishte pionier i teorisë së analizës së difraksionit të fibrave në vitin 1921 dhe teorisë së zhvendosjeve të deformimit plastik të metaleve duktile dhe materialeve të tjera në vitin 1934. Ai emigroi në [[Gjermania|Gjermani]], në vitin 1926 duke u bërë profesor kimie në Institutin Kaiser Wilhelm në [[Berlini|Berlin]] dhe më pas në vitin 1933 në [[Anglia|Angli]], duke u bërë fillimisht profesor kimie dhe më pas profesor i shkencave shoqërore në Universitetin e Mançesterit . Dy nga studentët e tij fituan [[Çmimi Nobel|Çmimin Nobel]], ashtu si edhe djali i tij . Në vitin 1944, Polanyi u zgjodh në Shoqërinë Mbretërore . Kontributet që Polanyi dha në shkencat shoqërore përfshijnë konceptin e një rendi spontan policentrik dhe refuzimin e tij të një koncepti neutral ndaj vlerave të lirisë. Ato u zhvilluan në kontekstin e kundërshtimit të tij ndaj planifikimit qendror . <ref>{{Cite journal |last=Biro |first=Gabor |date=2022 |title=From Red Spirit to Underperforming Pyramids and Coercive Institutions: Michael Polanyi Against Economic Planning," History of European Ideas, 2022. |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01916599.2021.2009359?journalCode=rhei20 |journal=History of European Ideas |volume=48 |issue=6 |pages=811–847 |doi=10.1080/01916599.2021.2009359 |url-access=subscription}}</ref> == Publikime == * 1932. {{cite book |title= Atomic Reactions |publisher= Williams and Norgate |place= London |year= 1932 |url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.207160/page/n5/mode/2up |via = [[Internet Archive]]}} * 1935. ''U.S.S.R. Economics'' * 1940. {{cite book |title= The Contempt of Freedom. The Russian Experiment and After |publisher= Watts & Co. |place= London |url= https://archive.org/details/contemptoffreedo0000pola/page/n9/mode/2up?view=theater |year= 1940 |isbn= 978-0-405-06643-6 |url-access= registration |via= [[Internet Archive]]}}<ref>{{cite journal |author= Hayek, F. A. |author-link= F. A. Hayek |title= Book Review: Michael Polanyi, ''The Contempt of Freedom: The Russian Experiment and After'' and Colin Clark, ''A Critique of Russian Statistics'' |journal = [[Economica]] |issue= 30 |volume= 8 |date= May 1941 |pages= 211–214 |jstor=2550123 |doi= 10.2307/2550123 }}</ref> * 1944. {{cite journal |last1 = Polanyi |first1 = Michael |title= Patent Reform |journal = Review of Economic Studies |volume= 11 |issue = 2 |date= Summer 1944 |pages= 61–76 |doi = 10.2307/2295967 |url= https://archive.org/details/bim_early-english-books-1641-1700_michael-polanyi_1944/page/n1/mode/2up?view=theater |url-access= registration |jstor= 2295967 |via = [[Internet Archive]]}} * 1945. {{cite book |title= Full Employment and Free Trade |date= 14 May 2024 |place= Cambridge |publisher= Cambridge University Press |url=https://archive.org/details/fullemploymentfr0000mich/page/n7/mode/2up |url-access=registration |via= [[Internet Archive]]}} * 1946. {{cite book |url= https://archive.org/details/sciencefaithands032129mbp |title= Science, Faith, and Society |publisher= Oxford Univ. Press |isbn=0-226-67290-5 |year= 1964}}. Reprinted by the University of Chicago Press, 1964. * 1951. {{cite book |title= The Logic of Liberty: reflections and rejoinders |place= Chicago and London |publisher= University of Chicago Press and Routledge |isbn = 0-226-67296-4 |year= 1951 |url= https://archive.org/details/logicofliberty0000unse/page/n5/mode/2up |url-access= registration |via= [[Internet Archive]]}} * 1958. {{cite book |title= Personal Knowledge: Towards a Post-Critical Philosophy |publisher= University of Chicago Press |url= https://archive.org/details/personalknowledg0000pola/page/n5/mode/2up?view=theater |url-access= registration |edition= 2nd |isbn =0-226-67288-3 |year = 1962 |via = [[Internet Archive]]}} * 1959. {{cite book |title= The Study of Man |year = 1959 |place= London and Chicago |publisher= Routledge and University of Chicago Press |url= https://archive.org/details/studyofman0000mich_o3p6/page/n5/mode/2up |url-access = registration}} * 1960. {{cite book |title= Beyond Nihilism |url= https://archive.org/details/beyondnihilism0000pola |url-access= registration |place= Cambridge |publisher= Cambridge University Press|year= 1960 }} * 1966. {{cite book |title= The Tacit Dimension |date= 14 May 1967 |place= London and New York |publisher=Routledge and Doubleday and Company |isbn= 978-0-385-06988-5 |url= https://archive.org/details/tacitdimension0000mich_w4j8/page/n3/mode/2up |url-access= registration |via = [[Internet Archive]]}} (University of Chicago Press. {{ISBN|978-0-226-67298-4}}. 2009 reprint) * 1969. {{cite book |url-access= registration |url= https://archive.org/details/knowingbeingessa00pola|title= Knowing and Being |editor-link= Marjorie Grene |editor= Greene, Marjorie|year= 1969 |place= Chicago and London |publisher= University of Chicago Press and (UK) Routledge and Kegan Paul}} * 1975 {{cite book |author1= Polanyi, Michael |author2= Prosch, Harry |author2-link= Harry Prosch |title= Meaning |url=https://archive.org/details/meaning00pola/page/n3/mode/2up |url-access= registration |year= 1975 |place= Chicago |publisher= University of Chicago Press |isbn =0-226-67294-8}} * 1997. {{cite book |title=Society, Economics and Philosophy: Selected Papers of Michael Polanyi |editor= Allen, R.T. |place =New Brunswick NJ |publisher= Transaction Publishers |url-access= registration |url= https://archive.org/details/societyeconomics0000pola |year= 1997 |isbn= 978-1-56000-278-9 |via = [[Internet Archive]]}} Includes an annotated bibliography of Polanyi's publications. == Shih edhe == * [[Njohuria e heshtur]] * [[Menaxhimi i njohurisë]] == Referime == [[Kategoria:Filozofë të shkencës]] [[Kategoria:Kimistë hungarezë]] [[Kategoria:Filozofë katolikë]] [[Kategoria:Vdekje 1976]] [[Kategoria:Lindje 1891]] [[Kategoria:Faqe me adresa nga Wayback Machine që përdorin stampën e arkivës së rrjetit]] [[Kategoria:Gabime CS1: Data ISBN]] [[Kategoria:Artikuj me hKarta]] [[Kategoria:Filozofë të kulturës]] [[Kategoria:Shkencëtarë nga Budapesti]] [[Kategoria:Filozofë të shkencave sociale]] [[Kategoria:Filozofë të ekonomisë]] [[Kategoria:Filozofë të historisë]] iwth480dmk88yfrah75oid75sg8iiuh 2985632 2985631 2026-05-30T15:19:00Z Edukatori 112234 2985632 wikitext text/x-wiki '''Michael Polanyi''' (11 Mars 1891 – 22 Shkurt 1976) ishte një [[polimat]] hungarezo-britanik <ref>{{Cite web |last=Lévay |first=Júlia |date=20 shtator 2016 |title=A holográfia és a hologramok |url=http://www.mimicsoda.hu/cikk.php?id=1372 |website=mimicsoda.hu |publisher=Mi Micsoda}}</ref>, i cili dha kontribute të rëndësishme teorike në [[Kimia fizike|kiminë fizike]], [[Shkenca ekonomike|ekonomi]] dhe [[Filozofia|filozofi]] . Ai argumentoi se [[pozitivizmi]] është një shpjegim i rremë i [[Njohuria|njohjes]] . Hulumtimi i tij i gjerë në [[Shkenca fizike|shkencën fizike]] përfshinte kinetikën kimike, difraksionin e rrezeve X dhe adsorbimin e gazrave. Ai ishte pionier i teorisë së analizës së difraksionit të fibrave në vitin 1921 dhe teorisë së zhvendosjeve të deformimit plastik të metaleve duktile dhe materialeve të tjera në vitin 1934. Ai emigroi në [[Gjermania|Gjermani]], në vitin 1926 duke u bërë profesor kimie në Institutin Kaiser Wilhelm në [[Berlini|Berlin]] dhe më pas në vitin 1933 në [[Anglia|Angli]], duke u bërë fillimisht profesor kimie dhe më pas profesor i shkencave shoqërore në Universitetin e Mançesterit . Dy nga studentët e tij fituan [[Çmimi Nobel|Çmimin Nobel]], ashtu si edhe djali i tij . Në vitin 1944, Polanyi u zgjodh në Shoqërinë Mbretërore . Kontributet që Polanyi dha në shkencat shoqërore përfshijnë konceptin e një rendi spontan policentrik dhe refuzimin e tij të një koncepti neutral ndaj vlerave të lirisë. Ato u zhvilluan në kontekstin e kundërshtimit të tij ndaj planifikimit qendror . <ref>{{Cite journal |last=Biro |first=Gabor |date=2022 |title=From Red Spirit to Underperforming Pyramids and Coercive Institutions: Michael Polanyi Against Economic Planning," History of European Ideas, 2022. |url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/01916599.2021.2009359?journalCode=rhei20 |journal=History of European Ideas |volume=48 |issue=6 |pages=811–847 |doi=10.1080/01916599.2021.2009359 |url-access=subscription}}</ref> == Publikime == * 1932. {{cite book |title= Atomic Reactions |publisher= Williams and Norgate |place= London |year= 1932 |url= https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.207160/page/n5/mode/2up |via = [[Internet Archive]]}} * 1935. ''U.S.S.R. Economics'' * 1940. {{cite book |title= The Contempt of Freedom. The Russian Experiment and After |publisher= Watts & Co. |place= London |url= https://archive.org/details/contemptoffreedo0000pola/page/n9/mode/2up?view=theater |year= 1940 |isbn= 978-0-405-06643-6 |url-access= registration |via= [[Internet Archive]]}}<ref>{{cite journal |author= Hayek, F. A. |author-link= F. A. Hayek |title= Book Review: Michael Polanyi, ''The Contempt of Freedom: The Russian Experiment and After'' and Colin Clark, ''A Critique of Russian Statistics'' |journal = [[Economica]] |issue= 30 |volume= 8 |date= 1941 |pages= 211–214 |jstor=2550123 |doi= 10.2307/2550123 }}</ref> * 1944. {{cite journal |last1 = Polanyi |first1 = Michael |title= Patent Reform |journal = Review of Economic Studies |volume= 11 |issue = 2 |date= 1944 |pages= 61–76 |doi = 10.2307/2295967 |url= https://archive.org/details/bim_early-english-books-1641-1700_michael-polanyi_1944/page/n1/mode/2up?view=theater |url-access= registration |jstor= 2295967 |via = [[Internet Archive]]}} * 1945. {{cite book |title= Full Employment and Free Trade |date= 14 maj 2024 |place= Cambridge |publisher= Cambridge University Press |url=https://archive.org/details/fullemploymentfr0000mich/page/n7/mode/2up |url-access=registration |via= [[Internet Archive]]}} * 1946. {{cite book |url= https://archive.org/details/sciencefaithands032129mbp |title= Science, Faith, and Society |publisher= Oxford Univ. Press |isbn=0-226-67290-5 |year= 1964}}. Reprinted by the University of Chicago Press, 1964. * 1951. {{cite book |title= The Logic of Liberty: reflections and rejoinders |place= Chicago and London |publisher= University of Chicago Press and Routledge |isbn = 0-226-67296-4 |year= 1951 |url= https://archive.org/details/logicofliberty0000unse/page/n5/mode/2up |url-access= registration |via= [[Internet Archive]]}} * 1958. {{cite book |title= Personal Knowledge: Towards a Post-Critical Philosophy |publisher= University of Chicago Press |url= https://archive.org/details/personalknowledg0000pola/page/n5/mode/2up?view=theater |url-access= registration |edition= 2nd |isbn =0-226-67288-3 |year = 1962 |via = [[Internet Archive]]}} * 1959. {{cite book |title= The Study of Man |year = 1959 |place= London and Chicago |publisher= Routledge and University of Chicago Press |url= https://archive.org/details/studyofman0000mich_o3p6/page/n5/mode/2up |url-access = registration}} * 1960. {{cite book |title= Beyond Nihilism |url= https://archive.org/details/beyondnihilism0000pola |url-access= registration |place= Cambridge |publisher= Cambridge University Press|year= 1960 }} * 1966. {{cite book |title= The Tacit Dimension |date= 14 maj 1967 |place= London and New York |publisher=Routledge and Doubleday and Company |isbn= 978-0-385-06988-5 |url= https://archive.org/details/tacitdimension0000mich_w4j8/page/n3/mode/2up |url-access= registration |via = [[Internet Archive]]}} (University of Chicago Press. {{ISBN|978-0-226-67298-4}}. 2009 reprint) * 1969. {{cite book |url-access= registration |url= https://archive.org/details/knowingbeingessa00pola|title= Knowing and Being |editor-link= Marjorie Grene |editor= Greene, Marjorie|year= 1969 |place= Chicago and London |publisher= University of Chicago Press and (UK) Routledge and Kegan Paul}} * 1975 {{cite book |author1= Polanyi, Michael |author2= Prosch, Harry |author2-link= Harry Prosch |title= Meaning |url=https://archive.org/details/meaning00pola/page/n3/mode/2up |url-access= registration |year= 1975 |place= Chicago |publisher= University of Chicago Press |isbn =0-226-67294-8}} * 1997. {{cite book |title=Society, Economics and Philosophy: Selected Papers of Michael Polanyi |editor= Allen, R.T. |place =New Brunswick NJ |publisher= Transaction Publishers |url-access= registration |url= https://archive.org/details/societyeconomics0000pola |year= 1997 |isbn= 978-1-56000-278-9 |via = [[Internet Archive]]}} Includes an annotated bibliography of Polanyi's publications. == Shih edhe == * [[Njohuria e heshtur]] * [[Menaxhimi i njohurisë]] == Referime == [[Kategoria:Filozofë të shkencës]] [[Kategoria:Kimistë hungarezë]] [[Kategoria:Filozofë katolikë]] [[Kategoria:Vdekje 1976]] [[Kategoria:Lindje 1891]] [[Kategoria:Faqe me adresa nga Wayback Machine që përdorin stampën e arkivës së rrjetit]] [[Kategoria:Gabime CS1: Data ISBN]] [[Kategoria:Artikuj me hKarta]] [[Kategoria:Filozofë të kulturës]] [[Kategoria:Shkencëtarë nga Budapesti]] [[Kategoria:Filozofë të shkencave sociale]] [[Kategoria:Filozofë të ekonomisë]] [[Kategoria:Filozofë të historisë]] 66yu3ythuzm1bub69o0n38hvzqme0vi 14 401313 2985633 2026-05-30T15:19:46Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Filozofë]] 2985633 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Filozofë]] 6o8votic5mutnde5zhr9xyhfsuju7ub 2985634 2985633 2026-05-30T15:19:56Z Edukatori 112234 added [[Category:Kultura]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985634 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Filozofë]] [[Kategoria:Kultura]] sgj5afbagdbiughj1f5dcin8u2msvwi 14 401314 2985635 2026-05-30T15:21:14Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Njerëz nga Budapesti]] 2985635 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Njerëz nga Budapesti]] pjahei6vs2q5maonfu1bywn81sy12uu 2985643 2985635 2026-05-30T15:29:20Z Edukatori 112234 added [[Category:Shkencëtarë hungarezë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985643 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Njerëz nga Budapesti]] [[Kategoria:Shkencëtarë hungarezë]] 1vmu5dfg1sptjr8w8po874qwqx4edhg 14 401315 2985636 2026-05-30T15:23:11Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Filozofë]] 2985636 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Filozofë]] 6o8votic5mutnde5zhr9xyhfsuju7ub 2985637 2985636 2026-05-30T15:24:08Z Edukatori 112234 added [[Category:Shkenca shoqërore]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985637 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Filozofë]] [[Kategoria:Shkenca shoqërore]] n6b10fm2lfixaf1fg8djl2lf2iza7jx 14 401316 2985638 2026-05-30T15:24:48Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Filozofë]] 2985638 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Filozofë]] 6o8votic5mutnde5zhr9xyhfsuju7ub 2985639 2985638 2026-05-30T15:25:19Z Edukatori 112234 added [[Category:Ekonomi (shkencë)]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985639 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Filozofë]] [[Kategoria:Ekonomi (shkencë)]] c1aao1cnssulketmgdusj4smu1gfwtx 14 401317 2985640 2026-05-30T15:26:03Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Filozofë]] 2985640 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Filozofë]] 6o8votic5mutnde5zhr9xyhfsuju7ub 2985641 2985640 2026-05-30T15:26:14Z Edukatori 112234 added [[Category:Histori]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985641 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Filozofë]] [[Kategoria:Histori]] 8jojw1vy46chon15kpku4h5can6hhs6 14 401318 2985644 2026-05-30T15:30:02Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Hungarezë]] 2985644 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Hungarezë]] edwxctzsker7lms7qrycco9z0i9j3cu 2985645 2985644 2026-05-30T15:30:21Z Edukatori 112234 added [[Category:Shkencëtarë sipas nacionalitetit]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985645 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Hungarezë]] [[Kategoria:Shkencëtarë sipas nacionalitetit]] 3vuijhj64nckpq81sisv3vw1k6y56gc 1 401319 2985651 2026-05-30T15:58:03Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985651 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Teuta Bilali]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985650 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://sobranie.mk/levizja-besa-ns_article-teuta-bilali-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 17:58 (CEST) as1b34yh3rnz4u6gk8wxmh47t4motzw 1 401320 2985671 2026-05-30T16:54:33Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985671 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tinto Bras]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985670 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210205095330/https://www.viagginews.com/2019/07/10/tinto-brass-chi-e-moglie-caterina-varzi/ për lidhjen https://www.viagginews.com/2019/07/10/tinto-brass-chi-e-moglie-caterina-varzi/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110813091217/http://www.lastampa.it/redazione/cmsSezioni/politica/201001articoli/51495girata.asp për lidhjen http://www1.lastampa.it/redazione/cmsSezioni/politica/201001articoli/51495girata.asp. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 18:54 (CEST) ax9cpcrdef91rl3096gy5pnz022k7km 1 401321 2985675 2026-05-30T17:01:51Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985675 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tivati]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985674 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20251123190248/http://www.monstat.org/uploads/files/popis%202021/podaci/naselja%20popis%202023.xlsx për lidhjen https://www.monstat.org/uploads/files/popis%202021/podaci/naselja%20popis%202023.xlsx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 19:01 (CEST) pe7akjnolw0hvi8cn4i5rigt2p0ftxx 1 401322 2985679 2026-05-30T17:36:25Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985679 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tomisllav Tuntev]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985678 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029145943/https://sobranie.mk/lidhja-socialdemokrate-e-maqedonise-16-ns_article-tomisllav-tuntev-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/lidhja-socialdemokrate-e-maqedonise-16-ns_article-tomisllav-tuntev-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 19:36 (CEST) pqg0cn9xbk85ljoadgfauru749vct0b 1 401323 2985681 2026-05-30T17:41:42Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985681 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tomor Alizoti]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985680 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20240916091112/https://deputetim.al/2017/08/07/tomor-alizoti/ për lidhjen https://deputetim.al/2017/08/07/tomor-alizoti/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 19:41 (CEST) 9n8nvuaw2bld69in66prtt04jd1tcdd 0 401325 2985684 2026-05-30T18:06:34Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Parabola (retorikë)]] te [[Shëmbëlltyra]] 2985684 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Shëmbëlltyra]] 6dbdumjm1ooufp0jpboyat8cg2pnvl4 1 401326 2985686 2026-05-30T18:06:34Z Leutrim.P 113691 Leutrim.P zhvendosi faqen [[Diskutim:Parabola (retorikë)]] te [[Diskutim:Shëmbëlltyra]] 2985686 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Diskutim:Shëmbëlltyra]] cdn5ltccsw5w9rg1dq3b6myl9t7paa9 14 401327 2985689 2026-05-30T18:08:00Z Leutrim.P 113691 Krijoi faqe të zbrazët 2985689 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2985690 2985689 2026-05-30T18:08:38Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Alegori]]; +[[Kategoria:Tregime tradicionale]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985690 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Alegori]] [[Kategoria:Tregime tradicionale]] 4nl33vppgqs5phtdcevpul2ulx3msrf 0 401328 2985691 2026-05-30T18:12:14Z Leutrim.P 113691 Faqe e re; https://en.wikipedia.org/wiki/Dusk 2985691 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Landers in the Mojave Desert at dusk, looking west from Joshua Tree, California USA.jpg|parapamje|Landers, Kaliforni në muzg detar (ekspozim 20-sekondësh).]] '''Rënia e natës''' ndodh në fazën më të errët të [[Muzgu|muzgut]], ose në fundin e muzgut astronomik pas [[Perëndimi i diellit|perëndimit të diellit]] dhe pak para se të fillojë [[nata]]. Në fazën e para-rënies së natës, gjatë fazave të hershme deri në ato të ndërmjetme të muzgut, në kushte të kthjellëta mund të ketë ende mjaft dritë në qiell sa të lexohet jashtë pa ndriçim artificial; megjithatë, në fund të muzgut civil (kur Toka rrotullohet deri në një pikë ku qendra e diskut të Diellit ndodhet 6° nën horizontin lokal), për lexim jashtë nevojitet ndriçim artificial. Termi rënia e natës zakonisht i referohet muzut astronomik, pra pjesës më të errët të muzgut para se të fillojë nata e plotë. == Shiko edhe == * [[Muzgu]] == Burime == 6m32728syvu2q3u5eyyh24hu3tqyvto 2985692 2985691 2026-05-30T18:12:45Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Dukuri tokësore]]; +[[Kategoria:Natë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985692 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Landers in the Mojave Desert at dusk, looking west from Joshua Tree, California USA.jpg|parapamje|Landers, Kaliforni në muzg detar (ekspozim 20-sekondësh).]] '''Rënia e natës''' ndodh në fazën më të errët të [[Muzgu|muzgut]], ose në fundin e muzgut astronomik pas [[Perëndimi i diellit|perëndimit të diellit]] dhe pak para se të fillojë [[nata]]. Në fazën e para-rënies së natës, gjatë fazave të hershme deri në ato të ndërmjetme të muzgut, në kushte të kthjellëta mund të ketë ende mjaft dritë në qiell sa të lexohet jashtë pa ndriçim artificial; megjithatë, në fund të muzgut civil (kur Toka rrotullohet deri në një pikë ku qendra e diskut të Diellit ndodhet 6° nën horizontin lokal), për lexim jashtë nevojitet ndriçim artificial. Termi rënia e natës zakonisht i referohet muzut astronomik, pra pjesës më të errët të muzgut para se të fillojë nata e plotë. == Shiko edhe == * [[Muzgu]] == Burime == [[Kategoria:Dukuri tokësore]] [[Kategoria:Natë]] q0d1y8xyfhzvh3wnlpib05ya9z4pnna 0 401329 2985694 2026-05-30T18:16:14Z Leutrim.P 113691 Faqe e re; https://en.wikipedia.org/wiki/Boasting 2985694 wikitext text/x-wiki '''Mburrja'''<ref>{{Cite web |title= |url=https://fjalorthi.com/Mburrje |language=sq}}</ref> ose '''krekosja''' është të folurit me [[Krenaria|krenari]] të tepruar dhe [[Vetëkënaqësia|vetëkënaqësi]] për arritjet, [[Pasuria|pasuritë]] ose [[Aftësia|aftësitë]] e veta. Mburrja shpesh është një përpjekje për të treguar epërsi ndaj të tjerëve duke rrëfyer arritje, në mënyrë që të ngjallë admirim ose zili tek të tjerët. Kjo sjellje shpesh vërehet tek persona që kanë pasiguri shoqërore dhe i kushtojnë rëndësi të madhe mënyrës si perceptohen nga të tjerët. Individët ndërtojnë një imazh për veten, një identitet personal, dhe e paraqesin veten në një mënyrë që përputhet me atë imazh. Theodore Millon ka teorisëuar se, në vetë-prezantim, individët përpiqen të balancojnë mburrjen me rrezikun e diskreditimit të vetes përmes vetë-promovimit të tepruar ose përmes kapjes në keqparaqitje të dukshme. Studimet tregojnë se njerëzit shpesh kanë aftësi të kufizuar për të kuptuar se si përpjekjet e tyre për vetë-prezantim ndikojnë realisht në pranimin dhe pëlqyeshmërinë nga të tjerët. == Format e mburrjes == Megjithëse një mburrje mund të jetë aq e drejtpërdrejtë sa një pohim i thjeshtë për pasuri ose madhështi, ajo shpesh merr forma të ndryshme më të nënkuptuara për të mbrojtur folësin nga çdo përçmim që mund të marrë për shkeljen e normave shoqërore të përulësisë. Forma më e njohur e këtyre është “mburrja e maskuar si ankesë” (humblebrag), një term i krijuar nga komediani Harris Wittels, ku mburrja fshihet brenda një ankese. Për shembull: “Faqet e takimeve online janë shumë punë. Sa herë hyj, kam si njëqind mesazhe të reja.” == Shiko edhe == * [[Mendjemadhësia]] * [[Krenaria]] == Burime == kzra5o0jmlrqxg0vzszgx7kcbmx5s3c 2985696 2985694 2026-05-30T18:16:47Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Moralitet]]; +[[Kategoria:Vetja]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985696 wikitext text/x-wiki '''Mburrja'''<ref>{{Cite web |title= |url=https://fjalorthi.com/Mburrje |language=sq}}</ref> ose '''krekosja''' është të folurit me [[Krenaria|krenari]] të tepruar dhe [[Vetëkënaqësia|vetëkënaqësi]] për arritjet, [[Pasuria|pasuritë]] ose [[Aftësia|aftësitë]] e veta. Mburrja shpesh është një përpjekje për të treguar epërsi ndaj të tjerëve duke rrëfyer arritje, në mënyrë që të ngjallë admirim ose zili tek të tjerët. Kjo sjellje shpesh vërehet tek persona që kanë pasiguri shoqërore dhe i kushtojnë rëndësi të madhe mënyrës si perceptohen nga të tjerët. Individët ndërtojnë një imazh për veten, një identitet personal, dhe e paraqesin veten në një mënyrë që përputhet me atë imazh. Theodore Millon ka teorisëuar se, në vetë-prezantim, individët përpiqen të balancojnë mburrjen me rrezikun e diskreditimit të vetes përmes vetë-promovimit të tepruar ose përmes kapjes në keqparaqitje të dukshme. Studimet tregojnë se njerëzit shpesh kanë aftësi të kufizuar për të kuptuar se si përpjekjet e tyre për vetë-prezantim ndikojnë realisht në pranimin dhe pëlqyeshmërinë nga të tjerët. == Format e mburrjes == Megjithëse një mburrje mund të jetë aq e drejtpërdrejtë sa një pohim i thjeshtë për pasuri ose madhështi, ajo shpesh merr forma të ndryshme më të nënkuptuara për të mbrojtur folësin nga çdo përçmim që mund të marrë për shkeljen e normave shoqërore të përulësisë. Forma më e njohur e këtyre është “mburrja e maskuar si ankesë” (humblebrag), një term i krijuar nga komediani Harris Wittels, ku mburrja fshihet brenda një ankese. Për shembull: “Faqet e takimeve online janë shumë punë. Sa herë hyj, kam si njëqind mesazhe të reja.” == Shiko edhe == * [[Mendjemadhësia]] * [[Krenaria]] == Burime == [[Kategoria:Moral]] [[Kategoria:Vetja]] f6kf0knp0pjhjw4wuez0df3am6z2s1w 1 401330 2985697 2026-05-30T18:16:55Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985697 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Tortura dhe abuzimi i të burgosurve në Abu Grajb]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985695 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20221104133826/https://worldcrunch.com/this-happened/hooded-man-photo për lidhjen https://worldcrunch.com/this-happened/hooded-man-photo. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 20:16 (CEST) tu3e86cfizwgcgp7ct5uowyjn12rcce 0 401331 2985698 2026-05-30T18:19:53Z Leutrim.P 113691 Faqe e re; https://en.wikipedia.org/wiki/Workweek_and_weekend 2985698 wikitext text/x-wiki '''Ditët e javës''' dhe '''fundjava''' janë pjesë komplementare të [[Java|javës]], të dedikuara për punë dhe pushim, përkatësisht. Ditët ligjore të javës (anglisht britanik) ose java e punës (anglisht amerikan) janë pjesa e javës prej shtatë ditësh e dedikuar për punë. Në pjesën më të madhe të botës, java e punës shtrihet nga e hëna deri të premten, ndërsa fundjava përbëhet nga e shtuna dhe e diela. Një ditë e javës ose ditë pune është çdo ditë e javës së punës. Institucione të tjera shpesh ndjekin këtë model, siç janë institucionet arsimore. Fundjava e përcaktuar ka përkufizime të ndryshme, bazuar në ditët e caktuara të kalendarit, periudhën e përcaktuar kohore dhe/ose përkufizimin rajonal të javës së punës (p.sh., duke filluar pas orës 17:00 të së premtes dhe duke zgjatur deri në orën 18:00 të së dielës). Ndonjëherë termi “fundjavë” përfshin kohën pas orarit të punës në ditën e fundit të punës së javës. Ditët e javës dhe ditët e punës mund të sqarohen më tej në terma të kohës së punës, periudha që një individ shpenzon në punë të paguar. Në shumë tradita kristiane, e diela është “dita e pushimit dhe adhurimit”. Shabati hebre ose Sabati biblik zgjat nga perëndimi i diellit të së premtes deri në errësirën e plotë të së shtunës; për këtë arsye, fundjava në Izrael vëzhgohet nga e premtja deri të shtuna. Disa vende me shumicë myslimane historikisht kanë vendosur fundjavë të enjten dhe të premten. Sot, shumë prej këtyre vendeve, për të promovuar tregtinë dhe bashkëpunimin, kanë kaluar në fundjavë të premten dhe të shtunën ose të shtunën dhe të dielën. Dita kristiane e adhurimit është vetëm një ditë në javë, por dita paraprake (Sabati hebre) u mor gjithashtu si ditë pushimi në shekullin e 20-të. Ky ndryshim ka shoqëruar uljen e numrit total të orëve të punës në javë. Koncepti modern i “fundjavës” u shfaq për herë të parë në veriun industrial të Britanisë në fillim të shekullit të 19-të. Një ditë pushimi është një ditë jo-pune, jo domosdoshmërisht gjatë fundjavës. Disa vende kanë adoptuar një javë pune prej gjashtë ditësh dhe fundjavë një-ditore (6×1), e cila mund të jetë vetëm e premte (në Xhibuti, Iran, Somali dhe Libi), vetëm e shtunë (në Nepal), ose vetëm e dielë (në Meksikë, Kolumbi, Ugandë, Eritre, Indi, Filipine dhe Guineja Ekuatoriale). Megjithatë, shumica e vendeve kanë adoptuar një javë pune pesë-ditore dhe fundjavë dy-ditore (5×2), ditët e së cilës ndryshojnë sipas traditës fetare: e premte dhe e shtunë (në 17 vende myslimane dhe Izrael); e shtunë dhe e diel (në shumicën e vendeve); ose e premte dhe e diel (në Brunei Darussalam, Aceh (Indonezi) dhe Sarawak (Malajzi)), me mbrëmjen paraprake pas punës shpesh të konsideruar pjesë e fundjavës. Vazhdimisht bëhen propozime për uljen e numrit të ditëve ose orëve të punës në javë, si java e punës katër-ditore, bazuar në përfitimet e parashikuara sociale dhe ekonomike. == Shiko edhe == * [[Java (kthjellim)]] == Burime == 0w84z2v9yp7r5kd7qh7m742fikridot 2985699 2985698 2026-05-30T18:20:09Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Javë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985699 wikitext text/x-wiki '''Ditët e javës''' dhe '''fundjava''' janë pjesë komplementare të [[Java|javës]], të dedikuara për punë dhe pushim, përkatësisht. Ditët ligjore të javës (anglisht britanik) ose java e punës (anglisht amerikan) janë pjesa e javës prej shtatë ditësh e dedikuar për punë. Në pjesën më të madhe të botës, java e punës shtrihet nga e hëna deri të premten, ndërsa fundjava përbëhet nga e shtuna dhe e diela. Një ditë e javës ose ditë pune është çdo ditë e javës së punës. Institucione të tjera shpesh ndjekin këtë model, siç janë institucionet arsimore. Fundjava e përcaktuar ka përkufizime të ndryshme, bazuar në ditët e caktuara të kalendarit, periudhën e përcaktuar kohore dhe/ose përkufizimin rajonal të javës së punës (p.sh., duke filluar pas orës 17:00 të së premtes dhe duke zgjatur deri në orën 18:00 të së dielës). Ndonjëherë termi “fundjavë” përfshin kohën pas orarit të punës në ditën e fundit të punës së javës. Ditët e javës dhe ditët e punës mund të sqarohen më tej në terma të kohës së punës, periudha që një individ shpenzon në punë të paguar. Në shumë tradita kristiane, e diela është “dita e pushimit dhe adhurimit”. Shabati hebre ose Sabati biblik zgjat nga perëndimi i diellit të së premtes deri në errësirën e plotë të së shtunës; për këtë arsye, fundjava në Izrael vëzhgohet nga e premtja deri të shtuna. Disa vende me shumicë myslimane historikisht kanë vendosur fundjavë të enjten dhe të premten. Sot, shumë prej këtyre vendeve, për të promovuar tregtinë dhe bashkëpunimin, kanë kaluar në fundjavë të premten dhe të shtunën ose të shtunën dhe të dielën. Dita kristiane e adhurimit është vetëm një ditë në javë, por dita paraprake (Sabati hebre) u mor gjithashtu si ditë pushimi në shekullin e 20-të. Ky ndryshim ka shoqëruar uljen e numrit total të orëve të punës në javë. Koncepti modern i “fundjavës” u shfaq për herë të parë në veriun industrial të Britanisë në fillim të shekullit të 19-të. Një ditë pushimi është një ditë jo-pune, jo domosdoshmërisht gjatë fundjavës. Disa vende kanë adoptuar një javë pune prej gjashtë ditësh dhe fundjavë një-ditore (6×1), e cila mund të jetë vetëm e premte (në Xhibuti, Iran, Somali dhe Libi), vetëm e shtunë (në Nepal), ose vetëm e dielë (në Meksikë, Kolumbi, Ugandë, Eritre, Indi, Filipine dhe Guineja Ekuatoriale). Megjithatë, shumica e vendeve kanë adoptuar një javë pune pesë-ditore dhe fundjavë dy-ditore (5×2), ditët e së cilës ndryshojnë sipas traditës fetare: e premte dhe e shtunë (në 17 vende myslimane dhe Izrael); e shtunë dhe e diel (në shumicën e vendeve); ose e premte dhe e diel (në Brunei Darussalam, Aceh (Indonezi) dhe Sarawak (Malajzi)), me mbrëmjen paraprake pas punës shpesh të konsideruar pjesë e fundjavës. Vazhdimisht bëhen propozime për uljen e numrit të ditëve ose orëve të punës në javë, si java e punës katër-ditore, bazuar në përfitimet e parashikuara sociale dhe ekonomike. == Shiko edhe == * [[Java (kthjellim)]] == Burime == [[Kategoria:Javë]] omwia5wsgcyxz4h395ur2214pjidjiv 0 401332 2985703 2026-05-30T18:42:20Z Leutrim.P 113691 Faqe e re; https://en.wikipedia.org/wiki/Embezzlement 2985703 wikitext text/x-wiki '''Përvetësimi i paligjshëm i fondeve'''<ref>{{Cite web |title=Embezzle - Etymology, Origin & Meaning |url=https://www.etymonline.com/word/embezzle |access-date=2026-05-30 |website=etymonline |language=en-US}}</ref> (nga anglo-normanishtja, nga frëngjishtja e vjetër ''besillier'' (“të torturosh, etj.”), me origjinë të panjohur) është një lloj krimi financiar, që zakonisht përfshin vjedhjen e [[Paraja|parave]] nga një biznes ose punëdhënës. Shpesh përfshin një individ të besuar që shfrytëzon pozitën e tij për të vjedhur fonde ose pasuri, më së shpeshti gjatë një periudhe kohore. == Krahasuar me vjedhjen == Përvetësimi i paligjshëm i fondeve nuk është gjithmonë një formë vjedhjeje në kuptimin e ngushtë, pasi përkufizimet e vjedhjes lidhen specifikisht me marrjen e diçkaje që nuk i përket autorit të veprës. Në vend të kësaj, përvetësimi i paligjshëm është më gjerësisht një akt mashtrimi, ku një ose më shumë persona që janë të ngarkuar me ruajtjen e pasurive i fshehin ato në mënyrë të paligjshme. Personat të cilëve u janë besuar këto pasuri mund të kenë ose jo të drejtë pronësie mbi to.<ref name=":0">{{Cite web |title=  |url=https://www.justice.gov/archives/jm/criminal-resource-manual-1005-embezzlement |access-date=2026-05-30 |website=www.justice.gov}}</ref> Përvetësimi i paligjshëm ndryshon nga vjedhja (larceny) në tre aspekte. Së pari, në përvetësim duhet të ndodhë një konvertim real i pasurisë; së dyti, marrja fillestare nuk duhet të jetë e paligjshme në vetvete (pa shkelje të menjëhershme të posedimit); dhe së treti, ndryshojnë edhe dënimet. Të thuash se marrja nuk është “trespassory” do të thotë se personi që kryen përvetësimin kishte të drejtën të posedonte, përdorte ose të kishte akses në pasuritë në fjalë, por më pas i ka fshehur dhe i ka përdorur për qëllime të paautorizuara. Konvertimi kërkon që fshehja ose përdorimi i pasurisë të ndërhyjë në të drejtën mbi pronën, jo thjesht ta zhvendosë atë. Si në rastin e vjedhjes, masa nuk është përfitimi i autorit, por humbja e pronarëve të pasurisë. Një shembull i konvertimit është kur një person regjistron çekët në librin e llogarisë si të përdorur për një qëllim të caktuar, por më pas i përdor fondet për një qëllim krejt tjetër. Kur përvetësimi ndodh si formë vjedhjeje, dallimi midis përvetësimit dhe vjedhjes së thjeshtë është shpesh i vështirë. Kjo është veçanërisht e vërtetë kur bëhet fjalë për keqpërdorime nga punonjësit. Për të provuar përvetësimin, shteti duhet të tregojë se punonjësi kishte posedim të mallrave “në saje të punës së tij”; pra që ai kishte autoritet të deleguar për të ushtruar kontroll të rëndësishëm mbi to. Gjykatat zakonisht shqyrtojnë faktorë si titulli i punës, përshkrimi i saj dhe praktikat operative të organizatës. Për shembull, menaxheri i sektorit të këpucëve në një dyqan të madh do të kishte kontroll të mjaftueshëm mbi inventarin e këpucëve; nëse ai i përvetëson ato për përdorim personal, do të ishte fajtor për përvetësim. Nga ana tjetër, nëse i njëjti punonjës vjedh produkte kozmetike nga një departament tjetër, atëherë krimi nuk do të ishte përvetësim, por vjedhje e zakonshme.<ref name=":0" /> Gjykatat e apelit në Karolinën e Veriut kanë shtuar konfuzion duke keqinterpretuar një statut të bazuar në një ligj të miratuar nga parlamenti në vitin 1528. Gjykatat e interpretuan këtë statut si krijues të një vepre penale të quajtur “vjedhje nga punonjësi”, të ndarë nga vjedhja e zakonshme sipas të drejtës zakonore. Megjithatë, qëllimi i këtij ligji nuk ishte krijimi i një vepre të re penale, por vetëm konfirmimi se veprimet e përshkruara përbënin vjedhje sipas së drejtës zakonore. Ky statut shërbente për strukturën ekonomike të asaj kohe, e bazuar në shërbëtorë të detyruar dhe skllevër. Ai siguronte që një shërbëtor i detyruar ose një skllav t’i detyrohej punë zotërisë së tij dhe se, nëse ai largohej ose punonte në mënyrë të paligjshme për dikë tjetër, puna e tij do të konsiderohej si pasuri e përvetësuar në mënyrë të paligjshme nga pronari i ligjshëm, pra zotëria i tij. Në mënyrë thelbësore, çdo punëdhënës i mëvonshëm i një shërbëtori të tillë, që ishte ende i detyruar ndaj një zotërie, mund të mbahej përgjegjës për ndihmë në një krim, nëse e dinte statusin e tij, duke u konsideruar si bashkëpunëtor pas kryerjes së veprës penale, për ndihmën në marrjen e asaj që ligjërisht i përkiste zotërisë. == Shiko edhe == * [[Krimi financiar]] * [[Përvetësimi i paligjshëm]] == Burime == 8y0xoncdpvhwqn1fpiimhh6qo4firvb 2985705 2985703 2026-05-30T18:43:31Z Leutrim.P 113691 + 6 categories using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985705 wikitext text/x-wiki '''Përvetësimi i paligjshëm i fondeve'''<ref>{{Cite web |title=Embezzle - Etymology, Origin & Meaning |url=https://www.etymonline.com/word/embezzle |access-date=2026-05-30 |website=etymonline |language=en-US}}</ref> (nga anglo-normanishtja, nga frëngjishtja e vjetër ''besillier'' (“të torturosh, etj.”), me origjinë të panjohur) është një lloj krimi financiar, që zakonisht përfshin vjedhjen e [[Paraja|parave]] nga një biznes ose punëdhënës. Shpesh përfshin një individ të besuar që shfrytëzon pozitën e tij për të vjedhur fonde ose pasuri, më së shpeshti gjatë një periudhe kohore. == Krahasuar me vjedhjen == Përvetësimi i paligjshëm i fondeve nuk është gjithmonë një formë vjedhjeje në kuptimin e ngushtë, pasi përkufizimet e vjedhjes lidhen specifikisht me marrjen e diçkaje që nuk i përket autorit të veprës. Në vend të kësaj, përvetësimi i paligjshëm është më gjerësisht një akt mashtrimi, ku një ose më shumë persona që janë të ngarkuar me ruajtjen e pasurive i fshehin ato në mënyrë të paligjshme. Personat të cilëve u janë besuar këto pasuri mund të kenë ose jo të drejtë pronësie mbi to.<ref name=":0">{{Cite web |title=  |url=https://www.justice.gov/archives/jm/criminal-resource-manual-1005-embezzlement |access-date=2026-05-30 |website=www.justice.gov}}</ref> Përvetësimi i paligjshëm ndryshon nga vjedhja (larceny) në tre aspekte. Së pari, në përvetësim duhet të ndodhë një konvertim real i pasurisë; së dyti, marrja fillestare nuk duhet të jetë e paligjshme në vetvete (pa shkelje të menjëhershme të posedimit); dhe së treti, ndryshojnë edhe dënimet. Të thuash se marrja nuk është “trespassory” do të thotë se personi që kryen përvetësimin kishte të drejtën të posedonte, përdorte ose të kishte akses në pasuritë në fjalë, por më pas i ka fshehur dhe i ka përdorur për qëllime të paautorizuara. Konvertimi kërkon që fshehja ose përdorimi i pasurisë të ndërhyjë në të drejtën mbi pronën, jo thjesht ta zhvendosë atë. Si në rastin e vjedhjes, masa nuk është përfitimi i autorit, por humbja e pronarëve të pasurisë. Një shembull i konvertimit është kur një person regjistron çekët në librin e llogarisë si të përdorur për një qëllim të caktuar, por më pas i përdor fondet për një qëllim krejt tjetër. Kur përvetësimi ndodh si formë vjedhjeje, dallimi midis përvetësimit dhe vjedhjes së thjeshtë është shpesh i vështirë. Kjo është veçanërisht e vërtetë kur bëhet fjalë për keqpërdorime nga punonjësit. Për të provuar përvetësimin, shteti duhet të tregojë se punonjësi kishte posedim të mallrave “në saje të punës së tij”; pra që ai kishte autoritet të deleguar për të ushtruar kontroll të rëndësishëm mbi to. Gjykatat zakonisht shqyrtojnë faktorë si titulli i punës, përshkrimi i saj dhe praktikat operative të organizatës. Për shembull, menaxheri i sektorit të këpucëve në një dyqan të madh do të kishte kontroll të mjaftueshëm mbi inventarin e këpucëve; nëse ai i përvetëson ato për përdorim personal, do të ishte fajtor për përvetësim. Nga ana tjetër, nëse i njëjti punonjës vjedh produkte kozmetike nga një departament tjetër, atëherë krimi nuk do të ishte përvetësim, por vjedhje e zakonshme.<ref name=":0" /> Gjykatat e apelit në Karolinën e Veriut kanë shtuar konfuzion duke keqinterpretuar një statut të bazuar në një ligj të miratuar nga parlamenti në vitin 1528. Gjykatat e interpretuan këtë statut si krijues të një vepre penale të quajtur “vjedhje nga punonjësi”, të ndarë nga vjedhja e zakonshme sipas të drejtës zakonore. Megjithatë, qëllimi i këtij ligji nuk ishte krijimi i një vepre të re penale, por vetëm konfirmimi se veprimet e përshkruara përbënin vjedhje sipas së drejtës zakonore. Ky statut shërbente për strukturën ekonomike të asaj kohe, e bazuar në shërbëtorë të detyruar dhe skllevër. Ai siguronte që një shërbëtor i detyruar ose një skllav t’i detyrohej punë zotërisë së tij dhe se, nëse ai largohej ose punonte në mënyrë të paligjshme për dikë tjetër, puna e tij do të konsiderohej si pasuri e përvetësuar në mënyrë të paligjshme nga pronari i ligjshëm, pra zotëria i tij. Në mënyrë thelbësore, çdo punëdhënës i mëvonshëm i një shërbëtori të tillë, që ishte ende i detyruar ndaj një zotërie, mund të mbahej përgjegjës për ndihmë në një krim, nëse e dinte statusin e tij, duke u konsideruar si bashkëpunëtor pas kryerjes së veprës penale, për ndihmën në marrjen e asaj që ligjërisht i përkiste zotërisë. == Shiko edhe == * [[Krimi financiar]] * [[Përvetësimi i paligjshëm]] == Burime == [[Kategoria:Përvetësim i paligjshëm i fondeve]] [[Kategoria:Krime tregtare]] [[Kategoria:Krime]] [[Kategoria:Mashtrim]] [[Kategoria:Vjedhje]] [[Kategoria:Krime pronësore]] hc7v1retol37tg0ipa02tytvpk8mnku 1 401333 2985704 2026-05-30T18:42:28Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985704 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Trajko Veljanoski]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985702 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029135824/https://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-trajko-veljanoski-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-trajko-veljanoski-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 20:42 (CEST) 968938em9pc67adt4nhnwkp4lv2k6x2 1 401334 2985708 2026-05-30T18:46:07Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985708 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Trajço Dimkov]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985707 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191020020010/https://www.sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-trajco-dimkov-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-trajco-dimkov-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 30 maj 2026 20:46 (CEST) 333k41266irq1vxgt91oy6lu3sjcszz 0 401335 2985709 2026-05-30T18:47:42Z Leutrim.P 113691 Faqe e re; https://en.wikipedia.org/wiki/Juxtaposition 2985709 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Three sisters with three sisters.jpg|parapamje|Pranëvënie e tre motrave dhe formacionit shkëmbor të Tre Motrave në Australi.]] '''Vendosja pranë''' ([[Anglisht]]: ''Juxtaposition'') është një akt ose rast i vendosjes së dy elementeve të kundërta afër njëri-tjetrit ose njëri pranë tjetrit. Kjo bëhet shpesh për të [[Krahasimi|krahasuar]] ose dalluar të dy elementet, për të treguar ngjashmëri ose dallime etj. == Në të folur == Në kuptimin letrar, vendosja pranë (juxtaposition) është paraqitja e kontrastit përmes koncepteve të vendosura krah për krah. Një shembull i vendosjes pranë janë citatet: “Mos pyet çfarë mund të bëjë vendi yt për ty; pyet çfarë mund të bësh ti për vendin tënd” dhe “Le të mos negociojmë kurrë nga frika, por le të mos kemi kurrë frikë të negociojmë”, të dyja nga John F. Kennedy, i cili e pëlqente veçanërisht këtë figurë si mjet retorik. Jean Piaget e krahason në mënyrë specifike vendosjen pranë në fusha të ndryshme me sinkretizmin, duke argumentuar se “vendosja pranë dhe sinkretizmi janë në kundërshti; sinkretizmi është mbizotërimi i tërësisë mbi detajet, ndërsa vendosja pranë është mbizotërimi i detajeve mbi tërësinë”. Piaget shkruan: Në perceptimin vizual, vendosja pranë është mungesa e marrëdhënieve midis detajeve; sinkretizmi është një vizion i së tërës që krijon një skemë të paqartë por gjithëpërfshirëse, duke zëvendësuar detajet. Në inteligjencën verbale, vendosja pranë është mungesa e marrëdhënieve midis termave të ndryshëm të një fjalie; sinkretizmi është kuptimi i përgjithshëm që e shndërron fjalinë në një tërësi. Në logjikë, vendosja pranë çon në mungesë të lidhjeve dhe justifikimit të ndërsjellë midis gjykimeve të njëpasnjëshme; sinkretizmi krijon një prirje për të lidhur gjithçka së bashku dhe për ta justifikuar me mjete të zgjuara ose të rastësishme. Në gramatikë, vendosja pranë i referohet mungesës së elementeve lidhës në një grup fjalësh të renditura së bashku. Kështu, aty ku anglishtja përdor lidhëzën “dhe” (p.sh. “nëna dhe babai”), shumë gjuhë përdorin thjesht vendosje pranë (“nëna babai”). Në logjikë, vendosja pranë është një gabim logjik i vëzhguesit, ku dy elemente të vendosura pranë njëri-tjetrit krijojnë përshtypjen e një lidhjeje, kur në të vërtetë ajo nuk ekziston. Për shembull, vendosja në të njëjtën faqe e një politikani dhe e Adolf Hitlerit mund të sugjerojë gabimisht se ata ndajnë të njëjtën ideologji. Po kështu, shprehja “Hitleri ishte në favor të kontrollit të armëve, dhe edhe ti je” prodhon të njëjtin efekt. Ky mjet retorik njihet edhe si “Reductio ad Hitlerum”. == Matematikë == Në algjebër, shumëzimi me variabla shpesh shkruhet përmes vendosjes pranë (p.sh. xy për x herë y ose 5x për pesë herë x). Kjo quhet edhe shumëzim i nënkuptuar. Kjo shënim mund të përdoret edhe për shprehje me kllapa (p.sh. 5(2) ose (5)(2) për pesë herë dy). Ky përdorim i nënkuptuar mund të krijojë paqartësi kur emrat e variablave përputhen me emra të tjerë variablash, kur një variabël para kllapave ngatërrohet me një funksion, ose në përcaktimin e saktë të rendit të veprimeve. Në matematikë, vendosja pranë e simboleve është afërsia e faktorëve pa një operator të qartë, zakonisht për shumëzim: ax tregon prodhimin e a me x. Përdoret gjithashtu për shumëzim skalar, shumëzim matricor, kompozim funksionesh dhe lidhje logjike “dhe”. Në sistemet numerike, vendosja pranë e shifrave ka kuptim të veçantë. Në gjeometri, vendosja pranë e emrave të pikave përfaqëson drejtëza ose segmente. Në llogaritjen lambda, fx tregon aplikimin e funksionit. Në fizikë, përdoret për shumëzimin e një vlere numerike me një madhësi fizike, për shembull 3π dhe A = ℓw. == Arte == Në të gjitha artet, vendosja pranë e elementeve përdoret për të nxitur një reagim te publiku, duke krijuar kuptim përmes kontrastit. Në muzikë, ajo shfaqet si ndryshim i papritur i elementeve dhe përdoret si procedurë kontrasti muzikor. Në film, vendosja e skenave njëra pas tjetrës (montazhi) synon të krijojë këtë efekt. Në pikturë dhe fotografi, vendosja pranë e ngjyrave, formave dhe objekteve përdoret për të krijuar kontrast dhe kuptim. Në letërsi, vendosja pranë ndodh kur dy imazhe që zakonisht nuk lidhen vendosen krah për krah, duke e detyruar lexuesin të rimendojë kuptimin e tekstit përmes kontrasteve. Për shembull, shprehja “Ai ishte i përkulur me hijeshi” është një vendosje pranë. Më gjerësisht, një autor mund të vendosë pranë karaktere të kundërta, si një hero dhe një keqbërës, që bashkëpunojnë për një qëllim të përbashkët por me motive të ndryshme. == Shiko edhe == * [[Krahasimi]] == Burime == 5askx218h8yhw612taznstzjkennxbz 2985710 2985709 2026-05-30T18:48:18Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Teknika retorike]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985710 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Three sisters with three sisters.jpg|parapamje|Pranëvënie e tre motrave dhe formacionit shkëmbor të Tre Motrave në Australi.]] '''Vendosja pranë''' ([[Anglisht]]: ''Juxtaposition'') është një akt ose rast i vendosjes së dy elementeve të kundërta afër njëri-tjetrit ose njëri pranë tjetrit. Kjo bëhet shpesh për të [[Krahasimi|krahasuar]] ose dalluar të dy elementet, për të treguar ngjashmëri ose dallime etj. == Në të folur == Në kuptimin letrar, vendosja pranë (juxtaposition) është paraqitja e kontrastit përmes koncepteve të vendosura krah për krah. Një shembull i vendosjes pranë janë citatet: “Mos pyet çfarë mund të bëjë vendi yt për ty; pyet çfarë mund të bësh ti për vendin tënd” dhe “Le të mos negociojmë kurrë nga frika, por le të mos kemi kurrë frikë të negociojmë”, të dyja nga John F. Kennedy, i cili e pëlqente veçanërisht këtë figurë si mjet retorik. Jean Piaget e krahason në mënyrë specifike vendosjen pranë në fusha të ndryshme me sinkretizmin, duke argumentuar se “vendosja pranë dhe sinkretizmi janë në kundërshti; sinkretizmi është mbizotërimi i tërësisë mbi detajet, ndërsa vendosja pranë është mbizotërimi i detajeve mbi tërësinë”. Piaget shkruan: Në perceptimin vizual, vendosja pranë është mungesa e marrëdhënieve midis detajeve; sinkretizmi është një vizion i së tërës që krijon një skemë të paqartë por gjithëpërfshirëse, duke zëvendësuar detajet. Në inteligjencën verbale, vendosja pranë është mungesa e marrëdhënieve midis termave të ndryshëm të një fjalie; sinkretizmi është kuptimi i përgjithshëm që e shndërron fjalinë në një tërësi. Në logjikë, vendosja pranë çon në mungesë të lidhjeve dhe justifikimit të ndërsjellë midis gjykimeve të njëpasnjëshme; sinkretizmi krijon një prirje për të lidhur gjithçka së bashku dhe për ta justifikuar me mjete të zgjuara ose të rastësishme. Në gramatikë, vendosja pranë i referohet mungesës së elementeve lidhës në një grup fjalësh të renditura së bashku. Kështu, aty ku anglishtja përdor lidhëzën “dhe” (p.sh. “nëna dhe babai”), shumë gjuhë përdorin thjesht vendosje pranë (“nëna babai”). Në logjikë, vendosja pranë është një gabim logjik i vëzhguesit, ku dy elemente të vendosura pranë njëri-tjetrit krijojnë përshtypjen e një lidhjeje, kur në të vërtetë ajo nuk ekziston. Për shembull, vendosja në të njëjtën faqe e një politikani dhe e Adolf Hitlerit mund të sugjerojë gabimisht se ata ndajnë të njëjtën ideologji. Po kështu, shprehja “Hitleri ishte në favor të kontrollit të armëve, dhe edhe ti je” prodhon të njëjtin efekt. Ky mjet retorik njihet edhe si “Reductio ad Hitlerum”. == Matematikë == Në algjebër, shumëzimi me variabla shpesh shkruhet përmes vendosjes pranë (p.sh. xy për x herë y ose 5x për pesë herë x). Kjo quhet edhe shumëzim i nënkuptuar. Kjo shënim mund të përdoret edhe për shprehje me kllapa (p.sh. 5(2) ose (5)(2) për pesë herë dy). Ky përdorim i nënkuptuar mund të krijojë paqartësi kur emrat e variablave përputhen me emra të tjerë variablash, kur një variabël para kllapave ngatërrohet me një funksion, ose në përcaktimin e saktë të rendit të veprimeve. Në matematikë, vendosja pranë e simboleve është afërsia e faktorëve pa një operator të qartë, zakonisht për shumëzim: ax tregon prodhimin e a me x. Përdoret gjithashtu për shumëzim skalar, shumëzim matricor, kompozim funksionesh dhe lidhje logjike “dhe”. Në sistemet numerike, vendosja pranë e shifrave ka kuptim të veçantë. Në gjeometri, vendosja pranë e emrave të pikave përfaqëson drejtëza ose segmente. Në llogaritjen lambda, fx tregon aplikimin e funksionit. Në fizikë, përdoret për shumëzimin e një vlere numerike me një madhësi fizike, për shembull 3π dhe A = ℓw. == Arte == Në të gjitha artet, vendosja pranë e elementeve përdoret për të nxitur një reagim te publiku, duke krijuar kuptim përmes kontrastit. Në muzikë, ajo shfaqet si ndryshim i papritur i elementeve dhe përdoret si procedurë kontrasti muzikor. Në film, vendosja e skenave njëra pas tjetrës (montazhi) synon të krijojë këtë efekt. Në pikturë dhe fotografi, vendosja pranë e ngjyrave, formave dhe objekteve përdoret për të krijuar kontrast dhe kuptim. Në letërsi, vendosja pranë ndodh kur dy imazhe që zakonisht nuk lidhen vendosen krah për krah, duke e detyruar lexuesin të rimendojë kuptimin e tekstit përmes kontrasteve. Për shembull, shprehja “Ai ishte i përkulur me hijeshi” është një vendosje pranë. Më gjerësisht, një autor mund të vendosë pranë karaktere të kundërta, si një hero dhe një keqbërës, që bashkëpunojnë për një qëllim të përbashkët por me motive të ndryshme. == Shiko edhe == * [[Krahasimi]] == Burime == [[Kategoria:Teknika retorike]] salw5560eeew3mp0xpzh9m3au5wevj7 2985711 2985710 2026-05-30T18:49:10Z Leutrim.P 113691 2985711 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Three sisters with three sisters.jpg|parapamje|Pranëvënie e tre motrave dhe formacionit shkëmbor të Tre Motrave në Australi.]] '''Vendosja pranë''' ([[Anglisht]]: ''Juxtaposition'') është një akt ose rast i vendosjes së dy elementeve të kundërta afër njëri-tjetrit ose njëri pranë tjetrit. Kjo bëhet shpesh për të [[Krahasimi|krahasuar]] ose dalluar të dy elementet, për të treguar ngjashmëri ose dallime etj. == Në të folur == Në kuptimin letrar, vendosja pranë (juxtaposition) është paraqitja e kontrastit përmes koncepteve të vendosura krah për krah. Një shembull i vendosjes pranë janë citatet: “Mos pyet çfarë mund të bëjë vendi yt për ty; pyet çfarë mund të bësh ti për vendin tënd” dhe “Le të mos negociojmë kurrë nga frika, por le të mos kemi kurrë frikë të negociojmë”, të dyja nga John F. Kennedy, i cili e pëlqente veçanërisht këtë figurë si mjet retorik. Jean Piaget e krahason në mënyrë specifike vendosjen pranë në fusha të ndryshme me sinkretizmin, duke argumentuar se “vendosja pranë dhe sinkretizmi janë në kundërshti; sinkretizmi është mbizotërimi i tërësisë mbi detajet, ndërsa vendosja pranë është mbizotërimi i detajeve mbi tërësinë”.<ref>{{Cite book |last=Piaget |first=Jean |url=https://books.google.com/books?id=bGR9AwAAQBAJ&pg=PA59#v=onepage&q&f=false |title=Judgement and Reasoning in the Child |date=2002-01-22 |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-61785-2 |language=en}}</ref> Piaget shkruan:<blockquote>Në perceptimin vizual, vendosja pranë është mungesa e marrëdhënieve midis detajeve; sinkretizmi është një vizion i së tërës që krijon një skemë të paqartë por gjithëpërfshirëse, duke zëvendësuar detajet. Në inteligjencën verbale, vendosja pranë është mungesa e marrëdhënieve midis termave të ndryshëm të një fjalie; sinkretizmi është kuptimi i përgjithshëm që e shndërron fjalinë në një tërësi. Në logjikë, vendosja pranë çon në mungesë të lidhjeve dhe justifikimit të ndërsjellë midis gjykimeve të njëpasnjëshme; sinkretizmi krijon një prirje për të lidhur gjithçka së bashku dhe për ta justifikuar me mjete të zgjuara ose të rastësishme.</blockquote>Në gramatikë, vendosja pranë i referohet mungesës së elementeve lidhës në një grup fjalësh të renditura së bashku. Kështu, aty ku anglishtja përdor lidhëzën “dhe” (p.sh. “nëna dhe babai”), shumë gjuhë përdorin thjesht vendosje pranë (“nëna babai”). Në logjikë, vendosja pranë është një gabim logjik i vëzhguesit, ku dy elemente të vendosura pranë njëri-tjetrit krijojnë përshtypjen e një lidhjeje, kur në të vërtetë ajo nuk ekziston. Për shembull, vendosja në të njëjtën faqe e një politikani dhe e Adolf Hitlerit mund të sugjerojë gabimisht se ata ndajnë të njëjtën ideologji. Po kështu, shprehja “Hitleri ishte në favor të kontrollit të armëve, dhe edhe ti je” prodhon të njëjtin efekt. Ky mjet retorik njihet edhe si “Reductio ad Hitlerum”. == Matematikë == Në algjebër, shumëzimi me variabla shpesh shkruhet përmes vendosjes pranë (p.sh. xy për x herë y ose 5x për pesë herë x). Kjo quhet edhe shumëzim i nënkuptuar. Kjo shënim mund të përdoret edhe për shprehje me kllapa (p.sh. 5(2) ose (5)(2) për pesë herë dy). Ky përdorim i nënkuptuar mund të krijojë paqartësi kur emrat e variablave përputhen me emra të tjerë variablash, kur një variabël para kllapave ngatërrohet me një funksion, ose në përcaktimin e saktë të rendit të veprimeve. Në matematikë, vendosja pranë e simboleve është afërsia e faktorëve pa një operator të qartë, zakonisht për shumëzim: ax tregon prodhimin e a me x. Përdoret gjithashtu për shumëzim skalar, shumëzim matricor, kompozim funksionesh dhe lidhje logjike “dhe”. Në sistemet numerike, vendosja pranë e shifrave ka kuptim të veçantë. Në gjeometri, vendosja pranë e emrave të pikave përfaqëson drejtëza ose segmente. Në llogaritjen lambda, fx tregon aplikimin e funksionit. Në fizikë, përdoret për shumëzimin e një vlere numerike me një madhësi fizike, për shembull 3π dhe A = ℓw. == Arte == Në të gjitha artet, vendosja pranë e elementeve përdoret për të nxitur një reagim te publiku, duke krijuar kuptim përmes kontrastit. Në muzikë, ajo shfaqet si ndryshim i papritur i elementeve dhe përdoret si procedurë kontrasti muzikor. Në film, vendosja e skenave njëra pas tjetrës (montazhi) synon të krijojë këtë efekt. Në pikturë dhe fotografi, vendosja pranë e ngjyrave, formave dhe objekteve përdoret për të krijuar kontrast dhe kuptim. Në letërsi, vendosja pranë ndodh kur dy imazhe që zakonisht nuk lidhen vendosen krah për krah, duke e detyruar lexuesin të rimendojë kuptimin e tekstit përmes kontrasteve. Për shembull, shprehja “Ai ishte i përkulur me hijeshi” është një vendosje pranë. Më gjerësisht, një autor mund të vendosë pranë karaktere të kundërta, si një hero dhe një keqbërës, që bashkëpunojnë për një qëllim të përbashkët por me motive të ndryshme. == Shiko edhe == * [[Krahasimi]] == Burime == [[Kategoria:Teknika retorike]] cx1mrj8zsbuf26fs5fozp5mx8viihr6 0 401336 2985714 2026-05-30T18:52:22Z Leutrim.P 113691 Faqe e re; https://en.wikipedia.org/wiki/Treadmill 2985714 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Exercise Treadmill Convey Motion.jpg|parapamje|Shembull i një pajisjeje moderne vrapimi.]] '''Pajisja e vrapimit''' është një pajisje që përdoret zakonisht për ecje, vrapim ose ngjitje, ndërkohë që personi qëndron në të njëjtin vend. Treadmill-ët u përdorën fillimisht para zhvillimit të makinave me energji për të shfrytëzuar fuqinë e kafshëve ose të njerëzve për të kryer punë, shpesh si një lloj mulliri që funksiononte nga një person ose kafshë që shkelte mbi shkallët e një rrote shkelëse (treadwheel) për të bluar drithin. Në kohët e mëvonshme, pajisja e vrapimit u përdorën si mjete ndëshkimi për njerëzit e dënuar me punë të rëndë në burgje. Termat “treadmill” dhe “treadwheel” janë përdorur shpesh si të njëjtë për mekanizmat e fuqisë dhe ndëshkimit. Në kohët më të reja, pajisja e vrapimit përdoren si pajisje ushtrimi për vrapim ose ecje në vend. Në vend që përdoruesi të fuqizojë një makineri, pajisja ofron një platformë lëvizëse me një rrip transportues të gjerë, i cili vihet në lëvizje nga një motor elektrik ose një rrotë inercie. Rripi lëviz mbrapa, duke e detyruar përdoruesin të ecë ose të vrapojë me një shpejtësi që përputhet me lëvizjen e tij. Shpejtësia e rripit është e barabartë me ritmin e ecjes ose vrapimit. Kështu, shpejtësia e vrapimit mund të kontrollohet dhe të matet. Versionet më të shtrenjta dhe më të fuqishme janë me motor (zakonisht elektrik). Versionet më të thjeshta, më të lehta dhe më pak të kushtueshme rezistojnë në mënyrë pasive ndaj lëvizjes, duke u lëvizur vetëm kur përdoruesi e shtyn rripin me këmbët e tij. Këto quhen treadmilla manuale. Pajisja e vrapimit vazhdojnë të jenë kategoria më e shitur e pajisjeve të fitnesit me një diferencë të madhe. Si rezultat, industria e treadmilleve ka qindra prodhues në mbarë botën. == Shiko edhe == * [[Vrapimi]] * [[Shëndeti]] * [[Palestra]] == Burime == 7lyfhhq5h8w60ur762ip19vu3a7ptvi 2985715 2985714 2026-05-30T18:52:56Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Pajisje ushtrimesh]]; +[[Kategoria:Vrapim]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985715 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Exercise Treadmill Convey Motion.jpg|parapamje|Shembull i një pajisjeje moderne vrapimi.]] '''Pajisja e vrapimit''' është një pajisje që përdoret zakonisht për ecje, vrapim ose ngjitje, ndërkohë që personi qëndron në të njëjtin vend. Treadmill-ët u përdorën fillimisht para zhvillimit të makinave me energji për të shfrytëzuar fuqinë e kafshëve ose të njerëzve për të kryer punë, shpesh si një lloj mulliri që funksiononte nga një person ose kafshë që shkelte mbi shkallët e një rrote shkelëse (treadwheel) për të bluar drithin. Në kohët e mëvonshme, pajisja e vrapimit u përdorën si mjete ndëshkimi për njerëzit e dënuar me punë të rëndë në burgje. Termat “treadmill” dhe “treadwheel” janë përdorur shpesh si të njëjtë për mekanizmat e fuqisë dhe ndëshkimit. Në kohët më të reja, pajisja e vrapimit përdoren si pajisje ushtrimi për vrapim ose ecje në vend. Në vend që përdoruesi të fuqizojë një makineri, pajisja ofron një platformë lëvizëse me një rrip transportues të gjerë, i cili vihet në lëvizje nga një motor elektrik ose një rrotë inercie. Rripi lëviz mbrapa, duke e detyruar përdoruesin të ecë ose të vrapojë me një shpejtësi që përputhet me lëvizjen e tij. Shpejtësia e rripit është e barabartë me ritmin e ecjes ose vrapimit. Kështu, shpejtësia e vrapimit mund të kontrollohet dhe të matet. Versionet më të shtrenjta dhe më të fuqishme janë me motor (zakonisht elektrik). Versionet më të thjeshta, më të lehta dhe më pak të kushtueshme rezistojnë në mënyrë pasive ndaj lëvizjes, duke u lëvizur vetëm kur përdoruesi e shtyn rripin me këmbët e tij. Këto quhen treadmilla manuale. Pajisja e vrapimit vazhdojnë të jenë kategoria më e shitur e pajisjeve të fitnesit me një diferencë të madhe. Si rezultat, industria e treadmilleve ka qindra prodhues në mbarë botën. == Shiko edhe == * [[Vrapimi]] * [[Shëndeti]] * [[Palestra]] == Burime == [[Kategoria:Pajisje ushtrimesh]] [[Kategoria:Vrapim]] sqb625fgsxqf4h49qcdnpetlalb6z6r 14 401337 2985716 2026-05-30T18:53:16Z Leutrim.P 113691 Krijoi faqe të zbrazët 2985716 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2985719 2985716 2026-05-30T18:54:33Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Ushtrim fizik]]; +[[Kategoria:Pajisje sportive]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985719 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Ushtrim fizik]] [[Kategoria:Pajisje sportive]] a4fm0ejvw3bjevqcmqtyzl3rxboa3pe 14 401338 2985717 2026-05-30T18:53:17Z Leutrim.P 113691 Krijoi faqe të zbrazët 2985717 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2985718 2985717 2026-05-30T18:54:01Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Garim]]; +[[Kategoria:Ushtrim fizik]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985718 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Garim]] [[Kategoria:Ushtrim fizik]] 0mtoheo2wszuto3nocflj16ce51k9qx 14 401339 2985720 2026-05-30T18:55:10Z Leutrim.P 113691 Krijoi faqe të zbrazët 2985720 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 2985721 2985720 2026-05-30T18:55:34Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Pajisje]]; +[[Kategoria:Sporte]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985721 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Pajisje]] [[Kategoria:Sporte]] 1mhe9615pz6zn2nebcukbpws0axf0za 0 401340 2985723 2026-05-30T18:57:48Z Leutrim.P 113691 Faqe e re; https://en.wikipedia.org/wiki/MiFi 2985723 wikitext text/x-wiki [[Skeda:MiFi2372.jpg|parapamje|Një Novatel MiFi 2372 "Pikë e Hotspotit Inteligjente Mobile Wi-Fi".]] '''MiFi''' është një [[Marka|markë]] [[routeri]] pa tel që vepron si një pajisje me pikë të nxehtë [[Wi-Fi]] mobile. Në shumë vende, duke përfshirë Shtetet e Bashkuara, Kanadanë dhe Meksikën, Inseego Corp. (e njohur më parë si Novatel Wireless) zotëron një markë të regjistruar tregtare për emrin e markës "MiFi"; në Mbretërinë e Bashkuar, operatori celular Hutchison 3G zotëron markën tregtare "MiFi". Novatel Wireless nuk ka ofruar kurrë një shpjegim zyrtar për origjinën e emrit "MiFi"; është sugjeruar që është shkurtim për "Mobile Wi-Fi". Ndërsa, disa thonë se është një shkurtim për "My Wi-Fi".<ref>{{Cite web |date=2023-08-30 |title=What is MiFi? {{!}} How you can stay connected on the go {{!}} Allconnect |url=https://www.allconnect.com/blog/what-is-mifi |access-date=2026-05-30 |website=www.allconnect.com |language=en-US}}</ref> Një pajisje MiFi mund të lidhet me një rrjet celular dhe të ofrojë akses në internet për deri në pesëmbëdhjetë pajisje. Inseego Corp. prezantoi pajisjen e parë MiFi në Shtetet e Bashkuara në maj 2009. Në Mbretërinë e Bashkuar, "MiFi" i Hutchison 3G është një produkt i ngjashëm nga Huawei me të njëjtin emër. == Shiko edhe == * [[Wi-Fi]] * [[4G]] * [[5G]] == Burime == d081y8i3n4n2fw3kkmm35ul822yqok9 2985724 2985723 2026-05-30T18:58:10Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Wi-Fi]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985724 wikitext text/x-wiki [[Skeda:MiFi2372.jpg|parapamje|Një Novatel MiFi 2372 "Pikë e Hotspotit Inteligjente Mobile Wi-Fi".]] '''MiFi''' është një [[Marka|markë]] [[routeri]] pa tel që vepron si një pajisje me pikë të nxehtë [[Wi-Fi]] mobile. Në shumë vende, duke përfshirë Shtetet e Bashkuara, Kanadanë dhe Meksikën, Inseego Corp. (e njohur më parë si Novatel Wireless) zotëron një markë të regjistruar tregtare për emrin e markës "MiFi"; në Mbretërinë e Bashkuar, operatori celular Hutchison 3G zotëron markën tregtare "MiFi". Novatel Wireless nuk ka ofruar kurrë një shpjegim zyrtar për origjinën e emrit "MiFi"; është sugjeruar që është shkurtim për "Mobile Wi-Fi". Ndërsa, disa thonë se është një shkurtim për "My Wi-Fi".<ref>{{Cite web |date=2023-08-30 |title=What is MiFi? {{!}} How you can stay connected on the go {{!}} Allconnect |url=https://www.allconnect.com/blog/what-is-mifi |access-date=2026-05-30 |website=www.allconnect.com |language=en-US}}</ref> Një pajisje MiFi mund të lidhet me një rrjet celular dhe të ofrojë akses në internet për deri në pesëmbëdhjetë pajisje. Inseego Corp. prezantoi pajisjen e parë MiFi në Shtetet e Bashkuara në maj 2009. Në Mbretërinë e Bashkuar, "MiFi" i Hutchison 3G është një produkt i ngjashëm nga Huawei me të njëjtin emër. == Shiko edhe == * [[Wi-Fi]] * [[4G]] * [[5G]] == Burime == [[Kategoria:Wi-Fi]] pr9igla8bjykk5xnysfjlc1ci0ppkoj 0 401341 2985725 2026-05-30T19:03:18Z Leutrim.P 113691 Faqe e re; https://en.wikipedia.org/wiki/Censorship_in_Turkey 2985725 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Turkey internet ban protest 2011.jpg|parapamje|Protestat e vitit 2011 kundër censurës së internetit në Turqi.]] '''Censura në Turqi''' rregullohet nga legjislacioni i brendshëm dhe ai ndërkombëtar, ky i fundit (në teori) duke pasur përparësi mbi ligjin e brendshëm, sipas Nenit 90 të [[Kushtetuta e Turqisë|Kushtetutës së Turqisë]] (i ndryshuar në 2004).<ref>{{Cite web |date=2013-02-11 |title=What is happening in Turkey? Party Closure and Beyond |url=https://www.ceps.eu/ceps-publications/what-happening-turkey-party-closure-and-beyond/ |access-date=2026-05-30 |website=CEPS |language=en-GB}}</ref> Pavarësisht dispozitave ligjore, liria e shtypit në Turqi është përkeqësuar vazhdimisht që nga viti 2010, me një rënie të thellë pas tentativës për grusht shteti në korrik 2016. Qeveria turke e Recep Tayyip Erdoğan ka arrestuar qindra gazetarë, ka mbyllur ose ka marrë nën kontroll dhjetëra media dhe ka penguar gazetarët dhe familjet e tyre të udhëtojnë. Sipas disa raporteve, Turqia aktualisht përbën një të tretën e të gjithë gazetarëve të burgosur në botë.<ref>{{Cite news |last=Benhabib |first=Seyla |date=2017-03-16 |title=Opinion {{!}} Turkey is about to take another step toward dictatorship |language=en-US |work=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/news/democracy-post/wp/2017/03/16/turkey-is-about-to-take-another-step-toward-dictatorship/ |access-date=2026-05-30 |issn=0190-8286}}</ref> Që nga viti 2013, organizata Freedom House rendit Turqinë si “Jo e Lirë”. Në vitin 2015, Reporterët Pa Kufij (Reporters Without Borders) e renditën Turqinë në vendin e 149-të nga mbi 180 shtete, midis Meksikës dhe Republikës Demokratike të Kongos, me një skor 44.16. Në vitin 2025, sipas të njëjtës organizatë, 90% e mediave kontrollohet nga qeveria dhe Turqia renditet e 159-ta nga 180 shtete përsa i përket lirisë së shtypit. Në tremujorin e tretë të vitit 2015, agjencia e pavarur turke e shtypit Bianet regjistroi një forcim të sulmeve ndaj mediave opozitare nën qeverinë kalimtare të Partisë për Drejtësi dhe Zhvillim (AKP). Raporti përfundimtar i monitorimit i Bianet për vitin 2015 konfirmoi këtë trend dhe nënvizoi se, pasi AKP fitoi shumicën në parlament pas periudhës së qeverisë kalimtare, qeveria turke intensifikoi më tej presionin mbi mediat e vendit.<ref>{{Cite web |title=Media in Last Three Months of 2015; You Name the Title |url=https://bianet.org/haber/media-in-last-three-months-of-2015-you-name-the-title-171048 |access-date=2026-05-30 |website=bianet.org |language=en}}</ref> Sipas Freedom House:<blockquote>Qeveria miratoi ligje të reja që zgjeruan fuqinë e shtetit për të bllokuar faqet e internetit dhe kapacitetin e mbikëqyrjes së Organizatës Kombëtare të Inteligjencës (MİT). Gazetarët u përballën me pengesa ligjore të paprecedentë, pasi gjykatat kufizuan raportimin mbi korrupsionin dhe çështjet e sigurisë kombëtare. Autoritetet vazhduan të përdorin në mënyrë agresive Kodin Penal, ligjet për shpifje kriminale dhe ligjin anti-terror për të shtypur gazetarët dhe mediat. Sulmet verbale ndaj gazetarëve nga politikanë të lartë — përfshirë Recep Tayyip Erdoğan, kryeministrin aktual i zgjedhur president në gusht — shpesh ndiqeshin nga ngacmime dhe madje kërcënime me vdekje ndaj gazetarëve të synuar në rrjetet sociale. Ndërkohë, qeveria vazhdoi të përdorë ndikimin financiar dhe të tjera mbi pronarët e mediave për të ndikuar në mbulimin e çështjeve politike të ndjeshme. Dhjetëra gazetarë, përfshirë kolumnistë të njohur, humbën vendet e punës si rezultat i këtij presioni gjatë vitit, dhe ata që mbetën ishin të detyruar të punonin në një klimë vetë-censure dhe polarizimi mediatik në rritje.</blockquote>Në vitet 2012 dhe 2013, Komiteti për Mbrojtjen e Gazetarëve (CPJ) e renditi Turqinë si burgun më të keq për gazetarët në botë (përpara Iranit dhe Kinës), me 49 gazetarë në burg në 2012 dhe 40 në 2013. Raporti i Transparencës i Twitter-it për 2014 tregoi se Turqia kishte bërë mbi pesë herë më shumë kërkesa për heqjen e përmbajtjeve nga Twitter sesa çdo vend tjetër në gjysmën e dytë të vitit 2014, me rritje tjetër prej 150% në 2015.<ref>{{Cite news |last=Humeyra Pamuk, Jonny Hogg |title=Turkey tops countries demanding content removal: Twitter |language=en-US |work=U.S. |url=https://www.reuters.com/article/us-turkey-twitter-idUSKBN0LD1P620150209 |access-date=2026-05-30}}</ref> Gjatë sundimit të saj që nga viti 2002, AKP ka zgjeruar gradualisht kontrollin mbi mediat. Sot, shumë gazeta, kanale televizive dhe portale interneti, të quajtura Yandaş Medya (“Media Partizane”) ose Havuz Medyası (“Media Bazeni”), vazhdojnë propagandën e fuqishme pro-qeveritare. Disa grupe mediatike marrin trajtim preferencial në këmbim të politikave redaktuese miqësore ndaj AKP. Disa prej këtyre organizatave mediatike janë blerë nga biznesmenë miqësorë me AKP ose direkt nga familja e Erdogan-it përmes fondeve dhe procedurave të diskutueshme. Mediat që nuk janë miqësore me AKP kërcënohen me intimidim, inspektime dhe gjoba. Pronaret e këtyre mediave përballen me kërcënime të ngjashme edhe për bizneset e tyre të tjera. Një numër në rritje kolumnistësh është shkarkuar për kritikë ndaj udhëheqjes së AKP.<ref>{{Cite news |title=Columnist censored, reporters fired as pressure on Doğan media grows |language=en-us |url=http://www.todayszaman.com/blog/turkish-media-watch/columnist-censored-reporters-fired-as-pressure-on-dogan-media-grows_355841.html |access-date=2026-05-30}}</ref> Udhëheqësia e AKP është kritikuar nga shumë gazetarë gjatë viteve për shkak të censurës. == Shiko edhe == * [[Censurimi]] == Burime == bpfjo1xettr45283u83p6k2h20cqaw3 2985726 2985725 2026-05-30T19:05:28Z Leutrim.P 113691 + 4 categories using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985726 wikitext text/x-wiki [[Skeda:Turkey internet ban protest 2011.jpg|parapamje|Protestat e vitit 2011 kundër censurës së internetit në Turqi.]] '''Censura në Turqi''' rregullohet nga legjislacioni i brendshëm dhe ai ndërkombëtar, ky i fundit (në teori) duke pasur përparësi mbi ligjin e brendshëm, sipas Nenit 90 të [[Kushtetuta e Turqisë|Kushtetutës së Turqisë]] (i ndryshuar në 2004).<ref>{{Cite web |date=2013-02-11 |title=What is happening in Turkey? Party Closure and Beyond |url=https://www.ceps.eu/ceps-publications/what-happening-turkey-party-closure-and-beyond/ |access-date=2026-05-30 |website=CEPS |language=en-GB}}</ref> Pavarësisht dispozitave ligjore, liria e shtypit në Turqi është përkeqësuar vazhdimisht që nga viti 2010, me një rënie të thellë pas tentativës për grusht shteti në korrik 2016. Qeveria turke e Recep Tayyip Erdoğan ka arrestuar qindra gazetarë, ka mbyllur ose ka marrë nën kontroll dhjetëra media dhe ka penguar gazetarët dhe familjet e tyre të udhëtojnë. Sipas disa raporteve, Turqia aktualisht përbën një të tretën e të gjithë gazetarëve të burgosur në botë.<ref>{{Cite news |last=Benhabib |first=Seyla |date=2017-03-16 |title=Opinion {{!}} Turkey is about to take another step toward dictatorship |language=en-US |work=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/news/democracy-post/wp/2017/03/16/turkey-is-about-to-take-another-step-toward-dictatorship/ |access-date=2026-05-30 |issn=0190-8286}}</ref> Që nga viti 2013, organizata Freedom House rendit Turqinë si “Jo e Lirë”. Në vitin 2015, Reporterët Pa Kufij (Reporters Without Borders) e renditën Turqinë në vendin e 149-të nga mbi 180 shtete, midis Meksikës dhe Republikës Demokratike të Kongos, me një skor 44.16. Në vitin 2025, sipas të njëjtës organizatë, 90% e mediave kontrollohet nga qeveria dhe Turqia renditet e 159-ta nga 180 shtete përsa i përket lirisë së shtypit. Në tremujorin e tretë të vitit 2015, agjencia e pavarur turke e shtypit Bianet regjistroi një forcim të sulmeve ndaj mediave opozitare nën qeverinë kalimtare të Partisë për Drejtësi dhe Zhvillim (AKP). Raporti përfundimtar i monitorimit i Bianet për vitin 2015 konfirmoi këtë trend dhe nënvizoi se, pasi AKP fitoi shumicën në parlament pas periudhës së qeverisë kalimtare, qeveria turke intensifikoi më tej presionin mbi mediat e vendit.<ref>{{Cite web |title=Media in Last Three Months of 2015; You Name the Title |url=https://bianet.org/haber/media-in-last-three-months-of-2015-you-name-the-title-171048 |access-date=2026-05-30 |website=bianet.org |language=en}}</ref> Sipas Freedom House:<blockquote>Qeveria miratoi ligje të reja që zgjeruan fuqinë e shtetit për të bllokuar faqet e internetit dhe kapacitetin e mbikëqyrjes së Organizatës Kombëtare të Inteligjencës (MİT). Gazetarët u përballën me pengesa ligjore të paprecedentë, pasi gjykatat kufizuan raportimin mbi korrupsionin dhe çështjet e sigurisë kombëtare. Autoritetet vazhduan të përdorin në mënyrë agresive Kodin Penal, ligjet për shpifje kriminale dhe ligjin anti-terror për të shtypur gazetarët dhe mediat. Sulmet verbale ndaj gazetarëve nga politikanë të lartë — përfshirë Recep Tayyip Erdoğan, kryeministrin aktual i zgjedhur president në gusht — shpesh ndiqeshin nga ngacmime dhe madje kërcënime me vdekje ndaj gazetarëve të synuar në rrjetet sociale. Ndërkohë, qeveria vazhdoi të përdorë ndikimin financiar dhe të tjera mbi pronarët e mediave për të ndikuar në mbulimin e çështjeve politike të ndjeshme. Dhjetëra gazetarë, përfshirë kolumnistë të njohur, humbën vendet e punës si rezultat i këtij presioni gjatë vitit, dhe ata që mbetën ishin të detyruar të punonin në një klimë vetë-censure dhe polarizimi mediatik në rritje.</blockquote>Në vitet 2012 dhe 2013, Komiteti për Mbrojtjen e Gazetarëve (CPJ) e renditi Turqinë si burgun më të keq për gazetarët në botë (përpara Iranit dhe Kinës), me 49 gazetarë në burg në 2012 dhe 40 në 2013. Raporti i Transparencës i Twitter-it për 2014 tregoi se Turqia kishte bërë mbi pesë herë më shumë kërkesa për heqjen e përmbajtjeve nga Twitter sesa çdo vend tjetër në gjysmën e dytë të vitit 2014, me rritje tjetër prej 150% në 2015.<ref>{{Cite news |last=Humeyra Pamuk, Jonny Hogg |title=Turkey tops countries demanding content removal: Twitter |language=en-US |work=U.S. |url=https://www.reuters.com/article/us-turkey-twitter-idUSKBN0LD1P620150209 |access-date=2026-05-30}}</ref> Gjatë sundimit të saj që nga viti 2002, AKP ka zgjeruar gradualisht kontrollin mbi mediat. Sot, shumë gazeta, kanale televizive dhe portale interneti, të quajtura Yandaş Medya (“Media Partizane”) ose Havuz Medyası (“Media Bazeni”), vazhdojnë propagandën e fuqishme pro-qeveritare. Disa grupe mediatike marrin trajtim preferencial në këmbim të politikave redaktuese miqësore ndaj AKP. Disa prej këtyre organizatave mediatike janë blerë nga biznesmenë miqësorë me AKP ose direkt nga familja e Erdogan-it përmes fondeve dhe procedurave të diskutueshme. Mediat që nuk janë miqësore me AKP kërcënohen me intimidim, inspektime dhe gjoba. Pronaret e këtyre mediave përballen me kërcënime të ngjashme edhe për bizneset e tyre të tjera. Një numër në rritje kolumnistësh është shkarkuar për kritikë ndaj udhëheqjes së AKP.<ref>{{Cite news |title=Columnist censored, reporters fired as pressure on Doğan media grows |language=en-us |url=http://www.todayszaman.com/blog/turkish-media-watch/columnist-censored-reporters-fired-as-pressure-on-dogan-media-grows_355841.html |access-date=2026-05-30}}</ref> Udhëheqësia e AKP është kritikuar nga shumë gazetarë gjatë viteve për shkak të censurës. == Shiko edhe == * [[Censurimi]] == Burime == [[Kategoria:Censurimi në Turqi]] [[Kategoria:Shtypja politike në Turqi]] [[Kategoria:Liria e shprehjes në Turqi]] [[Kategoria:Shkelje të të drejtave të njeriut në Turqi]] 3xjplaw4m0xop934uqky3cd1t1fpbku 0 401342 2985728 2026-05-30T19:08:57Z Leutrim.P 113691 Faqja u ridrejtua te [[Sistemi në një çip]] 2985728 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Sistemi në një çip]] r3b0hf22lyx90zldbaqz7c69k9nxkgc 0 401343 2985729 2026-05-30T19:08:59Z Leutrim.P 113691 Faqja u ridrejtua te [[Sistemi në një çip]] 2985729 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Sistemi në një çip]] r3b0hf22lyx90zldbaqz7c69k9nxkgc 0 401344 2985730 2026-05-30T19:09:00Z Leutrim.P 113691 Faqja u ridrejtua te [[Sistemi në një çip]] 2985730 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Sistemi në një çip]] r3b0hf22lyx90zldbaqz7c69k9nxkgc 0 401345 2985732 2026-05-30T19:11:57Z Leutrim.P 113691 Faqe e re; https://en.wikipedia.org/wiki/Adreno 2985732 wikitext text/x-wiki '''Adreno''' (më parë ''ATI Mobile Graphics'') është një seri bërthamash të pronësisë intelektuale të gjysmëpërçuesve për [[Njësia e përpunimit të grafikës|njësi përpunimi grafik]] (GPU), të zhvilluara nga [[Qualcomm]] dhe të përdorura në shumë nga [[SoC|sistemet e tyre në një çip]] (SoC). == Historia == Adreno është një njësi e integruar e përpunimit grafik (GPU) brenda procesorëve të aplikacioneve Snapdragon të Qualcomm-it, e cila u zhvillua në bashkëpunim me ATI Technologies, së bashku me arkitekturën ekzistuese të GPU-së “QShader” të Qualcomm-it. Këto u bashkuan në një familje të vetme GPU-sh, e cila u riemërtua si Adreno në vitin 2008, pak para se divizioni mobil i AMD të shitej te Qualcomm në janar 2009 për 65 milionë dollarë. Modelet e hershme të Adreno-s përfshinin Adreno 100 dhe Adreno 110, të cilat kishin përshpejtim grafik 2D dhe aftësi të kufizuara multimediale. Para vitit 2008, grafika 3D në platformat mobile trajtohej zakonisht përmes motorëve të renderimit softuerik, gjë që kufizonte performancën dhe konsumonte shumë energji, duke e bërë të papërshtatshme për përdorime më të avancuara grafike në pajisje mobile. Me rritjen e kërkesës për aftësi më të avancuara multimediale dhe grafike 3D, Qualcomm licencoi teknologjinë Imageon IP nga AMD, për të shtuar aftësi të përshpejtimit harduerik 3D në produktet e saj mobile. Bashkëpunimi i mëtejshëm me AMD çoi në zhvillimin e Adreno 200, fillimisht i quajtur AMD Z430, i bazuar në një variant mobil të arkitekturës R400, e përdorur në GPU-në Xenos të konsolës Xbox 360, dhe i lëshuar në vitin 2008, i integruar në SoC-në e parë Snapdragon. Në janar 2009, AMD ia shiti të gjithë divizionin e saj të grafikës për pajisje portative Imageon kompanisë Qualcomm.<ref>{{Cite web |title= |url=http://www.eweek.com/c/a/Mobile-and-Wireless/AMD-Sells-Handset-Division-to-Qualcomm-for-65-Million/ |language=sq}}</ref> == Shiko edhe == * [[Mali (procesor)]] * [[SoC]] == Burime == ol3t510r21r84t4ush71936ur1fddyd 2985733 2985732 2026-05-30T19:12:56Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Njësi të përpunimit të grafikës]]; +[[Kategoria:Çipa grafikë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985733 wikitext text/x-wiki '''Adreno''' (më parë ''ATI Mobile Graphics'') është një seri bërthamash të pronësisë intelektuale të gjysmëpërçuesve për [[Njësia e përpunimit të grafikës|njësi përpunimi grafik]] (GPU), të zhvilluara nga [[Qualcomm]] dhe të përdorura në shumë nga [[SoC|sistemet e tyre në një çip]] (SoC). == Historia == Adreno është një njësi e integruar e përpunimit grafik (GPU) brenda procesorëve të aplikacioneve Snapdragon të Qualcomm-it, e cila u zhvillua në bashkëpunim me ATI Technologies, së bashku me arkitekturën ekzistuese të GPU-së “QShader” të Qualcomm-it. Këto u bashkuan në një familje të vetme GPU-sh, e cila u riemërtua si Adreno në vitin 2008, pak para se divizioni mobil i AMD të shitej te Qualcomm në janar 2009 për 65 milionë dollarë. Modelet e hershme të Adreno-s përfshinin Adreno 100 dhe Adreno 110, të cilat kishin përshpejtim grafik 2D dhe aftësi të kufizuara multimediale. Para vitit 2008, grafika 3D në platformat mobile trajtohej zakonisht përmes motorëve të renderimit softuerik, gjë që kufizonte performancën dhe konsumonte shumë energji, duke e bërë të papërshtatshme për përdorime më të avancuara grafike në pajisje mobile. Me rritjen e kërkesës për aftësi më të avancuara multimediale dhe grafike 3D, Qualcomm licencoi teknologjinë Imageon IP nga AMD, për të shtuar aftësi të përshpejtimit harduerik 3D në produktet e saj mobile. Bashkëpunimi i mëtejshëm me AMD çoi në zhvillimin e Adreno 200, fillimisht i quajtur AMD Z430, i bazuar në një variant mobil të arkitekturës R400, e përdorur në GPU-në Xenos të konsolës Xbox 360, dhe i lëshuar në vitin 2008, i integruar në SoC-në e parë Snapdragon. Në janar 2009, AMD ia shiti të gjithë divizionin e saj të grafikës për pajisje portative Imageon kompanisë Qualcomm.<ref>{{Cite web |title= |url=http://www.eweek.com/c/a/Mobile-and-Wireless/AMD-Sells-Handset-Division-to-Qualcomm-for-65-Million/ |language=sq}}</ref> == Shiko edhe == * [[Mali (procesor)]] * [[SoC]] == Burime == [[Kategoria:Njësi të përpunimit të grafikës]] [[Kategoria:Çipa grafikë]] a44fhyf190b9zeidl5nqkmx1ryvm7sz 0 401346 2985734 2026-05-30T19:14:49Z Leutrim.P 113691 Faqe e re; https://en.wikipedia.org/wiki/Mali_(processor) 2985734 wikitext text/x-wiki '''Seritë Mali dhe Immortalis''' të [[Njësia e përpunimit të grafikës|njësive të përpunimit grafik]] (GPU) dhe procesorëve multimedialë janë bërthama gjysmëpërçuese të pronësisë intelektuale të prodhuara nga Arm Holdings për licencim në dizajne të ndryshme ASIC nga partnerët e Arm. GPU-të Mali u zhvilluan nga Falanx Microsystems A/S, e cila ishte një degëzim i një projekti kërkimor nga Universiteti Norvegjez i Shkencës dhe Teknologjisë. Arm Holdings bleu Falanx Microsystems A/S më 23 qershor 2006 dhe e riemërtoi kompaninë në Arm Norway. Fillimisht u quajt Malaik, por ekipi e shkurtoi emrin në Mali, serbo-kroatisht për "i vogël", që mendohej se ishte i përshtatshëm për një GPU mobile. Më 28 qershor 2022, Arm njoftoi serinë e tyre të GPU-ve Immortalis me mbështetje për Ray Tracing të bazuar në harduer.<ref>{{Cite web |title=Arm Community |url=https://developer.arm.com/community/arm-community-blogs/b/announcements/posts/gaming-performance-unleashed |access-date=2026-05-30 |website=developer.arm.com}}</ref> == Shiko edhe == * [[Adreno]] * [[SoC]] == Burime == 1aiwkzpc8oqlwwbrod3vkwd6cj6vq0u 2985735 2985734 2026-05-30T19:15:18Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Njësi të përpunimit të grafikës]]; +[[Kategoria:Çipa grafikë]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985735 wikitext text/x-wiki '''Seritë Mali dhe Immortalis''' të [[Njësia e përpunimit të grafikës|njësive të përpunimit grafik]] (GPU) dhe procesorëve multimedialë janë bërthama gjysmëpërçuese të pronësisë intelektuale të prodhuara nga Arm Holdings për licencim në dizajne të ndryshme ASIC nga partnerët e Arm. GPU-të Mali u zhvilluan nga Falanx Microsystems A/S, e cila ishte një degëzim i një projekti kërkimor nga Universiteti Norvegjez i Shkencës dhe Teknologjisë. Arm Holdings bleu Falanx Microsystems A/S më 23 qershor 2006 dhe e riemërtoi kompaninë në Arm Norway. Fillimisht u quajt Malaik, por ekipi e shkurtoi emrin në Mali, serbo-kroatisht për "i vogël", që mendohej se ishte i përshtatshëm për një GPU mobile. Më 28 qershor 2022, Arm njoftoi serinë e tyre të GPU-ve Immortalis me mbështetje për Ray Tracing të bazuar në harduer.<ref>{{Cite web |title=Arm Community |url=https://developer.arm.com/community/arm-community-blogs/b/announcements/posts/gaming-performance-unleashed |access-date=2026-05-30 |website=developer.arm.com}}</ref> == Shiko edhe == * [[Adreno]] * [[SoC]] == Burime == [[Kategoria:Njësi të përpunimit të grafikës]] [[Kategoria:Çipa grafikë]] 9ct2u1rjantqypacc2j9corruqogltn 0 401347 2985736 2026-05-30T19:17:31Z Leutrim.P 113691 Faqe e re; https://en.wikipedia.org/wiki/Wolt 2985736 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Wolt Enterprises Oy | logo = Wolt-app-icon-2019.png | logo_size = 150px | area_served = {{Collapsible list|[[Albania]]|[[Austria]]|[[Azerbaijan]]|[[Bulgaria]]|[[Croatia]]|[[Cyprus]]|[[Czech Republic]]|[[Denmark]]|[[Estonia]]|[[Finland]]|[[Georgia (country)|Georgia]]|[[Germany]]|[[Greece]]|[[Hungary]]|[[Iceland]]|[[Israel]]|[[Kazakhstan]]|[[Kosovo]]|[[Latvia]]|[[Lithuania]]|[[Luxembourg]]|[[Malta]]|[[North Macedonia]]|[[Norway]]|[[Poland]]|[[Romania]]|[[Serbia]]|[[Slovakia]]|[[Slovenia]]|[[Sweden]]}} | founded = {{start date and age|2014|10|06}} in [[Helsinki]], Finland | founders = {{Ubl | Miki Kuusi | Elias Aalto | Mika Matikainen | Oskari Pétas | Lauri Andler | Juhani Mykkänen }} | trading_name = Wolt | type = [[Privately held company|Private]] | parent = [[DoorDash]] | website = {{URL|https://wolt.com/en/}} }} '''Wolt Enterprises Oy''', që tregton si '''Wolt''', është një kompani [[Finlanda|finlandeze]] e shpërndarjes së ushqimit e njohur për platformën e saj të shpërndarjes së ushqimit dhe mallrave. Në aplikacionet e Wolt (iOS dhe Android) ose në faqen e internetit, klientët mund të porosisin ushqim dhe mallra shtëpiake nga restorantet dhe partnerët tregtarë të platformës, dhe ose të marrin porosinë e tyre ose ta marrin atë nga partnerët e korrierit të platformës. Wolt gjithashtu drejton zinxhirin e vet të dyqaneve ushqimore të quajtur Wolt Market. Selia qendrore e Wolt është në Helsinki.<ref>{{Cite web |date=2022-10-28 |title=Wolt to expand to 15 new communities near Rishon, Rehovot {{!}} The Jerusalem Post |url=https://www.jpost.com/business-and-innovation/tech-and-start-ups/article-720861 |access-date=2026-05-30 |website=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |language=en}}</ref> Në maj 2022, Wolt u ble nga kompania amerikane e shpërndarjes së ushqimit DoorDash. Wolt vazhdon të operojë si një nën-markë e DoorDash në Evropë dhe Azi, ndërsa DoorDash përdor markën e vet në Amerikën e Veriut dhe Australazi. == Shiko edhe == * [[Ushqimi i shpejtë]] == Burime == nqcqroaj3nwlbjx71pp1tzguw7v3sdq 2985737 2985736 2026-05-30T19:17:51Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Marka finlandeze]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985737 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Wolt Enterprises Oy | logo = Wolt-app-icon-2019.png | logo_size = 150px | area_served = {{Collapsible list|[[Albania]]|[[Austria]]|[[Azerbaijan]]|[[Bulgaria]]|[[Croatia]]|[[Cyprus]]|[[Czech Republic]]|[[Denmark]]|[[Estonia]]|[[Finland]]|[[Georgia (country)|Georgia]]|[[Germany]]|[[Greece]]|[[Hungary]]|[[Iceland]]|[[Israel]]|[[Kazakhstan]]|[[Kosovo]]|[[Latvia]]|[[Lithuania]]|[[Luxembourg]]|[[Malta]]|[[North Macedonia]]|[[Norway]]|[[Poland]]|[[Romania]]|[[Serbia]]|[[Slovakia]]|[[Slovenia]]|[[Sweden]]}} | founded = {{start date and age|2014|10|06}} in [[Helsinki]], Finland | founders = {{Ubl | Miki Kuusi | Elias Aalto | Mika Matikainen | Oskari Pétas | Lauri Andler | Juhani Mykkänen }} | trading_name = Wolt | type = [[Privately held company|Private]] | parent = [[DoorDash]] | website = {{URL|https://wolt.com/en/}} }} '''Wolt Enterprises Oy''', që tregton si '''Wolt''', është një kompani [[Finlanda|finlandeze]] e shpërndarjes së ushqimit e njohur për platformën e saj të shpërndarjes së ushqimit dhe mallrave. Në aplikacionet e Wolt (iOS dhe Android) ose në faqen e internetit, klientët mund të porosisin ushqim dhe mallra shtëpiake nga restorantet dhe partnerët tregtarë të platformës, dhe ose të marrin porosinë e tyre ose ta marrin atë nga partnerët e korrierit të platformës. Wolt gjithashtu drejton zinxhirin e vet të dyqaneve ushqimore të quajtur Wolt Market. Selia qendrore e Wolt është në Helsinki.<ref>{{Cite web |date=2022-10-28 |title=Wolt to expand to 15 new communities near Rishon, Rehovot {{!}} The Jerusalem Post |url=https://www.jpost.com/business-and-innovation/tech-and-start-ups/article-720861 |access-date=2026-05-30 |website=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |language=en}}</ref> Në maj 2022, Wolt u ble nga kompania amerikane e shpërndarjes së ushqimit DoorDash. Wolt vazhdon të operojë si një nën-markë e DoorDash në Evropë dhe Azi, ndërsa DoorDash përdor markën e vet në Amerikën e Veriut dhe Australazi. == Shiko edhe == * [[Ushqimi i shpejtë]] == Burime == [[Kategoria:Marka finlandeze]] ldd1n5h1jiiy21zqlf3a3g632jhoprw 0 401348 2985738 2026-05-30T19:22:11Z Leutrim.P 113691 Faqe e re; https://en.wikipedia.org/wiki/Deadpan 2985738 wikitext text/x-wiki '''Humori i thatë''' ose '''humori me nuancë të thatë''' ([[Anglisht]]: ''Deadpan'') është shfaqja e qëllimshme e neutralitetit [[Emocioni|emocional]] ose mungesës së emocioneve, zakonisht si një formë [[Komik|komike]], për të krijuar kontrast me absurditetin ose të çuditshmen e temës së trajtuar. Shprehja e tillë është e qëllimshme, ironike, lakonike, ose duket e pavullnetshme. == Shembuj == [[Skeda:USO Vietnam 1968 Troop - Jennie Frankel, Tony Diamond, Sara Sue, Sig Sakowitz, Joey Bishop, Tippi Hedren, Mel Bishop, Jennie Frankel.jpg|parapamje|Komedianët e serialit "Rat Pack", Joey Bishop dhe Brad Jewell, të njohur për stilin e tyre të palëkundur, me Jennie dhe Terrie Frankel (Doublemint Twins), Sig Sakowicz, Tony Diamond, Sara Sue, Tippi Hedren dhe Mel Bishop.]] Komediani anglez i sallave muzikore T. W. Barrett, që vepronte në vitet 1880 dhe 1890, konsiderohet si i pari që performoi në mënyrë deadpan, duke qëndruar krejtësisht i palëvizshëm dhe pa buzëqeshje. Në fillimet e tij në vaudeville, Buster Keaton zhvilloi shprehjen e tij deadpan. Keaton vuri re se audiencat reagonin më mirë ndaj shprehjes së tij të ngrirë sesa kur ai buzëqeshte, dhe e përdori këtë stil gjatë karrierës në filmat pa zë. Filmi i shkurtër i vitit 1928, ''The Beau Brummels'', me komedianët e vaudeville Al Shaw dhe Sam Lee, u performua krejtësisht në stil deadpan. Filmi i vitit 1980, ''Airplane!'', u performua pothuajse krejtësisht në stil deadpan; ky film ndihmoi në rilançimin e karrierës së njërit nga aktorët dytësorë, Leslie Nielsen, i cili u bë një komedian i shquar deadpan pas filmit. Aktori dhe komediani Bill Murray njihet për mënyrën e tij të deadpan-it.<ref>{{Cite web |title= |url=telegraph.co.uk/film/what-to-watch/bill-murray-best-worst-movies/ |language=sq}}</ref> Shumë komedi televizive amerikane kanë theksuar deadpan-in dhe humorin e thatë, përfshirë Bob Newhart në ''The Bob Newhart Show'', dhe pjesën më të madhe të kastit në ''Curb Your Enthusiasm'', ''Arrested Development'', dhe ''My Name Is Earl''. Shembuj të tjerë përfshijnë Andre Braugher si Kapiten Raymond Holt në ''Brooklyn Nine-Nine'', Matthew Perry si Chandler Bing në ''Friends'', Nick Offerman si Ron Swanson dhe Aubrey Plaza si April Ludgate në ''Parks and Recreation'', Jennette McCurdy si Sam Puckett në ''iCarly'', dhe Louis C.K. në ''Louie''. Një tjetër shembull është komedia e Steven Wright.<ref>{{Cite web |title= |url=https://books.google.com/books?id=1zrsDQAAQBAJ&pg=PA16 |language=sq}}</ref> Deadpan-i është i përhapur edhe në humorin britanik. Në sitcom-et televizive, John Cleese si Basil Fawlty në ''Fawlty Towers'' dhe Rowan Atkinson si Edmund Blackadder në ''Blackadder'' janë figura të frustruara që shfaqin pak shprehje fytyre në ironi dhe tallje. Atkinson gjithashtu luan figura autoritare (sidomos priftërinj) ndërsa thotë fraza absurde me një shprehje deadpan. Monty Python e përdor këtë stil në veprat e tyre, si në skeçin ''The Ministry of Silly Walks''. Për shprehjen e tij deadpan, Peter Sellers mori një BAFTA për Aktorin më të Mirë në ''I'm All Right Jack'' (1959). Një figurë kryesore e shpërthimit të satirës britanike të viteve 1960, Peter Cook interpretonte monologë deadpan në aktin e tij të dyfishtë me Dudley Moore. Në rolet e tij të ndryshme, Ricky Gervais shpesh nxjerr humor nga një psherëtimë e lodhur. Komediani Sacha Baron Cohen, në rolet e tij si Ali G dhe Borat, ndërvepron me persona të painformuar që nuk kuptojnë se janë vendosur për tallje shprehëse; për këtë, revista ''The Observer'' shkruan: “karriera e tij është ndërtuar mbi ngacmimin e njerëzve, duke mbajtur një fytyrë deadpan.” Deadpan-i është një element i veçantë i komedisë në Zelanda e Re, ku Flight of the Conchords është shembulli më i njohur ndërkombëtarisht. Humori i thatë shpesh ngatërrohet me humorin elitist ose intelektual, sepse humori në stilin deadpan nuk qëndron në fjalët ose mënyrën e të folurit. Në vend të kësaj, dëgjuesi duhet të kërkojë humorin në kontradiktën midis fjalëve, mënyrës së të folurit dhe kontekstit. Mos përfshirja e kontekstit ose mos identifikimi i kontradiktës bën që dëgjuesi të mos e gjejë humorin e thatë qesharak. Megjithatë, termi “deadpan” vetë i referohet vetëm metodës së interpretimit. == Shiko edhe == * [[Humori]] == Burime == kf119rzntuflncgd0vhugz2rfhm7w9x 2985739 2985738 2026-05-30T19:22:41Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Komedi]]; +[[Kategoria:Humor]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985739 wikitext text/x-wiki '''Humori i thatë''' ose '''humori me nuancë të thatë''' ([[Anglisht]]: ''Deadpan'') është shfaqja e qëllimshme e neutralitetit [[Emocioni|emocional]] ose mungesës së emocioneve, zakonisht si një formë [[Komik|komike]], për të krijuar kontrast me absurditetin ose të çuditshmen e temës së trajtuar. Shprehja e tillë është e qëllimshme, ironike, lakonike, ose duket e pavullnetshme. == Shembuj == [[Skeda:USO Vietnam 1968 Troop - Jennie Frankel, Tony Diamond, Sara Sue, Sig Sakowitz, Joey Bishop, Tippi Hedren, Mel Bishop, Jennie Frankel.jpg|parapamje|Komedianët e serialit "Rat Pack", Joey Bishop dhe Brad Jewell, të njohur për stilin e tyre të palëkundur, me Jennie dhe Terrie Frankel (Doublemint Twins), Sig Sakowicz, Tony Diamond, Sara Sue, Tippi Hedren dhe Mel Bishop.]] Komediani anglez i sallave muzikore T. W. Barrett, që vepronte në vitet 1880 dhe 1890, konsiderohet si i pari që performoi në mënyrë deadpan, duke qëndruar krejtësisht i palëvizshëm dhe pa buzëqeshje. Në fillimet e tij në vaudeville, Buster Keaton zhvilloi shprehjen e tij deadpan. Keaton vuri re se audiencat reagonin më mirë ndaj shprehjes së tij të ngrirë sesa kur ai buzëqeshte, dhe e përdori këtë stil gjatë karrierës në filmat pa zë. Filmi i shkurtër i vitit 1928, ''The Beau Brummels'', me komedianët e vaudeville Al Shaw dhe Sam Lee, u performua krejtësisht në stil deadpan. Filmi i vitit 1980, ''Airplane!'', u performua pothuajse krejtësisht në stil deadpan; ky film ndihmoi në rilançimin e karrierës së njërit nga aktorët dytësorë, Leslie Nielsen, i cili u bë një komedian i shquar deadpan pas filmit. Aktori dhe komediani Bill Murray njihet për mënyrën e tij të deadpan-it.<ref>{{Cite web |title= |url=telegraph.co.uk/film/what-to-watch/bill-murray-best-worst-movies/ |language=sq}}</ref> Shumë komedi televizive amerikane kanë theksuar deadpan-in dhe humorin e thatë, përfshirë Bob Newhart në ''The Bob Newhart Show'', dhe pjesën më të madhe të kastit në ''Curb Your Enthusiasm'', ''Arrested Development'', dhe ''My Name Is Earl''. Shembuj të tjerë përfshijnë Andre Braugher si Kapiten Raymond Holt në ''Brooklyn Nine-Nine'', Matthew Perry si Chandler Bing në ''Friends'', Nick Offerman si Ron Swanson dhe Aubrey Plaza si April Ludgate në ''Parks and Recreation'', Jennette McCurdy si Sam Puckett në ''iCarly'', dhe Louis C.K. në ''Louie''. Një tjetër shembull është komedia e Steven Wright.<ref>{{Cite web |title= |url=https://books.google.com/books?id=1zrsDQAAQBAJ&pg=PA16 |language=sq}}</ref> Deadpan-i është i përhapur edhe në humorin britanik. Në sitcom-et televizive, John Cleese si Basil Fawlty në ''Fawlty Towers'' dhe Rowan Atkinson si Edmund Blackadder në ''Blackadder'' janë figura të frustruara që shfaqin pak shprehje fytyre në ironi dhe tallje. Atkinson gjithashtu luan figura autoritare (sidomos priftërinj) ndërsa thotë fraza absurde me një shprehje deadpan. Monty Python e përdor këtë stil në veprat e tyre, si në skeçin ''The Ministry of Silly Walks''. Për shprehjen e tij deadpan, Peter Sellers mori një BAFTA për Aktorin më të Mirë në ''I'm All Right Jack'' (1959). Një figurë kryesore e shpërthimit të satirës britanike të viteve 1960, Peter Cook interpretonte monologë deadpan në aktin e tij të dyfishtë me Dudley Moore. Në rolet e tij të ndryshme, Ricky Gervais shpesh nxjerr humor nga një psherëtimë e lodhur. Komediani Sacha Baron Cohen, në rolet e tij si Ali G dhe Borat, ndërvepron me persona të painformuar që nuk kuptojnë se janë vendosur për tallje shprehëse; për këtë, revista ''The Observer'' shkruan: “karriera e tij është ndërtuar mbi ngacmimin e njerëzve, duke mbajtur një fytyrë deadpan.” Deadpan-i është një element i veçantë i komedisë në Zelanda e Re, ku Flight of the Conchords është shembulli më i njohur ndërkombëtarisht. Humori i thatë shpesh ngatërrohet me humorin elitist ose intelektual, sepse humori në stilin deadpan nuk qëndron në fjalët ose mënyrën e të folurit. Në vend të kësaj, dëgjuesi duhet të kërkojë humorin në kontradiktën midis fjalëve, mënyrës së të folurit dhe kontekstit. Mos përfshirja e kontekstit ose mos identifikimi i kontradiktës bën që dëgjuesi të mos e gjejë humorin e thatë qesharak. Megjithatë, termi “deadpan” vetë i referohet vetëm metodës së interpretimit. == Shiko edhe == * [[Humori]] == Burime == [[Kategoria:Komedi]] [[Kategoria:Humor]] gcpoh5213nthq4vw92y83gh3q7ni6cu 1 401350 2985752 2026-05-30T21:34:33Z Edukatori 112234 Edukatori zhvendosi faqen [[Diskutim:Bigori]] te [[Diskutim:Bigori Dolenci]] 2985752 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Diskutim:Bigori Dolenci]] aei9gt69msqpqis6au8ai1y4e0h1apr 0 401351 2985758 2026-05-30T22:00:57Z Leonjeta B 187153 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:en:Special:Redirect/revision/1352072383|Minerva]]" 2985758 wikitext text/x-wiki  <templatestyles src="Div col/styles.css" /><templatestyles src="Div col/styles.css" /> [[Skeda:Minerva-Vedder-Highsmith-detail-1.jpeg|parapamje|Mozaiku i ''Minervës së Paqes'' në Bibliotekën e Kongresit]] '''Minerva''' ( /m ɪ ˈ n ɜːr v ə / ; ; Etruscan ) është [[Mitologjia romake|perëndesha romake]] e [[Urtësia|mençurisë]], drejtësisë, ligjit, fitores dhe mbrojtësja e arteve, tregtisë dhe strategjisë. Ajo është gjithashtu një perëndeshë e luftës, por me fokus në luftën strategjike, në vend të dhunës së perëndive si Marsi . <ref name="Bulfinch-2010">{{Cite book |last=Bulfinch |first=Thomas |title=The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes. |date=2010 |publisher=Neeland Media LLC |isbn=978-1-59625-257-8 |oclc=1028955021}}</ref> Duke filluar nga shekulli i dytë para Krishtit, [[Roma e Lashtë|romakët]] e barazuan atë me [[Perëndesha|perëndeshën]] greke [[Atena|Athena]] . Minerva është një nga tre hyjnitë romake në Triadën Kapitoline, së bashku me [[Jupiteri (zot)|Jupiterin]] dhe Junonën . Minerva është një perëndeshë [[Virgjëria|e virgjër]] . Fushat e saj përfshijnë [[Mjekësia|mjekësinë]], [[Urtësia|mençurinë]], tregtinë, endjen dhe [[Zejtaria|zanatet]] . Minerva shpesh përshkruhet me krijesën e saj të shenjtë, një buf që zakonisht quhet " bufi i Minervës ", i cili simbolizonte lidhjen e saj me mençurinë dhe dijen, si dhe, më rrallë, gjarprin dhe [[Ulliri|pemën e ullirit]] . Minerva zakonisht paraqitet si e gjatë, me një trup atletik dhe të fuqishëm. Ajo shpesh vishte armaturë dhe mbante një shtizë.Si një perëndeshë e rëndësishme romake, ajo nderohet dhe respektohet shumë. <ref>{{Cite journal |last=Fara |first=Patricia |date=2010-03-01 |title=Minerva/Athene |url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0160932710000025 |journal=Endeavour |language=en |volume=34 |issue=1 |pages=4–5 |doi=10.1016/j.endeavour.2010.01.001 |issn=0160-9327 |pmid=20096932 |url-access=subscription}}</ref> [[Varroni|Mark Terentius Varro]] e konsideronte atë si idealin dhe mishërimin e planit të universit. <ref>{{Cite book |last=Augustine, of Hippo, Saint, 354–430. |title=The city of God. |publisher=Catholic University of America Press |year=2008 |isbn=978-0-8132-1108-4 |oclc=647919892}}</ref> == Etimologjia == Emri ''Minerva'' mund të rrjedhë nga proto-italike {{Lang|itc-x-proto|[[wikt:Reconstruction:Proto-Italic/Menezwā|menezwo-]]}}, ndoshta në fund të fundit nga [[Gjuha proto-indo-evropiane|Proto-Indo-Europiane]] (PIE) {{Lang|ine-x-proto|[[wikt:Reconstruction:Proto-Indo-European/ménos|ménos]]}} ("mendim"). [[Helmut Rix]] (1981) dhe Gerhard Meiser (1998) kanë propozuar formulën PIE {{Lang|mis|*menes-weh₂}} ("i pajisur me mendje, inteligjent") si formën kalimtare. {{Sfn|de Vaan|2008|p=|pp=380–381}} Megjithatë, gjuhëtari Benjamin W. Fortson IV e kundërshton lidhjen me rrënjën {{Lang|ine-x-proto|[[wikt:Reconstruction:Proto-Indo-European/men-|men-]]}} ("të mendosh"), duke argumentuar se lidhjet midis Minervës dhe urtësisë u zhvillua në një periudhë më të vonshme, nën ndikimin e Athinës. {{Sfn|Fortson IV|2017|p=839}} Një hipotezë tjetër, e propozuar nga gjuhëtari Ranko Matasović, e lidh termin me një fjalë të mundshme proto-indo-evropian {{Lang|ine-x-proto|[[wikt:Reconstruction:Proto-Indo-European/mḗh₁n̥s|méh₁nos-]]}} ("hënë"). Përndryshe, emri i perëndeshës mund të mos ketë prejardhje indo-evropiane; ai mund të jetë huazuar nga [[Gjuha etruske|etruskishtja]] . {{Sfn|Matasović|2018}} == Origjina == Sipas ''Enciklopedisë së Kulturës Indo-Evropiane'', Minerva përbën një lloj "perëndeshë transfunksionale", një arketip mitik i zakonshëm në të gjitha kulturat [[Gjuhët indo-evropiane|indo-evropiane]] në të cilin një perëndeshë shoqërohet njëkohësisht me luftën, priftërinë dhe aktivitetin bujqësor. {{Sfn|Mallory|Adams|1997|pp=595-596}} Roli fetar i Minervës mund të krahasohet me hyjni të tilla si Anahaita iraniane ose Macha irlandeze, megjithëse këto perëndesha nuk mund të rrjedhin nga një hyjni e vetme në fenë origjinale proto-indo-evropiane . {{Sfn|Mallory|Adams|1997|p=595}} Sipas arkeologes Miriam Dexter, në mitologjitë indo-evropiane, perëndeshat e luftës si Minerva zakonisht nuk marrin role aktive si luftëtare. Dexter argumenton se Minerva, megjithëse e lidhur me funksionet ushtarake, vepron më shumë si një gjenerale. {{Sfn|Dexter|2006|p=147}} Përmes rolit të saj në Triadën Kapitoline, Minerva mund të pasqyrojë në mënyrë të largët konceptin e propozuar të trifunksionalitetit proto-indo-evropian . {{Sfn|Woodard|2006|p=39}} Megjithatë, sipas teorisë trifunksionale, ka të ngjarë që Minerva të ketë zëvendësuar një hyjni para-ekzistuese, ndoshta Quirinus, brenda një triade hipotetike arkaike . {{Sfn|Woodard|2002|p=85}} Vendi i Minervës brenda Triadës Kapitoline mund të dëshmohet edhe në fenë Faliskane, pasi një mbishkrim nga emigrantët Faliskanë në [[Sardenja|Sardenjë]] i datuar në shekullin e 2-të p.e.s. përmend hyjnitë {{Lang|xfa|[di]ouei}}, {{Lang|xfa|iunonei}} dhe {{Lang|xfa|mineruai}} {{Sfn|Graf|2001|p=131}} {{Sfn|Bakkum|2009|pp=498-499}} Minerva mund ta ketë marrë rolin e saj në Triadën e Kapitolit nën ndikimin etrusk, pasi dihet se ka ekzistuar një grup i ngjashëm hyjnish etruske, i përbërë nga Tinia, Uni dhe Menrva . {{Sfn|Denova|2018|p=40}} Minerva është interpretuar si një huazim nga Menrva, {{Sfn|Denova|2018|p=78}} megjithëse është gjithashtu e mundur që hyjnia etruske të ketë qenë një huazim nga Minerva. {{Sfn|Woodard|2006|p=43}} Autori romak [[Varroni|Varro]] i shekullit të 1-rë p.e.s. i atribuon origjinën [[Sabinët|Sabine]] perëndeshës, duke shkruar " Feronia, Minerva dhe Novensidet janë nga Sabinët". Emri Minerva mund të jetë zbuluar edhe në një mbishkrim oskan i cili mund të përmbajë termin '''''{{Lang|osc|[[wikt:𐌌𐌄𐌍𐌄𐌓𐌄(𐌅𐌀𐌔)|menere(vas)]]}}''''' {{Sfn|de Vaan|2008|pp=380-381}} Megjithatë, filologu Carl Darling Buck argumenton se rotacizmi tregon se fjala, dhe ndoshta vetë kulti i perëndeshës, është huazuar nga një dialekt tjetër italik - ndoshta latinisht. Në mënyrë të ngjashme, emri {{Lang|pgn|[[wikt:minerua|minerua]]}} është zbuluar gjithashtu në një mbishkrim paelignian, megjithëse Buck argumenton gjithashtu se ky term është huazuar nga një gjuhë tjetër italike. {{Sfn|Buck|1904|p=21}} Në të kundërt, gjuhëtari Michiel de Vaan vëren se rotacizmi mund të pasqyrojë një zhvendosje të tingullit proto-italik të {{Lang|ine-x-proto|*-sw-}} në {{Lang|ine-x-proto|*-rw-}}, e cila mund të dëshmohet edhe në terma të tillë si {{Lang|la|[[wikt:acervus|acervus]]}} {{Sfn|de Vaan|2008|pp=380-381}} Megjithatë, ekzistenca e supozuar e këtij ndryshimi fonetik në proto-italik mbetet e diskutueshme. {{Sfn|Fortson IV|2017|p=839}} Gërmimet arkeologjike në një vend të shenjtë në Lavinium zbuluan statuja terrakote që paraqesin Minervën, të datuara në shekullin e 4-t p.e.s., duke treguar ekzistencën e një kulti bashkëkohor të perëndeshës. Statueta të tjera terrakote nga i njëjti vend paraqesin herë vajza me flokë të shkurtër pa mbulesë dhe herë gra të mbuluara me zbukurime të kushtueshme, të cilat me shumë gjasë përfaqësojnë përkatësisht gra të pamartuara dhe të martuara. Megjithëse këto kushtime duket se janë në gjuhën italike vendase, disa nga gratë e mbuluara janë përshkruar me [[Pëllumbi|pëllumba]] shoqërues, një element dizajni që ndoshta i atribuohet ndikimit të [[Afërdita|Afërditës]] greke. Gjetje të tjera nga vendi i shenjtë përfshijnë figurina të foshnjave të mbështjella me pelena dhe paraqitje kushtimesh të gjinjve dhe barkut, të cilat të gjitha përforcojnë rëndësinë e lindjes së fëmijëve në vend. {{Sfn|Graf|2001|p=133}} Sipas arkeologut Fritz Graf, provat nga ky vend i shenjtë tregojnë se Minerva vepronte si kujdestare e grave të reja gjatë tranzicionit në martesë dhe amësi. {{Sfn|Graf|2001|p=133}} Tema e tranzicionit nuk ishte, megjithatë, ekskluzive për gratë - objektet kushtimore nga Lavinium portretizojnë burra të rinj të zbukuruar me një {{Lang|la|[[Bulla (amulet)|bulla]]}} duke ofruar lodra. {{Sfn|Graf|2001|p=135}} Lidhjet midis Minervës dhe lindjes së fëmijës në Lavinium mund të interpretohen si një dallim midis hyjnisë romake dhe perëndeshës greke Athina, e cila ishte një hyjni e virgjër që shmangte në mënyrë aktive përpjekjet për riprodhim, si në historinë e lindjes mitike të Erichthonius . {{Sfn|Graf|2001|p=134}} Sipas Graf-it, lidhjet me rritjen e fëmijëve mund të kenë lindur nga një karakteristikë e përbashkët e Athenës dhe Minervës si mbrojtëse të grave të reja gjatë fazave të tranzicionit. Në mbështetje të kësaj teorie, Graf vëren se asnjë nga ofrimet votive nga Lavinium nuk paraqet konceptim, duke argumentuar se ato në vend të kësaj i referohen një lindjeje të mundshme në të ardhmen. {{Sfn|Graf|2001|p=135}} Roli i Minervës si mbrojtëse e grave të reja mund të ketë kontribuar gjithashtu në lidhjen e saj me shërimin, {{Sfn|Graf|2001|p=139}} siç dëshmohet në Tempullin e Minerva Medica në kodrën Esquiline, {{Sfn|Belayche|2007|p=284}} i cili përmban një depozitë kushtimesh anatomike që datojnë gjithashtu në shekullin e 4-të p.e.s. {{Sfn|Graf|2001|p=138}} Përndryshe, lidhjet e saj me mjekësinë mund të kenë lindur nga roli i saj si perëndeshë e zejeve, ose ndoshta si rezultat i ndikimit të Athina Hygieia . {{Sfn|Graf|2001|p=139}} Megjithatë, një prejardhje greke për këtë aspekt të Minervës është disi problematike, pasi lidhja midis Athenës dhe Hygieia-s ishte kryesisht e kufizuar në [[Athina|Athinë]], ndërsa hyjnia greke funksiononte më shumë si mbrojtëse e shëndetit ekzistues, ndërsa Minerva shërbente për të trajtuar në mënyrë aktive sëmundjet.{{Sfn|Graf|2001|p=139}} [[Skeda:Minerva_Mainz.jpg|parapamje|264x264px|Minerva me një buf, [[Majnci|Mainz]]]] Në Lavinium janë zbuluar gjithashtu pesha të shumta për tezgjahu, ndoshta në lidhje me lidhjen tradicionale të grave në Italinë prehistorike me thurjen . {{Sfn|Graf|2001|p=133}} Përndryshe, këto objekte mund të lidhen me funksionin e Athenës në rolin e saj si Ergane (“ἐργάνη”, “punëtore”), në të cilin ajo vepronte si mbrojtëse e zejtarëve dhe e artizanatit. Në veçanti, perëndesha greke shoqërohej me thurjen në praktika të tilla si Arrhephoria - një ritual që përfshinte thurjen e veshjës së Athinës. Megjithatë, ceremonitë greke ishin kryesisht të rezervuara për një grup të vogël vajzash të reja, ndërsa shenjtoria në Lavinium ka të ngjarë të ketë qenë e hapur për një pjesë shumë më të gjerë të popullsisë. {{Sfn|Graf|2001|p=134}} Pavarësisht kësaj, lidhja midis Athenës dhe zejtarisë mund të ketë nxitur përvetësimin e tipareve të ngjashme për Minervën, festat e shenjta të së cilës - {{Lang|la|[[Quinquatria]]}} —ishte vetë e lidhur me artizanatin. {{Sfn|Graf|2001|p=137}} Në mënyrë unike, në Romë, të paktën deri në fund të [[Republika Romake|Republikës Romake]], lidhja me zejtarinë ishte bërë një nga karakteristikat kryesore të Minervës, ndoshta—sipas Graf-it—sepse roli i saj si perëndeshë civile tashmë ishte përmbushur nga Jupiteri. Në kontrast, në Greqi, Athina përcaktohej kryesisht nga marrëdhënia e saj me [[polis]]-in, ndërsa lidhjet e saj me zejtari ishin relativisht më pak të rëndësishme. {{Sfn|Graf|2001|p=138}} Është e mundur që lidhja e Minervës me qendrën e qytetit të jetë huazuar nga Athina në rolin e saj si Polias (Πολιάς, “e qytetit”), që i referohej rolit të saj si mbrojtëse e qytetit. {{Sfn|Graf|2001|p=131}} Në Pompei, një depozitë kushtimi e zbuluar pranë [[Porta Stabia]] përmbante një bust të lashtë prej terrakote që mund të paraqesë Minervën. Është e mundur që kjo statujë të ketë pasur për qëllim shenjtërimin e fortifikimeve, duke marrë kështu mbështetjen shtesë të hyjnores për të mbrojtur qytetin. {{Sfn|van der Graaff|Ellis|2017|p=287}} Kjo thirrje e veçantë e Minervës mund të pasqyrojë gjithashtu ndikimin e poliadës Athena. {{Sfn|van der Graaff|Ellis|2017|p=288}} [[Tit Livi|Livi]], një historian romak i shekullit të 1-rë p.e.s., përshkruan një lekistenium gjatë të cilit një divan (" {{Lang|la|[[wikt:pulvinar|pulvīnāria]]}} ") ") ishte në ekspozitë për Minervën dhe [[Neptuni (mitologji)|Neptunin]] . Ka të ngjarë që lidhja midis këtyre dy hyjnive buron gjithashtu nga ndikimi grek, pasi pasqyron marrëdhënien midis Athinës dhe [[Poseidoni|Poseidonit]] në mitin themelues të Athinës. {{Sfn|Graf|2001|pp=131-132}} == Prania në mitologji == Minerva është një figurë e shquar në [[Mitologjia romake|mitologjinë romake]] . Ajo shfaqet në shumë mite të famshme. Shumë nga historitë e homologes së saj greke, [[Atena|Athinës,]] i atribuohen Minervës në mitologjinë romake, siç është ajo e emërtimit të Athinës <ref name="Hyginus-2007">{{Cite book |last=Apollodorus |url=https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ |title=Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology |last2=Hyginus |date=2007 |publisher=Hackett Pub. |isbn=978-0-87220-820-9 |language=en}}</ref> që rezultoi nga një konkurrencë midis Minervës dhe [[Neptuni (mitologji)|Neptunit]], <ref name="Ovid-2018">{{Cite book |last=Ovid |title=Metamorphoses |publisher=Indiana University Press |year=2018 |isbn=978-0-253-03359-8 |oclc=1007036859}}</ref> në të cilën Minerva krijoi pemën e ullirit. <ref name="Bulfinch-2010">{{Cite book |last=Bulfinch |first=Thomas |title=The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes. |date=2010 |publisher=Neeland Media LLC |isbn=978-1-59625-257-8 |oclc=1028955021}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBulfinch2010">Bulfinch, Thomas (2010). ''The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes''. Neeland Media LLC. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-59625-257-8|<bdi>978-1-59625-257-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1028955021 1028955021].</cite></ref> === Lindja === Miti i lindjes së Minervës ndjek atë të Athinës. Jupiteri përdhunoi [[Titanët|Titaneshën]] Metis, gjë që rezultoi në përpjekjen e saj për të ndryshuar formë për t'i shpëtuar. Jupiteri më pas kujtoi profecinë se fëmija i tij do ta rrëzonte atë, ashtu siç ai vetë kishte rrëzuar babanë e tij [[Kroni|Saturnin]], dhe nga ana tjetër, Saturni kishte rrëzuar babanë e tij Caelus . Nga frika se fëmija i tyre do të ishte mashkull dhe do të bëhej më i fortë se ai vetë, duke sunduar qiejt në vend të tij, Jupiteri e gëlltiti Metisin të tërën pasi e mashtroi që të shndërrohej në një mizë. Titanesha lindi Minervën dhe farkëtoi armë dhe armaturë për fëmijën e saj brenda trupit të Jupiterit. Goditjet dhe tingujt e vazhdueshëm i shkaktuan Jupiterit dhimbje të padurueshme. Për të lehtësuar dhimbjen, [[Vulcani]] përdori një çekiç për t’i çarë kokën Jupiterit dhe, nga plaga e hapur, Minerva doli si një e rritur e plotë dhe e veshur me armaturë të plotë luftarake. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2025)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> === Minerva dhe Arachne === [[Arachne]] ishte një e vdekshme shumë e aftë në thurje dhe qëndisje. Jo vetëm që veprat e saj të përfunduara ishin të bukura, por edhe procesi i saj ishte aq mbresëlënës sa nimfat dilnin nga mjediset e tyre natyrore për ta parë duke punuar. Arachne u mburr se aftësitë e saj mund t’i mposhtnin ato të Minervës dhe se, nëse gabonte, do ta paguante çmimin për këtë. Kjo e zemëroi Minervën, e cila mori formën e një plake për t’iu afruar Arachne-s, duke i ofruar një mundësi që të tërhiqte sfidën dhe të kërkonte falje. <ref name="Ovid-2018">{{Cite book |last=Ovid |title=Metamorphoses |publisher=Indiana University Press |year=2018 |isbn=978-0-253-03359-8 |oclc=1007036859}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFOvid2018">Ovid (2018). ''Metamorphoses''. Indiana University Press. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-253-03359-8|<bdi>978-0-253-03359-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1007036859 1007036859].</cite></ref> Kur Arachne refuzoi, Minerva hoqi maskimin e saj dhe e pranoi sfidën. Arachne filloi të thurte një sixhade që tregonte dobësitë e perëndive, ndërsa Minerva paraqiti garën e saj me Neptunin dhe perënditë që shikonin me përbuzje mbi të vdekshmit që guxonin t’i sfidonin ata. <ref name="Ovid-2018" /> Thurja e Minervës synonte të ishte një paralajmërim i fundit për kundërshtaren e saj që të tërhiqej. Minerva u ofendua nga skenat që Arachne po thurte dhe e shkatërroi veprën e saj. Më pas ajo e preku Arachne-n në ballë, duke i shkaktuar ndjenjën e turpit për atë që kishte bërë, gjë që e çoi atë të varte veten. Më pas, Minerva ndjeu keqardhje për vajzën dhe e ktheu në jetë. Megjithatë, ajo e shndërroi në një merimangë si ndëshkim për veprimet e saj, dhe të qëndruarit e varur në një rrjetë do të shërbente përgjithmonë si kujtesë për Arachne-n mbi fyerjen ndaj perëndive. Kjo histori shërbente gjithashtu si një paralajmërim për të vdekshmit që të mos sfidojnë perënditë.<ref name="Bulfinch-2010">{{Cite book |last=Bulfinch |first=Thomas |title=The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes. |date=2010 |publisher=Neeland Media LLC |isbn=978-1-59625-257-8 |oclc=1028955021}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBulfinch2010">Bulfinch, Thomas (2010). ''The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes''. Neeland Media LLC. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-59625-257-8|<bdi>978-1-59625-257-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1028955021 1028955021].</cite></ref> === Minerva dhe Meduza === [[Medusa|Meduza]] dikur ishte një vajzë njerëzore e bukur me flokë madhështorë. Neptuni ishte i fiksuar pas saj dhe e dëshironte. Një ditë, ai e pa atë duke u lutur në tempullin e Minervës dhe vendosi të veprojë sipas obsesionit të tij. Ai e përdhunoi Meduzën, e cila nuk ishte mjaft e fortë për t’i rezistuar. Minerva u zemërua që kjo kishte ndodhur në tempullin e saj dhe e shndërroi Meduzën në një përbindësh, duke i zëvendësuar flokët me gjarpërinj që fërshëllejnë dhe duke i hequr bukurinë. Meduza shndërronte në gur çdo krijesë të gjallë që e shikonte. Neptuni nuk u përball kurrë me pasojat e veprimeve të tij ndaj Meduzës. Kur [[Perseu]] iu afrua Meduzës, ai përdori pasqyrimin e saj në mburojë për të shmangur kontaktin me sytë e saj dhe më pas ia preu kokën. Gjaku i derdhur i Meduzës solli në jetë Pegasin, të cilin Minerva e zbuti menjëherë dhe ia dhuroi [[Bellerofontit]]. <ref name="Hyginus-2007">{{Cite book |last=Apollodorus |url=https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ |title=Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology |last2=Hyginus |date=2007 |publisher=Hackett Pub. |isbn=978-0-87220-820-9 |language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFApollodorusHyginus2007">Apollodorus; Hyginus (2007). [https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ ''Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology'']. Hackett Pub. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-87220-820-9|<bdi>978-0-87220-820-9</bdi>]].</cite></ref> Perseu ia dorëzoi kokën e prerë Minervës, e cila vendosi imazhin e saj në Egjisin e saj. <ref name="Bulfinch-2010">{{Cite book |last=Bulfinch |first=Thomas |title=The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes. |date=2010 |publisher=Neeland Media LLC |isbn=978-1-59625-257-8 |oclc=1028955021}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBulfinch2010">Bulfinch, Thomas (2010). ''The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes''. Neeland Media LLC. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-59625-257-8|<bdi>978-1-59625-257-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1028955021 1028955021].</cite></ref> === Zbutja e Pegasit === Kur [[Perseu]] i preu kokën [[Medusa|Meduzës,]] një pjesë e gjakut u derdh në tokë dhe prej tij doli [[Pegazi]] . Minerva e kapi kalin dhe e zbuti përpara se t'ia dhuronte kalin [[Muza|Muzave]] . Ishte një shkelm nga thundra e Pegazit që hapi burimin Hipokrena . <ref name="Ovid-2018">{{Cite book |last=Ovid |title=Metamorphoses |publisher=Indiana University Press |year=2018 |isbn=978-0-253-03359-8 |oclc=1007036859}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFOvid2018">Ovid (2018). ''Metamorphoses''. Indiana University Press. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-253-03359-8|<bdi>978-0-253-03359-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1007036859 1007036859].</cite></ref> Kur Beleroponi më vonë shkoi të luftonte kundër [[Kimera|Kimerës,]] ai kërkoi ta përdorte Pegazin në luftë. Për ta bërë këtë, ai fjeti në tempullin e Minervës dhe ajo iu afrua me një fre të artë. Kur Pegasi e pa Bellerofonin me frerin, kali menjëherë i lejoi të hipte mbi të, dhe së bashku ata e mposhtën Kimerën. <ref name="Bulfinch-2010">{{Cite book |last=Bulfinch |first=Thomas |title=The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes. |date=2010 |publisher=Neeland Media LLC |isbn=978-1-59625-257-8 |oclc=1028955021}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBulfinch2010">Bulfinch, Thomas (2010). ''The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes''. Neeland Media LLC. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-59625-257-8|<bdi>978-1-59625-257-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1028955021 1028955021].</cite></ref> [[Skeda:Johann_König_-_Minerva_Visiting_the_Muses_on_Mount_Helicon.jpg|parapamje|Piktura e Minervës duke vizituar Muzat]] === Kthimi i Aglaurosit në gur === “[[Metamorfozat]]” e [[Ovidi|Ovidit]] tregon historinë e Minervës dhe [[Aglauros]]. Kur [[Merkuri]] vjen për të joshur të vdekshmen e virgjër [[Herse]], motra e saj Aglauros, e shtyrë nga lakmia, pranon ta ndihmojë. Minerva e zbulon këtë dhe zemërohet me Aglauros. Ajo i kërkon ndihmë [[Zilisë]], e cila e mbush Aglaurosin me aq shumë zili ndaj fatit të mirë të të tjerëve, sa ajo shndërrohet në gur. Merkuri nuk arrin ta joshë Herse-n. <ref name="Ovid-2018">{{Cite book |last=Ovid |title=Metamorphoses |publisher=Indiana University Press |year=2018 |isbn=978-0-253-03359-8 |oclc=1007036859}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFOvid2018">Ovid (2018). ''Metamorphoses''. Indiana University Press. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-253-03359-8|<bdi>978-0-253-03359-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1007036859 1007036859].</cite></ref> === Minerva dhe Herkuli === Minerva e ndihmoi heroin [[Herkuli|Herkul]]. Në [[“Fabulae” të Hyginusit]] thuhet se ajo e ndihmoi atë të vriste [[Hidra (mitologji)|Hidren]]. (30.3). <ref name="Hyginus-2007">{{Cite book |last=Apollodorus |url=https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ |title=Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology |last2=Hyginus |date=2007 |publisher=Hackett Pub. |isbn=978-0-87220-820-9 |language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFApollodorusHyginus2007">Apollodorus; Hyginus (2007). [https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ ''Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology'']. Hackett Pub. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-87220-820-9|<bdi>978-0-87220-820-9</bdi>]].</cite></ref> === Minerva dhe Uliksi === Minerva e ndihmoi heroin [[Odiseu|Uliks]] . Hyginus përshkruan në veprën e tij ''Fabulae'' se Minerva e ndryshon pamjen e Odiseut për ta mbrojtur dhe ndihmuar atë disa herë (126). <ref name="Hyginus-2007">{{Cite book |last=Apollodorus |url=https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ |title=Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology |last2=Hyginus |date=2007 |publisher=Hackett Pub. |isbn=978-0-87220-820-9 |language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFApollodorusHyginus2007">Apollodorus; Hyginus (2007). [https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ ''Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology'']. Hackett Pub. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-87220-820-9|<bdi>978-0-87220-820-9</bdi>]].</cite></ref> === Shpikja e flautit === Mendohet se Minerva e ka shpikur [[Flauti|flautin]] duke shpuar vrima në dru buksi. Ajo e shijonte muzikën, por u turpërua nga mënyra se si i dukej fytyra kur faqet i fryheshin për të luajtur. Për shkak të kësaj, ajo e hodhi flautin dhe ai ra në bregun e një lumi ku u gjet nga një satir . <ref name="Theoi Classical Texts Library-2">{{Cite web |title=OVID, FASTI BOOK 6 |url=https://www.theoi.com/Text/OvidFasti6.html |access-date=2020-03-31 |website=Theoi Classical Texts Library}}</ref> == Adhurimi në Romë dhe Itali == [[Skeda:Minerva_1.jpg|majtas|parapamje|Afresku i Minervës (figura me përkrenare në të djathtë) nga Vila San Marco, Stabiae (shekulli i 1-rë pas Krishtit)]] [[Skeda:Athena-Schale_Hildesheimer_Silberfund.jpg|parapamje|Imazh i Minervës në reliev të ngritur në një tas romak prej argjendi të praruar, shekulli i parë para Krishtit]] [[Skeda:Sbeitla_06.jpg|parapamje|Tempulli i Minervës në Sbeitla, Tunizi]] [[Skeda:Bronze_Head_of_Sulis_Minerva.jpg|parapamje|Një kokë e "Sulis-Minervës" e gjetur në rrënojat e banjave romake në Bath]] [[Skeda:Domitian_Denarius_Minerva_RIC_167_1.xcf|alt=Silver denarius of the Roman Emperor Domitian dated c. 90 AD|parapamje|Denar argjendi i perandorit romak Domician ( ''Domitianus'' ) që paraqet Minervën, i datës {{Rreth|90 AD}}, IMP CAES DOMIT AVG GERM PM TR P VIIII, koka e laureatit djathtas; IMP XXI COS XV CENS PPP, Minerva në këmbë majtas, duke mbajtur shtizë dhe rrufe, mburoja e mbështetur në pjesën e pasme të këmbës; Referencat: BMC 167, RIC 691, RSC 260, Paris 159, Cohen 260]] Romakët e festonin festën e saj nga 19 marsi deri më 23 mars gjatë ditës që quhet, në shumësin asnjanës, ''Quinquatria'', dita e pestë pas Ideve të Marsit, të nëntëmbëdhjetës, një festë artizanësh . Ky festival kishte një rëndësi të madhe për artistët dhe zejtarët pasi ajo ishte perëndesha mbrojtëse e zanateve dhe arteve. <ref>{{Cite book |last=Lurker |first=Manfred |title=The Routledge Dictionary of Gods and Goddesses, Devils and Demons |date=2004-08-02 |isbn=9780203643518 |doi=10.4324/9780203643518}}</ref> Sipas [[Ovidi|Ovidit]] ( Fasti 3.809) festivali zgjaste 5 ditë dhe dita e parë thuhej se ishte përvjetori i lindjes së Minervës, kështu që nuk duhej derdhur gjak. Katër ditët në vijim ishin plot me lojëra me "shpata të zhveshura" në nder të shoqatës ushtarake të Minervës. <ref name="Theoi Classical Texts Library">{{Cite web |title=OVID, FASTI BOOK 3 |url=https://www.theoi.com/Text/OvidFasti3.html |access-date=2020-03-31 |website=Theoi Classical Texts Library}}</ref> Suetonius na tregon ( ''Jeta e Domicianit'' 4.4) se Domiciani festoi Quinquatria-n duke emëruar një kolegj priftërinjsh që do të vinin në skenë shfaqje dhe lojëra me kafshë, përveç poezisë dhe garave oratorike. <ref>{{Cite web |title=Suetonius, Life of Domitian 4 |url=https://lexundria.com/suet_dom/4/r |access-date=2020-03-31 |website=lexundria.com}}</ref> Një version më i vogël, ''Minusculae Quinquatria'', u mbajt në Idet e Qershorit, më 13 qershor, nga flautistët, pasi mendohej se Minerva e kishte shpikur flautin. <ref name="Theoi Classical Texts Library-2">{{Cite web |title=OVID, FASTI BOOK 6 |url=https://www.theoi.com/Text/OvidFasti6.html |access-date=2020-03-31 |website=Theoi Classical Texts Library}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.theoi.com/Text/OvidFasti6.html "OVID, FASTI BOOK 6"]. ''Theoi Classical Texts Library''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-03-31</span></span>.</cite></ref> Në vitin 207 para Krishtit, u formua një esnaf poetësh dhe aktorësh për t'u takuar dhe për të bërë oferta kushtimore në tempullin e Minervës në Kodrën Aventine : ndër të tjerë, anëtarët e saj përfshinin Livius Andronicus, i cili prodhoi një përkthim të ''[[Odiseja|Odisesë]]'' së Homerit në latinisht. Shenjtërorja Aventine e Minervës vazhdoi të ishte një qendër e rëndësishme e arteve për pjesën më të madhe të [[Republika Romake|Republikës së Mesme Romake]] . Si ''Minerva Medica'', ajo ishte perëndesha e mjekësisë dhe mjekëve. Si ''Minerva Akaea'', ajo adhurohej në Lucera në [[Pulia|Puglia]] ku dhuratat kushtimore dhe armët që thuhej se ishin ato të [[Diomedi|Diomedit]] ruheshin në tempullin e saj. <ref name="dgrbm2">{{Cite book |last=Schmitz |first=Leonhard |title=[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]] |year=1867 |editor-last=Smith |editor-first=William |volume=1 |location=Boston |page=8 |chapter=Achaea (2) |author-link=Leonhard Schmitz |access-date=2007-09-26 |chapter-url=http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0017.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050710073848/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0017.html |archive-date=2005-07-10 |url-status=dead}}</ref> Sipas Acta Arvalia, një lopë iu sakrifikua Minervës më 13 tetor 58 pas Krishtit, së bashku me shumë sakrifica të tjera për të festuar përvjetorin e ardhjes në pushtet të Neronit. Më 3 janar 81 pas Krishtit, si pjesë e premtimeve të Vitit të Ri, dy lopë iu sakrifikuan Minervës (ndër shumë të tjera) për të siguruar mirëqenien e perandorit Titus, Domician Cezarit, Julia Augustës dhe fëmijëve të tyre. Më 3 janar 87 pas Krishtit, ka përsëri të dhëna për një lopë që iu sakrifikua Minervës midis shumë sakrificave të bëra si pjesë e premtimeve të Vitit të Ri. <ref>{{Cite book |last=Gradel |first=Ittai |title=Emperor worship and Roman religion |publisher=Clarendon Press |year=2002 |location=New York |author-link=Ittai Gradel}}</ref> Në ''Fasti'' III, [[Ovidi]] e quajti atë "perëndesha e një mijë veprave" <ref name="Theoi Classical Texts Library">{{Cite web |title=OVID, FASTI BOOK 3 |url=https://www.theoi.com/Text/OvidFasti3.html |access-date=2020-03-31 |website=Theoi Classical Texts Library}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.theoi.com/Text/OvidFasti3.html "OVID, FASTI BOOK 3"]. ''Theoi Classical Texts Library''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-03-31</span></span>.</cite></ref> për shkak të të gjitha gjërave me të cilat ajo shoqërohej. Minerva adhurohej në të gjithë Italinë, dhe kur ajo përfundimisht u barazua me perëndeshën greke Athena, ajo u bë gjithashtu një perëndeshë e betejës. Ndryshe nga Marsi, perëndia e luftës, ajo nganjëherë portretizohej me shpatën e ulur, në shenjë simpatie për të vdekurit e fundit, në vend që të ngrihej në triumf dhe epsh beteje. Në Romë, natyra e saj luftarake theksohej më pak se gjetkë. Sipas veprës së [[Tit Livi|Livit]] " ''Historia e Romës'' " (7.3), gozhda vjetore që shënonte vitin, një proces ku pretori maksimus ngulte një gozhdë për të mbajtur zyrtarisht gjurmët e vitit aktual, ndodhte në tempullin e Minervës sepse mendohej se ajo kishte shpikur numrat. <ref>{{Cite book |last=Livy |title=History of Rome |year=1965 |isbn=0-674-99126-5 |oclc=991483377}}</ref> <ref name="MacRae, Duncan 2016">{{Cite book |last=MacRae, Duncan |title=Legible religion : books, gods, and rituals in Roman culture |date=2016 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-08871-9 |oclc=974037540}}</ref> Ekzistojnë prova arkeologjike që sugjerojnë se Minerva adhurohej jo vetëm në një mënyrë formale qytetare, por edhe nga individë në një nivel më personal. <ref name="MacRae, Duncan 2016">{{Cite book |last=MacRae, Duncan |title=Legible religion : books, gods, and rituals in Roman culture |date=2016 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-08871-9 |oclc=974037540}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMacRae,_Duncan2016">MacRae, Duncan (2016). ''Legible religion : books, gods, and rituals in Roman culture''. Harvard University Press. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-674-08871-9|<bdi>978-0-674-08871-9</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/974037540 974037540].</cite></ref> === Monedha romake === Minerva paraqitet në monedhat e [[Perandori romak|perandorëve të ndryshëm romakë]] . Ajo shpesh përfaqësohet në anën e pasme të një monedhe duke mbajtur një buf dhe një shtizë midis atributeve të saj. <ref>{{Cite web |title=American Numismatic Society: Browse Collection |url=http://numismatics.org/search/results?q=ric+691+domitian |access-date=2017-03-02}}</ref> == Adhurimi në Britaninë Romake == Gjatë pushtimit romak të Britanisë, ishte e zakonshme që zdrukthëtarët të zotëronin vegla të zbukuruara me imazhe të Minervës për të kërkuar një mbrojtje më të madhe nga perëndesha e zanateve. Disa gra kishin imazhe të saj edhe në aksesorë të tillë si gjilpëra flokësh ose bizhuteri. Ajo madje ishte paraqitur në disa arte funerale në arkivole dhe unaza me vulë. <ref name="Henig-1984">{{Cite book |last=Henig |first=Martin |title=Religion in Roman Britain |publisher=Batsford |year=1984 |location=London}}</ref> === Bath === Gjatë sundimit romak, Minerva u barazua me perëndeshën kelte Sulis, deri në atë masë sa emrat e tyre përdoreshin të dy së bashku dhe në mënyrë të ndërsjellë. <ref name="Henig-1984">{{Cite book |last=Henig |first=Martin |title=Religion in Roman Britain |publisher=Batsford |year=1984 |location=London}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHenig1984">Henig, Martin (1984). ''Religion in Roman Britain''. London: Batsford.</cite></ref> Besohej se ajo drejtonte burimet e nxehta shëruese të vendosura në Bath . <ref name="Sauer-1996">{{Cite journal |last=Sauer |first=Eberhard |date=March 1996 |title=An Inscription from Northern Italy, the Roman Temple Complex in Bath and Minerva as a Healing Goddess in Gallo-Roman Religion |journal=Oxford Journal of Archaeology |volume=15 |pages=63–93 |doi=10.1111/j.1468-0092.1996.tb00074.x}}</ref> Edhe pse Minerva nuk është një hyjni uji, lidhja e saj me profesionet intelektuale si ''Minerva Medica'' mund të mendohet edhe si një perëndeshë shëruese, provat epigrafike të pranishme e bëjnë të qartë se kështu mendohej për Minervën në Bath. <ref name="Sauer-1996" /> Disa nga provat arkeologjike të pranishme në Bath i bëjnë studiuesit të besojnë se mendohej se Minerva mund të ofronte shërim të plotë nga gjëra të tilla si reumatizmi nëpërmjet burimeve të nxehta nëse asaj i jepej merita e plotë për shërimin. <ref name="Henig-1984">{{Cite book |last=Henig |first=Martin |title=Religion in Roman Britain |publisher=Batsford |year=1984 |location=London}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHenig1984">Henig, Martin (1984). ''Religion in Roman Britain''. London: Batsford.</cite></ref> Tempulli i Sulis Minervës ishte i njohur për zjarrin e mrekullueshëm të altarit që digjte qymyr në vend të drurit tradicional. <ref name="Henig-1984">{{Cite book |last=Henig |first=Martin |title=Religion in Roman Britain |publisher=Batsford |year=1984 |location=London}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHenig1984">Henig, Martin (1984). ''Religion in Roman Britain''. London: Batsford.</cite></ref> === Carrawburgh === Ka prova të adhurimit të Minerva Medica në Carrawburgh për shkak të provave arkeologjike, siç është një reliev që e përshkruan atë dhe [[Asklepiu|Eskulapin]] . <ref name="Sauer-1996">{{Cite journal |last=Sauer |first=Eberhard |date=March 1996 |title=An Inscription from Northern Italy, the Roman Temple Complex in Bath and Minerva as a Healing Goddess in Gallo-Roman Religion |journal=Oxford Journal of Archaeology |volume=15 |pages=63–93 |doi=10.1111/j.1468-0092.1996.tb00074.x}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSauer1996">Sauer, Eberhard (March 1996). "An Inscription from Northern Italy, the Roman Temple Complex in Bath and Minerva as a Healing Goddess in Gallo-Roman Religion". ''Oxford Journal of Archaeology''. '''15''': <span class="nowrap">63–</span>93. [[Identifikues digjital objektesh|doi]]:[[doi:10.1111/j.1468-0092.1996.tb00074.x|10.1111/j.1468-0092.1996.tb00074.x]].</cite></ref> === Çester === Në Fushën e Edgarit ndodhet një faltore kushtuar Minervës, e ndërtuar përballë një guroreje pranë lumit Dee . == Menrva Etruske == Rrjedh nga një perëndeshë italike {{Lang|mis|*Meneswā}}, etruskët përvetësuan emrin e trashëguar të latinishtes së vjetër, {{Lang|la|*Menerwā}}, duke e quajtur kështu Menrva . Supozohet se emri i saj romak, Minerva, bazohet në këtë mitologji etruske . Minerva ishte perëndesha e mençurisë, luftës, artit, shkollave, drejtësisë dhe tregtisë. Ajo ishte homologja etruske e [[Atena|Athinës]] greke. Ashtu si Athina, Minerva shpërtheu nga koka e babait të saj, Jupiterit ( [[Zeusi|Zeusit]] grek), i cili kishte përpirë nënën e saj (Metis) në një përpjekje të pasuksesshme për të parandaluar lindjen e saj. Me anë të një procesi të etimologjisë popullore, romakët mund ta kenë lidhur emrin e saj të huaj me [[Rrënja e fjalës|rrënjën]] ''men-'' në [[Fjala|fjalë]] [[Gjuha latine|latine]] si ''mens'' që do të thotë "mendje", ndoshta sepse një nga aspektet e saj si perëndeshë i përkiste intelektualit. Fjala ''mens'' është ndërtuar nga rrënja [[Gjuha proto-indo-evropiane|proto-indo-evropiane]] ''*men-'' 'mendje' (e lidhur me kujtesën si në greqishten [[Mnemosina|Mnemosyne]] ( ''{{Lang|grc|μνημοσύνη}}'' ., mnēmosúnē ) dhe mnêstis ( ''{{Lang|grc|μνῆστις}}'' ): kujtesë, përkujtim, rikujtim, {{Transl|sa|manush}} në sanskritisht që do të thotë mendje). <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2025)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> Menrva etruske ishte pjesë e një triade të shenjtë me Tinia-n dhe Uni-n, ekuivalente me Triadën Kapitoline Romake të Jupiterit-Juno-Minervës. == Referencat == {{reflist|colwidth=30em}} === Bibliografia === * {{Cite journal |last=Dexter |first=Miriam Robbins |year=2006 |title=The Roots of Indo-European Patriarchy: Indo-European Female Figures and the Principles of Energy |url=https://www.academia.edu/40640429/The_Roots_of_Indo_European_Patriarchy_Indo_European_Female_Figures_and_the_Principles_of_Energy |journal=Journal of Archaeomythology |publisher=Institute of Archaeomythology |volume=10}} * {{Cite book |last=Bakkum |first=Gabriël CLM |url=https://archive.org/details/bub_gb_vUvIWIQMDokC |title=The Latin Dialect of the Ager Faliscus: 150 Years of Scholarship |publisher=Amsterdam University Press |year=2009 |series=Thesis, University of Amsterdam |volume=Part I |location=Amsterdam |language=en}} * {{Citation |last=Belayche |first=Nicole |title=Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9780470690970.ch20 |work=A Companion to Roman Religion |pages=275–291 |year=2007 |publisher=John Wiley & Sons, Ltd |language=en |doi=10.1002/9780470690970.ch20 |isbn=978-0-470-69097-0 |access-date=2025-11-28}} * {{Cite book |last=Buck |first=Carl Darling |url=https://archive.org/details/grammarofoscanum00buckuoft |title=A Grammar Of Oscan And Umbrian: With A Collection Of Inscriptions And A Glossary |publisher=Kessinger |year=2007 |isbn=978-1-4326-9132-5 |ref=CITEREFBuck1904 |author-link=Carl Darling Buck}} * {{Cite book |last=Denova |first=Rebecca I. |url=https://ia800703.us.archive.org/15/items/CompleteBooksSetsarchive/Rebecca%20I.%20Denova%20-%20Greek%20and%20Roman%20Religions%20%28Blackwell%20Ancient%20Religions%29%20%28Retail%29.pdf |title=Greek and Roman Religions |date=November 2, 2018 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=9781118543009 |series=Blackwell ancient religions |language=en |doi=10.1002/9781119392552 |lccn=2018038135}} * {{Cite book |last=de Vaan |first=Michiel |url=https://books.google.com/books?id=ecZ1DwAAQBAJ |title=Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages |date=2008 |publisher=Brill |isbn=9789004167971 |language=en |author-link=Michiel de Vaan}} * {{Cite book |last=Fortson IV |first=Benjamin W. |title=Handbook of Comparative and Historical Indo-European Linguistics |publisher=De Gruyter |year=2017 |editor-last=Joseph |editor-first=Brian |chapter=The dialectology of Italic |editor-last2=Fritz |editor-first2=Matthias |editor-last3=Klein |editor-first3=Jared}} * {{Citation |last=Graf |first=Fritz |title=Athena and Minerva: Two Faces of One Goddess? |date=2001-01-01 |url=https://brill.com/view/book/edcoll/9789004497290/B9789004497290_s010.xml |work=Athena in the Classical World |pages=127–139 |editor-last=Deacy |editor-first=Susan |publisher=BRILL |doi=10.1163/9789004497290_010 |isbn=978-90-04-49729-0 |access-date=2025-11-28 |editor2-last=Villing |editor2-first=Alexandra}} * {{Cite book |url=http://archive.org/details/isbn_1884964982 |title=Encyclopedia of Indo-European culture |date=1997 |publisher=Fitzroy Dearborn Publishers |isbn=978-188-496-498-5 |editor-last=Mallory |editor-first=J.P. |location=London, Chicago |editor-last2=Adams |editor-first2=D. Q.}} * {{Cite book |last=Matasović |first=Ranko |url=https://mudrac.ffzg.hr/~rmatasov/PIE%20Religion.pdf |title=A Reader in Comparative Indo-European Religion |year=2018 |location=Zagreb |archive-url=https://web.archive.org/web/20250904123328/https://mudrac.ffzg.hr/~rmatasov/PIE%20Religion.pdf |archive-date=September 4, 2025 |url-status=live}} * <nowiki> This article incorporates text from a publication now in the public domain: .mw-parser-output cite.citation{font-style:inherit;word-wrap:break-word}.mw-parser-output .citation q{quotes:"\"""\"""'""'"}.mw-parser-output .citation:target{background-color:rgba(0,127,255,0.133)}.mw-parser-output .id-lock-free.id-lock-free a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/65/Lock-green.svg")right 0.1em center/9px no-repeat}.mw-parser-output .id-lock-limited.id-lock-limited a,.mw-parser-output .id-lock-registration.id-lock-registration a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d6/Lock-gray-alt-2.svg")right 0.1em center/9px no-repeat}.mw-parser-output .id-lock-subscription.id-lock-subscription a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/aa/Lock-red-alt-2.svg")right 0.1em center/9px no-repeat}.mw-parser-output .cs1-ws-icon a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4c/Wikisource-logo.svg")right 0.1em center/12px no-repeat}body:not(.skin-timeless):not(.skin-minerva) .mw-parser-output .id-lock-free a,body:not(.skin-timeless):not(.skin-minerva) .mw-parser-output .id-lock-limited a,body:not(.skin-timeless):not(.skin-minerva) .mw-parser-output .id-lock-registration a,body:not(.skin-timeless):not(.skin-minerva) .mw-parser-output .id-lock-subscription a,body:not(.skin-timeless):not(.skin-minerva) .mw-parser-output .cs1-ws-icon a{background-size:contain;padding:0 1em 0 0}.mw-parser-output .cs1-code{color:inherit;background:inherit;border:none;padding:inherit}.mw-parser-output .cs1-hidden-error{display:none;color:var(--color-error,#bf3c2c)}.mw-parser-output .cs1-visible-error{color:var(--color-error,#bf3c2c)}.mw-parser-output .cs1-maint{display:none;color:#085;margin-left:0.3em}.mw-parser-output .cs1-kern-left{padding-left:0.2em}.mw-parser-output .cs1-kern-right{padding-right:0.2em}.mw-parser-output .citation .mw-selflink{font-weight:inherit}@media screen{.mw-parser-output .cs1-format{font-size:95%}html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .cs1-maint{color:#18911f}}@media screen and (prefers-color-scheme:dark){html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .cs1-maint{color:#18911f}}Smith, William, ed. (1870). "Minerva". Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology. p. 1090.</nowiki> * {{Cite journal |last=van der Graaff |first=Ivo |last2=Ellis |first2=Steven J. R. |year=2017 |title=Minerva, urban defenses, and the continuity of cult at Pompeii |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-roman-archaeology/article/abs/minerva-urban-defenses-and-the-continuity-of-cult-at-pompeii/3B0FDA96150626E83E0118C0071B0F4E |journal=Journal of Roman Archaeology |language=en |volume=30 |pages=283–300 |doi=10.1017/S1047759400074122 |issn=1047-7594 |url-access=subscription}} * {{Cite journal |last=Woodard |first=Roger D. |year=2002 |title=The Disruption of Time in Myth and Epic |url=https://www.jstor.org/stable/44578450 |journal=Arethusa |volume=35 |issue=1 |pages=83–98 |issn=0004-0975}} * {{Cite book |last=Woodard |first=Roger D. |url=https://ia601905.us.archive.org/34/items/upinder-singh-political-violence-in-ancient-india-retail/Roger%20D.%20Woodard%20-%20Indo-European%20Sacred%20Space%20Vedic%20and%20Roman%20Cult.pdf |title=Indo-European Sacred Space: Vedic and Roman Cult |publisher=University of Illinois Press |year=2006 |isbn=978-0-252-02988-2 |doi=10.5406/j.ctt1xcmv6 |jstor=10.5406/j.ctt1xcmv6}} == Lidhje të jashtme == * [https://iconographic.warburg.sas.ac.uk/category/vpc-taxonomy-000098 Baza e të Dhënave Ikonografike e Institutit Warburg (imazhe të Minervës)] [[Kategoria:Minerva]] [[Kategoria:Përëndesha romake]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] dxihmj0k2qbfotjezxavzgdj16c13an 2985759 2985758 2026-05-30T22:01:29Z Quinlan83 132535 Fix 2985759 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Div col/styles.css" /><templatestyles src="Div col/styles.css" /> [[Skeda:Minerva-Vedder-Highsmith-detail-1.jpeg|parapamje|Mozaiku i ''Minervës së Paqes'' në Bibliotekën e Kongresit]] '''Minerva''' ( /m ɪ ˈ n ɜːr v ə / ; ; Etruscan ) është [[Mitologjia romake|perëndesha romake]] e [[Urtësia|mençurisë]], drejtësisë, ligjit, fitores dhe mbrojtësja e arteve, tregtisë dhe strategjisë. Ajo është gjithashtu një perëndeshë e luftës, por me fokus në luftën strategjike, në vend të dhunës së perëndive si Marsi . <ref name="Bulfinch-2010">{{Cite book |last=Bulfinch |first=Thomas |title=The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes. |date=2010 |publisher=Neeland Media LLC |isbn=978-1-59625-257-8 |oclc=1028955021}}</ref> Duke filluar nga shekulli i dytë para Krishtit, [[Roma e Lashtë|romakët]] e barazuan atë me [[Perëndesha|perëndeshën]] greke [[Atena|Athena]] . Minerva është një nga tre hyjnitë romake në Triadën Kapitoline, së bashku me [[Jupiteri (zot)|Jupiterin]] dhe Junonën . Minerva është një perëndeshë [[Virgjëria|e virgjër]] . Fushat e saj përfshijnë [[Mjekësia|mjekësinë]], [[Urtësia|mençurinë]], tregtinë, endjen dhe [[Zejtaria|zanatet]] . Minerva shpesh përshkruhet me krijesën e saj të shenjtë, një buf që zakonisht quhet " bufi i Minervës ", i cili simbolizonte lidhjen e saj me mençurinë dhe dijen, si dhe, më rrallë, gjarprin dhe [[Ulliri|pemën e ullirit]] . Minerva zakonisht paraqitet si e gjatë, me një trup atletik dhe të fuqishëm. Ajo shpesh vishte armaturë dhe mbante një shtizë.Si një perëndeshë e rëndësishme romake, ajo nderohet dhe respektohet shumë. <ref>{{Cite journal |last=Fara |first=Patricia |date=2010-03-01 |title=Minerva/Athene |url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0160932710000025 |journal=Endeavour |language=en |volume=34 |issue=1 |pages=4–5 |doi=10.1016/j.endeavour.2010.01.001 |issn=0160-9327 |pmid=20096932 |url-access=subscription}}</ref> [[Varroni|Mark Terentius Varro]] e konsideronte atë si idealin dhe mishërimin e planit të universit. <ref>{{Cite book |last=Augustine, of Hippo, Saint, 354–430. |title=The city of God. |publisher=Catholic University of America Press |year=2008 |isbn=978-0-8132-1108-4 |oclc=647919892}}</ref> == Etimologjia == Emri ''Minerva'' mund të rrjedhë nga proto-italike {{Lang|itc-x-proto|[[wikt:Reconstruction:Proto-Italic/Menezwā|menezwo-]]}}, ndoshta në fund të fundit nga [[Gjuha proto-indo-evropiane|Proto-Indo-Europiane]] (PIE) {{Lang|ine-x-proto|[[wikt:Reconstruction:Proto-Indo-European/ménos|ménos]]}} ("mendim"). [[Helmut Rix]] (1981) dhe Gerhard Meiser (1998) kanë propozuar formulën PIE {{Lang|mis|*menes-weh₂}} ("i pajisur me mendje, inteligjent") si formën kalimtare. {{Sfn|de Vaan|2008|p=|pp=380–381}} Megjithatë, gjuhëtari Benjamin W. Fortson IV e kundërshton lidhjen me rrënjën {{Lang|ine-x-proto|[[wikt:Reconstruction:Proto-Indo-European/men-|men-]]}} ("të mendosh"), duke argumentuar se lidhjet midis Minervës dhe urtësisë u zhvillua në një periudhë më të vonshme, nën ndikimin e Athinës. {{Sfn|Fortson IV|2017|p=839}} Një hipotezë tjetër, e propozuar nga gjuhëtari Ranko Matasović, e lidh termin me një fjalë të mundshme proto-indo-evropian {{Lang|ine-x-proto|[[wikt:Reconstruction:Proto-Indo-European/mḗh₁n̥s|méh₁nos-]]}} ("hënë"). Përndryshe, emri i perëndeshës mund të mos ketë prejardhje indo-evropiane; ai mund të jetë huazuar nga [[Gjuha etruske|etruskishtja]] . {{Sfn|Matasović|2018}} == Origjina == Sipas ''Enciklopedisë së Kulturës Indo-Evropiane'', Minerva përbën një lloj "perëndeshë transfunksionale", një arketip mitik i zakonshëm në të gjitha kulturat [[Gjuhët indo-evropiane|indo-evropiane]] në të cilin një perëndeshë shoqërohet njëkohësisht me luftën, priftërinë dhe aktivitetin bujqësor. {{Sfn|Mallory|Adams|1997|pp=595-596}} Roli fetar i Minervës mund të krahasohet me hyjni të tilla si Anahaita iraniane ose Macha irlandeze, megjithëse këto perëndesha nuk mund të rrjedhin nga një hyjni e vetme në fenë origjinale proto-indo-evropiane . {{Sfn|Mallory|Adams|1997|p=595}} Sipas arkeologes Miriam Dexter, në mitologjitë indo-evropiane, perëndeshat e luftës si Minerva zakonisht nuk marrin role aktive si luftëtare. Dexter argumenton se Minerva, megjithëse e lidhur me funksionet ushtarake, vepron më shumë si një gjenerale. {{Sfn|Dexter|2006|p=147}} Përmes rolit të saj në Triadën Kapitoline, Minerva mund të pasqyrojë në mënyrë të largët konceptin e propozuar të trifunksionalitetit proto-indo-evropian . {{Sfn|Woodard|2006|p=39}} Megjithatë, sipas teorisë trifunksionale, ka të ngjarë që Minerva të ketë zëvendësuar një hyjni para-ekzistuese, ndoshta Quirinus, brenda një triade hipotetike arkaike . {{Sfn|Woodard|2002|p=85}} Vendi i Minervës brenda Triadës Kapitoline mund të dëshmohet edhe në fenë Faliskane, pasi një mbishkrim nga emigrantët Faliskanë në [[Sardenja|Sardenjë]] i datuar në shekullin e 2-të p.e.s. përmend hyjnitë {{Lang|xfa|[di]ouei}}, {{Lang|xfa|iunonei}} dhe {{Lang|xfa|mineruai}} {{Sfn|Graf|2001|p=131}} {{Sfn|Bakkum|2009|pp=498-499}} Minerva mund ta ketë marrë rolin e saj në Triadën e Kapitolit nën ndikimin etrusk, pasi dihet se ka ekzistuar një grup i ngjashëm hyjnish etruske, i përbërë nga Tinia, Uni dhe Menrva . {{Sfn|Denova|2018|p=40}} Minerva është interpretuar si një huazim nga Menrva, {{Sfn|Denova|2018|p=78}} megjithëse është gjithashtu e mundur që hyjnia etruske të ketë qenë një huazim nga Minerva. {{Sfn|Woodard|2006|p=43}} Autori romak [[Varroni|Varro]] i shekullit të 1-rë p.e.s. i atribuon origjinën [[Sabinët|Sabine]] perëndeshës, duke shkruar " Feronia, Minerva dhe Novensidet janë nga Sabinët". Emri Minerva mund të jetë zbuluar edhe në një mbishkrim oskan i cili mund të përmbajë termin '''''{{Lang|osc|[[wikt:𐌌𐌄𐌍𐌄𐌓𐌄(𐌅𐌀𐌔)|menere(vas)]]}}''''' {{Sfn|de Vaan|2008|pp=380-381}} Megjithatë, filologu Carl Darling Buck argumenton se rotacizmi tregon se fjala, dhe ndoshta vetë kulti i perëndeshës, është huazuar nga një dialekt tjetër italik - ndoshta latinisht. Në mënyrë të ngjashme, emri {{Lang|pgn|[[wikt:minerua|minerua]]}} është zbuluar gjithashtu në një mbishkrim paelignian, megjithëse Buck argumenton gjithashtu se ky term është huazuar nga një gjuhë tjetër italike. {{Sfn|Buck|1904|p=21}} Në të kundërt, gjuhëtari Michiel de Vaan vëren se rotacizmi mund të pasqyrojë një zhvendosje të tingullit proto-italik të {{Lang|ine-x-proto|*-sw-}} në {{Lang|ine-x-proto|*-rw-}}, e cila mund të dëshmohet edhe në terma të tillë si {{Lang|la|[[wikt:acervus|acervus]]}} {{Sfn|de Vaan|2008|pp=380-381}} Megjithatë, ekzistenca e supozuar e këtij ndryshimi fonetik në proto-italik mbetet e diskutueshme. {{Sfn|Fortson IV|2017|p=839}} Gërmimet arkeologjike në një vend të shenjtë në Lavinium zbuluan statuja terrakote që paraqesin Minervën, të datuara në shekullin e 4-t p.e.s., duke treguar ekzistencën e një kulti bashkëkohor të perëndeshës. Statueta të tjera terrakote nga i njëjti vend paraqesin herë vajza me flokë të shkurtër pa mbulesë dhe herë gra të mbuluara me zbukurime të kushtueshme, të cilat me shumë gjasë përfaqësojnë përkatësisht gra të pamartuara dhe të martuara. Megjithëse këto kushtime duket se janë në gjuhën italike vendase, disa nga gratë e mbuluara janë përshkruar me [[Pëllumbi|pëllumba]] shoqërues, një element dizajni që ndoshta i atribuohet ndikimit të [[Afërdita|Afërditës]] greke. Gjetje të tjera nga vendi i shenjtë përfshijnë figurina të foshnjave të mbështjella me pelena dhe paraqitje kushtimesh të gjinjve dhe barkut, të cilat të gjitha përforcojnë rëndësinë e lindjes së fëmijëve në vend. {{Sfn|Graf|2001|p=133}} Sipas arkeologut Fritz Graf, provat nga ky vend i shenjtë tregojnë se Minerva vepronte si kujdestare e grave të reja gjatë tranzicionit në martesë dhe amësi. {{Sfn|Graf|2001|p=133}} Tema e tranzicionit nuk ishte, megjithatë, ekskluzive për gratë - objektet kushtimore nga Lavinium portretizojnë burra të rinj të zbukuruar me një {{Lang|la|[[Bulla (amulet)|bulla]]}} duke ofruar lodra. {{Sfn|Graf|2001|p=135}} Lidhjet midis Minervës dhe lindjes së fëmijës në Lavinium mund të interpretohen si një dallim midis hyjnisë romake dhe perëndeshës greke Athina, e cila ishte një hyjni e virgjër që shmangte në mënyrë aktive përpjekjet për riprodhim, si në historinë e lindjes mitike të Erichthonius . {{Sfn|Graf|2001|p=134}} Sipas Graf-it, lidhjet me rritjen e fëmijëve mund të kenë lindur nga një karakteristikë e përbashkët e Athenës dhe Minervës si mbrojtëse të grave të reja gjatë fazave të tranzicionit. Në mbështetje të kësaj teorie, Graf vëren se asnjë nga ofrimet votive nga Lavinium nuk paraqet konceptim, duke argumentuar se ato në vend të kësaj i referohen një lindjeje të mundshme në të ardhmen. {{Sfn|Graf|2001|p=135}} Roli i Minervës si mbrojtëse e grave të reja mund të ketë kontribuar gjithashtu në lidhjen e saj me shërimin, {{Sfn|Graf|2001|p=139}} siç dëshmohet në Tempullin e Minerva Medica në kodrën Esquiline, {{Sfn|Belayche|2007|p=284}} i cili përmban një depozitë kushtimesh anatomike që datojnë gjithashtu në shekullin e 4-të p.e.s. {{Sfn|Graf|2001|p=138}} Përndryshe, lidhjet e saj me mjekësinë mund të kenë lindur nga roli i saj si perëndeshë e zejeve, ose ndoshta si rezultat i ndikimit të Athina Hygieia . {{Sfn|Graf|2001|p=139}} Megjithatë, një prejardhje greke për këtë aspekt të Minervës është disi problematike, pasi lidhja midis Athenës dhe Hygieia-s ishte kryesisht e kufizuar në [[Athina|Athinë]], ndërsa hyjnia greke funksiononte më shumë si mbrojtëse e shëndetit ekzistues, ndërsa Minerva shërbente për të trajtuar në mënyrë aktive sëmundjet.{{Sfn|Graf|2001|p=139}} [[Skeda:Minerva_Mainz.jpg|parapamje|264x264px|Minerva me një buf, [[Majnci|Mainz]]]] Në Lavinium janë zbuluar gjithashtu pesha të shumta për tezgjahu, ndoshta në lidhje me lidhjen tradicionale të grave në Italinë prehistorike me thurjen . {{Sfn|Graf|2001|p=133}} Përndryshe, këto objekte mund të lidhen me funksionin e Athenës në rolin e saj si Ergane (“ἐργάνη”, “punëtore”), në të cilin ajo vepronte si mbrojtëse e zejtarëve dhe e artizanatit. Në veçanti, perëndesha greke shoqërohej me thurjen në praktika të tilla si Arrhephoria - një ritual që përfshinte thurjen e veshjës së Athinës. Megjithatë, ceremonitë greke ishin kryesisht të rezervuara për një grup të vogël vajzash të reja, ndërsa shenjtoria në Lavinium ka të ngjarë të ketë qenë e hapur për një pjesë shumë më të gjerë të popullsisë. {{Sfn|Graf|2001|p=134}} Pavarësisht kësaj, lidhja midis Athenës dhe zejtarisë mund të ketë nxitur përvetësimin e tipareve të ngjashme për Minervën, festat e shenjta të së cilës - {{Lang|la|[[Quinquatria]]}} —ishte vetë e lidhur me artizanatin. {{Sfn|Graf|2001|p=137}} Në mënyrë unike, në Romë, të paktën deri në fund të [[Republika Romake|Republikës Romake]], lidhja me zejtarinë ishte bërë një nga karakteristikat kryesore të Minervës, ndoshta—sipas Graf-it—sepse roli i saj si perëndeshë civile tashmë ishte përmbushur nga Jupiteri. Në kontrast, në Greqi, Athina përcaktohej kryesisht nga marrëdhënia e saj me [[polis]]-in, ndërsa lidhjet e saj me zejtari ishin relativisht më pak të rëndësishme. {{Sfn|Graf|2001|p=138}} Është e mundur që lidhja e Minervës me qendrën e qytetit të jetë huazuar nga Athina në rolin e saj si Polias (Πολιάς, “e qytetit”), që i referohej rolit të saj si mbrojtëse e qytetit. {{Sfn|Graf|2001|p=131}} Në Pompei, një depozitë kushtimi e zbuluar pranë [[Porta Stabia]] përmbante një bust të lashtë prej terrakote që mund të paraqesë Minervën. Është e mundur që kjo statujë të ketë pasur për qëllim shenjtërimin e fortifikimeve, duke marrë kështu mbështetjen shtesë të hyjnores për të mbrojtur qytetin. {{Sfn|van der Graaff|Ellis|2017|p=287}} Kjo thirrje e veçantë e Minervës mund të pasqyrojë gjithashtu ndikimin e poliadës Athena. {{Sfn|van der Graaff|Ellis|2017|p=288}} [[Tit Livi|Livi]], një historian romak i shekullit të 1-rë p.e.s., përshkruan një lekistenium gjatë të cilit një divan (" {{Lang|la|[[wikt:pulvinar|pulvīnāria]]}} ") ") ishte në ekspozitë për Minervën dhe [[Neptuni (mitologji)|Neptunin]] . Ka të ngjarë që lidhja midis këtyre dy hyjnive buron gjithashtu nga ndikimi grek, pasi pasqyron marrëdhënien midis Athinës dhe [[Poseidoni|Poseidonit]] në mitin themelues të Athinës. {{Sfn|Graf|2001|pp=131-132}} == Prania në mitologji == Minerva është një figurë e shquar në [[Mitologjia romake|mitologjinë romake]] . Ajo shfaqet në shumë mite të famshme. Shumë nga historitë e homologes së saj greke, [[Atena|Athinës,]] i atribuohen Minervës në mitologjinë romake, siç është ajo e emërtimit të Athinës <ref name="Hyginus-2007">{{Cite book |last=Apollodorus |url=https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ |title=Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology |last2=Hyginus |date=2007 |publisher=Hackett Pub. |isbn=978-0-87220-820-9 |language=en}}</ref> që rezultoi nga një konkurrencë midis Minervës dhe [[Neptuni (mitologji)|Neptunit]], <ref name="Ovid-2018">{{Cite book |last=Ovid |title=Metamorphoses |publisher=Indiana University Press |year=2018 |isbn=978-0-253-03359-8 |oclc=1007036859}}</ref> në të cilën Minerva krijoi pemën e ullirit. <ref name="Bulfinch-2010">{{Cite book |last=Bulfinch |first=Thomas |title=The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes. |date=2010 |publisher=Neeland Media LLC |isbn=978-1-59625-257-8 |oclc=1028955021}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBulfinch2010">Bulfinch, Thomas (2010). ''The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes''. Neeland Media LLC. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-59625-257-8|<bdi>978-1-59625-257-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1028955021 1028955021].</cite></ref> === Lindja === Miti i lindjes së Minervës ndjek atë të Athinës. Jupiteri përdhunoi [[Titanët|Titaneshën]] Metis, gjë që rezultoi në përpjekjen e saj për të ndryshuar formë për t'i shpëtuar. Jupiteri më pas kujtoi profecinë se fëmija i tij do ta rrëzonte atë, ashtu siç ai vetë kishte rrëzuar babanë e tij [[Kroni|Saturnin]], dhe nga ana tjetër, Saturni kishte rrëzuar babanë e tij Caelus . Nga frika se fëmija i tyre do të ishte mashkull dhe do të bëhej më i fortë se ai vetë, duke sunduar qiejt në vend të tij, Jupiteri e gëlltiti Metisin të tërën pasi e mashtroi që të shndërrohej në një mizë. Titanesha lindi Minervën dhe farkëtoi armë dhe armaturë për fëmijën e saj brenda trupit të Jupiterit. Goditjet dhe tingujt e vazhdueshëm i shkaktuan Jupiterit dhimbje të padurueshme. Për të lehtësuar dhimbjen, [[Vulcani]] përdori një çekiç për t’i çarë kokën Jupiterit dhe, nga plaga e hapur, Minerva doli si një e rritur e plotë dhe e veshur me armaturë të plotë luftarake. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2025)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> === Minerva dhe Arachne === [[Arachne]] ishte një e vdekshme shumë e aftë në thurje dhe qëndisje. Jo vetëm që veprat e saj të përfunduara ishin të bukura, por edhe procesi i saj ishte aq mbresëlënës sa nimfat dilnin nga mjediset e tyre natyrore për ta parë duke punuar. Arachne u mburr se aftësitë e saj mund t’i mposhtnin ato të Minervës dhe se, nëse gabonte, do ta paguante çmimin për këtë. Kjo e zemëroi Minervën, e cila mori formën e një plake për t’iu afruar Arachne-s, duke i ofruar një mundësi që të tërhiqte sfidën dhe të kërkonte falje. <ref name="Ovid-2018">{{Cite book |last=Ovid |title=Metamorphoses |publisher=Indiana University Press |year=2018 |isbn=978-0-253-03359-8 |oclc=1007036859}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFOvid2018">Ovid (2018). ''Metamorphoses''. Indiana University Press. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-253-03359-8|<bdi>978-0-253-03359-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1007036859 1007036859].</cite></ref> Kur Arachne refuzoi, Minerva hoqi maskimin e saj dhe e pranoi sfidën. Arachne filloi të thurte një sixhade që tregonte dobësitë e perëndive, ndërsa Minerva paraqiti garën e saj me Neptunin dhe perënditë që shikonin me përbuzje mbi të vdekshmit që guxonin t’i sfidonin ata. <ref name="Ovid-2018" /> Thurja e Minervës synonte të ishte një paralajmërim i fundit për kundërshtaren e saj që të tërhiqej. Minerva u ofendua nga skenat që Arachne po thurte dhe e shkatërroi veprën e saj. Më pas ajo e preku Arachne-n në ballë, duke i shkaktuar ndjenjën e turpit për atë që kishte bërë, gjë që e çoi atë të varte veten. Më pas, Minerva ndjeu keqardhje për vajzën dhe e ktheu në jetë. Megjithatë, ajo e shndërroi në një merimangë si ndëshkim për veprimet e saj, dhe të qëndruarit e varur në një rrjetë do të shërbente përgjithmonë si kujtesë për Arachne-n mbi fyerjen ndaj perëndive. Kjo histori shërbente gjithashtu si një paralajmërim për të vdekshmit që të mos sfidojnë perënditë.<ref name="Bulfinch-2010">{{Cite book |last=Bulfinch |first=Thomas |title=The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes. |date=2010 |publisher=Neeland Media LLC |isbn=978-1-59625-257-8 |oclc=1028955021}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBulfinch2010">Bulfinch, Thomas (2010). ''The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes''. Neeland Media LLC. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-59625-257-8|<bdi>978-1-59625-257-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1028955021 1028955021].</cite></ref> === Minerva dhe Meduza === [[Medusa|Meduza]] dikur ishte një vajzë njerëzore e bukur me flokë madhështorë. Neptuni ishte i fiksuar pas saj dhe e dëshironte. Një ditë, ai e pa atë duke u lutur në tempullin e Minervës dhe vendosi të veprojë sipas obsesionit të tij. Ai e përdhunoi Meduzën, e cila nuk ishte mjaft e fortë për t’i rezistuar. Minerva u zemërua që kjo kishte ndodhur në tempullin e saj dhe e shndërroi Meduzën në një përbindësh, duke i zëvendësuar flokët me gjarpërinj që fërshëllejnë dhe duke i hequr bukurinë. Meduza shndërronte në gur çdo krijesë të gjallë që e shikonte. Neptuni nuk u përball kurrë me pasojat e veprimeve të tij ndaj Meduzës. Kur [[Perseu]] iu afrua Meduzës, ai përdori pasqyrimin e saj në mburojë për të shmangur kontaktin me sytë e saj dhe më pas ia preu kokën. Gjaku i derdhur i Meduzës solli në jetë Pegasin, të cilin Minerva e zbuti menjëherë dhe ia dhuroi [[Bellerofontit]]. <ref name="Hyginus-2007">{{Cite book |last=Apollodorus |url=https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ |title=Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology |last2=Hyginus |date=2007 |publisher=Hackett Pub. |isbn=978-0-87220-820-9 |language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFApollodorusHyginus2007">Apollodorus; Hyginus (2007). [https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ ''Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology'']. Hackett Pub. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-87220-820-9|<bdi>978-0-87220-820-9</bdi>]].</cite></ref> Perseu ia dorëzoi kokën e prerë Minervës, e cila vendosi imazhin e saj në Egjisin e saj. <ref name="Bulfinch-2010">{{Cite book |last=Bulfinch |first=Thomas |title=The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes. |date=2010 |publisher=Neeland Media LLC |isbn=978-1-59625-257-8 |oclc=1028955021}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBulfinch2010">Bulfinch, Thomas (2010). ''The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes''. Neeland Media LLC. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-59625-257-8|<bdi>978-1-59625-257-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1028955021 1028955021].</cite></ref> === Zbutja e Pegasit === Kur [[Perseu]] i preu kokën [[Medusa|Meduzës,]] një pjesë e gjakut u derdh në tokë dhe prej tij doli [[Pegazi]] . Minerva e kapi kalin dhe e zbuti përpara se t'ia dhuronte kalin [[Muza|Muzave]] . Ishte një shkelm nga thundra e Pegazit që hapi burimin Hipokrena . <ref name="Ovid-2018">{{Cite book |last=Ovid |title=Metamorphoses |publisher=Indiana University Press |year=2018 |isbn=978-0-253-03359-8 |oclc=1007036859}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFOvid2018">Ovid (2018). ''Metamorphoses''. Indiana University Press. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-253-03359-8|<bdi>978-0-253-03359-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1007036859 1007036859].</cite></ref> Kur Beleroponi më vonë shkoi të luftonte kundër [[Kimera|Kimerës,]] ai kërkoi ta përdorte Pegazin në luftë. Për ta bërë këtë, ai fjeti në tempullin e Minervës dhe ajo iu afrua me një fre të artë. Kur Pegasi e pa Bellerofonin me frerin, kali menjëherë i lejoi të hipte mbi të, dhe së bashku ata e mposhtën Kimerën. <ref name="Bulfinch-2010">{{Cite book |last=Bulfinch |first=Thomas |title=The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes. |date=2010 |publisher=Neeland Media LLC |isbn=978-1-59625-257-8 |oclc=1028955021}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBulfinch2010">Bulfinch, Thomas (2010). ''The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes''. Neeland Media LLC. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-59625-257-8|<bdi>978-1-59625-257-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1028955021 1028955021].</cite></ref> [[Skeda:Johann_König_-_Minerva_Visiting_the_Muses_on_Mount_Helicon.jpg|parapamje|Piktura e Minervës duke vizituar Muzat]] === Kthimi i Aglaurosit në gur === “[[Metamorfozat]]” e [[Ovidi|Ovidit]] tregon historinë e Minervës dhe [[Aglauros]]. Kur [[Merkuri]] vjen për të joshur të vdekshmen e virgjër [[Herse]], motra e saj Aglauros, e shtyrë nga lakmia, pranon ta ndihmojë. Minerva e zbulon këtë dhe zemërohet me Aglauros. Ajo i kërkon ndihmë [[Zilisë]], e cila e mbush Aglaurosin me aq shumë zili ndaj fatit të mirë të të tjerëve, sa ajo shndërrohet në gur. Merkuri nuk arrin ta joshë Herse-n. <ref name="Ovid-2018">{{Cite book |last=Ovid |title=Metamorphoses |publisher=Indiana University Press |year=2018 |isbn=978-0-253-03359-8 |oclc=1007036859}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFOvid2018">Ovid (2018). ''Metamorphoses''. Indiana University Press. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-253-03359-8|<bdi>978-0-253-03359-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1007036859 1007036859].</cite></ref> === Minerva dhe Herkuli === Minerva e ndihmoi heroin [[Herkuli|Herkul]]. Në [[“Fabulae” të Hyginusit]] thuhet se ajo e ndihmoi atë të vriste [[Hidra (mitologji)|Hidren]]. (30.3). <ref name="Hyginus-2007">{{Cite book |last=Apollodorus |url=https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ |title=Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology |last2=Hyginus |date=2007 |publisher=Hackett Pub. |isbn=978-0-87220-820-9 |language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFApollodorusHyginus2007">Apollodorus; Hyginus (2007). [https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ ''Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology'']. Hackett Pub. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-87220-820-9|<bdi>978-0-87220-820-9</bdi>]].</cite></ref> === Minerva dhe Uliksi === Minerva e ndihmoi heroin [[Odiseu|Uliks]] . Hyginus përshkruan në veprën e tij ''Fabulae'' se Minerva e ndryshon pamjen e Odiseut për ta mbrojtur dhe ndihmuar atë disa herë (126). <ref name="Hyginus-2007">{{Cite book |last=Apollodorus |url=https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ |title=Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology |last2=Hyginus |date=2007 |publisher=Hackett Pub. |isbn=978-0-87220-820-9 |language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFApollodorusHyginus2007">Apollodorus; Hyginus (2007). [https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ ''Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology'']. Hackett Pub. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-87220-820-9|<bdi>978-0-87220-820-9</bdi>]].</cite></ref> === Shpikja e flautit === Mendohet se Minerva e ka shpikur [[Flauti|flautin]] duke shpuar vrima në dru buksi. Ajo e shijonte muzikën, por u turpërua nga mënyra se si i dukej fytyra kur faqet i fryheshin për të luajtur. Për shkak të kësaj, ajo e hodhi flautin dhe ai ra në bregun e një lumi ku u gjet nga një satir . <ref name="Theoi Classical Texts Library-2">{{Cite web |title=OVID, FASTI BOOK 6 |url=https://www.theoi.com/Text/OvidFasti6.html |access-date=2020-03-31 |website=Theoi Classical Texts Library}}</ref> == Adhurimi në Romë dhe Itali == [[Skeda:Minerva_1.jpg|majtas|parapamje|Afresku i Minervës (figura me përkrenare në të djathtë) nga Vila San Marco, Stabiae (shekulli i 1-rë pas Krishtit)]] [[Skeda:Athena-Schale_Hildesheimer_Silberfund.jpg|parapamje|Imazh i Minervës në reliev të ngritur në një tas romak prej argjendi të praruar, shekulli i parë para Krishtit]] [[Skeda:Sbeitla_06.jpg|parapamje|Tempulli i Minervës në Sbeitla, Tunizi]] [[Skeda:Bronze_Head_of_Sulis_Minerva.jpg|parapamje|Një kokë e "Sulis-Minervës" e gjetur në rrënojat e banjave romake në Bath]] [[Skeda:Domitian_Denarius_Minerva_RIC_167_1.xcf|alt=Silver denarius of the Roman Emperor Domitian dated c. 90 AD|parapamje|Denar argjendi i perandorit romak Domician ( ''Domitianus'' ) që paraqet Minervën, i datës {{Rreth|90 AD}}, IMP CAES DOMIT AVG GERM PM TR P VIIII, koka e laureatit djathtas; IMP XXI COS XV CENS PPP, Minerva në këmbë majtas, duke mbajtur shtizë dhe rrufe, mburoja e mbështetur në pjesën e pasme të këmbës; Referencat: BMC 167, RIC 691, RSC 260, Paris 159, Cohen 260]] Romakët e festonin festën e saj nga 19 marsi deri më 23 mars gjatë ditës që quhet, në shumësin asnjanës, ''Quinquatria'', dita e pestë pas Ideve të Marsit, të nëntëmbëdhjetës, një festë artizanësh . Ky festival kishte një rëndësi të madhe për artistët dhe zejtarët pasi ajo ishte perëndesha mbrojtëse e zanateve dhe arteve. <ref>{{Cite book |last=Lurker |first=Manfred |title=The Routledge Dictionary of Gods and Goddesses, Devils and Demons |date=2004-08-02 |isbn=9780203643518 |doi=10.4324/9780203643518}}</ref> Sipas [[Ovidi|Ovidit]] ( Fasti 3.809) festivali zgjaste 5 ditë dhe dita e parë thuhej se ishte përvjetori i lindjes së Minervës, kështu që nuk duhej derdhur gjak. Katër ditët në vijim ishin plot me lojëra me "shpata të zhveshura" në nder të shoqatës ushtarake të Minervës. <ref name="Theoi Classical Texts Library">{{Cite web |title=OVID, FASTI BOOK 3 |url=https://www.theoi.com/Text/OvidFasti3.html |access-date=2020-03-31 |website=Theoi Classical Texts Library}}</ref> Suetonius na tregon ( ''Jeta e Domicianit'' 4.4) se Domiciani festoi Quinquatria-n duke emëruar një kolegj priftërinjsh që do të vinin në skenë shfaqje dhe lojëra me kafshë, përveç poezisë dhe garave oratorike. <ref>{{Cite web |title=Suetonius, Life of Domitian 4 |url=https://lexundria.com/suet_dom/4/r |access-date=2020-03-31 |website=lexundria.com}}</ref> Një version më i vogël, ''Minusculae Quinquatria'', u mbajt në Idet e Qershorit, më 13 qershor, nga flautistët, pasi mendohej se Minerva e kishte shpikur flautin. <ref name="Theoi Classical Texts Library-2">{{Cite web |title=OVID, FASTI BOOK 6 |url=https://www.theoi.com/Text/OvidFasti6.html |access-date=2020-03-31 |website=Theoi Classical Texts Library}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.theoi.com/Text/OvidFasti6.html "OVID, FASTI BOOK 6"]. ''Theoi Classical Texts Library''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-03-31</span></span>.</cite></ref> Në vitin 207 para Krishtit, u formua një esnaf poetësh dhe aktorësh për t'u takuar dhe për të bërë oferta kushtimore në tempullin e Minervës në Kodrën Aventine : ndër të tjerë, anëtarët e saj përfshinin Livius Andronicus, i cili prodhoi një përkthim të ''[[Odiseja|Odisesë]]'' së Homerit në latinisht. Shenjtërorja Aventine e Minervës vazhdoi të ishte një qendër e rëndësishme e arteve për pjesën më të madhe të [[Republika Romake|Republikës së Mesme Romake]] . Si ''Minerva Medica'', ajo ishte perëndesha e mjekësisë dhe mjekëve. Si ''Minerva Akaea'', ajo adhurohej në Lucera në [[Pulia|Puglia]] ku dhuratat kushtimore dhe armët që thuhej se ishin ato të [[Diomedi|Diomedit]] ruheshin në tempullin e saj. <ref name="dgrbm2">{{Cite book |last=Schmitz |first=Leonhard |title=[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]] |year=1867 |editor-last=Smith |editor-first=William |volume=1 |location=Boston |page=8 |chapter=Achaea (2) |author-link=Leonhard Schmitz |access-date=2007-09-26 |chapter-url=http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0017.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050710073848/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0017.html |archive-date=2005-07-10 |url-status=dead}}</ref> Sipas Acta Arvalia, një lopë iu sakrifikua Minervës më 13 tetor 58 pas Krishtit, së bashku me shumë sakrifica të tjera për të festuar përvjetorin e ardhjes në pushtet të Neronit. Më 3 janar 81 pas Krishtit, si pjesë e premtimeve të Vitit të Ri, dy lopë iu sakrifikuan Minervës (ndër shumë të tjera) për të siguruar mirëqenien e perandorit Titus, Domician Cezarit, Julia Augustës dhe fëmijëve të tyre. Më 3 janar 87 pas Krishtit, ka përsëri të dhëna për një lopë që iu sakrifikua Minervës midis shumë sakrificave të bëra si pjesë e premtimeve të Vitit të Ri. <ref>{{Cite book |last=Gradel |first=Ittai |title=Emperor worship and Roman religion |publisher=Clarendon Press |year=2002 |location=New York |author-link=Ittai Gradel}}</ref> Në ''Fasti'' III, [[Ovidi]] e quajti atë "perëndesha e një mijë veprave" <ref name="Theoi Classical Texts Library">{{Cite web |title=OVID, FASTI BOOK 3 |url=https://www.theoi.com/Text/OvidFasti3.html |access-date=2020-03-31 |website=Theoi Classical Texts Library}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.theoi.com/Text/OvidFasti3.html "OVID, FASTI BOOK 3"]. ''Theoi Classical Texts Library''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-03-31</span></span>.</cite></ref> për shkak të të gjitha gjërave me të cilat ajo shoqërohej. Minerva adhurohej në të gjithë Italinë, dhe kur ajo përfundimisht u barazua me perëndeshën greke Athena, ajo u bë gjithashtu një perëndeshë e betejës. Ndryshe nga Marsi, perëndia e luftës, ajo nganjëherë portretizohej me shpatën e ulur, në shenjë simpatie për të vdekurit e fundit, në vend që të ngrihej në triumf dhe epsh beteje. Në Romë, natyra e saj luftarake theksohej më pak se gjetkë. Sipas veprës së [[Tit Livi|Livit]] " ''Historia e Romës'' " (7.3), gozhda vjetore që shënonte vitin, një proces ku pretori maksimus ngulte një gozhdë për të mbajtur zyrtarisht gjurmët e vitit aktual, ndodhte në tempullin e Minervës sepse mendohej se ajo kishte shpikur numrat. <ref>{{Cite book |last=Livy |title=History of Rome |year=1965 |isbn=0-674-99126-5 |oclc=991483377}}</ref> <ref name="MacRae, Duncan 2016">{{Cite book |last=MacRae, Duncan |title=Legible religion : books, gods, and rituals in Roman culture |date=2016 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-08871-9 |oclc=974037540}}</ref> Ekzistojnë prova arkeologjike që sugjerojnë se Minerva adhurohej jo vetëm në një mënyrë formale qytetare, por edhe nga individë në një nivel më personal. <ref name="MacRae, Duncan 2016">{{Cite book |last=MacRae, Duncan |title=Legible religion : books, gods, and rituals in Roman culture |date=2016 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-08871-9 |oclc=974037540}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMacRae,_Duncan2016">MacRae, Duncan (2016). ''Legible religion : books, gods, and rituals in Roman culture''. Harvard University Press. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-674-08871-9|<bdi>978-0-674-08871-9</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/974037540 974037540].</cite></ref> === Monedha romake === Minerva paraqitet në monedhat e [[Perandori romak|perandorëve të ndryshëm romakë]] . Ajo shpesh përfaqësohet në anën e pasme të një monedhe duke mbajtur një buf dhe një shtizë midis atributeve të saj. <ref>{{Cite web |title=American Numismatic Society: Browse Collection |url=http://numismatics.org/search/results?q=ric+691+domitian |access-date=2017-03-02}}</ref> == Adhurimi në Britaninë Romake == Gjatë pushtimit romak të Britanisë, ishte e zakonshme që zdrukthëtarët të zotëronin vegla të zbukuruara me imazhe të Minervës për të kërkuar një mbrojtje më të madhe nga perëndesha e zanateve. Disa gra kishin imazhe të saj edhe në aksesorë të tillë si gjilpëra flokësh ose bizhuteri. Ajo madje ishte paraqitur në disa arte funerale në arkivole dhe unaza me vulë. <ref name="Henig-1984">{{Cite book |last=Henig |first=Martin |title=Religion in Roman Britain |publisher=Batsford |year=1984 |location=London}}</ref> === Bath === Gjatë sundimit romak, Minerva u barazua me perëndeshën kelte Sulis, deri në atë masë sa emrat e tyre përdoreshin të dy së bashku dhe në mënyrë të ndërsjellë. <ref name="Henig-1984">{{Cite book |last=Henig |first=Martin |title=Religion in Roman Britain |publisher=Batsford |year=1984 |location=London}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHenig1984">Henig, Martin (1984). ''Religion in Roman Britain''. London: Batsford.</cite></ref> Besohej se ajo drejtonte burimet e nxehta shëruese të vendosura në Bath . <ref name="Sauer-1996">{{Cite journal |last=Sauer |first=Eberhard |date=March 1996 |title=An Inscription from Northern Italy, the Roman Temple Complex in Bath and Minerva as a Healing Goddess in Gallo-Roman Religion |journal=Oxford Journal of Archaeology |volume=15 |pages=63–93 |doi=10.1111/j.1468-0092.1996.tb00074.x}}</ref> Edhe pse Minerva nuk është një hyjni uji, lidhja e saj me profesionet intelektuale si ''Minerva Medica'' mund të mendohet edhe si një perëndeshë shëruese, provat epigrafike të pranishme e bëjnë të qartë se kështu mendohej për Minervën në Bath. <ref name="Sauer-1996" /> Disa nga provat arkeologjike të pranishme në Bath i bëjnë studiuesit të besojnë se mendohej se Minerva mund të ofronte shërim të plotë nga gjëra të tilla si reumatizmi nëpërmjet burimeve të nxehta nëse asaj i jepej merita e plotë për shërimin. <ref name="Henig-1984">{{Cite book |last=Henig |first=Martin |title=Religion in Roman Britain |publisher=Batsford |year=1984 |location=London}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHenig1984">Henig, Martin (1984). ''Religion in Roman Britain''. London: Batsford.</cite></ref> Tempulli i Sulis Minervës ishte i njohur për zjarrin e mrekullueshëm të altarit që digjte qymyr në vend të drurit tradicional. <ref name="Henig-1984">{{Cite book |last=Henig |first=Martin |title=Religion in Roman Britain |publisher=Batsford |year=1984 |location=London}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHenig1984">Henig, Martin (1984). ''Religion in Roman Britain''. London: Batsford.</cite></ref> === Carrawburgh === Ka prova të adhurimit të Minerva Medica në Carrawburgh për shkak të provave arkeologjike, siç është një reliev që e përshkruan atë dhe [[Asklepiu|Eskulapin]] . <ref name="Sauer-1996">{{Cite journal |last=Sauer |first=Eberhard |date=March 1996 |title=An Inscription from Northern Italy, the Roman Temple Complex in Bath and Minerva as a Healing Goddess in Gallo-Roman Religion |journal=Oxford Journal of Archaeology |volume=15 |pages=63–93 |doi=10.1111/j.1468-0092.1996.tb00074.x}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSauer1996">Sauer, Eberhard (March 1996). "An Inscription from Northern Italy, the Roman Temple Complex in Bath and Minerva as a Healing Goddess in Gallo-Roman Religion". ''Oxford Journal of Archaeology''. '''15''': <span class="nowrap">63–</span>93. [[Identifikues digjital objektesh|doi]]:[[doi:10.1111/j.1468-0092.1996.tb00074.x|10.1111/j.1468-0092.1996.tb00074.x]].</cite></ref> === Çester === Në Fushën e Edgarit ndodhet një faltore kushtuar Minervës, e ndërtuar përballë një guroreje pranë lumit Dee . == Menrva Etruske == Rrjedh nga një perëndeshë italike {{Lang|mis|*Meneswā}}, etruskët përvetësuan emrin e trashëguar të latinishtes së vjetër, {{Lang|la|*Menerwā}}, duke e quajtur kështu Menrva . Supozohet se emri i saj romak, Minerva, bazohet në këtë mitologji etruske . Minerva ishte perëndesha e mençurisë, luftës, artit, shkollave, drejtësisë dhe tregtisë. Ajo ishte homologja etruske e [[Atena|Athinës]] greke. Ashtu si Athina, Minerva shpërtheu nga koka e babait të saj, Jupiterit ( [[Zeusi|Zeusit]] grek), i cili kishte përpirë nënën e saj (Metis) në një përpjekje të pasuksesshme për të parandaluar lindjen e saj. Me anë të një procesi të etimologjisë popullore, romakët mund ta kenë lidhur emrin e saj të huaj me [[Rrënja e fjalës|rrënjën]] ''men-'' në [[Fjala|fjalë]] [[Gjuha latine|latine]] si ''mens'' që do të thotë "mendje", ndoshta sepse një nga aspektet e saj si perëndeshë i përkiste intelektualit. Fjala ''mens'' është ndërtuar nga rrënja [[Gjuha proto-indo-evropiane|proto-indo-evropiane]] ''*men-'' 'mendje' (e lidhur me kujtesën si në greqishten [[Mnemosina|Mnemosyne]] ( ''{{Lang|grc|μνημοσύνη}}'' ., mnēmosúnē ) dhe mnêstis ( ''{{Lang|grc|μνῆστις}}'' ): kujtesë, përkujtim, rikujtim, {{Transl|sa|manush}} në sanskritisht që do të thotë mendje). <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2025)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> Menrva etruske ishte pjesë e një triade të shenjtë me Tinia-n dhe Uni-n, ekuivalente me Triadën Kapitoline Romake të Jupiterit-Juno-Minervës. == Referencat == {{reflist|colwidth=30em}} === Bibliografia === * {{Cite journal |last=Dexter |first=Miriam Robbins |year=2006 |title=The Roots of Indo-European Patriarchy: Indo-European Female Figures and the Principles of Energy |url=https://www.academia.edu/40640429/The_Roots_of_Indo_European_Patriarchy_Indo_European_Female_Figures_and_the_Principles_of_Energy |journal=Journal of Archaeomythology |publisher=Institute of Archaeomythology |volume=10}} * {{Cite book |last=Bakkum |first=Gabriël CLM |url=https://archive.org/details/bub_gb_vUvIWIQMDokC |title=The Latin Dialect of the Ager Faliscus: 150 Years of Scholarship |publisher=Amsterdam University Press |year=2009 |series=Thesis, University of Amsterdam |volume=Part I |location=Amsterdam |language=en}} * {{Citation |last=Belayche |first=Nicole |title=Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9780470690970.ch20 |work=A Companion to Roman Religion |pages=275–291 |year=2007 |publisher=John Wiley & Sons, Ltd |language=en |doi=10.1002/9780470690970.ch20 |isbn=978-0-470-69097-0 |access-date=2025-11-28}} * {{Cite book |last=Buck |first=Carl Darling |url=https://archive.org/details/grammarofoscanum00buckuoft |title=A Grammar Of Oscan And Umbrian: With A Collection Of Inscriptions And A Glossary |publisher=Kessinger |year=2007 |isbn=978-1-4326-9132-5 |ref=CITEREFBuck1904 |author-link=Carl Darling Buck}} * {{Cite book |last=Denova |first=Rebecca I. |url=https://ia800703.us.archive.org/15/items/CompleteBooksSetsarchive/Rebecca%20I.%20Denova%20-%20Greek%20and%20Roman%20Religions%20%28Blackwell%20Ancient%20Religions%29%20%28Retail%29.pdf |title=Greek and Roman Religions |date=November 2, 2018 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=9781118543009 |series=Blackwell ancient religions |language=en |doi=10.1002/9781119392552 |lccn=2018038135}} * {{Cite book |last=de Vaan |first=Michiel |url=https://books.google.com/books?id=ecZ1DwAAQBAJ |title=Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages |date=2008 |publisher=Brill |isbn=9789004167971 |language=en |author-link=Michiel de Vaan}} * {{Cite book |last=Fortson IV |first=Benjamin W. |title=Handbook of Comparative and Historical Indo-European Linguistics |publisher=De Gruyter |year=2017 |editor-last=Joseph |editor-first=Brian |chapter=The dialectology of Italic |editor-last2=Fritz |editor-first2=Matthias |editor-last3=Klein |editor-first3=Jared}} * {{Citation |last=Graf |first=Fritz |title=Athena and Minerva: Two Faces of One Goddess? |date=2001-01-01 |url=https://brill.com/view/book/edcoll/9789004497290/B9789004497290_s010.xml |work=Athena in the Classical World |pages=127–139 |editor-last=Deacy |editor-first=Susan |publisher=BRILL |doi=10.1163/9789004497290_010 |isbn=978-90-04-49729-0 |access-date=2025-11-28 |editor2-last=Villing |editor2-first=Alexandra}} * {{Cite book |url=http://archive.org/details/isbn_1884964982 |title=Encyclopedia of Indo-European culture |date=1997 |publisher=Fitzroy Dearborn Publishers |isbn=978-188-496-498-5 |editor-last=Mallory |editor-first=J.P. |location=London, Chicago |editor-last2=Adams |editor-first2=D. Q.}} * {{Cite book |last=Matasović |first=Ranko |url=https://mudrac.ffzg.hr/~rmatasov/PIE%20Religion.pdf |title=A Reader in Comparative Indo-European Religion |year=2018 |location=Zagreb |archive-url=https://web.archive.org/web/20250904123328/https://mudrac.ffzg.hr/~rmatasov/PIE%20Religion.pdf |archive-date=September 4, 2025 |url-status=live}} * <nowiki> This article incorporates text from a publication now in the public domain: .mw-parser-output cite.citation{font-style:inherit;word-wrap:break-word}.mw-parser-output .citation q{quotes:"\"""\"""'""'"}.mw-parser-output .citation:target{background-color:rgba(0,127,255,0.133)}.mw-parser-output .id-lock-free.id-lock-free a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/65/Lock-green.svg")right 0.1em center/9px no-repeat}.mw-parser-output .id-lock-limited.id-lock-limited a,.mw-parser-output .id-lock-registration.id-lock-registration a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d6/Lock-gray-alt-2.svg")right 0.1em center/9px no-repeat}.mw-parser-output .id-lock-subscription.id-lock-subscription a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/aa/Lock-red-alt-2.svg")right 0.1em center/9px no-repeat}.mw-parser-output .cs1-ws-icon a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4c/Wikisource-logo.svg")right 0.1em center/12px no-repeat}body:not(.skin-timeless):not(.skin-minerva) .mw-parser-output .id-lock-free a,body:not(.skin-timeless):not(.skin-minerva) .mw-parser-output .id-lock-limited a,body:not(.skin-timeless):not(.skin-minerva) .mw-parser-output .id-lock-registration a,body:not(.skin-timeless):not(.skin-minerva) .mw-parser-output .id-lock-subscription a,body:not(.skin-timeless):not(.skin-minerva) .mw-parser-output .cs1-ws-icon a{background-size:contain;padding:0 1em 0 0}.mw-parser-output .cs1-code{color:inherit;background:inherit;border:none;padding:inherit}.mw-parser-output .cs1-hidden-error{display:none;color:var(--color-error,#bf3c2c)}.mw-parser-output .cs1-visible-error{color:var(--color-error,#bf3c2c)}.mw-parser-output .cs1-maint{display:none;color:#085;margin-left:0.3em}.mw-parser-output .cs1-kern-left{padding-left:0.2em}.mw-parser-output .cs1-kern-right{padding-right:0.2em}.mw-parser-output .citation .mw-selflink{font-weight:inherit}@media screen{.mw-parser-output .cs1-format{font-size:95%}html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .cs1-maint{color:#18911f}}@media screen and (prefers-color-scheme:dark){html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .cs1-maint{color:#18911f}}Smith, William, ed. (1870). "Minerva". Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology. p. 1090.</nowiki> * {{Cite journal |last=van der Graaff |first=Ivo |last2=Ellis |first2=Steven J. R. |year=2017 |title=Minerva, urban defenses, and the continuity of cult at Pompeii |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-roman-archaeology/article/abs/minerva-urban-defenses-and-the-continuity-of-cult-at-pompeii/3B0FDA96150626E83E0118C0071B0F4E |journal=Journal of Roman Archaeology |language=en |volume=30 |pages=283–300 |doi=10.1017/S1047759400074122 |issn=1047-7594 |url-access=subscription}} * {{Cite journal |last=Woodard |first=Roger D. |year=2002 |title=The Disruption of Time in Myth and Epic |url=https://www.jstor.org/stable/44578450 |journal=Arethusa |volume=35 |issue=1 |pages=83–98 |issn=0004-0975}} * {{Cite book |last=Woodard |first=Roger D. |url=https://ia601905.us.archive.org/34/items/upinder-singh-political-violence-in-ancient-india-retail/Roger%20D.%20Woodard%20-%20Indo-European%20Sacred%20Space%20Vedic%20and%20Roman%20Cult.pdf |title=Indo-European Sacred Space: Vedic and Roman Cult |publisher=University of Illinois Press |year=2006 |isbn=978-0-252-02988-2 |doi=10.5406/j.ctt1xcmv6 |jstor=10.5406/j.ctt1xcmv6}} == Lidhje të jashtme == * [https://iconographic.warburg.sas.ac.uk/category/vpc-taxonomy-000098 Baza e të Dhënave Ikonografike e Institutit Warburg (imazhe të Minervës)] [[Kategoria:Minerva]] [[Kategoria:Përëndesha romake]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] 5swaanfawbuva5dia4wcnkomo8t9vp0 2985895 2985759 2026-05-31T11:51:15Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Hyjni romake]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985895 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Div col/styles.css" /><templatestyles src="Div col/styles.css" /> [[Skeda:Minerva-Vedder-Highsmith-detail-1.jpeg|parapamje|Mozaiku i ''Minervës së Paqes'' në Bibliotekën e Kongresit]] '''Minerva''' ( /m ɪ ˈ n ɜːr v ə / ; ; Etruscan ) është [[Mitologjia romake|perëndesha romake]] e [[Urtësia|mençurisë]], drejtësisë, ligjit, fitores dhe mbrojtësja e arteve, tregtisë dhe strategjisë. Ajo është gjithashtu një perëndeshë e luftës, por me fokus në luftën strategjike, në vend të dhunës së perëndive si Marsi . <ref name="Bulfinch-2010">{{Cite book |last=Bulfinch |first=Thomas |title=The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes. |date=2010 |publisher=Neeland Media LLC |isbn=978-1-59625-257-8 |oclc=1028955021}}</ref> Duke filluar nga shekulli i dytë para Krishtit, [[Roma e Lashtë|romakët]] e barazuan atë me [[Perëndesha|perëndeshën]] greke [[Atena|Athena]] . Minerva është një nga tre hyjnitë romake në Triadën Kapitoline, së bashku me [[Jupiteri (zot)|Jupiterin]] dhe Junonën . Minerva është një perëndeshë [[Virgjëria|e virgjër]] . Fushat e saj përfshijnë [[Mjekësia|mjekësinë]], [[Urtësia|mençurinë]], tregtinë, endjen dhe [[Zejtaria|zanatet]] . Minerva shpesh përshkruhet me krijesën e saj të shenjtë, një buf që zakonisht quhet " bufi i Minervës ", i cili simbolizonte lidhjen e saj me mençurinë dhe dijen, si dhe, më rrallë, gjarprin dhe [[Ulliri|pemën e ullirit]] . Minerva zakonisht paraqitet si e gjatë, me një trup atletik dhe të fuqishëm. Ajo shpesh vishte armaturë dhe mbante një shtizë.Si një perëndeshë e rëndësishme romake, ajo nderohet dhe respektohet shumë. <ref>{{Cite journal |last=Fara |first=Patricia |date=2010-03-01 |title=Minerva/Athene |url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0160932710000025 |journal=Endeavour |language=en |volume=34 |issue=1 |pages=4–5 |doi=10.1016/j.endeavour.2010.01.001 |issn=0160-9327 |pmid=20096932 |url-access=subscription}}</ref> [[Varroni|Mark Terentius Varro]] e konsideronte atë si idealin dhe mishërimin e planit të universit. <ref>{{Cite book |last=Augustine, of Hippo, Saint, 354–430. |title=The city of God. |publisher=Catholic University of America Press |year=2008 |isbn=978-0-8132-1108-4 |oclc=647919892}}</ref> == Etimologjia == Emri ''Minerva'' mund të rrjedhë nga proto-italike {{Lang|itc-x-proto|[[wikt:Reconstruction:Proto-Italic/Menezwā|menezwo-]]}}, ndoshta në fund të fundit nga [[Gjuha proto-indo-evropiane|Proto-Indo-Europiane]] (PIE) {{Lang|ine-x-proto|[[wikt:Reconstruction:Proto-Indo-European/ménos|ménos]]}} ("mendim"). [[Helmut Rix]] (1981) dhe Gerhard Meiser (1998) kanë propozuar formulën PIE {{Lang|mis|*menes-weh₂}} ("i pajisur me mendje, inteligjent") si formën kalimtare. {{Sfn|de Vaan|2008|p=|pp=380–381}} Megjithatë, gjuhëtari Benjamin W. Fortson IV e kundërshton lidhjen me rrënjën {{Lang|ine-x-proto|[[wikt:Reconstruction:Proto-Indo-European/men-|men-]]}} ("të mendosh"), duke argumentuar se lidhjet midis Minervës dhe urtësisë u zhvillua në një periudhë më të vonshme, nën ndikimin e Athinës. {{Sfn|Fortson IV|2017|p=839}} Një hipotezë tjetër, e propozuar nga gjuhëtari Ranko Matasović, e lidh termin me një fjalë të mundshme proto-indo-evropian {{Lang|ine-x-proto|[[wikt:Reconstruction:Proto-Indo-European/mḗh₁n̥s|méh₁nos-]]}} ("hënë"). Përndryshe, emri i perëndeshës mund të mos ketë prejardhje indo-evropiane; ai mund të jetë huazuar nga [[Gjuha etruske|etruskishtja]] . {{Sfn|Matasović|2018}} == Origjina == Sipas ''Enciklopedisë së Kulturës Indo-Evropiane'', Minerva përbën një lloj "perëndeshë transfunksionale", një arketip mitik i zakonshëm në të gjitha kulturat [[Gjuhët indo-evropiane|indo-evropiane]] në të cilin një perëndeshë shoqërohet njëkohësisht me luftën, priftërinë dhe aktivitetin bujqësor. {{Sfn|Mallory|Adams|1997|pp=595-596}} Roli fetar i Minervës mund të krahasohet me hyjni të tilla si Anahaita iraniane ose Macha irlandeze, megjithëse këto perëndesha nuk mund të rrjedhin nga një hyjni e vetme në fenë origjinale proto-indo-evropiane . {{Sfn|Mallory|Adams|1997|p=595}} Sipas arkeologes Miriam Dexter, në mitologjitë indo-evropiane, perëndeshat e luftës si Minerva zakonisht nuk marrin role aktive si luftëtare. Dexter argumenton se Minerva, megjithëse e lidhur me funksionet ushtarake, vepron më shumë si një gjenerale. {{Sfn|Dexter|2006|p=147}} Përmes rolit të saj në Triadën Kapitoline, Minerva mund të pasqyrojë në mënyrë të largët konceptin e propozuar të trifunksionalitetit proto-indo-evropian . {{Sfn|Woodard|2006|p=39}} Megjithatë, sipas teorisë trifunksionale, ka të ngjarë që Minerva të ketë zëvendësuar një hyjni para-ekzistuese, ndoshta Quirinus, brenda një triade hipotetike arkaike . {{Sfn|Woodard|2002|p=85}} Vendi i Minervës brenda Triadës Kapitoline mund të dëshmohet edhe në fenë Faliskane, pasi një mbishkrim nga emigrantët Faliskanë në [[Sardenja|Sardenjë]] i datuar në shekullin e 2-të p.e.s. përmend hyjnitë {{Lang|xfa|[di]ouei}}, {{Lang|xfa|iunonei}} dhe {{Lang|xfa|mineruai}} {{Sfn|Graf|2001|p=131}} {{Sfn|Bakkum|2009|pp=498-499}} Minerva mund ta ketë marrë rolin e saj në Triadën e Kapitolit nën ndikimin etrusk, pasi dihet se ka ekzistuar një grup i ngjashëm hyjnish etruske, i përbërë nga Tinia, Uni dhe Menrva . {{Sfn|Denova|2018|p=40}} Minerva është interpretuar si një huazim nga Menrva, {{Sfn|Denova|2018|p=78}} megjithëse është gjithashtu e mundur që hyjnia etruske të ketë qenë një huazim nga Minerva. {{Sfn|Woodard|2006|p=43}} Autori romak [[Varroni|Varro]] i shekullit të 1-rë p.e.s. i atribuon origjinën [[Sabinët|Sabine]] perëndeshës, duke shkruar " Feronia, Minerva dhe Novensidet janë nga Sabinët". Emri Minerva mund të jetë zbuluar edhe në një mbishkrim oskan i cili mund të përmbajë termin '''''{{Lang|osc|[[wikt:𐌌𐌄𐌍𐌄𐌓𐌄(𐌅𐌀𐌔)|menere(vas)]]}}''''' {{Sfn|de Vaan|2008|pp=380-381}} Megjithatë, filologu Carl Darling Buck argumenton se rotacizmi tregon se fjala, dhe ndoshta vetë kulti i perëndeshës, është huazuar nga një dialekt tjetër italik - ndoshta latinisht. Në mënyrë të ngjashme, emri {{Lang|pgn|[[wikt:minerua|minerua]]}} është zbuluar gjithashtu në një mbishkrim paelignian, megjithëse Buck argumenton gjithashtu se ky term është huazuar nga një gjuhë tjetër italike. {{Sfn|Buck|1904|p=21}} Në të kundërt, gjuhëtari Michiel de Vaan vëren se rotacizmi mund të pasqyrojë një zhvendosje të tingullit proto-italik të {{Lang|ine-x-proto|*-sw-}} në {{Lang|ine-x-proto|*-rw-}}, e cila mund të dëshmohet edhe në terma të tillë si {{Lang|la|[[wikt:acervus|acervus]]}} {{Sfn|de Vaan|2008|pp=380-381}} Megjithatë, ekzistenca e supozuar e këtij ndryshimi fonetik në proto-italik mbetet e diskutueshme. {{Sfn|Fortson IV|2017|p=839}} Gërmimet arkeologjike në një vend të shenjtë në Lavinium zbuluan statuja terrakote që paraqesin Minervën, të datuara në shekullin e 4-t p.e.s., duke treguar ekzistencën e një kulti bashkëkohor të perëndeshës. Statueta të tjera terrakote nga i njëjti vend paraqesin herë vajza me flokë të shkurtër pa mbulesë dhe herë gra të mbuluara me zbukurime të kushtueshme, të cilat me shumë gjasë përfaqësojnë përkatësisht gra të pamartuara dhe të martuara. Megjithëse këto kushtime duket se janë në gjuhën italike vendase, disa nga gratë e mbuluara janë përshkruar me [[Pëllumbi|pëllumba]] shoqërues, një element dizajni që ndoshta i atribuohet ndikimit të [[Afërdita|Afërditës]] greke. Gjetje të tjera nga vendi i shenjtë përfshijnë figurina të foshnjave të mbështjella me pelena dhe paraqitje kushtimesh të gjinjve dhe barkut, të cilat të gjitha përforcojnë rëndësinë e lindjes së fëmijëve në vend. {{Sfn|Graf|2001|p=133}} Sipas arkeologut Fritz Graf, provat nga ky vend i shenjtë tregojnë se Minerva vepronte si kujdestare e grave të reja gjatë tranzicionit në martesë dhe amësi. {{Sfn|Graf|2001|p=133}} Tema e tranzicionit nuk ishte, megjithatë, ekskluzive për gratë - objektet kushtimore nga Lavinium portretizojnë burra të rinj të zbukuruar me një {{Lang|la|[[Bulla (amulet)|bulla]]}} duke ofruar lodra. {{Sfn|Graf|2001|p=135}} Lidhjet midis Minervës dhe lindjes së fëmijës në Lavinium mund të interpretohen si një dallim midis hyjnisë romake dhe perëndeshës greke Athina, e cila ishte një hyjni e virgjër që shmangte në mënyrë aktive përpjekjet për riprodhim, si në historinë e lindjes mitike të Erichthonius . {{Sfn|Graf|2001|p=134}} Sipas Graf-it, lidhjet me rritjen e fëmijëve mund të kenë lindur nga një karakteristikë e përbashkët e Athenës dhe Minervës si mbrojtëse të grave të reja gjatë fazave të tranzicionit. Në mbështetje të kësaj teorie, Graf vëren se asnjë nga ofrimet votive nga Lavinium nuk paraqet konceptim, duke argumentuar se ato në vend të kësaj i referohen një lindjeje të mundshme në të ardhmen. {{Sfn|Graf|2001|p=135}} Roli i Minervës si mbrojtëse e grave të reja mund të ketë kontribuar gjithashtu në lidhjen e saj me shërimin, {{Sfn|Graf|2001|p=139}} siç dëshmohet në Tempullin e Minerva Medica në kodrën Esquiline, {{Sfn|Belayche|2007|p=284}} i cili përmban një depozitë kushtimesh anatomike që datojnë gjithashtu në shekullin e 4-të p.e.s. {{Sfn|Graf|2001|p=138}} Përndryshe, lidhjet e saj me mjekësinë mund të kenë lindur nga roli i saj si perëndeshë e zejeve, ose ndoshta si rezultat i ndikimit të Athina Hygieia . {{Sfn|Graf|2001|p=139}} Megjithatë, një prejardhje greke për këtë aspekt të Minervës është disi problematike, pasi lidhja midis Athenës dhe Hygieia-s ishte kryesisht e kufizuar në [[Athina|Athinë]], ndërsa hyjnia greke funksiononte më shumë si mbrojtëse e shëndetit ekzistues, ndërsa Minerva shërbente për të trajtuar në mënyrë aktive sëmundjet.{{Sfn|Graf|2001|p=139}} [[Skeda:Minerva_Mainz.jpg|parapamje|264x264px|Minerva me një buf, [[Majnci|Mainz]]]] Në Lavinium janë zbuluar gjithashtu pesha të shumta për tezgjahu, ndoshta në lidhje me lidhjen tradicionale të grave në Italinë prehistorike me thurjen . {{Sfn|Graf|2001|p=133}} Përndryshe, këto objekte mund të lidhen me funksionin e Athenës në rolin e saj si Ergane (“ἐργάνη”, “punëtore”), në të cilin ajo vepronte si mbrojtëse e zejtarëve dhe e artizanatit. Në veçanti, perëndesha greke shoqërohej me thurjen në praktika të tilla si Arrhephoria - një ritual që përfshinte thurjen e veshjës së Athinës. Megjithatë, ceremonitë greke ishin kryesisht të rezervuara për një grup të vogël vajzash të reja, ndërsa shenjtoria në Lavinium ka të ngjarë të ketë qenë e hapur për një pjesë shumë më të gjerë të popullsisë. {{Sfn|Graf|2001|p=134}} Pavarësisht kësaj, lidhja midis Athenës dhe zejtarisë mund të ketë nxitur përvetësimin e tipareve të ngjashme për Minervën, festat e shenjta të së cilës - {{Lang|la|[[Quinquatria]]}} —ishte vetë e lidhur me artizanatin. {{Sfn|Graf|2001|p=137}} Në mënyrë unike, në Romë, të paktën deri në fund të [[Republika Romake|Republikës Romake]], lidhja me zejtarinë ishte bërë një nga karakteristikat kryesore të Minervës, ndoshta—sipas Graf-it—sepse roli i saj si perëndeshë civile tashmë ishte përmbushur nga Jupiteri. Në kontrast, në Greqi, Athina përcaktohej kryesisht nga marrëdhënia e saj me [[polis]]-in, ndërsa lidhjet e saj me zejtari ishin relativisht më pak të rëndësishme. {{Sfn|Graf|2001|p=138}} Është e mundur që lidhja e Minervës me qendrën e qytetit të jetë huazuar nga Athina në rolin e saj si Polias (Πολιάς, “e qytetit”), që i referohej rolit të saj si mbrojtëse e qytetit. {{Sfn|Graf|2001|p=131}} Në Pompei, një depozitë kushtimi e zbuluar pranë [[Porta Stabia]] përmbante një bust të lashtë prej terrakote që mund të paraqesë Minervën. Është e mundur që kjo statujë të ketë pasur për qëllim shenjtërimin e fortifikimeve, duke marrë kështu mbështetjen shtesë të hyjnores për të mbrojtur qytetin. {{Sfn|van der Graaff|Ellis|2017|p=287}} Kjo thirrje e veçantë e Minervës mund të pasqyrojë gjithashtu ndikimin e poliadës Athena. {{Sfn|van der Graaff|Ellis|2017|p=288}} [[Tit Livi|Livi]], një historian romak i shekullit të 1-rë p.e.s., përshkruan një lekistenium gjatë të cilit një divan (" {{Lang|la|[[wikt:pulvinar|pulvīnāria]]}} ") ") ishte në ekspozitë për Minervën dhe [[Neptuni (mitologji)|Neptunin]] . Ka të ngjarë që lidhja midis këtyre dy hyjnive buron gjithashtu nga ndikimi grek, pasi pasqyron marrëdhënien midis Athinës dhe [[Poseidoni|Poseidonit]] në mitin themelues të Athinës. {{Sfn|Graf|2001|pp=131-132}} == Prania në mitologji == Minerva është një figurë e shquar në [[Mitologjia romake|mitologjinë romake]] . Ajo shfaqet në shumë mite të famshme. Shumë nga historitë e homologes së saj greke, [[Atena|Athinës,]] i atribuohen Minervës në mitologjinë romake, siç është ajo e emërtimit të Athinës <ref name="Hyginus-2007">{{Cite book |last=Apollodorus |url=https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ |title=Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology |last2=Hyginus |date=2007 |publisher=Hackett Pub. |isbn=978-0-87220-820-9 |language=en}}</ref> që rezultoi nga një konkurrencë midis Minervës dhe [[Neptuni (mitologji)|Neptunit]], <ref name="Ovid-2018">{{Cite book |last=Ovid |title=Metamorphoses |publisher=Indiana University Press |year=2018 |isbn=978-0-253-03359-8 |oclc=1007036859}}</ref> në të cilën Minerva krijoi pemën e ullirit. <ref name="Bulfinch-2010">{{Cite book |last=Bulfinch |first=Thomas |title=The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes. |date=2010 |publisher=Neeland Media LLC |isbn=978-1-59625-257-8 |oclc=1028955021}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBulfinch2010">Bulfinch, Thomas (2010). ''The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes''. Neeland Media LLC. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-59625-257-8|<bdi>978-1-59625-257-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1028955021 1028955021].</cite></ref> === Lindja === Miti i lindjes së Minervës ndjek atë të Athinës. Jupiteri përdhunoi [[Titanët|Titaneshën]] Metis, gjë që rezultoi në përpjekjen e saj për të ndryshuar formë për t'i shpëtuar. Jupiteri më pas kujtoi profecinë se fëmija i tij do ta rrëzonte atë, ashtu siç ai vetë kishte rrëzuar babanë e tij [[Kroni|Saturnin]], dhe nga ana tjetër, Saturni kishte rrëzuar babanë e tij Caelus . Nga frika se fëmija i tyre do të ishte mashkull dhe do të bëhej më i fortë se ai vetë, duke sunduar qiejt në vend të tij, Jupiteri e gëlltiti Metisin të tërën pasi e mashtroi që të shndërrohej në një mizë. Titanesha lindi Minervën dhe farkëtoi armë dhe armaturë për fëmijën e saj brenda trupit të Jupiterit. Goditjet dhe tingujt e vazhdueshëm i shkaktuan Jupiterit dhimbje të padurueshme. Për të lehtësuar dhimbjen, [[Vulcani]] përdori një çekiç për t’i çarë kokën Jupiterit dhe, nga plaga e hapur, Minerva doli si një e rritur e plotë dhe e veshur me armaturë të plotë luftarake. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2025)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> === Minerva dhe Arachne === [[Arachne]] ishte një e vdekshme shumë e aftë në thurje dhe qëndisje. Jo vetëm që veprat e saj të përfunduara ishin të bukura, por edhe procesi i saj ishte aq mbresëlënës sa nimfat dilnin nga mjediset e tyre natyrore për ta parë duke punuar. Arachne u mburr se aftësitë e saj mund t’i mposhtnin ato të Minervës dhe se, nëse gabonte, do ta paguante çmimin për këtë. Kjo e zemëroi Minervën, e cila mori formën e një plake për t’iu afruar Arachne-s, duke i ofruar një mundësi që të tërhiqte sfidën dhe të kërkonte falje. <ref name="Ovid-2018">{{Cite book |last=Ovid |title=Metamorphoses |publisher=Indiana University Press |year=2018 |isbn=978-0-253-03359-8 |oclc=1007036859}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFOvid2018">Ovid (2018). ''Metamorphoses''. Indiana University Press. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-253-03359-8|<bdi>978-0-253-03359-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1007036859 1007036859].</cite></ref> Kur Arachne refuzoi, Minerva hoqi maskimin e saj dhe e pranoi sfidën. Arachne filloi të thurte një sixhade që tregonte dobësitë e perëndive, ndërsa Minerva paraqiti garën e saj me Neptunin dhe perënditë që shikonin me përbuzje mbi të vdekshmit që guxonin t’i sfidonin ata. <ref name="Ovid-2018" /> Thurja e Minervës synonte të ishte një paralajmërim i fundit për kundërshtaren e saj që të tërhiqej. Minerva u ofendua nga skenat që Arachne po thurte dhe e shkatërroi veprën e saj. Më pas ajo e preku Arachne-n në ballë, duke i shkaktuar ndjenjën e turpit për atë që kishte bërë, gjë që e çoi atë të varte veten. Më pas, Minerva ndjeu keqardhje për vajzën dhe e ktheu në jetë. Megjithatë, ajo e shndërroi në një merimangë si ndëshkim për veprimet e saj, dhe të qëndruarit e varur në një rrjetë do të shërbente përgjithmonë si kujtesë për Arachne-n mbi fyerjen ndaj perëndive. Kjo histori shërbente gjithashtu si një paralajmërim për të vdekshmit që të mos sfidojnë perënditë.<ref name="Bulfinch-2010">{{Cite book |last=Bulfinch |first=Thomas |title=The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes. |date=2010 |publisher=Neeland Media LLC |isbn=978-1-59625-257-8 |oclc=1028955021}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBulfinch2010">Bulfinch, Thomas (2010). ''The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes''. Neeland Media LLC. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-59625-257-8|<bdi>978-1-59625-257-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1028955021 1028955021].</cite></ref> === Minerva dhe Meduza === [[Medusa|Meduza]] dikur ishte një vajzë njerëzore e bukur me flokë madhështorë. Neptuni ishte i fiksuar pas saj dhe e dëshironte. Një ditë, ai e pa atë duke u lutur në tempullin e Minervës dhe vendosi të veprojë sipas obsesionit të tij. Ai e përdhunoi Meduzën, e cila nuk ishte mjaft e fortë për t’i rezistuar. Minerva u zemërua që kjo kishte ndodhur në tempullin e saj dhe e shndërroi Meduzën në një përbindësh, duke i zëvendësuar flokët me gjarpërinj që fërshëllejnë dhe duke i hequr bukurinë. Meduza shndërronte në gur çdo krijesë të gjallë që e shikonte. Neptuni nuk u përball kurrë me pasojat e veprimeve të tij ndaj Meduzës. Kur [[Perseu]] iu afrua Meduzës, ai përdori pasqyrimin e saj në mburojë për të shmangur kontaktin me sytë e saj dhe më pas ia preu kokën. Gjaku i derdhur i Meduzës solli në jetë Pegasin, të cilin Minerva e zbuti menjëherë dhe ia dhuroi [[Bellerofontit]]. <ref name="Hyginus-2007">{{Cite book |last=Apollodorus |url=https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ |title=Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology |last2=Hyginus |date=2007 |publisher=Hackett Pub. |isbn=978-0-87220-820-9 |language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFApollodorusHyginus2007">Apollodorus; Hyginus (2007). [https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ ''Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology'']. Hackett Pub. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-87220-820-9|<bdi>978-0-87220-820-9</bdi>]].</cite></ref> Perseu ia dorëzoi kokën e prerë Minervës, e cila vendosi imazhin e saj në Egjisin e saj. <ref name="Bulfinch-2010">{{Cite book |last=Bulfinch |first=Thomas |title=The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes. |date=2010 |publisher=Neeland Media LLC |isbn=978-1-59625-257-8 |oclc=1028955021}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBulfinch2010">Bulfinch, Thomas (2010). ''The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes''. Neeland Media LLC. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-59625-257-8|<bdi>978-1-59625-257-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1028955021 1028955021].</cite></ref> === Zbutja e Pegasit === Kur [[Perseu]] i preu kokën [[Medusa|Meduzës,]] një pjesë e gjakut u derdh në tokë dhe prej tij doli [[Pegazi]] . Minerva e kapi kalin dhe e zbuti përpara se t'ia dhuronte kalin [[Muza|Muzave]] . Ishte një shkelm nga thundra e Pegazit që hapi burimin Hipokrena . <ref name="Ovid-2018">{{Cite book |last=Ovid |title=Metamorphoses |publisher=Indiana University Press |year=2018 |isbn=978-0-253-03359-8 |oclc=1007036859}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFOvid2018">Ovid (2018). ''Metamorphoses''. Indiana University Press. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-253-03359-8|<bdi>978-0-253-03359-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1007036859 1007036859].</cite></ref> Kur Beleroponi më vonë shkoi të luftonte kundër [[Kimera|Kimerës,]] ai kërkoi ta përdorte Pegazin në luftë. Për ta bërë këtë, ai fjeti në tempullin e Minervës dhe ajo iu afrua me një fre të artë. Kur Pegasi e pa Bellerofonin me frerin, kali menjëherë i lejoi të hipte mbi të, dhe së bashku ata e mposhtën Kimerën. <ref name="Bulfinch-2010">{{Cite book |last=Bulfinch |first=Thomas |title=The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes. |date=2010 |publisher=Neeland Media LLC |isbn=978-1-59625-257-8 |oclc=1028955021}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFBulfinch2010">Bulfinch, Thomas (2010). ''The Age of Fable, or Stories of Gods and Heroes''. Neeland Media LLC. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-1-59625-257-8|<bdi>978-1-59625-257-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1028955021 1028955021].</cite></ref> [[Skeda:Johann_König_-_Minerva_Visiting_the_Muses_on_Mount_Helicon.jpg|parapamje|Piktura e Minervës duke vizituar Muzat]] === Kthimi i Aglaurosit në gur === “[[Metamorfozat]]” e [[Ovidi|Ovidit]] tregon historinë e Minervës dhe [[Aglauros]]. Kur [[Merkuri]] vjen për të joshur të vdekshmen e virgjër [[Herse]], motra e saj Aglauros, e shtyrë nga lakmia, pranon ta ndihmojë. Minerva e zbulon këtë dhe zemërohet me Aglauros. Ajo i kërkon ndihmë [[Zilisë]], e cila e mbush Aglaurosin me aq shumë zili ndaj fatit të mirë të të tjerëve, sa ajo shndërrohet në gur. Merkuri nuk arrin ta joshë Herse-n. <ref name="Ovid-2018">{{Cite book |last=Ovid |title=Metamorphoses |publisher=Indiana University Press |year=2018 |isbn=978-0-253-03359-8 |oclc=1007036859}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFOvid2018">Ovid (2018). ''Metamorphoses''. Indiana University Press. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-253-03359-8|<bdi>978-0-253-03359-8</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/1007036859 1007036859].</cite></ref> === Minerva dhe Herkuli === Minerva e ndihmoi heroin [[Herkuli|Herkul]]. Në [[“Fabulae” të Hyginusit]] thuhet se ajo e ndihmoi atë të vriste [[Hidra (mitologji)|Hidren]]. (30.3). <ref name="Hyginus-2007">{{Cite book |last=Apollodorus |url=https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ |title=Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology |last2=Hyginus |date=2007 |publisher=Hackett Pub. |isbn=978-0-87220-820-9 |language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFApollodorusHyginus2007">Apollodorus; Hyginus (2007). [https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ ''Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology'']. Hackett Pub. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-87220-820-9|<bdi>978-0-87220-820-9</bdi>]].</cite></ref> === Minerva dhe Uliksi === Minerva e ndihmoi heroin [[Odiseu|Uliks]] . Hyginus përshkruan në veprën e tij ''Fabulae'' se Minerva e ndryshon pamjen e Odiseut për ta mbrojtur dhe ndihmuar atë disa herë (126). <ref name="Hyginus-2007">{{Cite book |last=Apollodorus |url=https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ |title=Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology |last2=Hyginus |date=2007 |publisher=Hackett Pub. |isbn=978-0-87220-820-9 |language=en}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFApollodorusHyginus2007">Apollodorus; Hyginus (2007). [https://books.google.com/books?id=wx2wngEACAAJ ''Apollodorus' Library and Hyginus' Fabulae: Two Handbooks of Greek Mythology'']. Hackett Pub. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-87220-820-9|<bdi>978-0-87220-820-9</bdi>]].</cite></ref> === Shpikja e flautit === Mendohet se Minerva e ka shpikur [[Flauti|flautin]] duke shpuar vrima në dru buksi. Ajo e shijonte muzikën, por u turpërua nga mënyra se si i dukej fytyra kur faqet i fryheshin për të luajtur. Për shkak të kësaj, ajo e hodhi flautin dhe ai ra në bregun e një lumi ku u gjet nga një satir . <ref name="Theoi Classical Texts Library-2">{{Cite web |title=OVID, FASTI BOOK 6 |url=https://www.theoi.com/Text/OvidFasti6.html |access-date=2020-03-31 |website=Theoi Classical Texts Library}}</ref> == Adhurimi në Romë dhe Itali == [[Skeda:Minerva_1.jpg|majtas|parapamje|Afresku i Minervës (figura me përkrenare në të djathtë) nga Vila San Marco, Stabiae (shekulli i 1-rë pas Krishtit)]] [[Skeda:Athena-Schale_Hildesheimer_Silberfund.jpg|parapamje|Imazh i Minervës në reliev të ngritur në një tas romak prej argjendi të praruar, shekulli i parë para Krishtit]] [[Skeda:Sbeitla_06.jpg|parapamje|Tempulli i Minervës në Sbeitla, Tunizi]] [[Skeda:Bronze_Head_of_Sulis_Minerva.jpg|parapamje|Një kokë e "Sulis-Minervës" e gjetur në rrënojat e banjave romake në Bath]] [[Skeda:Domitian_Denarius_Minerva_RIC_167_1.xcf|alt=Silver denarius of the Roman Emperor Domitian dated c. 90 AD|parapamje|Denar argjendi i perandorit romak Domician ( ''Domitianus'' ) që paraqet Minervën, i datës {{Rreth|90 AD}}, IMP CAES DOMIT AVG GERM PM TR P VIIII, koka e laureatit djathtas; IMP XXI COS XV CENS PPP, Minerva në këmbë majtas, duke mbajtur shtizë dhe rrufe, mburoja e mbështetur në pjesën e pasme të këmbës; Referencat: BMC 167, RIC 691, RSC 260, Paris 159, Cohen 260]] Romakët e festonin festën e saj nga 19 marsi deri më 23 mars gjatë ditës që quhet, në shumësin asnjanës, ''Quinquatria'', dita e pestë pas Ideve të Marsit, të nëntëmbëdhjetës, një festë artizanësh . Ky festival kishte një rëndësi të madhe për artistët dhe zejtarët pasi ajo ishte perëndesha mbrojtëse e zanateve dhe arteve. <ref>{{Cite book |last=Lurker |first=Manfred |title=The Routledge Dictionary of Gods and Goddesses, Devils and Demons |date=2004-08-02 |isbn=9780203643518 |doi=10.4324/9780203643518}}</ref> Sipas [[Ovidi|Ovidit]] ( Fasti 3.809) festivali zgjaste 5 ditë dhe dita e parë thuhej se ishte përvjetori i lindjes së Minervës, kështu që nuk duhej derdhur gjak. Katër ditët në vijim ishin plot me lojëra me "shpata të zhveshura" në nder të shoqatës ushtarake të Minervës. <ref name="Theoi Classical Texts Library">{{Cite web |title=OVID, FASTI BOOK 3 |url=https://www.theoi.com/Text/OvidFasti3.html |access-date=2020-03-31 |website=Theoi Classical Texts Library}}</ref> Suetonius na tregon ( ''Jeta e Domicianit'' 4.4) se Domiciani festoi Quinquatria-n duke emëruar një kolegj priftërinjsh që do të vinin në skenë shfaqje dhe lojëra me kafshë, përveç poezisë dhe garave oratorike. <ref>{{Cite web |title=Suetonius, Life of Domitian 4 |url=https://lexundria.com/suet_dom/4/r |access-date=2020-03-31 |website=lexundria.com}}</ref> Një version më i vogël, ''Minusculae Quinquatria'', u mbajt në Idet e Qershorit, më 13 qershor, nga flautistët, pasi mendohej se Minerva e kishte shpikur flautin. <ref name="Theoi Classical Texts Library-2">{{Cite web |title=OVID, FASTI BOOK 6 |url=https://www.theoi.com/Text/OvidFasti6.html |access-date=2020-03-31 |website=Theoi Classical Texts Library}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.theoi.com/Text/OvidFasti6.html "OVID, FASTI BOOK 6"]. ''Theoi Classical Texts Library''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-03-31</span></span>.</cite></ref> Në vitin 207 para Krishtit, u formua një esnaf poetësh dhe aktorësh për t'u takuar dhe për të bërë oferta kushtimore në tempullin e Minervës në Kodrën Aventine : ndër të tjerë, anëtarët e saj përfshinin Livius Andronicus, i cili prodhoi një përkthim të ''[[Odiseja|Odisesë]]'' së Homerit në latinisht. Shenjtërorja Aventine e Minervës vazhdoi të ishte një qendër e rëndësishme e arteve për pjesën më të madhe të [[Republika Romake|Republikës së Mesme Romake]] . Si ''Minerva Medica'', ajo ishte perëndesha e mjekësisë dhe mjekëve. Si ''Minerva Akaea'', ajo adhurohej në Lucera në [[Pulia|Puglia]] ku dhuratat kushtimore dhe armët që thuhej se ishin ato të [[Diomedi|Diomedit]] ruheshin në tempullin e saj. <ref name="dgrbm2">{{Cite book |last=Schmitz |first=Leonhard |title=[[Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology]] |year=1867 |editor-last=Smith |editor-first=William |volume=1 |location=Boston |page=8 |chapter=Achaea (2) |author-link=Leonhard Schmitz |access-date=2007-09-26 |chapter-url=http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0017.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20050710073848/http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0017.html |archive-date=2005-07-10 |url-status=dead}}</ref> Sipas Acta Arvalia, një lopë iu sakrifikua Minervës më 13 tetor 58 pas Krishtit, së bashku me shumë sakrifica të tjera për të festuar përvjetorin e ardhjes në pushtet të Neronit. Më 3 janar 81 pas Krishtit, si pjesë e premtimeve të Vitit të Ri, dy lopë iu sakrifikuan Minervës (ndër shumë të tjera) për të siguruar mirëqenien e perandorit Titus, Domician Cezarit, Julia Augustës dhe fëmijëve të tyre. Më 3 janar 87 pas Krishtit, ka përsëri të dhëna për një lopë që iu sakrifikua Minervës midis shumë sakrificave të bëra si pjesë e premtimeve të Vitit të Ri. <ref>{{Cite book |last=Gradel |first=Ittai |title=Emperor worship and Roman religion |publisher=Clarendon Press |year=2002 |location=New York |author-link=Ittai Gradel}}</ref> Në ''Fasti'' III, [[Ovidi]] e quajti atë "perëndesha e një mijë veprave" <ref name="Theoi Classical Texts Library">{{Cite web |title=OVID, FASTI BOOK 3 |url=https://www.theoi.com/Text/OvidFasti3.html |access-date=2020-03-31 |website=Theoi Classical Texts Library}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.theoi.com/Text/OvidFasti3.html "OVID, FASTI BOOK 3"]. ''Theoi Classical Texts Library''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2020-03-31</span></span>.</cite></ref> për shkak të të gjitha gjërave me të cilat ajo shoqërohej. Minerva adhurohej në të gjithë Italinë, dhe kur ajo përfundimisht u barazua me perëndeshën greke Athena, ajo u bë gjithashtu një perëndeshë e betejës. Ndryshe nga Marsi, perëndia e luftës, ajo nganjëherë portretizohej me shpatën e ulur, në shenjë simpatie për të vdekurit e fundit, në vend që të ngrihej në triumf dhe epsh beteje. Në Romë, natyra e saj luftarake theksohej më pak se gjetkë. Sipas veprës së [[Tit Livi|Livit]] " ''Historia e Romës'' " (7.3), gozhda vjetore që shënonte vitin, një proces ku pretori maksimus ngulte një gozhdë për të mbajtur zyrtarisht gjurmët e vitit aktual, ndodhte në tempullin e Minervës sepse mendohej se ajo kishte shpikur numrat. <ref>{{Cite book |last=Livy |title=History of Rome |year=1965 |isbn=0-674-99126-5 |oclc=991483377}}</ref> <ref name="MacRae, Duncan 2016">{{Cite book |last=MacRae, Duncan |title=Legible religion : books, gods, and rituals in Roman culture |date=2016 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-08871-9 |oclc=974037540}}</ref> Ekzistojnë prova arkeologjike që sugjerojnë se Minerva adhurohej jo vetëm në një mënyrë formale qytetare, por edhe nga individë në një nivel më personal. <ref name="MacRae, Duncan 2016">{{Cite book |last=MacRae, Duncan |title=Legible religion : books, gods, and rituals in Roman culture |date=2016 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-08871-9 |oclc=974037540}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFMacRae,_Duncan2016">MacRae, Duncan (2016). ''Legible religion : books, gods, and rituals in Roman culture''. Harvard University Press. [[ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/978-0-674-08871-9|<bdi>978-0-674-08871-9</bdi>]]. [[OCLC]]&nbsp;[https://search.worldcat.org/oclc/974037540 974037540].</cite></ref> === Monedha romake === Minerva paraqitet në monedhat e [[Perandori romak|perandorëve të ndryshëm romakë]] . Ajo shpesh përfaqësohet në anën e pasme të një monedhe duke mbajtur një buf dhe një shtizë midis atributeve të saj. <ref>{{Cite web |title=American Numismatic Society: Browse Collection |url=http://numismatics.org/search/results?q=ric+691+domitian |access-date=2017-03-02}}</ref> == Adhurimi në Britaninë Romake == Gjatë pushtimit romak të Britanisë, ishte e zakonshme që zdrukthëtarët të zotëronin vegla të zbukuruara me imazhe të Minervës për të kërkuar një mbrojtje më të madhe nga perëndesha e zanateve. Disa gra kishin imazhe të saj edhe në aksesorë të tillë si gjilpëra flokësh ose bizhuteri. Ajo madje ishte paraqitur në disa arte funerale në arkivole dhe unaza me vulë. <ref name="Henig-1984">{{Cite book |last=Henig |first=Martin |title=Religion in Roman Britain |publisher=Batsford |year=1984 |location=London}}</ref> === Bath === Gjatë sundimit romak, Minerva u barazua me perëndeshën kelte Sulis, deri në atë masë sa emrat e tyre përdoreshin të dy së bashku dhe në mënyrë të ndërsjellë. <ref name="Henig-1984">{{Cite book |last=Henig |first=Martin |title=Religion in Roman Britain |publisher=Batsford |year=1984 |location=London}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHenig1984">Henig, Martin (1984). ''Religion in Roman Britain''. London: Batsford.</cite></ref> Besohej se ajo drejtonte burimet e nxehta shëruese të vendosura në Bath . <ref name="Sauer-1996">{{Cite journal |last=Sauer |first=Eberhard |date=March 1996 |title=An Inscription from Northern Italy, the Roman Temple Complex in Bath and Minerva as a Healing Goddess in Gallo-Roman Religion |journal=Oxford Journal of Archaeology |volume=15 |pages=63–93 |doi=10.1111/j.1468-0092.1996.tb00074.x}}</ref> Edhe pse Minerva nuk është një hyjni uji, lidhja e saj me profesionet intelektuale si ''Minerva Medica'' mund të mendohet edhe si një perëndeshë shëruese, provat epigrafike të pranishme e bëjnë të qartë se kështu mendohej për Minervën në Bath. <ref name="Sauer-1996" /> Disa nga provat arkeologjike të pranishme në Bath i bëjnë studiuesit të besojnë se mendohej se Minerva mund të ofronte shërim të plotë nga gjëra të tilla si reumatizmi nëpërmjet burimeve të nxehta nëse asaj i jepej merita e plotë për shërimin. <ref name="Henig-1984">{{Cite book |last=Henig |first=Martin |title=Religion in Roman Britain |publisher=Batsford |year=1984 |location=London}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHenig1984">Henig, Martin (1984). ''Religion in Roman Britain''. London: Batsford.</cite></ref> Tempulli i Sulis Minervës ishte i njohur për zjarrin e mrekullueshëm të altarit që digjte qymyr në vend të drurit tradicional. <ref name="Henig-1984">{{Cite book |last=Henig |first=Martin |title=Religion in Roman Britain |publisher=Batsford |year=1984 |location=London}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHenig1984">Henig, Martin (1984). ''Religion in Roman Britain''. London: Batsford.</cite></ref> === Carrawburgh === Ka prova të adhurimit të Minerva Medica në Carrawburgh për shkak të provave arkeologjike, siç është një reliev që e përshkruan atë dhe [[Asklepiu|Eskulapin]] . <ref name="Sauer-1996">{{Cite journal |last=Sauer |first=Eberhard |date=March 1996 |title=An Inscription from Northern Italy, the Roman Temple Complex in Bath and Minerva as a Healing Goddess in Gallo-Roman Religion |journal=Oxford Journal of Archaeology |volume=15 |pages=63–93 |doi=10.1111/j.1468-0092.1996.tb00074.x}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSauer1996">Sauer, Eberhard (March 1996). "An Inscription from Northern Italy, the Roman Temple Complex in Bath and Minerva as a Healing Goddess in Gallo-Roman Religion". ''Oxford Journal of Archaeology''. '''15''': <span class="nowrap">63–</span>93. [[Identifikues digjital objektesh|doi]]:[[doi:10.1111/j.1468-0092.1996.tb00074.x|10.1111/j.1468-0092.1996.tb00074.x]].</cite></ref> === Çester === Në Fushën e Edgarit ndodhet një faltore kushtuar Minervës, e ndërtuar përballë një guroreje pranë lumit Dee . == Menrva Etruske == Rrjedh nga një perëndeshë italike {{Lang|mis|*Meneswā}}, etruskët përvetësuan emrin e trashëguar të latinishtes së vjetër, {{Lang|la|*Menerwā}}, duke e quajtur kështu Menrva . Supozohet se emri i saj romak, Minerva, bazohet në këtë mitologji etruske . Minerva ishte perëndesha e mençurisë, luftës, artit, shkollave, drejtësisë dhe tregtisë. Ajo ishte homologja etruske e [[Atena|Athinës]] greke. Ashtu si Athina, Minerva shpërtheu nga koka e babait të saj, Jupiterit ( [[Zeusi|Zeusit]] grek), i cili kishte përpirë nënën e saj (Metis) në një përpjekje të pasuksesshme për të parandaluar lindjen e saj. Me anë të një procesi të etimologjisë popullore, romakët mund ta kenë lidhur emrin e saj të huaj me [[Rrënja e fjalës|rrënjën]] ''men-'' në [[Fjala|fjalë]] [[Gjuha latine|latine]] si ''mens'' që do të thotë "mendje", ndoshta sepse një nga aspektet e saj si perëndeshë i përkiste intelektualit. Fjala ''mens'' është ndërtuar nga rrënja [[Gjuha proto-indo-evropiane|proto-indo-evropiane]] ''*men-'' 'mendje' (e lidhur me kujtesën si në greqishten [[Mnemosina|Mnemosyne]] ( ''{{Lang|grc|μνημοσύνη}}'' ., mnēmosúnē ) dhe mnêstis ( ''{{Lang|grc|μνῆστις}}'' ): kujtesë, përkujtim, rikujtim, {{Transl|sa|manush}} në sanskritisht që do të thotë mendje). <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[wikipedia:Citim i duhur|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2025)">nevojitet citim</span>]]'' &#x5D;</sup> Menrva etruske ishte pjesë e një triade të shenjtë me Tinia-n dhe Uni-n, ekuivalente me Triadën Kapitoline Romake të Jupiterit-Juno-Minervës. == Referencat == {{reflist|colwidth=30em}} === Bibliografia === * {{Cite journal |last=Dexter |first=Miriam Robbins |year=2006 |title=The Roots of Indo-European Patriarchy: Indo-European Female Figures and the Principles of Energy |url=https://www.academia.edu/40640429/The_Roots_of_Indo_European_Patriarchy_Indo_European_Female_Figures_and_the_Principles_of_Energy |journal=Journal of Archaeomythology |publisher=Institute of Archaeomythology |volume=10}} * {{Cite book |last=Bakkum |first=Gabriël CLM |url=https://archive.org/details/bub_gb_vUvIWIQMDokC |title=The Latin Dialect of the Ager Faliscus: 150 Years of Scholarship |publisher=Amsterdam University Press |year=2009 |series=Thesis, University of Amsterdam |volume=Part I |location=Amsterdam |language=en}} * {{Citation |last=Belayche |first=Nicole |title=Religious Actors in Daily Life: Practices and Related Beliefs |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/9780470690970.ch20 |work=A Companion to Roman Religion |pages=275–291 |year=2007 |publisher=John Wiley & Sons, Ltd |language=en |doi=10.1002/9780470690970.ch20 |isbn=978-0-470-69097-0 |access-date=2025-11-28}} * {{Cite book |last=Buck |first=Carl Darling |url=https://archive.org/details/grammarofoscanum00buckuoft |title=A Grammar Of Oscan And Umbrian: With A Collection Of Inscriptions And A Glossary |publisher=Kessinger |year=2007 |isbn=978-1-4326-9132-5 |ref=CITEREFBuck1904 |author-link=Carl Darling Buck}} * {{Cite book |last=Denova |first=Rebecca I. |url=https://ia800703.us.archive.org/15/items/CompleteBooksSetsarchive/Rebecca%20I.%20Denova%20-%20Greek%20and%20Roman%20Religions%20%28Blackwell%20Ancient%20Religions%29%20%28Retail%29.pdf |title=Greek and Roman Religions |date=November 2, 2018 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=9781118543009 |series=Blackwell ancient religions |language=en |doi=10.1002/9781119392552 |lccn=2018038135}} * {{Cite book |last=de Vaan |first=Michiel |url=https://books.google.com/books?id=ecZ1DwAAQBAJ |title=Etymological Dictionary of Latin and the other Italic Languages |date=2008 |publisher=Brill |isbn=9789004167971 |language=en |author-link=Michiel de Vaan}} * {{Cite book |last=Fortson IV |first=Benjamin W. |title=Handbook of Comparative and Historical Indo-European Linguistics |publisher=De Gruyter |year=2017 |editor-last=Joseph |editor-first=Brian |chapter=The dialectology of Italic |editor-last2=Fritz |editor-first2=Matthias |editor-last3=Klein |editor-first3=Jared}} * {{Citation |last=Graf |first=Fritz |title=Athena and Minerva: Two Faces of One Goddess? |date=2001-01-01 |url=https://brill.com/view/book/edcoll/9789004497290/B9789004497290_s010.xml |work=Athena in the Classical World |pages=127–139 |editor-last=Deacy |editor-first=Susan |publisher=BRILL |doi=10.1163/9789004497290_010 |isbn=978-90-04-49729-0 |access-date=2025-11-28 |editor2-last=Villing |editor2-first=Alexandra}} * {{Cite book |url=http://archive.org/details/isbn_1884964982 |title=Encyclopedia of Indo-European culture |date=1997 |publisher=Fitzroy Dearborn Publishers |isbn=978-188-496-498-5 |editor-last=Mallory |editor-first=J.P. |location=London, Chicago |editor-last2=Adams |editor-first2=D. Q.}} * {{Cite book |last=Matasović |first=Ranko |url=https://mudrac.ffzg.hr/~rmatasov/PIE%20Religion.pdf |title=A Reader in Comparative Indo-European Religion |year=2018 |location=Zagreb |archive-url=https://web.archive.org/web/20250904123328/https://mudrac.ffzg.hr/~rmatasov/PIE%20Religion.pdf |archive-date=September 4, 2025 |url-status=live}} * <nowiki> This article incorporates text from a publication now in the public domain: .mw-parser-output cite.citation{font-style:inherit;word-wrap:break-word}.mw-parser-output .citation q{quotes:"\"""\"""'""'"}.mw-parser-output .citation:target{background-color:rgba(0,127,255,0.133)}.mw-parser-output .id-lock-free.id-lock-free a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/65/Lock-green.svg")right 0.1em center/9px no-repeat}.mw-parser-output .id-lock-limited.id-lock-limited a,.mw-parser-output .id-lock-registration.id-lock-registration a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d6/Lock-gray-alt-2.svg")right 0.1em center/9px no-repeat}.mw-parser-output .id-lock-subscription.id-lock-subscription a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/aa/Lock-red-alt-2.svg")right 0.1em center/9px no-repeat}.mw-parser-output .cs1-ws-icon a{background:url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/4c/Wikisource-logo.svg")right 0.1em center/12px no-repeat}body:not(.skin-timeless):not(.skin-minerva) .mw-parser-output .id-lock-free a,body:not(.skin-timeless):not(.skin-minerva) .mw-parser-output .id-lock-limited a,body:not(.skin-timeless):not(.skin-minerva) .mw-parser-output .id-lock-registration a,body:not(.skin-timeless):not(.skin-minerva) .mw-parser-output .id-lock-subscription a,body:not(.skin-timeless):not(.skin-minerva) .mw-parser-output .cs1-ws-icon a{background-size:contain;padding:0 1em 0 0}.mw-parser-output .cs1-code{color:inherit;background:inherit;border:none;padding:inherit}.mw-parser-output .cs1-hidden-error{display:none;color:var(--color-error,#bf3c2c)}.mw-parser-output .cs1-visible-error{color:var(--color-error,#bf3c2c)}.mw-parser-output .cs1-maint{display:none;color:#085;margin-left:0.3em}.mw-parser-output .cs1-kern-left{padding-left:0.2em}.mw-parser-output .cs1-kern-right{padding-right:0.2em}.mw-parser-output .citation .mw-selflink{font-weight:inherit}@media screen{.mw-parser-output .cs1-format{font-size:95%}html.skin-theme-clientpref-night .mw-parser-output .cs1-maint{color:#18911f}}@media screen and (prefers-color-scheme:dark){html.skin-theme-clientpref-os .mw-parser-output .cs1-maint{color:#18911f}}Smith, William, ed. (1870). "Minerva". Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology. p. 1090.</nowiki> * {{Cite journal |last=van der Graaff |first=Ivo |last2=Ellis |first2=Steven J. R. |year=2017 |title=Minerva, urban defenses, and the continuity of cult at Pompeii |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-roman-archaeology/article/abs/minerva-urban-defenses-and-the-continuity-of-cult-at-pompeii/3B0FDA96150626E83E0118C0071B0F4E |journal=Journal of Roman Archaeology |language=en |volume=30 |pages=283–300 |doi=10.1017/S1047759400074122 |issn=1047-7594 |url-access=subscription}} * {{Cite journal |last=Woodard |first=Roger D. |year=2002 |title=The Disruption of Time in Myth and Epic |url=https://www.jstor.org/stable/44578450 |journal=Arethusa |volume=35 |issue=1 |pages=83–98 |issn=0004-0975}} * {{Cite book |last=Woodard |first=Roger D. |url=https://ia601905.us.archive.org/34/items/upinder-singh-political-violence-in-ancient-india-retail/Roger%20D.%20Woodard%20-%20Indo-European%20Sacred%20Space%20Vedic%20and%20Roman%20Cult.pdf |title=Indo-European Sacred Space: Vedic and Roman Cult |publisher=University of Illinois Press |year=2006 |isbn=978-0-252-02988-2 |doi=10.5406/j.ctt1xcmv6 |jstor=10.5406/j.ctt1xcmv6}} == Lidhje të jashtme == * [https://iconographic.warburg.sas.ac.uk/category/vpc-taxonomy-000098 Baza e të Dhënave Ikonografike e Institutit Warburg (imazhe të Minervës)] [[Kategoria:Minerva]] [[Kategoria:Përëndesha romake]] [[Kategoria:Faqe me përkthime të pashqyrtuara]] [[Kategoria:Hyjni romake]] 5238hnvhac9p3935qnd5p6cd5n0jtnl 3 401352 2985764 2026-05-30T22:15:57Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Minerva */ 2985764 wikitext text/x-wiki == Probleme me referimet te artikulli ''[[Minerva]]'' == Përshëndetje, Leonjeta B! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985758|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Minerva]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2022:15)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 maj 2026 00:15 (CEST) 9pnttjt6nvj9562luol136vtt6u6pk5 14 401353 2985771 2026-05-30T22:23:41Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Reformatorë protestantë]] 2985771 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Reformatorë protestantë]] 585rlilyavprie6nc5nw7o83zp68pun 14 401354 2985772 2026-05-30T22:29:16Z Edukatori 112234 Faqe e re: [[Kategoria:Protestantizëm]] 2985772 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Protestantizëm]] pndjq46z6ogila37q24ioghhp5vuem6 0 401355 2985773 2026-05-30T22:36:43Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: {{short description|Futbollist skocez}} {{Infobox football biography | name = George Graham | image = George Graham (1970).png | image_size = | caption = Graham in 1970 | fullname = George Graham | birth_date = 30 nëntor 1944 | birth_place = [[Bargeddie]], Skoci | height = {{height|ft=5|in=11}} | position = [[Midfielder]], [[forward (association football)|forward]] | youthyears1 = 1959–1961 | youthclubs1 = [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | years1 = 1961–1964 | clubs1 = A... 2985773 wikitext text/x-wiki {{short description|Futbollist skocez}} {{Infobox football biography | name = George Graham | image = George Graham (1970).png | image_size = | caption = Graham in 1970 | fullname = George Graham | birth_date = 30 nëntor 1944 | birth_place = [[Bargeddie]], Skoci | height = {{height|ft=5|in=11}} | position = [[Midfielder]], [[forward (association football)|forward]] | youthyears1 = 1959–1961 | youthclubs1 = [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | years1 = 1961–1964 | clubs1 = [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | caps1 = 8 | goals1 = 2 | years2 = 1964–1966 | clubs2 = [[Chelsea F.C.|Chelsea]] | caps2 = 72 | goals2 = 35 | years3 = 1966–1972 | clubs3 = [[Arsenal F.C.|Arsenal]] | caps3 = 227 | goals3 = 60 | years4 = 1972–1974 | clubs4 = [[Manchester United F.C.|Manchester United]] | caps4 = 43 | goals4 = 2 | years5 = 1974–1976 | clubs5 = [[Portsmouth F.C.|Portsmouth]] | caps5 = 61 | goals5 = 5 | years6 = 1976–1977 | clubs6 = [[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]] | caps6 = 44 | goals6 = 2 | years7 = 1978 | clubs7 = [[California Surf]] | caps7 = 17 | goals7 = 0 | totalcaps = 472 | totalgoals = 106 | nationalyears1 = 1971–1973 | nationalteam1 = [[Kombëtarja skoceze e futbollit|Skocia]] | nationalcaps1 = 13 | nationalgoals1 = 3 | manageryears1 = 1982–1986 | managerclubs1 = [[Millwall F.C.|Millwall]] | manageryears2 = 1986–1995 | managerclubs2 = [[Arsenal F.C.|Arsenal]] | manageryears3 = 1996–1998 | managerclubs3 = [[Leeds United F.C.|Leeds United]] | manageryears4 = 1998–2001 | managerclubs4 = [[Tottenham Hotspur F.C.|Tottenham Hotspur]] }} '''George Graham''' (lindur me 30 nëntor 1944) është një ish-[[Futbolli|futbollist]] dhe trajner [[Skocia|skocez]].<ref>{{cite web |last1=Davies |first1=Hunter |title=George Graham: after the fall |url=http://www.theguardian.com/football/2000/feb/12/newsstory.sport |website=[[The Guardian]] |date=12 shkurt 2000 |access-date=23 tetor 2020|language=en}}</ref> ==Burime== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Graham, George}} [[Kategoria:Lindje 1944]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë skocezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren skoceze]] [[Kategoria:Futbollistë në Aston Villa F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Chelsea F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Arsenal F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Manchester United F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Portsmouth F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Crystal Palace F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Premier League]] [[Kategoria:Trajnerë në Arsenal F.C.]] [[Kategoria:Trajnerë në Tottenham Hotspur F.C.]] {{Futboll-cung}} a9xlwkr5jxmpzx0soqr7ydwy8yf0xzf 3 401356 2985774 2026-05-30T22:37:06Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Donatella Versace */ 2985774 wikitext text/x-wiki == Probleme me referimet te artikulli ''[[Donatella Versace]]'' == Përshëndetje, Liza Murseli! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985770|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Donatella Versace]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Parametra të panjohur bosh|Parametra të panjohur bosh]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur kanë parametra të panjohur bosh. Për ta zgjidhur këtë gabim mund të lexoni më shumë [[w:en:Category:CS1 errors: empty unknown parameters|këtu]]. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2022:37)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 maj 2026 00:37 (CEST) scvq90gnvlgzfzrpr2meqzbbtuvpic6 0 401357 2985777 2026-05-30T22:59:02Z Stochaotic 188222 krijova artikull të ri 2985777 wikitext text/x-wiki Qelizat Schwann janë një lloj i [[Qelizë gliale|qelizave gliale]]. Ato kanë si funksion kryesor mielinimin e [[Neuroni|neuroneve]] në [[sistemin nervor periferik]], duke mundësuar kështu izolimin dhe sigurimin e nutrientëve për aksonet. Përveç qelizave Schwann që mielonojnë aksone, ka dhe qeliza Schwann që nuk kanë funksion mielinues; ky grup qelizash kryejnë funksione të tjera si mbështetje dhe amortizim. <ref name=":0">{{Citation |last=Fallon |first=Matthew |title=Histology, Schwann Cells |date=2026 |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK544316/ |work=StatPearls |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=31335036 |access-date=2026-05-30 |last2=Tadi |first2=Prasanna}}</ref> Mënyra se si aksonet izolohen me mielinë ndryshon ndërmjet Sistemit Nervor Periferik (SNP) dhe atij Qendror (SNQ): * '''Në SNP (Qelizat Schwann):''' Procesi i mielinizimit është "një me një", që do të thotë çdo qelizë Schwann mbështjell vetëm një segment të vetëm të një aksoni periferik. Për rrjedhojë, që një akson të mielinizohet në tërë gjatësinë e tij, nevojitet një varg i tërë qelizash Schwann të pavarura nga njëra-tjetra. * '''Në SNQ (Oligodendrocitet):''' Këto qeliza funksionojnë në mënyrë të centralizuar. Një oligodendrocit i vetëm zgjat degëzimet e tij për të formuar cilindra mieline rreth disa aksonesh të ndryshme fqinje.<ref name=":0" /> == Burimet == gkn2rsidm8kuscpg4e2vkyu4l2ewiiw 3 401358 2985778 2026-05-30T23:14:03Z Qwerfjkl (bot) 160953 /* Probleme me referimet te artikulli Qeliza Schwann */ 2985778 wikitext text/x-wiki == Probleme me referimet te artikulli ''[[Qeliza Schwann]]'' == Përshëndetje, Stochaotic! Unë jam një robot i komanduar nga përdoruesi Qwerfjkl. [[Special:Diff/2985777|Ky redaktim]] i bërë nga ju në artikullin ''[[:Qeliza Schwann]]'' ka sjellë këto probleme me referimet: * [[:Kategoria:Gabime CS1: Mungon parametri i gjuhës|Mungon parametri i gjuhës]] - Referimet shfaqin këtë gabim kur mungon parametri i gjuhës. Për ta zgjidhur këtë gabim mjafton të shtoni parametrin e gjuhës në to. Ju lutem të shikoni këtë artikull dhe të rregulloni problemet e vëna në pah. Nëse mendoni se ky është një raportim i gabuar ose kërkoni ndihmë në zgjidhjen e tij mund të shkruani <span class="plainlinks">[{{fullurl:User talk:Klein Muçi|action=edit&preloadtitle=Qwerfjkl%20(bot)%20-%20Problem%20me%20referimet%20(30%20maj%202026,%2023:14)&section=new}} këtu]</span>. Mos harroni të përmendni problemin dhe faqen ku ka ndodhur! — <!-- User:Qwerfjkl (bot)/inform -->[[Përdoruesi:Qwerfjkl (bot)|Qwerfjkl (bot)]] ([[Përdoruesi diskutim:Qwerfjkl (bot)|diskutimet]]) 31 maj 2026 01:14 (CEST) ap86h1e13agcdttushudg43v05ia3wa 0 401359 2985779 2026-05-30T23:14:23Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: {{Short description|Futbollist francez}} {{Infobox football biography | name = Robert Pires | image = Robert Pires 2011.jpg | caption = Pires (2011) | full_name = Robert Emmanuel Pires | birth_date = 29 tetor 1973 | birth_place = [[Reims]], Francë | height = 1.85 m | position = [[Winger (association football)|Winger]], [[attacking midfielder]] | currentclub = | youthyears1 = 1980–1989 | youthclubs1 = [[EF Reims Sainte-Anne|Reims Sainte-Anne]] | youthyears2 = 1989–1991 | you... 2985779 wikitext text/x-wiki {{Short description|Futbollist francez}} {{Infobox football biography | name = Robert Pires | image = Robert Pires 2011.jpg | caption = Pires (2011) | full_name = Robert Emmanuel Pires | birth_date = 29 tetor 1973 | birth_place = [[Reims]], Francë | height = 1.85 m | position = [[Winger (association football)|Winger]], [[attacking midfielder]] | currentclub = | youthyears1 = 1980–1989 | youthclubs1 = [[EF Reims Sainte-Anne|Reims Sainte-Anne]] | youthyears2 = 1989–1991 | youthclubs2 = [[Stade de Reims|Reims]] | years1 = 1991–1992 | clubs1 = [[Stade de Reims|Reims]] | caps1 = 5 | goals1 = 2 | years2 = 1992–1993 | clubs2 = [[FC Metz|Metz B]] | caps2 = 23 | goals2 = 5 | years3 = 1993–1998 | clubs3 = [[FC Metz|Metz]] | caps3 = 162 | goals3 = 43 | years4 = 1998–2000 | clubs4 = [[Olympique de Marseille|Marseille]] | caps4 = 66 | goals4 = 8 | years5 = 2000–2006 | clubs5 = [[Arsenal F.C.|Arsenal]] | caps5 = 189 | goals5 = 62 | years6 = 2006–2010 | clubs6 = [[Villarreal CF|Villarreal]] | caps6 = 103 | goals6 = 13 | years7 = 2010–2011 | clubs7 = [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | caps7 = 9 | goals7 = 0 | years8 = 2014–2015 | clubs8 = [[FC Goa|Goa]] | caps8 = 8 | goals8 = 1 | totalcaps = 565 | totalgoals = 134 | nationalyears1 = 1995–1996 | nationalteam1 = [[Kombëtarja franceze nën-21 e futbollit|Franca nën-21]] | nationalcaps1 = 12 | nationalgoals1 = 5 | nationalyears2 = 1996–2004 | nationalteam2 = [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] | nationalcaps2 = 79 | nationalgoals2 = 14 }} '''Robert Emmanuel Pires''' (lindur me 29 tetor 1973) është një ish-[[Futbolli|futbollist]] [[Franca|francez]]. Pires fitoi Kupën e Botës me Francën në vitin [[Kampionati Botëror i Futbollit 1998|1998]] dhe Kampionatin Evropian në vitin [[UEFA Euro 2000|2000]] dhe me Arsenalin ai fitoi dy tituj të [[Premier League|ligës angleze]] dhe tre [[FA Cup|kupa angleze]]. ==Burime== {{reflist}} {{FIFA 100}} {{DEFAULTSORT:Pires, Robert}} [[Kategoria:Lindje 1973]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë francezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren franceze]] [[Kategoria:Futbollistë në Stade de Reims]] [[Kategoria:Futbollistë në FC Metz]] [[Kategoria:Futbollistë në Olympique de Marseille]] [[Kategoria:Futbollistë në Arsenal F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Villareal CF]] [[Kategoria:Futbollistë në Aston Villa F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Premier League]] {{Futboll-cung}} gqaxsney1xs62t2hr00qj75momgadac 2985780 2985779 2026-05-30T23:15:52Z Mitrovica02 128863 /* Burime */ 2985780 wikitext text/x-wiki {{Short description|Futbollist francez}} {{Infobox football biography | name = Robert Pires | image = Robert Pires 2011.jpg | caption = Pires (2011) | full_name = Robert Emmanuel Pires | birth_date = 29 tetor 1973 | birth_place = [[Reims]], Francë | height = 1.85 m | position = [[Winger (association football)|Winger]], [[attacking midfielder]] | currentclub = | youthyears1 = 1980–1989 | youthclubs1 = [[EF Reims Sainte-Anne|Reims Sainte-Anne]] | youthyears2 = 1989–1991 | youthclubs2 = [[Stade de Reims|Reims]] | years1 = 1991–1992 | clubs1 = [[Stade de Reims|Reims]] | caps1 = 5 | goals1 = 2 | years2 = 1992–1993 | clubs2 = [[FC Metz|Metz B]] | caps2 = 23 | goals2 = 5 | years3 = 1993–1998 | clubs3 = [[FC Metz|Metz]] | caps3 = 162 | goals3 = 43 | years4 = 1998–2000 | clubs4 = [[Olympique de Marseille|Marseille]] | caps4 = 66 | goals4 = 8 | years5 = 2000–2006 | clubs5 = [[Arsenal F.C.|Arsenal]] | caps5 = 189 | goals5 = 62 | years6 = 2006–2010 | clubs6 = [[Villarreal CF|Villarreal]] | caps6 = 103 | goals6 = 13 | years7 = 2010–2011 | clubs7 = [[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | caps7 = 9 | goals7 = 0 | years8 = 2014–2015 | clubs8 = [[FC Goa|Goa]] | caps8 = 8 | goals8 = 1 | totalcaps = 565 | totalgoals = 134 | nationalyears1 = 1995–1996 | nationalteam1 = [[Kombëtarja franceze nën-21 e futbollit|Franca nën-21]] | nationalcaps1 = 12 | nationalgoals1 = 5 | nationalyears2 = 1996–2004 | nationalteam2 = [[Kombëtarja franceze e futbollit|Franca]] | nationalcaps2 = 79 | nationalgoals2 = 14 }} '''Robert Emmanuel Pires''' (lindur me 29 tetor 1973) është një ish-[[Futbolli|futbollist]] [[Franca|francez]]. Pires fitoi Kupën e Botës me Francën në vitin [[Kampionati Botëror i Futbollit 1998|1998]] dhe Kampionatin Evropian në vitin [[UEFA Euro 2000|2000]] dhe me Arsenalin ai fitoi dy tituj të [[Premier League|ligës angleze]] dhe tre [[FA Cup|kupa angleze]]. ==Burime== {{reflist}} {{FIFA 100}} {{DEFAULTSORT:Pires, Robert}} [[Kategoria:Lindje 1973]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Futbollistë francezë]] [[Kategoria:Futbollistë në kombëtaren franceze]] [[Kategoria:Futbollistë në Stade de Reims]] [[Kategoria:Futbollistë në FC Metz]] [[Kategoria:Futbollistë në Olympique de Marseille]] [[Kategoria:Futbollistë në Arsenal F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Villarreal CF]] [[Kategoria:Futbollistë në Aston Villa F.C.]] [[Kategoria:Futbollistë në Premier League]] {{Futboll-cung}} h5h20vs1qs6ishn7rkivwbxt7hlfvq3 14 401360 2985781 2026-05-30T23:16:22Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Stade de Reims]] 2985781 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Stade de Reims]] p0s97zowrb9vqzkarru2zxs8d8k8xiw 14 401361 2985782 2026-05-30T23:17:21Z Mitrovica02 128863 Faqe e re: [[Kategoria:Klube futbolli në Francë|Reims]] 2985782 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Klube futbolli në Francë|Reims]] 8rw760wx2ip0u5ep49d3403mbb4nits 1 401362 2985785 2026-05-30T23:33:00Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985785 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Ura e Klleznës]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985784 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190819040425/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2008/01/26/ura-e-klleznes-monument-i-kultures/ për lidhjen http://www.visit-ulcinj.com/blog/2008/01/26/ura-e-klleznes-monument-i-kultures/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 01:33 (CEST) 2z2dpztztyr0hu52n4l47fxb7bom3o5 1 401363 2985790 2026-05-31T00:11:57Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985790 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vankover Mançev]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985789 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191017091138/https://www.sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-vankover-mancev-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-vankover-mancev-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 02:11 (CEST) 5f9tf9rhgox4vljuduxama53xnodr1w 1 401364 2985793 2026-05-31T00:24:42Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985793 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vasko Kovaçevski]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985792 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20170625163905/http://www.sobranie.mk/socijaldemokratski-sojuz-na-makedonija-2016-ns_article-vasko-kovacevski-16.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/socijaldemokratski-sojuz-na-makedonija-2016-ns_article-vasko-kovacevski-16.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 02:24 (CEST) 3c9vz0ndyok2ca30cf8o0ofrzn1vi2p 1 401365 2985801 2026-05-31T00:45:15Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985801 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vesel Memedi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985800 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029140047/https://sobranie.mk/koalicioni-aleanca-per-shqiptaret-lr-pdsh-uniteti-rdk-ns_article-vesell-memedi-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/koalicioni-aleanca-per-shqiptaret-lr-pdsh-uniteti-rdk-ns_article-vesell-memedi-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 02:45 (CEST) q8fn16nk4fsfx05llj7a5ssul2d63xm 1 401366 2985803 2026-05-31T00:51:12Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985803 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vesna Damçevska-Ilievska]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985802 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029145956/https://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-vesna-damcevska-ilievska-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-vesna-damcevska-ilievska-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 02:51 (CEST) lzilzgdb5kxy9bd4k0d54ie649sg5dv 1 401367 2985805 2026-05-31T00:53:09Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985805 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vesna Pemova]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985804 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029135829/https://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-vesna-pemova-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-vesna-pemova-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 02:53 (CEST) 3j0m1iqmdgwuqan9jdnuxiz4wcep814 0 401368 2985807 2026-05-31T01:03:11Z Leutrim.P 113691 Faqe e re; https://en.wikipedia.org/wiki/Ibrahim_Traor%C3%A9 2985807 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Captain (armed forces)|Captain]] | name = Ibrahim Traoré | image = Ibrahim Traoré portrait.jpg | caption = Official portrait, 2026 | order = | office = [[List of heads of state of Burkina Faso|President of Burkina Faso]] | term_start = 30 September 2022 | term_end = | predecessor = [[Paul-Henri Sandaogo Damiba]] | successor = | order1 = 2nd | office1 = Patriotic Movement for Safeguard and Restoration{{!}}President of the Patriotic Movement for Safeguard and Restoration | term_start1 = 30 September 2022 | term_end1 = | predecessor1 = Paul-Henri Sandaogo Damiba | successor1 = | order2 = 2nd | office2 = Confederation of Sahel States{{!}}President of the Confederation of Sahel States | term_start2 = 24 December 2025 | term_end2 = | predecessor2 = [[Assimi Goïta]] | successor2 = | birth_date = {{Birth date and age|1988|3|14|df=y}} | birth_place = [[Kéra, Bondokuy|Kéra]], Burkina Faso | nickname = "IB"<ref name="Douce" /> | alma_mater = {{ubl|[[University of Ouagadougou]] ([[Bachelor of Science|BSc]])|Georges-Namoano Military Academy}} | occupation = Military officer, politician | allegiance = {{flag|Burkina Faso}} | branch = {{army|Burkina Faso}} | branch_label = Branch | rank = [[File:10._Burkina_Faso_Army_-_CAPT.svg|20px]] [[Military ranks of Burkina Faso|Captain]] | unit = "Cobra" Special Forces Unit<ref name="aljazeera" /> <br/> (disputed)<ref name="africa report">{{cite web|url=https://www.theafricareport.com/245959/burkina-faso-ibrahim-traore-proclaimed-president-damiba-ousted/ |title=Burkina Faso: Ibrahim Traoré proclaimed President, Damiba ousted |agency=Jeune Afrique |website=The Africa Report |date=1 October 2022 |access-date=1 October 2022}}</ref> | battles = {{tree list}} *[[Mali War]] *[[Islamist insurgency in Burkina Faso]] *[[Burkina Faso coup d'état (disambiguation)|Burkinabè coup d'etats]] **[[January 2022 Burkina Faso coup d'état|January 2022]] **[[September 2022 Burkina Faso coup d'état|September 2022]] **[[2023 Burkina Faso coup attempt|September 2023]] {{tree list/end}} | battles_label = | status = Interim }} '''Ibrahim Traoré''' (i lindur më 14 mars 1988) është një oficer ushtarak dhe politikan nga [[Burkina Faso]], i cili ka mbajtur pushtetin si [[Presidenti|president]] i përkohshëm i Burkina Fasos që nga përmbysja e paraardhësit të tij në një grusht shteti në vitin 2022. Ideologjikisht i shquar për pikëpamjet e tij nacionaliste, pan-afrikaniste, anti-imperialiste dhe anti-perëndimore, Traoré është udhëheqësi i dytë i Lëvizjes Patriotike për Mbrojtje dhe Restaurim, juntës ushtarake në pushtet në Burkina Faso që nga shtatori 2022 dhe presidenti i dytë i Aleancës së Shteteve të Sahelit që nga viti 2025. I lindur në Kéra, të vendosur në Burkina Fason perëndimore, Traoré u diplomua nga Universiteti i Ouagadougou në vitin 2009 me një diplomë bachelor në shkencë dhe gjeologji. Pas diplomimit nga universiteti, ai u bashkua me Forcat e Armatosura të Burkina Fasos dhe mori trajnim ushtarak jashtë vendit, thuhet në Marok dhe Francë. Traoré fitoi përvojë në luftën kundër terrorizmit gjatë kryengritjes xhihadiste të vendit. Në vitin 2019, ai u vendos në Mali me misionin paqeruajtës të Kombeve të Bashkuara (MINUSMA). Në shtator 2022, Traoré udhëhoqi një grusht shteti kundër Presidentit të Përkohshëm të atëhershëm Paul-Henri Sandaogo Damiba dhe e rrëzoi me sukses atë. Në moshën 34 vjeç, Traoré u bë kreu më i ri i shtetit në vend, duke tejkaluar Thomas Sankara dhe Blaise Compaoré, dhe gjithashtu u bë kreu më i ri i shtetit në botë. Gjatë mandatit të tij, Traoré e ka distancuar gjithnjë e më shumë Burkina Fason nga Franca dhe ECOWAS, veçanërisht duke dëbuar trupat e tyre, dhe gjithashtu e ka lidhur gjithnjë e më shumë Burkina Fason me Rusinë, Turqinë, Kinën, si dhe Malin dhe Nigerin. Traoré ka luajtur gjithashtu një rol të madh në themelimin e Aleancës së Shteteve të Sahelit, një aleancë e përbërë nga Burkina Faso, Mali dhe Nigeri. Nën udhëheqjen e Traoré, ka pasur një goditje ndaj lirisë së shtypit dhe opozitës politike, duke përfshirë rekrutimin e paligjshëm të kritikëve, gazetarëve, aktivistëve, prokurorëve dhe gjyqtarëve. Që nga janari 2026, sipas DW Africa, Traoré i ka mbijetuar të paktën 5 përpjekjeve për grusht shteti kundër udhëheqjes së tij që nga marrja e pushtetit.<ref>{{Cite web |title= |url=https://www.facebook.com/dw.africa/posts/burkina-faso-says-it-has-thwarted-an-alleged-coup-attempt-against-president-ibra/1281361777361045/ |language=sq}}</ref> == Shiko edhe == * [[Burkina Faso]] == Burime == k24iysq781bgefmyf8v8r80uex1bjrq 2985808 2985807 2026-05-31T01:04:09Z Leutrim.P 113691 added [[Category:Udhëheqës që morën pushtetin me grusht shteti]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985808 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[Captain (armed forces)|Captain]] | name = Ibrahim Traoré | image = Ibrahim Traoré portrait.jpg | caption = Official portrait, 2026 | order = | office = [[List of heads of state of Burkina Faso|President of Burkina Faso]] | term_start = 30 September 2022 | term_end = | predecessor = [[Paul-Henri Sandaogo Damiba]] | successor = | order1 = 2nd | office1 = Patriotic Movement for Safeguard and Restoration{{!}}President of the Patriotic Movement for Safeguard and Restoration | term_start1 = 30 September 2022 | term_end1 = | predecessor1 = Paul-Henri Sandaogo Damiba | successor1 = | order2 = 2nd | office2 = Confederation of Sahel States{{!}}President of the Confederation of Sahel States | term_start2 = 24 December 2025 | term_end2 = | predecessor2 = [[Assimi Goïta]] | successor2 = | birth_date = {{Birth date and age|1988|3|14|df=y}} | birth_place = [[Kéra, Bondokuy|Kéra]], Burkina Faso | nickname = "IB"<ref name="Douce" /> | alma_mater = {{ubl|[[University of Ouagadougou]] ([[Bachelor of Science|BSc]])|Georges-Namoano Military Academy}} | occupation = Military officer, politician | allegiance = {{flag|Burkina Faso}} | branch = {{army|Burkina Faso}} | branch_label = Branch | rank = [[File:10._Burkina_Faso_Army_-_CAPT.svg|20px]] [[Military ranks of Burkina Faso|Captain]] | unit = "Cobra" Special Forces Unit<ref name="aljazeera" /> <br/> (disputed)<ref name="africa report">{{cite web|url=https://www.theafricareport.com/245959/burkina-faso-ibrahim-traore-proclaimed-president-damiba-ousted/ |title=Burkina Faso: Ibrahim Traoré proclaimed President, Damiba ousted |agency=Jeune Afrique |website=The Africa Report |date=1 October 2022 |access-date=1 October 2022}}</ref> | battles = {{tree list}} *[[Mali War]] *[[Islamist insurgency in Burkina Faso]] *[[Burkina Faso coup d'état (disambiguation)|Burkinabè coup d'etats]] **[[January 2022 Burkina Faso coup d'état|January 2022]] **[[September 2022 Burkina Faso coup d'état|September 2022]] **[[2023 Burkina Faso coup attempt|September 2023]] {{tree list/end}} | battles_label = | status = Interim }} '''Ibrahim Traoré''' (i lindur më 14 mars 1988) është një oficer ushtarak dhe politikan nga [[Burkina Faso]], i cili ka mbajtur pushtetin si [[Presidenti|president]] i përkohshëm i Burkina Fasos që nga përmbysja e paraardhësit të tij në një grusht shteti në vitin 2022. Ideologjikisht i shquar për pikëpamjet e tij nacionaliste, pan-afrikaniste, anti-imperialiste dhe anti-perëndimore, Traoré është udhëheqësi i dytë i Lëvizjes Patriotike për Mbrojtje dhe Restaurim, juntës ushtarake në pushtet në Burkina Faso që nga shtatori 2022 dhe presidenti i dytë i Aleancës së Shteteve të Sahelit që nga viti 2025. I lindur në Kéra, të vendosur në Burkina Fason perëndimore, Traoré u diplomua nga Universiteti i Ouagadougou në vitin 2009 me një diplomë bachelor në shkencë dhe gjeologji. Pas diplomimit nga universiteti, ai u bashkua me Forcat e Armatosura të Burkina Fasos dhe mori trajnim ushtarak jashtë vendit, thuhet në Marok dhe Francë. Traoré fitoi përvojë në luftën kundër terrorizmit gjatë kryengritjes xhihadiste të vendit. Në vitin 2019, ai u vendos në Mali me misionin paqeruajtës të Kombeve të Bashkuara (MINUSMA). Në shtator 2022, Traoré udhëhoqi një grusht shteti kundër Presidentit të Përkohshëm të atëhershëm Paul-Henri Sandaogo Damiba dhe e rrëzoi me sukses atë. Në moshën 34 vjeç, Traoré u bë kreu më i ri i shtetit në vend, duke tejkaluar Thomas Sankara dhe Blaise Compaoré, dhe gjithashtu u bë kreu më i ri i shtetit në botë. Gjatë mandatit të tij, Traoré e ka distancuar gjithnjë e më shumë Burkina Fason nga Franca dhe ECOWAS, veçanërisht duke dëbuar trupat e tyre, dhe gjithashtu e ka lidhur gjithnjë e më shumë Burkina Fason me Rusinë, Turqinë, Kinën, si dhe Malin dhe Nigerin. Traoré ka luajtur gjithashtu një rol të madh në themelimin e Aleancës së Shteteve të Sahelit, një aleancë e përbërë nga Burkina Faso, Mali dhe Nigeri. Nën udhëheqjen e Traoré, ka pasur një goditje ndaj lirisë së shtypit dhe opozitës politike, duke përfshirë rekrutimin e paligjshëm të kritikëve, gazetarëve, aktivistëve, prokurorëve dhe gjyqtarëve. Që nga janari 2026, sipas DW Africa, Traoré i ka mbijetuar të paktën 5 përpjekjeve për grusht shteti kundër udhëheqjes së tij që nga marrja e pushtetit.<ref>{{Cite web |title= |url=https://www.facebook.com/dw.africa/posts/burkina-faso-says-it-has-thwarted-an-alleged-coup-attempt-against-president-ibra/1281361777361045/ |language=sq}}</ref> == Shiko edhe == * [[Burkina Faso]] == Burime == [[Kategoria:Udhëheqës që morën pushtetin me grusht shteti]] f1vs1460wtx2h5orwjyd8wv0i23tiy9 3 401369 2985809 2026-05-31T01:07:35Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 2985809 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Po redaktohet1}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 31 maj 2026 03:07 (CEST) 0k3z1rdwsmguptvj2d952p7tvbgr819 3 401370 2985810 2026-05-31T01:09:14Z Komuniteti 117282 Mirëpritje 2985810 wikitext text/x-wiki {{Stampa:Tung|realName=|name=Gencjan Dashi}} -- [[Përdoruesi:Komuniteti|Komuniteti]] ([[Përdoruesi diskutim:Komuniteti|diskutimet]]) 31 maj 2026 03:09 (CEST) r1lqgcq9y7i5fq6zzz0o3rcjyfgol5s 0 401371 2985815 2026-05-31T01:18:26Z Leutrim.P 113691 Faqe e re; https://en.wikipedia.org/wiki/Decolonization 2985815 wikitext text/x-wiki '''Shkolonizimi''' është fundi i [[Kolonializmi|kolonializmit]], ky i fundit është procesi me anë të të cilit kombet perandorake krijojnë dhe dominojnë territore të huaja, shpesh jashtë shtetit.<ref>{{Cite web |title= |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Decolonization |language=sq}}</ref> Kuptimet dhe zbatimet e termit janë të diskutueshme. Disa studiues të shkolonizimit përqendrohen veçanërisht në lëvizjet e pavarësisë në koloni dhe në rënien e perandorive koloniale globale. Si një lëvizje për të vendosur pavarësinë për territoret e kolonizuara nga metropolet e tyre përkatëse, shkolonizimi filloi në vitin 1775 me Revolucionin Amerikan në Amerikën e Veriut kundër Perandorisë Britanike. Luftërat Napoleonike në shekullin e 19-të panë perandorinë koloniale franceze, Perandorinë Spanjolle dhe Portugalinë të përballeshin me shkolonizimin me Revolucionin Haitian, luftërat spanjolle-amerikane për pavarësi dhe pavarësinë e Brazilit nga Portugalia. Një valë e madhe shkolonizimi ndodhi pas Luftës së Parë Botërore, duke përfshirë Shtetet e Bashkuara dhe Perandorinë e Japonisë. Një valë tjetër shkolonizimi ndodhi pas Luftës së Dytë Botërore dhe shumë vende fituan pavarësinë e tyre në vitet në vijim. Vala e fundit e shkolonizimit ndodhi pas Luftës së Ftohtë me rënien e Bashkimit Sovjetik, pavarësinë e Palaut dhe dorëzimin e Hong Kongut dhe Makaos.<ref>{{Cite web |title=BBC News {{!}} ASIA-PACIFIC {{!}} Macau and the end of empire |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/566301.stm |access-date=2026-05-31 |website=news.bbc.co.uk}}</ref> Shtatëmbëdhjetë territore mbeten nën klasifikimin e Kombeve të Bashkuara si territore jo-vetëqeverisëse. == Shiko edhe == * [[Kolonizimi]] == Burime == 3qni1ew6ycci2ohnmc9fnip1tihl81d 2985816 2985815 2026-05-31T01:19:38Z Leutrim.P 113691 +[[Kategoria:Histori e kolonializmit]]; +[[Kategoria:Sovranitet]]; +[[Kategoria:Shkolonizim]]; +[[Kategoria:Pasojat e Luftës së Dytë Botërore]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 2985816 wikitext text/x-wiki '''Shkolonizimi''' është fundi i [[Kolonializmi|kolonializmit]], ky i fundit është procesi me anë të të cilit kombet perandorake krijojnë dhe dominojnë territore të huaja, shpesh jashtë shtetit.<ref>{{Cite web |title= |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Decolonization |language=sq}}</ref> Kuptimet dhe zbatimet e termit janë të diskutueshme. Disa studiues të shkolonizimit përqendrohen veçanërisht në lëvizjet e pavarësisë në koloni dhe në rënien e perandorive koloniale globale. Si një lëvizje për të vendosur pavarësinë për territoret e kolonizuara nga metropolet e tyre përkatëse, shkolonizimi filloi në vitin 1775 me Revolucionin Amerikan në Amerikën e Veriut kundër Perandorisë Britanike. Luftërat Napoleonike në shekullin e 19-të panë perandorinë koloniale franceze, Perandorinë Spanjolle dhe Portugalinë të përballeshin me shkolonizimin me Revolucionin Haitian, luftërat spanjolle-amerikane për pavarësi dhe pavarësinë e Brazilit nga Portugalia. Një valë e madhe shkolonizimi ndodhi pas Luftës së Parë Botërore, duke përfshirë Shtetet e Bashkuara dhe Perandorinë e Japonisë. Një valë tjetër shkolonizimi ndodhi pas Luftës së Dytë Botërore dhe shumë vende fituan pavarësinë e tyre në vitet në vijim. Vala e fundit e shkolonizimit ndodhi pas Luftës së Ftohtë me rënien e Bashkimit Sovjetik, pavarësinë e Palaut dhe dorëzimin e Hong Kongut dhe Makaos.<ref>{{Cite web |title=BBC News {{!}} ASIA-PACIFIC {{!}} Macau and the end of empire |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/566301.stm |access-date=2026-05-31 |website=news.bbc.co.uk}}</ref> Shtatëmbëdhjetë territore mbeten nën klasifikimin e Kombeve të Bashkuara si territore jo-vetëqeverisëse. == Shiko edhe == * [[Kolonizimi]] == Burime == [[Kategoria:Histori e kolonializmit]] [[Kategoria:Sovranitet]] [[Kategoria:Shkolonizim]] [[Kategoria:Pasojat e Luftës së Dytë Botërore]] 21mt5opdyzvafqespr5t8s2d58ezi8b 0 401372 2985827 2026-05-31T01:21:06Z Leutrim.P 113691 Faqja u ridrejtua te [[Shkolonizimi]] 2985827 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Shkolonizimi]] kfmcxv6f9yd5nocvl4wkb6gdyhwj8p5 0 401373 2985828 2026-05-31T01:21:23Z Leutrim.P 113691 Faqja u ridrejtua te [[Shkolonizimi]] 2985828 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Shkolonizimi]] kfmcxv6f9yd5nocvl4wkb6gdyhwj8p5 0 401374 2985829 2026-05-31T01:21:26Z Leutrim.P 113691 Faqja u ridrejtua te [[Shkolonizimi]] 2985829 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Shkolonizimi]] kfmcxv6f9yd5nocvl4wkb6gdyhwj8p5 1 401375 2985835 2026-05-31T01:59:25Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985835 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vlladanka Aviroviq]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985834 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua etiketa {{tlx|lidhje e vdekur}} te lidhja http://sobranie.mk/partia-socialiste-e-maqedonise-16-ns_article-vlladanka-aviroviq-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 03:59 (CEST) 0vsqumet9f714g87sy8w2u0c4l9l2iz 1 401376 2985837 2026-05-31T02:01:10Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985837 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vlladimir Gjorçev]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985836 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20191029150021/https://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-vlladimir-gjorcev-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/vmro-dpmne-16-ns_article-vlladimir-gjorcev-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 04:01 (CEST) 31y79c04tir042dna6q8qx0foj6zlkd 1 401377 2985843 2026-05-31T02:51:47Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985843 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia e Kryepazarit]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985842 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20200123003111/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2008/11/15/plackitje-ne-xhamine-e-kryepazaritulqin/xhamia-e-kryepazarit-ulqin/ për lidhjen http://www.visit-ulcinj.com/blog/2008/11/15/plackitje-ne-xhamine-e-kryepazaritulqin/xhamia-e-kryepazarit-ulqin/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 04:51 (CEST) aht52nr1yqpjjds58cy33ihdf6zzyet 1 401378 2985845 2026-05-31T03:00:52Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985845 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhamia e Merasë]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985844 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20120518103449/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2012/03/30/xhamia-e-merase-ne-ulqin-nga-i-karamanaga/ për lidhjen http://www.visit-ulcinj.com/blog/2012/03/30/xhamia-e-merase-ne-ulqin-nga-i-karamanaga/. *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20160305034425/http://www.visit-ulcinj.com/blog/2008/04/24/tragom-nekadasnjih-starih-ulcinjskih-dzamija/ për lidhjen http://www.visit-ulcinj.com/blog/2008/04/24/tragom-nekadasnjih-starih-ulcinjskih-dzamija/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 05:00 (CEST) r20kc7by8rcqvuxt1huxo237sh9h2p4 1 401379 2985853 2026-05-31T03:22:43Z InternetArchiveBot 115207 Ndryshime te burimet/lidhjet e jashtme.) #IABot (v2.0.9.5 2985853 wikitext text/x-wiki == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Xhevat Ademi]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2985852 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20190721162158/https://sobranie.mk/bashkimi-demokratik-per-integrim-ns_article-xhevat-ademi-16-al.nspx për lidhjen http://sobranie.mk/bashkimi-demokratik-per-integrim-ns_article-xhevat-ademi-16-al.nspx. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 maj 2026 05:22 (CEST) pasqh5g704znfd84p0agtfpejyp3cx4 1 401380 2985863 2026-05-31T04:20:01Z MajavahBot 122738 U arkivuan 4 diskutime nga faqja [[Diskutim:Siddhartha]] 2985863 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Ndryshime te lidhjet e jashtme == Përshëndetje, redaktorë! Tani sa ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli [[Siddhartha]]. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1996242 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua arkivi https://wayback.archive-it.org/all/20060221132521/http://www.gutenberg.org/etext/2499 te https://www.gutenberg.org/etext/2499 *U shtua arkivi https://wayback.archive-it.org/all/20060221132521/http://www.gutenberg.org/etext/2499 te https://www.gutenberg.org/etext/2499 Kur të keni mbaruar së shqyrtuari ndryshimet e mia, mund të ndiqni udhëzimet te stampa më poshtë për të rregulluar çdo problem me adresat. Gjithë të mirat!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raporto bug]])</span> 10 shtator 2019 09:06 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Siddhartha]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2259550 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://wayback.archive-it.org/all/20060221132521/http://www.gutenberg.org/etext/2499 për lidhjen https://www.gutenberg.org/etext/2499. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 9 tetor 2021 03:54 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Siddhartha]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2375420 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150705122332/https://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/9/93/River_man_Nick_Drake_28_sec.ogg për lidhjen http://upload.wikimedia.org/wikipedia/en/9/93/River_man_Nick_Drake_28_sec.ogg. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 27 dhjetor 2021 21:20 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Siddhartha]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2379338 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20150602100825/http://read.libripass.com/hermann_hesse-siddhartha.htm për lidhjen http://read.libripass.com/hermann_hesse-siddhartha.htm. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 31 dhjetor 2021 02:56 (CET) az2iqcd8j7frxk1gx9cc7qvewgei4se 1 401381 2985871 2026-05-31T04:22:40Z MajavahBot 122738 U arkivuan 4 diskutime nga faqja [[Diskutim:Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni]] 2985871 wikitext text/x-wiki {{Arkivi}} == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2376157 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210525060204/https://mainichi.jp/english/articles/20210421/p2g/00m/0na/056000c për lidhjen https://mainichi.jp/english/articles/20210421/p2g/00m/0na/056000c. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 28 dhjetor 2021 05:37 (CET) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2565376 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210318232113/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Coronavirus/Japan-approves-Pfizer-s-COVID-19-vaccine-1st-for-domestic-use për lidhjen https://asia.nikkei.com/Spotlight/Coronavirus/Japan-approves-Pfizer-s-COVID-19-vaccine-1st-for-domestic-use. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 2 korrik 2023 18:18 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2576992 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210814133811/https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/17/national/vaccination-rollout-begins/ për lidhjen https://www.japantimes.co.jp/news/2021/02/17/national/vaccination-rollout-begins/. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 11 gusht 2023 07:20 (CEST) == Internet Archive Bot == Përshëndetje, redaktorë! Sapo ndryshova 1 lidhje të jashtme te artikulli ''[[Vaksinimi kundër COVID-19 në Japoni]]''. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar [https://sq.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=2738578 redaktimin tim]. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni [[:m:InternetArchiveBot/FAQ/sq|këtë faqe]] për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: *U shtua ky version i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20210624203904/https://ncovtrack.com/vaccine/japan/prefectures për lidhjen https://ncovtrack.com/vaccine/japan/prefectures. Gjithë të mirat!—[[:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:Courier New">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|Raportoni probleme]])</span> 10 janar 2025 03:23 (CET) hd20ti1446oy2751wnw7r3gfas7j8h9 0 401382 2985878 2026-05-31T06:34:13Z Emir Dermaku12 188357 Krijuar nga përkthimi i faqes "[[:it:Special:Redirect/revision/150527026|Aldo Busi]]" 2985878 wikitext text/x-wiki {{Bio|Nome=Aldo|Cognome=Busi|Sesso=M|LuogoNascita=Montichiari|GiornoMeseNascita=25 febbraio|AnnoNascita=1948|LuogoMorte=|GiornoMeseMorte=|AnnoMorte=|Epoca=1900|Epoca2=2000|Attività=scrittore|Attività2=traduttore|Attività3=opinionista|Nazionalità=italiano|Immagine=Aldo BUSI (cropped).jpg|Didascalia=Aldo Busi in [[piazza dei Cinquecento]] durante il ''Roma Pride 2008''}}Aldo Busi (Montichiari, 25 shkurt 1948) është një shkrimtar, përkthyes dhe opinionist italian. Në vitin 1984, me veprën e tij të parë letrare, ''Seminario sulla gioventù'', Aldo Busi u nderua me Çmimin Mondello në kategorinë “Vepra e Parë”. Më pas, në vitin 2002, ai fitoi Çmimin Frignano për novelën ''La signorina Gentilin del negozio di cartoleria omonimo''. Në vitin 2013, u vlerësua me Çmimin Letrar Boccaccio për përshtatjen bashkëkohore në gjuhën italiane të veprës ''Decameroni'' të Giovanni Boccaccio-s. == Biografia == === Rinia dhe përvojat e para letrare === Aldo Busi ishte fëmija i tretë i Marcello Busit (1913–1982) dhe Maria Bonorës (1914–2008). Ai u rrit në kushte të vështira ekonomike dhe që në moshë të vogël shfaqi një talent të veçantë për të shkruar. Sipas vetë autorit, shkrimet e tij vlerësoheshin që kur ishte nxënës në klasën e tretë të shkollës fillore. Në moshën 14-vjeçare, me kërkesën e të atit, i cili drejtonte një tavernë, ai ndërpreu shkollimin dhe filloi të punonte si kamarier në vende të ndryshme pranë Liqenit Garda. Më vonë u transferua në Milano, ku në vitin 1968 u përjashtua nga shërbimi ushtarak në bazë të Dekretit Presidencial nr. 496, datë 9 korrik 1964, i cili parashikonte përjashtimin e homoseksualëve të deklaruar. Pas kësaj, ai vendosi të jetonte dhe të punonte jashtë Italisë. Midis viteve 1969–1970 qëndroi në Francë, fillimisht në Lilë e më pas në Paris. Më vonë jetoi në Londër (1970–1971), në Mynih (1971–1972), në Berlin (1974), në Barcelonë (1973) dhe në Nju Jork (1976). Për të siguruar jetesën, ai punoi në profesione të ndryshme, si kamarier, pastrues rrugësh, hamall nate dhe ndihmës në lavanderi. MMë pas, ai mësoi disa gjuhë të huaja, përfshirë frëngjishten, gjermanishten dhe anglishten, ndërsa vazhdonte të rishikonte veprën ''Il Monoclino'', e cila në vitin 1984 do të botohej nga shtëpia botuese Adelphi me titullin përfundimtar ''Seminario sulla gioventù''. Pas kthimit në Itali, ai punoi herë pas here si përkthyes, një përvojë që më vonë do t’i shërbente si frymëzim për romanin ''Vita standard di un venditore provvisorio di collant''. Gjithashtu, ai u angazhua në përkthimin e veprave të rëndësishme nga anglishtja dhe gjermanishtja, duke sjellë në italisht autorë si Joe Ackerley, Heimito von Doderer, Johann Wolfgang von Goethe, Meg Wolitzer dhe Christina Stead. Ndërkohë, në vitin 1976 u diplomua në Firence si student privat në fushën e edukimit të fëmijëve. Në vitin 1981 përfundoi studimet në Gjuhë dhe Letërsi të Huaja në Universitetin e Veronës, duke kaluar 21 nga 24 provime në vetëm dy vite studimi. Teza e tij iu kushtua poetit amerikan John Ashbery. Në vitin 1983, Busi përktheu në italisht veprën ''Autoportret në një Pasqyrë Konvekse'' të Ashbery-t. === Debutimi i tij si shkrimtar dhe suksesi i tij === Karriera e tij letrare nisi në vitin 1984 me botimin e romanit ''Seminario sulla gioventù''. Vepra u prit mjaft mirë nga lexuesit, ndonëse reagimet e kritikës ishin më të rezervuara. Megjithatë, po atë vit romani u vlerësua me Çmimin Mondello në kategorinë “Vepra e Parë”. Gjatë viteve, Busi e ripunoi disa herë romanin, deri në botimin përfundimtar të vitit 2003 nga shtëpia botuese Adelphi. Ky version përfshin si shtojcë veprën e pabotuar dhe të papërfunduar ''Seminario sulla vecchiaia'', si dhe një koment të vetë autorit mbi historinë dhe vështirësitë që shoqëruan veprën e tij të parë. I konsideruar si një libër me ndikim për disa breza lexuesish në vende të ndryshme, ''Seminario sulla gioventù'' mbetet një nga veprat më të njohura dhe më të suksesshme të Busit, krahas ''Manuale della perfetta Gentildonna'' dhe ''Sentire le donne''. Në vitin 1987, ai u rendit ndër finalistët e Çmimit Bergamo. Në vitin 1990, Busi u përball me një proces gjyqësor në Trento për romanin ''Sodomia in corpo 11'', për shkak të skenave seksuale mes burrash të përshkruara në vepër. Ai u shpall plotësisht i pafajshëm, pasi gjykata vendosi se akuza ishte e pabazuar. Procesi u transmetua nga kanali Rai 3 në emisionin ''Un giorno in pretura''. Një përshkrim i detajuar i kësaj ngjarjeje gjendet në shtojcën e botimit ekonomik të romanit, të shkruar nga Carmen Covito. [[Skeda:Aldo_Busi_-_Merini.jpg|majtas|parapamje|Aldo Busi me poeten [[Alda Merini]]]] Me kalimin e viteve, Aldo Busi është bërë i njohur për qëndrimet e tij të hapura antiklerikale dhe për komentet e drejtpërdrejta mbi çështje shoqërore dhe kulturore. Ai është shprehur shpesh kundër homofobisë, maskilizmit dhe pozitës së pabarabartë të grave në shoqëri. Gjithashtu, ka kritikuar atë që e konsideron dramatizim të tepruar të seksualitetit dhe ndikimin e tepruar të klerit në politikë dhe në institucionet shtetërore, duke mbrojtur parimin e laicitetit të shtetit. Këto tema zënë një vend të rëndësishëm në veprën e tij letrare. Disa deklarata të tij mbi seksualitetin e fëmijëve, të bëra gjatë një episodi të emisionit ''Maurizio Costanzo Show'' në vitin 1996, u rikthyen në vëmendjen e publikut rreth vitit 2010, kur shkrimtari mori pjesë në ''L’isola dei famosi''. Këto deklarata u interpretuan nga disa media dhe komentues si mbështetje e pedofilisë, gjë që shkaktoi polemika dhe kritika të shumta ndaj tij. Sipas mbështetësve të Busit, interpretimet ishin të shtrembëruara dhe jashtë kontekstit, duke rikthyer debatet që kishin shoqëruar më parë procesin gjyqësor të Trentos në vitin 1990. Aldo Busi është autor i një numri të madh veprash letrare. Në krijimtarinë e tij përfshihen shtatë romane: ''Seminario sulla gioventù'', ''Vita standard di un venditore provvisorio di collant'', ''Il delfino bizantino'', ''Vendita galline km²'', ''Per un suicidio'', ''Casanova di se stessi'' dhe ''Lo specialista di Barcellona''. Ai ka shkruar gjithashtu vepra të ndryshme në prozë, rrëfime udhëtimi dhe ese, ndër të cilat ''Sodomie in corpo 11'', ''Altre sodomie'', ''La camicia di Hanta'', ''E io che ho le rose fiorite anche d’inverno?'' dhe ''Bisogna avere i coglioni per prenderlo nel culo''. Një pjesë e rëndësishme e veprës së tij është edhe seria e manualeve kushtuar “njerëzimit të përsosur”, ku bëjnë pjesë ''Manuale della perfetta Gentildonna'' dhe ''Manuale della perfetta madre''. Ndër veprat e tjera të tij janë edhe libra që ndërthurin elemente të romanit të shkurtër, prozës së udhëtimit dhe refleksionit shoqëror, si ''Cuore di troppo'', ''Tacchini e canguri (pochissimi canguri)'' dhe ''Per un’apocalisse più svelta''. Këto botime kanë kontribuar në forcimin e reputacionit të Busit si polemist dhe rrëfimtar i talentuar. Veprat e tij janë përkthyer në njëmbëdhjetë gjuhë. Edhe pas suksesit si romancier, Busi vazhdoi të merrej me përkthime nga anglishtja, italishtja e vjetër dhe gjermanishtja. Ndër veprat që ai përktheu janë ''Alice në Botën e Çudirave'' e Lewis Carroll-it, ''The Poor Man of Sydney'' e Christina Stead-it, ''Vuajtjet e djaloshit Werther'' e Johann Wolfgang von Goethe-s, ''Dekameroni'' i Giovanni Boccaccio-s, ''Oborrtari'' i Baldassare Castiglione-s, ''Novellino'' i një autori anonim mesjetar, ''Intrigë dhe Dashuri'' e Friedrich Schiller-it, si dhe dialogët e Ruzante-s, ''Parlamenti'' dhe ''Bilora''. Nga viti 1995 deri në vitin 2008, ai drejtoi serinë botuese ''I classici classici'' për shtëpinë botuese Frassinelli në Milano. Kjo seri ofronte përkthime të reja në italishten bashkëkohore të veprave klasike më të rëndësishme të letërsisë botërore. === Vitet 2000 === Në vitin 2002, Aldo Busi u vlerësua me Çmimin Letrar Frignano për romanin e shkurtër ''La signorina Gentilin del negozio di cartoleria omonimo''. Nga viti 2003 deri në vitin 2009, ai mori pjesë në programin televiziv ''Amici di Maria De Filippi'' në kanalin Canale 5, ku në rubrikën ''Amici Libri'' mbajti rolin e mësuesit të kulturës së përgjithshme dhe etikës së sjelljes. Në vitin 2003, ai shkroi gjithashtu tekstin teatror ''Guancia di Tulipano'', një përshtatje skenike e frymëzuar nga vepra ''Lalla Rükh'' e Gaspare Spontini-t dhe nga ''Baladat Irlandeze'' të Thomas Moore-it. Shfaqja u interpretua nga vetë Busi më 23 gusht 2003 në Jesi, me regji dhe videoprojektime të Cristian Taraborrelli-t. Në vitin 2006, kritiku letrar Marco Cavalli botoi monografinë e parë të rëndësishme kushtuar veprës së plotë të Aldo Busit. Libri, ''Busi in Corpo 11'', i botuar nga shtëpia botuese ''Il Saggiatore'', ofron një analizë dhe interpretim të gjerë të krijimtarisë së shkrimtarit nga Brescia. Vepra përfshin gjithashtu kontribute të vetë Busit dhe dy tregime të pabotuara më parë. === Vitet 2010 === Në vitin 2010, pas gati shtatë vitesh pauzë të qëllimshme nga shkrimi, Busi botoi përmbledhjen me tre tregime të shkurtra ''Aaa!'' për shtëpinë botuese Bompiani. Përmbledhja përfshin një tregim të gjatë që ishte botuar më parë në edicionin e vitit 2008 të ''Sentire le donne'', me titull ''Il Casto, sua Moglie e l’Innominabile'', si dhe dy tregime të shkurtra të pabotuara më parë. Në shkurt të vitit 2010, ai mori pjesë në edicionin e shtatë të emisionit televiziv ''L’isola dei famosi'', duke pranuar të qëndrojë për 10 javë në një ishull të shkretë së bashku me konkurrentë të tjerë të njohur. Megjithatë, ai u tërhoq pas vetëm tre javësh, duke shkaktuar polemika dhe debate të shumta, të cilat përfunduan me vendimin e RAI-t për ta përjashtuar nga programet e saj. Më vonë, Busi deklaroi se për pjesëmarrjen në këtë program kishte marrë një pagesë prej 420.000 eurosh. Ai u rikthye në televizion në janar 2011 në Canale 5, në emisionin ''Stasera che sera!'', të drejtuar nga Barbara D’Urso, pas paraqitjeve të mëparshme në programe si ''Otto e mezzo'' (LA7) dhe ''L’ultima parola'' (Rai 2), duke shënuar kështu përfundimin e ndalimit të tij nga RAI. Gjithashtu, ai drejtoi rubrikën ''La posta del cuore'' në revistën ''Rolling Stone Italia'' deri në vitin 2011, kur u zëvendësua nga Gianni Vattimo. Më 13 nëntor 2012, dymbëdhjetë vjet pas romanit të tij të fundit, ai botoi ''Lo specialista di Barcellona'' për shtëpinë botuese Dalai, vepër që i siguroi një nominim për Çmimin Strega. Busi nuk mori pjesë, në mënyrë polemike, në njëmbëdhjetë fazat e prezantimit të Strega-s të mbajtura në qytete të ndryshme italiane dhe jashtë vendit, pasi kishte kërkuar 5.000 euro për secilën fazë. Në garë për çmimin ishte edhe Walter Siti, për të cilin shkrimtari deklaroi:<templatestyles src="Citazione/styles.css" />{{Blockquote|Meqe ne estetike nuk ekziston publicit negativ,nuk dua te shpenzojanje fjal ne favor te romanit te Walter Siti-t ,prej te cilit kam lexur me tmerr njezet faqet e para.Une nuk do te kisha botuar as edhe me nje emer te rreme|Burimi i cituar:Corriere della Sera,10 maj 2013,f.41}} Në vitin 2013, ai u nderua me Çmimin Letrar Boccaccio për përkthimin në italishten bashkëkohore të ''Dekameronit'' të Giovanni Boccaccio-s. Më 24 shtator të po atij viti, u botua ''E baci'' nga Il Fatto Quotidiano, një përmbledhje që mbledh komente, mesazhe dhe e-mail-e të shkrimtarit, disa të pabotuara më parë dhe të tjera të publikuara në faqen e internetit altriabusi.it. Më 10 qershor 2014, gjithashtu nga Il Fatto Quotidiano, u ribotua ''Sentire le donne'', në një version të rishikuar dhe të zgjeruar, ndërsa botimi i parë i veprës daton në vitet ’90. Më 19 mars 2015, shtëpia botuese Marsilio publikoi romanin ''Vacche amiche (një autobiografi e paautorizuar)'', i ndjekur më 26 nëntor 2015 nga ''L’altra mammella delle vacche amiche (një autobiografi e paautorizuar)'', gjithashtu nga Marsilio. Në vitin 2018 u botua vepra ''Le coscienze ultime''.. == Vepra == <templatestyles src="Citazione/styles.css" />{{Blockquote|Për shkrimin kam bërë gjithçka, madje jam reduktuar deri në pikën sa kam jetuar vetëm për të.|Aldo Busi, “Sodomia në trupin 11”}} Në një faks drejtuar Renata Colorni-t, të cituar plotësisht nga Marco Cavalli në monografinë ''Busi in Corpo 11'', vetë shkrimtari nga Montichiari përcakton ndarjen e veprave të tij ashtu siç do të dëshironte të paraqiteshin në një botim të ardhshëm “Meridiano” kushtuar atij. === Romane === * ''Seminario sulla gioventù'', Milano, Adelphi, 1984; me pasthënie nga Massimo Bacigalupo, Milano, Mondadori, 1988; botimi i katërt i rishikuar, Milano, Adelphi, 1989; botim i ri i rishikuar plotësisht nga autori, Milano, Mondadori, 1992; botim i ri i zgjeruar me pasthënie të autorit, shënim nga Piero Bertolucci dhe përfshirjen e veprës së pabotuar ''Seminario sulla vecchiaia'', Milano, Mondadori, 2004. ''Vita standard di un venditore provvisorio di collant'', Milano, Mondadori, 1985; botim i nisur në vitin 1979 dhe i botuar në vitin 1985, i rishikuar nga 1991 deri në 1996, i rishkruar plotësisht në vitin 2001, me episode të pabotuara dhe një fund të ri, Milano, Oscar Mondadori, 2002. ''Il delfino bizantino'', Milano, Mondadori, 1986. ''Vendita galline km 2'', Milano, Mondadori, 1993. ''Per un suicidio'', Milano, Frassinelli, 1996. ''Casanova di se stessi'', Milano, Mondadori, 2000. ''Lo specialista di Barcellona'', Milano, Dalai Editore, 2012. === Libra udhëtimesh === * ''Sodomia në trupin 11'', Milano, Mondadori, 1988. ''Abuzime të tjera'', Milano, Leonardo, 1989. ''Gjelat dhe kangurët (shumë pak kangurë)'', Milano, Frassinelli, 1994. ''Aloha!!!!!'', Milano, Bompiani, 1998. ''Këmisha e Hantës'', Milano, Mondadori, 2003. ''Dhe unë, që kam trëndafila në lulëzim edhe në dimër?'', Milano, Mondadori, 2004. ''Duhet të kesh guxim për ta përballuar'', Milano, Mondadori, 2006. * ''Manuali i zotërisë së përsosur'', si Monsinjor Aldo Busi, Milano, Sperling & Kupfer, 1992; ''Manuali i zotërisë së përsosur (me këshilla të vlefshme edhe për ju)'', Milano, Mondadori, 1999. ''Manuali i zonjës së përsosur'', si Monsinjor Aldo Busi, Milano, Sperling & Kupfer, 1994; ''Manuali i zonjës së përsosur (me shaka të çmuara edhe për të)'', Milano, Oscar Mondadori, 2000. ''Nëna nudo'', Milano, Bompiani, 1997. ''Manuali i nënës së përsosur'', Milano, Mondadori, 2000. ''Manuali i babait të përsosur'', Milano, Mondadori, 2001. ''Manuali i beqarit të përsosur'', Milano, Mondadori, 2002. === Shkrime të tjera === * ''Një shi engjëllor'', Brescia, Edizioni l’Obliquo, 1987. ''19 racconti per Rinascita'', Roma, Editrice l’Unità, 1987. ''Pâté d’homme'', Milano, Mondadori, 1989. ''Dashuria është një zorrë e butë'', Milano, Leonardo, 1991. ''Duke dëgjuar gratë'', Milano, Bompiani, 1991; 1993; Milano, Bompiani Paperbacks, 2002; Milano, Bompiani, 2008; Romë, Il Fatto Quotidiano, 2014. ''Njerëzit normalë'', Milano, Mondadori, 1992. ''Faleminderit për mendimin'', Milano, Mondadori, 1995. ''Nëna Asdrubala'', Milano, Mondadori, 1995. ''Virgjëresha Alatiel'', Milano, Mondadori, 1996. ''Dashuri transparente'', Milano, Mondadori, 1997. ''Për një apokalips më të shpejtë'', Milano, Bompiani, 1999. ''Një zemër shumë e madhe'', Milano, Mondadori, 2001 * ''Zonjusha Gentilin e dyqanit të materialeve shkrimi me të njëjtin emër'', Milano, Oscar Mondadori, 2002. ''Faqe Tulipani'', Milano, Oscar Mondadori, 2003. ''Aaa!'', Milano, Bompiani, 2010. ''Dhe puthje'', Romë, Il Fatto Quotidiano, 2013. ''Lopët miqësore'', Venecia, Marsilio Editore, 2015. ''Gjysma tjetër e lopëve miqësore'', Venecia, Marsilio Editore, 2015. ''The Ultimate Awarenesses'', Torino, Einaudi, 2018, <nowiki>ISBN 978-88-06-23860-5</nowiki>. === Përkthime === * Joe R. Ackerley, ''Unë dhe babai im'', me Giulia Arborio Mella, Milano, Adelphi, 1981. John Ashbery, ''Autoportret në një pasqyrë konvekse'', Milano, Garzanti, 1983. Heimito von Doderer, ''Mundësia për të vrarë'', me një shënim nga Claudio Magris, Milano, Garzanti, 1983. Johann Wolfgang von Goethe, ''Vuajtjet e Wertherit të ri'', hyrje nga Franco Fortini, Milano, Garzanti, 1983. Meg Wolitzer, ''Ecja në gjumë'', Nju Jork, HarperCollins, 1984. Christina Stead, ''Shtatë njerëz të varfër të Sidneit'', Milano, Garzanti, 1988. Lewis Carroll, ''Aventurat e Alisës në Botën e Çudirave'', Nju Jork, HarperCollins, 1988; Nju Jork, HarperCollins, 2013. Paul Bailey, ''Një gabim i patëmetë'', Milano, Bompiani, 1990. Giovanni Boccaccio, ''Dekameroni: Nga një italian te tjetri. Pesë ditët e para. Pesëdhjetë tregime të shkurtra'', Milano, Rizzoli, 1990; në një vëllim të vetëm ''Dekameroni'', Milano, BUR, 1993–2021. Giovanni Boccaccio, ''Dekameroni: Nga një italisht në një tjetër. Pesë ditët e tjera. Pesëdhjetë tregime të shkurtra'', Milano, Rizzoli, 1991. * Anonim, ''Novellino'', me Carmen Covito, Milano, Biblioteca Universale Rizzoli, 1992. Baldassarre Castiglione, ''Oborrtari'', me Carmen Covito, Milano, Rizzoli, 1993. Friedrich Schiller, ''Intriga dhe dashuri: një dramë në pesë akte e fisnikërisë kundër borgjezisë'', Milano, Biblioteca Universale Rizzoli, 1994. Nathaniel Hawthorne, ''Letra e kuqe'', me Carmen Covito, Milano, Mondadori, 1994. Vëllezërit Grimm, ''Plaka në pyll'', Novara, Istituto Geografico De Agostini, 1996. Art Spiegelman, ''Hapmë... unë jam një qen!'', Milano, Mondadori, 1997. Zsa Zsa Gábor, ''Si ta kapësh një burrë, si ta mbash dhe si ta lësh'', Padova, Alet, 2005. Ruzante, ''Dialogët e Ruzantes (Parlamenti dhe Bilora)'', Milano, Oscar Mondadori, 2007. Për shtëpinë botuese Frassinelli, ai drejtoi nga viti 1995 deri në vitin 2008 serinë ''I classici classici''. == Mesatarja == === Kinema === * ''Të brendshme të çmendura'' (1992), me regji të Roberto D’Agostino-s, në rolin e vetvetes. === Televizion === * ''Mixer'' (Rai 2, 1988) ''Ars Amanda'' (Rai 3, 1989) ''Babel'' (Rai 3, 1993) ''Maurizio Costanzo Show'' (Canale 5, 1996) ''Ciao Darwin'' (Canale 5, 1999) ''Sottovoce'' (Rai 1, 2000) ''Chiambretti c’è'' (Rai 2, 2002) ''Amici – Libri'' (Canale 5, 2003–2006) ''Le invasioni barbariche'' (LA7, 2005) ''Le Iene'' (Italia 1, 2005) ''Il senso della vita'' (Canale 5, 2006) ''L’isola dei famosi 7'' (Rai 2, 2010) ''Stasera che sera!'' (Canale 5, 2011) ''Agorà d’estate'' (LA7d, 2011) ''Le storie – Diario italiano'' (Rai 3, 2012) ''Servizio pubblico'' (LA7, 2012, 2015) ''Otto e mezzo'' (LA7, 2012) ''Volo in diretta'' (Rai 3, 2012) ''In onda'' (LA7, 2012) ''Piazza pulita'' (LA7, 2013) ''La guerra dei mondi'' (Rai 3, 2013) ''Announo'' (LA7, 2015) ''Nemo – Nessuno escluso'' (Rai 2, 2016) ''Cartabianca'' (Rai 3, 2018) ''La pupa e il secchione e viceversa'' (Italia 1, 2020) === Albume dhe CD === * ''Pazza'', nëntë këngë të interpretuara nga Aldo Busi, Milano, Bompiani, 1990. ''Aldo Busi lexon dhe këndon “Alice në Botën e Çudirave”''. ''L’amore è un drago addormentato'', në bashkëpunim me Timoria, 1999 (PolyGram, 1999), me tekst nga Aldo Busi (''Amore trasparente. Il libro delle canzoni'', Milano, Mondadori, 1997). ''Incipit'', broshurë prej 36 faqesh me CD audio ku Aldo Busi lexon faqet e para të disa prej librave të tij, Roma, L. Sossella, 2004. == Shënime == <references /> == Bibliografia == * arco Cavalli (red.), ''Këshilla për artistin aspirant (televiziv): Aldo Busi jep mësim në Amici'', Milano, Feltrinelli, 2005, <nowiki>ISBN 8804539259</nowiki>. Marco Cavalli, ''Busi in corpo 11: mrekulli dhe keqbërje, vepra dhe opinione, letra dhe vendime gjyqësore'', Milano, Il Saggiatore, 2006, <nowiki>ISBN 8842812129</nowiki>. Marco Cavalli, ''Aldo Busi'', Firence, Cadmo, 2007, <nowiki>ISBN 8879233653</nowiki>. (FR) Liza Steiner, ''Sade sot. Anatomia e pornokracisë'', Classiques Garnier, Paris, 2019, <nowiki>ISBN 978-2406093855</nowiki>. {{Sisterlinks}} == Lidhje të jashtme == {{Authority control}}{{Portale|biografie|letteratura|LGBT|televisione}} [[Kategoria:Wikipedia articles with VIAF identifiers]] [[Kategoria:Njerëz që jetojnë]] [[Kategoria:Lindje 1948]] nc2dox6j2f5fyhgjega0oi2uq0pzinq 0 401383 2985880 2026-05-31T08:16:04Z Amherst99 14887 Amherst99 zhvendosi faqen [[Artriti Reumatologjik]] te [[Artriti reumatologjik]] 2985880 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Artriti reumatologjik]] o6zheid52oc4lfbc3blgtxbh9yut8lb 1 401384 2985882 2026-05-31T08:16:04Z Amherst99 14887 Amherst99 zhvendosi faqen [[Diskutim:Artriti Reumatologjik]] te [[Diskutim:Artriti reumatologjik]] 2985882 wikitext text/x-wiki #RIDREJTO [[Diskutim:Artriti reumatologjik]] 85puvicepchajmqmopxz66npkao354n